YSMU, Apaga Bzhishk

ՄԱՅԻՍԻ 3 ՄԱՄ ԼԻ ԱԶԱՏ ԹՅԱՆ ՀԱՄԱՇԽԱՐՀԱՅԻՆ Հ ՕՐ

ՅՑ Ց

Ա

ՕՐ

ՄԱՅԻՍԻ Ի1 ԱՇԽԱՏԱՆՔԻ ՕՐ ՀԱՄԵՐԱՇԽ ԹՅԱՆ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ՕՐ Ա օրը նշում է աշԱյս շ խար խա խ րհի հ 142 երկիր՝ նե երա առյալ Հ Հայաստանը ը: 80 երկր 8 րնե ն րում այդպիսի ի տոն ընդ նդհ հան անրապե պ ս չկ կա, ա, իսկ ﬕ շարք պետո տ ությյուննե եր րում` ԱՄՆոււմ մ, Ճապոն նի իայու ո մ, Ավստ տրալիայում և Նո որ Զելա անդի դիա այո յ ւմ, այս տո տոնը ը նշշվո վ ւմ է ընդ դհա հ նր նրապ ապ պես ես ﬔկ այ ա լ օր օր: Առաջին ին ի ն ան նգա ամ տոն նը նշ նշվել է 1890 90-ի -ի ին` ն Ավս վստրո ո-Հունգա գ րիայոււմ, Բեգիա իայում, մ, Գերման նիա այում ում, Դաու անիա այո յում, Իսպ պանիայո ում մ, Ն Նոր որվ վե եգի գի իա այո յ ւմ և ﬕ շար արք ք այլ այ եր րկրն նե երո ր ւմ ւմ:: 1886-ի -ին աﬔրիկաց ացի և կանա ն դ դացի աշխատ խատավո որ րնե երը ցո ցույց էին կա կազ զմ մա ակեր երպ պել ել՝՝ աշխ աշխատանքա ային գրաֆիկ ֆի կը 8-ժա ժամ մյա մ յա ա դար ա ձնե ելու պահան նջո ն ջով վ: Չի իկա կ գ կա գո ոյու յո ում ւմ ցու ույյցը ցրելու հե ետևա ևան նքո քով վմ մա ահ ահա ացա ցավ ցա վ 8 ոս ստիկա կան ն և 4 ցո ց ւցարար ր, տասնյակ ակ կ մար րդ դիկ իկ կ տուժեց եցին ին: 18 1889 89 9-ին փա արիզ յան ան կոն ոնգգր սը, ի հի րե իշա շատ տակ կ Չի Չիկա Չիկ ագո գ յի ի դե դեպ պքե քերի,, որոշո շ ւմ ընդո դ ւնե եց աﬔնամ ամյյա ա ցո ցոււյց ցեր եր անց եր նցկացնելու լո ու մա մաս սին ին ի ն: ԱՊԱԳԱ Ա ԲԺԻՇԿ (FUTURE E DOCTOR) Գլխավո վ ր խմբագիր Ս Ա ԽԱՉԱ ՍԵԴ ՍԵ ԱՏՈՒՐԻ ԹՈՐՈՍՅ ՅԱՆ Ն Editor SEDA TOROSYAN Թղթակից ԱԻԴԱ ՀԱԿՈԲՅԱՆ Անգ նգլլերեն նյո նգ նյութե ւթերի պատասխ խանա անատու ն տ տու ու ԱՆԱ ԱՀԻ ՀԻՏ ԴԵՄՈՒՐՉՅ ՐՉՅ ՉՅԱՆ ԱՆ Համակա կա արգչ րգչայ այի ա յին ձևավ և որո որող ղ ՎԱՐԴՈՒ ՒՀԻ ՄԵ ՄԵԼԻՔ ՄԵԼ ԻՔՍ Ք ԵԹՅ ԵԹ ԱՆ Ն Լ տվական գո Լրա Լր ործո ր ւնե ւ ութ ւթյու յու ոււն իրակ իրակ րական անացն նացն նող՝ ղ Երևանի նի Մխ Մխիթա իթար իթա ր Հերա Հեր ցու ան անվան վան պե վան պետակ պետա կան ա բժշկակ կան ն համ հա ալսարա արան ն հիմնադրամ մ: Թերթը գրանցվ ն ած է ՀՀ արդարադատության նցվ նա արարությունում: նախ Գրա րան նցման վկայական՝ N 299 Տպագրվում է Լեգ Լեգալ Պլյո ուս ՍՊԸ հրատարա արակչություն արա ուն նում ոււմ:: Հաս սցե՝ Երևան 0025, 25, Կո Կ րյունի րյ փ. 2 Հեռախո ախոս՝ (060)) 62 6 126212-46, 46 2-46, 2-47 47 7 E-m mail: apagabz abzzhishk@ @ysmu.a am Ծավա ալը՝ 48 էջ Տպ պաք քանակը ը՝ 300 օր օրի ր նակ Անվ վճար ճա

2

«Լ « Լրագ ագր րո ողներ ողն ող առան ա ց սահսա հ մաննե մա ներ րի ﬕջա ջ զգային ին կազ ազմ մաակերպութ թյուն նը ը հր հրա հրա ապարակե կ լ է մամ մուլի ազա զատ տու ու-թյյան ան վեր րաբ աբերյա աբե ր ալ իր ի աﬔնա ն մյա զեկույցը: Ըստ այդ զեկո զե զեկո կ ւյցի ցի ի՝ աﬔն նաա աազ զատ մամուլ ւլն ունի Ֆինլանդիան: Բացի ի Ֆինլանդիայի ից՝ առաջա ատար տասնյակում են Նիդե դեռ ռլանդները, Նորվեգիան, Լ Լյո յուք ւքսեմ եմբ բու ուրգը գ , Անդորրա դո ր ն, Լիխտե ենշ նշտ տեյնը, Դ Դա ան նիա իան, ն, Իս սլա լ նդի դ ան, Նոր որ Զելանդիա իա ան, ն, Շվեդի դ ան ան:: Հա այա յաս ստա ս տա ան նը ը 78 8-ր -րդ դ հորիզ զո ոնակ կանո նում ւ է, և մամո մոււլի ի ազա ատո տության ն ցուցա անիշո նի ով վ առ ռաջա ատար ար է տա արած ծաշրջանու ում մ: մ:

ՄԱՅԻՍԻ 8 ՄԱՅԻՍԻ Շ ՇԻԻ ԱԶԱՏԱԳՐՄԱՆ ՕՐ Շուշիի իի ազ զա ատագրուﬓ Արցախ խյան ազատա ամա մարտո տ ում ւմ հայ այկա ակա կան ռազմական ան ուժե ժեր րի ի առաջին նշա ան նա ակա կալ ալից ից հաղ աղթ թա անա ա նակն էր, որ տեղի ունե եցա ցավ վ 1992 2-ի -ին ն, ն, Շոււշի լե եռ ռն նա ն աքաղա աքում՝ նախապես ու ճշգր գրիտ իտ մշա ակված վա ծ ռազմ մա ակ կա ան պլանով: Շուշշիի ան ի ազատագր գրմ մա ամբ Արց ցախ ախյյան ան շարժ արժումը թևակոխեց ց որակական նոր ր փուլ՝ փո ւլ՝ վճ վճռա ռակ կան ան ա ն բեկո կում ւ մտցնե ւմ նե ելլով ով պատե եր րազմու ում և ԼՂՀ անկ կախո խոււթ թյունը դարձ դա նե ելո լո ով առավել իրա ակա կան:

ՄԱՅԻՍԻ 9 ՀԱՂԹԱՆԱԿԻ ԵՎ ԽԱՂԱՂ ԹՅԱՆ ՕՐ Ազգերի հիշո Ազ շող ողոււթյա յան ﬔջ հաղ հաղթա թանակ ակ կն նե երը թող ող ողնո ն ում մ են ան նջջն նջելլի ի հետ ետք, ք և այյս օրը ը ﬔր տոնաց նացույ ոււյցի ցի փա փ առա ավո որ էջե ջեր րից ր ից ց ﬔկն է: Մե եր զա զավակ ակն նե երին րին ու թոռ րի ոռներին ին ﬔնք այսօր ր պատմու ո մ են ենք հ հա այ տա աղա ան նդ դա ավո վոր զորահ զո ա ր րա ամա մանատա արնե ն րի և ք քա աջա ջար րի զի ինվո վորնե վոր երի հերոսո հե սութ թյյա ան ու ան ան նձնա նազո նազ ոհո հութ հո ութ թյա ան ն մասին, ն,, հիշում շո ոմ ենք, որ ֆա են ֆաշշիզ իզﬕ ու մարդատ ատյացո ցութ թյյա ան դեմ եմ Մե Մ ծ հայր հայ հա րե են նա ակ կա ան նո ում մﬔ ﬔր ր հայրե եր րի ի ու ու պա ապ պերի արյյան պեր պե ան գնով նվաճ ան աճվ ված ծ հաղ ղթանա ակ կը ը հն նարա ավորո րութ թյու ուն էր է աշխա խարհի հի բոլո լոր րժ ժո ողովո վուր ւրդ դն նե երի համա ար՝ կա ար առոււցելո լոււ խախա աղա աղ ու ավ վե ելի ի լա ավ ապագ գա ա:

ԱՊԱ ԱՊ ԱԳ Գ ԳԱ Ա ԲԺ ԲԺԻ ԺԻՇԿ Մա Մայի յիս 20 2 16 6 N 23--24 (133334 4-1133 335 5))

ՄԱՅԻՍԻ 15 ԸՆՏԱՆԻՔԻ ՕՐ «Ըն « նտա տանիքը փոք ոքր րիկ իկ հասար րակո ությու ո ն է, է, որ րի ի ամ ամբ բող ողող ջա ակ կանութ նութ թյուն ունից ց կախվ ված ա է մարդ րդկ կա այի ին ող ո ջ հասարա ակու ութ թյա յ ն ան անվ վտա տան նգո գ ւթ թյոււնը նը : ՖՐԻԴՐԻԽ ԱԴ ԴԼ ԼԵ ԵՐ ԵՐ ավստրիացի փիլի իսո ոփա փա

ՄԱՅԻՍԻ ՄԱՅԻՍ ՍԻ 115 5 ԿԼԻՄԱՅԻ ԵՂԱՆԱԿԻ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ՕՐ Ժա Ժ ամա ան նա ակա կ կից ց աշշ խար խա խ րհո հում ւմ մ կլի իմ մա այի յի պահպանումը կարևորագու նո ույն յն հի իմ մնա ախն խնդ դիր րն նե երից րից է: է: Այս տոն Այ Ա նը հա հաս ստա տատ տվե վեց ց ի պա պ ատ տաս ասխան օդերևութաա բաննե ներ րի` ի` կլի իմ մա այի, որպես ես հե ետ տա ագա սե երո րուն ւ դն նե եր րի բա արեկեցո րե ցութ ւթյյան ան վրա ա ազ զդո դ ղ կա արևոր ևո գոր գո ործո ոն նի, ի, պաշտաշտպա ան նու ութ ու թյա յ ն կո կոչին: կոչ ին: Եր ին Երկ կրի կլիմայի պահ ա պ պա անո նում նու մը ը կախ ախվ ված ա ած է ﬔր մո ոլորա ակի յուրա աք քան անչչյյո ան ուր բն նակչից: Նման նակ ն կար արևո ևոր ևոր գործո ծում ւմ ﬔզնից ից յուրա աքա քա անչ նչյյու ուրը կա կարող է ներ կար եր րդ դրո րում ւմ մ ունե ն նա ալ:: Այս առու ո մո ով կարե ով ելի է կր կրճա ճատ տել ել ավտո ոﬔքենա անե ա ն ր նե րի ի օգտա ագործո ումը ը, բնակ կա ար րա աններում օգ անն ան գտ տա ագոր ագ ործել էներ րգի իա խնայող լլո ույ ւ սի աղբ աղ ղբյուր յո ուրն ներ եր, մասնա նակ կցե ց լ ծա առատո տոււն ւնւնկերին ն, պա պ հպ պա անել կա ան նաչ տարածքները: Թվու նա ում մ է՝՝ այս յս աﬔնը ընդաﬔնը մ մա ան նրուքներ են, իր րա ակա կան ան նու ում ու մ դր րան ա ք հս սկայական նշշանա նակու նակ ո թյո յուն ւն կունենան, ն եթե կի իրառ ա վեն Երկիր իր մոլորակի ամբո բ ղջ ղ բնակչո ության ն կող ո ﬕց:

ՄԱՅԻՍԻ Մ ԱՅԻՍԻ 18 ԹԱՆԳԱՐԱՆՆԵՐԻ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ՕՐ Աﬔ Ա ﬔնամյյա ա այ այս ս տո տոն նը ն ը հռ ռչակ կվե վել է թա թան նգա գար րան անների ր ի ﬕջա ջազ զգային ն խոր որհր հրդի որ րո ոշշմա մա ամ մբ բ՝ 1977 777-ի ի մայիսի ի 18 8-ի ին Ի ԻԿ ԿՕՄ Օ -ի ի (IC I OM M - The he IIn nte tern rn nat a io ionaal Co Coun unci cill off Muu seeum ms)) 111-ր րդ գլխա րդ խ վոր ր կոն ոնֆերանս ֆե անսի ըն ան նթաց ացքու ում՝ մ ռու մ՝ ոււսա ս ակա ան ն պատվ վի իրակ կոււթյա ան առ ռա աջար արկութ թյա ամբ մբ։ 19 մբ։ 1978 78-ի -ի ից ց՝՝ յո ուրաք քա ան յո անչ ուր տարի րի, այ այս ս օր րը ը նշվ շվոււմ է աշ աշխար րհի ավե վելի քան 150 եր քա ե կրում, այդ թվ թվու ո մ՝՝ Հա այաս ստ տա անում նում։։

ՄԱՅԻՍԻ 22‒28 28 ՍԱՐԴԱՐԱՊԱՏԻ ՃԱԿԱՏԱՄԱՐՏ Մայիսը ﬔր ժող ղով ովրդի համար խորհրդանշա ական աﬕս է, համազգային մաքա առման, պայքարի ու փառահեղ հաղթան թա նակ ա ների աﬕս: Ավարայր, Սարդարապատ, Շու ուշի` ի մայիսյա ան երե րեք գոյա ամա մար րտեր ր, որ հիրավի բախտորո րոշշ ե եղա ղան ն ﬔր ժողովրդի ի հա ամար: Սարդարա ապ պատի ճակա ատամարտը ը հայ ժողով ովր րդի ազատագր րա ակա կ ն պա այքա քար րի ի փայլուն ն էջերից է: Տարած հաղթանակի շնո ն րհիվ Արևել յան Հայաստանի զգալի մասը փրկ կվ վե եց թո թ ւրքակա կան ն զա զավ վթուﬕց, և հնարավորություն ստեղ ստ եղծ ծվե եց հայկա կակ կան ա պետա ակ կանության վերականգման հա ամ մար ար::

ՄԱՅԻՍԻ 26 ԱՎԱՐԱՅՐԻ ՃԱԿԱՏԱՄԱՐՏ Ավա Ա վարայր րի ճա ակատա տ ամար արտ տը ը կանխո կա որո ր ոշել է Սա Սաս սան ա յան Պար րս սկա կա աստանի դե դեմ 45 500 451 451թթ. 1թթ. հայ այյ ժող վր ղո վ դի ի մղած ած ազգա գաա յ ի նն ա զա ատագր րա ա կա ան պա պ այքա քար րի ել ելքը: Այն հայ ժո հայ ժ ղով վրդի դի՝՝ հա ան նու ուն ու ն հավա ատքի մ մղ ղած առ ռա աջին ճա ճակա ատա տ մարտ տա տն է է: Ավա վ րայյր րի ի ճա ակատա ամարտում հա այո ոց նշշանա աբ բանն էր` «Չգիտակցված մահը մահ ահ է, գի է, իտա տակ կց կ ց ցվ վա ած ծ մա ահը հը ը՝ անմ անմահութ թյուն:

ՄԱՅԻՍԻ 28 ԱՌԱՋԻՆ ՀԱՆՐԱՊԵՏ ԹՅԱՆ ՀՌՉԱԿՄԱՆ ՕՐ Առաջի ին ն հա ան նր րա ապետութ թյո թ յուն յո նը ը հի իﬓ ﬓադ ադր րվե վ ց հա հայ ժո ժող ղով ովրով ր դի համար ծանր դի նր ր ժա ամա մանակա ահ հա ատվ վա ածո ում ւմ, մ, եր երբ բն բնա աջն աջ ջնջ նջման նջմ ա ան ծր րից խուսա ծրագ ափա փած բա փա բ զ զմա մահ հա ազա զար ր գա գաղթա գաղ ակա ան նն նն նե երը,, սո սովը ը և ռուսա ական ան կայ այս սրո րո ոււթ ւթյան ան նվա աճողա ական ն քա աղա ղաքա ղա ակ կակա նո ն ո ութ ւթ թյու ո նը հնա հն նարա ավորո ությյո ուն չէէին ն ընձե ձեռելո ու պ պե ետոււթյա յան ղե ղ եկավա վ րներին ին ստե տեղ ղծե ծելլ կ կա այյո ուն պե պետութ ու յո ուն ն: Հայյա աստանի Հան ա րապե ետ տո ութ թյո յոււնը նը ը գոյո ոււթ թյու ուն ոււն նե եց ե ցավ ըն նդա աﬔն նը ը եր երկ կու ո ու տար տա րի` ի`` ﬕնչև 192 ի 200-ի դե դեկ կտե տե եմ մբե բե երի 22-ը, ը, երբ Երևա ան մ մտ տան ան 11րդ դ Կա Կար ար րﬕ ﬕր բա բանակի զորամ մա ասե սերը, ը, և հան նրա րա ապետ տո ութ թյյու ունը ու խո րդա խորհր խո դայնա ացվե վեց: վեց ց:

ՄԱՅԻՍԻ ՄԱ ԱՅԻՍԻ 31 ԾԽԵԼ ԴԵՄ ՊԱՅՔԱՐԻ ՀԱՄԱՇԽԱՐՀԱՅԻՆ ՕՐ Մ րդ Մա րդկութ թյունը սկսել ել է ծխել խել մ մո ոտ 40 00 տա արի առա ռաջ: ջ Առաջի ջ: ջին անգ գամ ամ մ ծխե խել սկ սկսե ել է Ֆրա ր նսի ս ա այի յի թագո գ ւհի հին`` որպե պ ս գլ գլխա խ խա ցա ավի դե եղ, բայ ա ց շո շ ւտով վծ ծխ խախոտ խոտը դեղատներից խո րի ից տա տ րածվ ած ծվելլ է ու դա դար րձ ր ձել առօ ձել ձե ռօրյա այյի ի բա բաղ ղկա ղ կաց կա ցու ո ցիչ իչ մասը ը: Ծ Ծխ խախոտ խա ոտն ավե վելլի ի քան 25 հի քա իվ վանդո վա դոււթ թյյուն նների առաջջա ացմ ման ան ն պատ ա ճառ ռ է: Առող ջա ապ պա ահո հ ւթ թյան ան համա աշխ խա ար րհա հայյին ին ն կազ ազմ մա ակ ա կերպութ պո յան պո ան ն տվյալ վ յալլն վյ նե երի ի հա ամ մաձայ մա այն՝ այ ն 20 ն՝ 0--րդ ր դա ար րու ում մ ծխ ծխե ելո ու հետևա անքո ք վ մա մահ հա ացել ցե ե է 10 00 մ մլլն մ մա արդ։ արդ

ԱՊԱ ԱՊ ԱԳ ԳԱ Բ ԲԺ ԺԻ ԻՇ ՇԿ Մայյիս իս 20 0116 16N 6N 23-24 4 (13 1334 34-11335)

3

ԵՐԵՎԱՆԻ ՄԽԻԹԱՐ ՀԵՐԱՑՈւ ՀԵՐԱՑՈւ ԱՆՎԱՆ ՊԵՏԱԿԱՆ ԲԺՇԿԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆՈււՄ ԿԱՅԱՑԱՎ ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆՈ «ՆՈԲԵԼՅԱՆ ՕՐԵՐ ԵՐԵՎԱՆՈւ ԵՐԵՎԱՆՈւՄ ՄԻՋՈՑԱՌՈււՄԸ ՄԻՋՈՑԱՌՈ "NOBEL DAYS YEREVAN" EVENT TOOK PLACE AT YEREVAN STATE MEDICAL UNIVERSITY

ԳՆԱՀԱՏԱԿԱՆ՝ ԿԱՐԵՎՈՐ Շ

Ա

յս ﬕջոցառ մը ﬔր երիտասարդ թյանը թ յլ կտա ընդգրկվել համաշխարհային մասշտաբի գիտական հզոր ցանցի ﬔջջ:

Մ. Զ. ՆԱՐԻՄԱՆՅԱՆ his will let our youth get involved in the world great scientific net.

T

M.Z. NARIMANYAN

փումը նոբել յան մրցանակակիրների հետ արդեն իսկ ﬔծ ինտելեկտուալ հաճույք է պատճառում յուրաքանչյուր մարդու, ով աշխատում է կրթության կամ գիտության ասպարեզում: Քանի որ շփումը այն մարդու հետ, ում հզոր ինտելեկտը աﬔնօրյա, շուրջօրյա նպատակաուղղված հետազոտական գործունեությունը բերել է այնպիսի արդյունքի, որը ազդում է մարդկության աﬔնակարևոր խնդիրների լուծման վրա: Նոբել յան օրերի մասնակիցներն այնպես էին ընտրված, որ նրանց հայտնագործությունն ունենա որոշակի ազդեցություն բժշկագիտության, առող ջության պահպանման խնդիրների և ﬔր մասնագիտության վրա: Դրանք հետաքրքիր էին երկու առումով. նախ՝ ﬔր հյուրերը մարդիկ են, ովքեր ունեն բարձր ինտելեկտ և իրենց մտավոր աշխատանքով լուծում են այն խնդիրները, որոնք կանգնած են մարդկության առջև, և երկրորդ՝ այդ խնդիրներն այս կամ այն չափով կապված են ﬔր բժշկագիտության և ﬔր մասնագիտության զարգացման հետ: Այդ առումով ինձ հետաքրքրեց նաև նրանց մոտեցումը կրթությանը: Եվս ﬔկ անգամ հստակվեց բոլորիս կողﬕց ընդունված այն բանաձևը, որ չկա կրթություն՝ առանց գիտական նպատակի և չկա գիտություն՝ առանց կրթական բազայի: Այդ առումով շատ կարևոր է նշել, որ հենց գիտություն-կրթություն-գիտություն ճանապարհը շատ ճիշտ է ընտրված, և այդ հերթականությունը պետք է ﬕշտ պահպանվի, պետք է լինի լայն, ինչպես նաև խորը կրթություն, որը հետո կտա գիտություն՝ որպես արդյունք: Եվս ﬔկ անգամ անձամբ համոզվեցի նրանում, որ նվիրվածությունը գիտական գործունեությանն անձի որոշուﬓ է, որը կայացվում է երիտասարդ տարիքում, անձի կարողությունների դրսևորուﬓ է, և եթե կրթությունը պետք է լինի հնարավորինս մասսայականացված, ապա գիտությունը, այնուաﬔնայնիվ, ﬓում է անհատների ﬔնաշնորհը: Չի կարող լինել մասսայական գիտություն և երևի թե, չպետք է լինի: Մարդիկ, ովքեր նվիրվում են գիտությանը, եզակիներ են: Այլ բան է, երբ նրանք իրենց կողքին համախմբում են շատերին և գնում են նախընտրած ուղղությամբ, բայց ﬕևնույնն է՝ գիտության ﬔջ նորը հայտնաբերողները անհատներ են, ովքեր տեսնում են նպատակը, որին պետք է գնան շատերը: Սա իմ անձնական տպավորությունն էր իրենց մասին: Այս հանդիպուﬓ ուներ իր նախապատմությունը: Եթե հիշում եք, 2010-ին Ահարոն Չեխանովերը այցելել էր ﬔր համալսարան: Այդ ժամանակ նա կարդաց երկու դասախոսություն՝ առաջինն ավելի ընդհանուր բնույթի էր՝ կապված առող ջապահության հարցերի հետ, երկրորդը նվիրված էր կոնկրետ իր գործունեությանը: Այն ժամանակ էլ ﬔծ հետաքրքրություն դրսևորվեց նրա գյուտի, դասախոսություն կարդալու նկատմամբ: Աﬔն ﬔկը չէ, որ կարող է այնպես կարդալ դասախոսություն, այնպես ներկայացնել նյութը, որ այն գրավիչ և հետաքրքիր լինի ոչ ﬕայն մասնագետի, այլև շատ ավելի ﬔծ լսարանի համար: Նրան հաջողվում էր պահել լսարանը, հետաքրքրել, զգալ՝ երբ է լսարանի ուշադրությունը շեղվում և օգտագործել դա: Այդ հանդիպումը, իմ կարծիքով, նման էր վարպետաց դասերի հենց նրանց համար, ովքեր զբաղված են դասախոսական գործունեությամբ: Իսկ եթե բազմապատկեք այդ աﬔնը հինգով՝ կստանաք արդյունքը, որն ունի ոչ ﬕայն քանակական, այլև շատ լուրջ որակական առավելություն, քանի որ հինգից յուրաքանչյուրն էլ վարպետ և լիդեր է իր գործում, բացի դրանից՝ նրանք բարձր քաղաքացիական նկարագիր ունեն: Ի՞նչն էր ինձ համար շատ ուրախալի, և ինչո՞վ ﬔնք կարող ենք պարծենալ՝ նրանց գնահատականով, որը տրվեց ﬔր ուսանողներին: Դրա մասին խոսեցին և՛ նախագահի, և՛ վեհափառի հետ հանդիպման ժամանակ: Նրանք նշեցին, որ ﬔր ուսանողությունն իրենց ուրախացրեց, նաև զարմացրեց երկու հան-

ՄԻՋՈՑԱՌՄԱՆԸ գամանքով՝ տրված հարցերի խորությամբ և անգլերենի իմացությամբ: Մեծ նշանակություն ուներ նաև այն հանգամանքը, որ նրանց ընդունեցին թե՛ երկրի նախագահը, թե՛ կաթողիկոսը: Նրանց հետ հանդիպուﬓերի ժամանակ զրույցները տևական էին, որոնց ընթացքում հյուրերը նշում էին, որ Հայաստանն ունի ﬔծ պոտենցիալ՝ ի դեմս երիտասարդության: Հայաստանն ունի լավ ապագա, քանի որ ունի հիանալի ուսանողություն, որում նրանք համոզվում էին հանդիպուﬓերի ընթացքում: Ի՞նչ էինք ﬔնք սպասում ﬕջոցառուﬓերի այս շարքից: Ցանկանում եմ նշել, որ այդ հանդիպուﬓերից ստացված ﬔր արդյունքներն ու տպավորությունները գերազանցեցին ﬔր սպասելիքները: Անձամբ ես այդ հանդիպուﬓերից հետո ակնկալում եմ, որ կﬔկնարկի ﬔր շարունակական համագործակցությունն այդ մարդկանց հետ: Բնական է, որ կա 2 հնարավորություն՝ ընդգրկվել նրանց հետազոտական լաբորատոր գործունեության ﬔջ, ինչը շատ դժվար է, և կարծում եմ՝ նրանք պետք է ընտրություն կատարեն ﬔր ուսանողության և երիտասարդ գիտնականների շրջանում՝ ընտրելով նրանց, ովքեր ունակ են աշխատել փոխանակման եղանակով: Երկրորդը՝ անձամբ ինձ շատ է հետաքրքրում նրանց կարծիքը կրթության վերաբերյալ՝ ինչպես պետք է իրականացնենք բարեփոխուﬓերը, որոնք կտանեն ռեալ ինտեգրացիայի ﬕջազգային կրթական դաշտում: Այստեղ նրանց ազդեցությունն ավելի արդիական է, և, հուսով եմ, արդյունավետ: Մենք պայմանավորվեցինք, որ հետագայում կլինենք գրագրության ﬔջ և կօգտվենք նրանց հնարավորություններից, խորհուրդներից: Կօգտվենք նաև այն հանգամանքից, որ նրանցից յուրաքանչյուրը ցանկություն հայտնեց կրկին այցելել Հայաստան, և կարծում եմ՝ Նոբել յան օրերը ևս ﬔկ անգամ ապացուցեցին, որ երիտասարդության ﬔջ կրթության վարկանիշը և գիտության նկատմամբ մղումը շատ բարձր է: Մեր պարտականությունն է ընտրել այն երիտասարդներին, ովքեր կարող են ներգրավվել համաշխարհային գիտության զարգացման գործընթացի ﬔջ: Դա ﬔզ պարտադրում է ընտրել այնպիսի մարդկանց, ովքեր ոչ թե ուզում են ատենախոսություն պաշտպանել, այլ ցանկանում են զբաղվել գիտությամբ և, աﬔնակարևորը, կարող են իրենց հետքը թողնել և իրենց ճիշտ մասնակցությունը գտնել բժշկագիտության զարգացման ﬔջ: Իմ կարծիքով՝ այս ﬕջոցառման հիﬓական խորհուրդը հենց դա էր: Մ.Զ ՆԱՐԻՄԱՆՅԱՆ ԵՊԲՀ ռեկտոր

ESTIMATION OF AN OUTSTANDING EVENT

M

eeting the Nobel Prize winners is an intelectual pleasure to every person who works in the sphere of science and education. The participants of the Nobel Days were chosen in a way that their inventions have influence on medicine and healthcare and on our specialization. So I was greatly interested in their approach to the education.And once again I got assured in the idea -there is no education without scientific aim and there is no science without educational background. And I can state that commitment to the science is the decision of a person made at a young age, its the representation of the person's potential and if education is to be mass occurring, then science is the monopoly of the individual. People who are committed to science are unique. What was so pleasurable for me and what can we be proud of? Certainly, of their estimation given to our students. We talked about it to both our President and Garegin II. They mentioned that our students surprised them by 2 points: the deepness of the questions given and by the fluency of English Language. And I would also mention that it was highly essential that they were received by the President and the Catholicos.The guests mentioned that Armenia has great future because it has bright youth. And what were we expecting from the meetings? I would like to mention that the impressions and result gained from the meetings covered all our expectations. I personally expect that a er this our collaboration will continue. We agreed that we will keep in touch and will benefit from their advice and instructions. They also expressed their wish to visit Armenia again. "Nobel Days Yerevan" proved once again that the reputation of education and science among the youth is quite high. And we are to find the people who want to leave their trace in science and as to me the main mission of this meeting was the above mentioned. M.Z. NARIMANYAN YSMU Rector

ิปี ิฑิณี ี ิพิตี ิปี ี ี ิติพ ิพี ิฑิณิปี

ิฑ

ิณ

ีซีฟีกีฏีกีถ, ีฏึ ีฉีกีฏีกีถ ๏ฌ ีปีกีพีกีตึ ีงึ ีบีฅีฟึ ีฝีฟีฅีฒีฎีฅีฌ, ีธึ ีจ ีฝีฟีกึ ีพีฅึ , ึ ีฅีฝ ีฐีกีดีกึ ีด ีฅีด, ีธึ ีฃีซีฟ ีฉีตีกีดีข ีฆีขีกีฒีพีธีฒ ีกีบีกีฃีก ีฝีฅึ ีถีคีซ ีฐีกีดีกึ ีฌ ึ ีป ีฃีธึ ีฎ ีกึ ีพีฅึ :

ิฟ. ิฒ. ิตี ิฟี ี ิฑี ิตี ิฒี ีฃีซีฟ ีฉีตีกีถ ีฃีฎีธีพ ีบึ ีธีผีฅีฏีฟีธึ , ีฐีกีดีกีฏีกึ ีฃีธีฒ ีฐีกีถีฑีถีกีชีธีฒีธีพีซ ีถีกีญีกีฃีกีฐ

W

e had to create scienti๏ฌ c educational environment, which we managed and I consider that massive work was done the the future generation in hold with science.

K.B. YENKOYAN Vice Rector on Scienti๏ฌ c A๏ฌ airs

ีตีชีด, ีกีพีฅีฌีซ ีฝีกีผีจ ีธึ ีฒีฅีฒีธีพ ีคีกีฟีฅีฌีธีพ, ีฏีกึ ีธีฒ ีฅีด ีกีฝีฅีฌ, ีธึ ๏ ถี ีธีขีฅีฌ ีตีกีถ ึ ึ ีฅึ ีซึ ๏ ท ีฝีฟีกึ ีพีกีฎ ีฟีบีกีพีธึ ีธึ ีฉีตีธึ ีถีถีฅึ ีถ ีกีถีฐีกีพีกีถีกีฏีกีถ ีฅีถ: ิฑีผีกีปีซีถ ีฐีฅึ ีฉีซีถี ๏ฌ ีปีธึ ีกีผีธึ ีดีจ ๏ฌ ีกีถีทีกีถีกีฏ ีฏีกีตีกึ ีกีพ: ี ีถีกีตีกีฎ ๏ฌ ึ ีฅึ ีฏึ ีซ ีฐีกีดีกึ ีคีชีพีกึ ีซีถ ึ ีกีฒีกึ ีกีฏีกีถ ีชีกีดีกีถีกีฏีกีจีถีฉีกึ ึ ีซีถี ีฐึ ีกีพีซึ ีพีกีฎ ีถีธีขีฅีฌ ีตีกีถ ีขีธีฌีธึ ีดึ ึ ีกีถีกีฏีกีฏีซึ ีถีฅึ ีจ ีฅีฏีกีถ: ิฑ๏ฌ ีถ ีซีถีน ีฟีฅีฒีซ ีธึ ีถีฅึ ีกีพี ีจีฝีฟ ีฎึ ีกีฃึ ีพีกีฎีซ: ี ีธึ ีตีถีซีฝีฏ ีฐีกีฝึ ึ ีซีถึ ีซึ ีกีฏีกีถีกึ ีถีฅีฌ 3 ีฐีกีพีฅีฌ ีตีกีฌ ๏ ถีฏีฌีธึ -ีฝีฅีฒีกีถ๏ ท ึ ีถีถีกึ ีฏีธึ ๏ฌ ีฅึ ีถึ ีกีถึ ีฐีฅีฟ, ีธึ ีถ ีซ ีฝีฏีฆีขีกีถีฅ ีถีกีญีกีฟีฅีฝีพีกีฎ ีนีงึ : ิปีด ีฏีกึ ีฎีซึ ีธีพี ีกีตีค 1 ีทีกีขีกีฉีจ ีธึ ีธีทีกีฏีซ ีฐีกีดีกีฆีฃีกีตีซีถ ีฃีซีฟีกีฏีกีถ ีฆีกึ ีฉีธีถึ ีซ ีทึ ีปีกีถ ีงึ : ี ีกีญีกีฟีฅีฝีพีกีฎ ๏ฌ ีปีธึ ีกีผีธึ ๏ฌ ีฅึ ีซึ ีขีกึ ีซี ีฐีตีธึ ึ ีฅึ ีซ ีพึ ีก ๏ฌ ีฎ ีฟีบีกีพีธึ ีธึ ีฉีตีธึ ีถ ีฉีธีฒีฅึ ีซีถ ี ี ีถีกีญีกีฃีกีฐีซ ึ ี ีฅีฐีกึ ีกีผ ีฏีกีฉีธีฒีซีฏีธีฝีซ ีฐีฅีฟ ีฐีกีถีคีซีบีธึ ๏ฌ ีฅึ ีจ: ิฑ๏ฌ ีถีกีฟีบีกีพีธึ ีซีนีจ ีถึ ีกีถึ ีฐีกีดีกึ , ีฉีฅึ ึ ีฝ, ๏ฌ ึ ีธึ ีฝีกีถีธีฒีถีฅึ ีซ ึ ีกีทีกีฏีฅึ ีฟีถีฅึ ีซ ีฃีฅึ ีกีฏีฟีซีพ ีดีกีฝีถีกีฏึ ีธึ ีฉีตีธึ ีถีถ ีงึ ๏ฌ ีปีธึ ีกีผีธึ ๏ฌ ีฅึ ีซีถ: ิฑีตีถ ีฏีกึ ีฃีกีญีธีฝีจ, ีธึ ีถ ีธึ ีถีฅึ ๏ฌ ีปีธึ ีกีผีธึ ีดีจี ๏ ถี ีฃีฅีทีถีนีพีซึ ึ ีฝีฟีฅีฒีฎีซึ ๏ ท, ีฌีซีธีพีซีถ ีซึ ีกีฏีกีถีกึ ีกีพ, ึ ีกีถีซ ีธึ ีกีตีฝ ๏ฌ ีปีธึ ีกีผีธึ ๏ฌ ีฅึ ีซ ีทึ ีปีกีถีกีฏีธึ ีด ๏ฌ ีถึ ีธีฃีฅีทีถีนีฅึ ีซีถึ ๏ฌ ึ ีกีทีกีฏีฅึ ีฟีถีฅึ ีซีถ ึ ีธึ ีฝีกีถีธีฒีถีฅึ ีซีถี ีฆีขีกีฒีพีฅีฌีธึ ีฃีซีฟีธึ ีฉีตีกีดีข: ี ีกีฟ ีฏึ ีกีถีฏีกีถีกีตีซ, ีธึ ีถีดีกีถ ีฐีกีถีคีซีบีธึ ๏ฌ ีฅึ ีถ ีธึ ๏ฌ ีปีธึ ีกีผีธึ ๏ฌ ีฅึ ีจ ีฝีฟีกีถีกีถ ีบีกึ ีขีฅึ ีกีฏีกีถ ีขีถีธึ ีตีฉ: ิฑีตีค ึ ีกีถีฏีธึ ีฉีตีธึ ีถีจ ีฏีกึ ีถีกึ ๏ฌ ึ ีฐีตีธึ ึ ีฅึ ีซ ีดีธีฟ, ีฐีกีฟีฏีกีบีฅีฝ ิฑีฐีกึ ีธีถ ี ีฅีญีกีถีธีพีฅึ ีจ ีถีทีฅึ , ีธึ ีกีถีฏีกีญ ีก๏ฌ ีถ ีซีถีนีซึ ี ีถีก ึ ีฝ ๏ฌ ีฏ ีกีถีฃีกีด ีกีตึ ีฅีฌีฅีฌีธึ ีง ี ีกีตีกีฝีฟีกีถี ิพีซีฎีฅีผีถีกีฏีกีขีฅึ ีคีซ ีฐีธึ ีทีกีฐีกีดีกีฌีซึ ีซ ีกีตีฃีธึ ีด ีฎีกีผ ีฟีถีฏีฅีฌีธึ ีถีบีกีฟีกีฏีธีพ: ิฑีตีฝ ๏ฌ ีฟึ ีจ ีซีถีฑ ีฐีธึ ีทีฅึ ี ๏ฌ ีฃีธึ ึ ีฅ ีฑีฅีผีถีกึ ีฏีฅีถึ ีถีกึ ีฐีธึ ีทีกีฐีกีดีกีฌีซึ ีธึ ีด ีถีธีขีฅีฌ ีตีกีถ ีดึ ึ ีกีถีกีฏีกีฏีซึ ีถีฅึ ีซ ีฎีกีผีธึ ีฒีซ ีขีกึ ีฅีฌีธึ ีถ ีธึ ีฒีฒีพีกีฎ ๏ฌ ีปีธึ ีกีผีธึ ๏ฌ ีฅึ : ินีฅึ ีถีบีกีฟีกีฏ ีธึ ีถีฅีถึ ีฐีฅีฟีกีฃีกีตีธึ ีด ีจีถีคีฌีกีตีถีฅีฌ ีถีธีขีฅีฌ ีตีกีถ ีคีกึ ีถีฅีฏีซึ ีถีฅึ ีซ ีฏีกีฆีดีจี ีฐึ ีกีพีซึ ีฅีฌีธีพ ีกีตีฌ ีกีถีฑีกีถึ ึ ีฝ, ีฝีกีฏีกีตีถ ีกีตีฝ ีฐีกีถีคีซีบีธึ ๏ฌ ีฅึ ีจ ีทีกึ ีธึ ีถีกีฏีกีฏีกีถ ีคีกึ ีฑีถีฅีฌีถ ีกีผีกีปีซีถ ีฐีฅึ ีฉีซีถ ีฏีกีญีพีกีฎ ีง ีถึ ีกีถึ ีฐีกีดีกีฑีกีตีถีธึ ีฉีตีธึ ีถีซึ : ิณีฌีญีกีพีธึ ีถ ีกีตีถ ีงึ , ีธึ ีกีตีค 1 ีทีกีขีกีฉีพีก ีจีถีฉีกึ ึ ีธึ ีด ๏ฌ ีฆ ีดีธีฟ ีฟีซึ ีธึ ีด ีงึ ีตีธึ ึ ีกีฐีกีฟีธึ ีฏ ีขีกึ ีซ ีดีฉีถีธีฌีธึ ีฟ, ีธึ ีถ ีซึ ๏ฌ ีป ีกีดึ ีธึ ีธึ ีด ีงึ ีฃีซีฟีถีกีฏีกีถีถีฅึ ีซ ีฏีกีฟีกึ ีกีฎ ีฃีธึ ีฎีฅึ ีจ, ีกีถึ ีกีฎ ีณีกีถีกีบีกึ ีฐีจ, ีถึ ีกีถึ ีธีพ ีฌีซีถีฅีฌีจี ีธีน ๏ฌ ีกีตีถ ีธึ ีบีฅีฝ ีกีถีฐีกีฟ, ีกีตีฌึ ีธึ ีบีฅีฝ ีฟีพีตีกีฌ ๏ ถีฅึ ีฏึ ีซ ึ ีกีทีญีกึ ีฐีซ ีดีกึ ีค๏ ท: ี ีกึ ีคีซีฏ ๏ฌ ีทีฟ ีธึ ีถีฅีถ ีคึ ีกีฏีกีถ ีฐีธึ ีตีฆีฅึ ีซ ีฏีกึ ีซึ , ึ ีฏีกึ ีธีฒ ีฅีด ีฐีกีฝีฟีกีฟีฅีฌ, ีธึ ีกีตีค ๏ฌ ีฏ ีทีกีขีกีฉีจ ีดีกีฝีถีกีฏีซึ ีถีฅึ ีซีถ ีฟีพีฅึ ีฐีธึ ีตีฆีฅึ ีซ ึ ีฅึ ีปีกีถีฏีธึ ีฉีตีกีถ ๏ฌ ีฎ ีนีกึ ีกีขีกีชีซีถ: ี ึ ีกีถึ ีพีฝีฟีกีฐีฅึ ีซีถ ๏ฌ ีฆ ึ ีฅีฏีกีถ, ีฝีก ีกึ ีคีฅีถ ีทีกีฟ ีขีกีถีฅึ ีซ ีดีกีฝีซีถ ีง ีญีธีฝีธึ ีด:

Mr.

Yenkoyan mentioned that the impressions recieved from "Nobel Days Yerevan"were incredible. He stated that ๏ฌ rst of all, the event was a success. Despite the tough situation in our country all the invited Nobel Prize winners arrived. Everything was organized and realized according to the agenda.The guests were very much impressed by the meeting with RA President and Catholicos, but the guests were mostly impressed by the hyperactive participation of our students. The motto "Be Inspired and Create" was fully realized as we inspired our students to get involved in science. Mr.Yenkoyan mentioned that he would like such events to be regular and in the future we also hope to meet again. Mr. Yenkoyan stated that our guests surely received positive emotions and feedback.They trusted us, arrived here and it means a lot to us.

ՄԵՋԲԵՐՈՒՄՆԵՐ ՄԻՋՈՑԱՌՄԱՆ ՀՅՈՒՐԵՐԻ ԽՈՍՔԵՐԻՑ Հ

իացած եմ հատկապես երիտասարդ թյան պատրաստված թյամբ։ Մեծ ոգևոր թյ ն տեսա երիտասարդների շրջան մ և հ յս նեմ, որ այն արդյ նավետ կլինի՝ նպաստելով երկր մ տեխնոլոգիական զարգացմանը, որը, իմ համոզմամբ, խաղաղ թյան բանալին է: Մարդիկ այստեղ նեն աշխատանք, ընտանիք, նրանք նեն ﬔծ ապագայի հնարավոր թյ ն: Այնպես որ՝ առաջ նայեք՝ ավելի լավ աշխարհ նենալ համար։ Իսկ հայկական սն նդը՝ հատկապես ﬕրգն բանջարեղենը, ղղակի հրաշալի են։

ԱԴԱ ՅՈՆԱԹ

Գ

իտ թյ նն ազգ երկիր չի ճանաչ մ: Անգամ փոքր հնարավոր թյ ններով երկրները կարող են ﬔծ նվաճ ﬓեր արձանագրել: Յ րաքանչյ ր մարդ այս աշխարհ մ կարող է ﬔծ ավանդ նենալ գիտ թյան ﬔջ, և հայերը բացառ թյ ն չեն: Եկել է Հայաստանի տեղն աշխարհ մ առանձնացնել ժամանակը: Մարդիկ պետք է սկսեն մտածել այդ ղղ թյամբ, և այդ դեպք մ ձեր երկիրը ﬔծ հաջող թյ ն կ նենա։

I

am especially amazed by the potential of the youth. I noticed great inspiration among the youth and I hope it will be efficient in the technological sphere of the country which, as to me, is the key to peace.

ADA E. YONATH

ԷՅ‒ԻՉԻ ՆԵԳԻՇԻ

S

cience doesn't recognize nation and country. Even small countries can be successful. Each person can have great achievement in the science and armenians are not an exception. It's time for Armenia to state its place in the world. People shoud start thinking about it and in that case your country will have great success. EI-ICHI NEGISHI

Հ

այաստան ասելիս ﬕայն ցեղասպան թյ ն եմ հասկացել: Այս ﬕ քանի օրվա ընթացք մ հասցրի բավականաչափ բացահայտ ﬓեր անել: Ինձ գրավեց հայերի ջերմ ընդ նել թյ նն ընկերասիր թյ նը։ Ուզ մ եմ առանձնացնել այն փաստը, որ ես այստեղ չտեսա ճարպակալման խնդիր, ինչն այսօրվա աշխարհի գլխավոր խնդիրներից ﬔկն է: Այդպես էլ շար նակեք: Գիտնականի խնդիրն այն է, որ տեսնի այն, ինչ րիշները տեսնել չեն կարող, սա է գիտական բացահայտ ﬓերի հիմքը:

ՋՈՆ ՌՈԲԻՆ ՈւՈՐԵՆ

U

ttering Armenia I have only thougt about the genocide. I managed to discover a lot of things during those days. I was amazed by the hospitality and friendship of armenians, I would like to stress the fact that I didn't notice the problem of obesity here which is one of the greatest issues of the world. Go on like that. The mission of the scientist is to see what others can't see and it is the base of the scientific discoveries. JOHN ROBIN WARREN

úð ²è²æÆÜ DAY ONE

Հ

այաստանն առաջին անգամ ﬕաժամանակ հյուրընկալեց բժշկագիտության ոլորտի նոբել յան մրցանակի հինգ դափնեկիրների: Այս իրադարձությունը Հայաստանում երբևէ կազմակերպված գիտական աﬔնանշանավոր ﬕջոցառուﬓերից ﬔկն էր, որը հնարավորություն տվեց փորձառու և երիտասարդ գիտնականներին, ինչպես նաև տարածաշրջանի ուսանողներին ճանաչել և համագործակցել այն նշանավոր անձանց հետ, ովքեր արժանացել են բարձրագույն պարգեվի՝ իրենց գիտական նվաճուﬓերի համար: «Նոբելյան օրեր Երևանում ﬕջոցառուﬓերի շարքի բացման հանդիսավոր արարողությունը ﬔկնարկեց Կարեն Դեﬕրճյանի անվան մարզահաﬔրգային համալիրում:

A

rmenia received the 5 Nobel Prize winners in the medical sphere at the same time. This was one of the greatest events in our Republic which gave opportunities to our students and young scientists to get to know and to collaborate with the greatest people who have been given the highest award for their scientific achievements.

Ա

ռաջին օրը հանրային դասախոսություններով հանդես եկան իսրայելցի Ահարոն Չեխանովերը (նոբել յան մրցանակ քիﬕայի ոլորտում՝ ուբիքվիտինով ﬕջնորդավորված սպիտակուցային դեգրադացիայի հայտնագործության համար), ճապոնացի Էյ-Իչի Նեգիշին (նոբել յան մրցանակ քիﬕայի ոլորտում՝ պալադիումով կատալիզվող խաչաձև օրգանական սինթեզի ռեակցիաները բացահայտելու համար), իսրայելցի Դեն Շեխտմանը (նոբել յան մրցանակ քիﬕայի ոլորտում՝ քվազիբյուրեղները հայտնաբերելու համար), իսրայելցի Ադա Յոնաթը (նոբել յան մրցանակ քիﬕայի ոլորտում՝ ռիբոսոﬓերի կառուցվածքը և ֆունկցիան ուսուﬓասիրելու համար) և ավստրալացի Ջոն Ռոբին Ուորենը նոբել յան մրցանակ ֆիզիոլոգիայի ոլորտում՝ հելիկոբակտեր պիլորիի դերը ստամոքսի խոցային հիվանդության առաջացման ﬔջ բացահայտելու համար):

A

aron Ciechanover (Nobel Prize in Chemistry,Ubiquitin-mediated protein degradation), Ei-Ichi Negishi (Nobel prize in Chemistry,for palladium-catalyzed cross couplings in organic sythesis), Dan Shechtman (Nobel prize in Chemistry, for the discovery of quasicrystals), Ada E. Yonath (Nobel prize in Chemistry, for studies of the structure and fucntion of the ribosome) and John Robin Warren (Nobel prize in Physiology, for discovery of the bacterium Helicobacter pylory and its role in gastritis and peptic ulcer disease). All the 5 Nobel Prize winners gave public lectures on the first day.

úð ºðÎðàð¸ DAY TWO

Ե

րևանի Մխիթար Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանում շարունակվում է «Նոբել յան օրեր Երևանում ﬕջոցառուﬓերի շարքը: Բացառիկ մասնագիտական ելույթներով հանդես եկան նոբել յան 3 մրցանակակիրներ՝ Ջոն Ռոբին Ուորենը (Հելիկոբակտերի բացահայտումը), Դեն Շեխտմանը (Քվազի-պարբերական բյուրեղներ. պարադիգմային տեղաշարժ բյուրեղագիտության ﬔջ) և Էյ-Իչի Նեգիշին (Անցողական ﬔտաղի կատալիզը՝ հանուն կայուն և բարգավաճ աշխարհի)։ Բժշկագիտական հասարակությանը և ուսանողներին նոբել յան դափնեկիրները ներկայացրին բժշկության և հարակից ոլորտների վերաբերյալ մասնագիտական դասախոսություններ։ Մասնագիտական այս զրույցները հատկապես կարեվոր են ﬔր ուսանողության համար։ Նրանք իսկապես ստացան բացառիկ հնարավորություն՝ գիտության նորագույն բացահայտուﬓերին հաղորդակից լինելու, ոգեշնչվելու և ստեղծելու իրենց նորարարությունները, որոնք գուցե ﬕ օր ևս արժանանան նոբել յան մրցանակի:

T

he second day of the event was remarkable by the exceptional lectures given by the 3 Nobel prize winners John Robin Warren, Dan Shechtman and Ei-Ichi Negishi. The Nobel Prize winners gave professional lectures on medcine and on related fields to the medical society and students. Such professional lectures are especially important for our students.They surely got an exceptional chance to get to know the utmost inventions in the scientific field, to get inspired and create their innovations which may one day receive a Nobel Prize.

Համալսարանի ﬔծ հանդիսասրահը հնարավորություն չուներ տեղավորել բոլոր ցանկացողներին: Ստիպված ճեմասրահում տեղադրված հեռուստաէկրանների առջև նստած ուսանողները մասնակից էին լինում այն աﬔնին, ինչ կատարվում էր դահլիճում: The big hall of the University didn't have enough room for the people who wanted to take part. So the students had to take part in the event sitting in front of the Tvs in the foyer.

úð ºððàð¸ DAY THREE

Մ

իջոցառուﬓերի շարքի երրորդ օրն իրենց գիտական նորամուծություններով երիտասարդության և գիտական հասարակության հետ կիսվեցին Ահարոն Չեխանովերը Ուբիքվիտինի համակարգը ներբջջային պրոտեոլիզի համար. սկսած հիﬓական ﬔխանիզﬓերից ﬕնչև մարդու հիվանդություններ և դեղերի կուտակում նպատակային գոտիներում) և Ադա Յոնաթը Հակաբիոտիկների հատուկ տեսակները և մանրէային պահպանումը): Միջոցառուﬓերի շրջանակում տեղի ունեցավ նաև «Դպրոց-կենտրոնների ﬕության անդաﬓերի՝ հայաստանյան ավագ դպրոցների տնօրենների հանդիպումը ԲՈւՀ-ում հյուրընկալված նոբել յան մրցանակակիրներից ﬔկի՝ ֆիզիկոս Դեն Շեխտմանի և նրա կնոջ՝ Զիպորա Շեխտմանի հետ: Հանդիպման նպատակը Իսրայելում կրթության զարգացման նախադրյալներին ծանոթանալն էր և այդ ոլորտում փորձի փոխանակումը: Աշխատանքային օրն ամփոփվեց հանրապետության տարբեր ավագ դպրոցների աշակերտների և նոբել յան մրցանակակիրների հանդիպմամբ, որը կայացավ Դիլիջանի ﬕջազգային դպրոցում։ «Ոգեշնչվիր և ստեղծիր կարգախոսն իր առանձնահատուկ ազդեցությունն ունեցավ նաև ավագ դպրոցների աշակերտների վրա։

A

aron Ciechanover and Ada E. Yonath shared their scientific innovations with the young generation and scientists in the scopes of the third day of the "Nobel Days Yerevan" event. Dan Shechtman and his wife also had a meeting with principals of high schools the aim of which was to get acquainted with the backgrounds of the development of education in Israel and experience share in that field. The day was summed up with the meeting of high school students and Nobel Prize winners which took place at Dilijan International School. "Be Inspired and Create" had its unique influence on high school students as well.

«Նոբելյան օրեր Երևանում միջոցառման առաջին օրը ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանն ընդունեց նոբելյան մրցանակակիրներին: Հանդիպման ընթացքում քննարկվեցին Հայաստանում գիտության, մասնավորապես՝ բժշկության և հարակից ոլորտների զարգացմանը վերաբերող հարցեր: RA President Serj Sargsyan received Nobel Prize winners on the first day of "Nobel Days Yerevan" event.

úð âàððàð¸ DAY FOUR

Մ

իջոցառման հյուրերը ՀՀ ԳԱԱ ակադեﬕկոս, Գերագույն հոգևոր խորհրդի անդամ Վիլեն Հակոբյանի և բժշկական համալսարանի ռեկտոր, պրոֆեսոր Միքայել Նարիմանյանի ուղեկցությամբ այցելեցին Մայր Աթոռ Սուրբ Էջﬕածին և հյուրընկալվեցին Աﬔնայն Հայոց Կաթողիկոս, Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Երկրորդին։ Ող ջունելով նոբել յան մրցանակակիրներին և մաղթելով նորանոր ձեռքբերուﬓեր իրենց գիտական գործունեության ﬔջ` Աﬔնայն Հայոց Կաթողիկոսը նշեց, որ հաճելի է համայն հայության հոգևոր կենտրոնում հյուրընկալել անվանի գիտնականների, ովքեր գիտության ոլորտում մատուցած ծառայություններով ﬔծ նպաստ են բերել մարդկության բարեկեցիկ կյանքի կերտման գործին: Ընդգծելով գիտական ﬕջոցառման կարևորությունը` Նորին Սրբությունը նշեց, որ այն առանձնահատուկ հնարավորություն է տալիս երիտասարդ գիտնականներին շփվել գիտության աշխարհահռչակ նվիրյալների հետ և ներշնչվել նրանց օրինակով: Հանդիպման ընթացքում Գարեգին Բ Կաթողիկոսը խոսեց Ադրբեջանի կողﬕց վերջին օրերին սանձազերծված ռազմական գործողությունների և դրանց աղետալի հետևանքների մասին: Այս կապակցությամբ նա կոչ արեց նոբել յան մրցանակակիրներին, որպեսզի նրանք, իբրև ﬔծագույն մարդասերներ և անվանի գիտնականներ, իրենց ձայնը բարձրացնեն և նպաստեն Մերձավոր Արևելքում և Այսրկովկասյան տարածաշրջանում խաղաղության վերահաստատմանը: Նմանօրինակ երևույթների կանխարգելման գործում Վեհափառ Հայրապետը կարևորեց ﬕջազգային հանրության դատապարտող կեցվածքը: Հանդիպման ավարտին հյուրերն այցելեցին Մայր տաճարի թանգարան:

16

ԱՊԱԳԱ ԲԺԻՇԿ Մայիս 2016 N 23-24 (1334-1335)

T

he guests of "Nobel Days Yerevan" event visited Mother see of Holy EJmiatsin accompanied by Vilen Hakobyan, academician of the Academy of Sciences, member of the Supreme Spiritual Council and YSMU Rector Michael Narimanyan. The guests were received by Catholicos of All Armenians Garegin II. Greeting the guests Garegin II mentioned that it was a pleasure to host the respectable scientists in the spiritual center of all armenians. He stated that it gave exceptional opportunity for our young scientists to communicate with world famous people and get inspired by their example. Garegin II also mentioned the military actions undergoing on the boarder line and hoped that the scientists would raise their voice to keep peace in the Caucasus.

Հյուրերն այցելեցին Ծիծեռնակաբերդ։ Հուշահամալիրում զոհերի հիշատակին հարգանքի տուրք մատուցելուց հետո նոբել յան մրցանակակիրները եղան նաև Հայոց ցեղասպանության թանգարանում, ծանոթացան ցեղասպանության վավերական պատմությանը: Գիտնականները նաև գրառուﬓեր թողեցին ՀՑԹԻ պատվավոր հյուրերի հուշամատյանում: The guests visited Tsitsernakaberd.The Nobel Prize winners also visited the Genocide Museum and got to know the history of the Genocide,a er expressing their respect to the victims of the Genocide.The scientists also le their notes in the memorial book of the respectful guests of the museum.

Այն, որ իմ պետությունն այսօր պաշտոնապես չի ճանաչում Հայոց ցեղասպանությունը, անընդունելի է ինձ համար: ԱՀԱՐՈՆ ՉԵԽԱՆՈՎԵՐ The fact that my country doesnt recognize the Armenian Genocide is unacceptable for me. AARON CIECHANOVER

ՄԵՋԲԵՐՈւՄՆԵՐ ՄԻՋՈՑԱՌՄԱՆ Ե

ս քիչ թե շատ պատկերացում ունեմ ձեր երկրի գիտական ներուժի մասին: Համոզված եմ՝ Հայաստանն ունի բավականաչափ ներուժ գիտությունն ու տեխնոլոգիաները զարգացնելու համար: Դուք ﬔզանից պակաս խելացի չեք: Ի՞նչն է խնդիրը: Իսրայելից շատ բան կարելի է սովորել: Մենք նույնպես շրջապատված ենք «լավ» հարևաններով, ովքեր աﬔն նախաճաշի ցանկանում են ﬔզ ողջ-ողջ ուտել, և, ի հեճուկս այդ աﬔնի, ﬔնք շատ լավ ենք: Միգուցե դա հենց թշնաﬕների պատճառով է, քանի որ նրանք ստիպում են անընդհատ զգոն ﬓալ, ﬔնք զարգացնում ենք տեխնոլոգիաները, քանի որ պետք է ﬕշտ թշնաﬕներից առաջ անցնել: աղաքականությունը, ցավոք, շատ բարդ է և հաճախ ատելության և արյունահեղության է հանգեցնում: Գիտությունն ու տեխնոլոգիաները՝ առող ջապահության, տրանսպորտի կամ այլ ոլորտներում, ի տարբերություն քաղաքականության, խոսում են խաղաղության լեզվով և քաղաքական սահմաններ չեն ճանաչում: Դրանք ծառայում են խաղաղության պահպանմանը և կյանքի բարելավմանը: ենք պետք է գիտությունն ու տեխնոլոգիաներն օգտագործենք սահմանները ջնջելու, ատելության դեմ պայքարելու համար, պետք է համագործակցենք կյանքի, մարդու առող ջության, շփման ﬕջոցների բարելավման համար: իայն մտքի թռիչքը քիչ է, գիտությունը ֆինանսներ է պահանջում: Հայ գիտնականները ﬔծ ճիգեր են գործադրում, բայց ավելի շատ բան անելու կարիք կա: Գիտության ու տեխնոլոգիաների բնագավառում ներդրուﬓերը, ինժեներական լուծուﬓերի կիրառումը կարող են արվել առանց քաղաքական գործիչների: Ինչու՞ չանել դա: Պետական սուղ բյուջե ունեցող երկրները պետք է կարողանան համագործակցության եզրեր գտնել Եվրաﬕության հետ՝ այն գիտության համար շատ փող է հատկացնում: եր երկիրը նոր է դուրս եկել կոմունիստական ﬔծ ճնշման տակից, այնպես որ՝ դուք նոր եք սկսում: Դուք գիտությունը զարգացնելու համար իդեալական տեղում եք գտնվում: Մենք Իսրայելում հիմա գազ ունենք, սակայն ﬕնչև վերջերս ոչինչ չունեինք՝ բացի ուղեղից: գիտեմ՝ կկարողանա՞նք փոխել աշխարհը, թե՞ ոչ, բայց ﬔր երկրում ﬔծ ջանքեր են գործադրվում գիտությունը զարգացնելու ուղղությամբ: Հիﬓական նպատակը մարդկանց զարգացուﬓ է: Գիտությունը ﬔզ համար տնտեսության շարժիչն է, այսինքն գործը չի արվում զուտ մրցանակներ ստանալու համար: Գիտությունը շոգեքարշի պես երկիրն իր հետևից է տանում: այաստանի համար, որը բնական պաշարներ չունի և փոքր երկիր է, հարստանալու ﬕակ ﬕջոցը գիտության և տենոլոգիաների զարգացուﬓ է, որը թույլ կտա ﬔկ շնչին ընկնող ՀՆԱ-ի (համախառն ներքին արդյունք) ցուցանիշով հասնել եվրոպական մակարդակին, այսինքն՝ ՀՆԱ-ի առնվազն եռապատկման: ոսքը ոչ ﬕայն դեղաﬕջոցների մասին է, այլ աﬔն ինչի` բարձր տեխնոլոգիաներ, էլեկտրոնիկա, այն, ինչ անվանում են բարձր վարձատրվող ոլորտներ: Իհարկե, ձեր կոնյակը հիանալի է, սակայն կոնյակով չես կարող ապրել: Մենք ապրում ենք էլեկտրոնիկ չիպերով, բարդ տեխնոլոգիաներով, խոշոր օգուտ կարելի է ստանալ ﬕ բանից, որը ﬕլիարդավոր դոլարներ կարող է բերել:

Ք

Ե

ս երկրորդ անգամ եմ այցել մ ձեր գեղեցիկ, հրաշալի երկիրը: Հիանալի երկիր է, ես իսկապես տպավորված եմ ձեր սանողների ոգևոր թյամբ, նրանց տեղին, մասնագիտական հարցերով, ինչպես նաև նրանց՝ անգլերենի հիանալի իմաց թյամբ։

ԱՀԱՐՈՆ ՉԵԽԱՆՈՎԵՐ

I

have visited your beatiful country for the second time. It's a wonderful country and I am impressed by the inspiration of your students, by their professional questions and by their knowledge of English as well.

Aaron Ciechanover

Մ

Մ Ձ Չ Հ

Խ

I

n the scopes of "Nobel Days Yerevan" event our guests expressed their ideas, thoughts, impressions and suggestions upon our country, people, students and life in general which is represented above in the armenian language. These ideas not only touch our self-esteem but also give us base for going forward , getting involved in science and creating our bright future . We would like to mention some of their thoughts. I am not sure whether we will be able to change the world or not, but our country makes much effort for developing science.The main goal is the development of people. Science is the basis of the economy, that is the work is not performed simply for the sake of receiving awards. Science is the locomotive of the country. Efforts must be made for high-achiever students.Armenia has all the potential for development as you realize the value of education. I am certain that scientific education is extremely important both for Armenia and the whole world. When I was 7, my grandfather bought me a magnifying glass. It was an amazing tool for me , as there was no electronics during that time. I was studying every insect,every flower. I fell in love with world of small phenomena. When I was 10, my teacher told me that there was a microscope at our college. I was the first who was let to use it. I just couldn't let it go.

ี ี ี ึ ี ิตี ิป ิฝี ี ี ิตี ิปี ิต

ีฝ ีฅึ ีฏึ ีธึ ีค ีกีถีฃีกีด ีฅีด ีกีตีฝีฟีฅีฒ: ิฑ ิฑีตึ ีฅึ ีซีฝ ๏ฌ ีปึ ีจีถีฏีกีฎ ีชีกีดีกีถีกีฏีกีฐีกีฟีพีกีฎ ีด ี ีกีตีกีฝีฟีกีถ ีด ีฌ ึ ีป ีฆีกึ ีฃีกึ ๏ฌ ีฅึ ีฅีด ีถีฏีกีฟ ีด ีขีกีฆ ีด ีธีฌีธึ ีฟีถีฅึ ีด: ิปีถีฑ ีฃึ ีกีพีฅึ ีดีกึ ีคีฏีกีถึ ี ีคีฅีบีซ ีกีบีกีฃีกีถ ีถีกีตีฅีฌ ึ ีธึ ีฑีจึ ี ีฅีฝีก ีกีถีฑีกีถึ , ีธีพึ ีฅึ ีขีกึ ีฑึ ีฅีถ ีฃีถีกีฐีกีฟ ีด ีฏึ ีฉ ีฉีต ีถีจ: ิดีก ีฐึ ีกีทีกีฌีซ ีง, ึ ีกีถีซ ีธึ ี ีกีตีกีฝีฟีกีถีจ ๏ฌ ีกีตีถีกีฏ ีนีงึ ิฑีทีญีกึ ีฐีจ ีทีกีฟ ีกึ ีกีฃ ีง ีฆีกึ ีฃีกีถ ีดึ ี ีกีตีกีฝีฟีกีถีจ ึ ีฝ ีบีฅีฟึ ีง ีทีกีฟ ีกึ ีกีฃ ีฆีกึ ีฃีกีถีกึ ีซีฟีฅีฌีซึ ีซ ีถีฏีกีฟีดีกีดีข ีฝีฅึ ีจ ีบีฅีฟึ ีง ีพีกีฒ ีฐีกีฝีกีฏีซึ ีญึ ีกีญ ีฝีฅีฌ, ึ ิปีฝึ ีกีตีฅีฌ ีด ีซึ ีกีฏีกีถีกึ ีพีธีฒ ีดีธีคีฅีฌีจ ีฏีซึ ีกีผีฅีฌ ีถีกึ ี ีกีตีกีฝีฟีกีถ ีด, ึ ีกีถีซ ีธึ ๏ฌ ึ ีฅึ ีฏึ ีถีฅึ ีจ ีทีกีฟ ีถีดีกีถ ีฉีต ีถีถีฅึ ีถีฅีถ: ี ีฅีญีถีธีฌีธีฃีซีกีฏีกีถ ีฏึ ีฉ ีฉีต ีถีจ ีฅึ ีฏึ ีซ ีฆีกึ ีฃีกึ ีดีกีถ ีถีกีญีกีคึ ีตีกีฌีถีฅึ ีซึ ีง: ิตึ ีข ๏ฌ ีกีถีฃีกีด ีฅีฝ ีผีกีคีซีธีตีธีพ ีกีฝีกึ ีซ, ีธึ ีฃีซีฟ ีฉีต ีถีจ ีบีฅีฟึ ีง ีคีกีฝีกีพีกีถีคีฅีฌ ีดีกีถีฏีกีบีกึ ีฟีฅีฆีซึ ีฝีฏีฝีกีฎ, ึ ีกีฒีกึ ีกีบีฅีฟีถ ีซีถีฑ ีฏีกีถีนีฅึ ีซึ ีดีธีฟ ึ ึ ีซีถีกีถีฝีกีพีธึ ีฅึ ีซีด ีฎึ ีกีฃีซึ ีจ: ี ีกีตึ ีกีต ีด ๏ฌ ีถึ ีดีกีถีฏีกีบีกึ ีฟีฅีฆีถีฅึ ีด ีฃีซีฟ ีฉีต ีถ ีฅีถึ ีคีกีฝีกีพีกีถีค ีด: ิตีฝ ีคีกีฝีกีพีกีถีค ีด ีฅีด ีดีกีถีฏีกีบีกึ ีฟีฅีฆ ีด: ี ีกึ ีกีฆีฃีกีตีซีถ ีฐีฅีผ ีฝีฟีกีจีถีฏีฅึ ีฉีตีกีดีข ีฐีกีฒีธึ ีค ีด ีฅีด ีพีกึ ีด ีฅึ ีฅีญีกีถีฅึ ีซ ีฐีฅีฟ: ิตึ ีฏ -ีฅึ ีฅึ ึ ีธึ ึ ีซีฏ ีฃีกีฌีซีฝ ีฅีถ ีดีธีฟีฝ, ึ ีฝีฏีฝ ีด ีฅีถึ ีญีธีฝีฅีฌ ีฃีซีฟ ีฉีต ีถีซึ : ิฑ๏ฌ ีถ ีซีถีน ีฝีฏีฝีพ ีด ีง ีฏึ ีฉ ีฉีต ีถีซึ : ี ีฅีถึ ีฐีกีพีกีฟ ีด ีฅีถึ , ีธึ ีกีตีฝ ีฅึ ีฅีญีกีถีฅึ ีซึ ีทีกีฟีฅึ ีจ ีฐีฅีฟีกีฃีกีต ีด ีฃีซีฟีถีกีฏีกีถีถีฅึ ีฏีคีกีผีถีกีถ: ีฝ ีฏีกึ ีฎ ีด ีฅีด, ีธึ ีฃีซีฟีกีฏีกีถ ีฏึ ีฉ ีฉีต ีถีจ ีญีซีฝีฟ ีฏีกึ ึ ีธึ ีง ี ีกีตีกีฝีฟีกีถีซ ึ ีธีฒีป ีกีทีญีกึ ีฐีซ ีฐีกีดีกึ : ิตึ ีข ีฅีฝ 7 ีฟีกึ ีฅีฏีกีถ ีงีซ, ีซีด ีบีกีบีจ ีซีถีฑ ีฐีกีดีกึ ีฃีถีฅึ ีญีธีทีธึ ีกึ ีตึ : ิฑีตีถ ีชีกีดีกีถีกีฏ ีงีฌีฅีฏีฟึ ีธีถีซีฏีก ีนีฏีกึ : ิฝีธีทีธึ ีกึ ีตึ ีจ ีฝึ ีกีถีนีฅีฌีซ ีฃีธึ ีฎีซึ ีงึ ีซีถีฑ ีฐีกีดีกึ , ึ ีฅีฝ ีฝ ๏ฌ ีกีฝีซึ ีด ีงีซ ึ ีกีถีฏีกึ ีกีฎ ๏ฌ ีปีกีฟ, ีฎีกีฒีซีฏ: ิตีฝ ีฝีซึ ีกีฐีกึ ีพีฅึ ีซ ึ ีธึ ึ ีฅึ ึ ีตีฉีถีฅึ ีซ ีกีทีญีกึ ีฐีซีถ: ิตึ ีข 10 ีฟีกึ ีฅีฏีกีถ ีงีซ, ีขีถีกีฃีซีฟ ีฉีตีกีถ ีฝ ึ ีซีนีถ ีกีฝีกึ , ีธึ ีคีบึ ีธึ ีด ีดีกีถึ ีกีคีซีฟีกีฏ ีฏีก: ิตีฝ ีกีผีกีปีซีถีถ ีงีซ, ีด ีฉ ีตีฌ ีฟีพีฅึ ีซีถ ีถีกีตีฅีฌ ีดีกีถึ ีกีคีซีฟีกีฏีธีพ. ีฑีฅีผึ ีซึ ีฝ ีนีงีซ ีฏีกึ ีธีฒีกีถ ีด ีขีกึ ีฉีธีฒีถีฅีฌ: ิปีฝีฏ ีฅึ ีข ีฝีธีพีธึ ีด ีงีซ ีดีกีฃีซีฝีฟึ ีกีฟ ึ ีกีต ีด, ีฐีกีตีฟีถีพีฅึ ีงีฌีฅีฏีฟึ ีธีถีกีตีซีถ ีดีกีถึ ีกีคีซีฟีกีฏีจ, ีธึ ีถ ยซึ ีฃีถีฅึ ยป ีซีถีฑ ีถีธีขีฅีฌ ีตีกีถ ีดึ ึ ีกีถีกีฏ ีทีกีฐีฅีฌ: ิตีฉีฅ ีฆ ีด ีฅึ ีฑีฅึ ีฅึ ีฅีญีกีตีซ ีฐีกีดีกึ ีฃีซีฟีกีฏีกีถ ีซีถีน-ีธึ ีขีกีถ ีฃีถีฅีฌ, ีดีกีถึ ีกีคีซีฟีกีฏ ีฃีถีฅึ : ิฑึ ีคีต ีถึ ีถีฅึ ีจ ีฟีกึ ีซีถีฅึ ีกีถึ ีฏีฟีฅีฝีถีฅึ : ีซีกีตีถ ีฌีกีพีกีฃ ีตีถีถีฅึ ีจ ีบีฅีฟึ ีง ีฝ ึ ีซีน ีฌีซีถีฅีถ: ิณีซีฟีฅีด, ีธึ ีคีก ีฟีธีบีซีก ีง` ีดีกีถีกีพีกีถีค ีซีด ีฅึ ีฏึ ีด: ิฒีกีตึ ๏ฌ ีถึ ีบีฅีฟึ ีง ีฑีฃีฟีฅีถึ ีฐีกีฝีถีฅีฌ ีคึ ีกีถ: ิปีฝึ ีกีตีฅีฌ ีด ีฐีถีกึ ีกีพีธึ ีนีง ีฐีกีดีกีฌีฝีกึ ีกีถีกีฏีกีถ ีบีกีทีฟีธีถ ีฝีฟีกีถีกีฌ ีคีธีฏีฟีธึ ีกีฏีกีถีจ ีบีกีทีฟีบีกีถีฅีฌ ึ ีฐีฅีฟีธ, ีบีฅีฟึ ีง ีกึ ีฟีกีฝีกีฐีดีกีถ ีฃีถีกีฌ, ีฐีฅีฟีคีธีฏีฟีธึ ีกีฏีกีถ ีฏึ ีฉ ีฉีต ีถ ีฝีฟีกีถีกีฌ: ิดึ ีกีถีซึ ีฐีฅีฟีธ ีฏีกึ ีธีฒ ีฅีฝ ีคีซ๏ฌ ีฌ ีฐีกีดีกีฌีฝีกึ ีกีถ ีด ีคีกีฝีกีญีธีฝ ีคีกีผีถีกีฌ ีฐีกีดีกึ : ี ีฅีฆ ีดีธีฟ ีทีฅีทีฟีจ ีคึ ีพ ีด ีง ีฝ ึ ีนีซ ีดีกีฝีถีกีฃีซีฟีกีฏีกีถ ึ ีดีกึ ีคีฏีกีตีซีถ ีธึ ีกีฏีถีฅึ ีซ ีพึ ีกี ีฝ ึ ีซีนีจ ีบีฅีฟึ ีง ีฌีซีถีซ ีธีน ๏ฌ ีกีตีถ ีฃีซีฟีฅีฌีซึ ึ ีธีญีกีถึ ีธีฒ, ีกีตีฌึ ีกีทีกีฏีฅึ ีฟีถีฅึ ีซ ีฐีกีดีกึ ึ ึ ีซีถีกีฏ ีฐีกีถีคีซีฝีกึ ีธีฒ ีกีถีฑ: ีฅึ ีคึ ๏ฌ ีฅึ ีบีฅีฟึ ีง ีกึ ีพีฅีถ ีฌีกีพ ีกีทีกีฏีฅึ ีฟีถีฅึ ีซ, ีฌีกีพ ีฝีกีถีธีฒีถีฅึ ีซ ีฐีกีดีกึ : ี ีกีตีกีฝีฟีกีถีถ ีถีซ ีฆีกึ ีฃีกึ ีดีกีถ ีขีธีฌีธึ ีถีกีญีกีคึ ีตีกีฌีถีฅึ ีจ, ึ ีกีถีซ ีธึ ีกีตีฝีฟีฅีฒ ีขีกึ ีฑึ ีฅีถ ีฃีถีกีฐีกีฟ ีด ีฏึ ีฉ ีฉีต ีถีจ: ีกีพ ีฃีซีฟีถีกีฏีกีถีจ ีณีกีถีกีนีพีกีฎ ีกีผีกีปีถีธึ ีค ีบีฅีฟึ ีง ีฌีซีถีซ: ิดีก ีถีทีกีถีกีฏ ีด ีง, ีธึ ึ ีซีท ีฃีซีฟีถีกีฏีกีถีถีฅึ ีบีฅีฟึ ีง ีฐีฅีฟึ ีฅีถ ีถึ ีกีถ, ๏ฌ ีปีขีฅึ ๏ฌ ีฅึ ีกีถีฅีถ ีถึ ีก ีฐีธีคีพีกีฎีถีฅึ ีซึ : ิผีกีพ ีฃีซีฟีถีกีฏีกีถีจ ีบีฅีฟึ ีง ีฐีกีฒีธึ ีคีกีฏึ ีพีซ, ีซึ ีกีทีญีกีฟีกีถึ ีจ ีฟีฅีฒ ีฐีกีฝึ ีถีซ, ีถีก ีนีซ ีฏีกึ ีธีฒ ีฉีกึ ีถีพีฅีฌ ีฌีกีขีธึ ีกีฟีธึ ีซีกีต ีด, ึ ีกีถีซ ีธึ ีฐีกีฝีกึ ีกีฏ ีฉีต ีถีจ ีบีฅีฟึ ีง ีฟีฅีฒ ีตีกีฏ ีฌีซีถีซ ีฃีซีฟีกีฏีกีถ ีฃีธึ ีฎีจีถีฉีกึ ีถีฅึ ีซีถ: ิตีฝ ีถีกึ ีญีธึ ีฐ ึ ีค ีฅีด ีฟีกีฌีซีฝ ีฐีกีต ีฃีซีฟีถีกีฏีกีถีถีฅึ ีซีถ ีฐีดีฟีกีถีกีฌ ีกีถีฃีฌีฅึ ีฅีถ ีด. ีกีตีถ ีฃีซีฟีกีฏีกีถ ีฐีกีฒีธึ ีคีกีฏึ ีดีกีถ ีฌีฅีฆ ีถ ีง: ิตีฉีฅ ีฐีกีตีฅึ ีฅีถ ีฏีกีด ีผ ีฝีฅึ ีฅีถ ีฐึ ีกีบีกึ ีกีฏีฅึ ีฑีฅึ ีฐีธีคีพีกีฎีถีฅึ ีจ, ีกีทีญีกึ ีฐีจ ีคึ ีกีถีซึ ีกีถีดีกีฝีถ ีฏ๏ฌ ีก: ีฅีฝีถ ีด ีฅีด, ีธึ ีค ึ ีฐีฅีฟีกึ ึ ึ ึ ีพีกีฎ ีฅึ ีญีกีฒีกีฒ ีกีทีญีกึ ีฐีธีพ, ีฅีฝ ีญีธีฝ ีด ีฅีด ีฟีฅีญีถีธีฌีธีฃีซีกีฏีกีถ ีถีกีญีกีฑีฅีผีถ ีฉีต ีถีถีฅึ ีซ ีฟีฅีฝีกีถีฏีต ีถีซึ ี ีถีฏีกีฟีซ ีถีฅีถีกีฌีธีพ, ีธึ ีซีถีค ีฝีฟึ ีซีกีฌ ีถีกีญีกีฑีฅีผีถ ีฉีต ีถีถีฅึ ีถ ีกีตีฝ ีฐีกึ ึ ีด ึ ีฝ ีทีกีฟ ีฏีกึ ึ ีธึ ีฅีถ: ิฒีกึ ีซ ีกีตีค, ีฅีฉีฅ ีดีกึ ีคีซีฏ ีฏีธีฒีด ีฅีถ ีญีกีฒีกีฒ ีกีทีญีกึ ีฐ ีด ีฟีฅีญีถีธีฌีธีฃีซีกีฏีกีถ ีถีกีญีกีฑีฅีผีถ ีฉีต ีถีถีฅึ ีซ ีฆีกึ ีฃีกึ ีดีกีถีจ, ีกีบีก ๏ฌ ีฆ ๏ฌ ีด ีง ึ ีกีตีฌีฅีฌ ีคีฅีบีซ ีญีกีฒีกีฒ ีกีบีกีฃีก: ิฒีกึ ีฑึ ีกีฃ ีตีถ ีฏึ ีฉ ีฉีต ีถี ีถีทีกีถีกีฏ ีด ีง ีฌีกีพีกีฃ ีตีถ ีฐีกีดีกีฌีฝีกึ ีกีถ, ีฌีกีพีกีฃ ีตีถ ีฐีกีดีกีฌีฝีกึ ีกีถีจี ีขีกึ ีฑึ ึ ีกีฒีกึ ีกีฏึ ีฉ ีฉีต ีถ ึ ึ ีกีฒีกึ ีกีฏีกีถ ีฉีต ีถ: ิฑีฐีก ีฝีก ีง, ีธึ ีฟีกีถ ีด ีง ีกีผีธีฒีป ีถีฅึ ึ ีกีฒีกึ ีกีฏีกีถ ึ ีกึ ีฟีกึ ีซีถ ึ ีกีฒีกึ ีกีฏีกีถ ีฏีฅึ ีพีกีฎึ ีซ ีธึ ีคีฅีฃึ ีดีกีถีจ: ิตีฝ ีฏีกึ ีธีฒ ีฅีด ีญีธีฝีฅีฌ ีบีกีฟีฅึ ีกีฆ๏ฌ ีดีกีฝีซีถี ีธึ ีคีฅีฃึ ีฅีฌีธีพ ีฃีซีฟีถีกีฏีกีถีซ ีคีซึ ึ ีธึ ีธีท ีด: ิปีฝึ ีกีตีฅีฌ ีด ีฏีก 8 ีดีฌีถ ีขีถีกีฏีน ีฉีต ีถ, ีขีกีตึ ๏ฌ ึ ีกีฆีกีฟ ีท ีฏีกีต ีด ๏ฌ ีถึ ีถีฅีถึ 5.000 start-up ีถีกีญีกีฃีฎีฅึ , ีกีตีถ ีคีฅีบึ ีด, ีฅึ ีข ี ีกีบีธีถีซีกีถ ีถีซ 120 ีดีฌีถ ีขีถีกีฏีน ีฉีต ีถ ึ ีถ ีตีถึ ีกีถ ีถีกีญีกีฃีฎีฅึ : ี ีฅีฟึ ีฉีต ีถีถีฅึ ีจ ีฉีธีฒีถ ีด ีฅีด ีฑีฅีฆ:

ิณ

ิต

ี

ีกีปีธีฒีกีฏ ีฃีซีฟีถีกีฏีกีถีจ ีฏีธีถีฏึ ีฅีฟ ีกีฝีบีกึ ีฅีฆ ีด ีบีฅีฟึ ีง ีดีกีฝีถีกีฃีฅีฟ ีฌีซีถีซ, ีบีฅีฟึ ีง ๏ฌ ีปีกีฆีฃีกีตีซีถ ีฃีซีฟีกีฏีกีถ ีญีดีขีซ ีกีถีคีกีด ีฌีซีถีซ: ิณีธีต ีฉีต ีถ ีน ีถีซ ีฐีกีตีฏีกีฏีกีถ, ีซีฝึ ีกีตีฅีฌ ีตีกีถ ีฃีซีฟ ีฉีต ีถ. ีฃีซีฟ ีฉีต ีถีจ ีฐีกีดีกีทีญีกึ ีฐีกีตีซีถ ีฅึ ึ ีตีฉ ีง: ิผีกีพ ีฃีซีฟีถีกีฏีกีถีจ ๏ฌ ีปีกีฆีฃีกีตีซีถ ีฐีกีถึ ีฉีตีกีถ ีดีกีฝีถ ีง:

ิดิตี ี ิติฝี ี ิฑี

ี

ี ิผ

ี

A

successful scientist should be a professional in a speci๏ฌ c ๏ฌ eld, should be a member of internation scienti๏ฌ c team. There is no armenian or israel science, science is an international phenomenon. A good scientist is a part of international society.

Dan Shecktman

ԿԱՐԻՔԱՎՈՐ ՈՒՍԱՆՈՂԸ ՄԵՆԱԿ ՉԷ ԻՐ ՀՈԳՍԵՐԻ ՀԵՏ Ուրախությամբ ցանկանում ենք նշել այն հանգամանքը, որ բուհական կյանքի կարևորագույն իրադարձությունների ﬔծ մասը տեղի է ունենում բժշկական համալսարանում: Վստահ ենք՝ սա ոչ ﬕայն այն պատճառով, որ համալսարանի ղեկավարությունը սիրով տրամադրում է իր հնարավորությունները հանրապետական ﬕջոցառուﬓերի մասնակիցներին, այլև կարևոր է այն փաստը, որ բժշկական համալսարանի հեղինակությունը թույլ է տալիս երկրի ղեկավարությանն այստեղ իրականացնել ﬔծամասշտաբ ﬕջոցառուﬓեր: Տվ յալ դեպքում խոսքը վերաբերում է ՀՀ վարչապետի կողﬕց հայաստանյան ԲՈւՀ-երի շուրջ 800 ուսանողների ուսման վարձի փոխհատուցման հավաստագրերի հանձնման արարողությանը, որին, բացի ՀՀ վարչապետից, կրթության և առող ջապահության նախարարներից, Հայաստանի երիտասարդական հիﬓադրաﬕ հոգաբարձուների խորհրդի համակարգող Կարեն Ավագյանից, մասնակցում էին հայաստանյան ԲՈւՀ-երի և դրանց ուսանողական կառույցների ղեկավարներ, ներկայացուցիչներ, ուսանողներ: Ի դեպ՝ ՀՀ կրթության և գիտության նորանշանակ նախարար Լևոն Մկրտչյանն ի պաշտոնե առաջին անգամ էր հյուրընկալվել ԵՊԲՀ-ում: Ուսման վարձի փոխհատուցման ծրագիրն իրականացրել է Հայաստանի երիտասարդական հիﬓադրամը՝ ՀՀ կառավարության աջակցությամբ:

գերակշիռ մասը պետական և ոչ պետական ԲՈւՀ-երի առկա ուսուցման բակալավրիատի առաջին կուրսի` անվճար համակարգում չընդգրկված ուսանողներ են, որոնց փոխհատուցում տրվեց մրցութային կարգով։ Վերջիններս բարձր առաջադիմություն ունեցող, ինչպես նաև սոցիալապես անապահով ընտանիքների, ﬕակողմանի ծնողազուրկ, հասարակական ակտիվություն ցուցաբերած ուսանողներ են։ Ուսանողներին հավաստագրեր հանձնելու ավարտին ՀՀ վարչապետ Հովիկ Աբրահամյանը նշեց, որ այս ծրագիրը ևս ﬔկ փաստ է, որը խոսում է ՀՀ կառավարության և Հայաստանի երիտասարդական հիﬓադրաﬕ արդյունավետ համագործակցության մասին։ Կարեն Ավագյանը, հավաստագրեր հանձնելով սահմանաﬔրձ գոտիներում զինվորական ծառայություն անցած ուսանողներին, նշեց. «Այս ծրագրով ոչ ﬕայն սոցիալական խնդիր է լուծվում, այլև ուսանողը տեսնում է, որ իր կրթությամբ, գիտելիքով, աշխատասիրությամբ կարող է լուծել իր ուսման վարձի հարցը: Այսօր ար-

դեն կան բազմաթիվ այլ ծրագրեր, որոնք կարող են օգնել սովորողներին՝ լուծել իրենց կրթության խնդիրը։ Երիտասարդական հիﬓադրաﬓ իր ﬕջոցներով ամբող ջությամբ փոխհատուցում է նաև 2 և ավելի երեխա ունեցող ուսանող-ծնողների ուսման վարձն ամբողջ ուսուﬓառության ընթացքում։ Ուսման վարձի փոխհատուցման արժանացան նաև ՀՀ կառավարության որոշմամբ սոցիալական աջակցություն ստացող ՀՀ սահմանաﬔրձ համայնքների պետական, ոչ պետական, ﬕջպետական ԲՈւՀ-երի առկա ուսուցման համակարգի բակալավրիատի 1-ին կուրսերի ուսանողներ։ Այս խմբի ուսանողներն ուսման վարձի փոխհատուցում ստանում են առանց մրցույթի մասնակցելու։ Բժշկական համալսարանի ուսանողներից ուսման վարձի փոխհատուցման հավաստագրեր ստացան հիսուն հոգի, որոնք ուսանողներին հանձնեց համալսարանի ուսանողական խորհրդարանի նախագահ Անի Ռափյանը: Հայաստանի երիտասարդական հիմնադրամը ՀՀ կառավարության աջակցությամբ ուսման վարձերի փոխհատուցման ծրագրեր իրականացնում է 2011-ից, և ﬕնչ այսօր տարբեր ծրագրերով փոխհատուցել է շուրջ 5.000 ուսանողի ուսման վարձը։

THE STUDENT IN NEED IS NOT ALONE The article above describes the background and the ceremony of handing out certificates of scholarships given to 800 students of Armenian higher educational institutions by the RA Prime Minister. Besides the Prime Minister, Ministers of Health and Education and Science,coordinator of the Board of Trustees of the Youth Foundation of Armenia,representatives of Armenian higher institutions and students were also present. 20

ԱՊԱԳԱ ԲԺԻՇԿ Մայիս 2016 N 23-24 (1334-1335)

ԿԻՆ ԲՈՒԺԱՇԽԱՏՈՂՆԵՐՆ ՈՒՇԱԴՐՈՒԹՅԱՆ ԿԵՆՏՐՈՆՈՒՄ Այսօր շատ հաճախ կանանց ﬕջազգային օրը մտաբերելիս այն ընկալում և տոնում ենք որպես կանանց՝ կյանքի տարբեր բնագավառներում ունեցած ներդրուﬓերի, ձեռքբերուﬓերի և նվաճուﬓերի օր: Նմանատիպ ﬕջոցառման շրջանակներում, որը տեղի ունեցավ բժշկական համալսարանում, Երևանի բժշկական կենտրոնների, բժշկական համալսարանի և առողջապահության համակարգի ﬕ շարք կին բուժաշխատողներ ստացան շնորհավորանքներ և նվերներ՝ առող ջապահության պահպանման գործում ունեցած առանձնակի դերակատարման, երկարամյա անձնվեր աշխատանքի և առող ջապահության զարգացման գործում ներդրած ավանդի համար: Միջոցառումը կազմակերպվել էր «Առող ջապահության կազմակերպիչների ﬕավորում հասարակական կազմակերպության և Հայաստանի երիտասարդական հիﬓադրաﬕ համատեղ ուժերով, որին ներկա էին ՀՀ առող ջապահության նախարար, «Առող ջապահության կազմակերպիչների ﬕավորում ՀԿ-ի պատվավոր նախագահ Արﬔն Մուրադյանը, «Առող ջապահության կազմակերպիչների ﬕավորում ՀԿ-ի համանախագահներ

Արա Բաբլոյանը և Արա Մինասյանը, Հայաստանի երիտասարդական հիﬓադրաﬕ հոգաբարձուների խորհրդի համակարգող Կարեն Ավագյանը, ԵՊԲՀ ռեկտոր Միքայել Նարիմանյանը, ԲՈւՀ-ի ղեկավարությունը: ՀՀ ԱԺ առող ջապահության, մայրության, մանկության մշտական հանձնաժողովի նախագահ Արա Բաբլոյանն ասաց. Առող ջապահական համակարգում աշխատում են ﬔծ թվով կանայք, և այդ կապակցությամբ կարող ենք վստահաբար ասել, որ ﬔր առող ջապահությունը դրված է նրանց նուրբ ուսերին: Ա. Մուրադյանը շնորհակալություն հայտնեց կին բուժաշխատողներին՝ իրենց անձնուրաց ու նվիրումով կատարած աﬔնօրյա աշխատանքի համար. «Գաղտնիք չէ, որ առող ջապահության ոլորտը հիﬓականում բաղկա-

ցած ծէկ կանան ն նցից, ի ով վքեր ե ցուցաբե երում մ են իրենց են հ հոգատարությունը հիվանդների նկատմամբ՝ մանուկ հասակից ﬕնչև խոր ծերություն: Կոչ եմ անում բոլոր կանանց՝ ճանաչել առող ջությունը որպես բացարձակ արժեք ձեր ընտանիքների և ﬔր ժողովրդի համար: Կ. Ավագյանն իր խոսքում նշեց. «Մենք հաճախ չենք հիշում այն մարդկանց, ովքեր գիշեր-ցերեկ հիվանդի կողքին են, ովքեր շուրջօրյա ռեժիմով, ընտանիքից հեռու զբաղվում են իրենց մասնագիտական գործունեությամբ: Պետք է առաջարկվեն այնպիսի ծրագրեր, որպեսզի առանձնացվեն և կարևորվեն ﬔր բժիշկները, և ﬔր հասարակությունը նորից սիրով ու հարգանքով վերաբերվի նրանց: «Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ բժշկական կենտրոնի տնօրեն Արա Մինասյանը նվերներ հանձնեց կին բուժաշխատողներին և նշեց, որ նմանատիպ ﬕջոցառուﬓեր կկազմակերպվեն նաև Երևանի և հանրապետության մարզերի բժշկական կենտրոններում: Գնահատանքի համար ներկա կանանց անունից շնորհակալություն հայտնեց քաղաքապետարանի աշխատակազﬕ առող ջապահության վարչության պետի տեղակալ Գայանե Անտոնյանը:

FEMALE HEALTH CARE PROVIDERS ARE IN THE CENTER OF ATTENTION The above article touches upon the ceremony organized at Yerevan State Medical University where several women healthcare workers were awarded prizes and received congratulations on realizing their specific role in the sphere of medicine, for profound and determined work in the develompent of healthcare and for dedicated activities. The meeting was organized by "Health Organizers' Association" and the Youth Foundation of Armenia. RA Minister of Health thanked the female healthcare workers for their dedicated and hard work. The women were also presented with awards and it was announced that such events would be organized in Yerevan and in other regions of the Republic.

ՀԱՄԱԳՈՐԾԱԿՑՈՒԹՅԱՆ ՀՈՒՇԱԳԻՐ՝ ԵՐԵՎԱՆԻ ԵՎ ՍՏԱՎՐՈՊՈԼԻ ՊԵՏԱԿԱՆ ԲԺՇԿԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆՆԵՐԻ ՄԻՋԵՎ

Բ

ժշկական համալսարանում հյուրընկալված ՌԴ Ստավրոպոլի պետական բժշկական համալսարանի ռեկտոր Վլադիﬕր Կոշելի գլխավորած պատվիրակության հետ հանդիպման նպատակը երկկողմ համագործակցության պայմանագրի ստորագրուﬓ էր: ԵՊԲՀ ռեկտորը հյուրերին ներկայացրեց ԲՈւՀ-ի վարչակազﬕն, խոսեց ֆակուլտետների ստեղծման պատմության և գործունեության մասին՝ նշելով, որ համագործակցությունն այս երկու համալսարանների ﬕջև կարող է արդյունավետ լինել երկու կողﬕ համար և ընդգծելով, որ զարգացման համար անհրաժեշտ է ինտեգրվել համադրվող ԲՈւՀ-երի հետ: Շնորհակալություն հայտնելով ջերմ ընդունելության համար՝ Ստավրոպոլի պետական բժշկական համալսարանի ռեկտորն ասաց, որ իրենց համար ﬔծ պատիվ է հյուրընկալվել Հայաստանում և Երևանի պետական բժշկական համալսարանում մասնավորապես, քանի որ հայ և ռուս ժողովուրդներին կապում է դարավոր բարեկամությունը: Ներկայացնելով պատվիրակության կազմը՝ նա նշեց, որ ստորագրվելիք պայմանագիրը հնարավորություն կտա լուծել երկու ԲՈւՀ-երի առջև ծառացած բազմաթիվ խնդիրներ, հատկապես՝ ուսանողների շարժունության հարցը: Այնուհետև կողﬔրը ստորագրեցին հուշագիր՝ մշակութային և գիտական համագործակցության վերաբերյալ:

The aim of the meeting with the Rector of Stavrapol State Medical University Vladimir Koshel and his delegation was the mutual agreement.YSMU Rector M. Narimanyan represented our University and stated that the agreement can be beneficial to both sides and V. Koshel , in its turn mentioned that the agreement will solve many issues between the Universities especially concerning the exchange programs.

ԻՆՏԵՐՆՆԵՐԻ ԱՄԵՆԱՄՅԱ ԿՈՆՖԵՐԱՆՍԸ

Ի

նտերնների աﬔնամյա գիտագործնական կոնֆերանսին բացման խոսքով հանդես եկավ հետբուհական և շարունակական կրթության ֆակուլտետի դեկան, դոցենտ Ս.Է. Բաղդասարյանը: Կոնֆերանսին մասնակցում էին ամբիոնների վարիչներ, դասախոսներ, ինտերններ, նրանց անﬕջական ղեկավարները, կլինիկական օրդինատորներ և հյուրեր: Ներկաները հետաքրքրությամբ ընդունեցին «Հերացի թիվ 1 հիվանդանոցային համալիրի ինտերն Աննա Շուքրյանի «Քրոնիկական պանկրեատիտ զեկուցումը: Արդիական մոտեցուﬓերով էին հագեցած համալսարանական թիվ 1 ստոմատոլոգիական պոլիկլինիկայի ինտերններ Աննա Ստեփանյանի՝ «Ատաﬓերի ախտաբանական մաշվա-

ծություն, Հասﬕկ Սեփյանի՝ «Ժպիտի անատոﬕան, Դավիթ Եղիազարյանի՝ «Բերանի խոռոչի լորձաթաղանթի սնկային ախտահարուﬓեր, կանդիդոզ թեմաներով զեկուցուﬓերը: Համալսարանական թիվ 2 ստոմատոլոգիական պոլիկլինիկայի ինտերն Մարիամ Վարդանյանը ներկայացրեց արմատախողովակների դեղորայքային մշակման եղանակներն ու ﬕջոցները: Հետաքրքրությամբ ընդունվեց թերապևտիկ ստոմատոլոգիայի և պարօդոնտոլոգիայի ամբիոնի ինտերն Անի Պետրոսյանի հանգամանալից զեկուցումը՝ ատաﬓերի սպիտակեցման մասին: Կոնֆերանսի ընթացքում դասախոսներից կազմված հանձնաժողովը գնահատում էր զեկուցուﬓերն՝ ըստ սահմանված չափորոշիչների:

Արդյունքում բոլոր զեկուցուﬓերն արժանացան բարձր գնահատականների, իսկ առաջատարը ԵՊԲՀ ռազմաբժշկական ֆակուլտետի ինտերն Սերգեյ Հակոբյանն էր: Զեկուցման ընթացքում նա դրսևորեց խորը գիտելիքներ, վերլուծելու կարողություն, բժշկին հատուկ մտածելակերպ: Իր ներկայացրած կլինիկական դեպքը նա վերնագրել էր «Ադրենալինային գիշեր: Կոնֆերանսի աշխատանքներն ամփոփելիս կարևորվեց նաև ինտերնների ղեկավարների դերը, ովքեր օգնեցին և աջակցեցին ﬕջոցառման կայացմանը: ՀԱՍՄԻԿ ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ ԵՊԲՀ հետբուհական և շարունակական կրթության ֆակուլտետի դեկանի տեղակալ

Recenty the Annual Intern Coference took place, the opening speech of which was made by the Dean of Continual Education Faculty, Associate professor S. E. Baghdassaryan. The Conference was attended by the Head of Chairs, lecturers,medical residents, their supervisors, Clinical interns and guests. During the conference the jury, consisited of the lecturers, was assessing the reports according to the criteria.

ԵՐԻՏԱՍԱՐԴԱԿԱՆ ՀԻՄՆԱԴՐԱՄԸ ԽՐԱԽՈՒՍՈՒՄ Է ԵՐԿՈՒ ԵՎ ԱՎԵԼԻ ԵՐԵԽԱ ՈՒՆԵՑՈՂ ՈՒՍԱՆՈՂՆԵՐԻՆ այաստանի երիտասարդական հիﬓ ի ադ դրամում արդեն գեղեցիկ ավանդույթ և պ րտ պա ր ավ վոր րությ թյուն է դ րձ դա ր ելլ բազմաթիվ ծրագրերի ներդրումը՝ ի նպաստ ուսանողների: Հերթական ﬕջոցառման առիթը երկու և ավելի երեխա ունեցող ուսանող-ծնողներն էին, ում հանձնեցին ուսման վարձերի փոխհատուցման հավաստագրեր։ Հայաստանի երիտասարդական հիﬓադրաﬓ ուսուﬓառության ամբողջ ընթացքում փոխհատուցում է պետական և 2014-ից հետո հավատարմագրված ոչ պետական ԲՈւՀերի առկա ուսուցման համակարգի բակա կալա լավ վրի վրիա իատում մ սով վորող և ե երկու կ ու ավելի երեխա ա ունեցող ղն նե երի ի ուս սման վարձն ամ մբ բող ող ղ ջոււթյա յ մբ: բ: Այս Այ ս կի կիս սամ ամյյակում ամ կում աջակցու ութ թյո յուն ւն ն ստ տացա ան եր երկ կու ու և ա ավե վ լլի վե ի ե երե րեխ խա ուն ու նե եցո ցող ղ 17 ուսանող ող-ծ -ծնո ն ղնե ներ։ ր։ Նրանան ն ցից 3-ը ոչ պետա ցի ական ն, 14-ը՝ պե ետակ ն ԲՈ կա ԲՈւՀ ւՀ-երի երից ց էի էին: Փոխհատուցում ցո ում ստա ացողն նե երի ր ց ուսանո նողն ղներից

ﬔկը Հայաստանի ազգային ագր րայի րա յին համալլսարա ր նի ի Ար Արց ցա ախի մասնաճյուղից է։ Հայաստանի ի երի իտա տաս սար արդ դակա կան ն հիﬓադրաﬕ հոգաբարձուների խորհրդի հա խորհրդի համակարգող մակարգող Կարեն Կարեն Ավագյանը նշեց, որ երբ նոր էին սկսում այս ծրագիրը, ԲՈւՀ-երում հարցում անցկացրին՝ հասկանալու, թե քանի ուսանող ունի երկու և ավելի երեխա։ Այդ ժամանակ տվյալները բավականին քիչ էին՝ ընդաﬔնը 7 ուսանող։ Այսօր արդեն այդ թիվը հասել է 17-ի։ «Այս թվի ﬔծացումը ես ամբողջությամբ չեմ կապում ﬔր ծրագրի հետ, բայց ասել, որ ﬔր ծրագիրը դեր ե չի ի ունեցել, ե նույն ն նպես ե չեմ եմ կակ րող։ րո ղ Փաս աստ տո որեն ﬔնք ք կարող ղաա նում մ ենք ﬔր փոքր լուման ունենալ ծնե ծն ելի լ ության խթանման գոր րծում։ Ուս սանող ղնե ներ րի ի շր շրջա ջան նու ո մ կա կան ն որոշշաա կի սոցի ցիա ալա լակ կան ն խնդ նդիր իրն ներ եր, որոն ոնք նք ավելլի ի խո խորն ն են ըն ընտ տանի նիք ք կա կ զմա մած, ծ, երեխա ունե եցող ուսանողների մոտ։ Ուս ստ տի ի երիտա տասար ա դական հիմ-

նադրամը փորձում է ﬔղﬔլ նրանց խնդի խն դիր րնե ներ րը ը,, հավ ավել ելեց եց բ բան անախ ախոս ոսը՝ ը շեշտելով, որ հիﬓադրաﬓ իրականաց նա ցնո նում ւմ է բազ ազմ մա աթի թիվ վ սո սոց ցիա իալլա ակա կան ն ծրագրեր, որոնք երկրի ղեկավարության ուշադրության րության ուշադրության կենտրոնում կենտրոնում են։ Ուսանողներից Ժասﬔնա Առուստամյանը, ով սովորում է Գորիսի պետական համալսարանի 3-րդ կուրսում, ունի երեք երեխա: Նա նշեց, որ այս ծրագրից ﬕշտ օգտվում է, քանի որ ուսման վարձը վճարելիս շատ ﬔծ դժվարությունների առաջ է կանգնում: Երեխաներ ունեցող ուսանողներին աջակցելու ծրագիրը երիտասարդական կ ն հիﬓադրամը մ սկսել կ ե է 2014 -ից։ Նախաձեռն նու ութ թյո յ ւնը նպատակ ակ կ ունի ի սոցիալական աջա ջակ կցո ցութ ւթ թյոււն ցուցաբերել երիտասարդ ընտանիք իքներ նե րին ին,, նպ պաս աստ տել ել եր րի իտասար արդ դնե դ երի կրթո կր թ ւթ թյան ն շարունա ակելիու ոււթ թյա յա անը, եր րկրո րորդ րդ մաս ասն նա ագի գ տու ո թյո յուն ւն ստատա նալլու ոււն։ ուն։ ն

Ուշադր թյ ն

ԲՈԼՈՐ ՈՒՍԱՆՈՂՆԵՐԻՆ՝ Ի ԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ րինական ուժի ﬔջ է մտել ՀՀ կառավարության կողﬕց ընդունված 2016 թվականի փետրվարի 25-ի թիվ 238Ն որոշումը, որի համաձայն սահմանվել է. «Ղեկավարվելով «Իրավական ակտերի մասին Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 72-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի «բ ենթակետով՝ «Բարձրագույն և հետբուհական մասնագիտական կրթության մասին Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 18-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 21-րդ հոդվածի 1-ին մասի 9-րդ կետով` Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը որոշում է. 1. Հաստատել Հայաստանի Հանրապետությունում ասպիրանտուրայի ընդունելության և ուսուցման, դոկտորանտու-

րայի և հայցորդության ձևակերպման կարգը` համաձայն հավելվածի: 2. Ուժը կորցրած ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2001 թվականի հուլիսի 20-ի «Հայաստանի Հանրապետությունում ասպիրանտուրայում և դոկտորանտուրայում ուսուցման կարգը հաստատելու մասին N662 որոշումը` բացառությամբ որոշմամբ հաստատված կարգի 6-րդ և 7-րդ կետերի: 3. Սույն որոշուﬓ ուժի ﬔջ է մտնում պաշտոնական հրապարակման օրվան հաջորդող տասներորդ օրը, և դրա գործողությունը տարածվում է դրանից հետո ընդունվածների և ձևակերպվածների վրա:

ԱՊԱԳ ԱՊԱԳ ԱՊ ԱԳԱ Ա ԲԺ ԺԻՇ ՇԿ Մայ այիս իս 201 016N 6N 233-24 24 (13 1334 34-1 34 -133 -1 335) 33 5)

23

ԵՊԲՀ ՊԱՏՎԻՐԱԿՈՒԹՅԱՆ ԱՅՑԸ ՀՆԴԿԱՍՏԱՆ Բժշկական համալսարանը մշտապես սերտ ու բազմաբնույթ կապերի ﬔջ է Հնդկաստանի հետ: Վերջերս աշխատանքային այցով ԵՊԲՀ ռեկտոր Մ. Նարիմանյանը և ﬕջազգային գործունեության և արտաքին կապերի գծով պրոռեկտոր Ե. Սահակյանն այցելեցին Հնդկաստան: Այս առիթով է ﬔր հարցազրույցը վերջիններիս հետ: Ս.Թ. Թ - Ասացեք խնդրեմ՝ ե՞րբ կայացավ ձեր այցելությունը Հնդկաստան, ինչի՞ սկիզբ կամ շարունակություն էր այդ այցը, ներկայացրեք նոր համաձայնություններն այդ բնագավառում: Մ. ՆԱՐԻՄԱՆՅԱՆ. - Ես այժմ կասեմ նույն ﬕտքը, որը հնչեցրել եմ Հնդկաստանի բժշկական խորհրդում: Երեվանի պետական բժշկական համալսարանն ունի հնդիկ ուսանողների կրթության կազմակերպման ավելի քան 25 տարվա նախապատմություն, ավելի քան 2.500 հնդիկ շրջանավարտ, ովքեր այսօր բժիշկ են իրավամբ: Ես ասացի, որ ﬔր շրջանավարտներից շատերն իրենց մասնագիտության ﬔջ հասնում են բավականին լավ արդյունքների: Փաստը, որն ավելի շատ հետաքրքրեց ﬔր զրուցակիցներին, այն էր, որ ﬔր համալսարանում օտարերկրացի ուսանողների համար դասավանդուﬓ ընթանում է անգլերենով: Բնական է՝ 25 տարիների ընթացքում այդպես չի եղել, այլ ﬕայն վերջին տարիներին է ուսուցումը դարձել անգլերենով: Մինչ այդ ﬔնք դասավանդում էինք ռուսերենով: Եվ ստացվում էր բավականին անբնական պատկեր՝ հնդիկ ուսանողը 1 տարի ռուսերեն էր սովորում, այնուհետև հայկական ﬕջավայրում ստանում էր ռուսալեզու կրթություն և հետո գնում էր Հնդկաստան: Նրանց դա չէր բավարարում, և ﬔզ խնդրեցին ուսուցումը դարձնել անգլերեն: Այդ խնդրանքին արձագանքեց ﬔր նախկին ռեկտոր, ակադեﬕկոս Վիլեն Հակոբյանը, նա ﬔզ պարտադրեց դա անել, և ﬔնք կատարեցինք: Այսօր ﬔնք լիարժեք եռալեզու կրթություն ենք ապահովում: Ե. ՍԱՀԱԿՅԱՆ. - Ռուսերենով ուսուցումը չէր բավարարում այն առումով, որ երբ ուսանողները գնում էին իրենց երկիր քննություն տալու, բոլոր բժշկական տերﬕնները, օգտագործված դասագրքերը, որոնք պետք էին քննության համար՝ անգլերեն լեզվով էին: Նրանք նորից սկսում էին պարապել նույն թեմաները՝ արդեն անգլերենով, որպեսզի կարողանային հանձնել քննությունները, որն էլ իր հերթին առաջացնում էր որոշակի բարդություններ շրջանավարտների համար: Մ. ՆԱՐԻՄԱՆՅԱՆ. - Կար ևս ﬔկ հակասություն՝ դասախոսը թեման կարդում էր ըստ ռուսական դասագրքերի, իսկ ուսանողը՝ անգլերեն դասագրքեր: Իսկ բժշկական կրթությունն ունի այն առանձնահատկությունը, որ հիվանդության բնորոշումը, դասակարգումը, ալգորիթմը, ախտորոշումը և, աﬔնակարևորը, դեղորայքի անվանումը ﬕանգամայն տարբեր են անգլերեն և ռուսերեն լեզուներով: Եվ այդ աﬔնը բերել ﬔկ դաշտ՝ անիմաստ աշխատանք է: Ս.Թ. Թ - Չանտեսենք նաև ﬔկ այլ

հանգամանք, երբ հնդիկ ուսանողներն այստեղ ռուսերեն էին սովորում, նրանք այնուհետև գերադասում էին տեղափոխվել այլ երկիր, որտեղ ուսուցուﬓ անգլալեզու էր: Մ. ՆԱՐԻՄԱՆՅԱՆ. - Այդ պատճառով անգլալեզու կրթության արմատավորումը ﬔր ԲՈւՀ-ում կարելի է համարել ﬔծ քայլ: Ինչպես հիշում ենք՝ հնդկական կողմը դիﬔց ﬔզ, որ ﬔր ուսուﬓական ծրագրերի ﬔջ պետք է ներդրվի հնդկական ավանդական բժշկությունը և առող ջապահական պրակտիկան: Եվ ընտանեկան բժշկության ամբիոնը սկսեց զբաղվել նաև ավանդական բժշկության դասավանդմամբ: Բայց ﬔնք զգացինք, որ

ինքնուրույն դա չենք կարող ներկայացնել ճիշտ ձևով, քանի որ յոգան, այուրվեդան, յումանին, հոﬔոպաթիան դարերի պատմություն ունեցող կրթական, առող ջապահական և բուժական պրակտիկաներ են, և պետք են համապատասխան մասնագետներ՝ այդ աﬔնը ուսուցանելու համար, որը պահանջում է շատ լուրջ և խորը մասնագիտական պատրաստվածություն: Այդ առումով շատ կարևոր էր, որ այս հանդիպման ժամանակ ﬔնք ստորագրեցինք համաձայնության պայմանագիր՝ ﬕ կողﬕց բժշկական համալսարանը, մյուս կողﬕց՝ Հնդկաստանում 2 տարի առաջ ստեղծված նախարարությունը, որը կոչվում է ԱՅՈւՇ՝ այուրվեդա, յոգա, յունանի, սիթհա և հոﬔոպաթիա: Սա այն ﬔթոդների հապավուﬓ է, որոնք նրանք պատրաստվում են գալ և դասավանդել ﬔզ մոտ: Դրա աﬔնակարևոր բաղադրիչը հոﬔոպաթիան է, չնայած այն ստեղծվել է Գերմանիայում և զարգացած է նաև այնտեղ, սակայն Հնդկաստանը նույնպես ﬔծ հաջողություններ ունի այդ բնագավառում: Մենք ﬔծ սպասելիքներ ունենք այդ տեսանկյունից, քանի որ բժիշկները, ովքեր օգտագործում են դեղաﬕջոցներ քրոնիկ հիվանդությունների բուժման ընթացքում, երբեﬓ կանգնում են փակուղու առջև, և նման դեպքերում պահանջվում է որևէ նոր մոտեցում՝ հիվանդությունը բուժելու համար: Նախկինում այդ մոտեցուﬓերը տարանջատվում էին ավանդականի և ոչ ավանդականի ﬕջև: Այսինքն՝ այն ինչի մասին ես հիմա խոսում եմ, կոչվում էր ավանդական, իսկ ոչ ավանդականն այն էր, ինչ ﬔնք օգտագործում էինք: Սակայն այստեղ տերﬕնաբանական հակասություն կար, քանի որ ﬔզ համար ավանդականը հենց սա է: Այդ տերﬕնը քննարկվեց, և առող ջապահության համաշխարհային կազմակերպության կողﬕց առաջարկվեց ալտերնատիվ՝ այլընտրանքային բժշկություն տարբերակը: Սա էլ իր հերթին իր ﬔջ պարունակում էր ﬔկ այլ իմաստ: Արդեն ներդրվել է նոր տերﬕն՝ կոմպլեﬔնտար բժշկություն: Ալտերնատիվ նշանակում է ﬔկը մյուսին բացառող, հակադրող, իսկ կոմպլեﬔնտարը՝ ﬔկը մյուսին լրացնող: Իսկ համաձայնությունից շահում է պացիենտը, քանի որ նրա քրոնիկ հիվանդության շարունակական բուժուﬓ իր ﬔջ ներառում է և՛ ﬔկը, և՛ մյուսը, և չկա որոշակի հակադրություն ﬕմյանց նկատմամբ: Ե. ՍԱՀԱԿՅԱՆ. - ԱՅՈւՇ նախարարությունն իր աշխատանքները տեսնում է ոչ ﬕայն բուժական գործում, այլև առող ջության պահպանման՝ կանխարգելիչ բժշկության ﬔջ: ԱՅՈւՇ-ը դարձավ առանձին նախարարություն 2014-ի նոյեմբերին, ﬕնչ այդ այն առող ջապահության նախարարության ստորաբաժանում էր, որը գլխավորում էր փոխնախարարներից ﬔկը: Մեզ հետ պայմանագիր կնքելու գաղափարն առաջարկել էր հնդկական կողմը՝ Հնդկաստանի դեսպան Սուրեշ Բաբուի մասնակցությամբ: Դրա համար հաշվի էին առնվել ﬔր երկարատև կապերը Հնդկաստանի հետ, այնտեղից ﬔծ քանակի ուսանողների ներգրավումը ﬔր ուսուﬓական գործընթացում: Պայմանագիրը կնքվեց ԱՅՈւՇ նախարարության հետազոտական կենտրոնի տնօրեն Ռաջ Կումար Մանչենդայի և ﬔր համալսարանի ռեկտոր Մ. Նարիմանյանի ﬕջև: Մ. ՆԱՐԻՄԱՆՅԱՆ. - Այսպիսով ﬔնք նոր ուղիներ գտանք՝ պրեվենտիվ՝ կանխարգելիչ և կոմպլեﬔնտար՝ փոխլրացնող բժշկության ﬔջ, ինչն, իհարկե, կհարստացնի ﬔր առող ջապահությունը և կդարձնի ավելի

արդյունավետ: Հետազոտություններն այդ ուղղությամբ ﬔզ համար շատ հետաքրքիր էին, քանի որ հետազոտությունն ապացուցում է արդյունավետությունը: Մենք այդ նախաձեռնությունը դարձնում ենք գիտահեն՝ հիﬓվելով փաստերի վրա և չհակասելով առող ջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիﬓական սկզբունքին՝ բժշկությունը պետք է հիﬓված լինի հետազոտական արդյունքների վրա: Ե. ՍԱՀԱԿՅԱՆ. - Այստեղ խոսքը գնում է ոչ ﬕայն կրթության, այլև համատեղ գիտական հետազոտությունների մասին: Ապրիլի 9-10-ը հոﬔոպաթիայի ﬕջազգային օրվան նվիրված կոնֆերանս էր կազմակերպվել, որին Հայաստանից բացի՝ հրավիրել էին Հնդկաստանի և տարածաշրջանի՝ Նեպալի, Պակիստանի, Շրի Լանկայի, Բանգլադեշի և եվրոպական ﬕ քանի երկրների պատվիրակություններին, որի ընթացքում էլ ﬔր դեսպանի՝ Արﬔն Մարտիրոսյանի ներկայությամբ ստորագրվեց համաձայնության պայմանագիրը: Մ. ՆԱՐԻՄԱՆՅԱՆ. - Այդ կոնֆերանսին ներկա էին հյուրեր գրեթե բոլոր երկրների ճանաչված ասոցիացիաներից: Հոﬔոպաթիան, յոգան և այուրվեդան բավականին շատ հարցեր են առաջացնում մարդկանց մոտ, և այդ հարցերը երբեﬓ տանում են դեպի թերագնահատման ու ոչ այնքան լիարժեք գնահատականի: Մարդիկ, ովքեր մասնագիտացված չեն այս հարցում, ﬕանգաﬕց եզրակացություններ են անում: Այս աﬔնից ﬔնք կխուսափենք, քանի որ ﬔր գործունեությունը կհիﬓավորվի հետազոտական ﬔթոդաբանության վրա, և բոլորի կարծիքը կլինի ուսուﬓասիրության արդյունքում ստացված: Իսկ դա շատ կարևոր է: Ե. ՍԱՀԱԿՅԱՆ. - Բացի այս կոնֆերանսին մասնակցելուց՝ ունեցանք նաև գործնական հանդիպում Հնդկաստանի բժշկական խորհրդի քարտուղարի հետ: Քանի որ ﬔնք բազմաթիվ ուսանողներ ունենք, ﬔնք ներ-

ԱՊԱԳԱ ԲԺԻՇԿ Մայիս 2016N 23-24 (1334-1335)

25

կայացրինք որոշակի տվյալներ ﬔր համալսարանի վերաբերյալ, որտեղ բոլոր ուսանողները, ովքեր գալիս են ﬔզ մոտ սովորելու, պետք է Հնդկաստանի բժշկական խորհրդից ստանան թույլտվության սերտիֆիկատ՝ Երևանի պետական բժշկական համալսարանում սովորելու համար: Իհարկե, կան տարբեր չափորոշիչներ, որոնց դեպքում նրանց տալիս են այդ թույլտվությունը, իսկ ﬔնք այդ չափորոշիչների սահմաններում ենք ընտրում դիմորդներին: Դա կարևոր հանդիպում էր, քանի որ ժամանակ առ ժամանակ պետք է տեղեկություններ տրվեն այն ուսուﬓական հաստատության մասին, որտեղ Հնդկաստանից ուսանողներ են գալիս: Բացի դրանից՝ ﬔնք հանդիպում ունեցանք առող ջապահության նախարարության աշխատակազﬕ ղեկավարի հետ, ում հետ քննարկեցինք 2012-14թթ. արտասահմանյան շրջանավարտների քննության արդյունքների մասին տեղեկատվությունը, որտեղ նրանց շրջանավարտների մասին տվյալները չէին համապատասխանում իրական արդյունքներին: Մենք ներկայացրինք ﬔր ուսուﬓասիրության արդյունքները, և նրանք ընդունեցին, որ ﬔր արդյունքները տոկոսային առումով շատ ավելի բարձր են, քան ցույց էին տրվել վիճակագրությամբ: Հանդիպման արդյունքում որոշվեց, որ ﬔնք կներկայացնենք ﬔր շրջանավարտների թիվը, իսկ նրանք ﬔզ կներկայացնեն, թե քանիսն են այնտեղ դրական գնահատականներով հանձնել քննությունները, որպեսզի հետագայում թյուրիմացություններ չառաջանան ամփոփիչ վիճակագրության ﬔջ: Մենք աշխատում ենք ընդլայնել նաև երկրների թիվը, որտեղից ﬔզ մոտ ուսանողներ կգան: Չպետք է մոռանանք նաև սփյուռքահայ երիտասարդների մասին, որ նրանք կարողանան բժշկական կրթություն ստանալ Հայաստանում, որը նրանց երկրներում բավականին դժվար է: Ս. Թ. Թ - Ուսուﬓական ծրագրերում, պլաններում որևէ փոփոխություն տեղի կունենա՞՝ ելնելով այս համաձայնության պայմանագիրը կնքելուց, թե՞ այն դեռ հեռանկարային է: Եվ երկրորդ հարցը՝ իսկ ﬔնք ունե՞նք համապատասխան մասնագետներ: Մ. ՆԱՐԻՄԱՆՅԱՆ. - Ուսուﬓական ծրագրերը կլրացվեն՝ պայմանագրից ելնելով: Մասնագետներին նրանք են ուղարկելու: Հնդկաստանի դեսպանը ﬔզ տեղեկացրեց, որ ամբողջ Հնդկաստանում հայտարարված է մրցույթ՝ դասախոսական տեղի համար, ով պետք է գա և դասավանդի ﬔզ մոտ: Բացի դրանից՝ ﬔնք ունենք հոﬔոպաթների ասոցիացիա, որը երկար տարիներ համագործակցում է դոկտոր Պարեկի ընտանիքի հետ, ովքեր ավանդական հոﬔոպաթներ են: Մենք ցանկանում ենք նրանց պրակտիկ գործունեությունը տեղափոխել նաև ﬔր ակադեﬕական դաշտ: Հարցազրույցը՝ Ս. ԹՈՐՈՍՅԱՆԻ 26

Լ սանկարներ Ապագա բժշկի բժշկի  արխիվից

2005 թվական: Համալսարանում հյուրընկալվեց Հնդկաստանի փոխնախագահ Բհայրոն Սինգհ Շեխավատը, ով ԵՊԲՀ հիﬓադրման 75-ամյա տոնակատարության մասնակիցն էր և արժանացավ ԵՊԲՀ պատվավոր դոկտորի կոչման: «...Թույլ տվեք իմ հաﬔստ նվերը հանձնել բժշկական համալսարանի գրադարանին»,- ասաց նորին գերազանցություն Բհայրոն Սինգհ Շեխավատը:

YSMU DELEGATION VISITS INDIA From April 6-9 YSMU delegation was in new Delhi where together with the Armenian Ambassador in India Armen Martirosyan our delegation met with the leadership of the Medical Council of India and the Indian Ministry of Health and Family Welfare. The Indian side was presented the main directions of activities of YSMU, as well as some issues related to university teaching and the organization of the life of Indian students. For futher effective cooperation, they agreed to organize regular information exchange on Indian students between the above mentioned institutions of India and YSMU. Central Council for Homoepatia Research in India and YSMU signed a memorandum, which will further result in the establishment of Chair of homeopathy in our University. It will enable students to explore non-traditional medicine of India and its rich experience.

ԱՊԱԳԱ ԲԺԻՇԿ Մայիս յի 2016 N 23-24 ((1334-1335))

ՀՆԴԿԱՍՏԱՆԻ ԴԵՍՊԱՆԻ ՀԵՐԹԱԿԱՆ ՆՎԵՐԸ «ՄՈՒՐԱՑԱՆ Ն ՀԻՎԱՆԴԱՆՈՑԻՆ ՀՀ-ում Հնդկաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպան Սուրեշ Բաբուն իր լիազորությունների շրջանակում ﬕշտ էլ ուշադրության կենտրոնում է պահում հատկապես «Մուրացան հիվանդանոցային համալիրում քաղցկեղից բուժվող երեխաներին: Արդյունավետ կազմակերպչական և շարունակական համագործակցության արդյունքում դեսպանը հիվանդանոցին նվիրաբերել և նվիրաբերում է դեղաﬕջոցներ: Այս անգամ ևս նմանատիպ առիթով հանդիպում կայացավ Մուրացանում, որտեղ Ս. Բաբուն հիվանդանոցին նվիրեց թալասեﬕա հիվանդությունը բուժող դեղաﬕջոցներ: Հյուրերին ող ջունեց և շնորհակալություն հայտնեց «Մուրացան հիվանդանոցային համալիրի գլխավոր բժիշկ Բագրատ Բավեյանը. «Դեսպանն առաջին անգամը չէ, որ աջակցում է ﬔր հիվանդանոցում բուժվող երեխաներին: Չնայած այն հանգամանքին, որ շուտով ավարտվելու է ձեր դիվանագիտական գործունեությունը Հայաստանում՝ կարծում եմ, որ ﬔր համագործակցությունը կլինի շարունակական: Ս. Բաբուն իր ելույթում ասաց. Նվիրատվության կարևորությունը նրա արժեքը չէ, և դա հաﬔստ ներդրում է հիվանդ երեխաների բուժման գործում: Հայաստանի համար դեղերն անվճար տրամադրել է Cipla դեղագործական ընկերությունը, որը դեղագործական լավագույն ընկերություններից է Հնդկաստանում: Վստահ եմ, որ դեղորայքը կփրկի այս հիվանդությունից տառապող

երեխաների կյանքը: Համոզված եմ՝ ﬔր համագործակցությունը և ընկերական հարաբերությունները Երևանի բժշկական համալսարանի հետ կլինեն շարունակական: ՀՀ առող ջապահության փոխնախարարը նշեց, որ դեսպանը Հայաստանում ծավալած գործունեության ընթացքում քանիցս իրականացրել է նմանատիպ ﬕջոցառուﬓեր ոչ ﬕայն Երևանում, այլև մարզերում. «Ցանկանում եմ շեշտել, որ հայ-հնդկական հարաբերությունները ﬔծ զարգացում ստացան հենց Սուրեշ Բաբուի պաշտոնավարման ընթացքում:

Մ. Նարիմանյանն իր հերթին ասաց, որ ﬔր համալսարանն արդեն 27 տարի համագործակցում է Հնդկաստանի Հանրապետության հետ: Մեր ԲՈւՀ-ում ուսանում են ﬔծ թվով հնդիկ ուսանողներ: Վերջին երեք տարիների ընթացքում համագործակցությունն ընդլայնվել է, ներթափանցել համալսարանական կլինիկաներ: «Մուրացանում բուժում են ստանում թալասեﬕայով հիվանդ 26 երեխաներ, և այս քանակությամբ դեղաﬕջոցները կօգնեն նրանց ավելի քան երկու տարի:

THE SUBSEQUENT PRESENT OF THE AMBASSADOR OF INDIA TO THE HOSPITAL The Ambassador of India in Armenia Suresh Babu always keeps under his attention especiallly the children with cancer at "Muratsan" Clinic. As a result of efficient and ongoing collaboration the ambassador donates medicine to the clinic from time to time.This time also there was a meeting where Suresh Babu donated medicine for thalassemia. The Ambassador stated that the importance of the donation is not its value and it's a modest investment in the treatment of sick children.He hoped that their collaboration with YSMU will be continual.

The Vice Minister of Health mentioned that armenian-indian relations became more efficient during Suresh Babu's management. M. Narimanyan stated in his turn that our University has been collaborating with Indian Government for already 27 years. A great number of Indian students are studying at our University. In the recent three years the collaboration has increased and transferred into University Clinics. 26 children infected with thalassemia are being cured at "Muratsan" and the medicine will help them for about two years.

ԱՊԱԳԱ ԲԺԻՇԿ Մայիս 2016N 23-24 (1334-1335)

27

Վաստակավոր գիտնականի ﬔծարման ﬕջոցառ մ

Դեռևս հնուց հ հայերն ե ն ունեցել ե են անվանի գիտնականներ, բժիշկներ, ովքեր ﬔծ հարգանք են վայելել ոչ ﬕայն ﬔր ժողովրդի, այլև այլազգիների կողﬕց: Դարերի ընթացքում, նույնիսկ ﬔր պատմության աﬔնադժվարին պահերին, հայ ժողովուրդը պահպանել է իր գիտությունը, դպրությունն ու բժշկությունը, որպես ազգի հարատևման, երկրի համար ռազմավարական ու քաղաքական նշանակության կարևոր գործոններ: Այսօր, շատ հայ գիտնականներ, բժիշկներ սփռված են աշխարհով ﬔկ և իրենց տաղանդի ուժով արժանանում են օտարազգիների հիացմունքին, գրավում իրենց կատարած աշխատանքին համապատասխան դիրք ու պաշտոն: Սակայն, պետք չէ մատնանշել ﬕայն օտարազգիներին, քանի որ ﬔր երկրում նմանատիպ մարդիկ, ովքեր իրենց կյանքի ﬔծ մասը նվիրել են հատկապես բժշկության զարգացմանը, նույնպես

վայելում են ﬔծ հարգանք՝ արժանանալով անհրաժեշտ ուշադրության: Խոսքս այս անգամ Եվրասիական նյարդավիրաբուժական ակադեﬕայի ակադեﬕկոս, գիտության վաստակավոր գործիչ, բ.գ.դ., պրոֆեսոր Սուրեն Զոհրաբյանի մասին է: Նրա 95-ամյակին նվիրված ﬕջոցառուﬓ անցկացվեց ԵՊԲՀ-ում, որին ներկա էին Երևանի բժշկական կենտրոնների ղեկավարներ, առող ջապահության, բարձրագույն կրթության ոլորտի ներկայացուցիչներ: Շնորհավորելով բազմավաստակ բժշկին հոբել յանի կապակցությամբ՝ ԵՊԲՀ ռեկտորը նշեց. «Դուք փառավոր ուղի եք անցել, հասել եք այն աﬔնին, ինչին ձգտում է բժշկի մասնագին տությունն ընտրած ցանկացած մարդ: Դուք փրկել եք բազմաթիվ կյանքեր, կրթել եք աշակերտներ, ովքեր այսօր հաջողությամբ շարունակում են ձեր գործը: Ստեղծել մասնագիտական դպրոց՝ դժվար, բայց կարևոր գործ է, ինչը դուք իրականացրել եք՝ հիﬓվելով նյարդավիրաբուժության լավագույն ավանդույթների վրա: Առող ջապահության փոխնախարարը հոբել յարին փոխանցեց ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանի շնորհավորական ուղերձը: Ներկայացնելով վաստակաշատ բժշկի ներդրումը ԵՊԲՀ հետդիպլոմային ֆակուլտետի նյարդաբանության ամբիոնի ստեղծման կարևոր գործում՝ այդ ամբիոնի ներկայիս վարիչ, ՀՀ գլխավոր նյարդաբան Գուրգեն Հովհաննիսյանը փոխանցեց նաև «Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ ԲԿ-ի ղեկավարության և անձնակազﬕ, ինչպես նաև իր ղեկավարած ամբիոնի աշխատակիցների շնորհավորանքներն ու բարեմաղթանքները:

Տ. Նաթան արքեպիսկոպոս Հովհաննիսյանը հոբել յարին փոխանցեց Աﬔնայն Հայոց կաթողիկոս, Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ-ի շնորհավորական գիրը: Այնուհետև հանրային առող ջության հայկական ասոցիացիայի տնօրեն, համաճարակաբան Վլադիﬕր Դավիդյանցը ներկայացրեց Ս. Զոհրաբյանի անցած պանծալի ուղին և գործունեությունը: Հոբել յարին շնորհավորեցին նաև Խ. Աբով յանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի և գեղարվեստի պետական ակադեﬕայի ռեկտորները, ԵՊԲՀ նյարդավիրաբուժության ամբիոնի վարիչ, նյարդավիրաբուժության և գլխուղեղի կաթվածների բուժման մասնագիտացված կենտրոնի ղեկավարը, ԵՊԲՀ նյարդաբանության ամբիոնի վարիչը: ՀԱՊԿ ինստիտուտի հայաստանյան ներկայացուցչության տնօրեն Նվեր Թորոսյանը նշեց, որ Ս. Զոհրաբյանն ընտրվել է ՀԱՊԿ հայաստանյան ներկայացուցչության ռազմական խորհրդի անդամ և նրան շնորհեց ոսկե ﬔդալ: Հնչեցին նաև ՌԴ ԲԳԱ Ն.Ն. Բուրդենկոյի անվան նյարդավիրաբուժության գիտահետազոտական ինստիտուտի գիտական ղեկավար, ՌԴ ԳԱ Ալեքսանդր Կոնովալովի, Ուկրաինայի ԲԳԱԱ ակադեﬕկոս Ա.Պ. Ռոմոդանովի անվան նյարդավիրաբուժության ինստիտուտի տնօրեն, Ուկրաինայի ԲԳԱԱ ակադեﬕկոս Եվգենի Պեդաչենկոյի, Ատլանտայի (ԱՄՆ) նյարդավիրաբուժության ինստիտուտի պրոֆեսոր Արթուր Գրիգորյանի շնորհավորական հեռագրերը: Միջոցառման ավարտին գիտության վաստակավոր գործիչ Ս. Զոհրաբյանը Զ շնորհակալություն հայտնեց բազմաթիվ թ շշնորհավորանքների և ջերմ բարեմաղթանքների համար: բ Մեծարման ﬕջոցառումը կազմակերպվել էր ՀՀ առողկ ջջապահության նախարարության, թ «Առող ջապահության կազմակերպիչների կ ﬕավորում ՀԿ-ի և Երևանի պետար կան բժշկական համալսարանի կ համատեղ ուժերով: հ

ՈՒՍԱՆՈՂԱԿԱՆ ՄՐՑՈՒՅԹ-ԿՈՆՖԵՐԱՆՍ ԵՊԲՀ վիրաբուժական ստ ստոմատոլոգիայի և դիմած դ ծն նոտային վիրաբուժությյան նա ամբիոնի և ուսանողական գիտա ակ կան ընկերության կողﬕց կազ ազմ մակերպված ուսանողական առ ռա աջին մրցույթ-կոնֆերանսը վարեցին վիրաբուժական ստոմավ տոլոգիայի կ կլինիկական օրդինատոր Աշոտ Խանոյանը և դ դիմածնոտային վիրաբուժության կլինիկական օրդին նատոր Լուսինե Ալեքսանյանը: Ուսանող ողնե ն րը ներկայացրին ինը յուրովի հետաքրքիր

զեկույցներ՝ յուրաքանչյուրն ամբիոնի պրոֆեսորադասախոսական կազﬕ ներկայացուցչի ղեկավարությամբ: Սակայն վերջիններիս անունները ﬓացին գաղտնի՝ ﬕնչև մրցույթի ավարտը: Ուսանողները գնահատվեցին ժյուրիի կողﬕց՝ ըստ ﬕ քանի չափանիշերի: Ժյուրիի անդաﬓերն էին վիրաբուժական ստոմատոլոգիայի և դիմածնոտային վիրաբուժության ամբիոնի վարիչ Գագիկ Քոչարյանը, օրթոպեդիկ ստոմատոլոգիայի ամբիոնի վարիչ Մարինե Պետրոսյանը, թերապևտիկ ստոմատոլոգիայի ամբիոնի վարիչ, ստոմատոլոգիական ֆակուլտետի դեկան Լազար Եսայանը, ստոմատոլոգիական ֆակուլտետի փոխդեկան Աննա Ավետիսյանը, Հայաստանի ստոմատոլոգների ասոցիացիայի նախագահ Աշոտ Գևորգյանը:

Հաղթող ճանաչվեցին չորս մասնակիցներ՝՝ ըստ նախապես ընտրված չորս չափանիշերի: Եվ, իհարկե, ներկայացվեցին ավանդական առաջին, երկրորդ և երրորդ տեղեր, որոնք զբաղեցրին առավելագույն ընդհանուր գնահատականներ հավաքած ուսանողները: Բոլոր մասնակիցները և ղեկավարները ստացան հահա վաստագրեր: Իսկ հաղթողները արժանացան նաև և հահ ճելի անակնկալների: Մասնակիցներն էին՝ Մերգել յան Աննա (Հա Հայմորյան ծոցի պերֆորացիա` աﬔնակիրառելի նյութ), նյո Գրիգորյան Անուշ (Ստորին շրթունքի չարորակ ուռուցք: Հետվիրահատական վերականգնում մ), Գյուրջինյան ն Սևան (Թքագեղձերի ուռուցքներ ր և դրանց բուժման ն ժամանակակից ﬔթոդները` Լա Լավագույն սլայդ-շոու`` 2-րդ տեղ), Հարությունյան Շու ուշան շ (Պսիխոսոմա ատի տիկ տիկ երևույթները ԴԾՇ ուռուցք ցքնե ն րի ժամանակ` լլա ավա-գույն ելույթ, 1-ին տեղ), Սահակյան Մերի, Առաքե ելլ յան ան Դերենիկ (Սինուս-լիֆ ֆտինգ տ և նրա բարդությունները րը` րը աﬔնաարդի նյութ, 3-րդ 3տեղ), Դաշտոյան Քր րիս իստ իս իստ տի ինա նա (Krokodil), Մուրա րադյան Լիլիթ (A տիպի բո բոտու ուլին նա ային տոքսինի կիրա ր ռումը ծաﬕչ ‫﬘‬անների ի հիպե պերտո տոնուսի ժամանա նակ), Սարգսյան Քրիստինե ( Բլլե եֆար րո ոպպլաստիկա ), Ավետիսյան Լիլիթ, Պետր րո ոսյա յան Եր Երվա ան նդ նդ (Դիսմոր որֆոմանիա):

ՄԵԴԻԿՈՒՍ ԿՈՒՍ ԹԻՄԸ ՀԱՂԹՈՂՆԵՐԻ ԹՎՈՒՄ Մոսկվայի Ի.Մ. Սեչենովի անվան առաջին պետական բժշկական համալսարանում կայացած «Ոսկե Մեդսքիլ օլիմպիադայի գլխավոր նպատակը ապագա բժիշկների գործնական հմտությունների մակարդակի մոնիտորինգն է, կշռադատված որոշուﬓեր կայացնելու և ԲՈւՀ-ում ստացած գիտելիքներն ու գործնականում հմտությունները կիրառելու նրանց կարողությունների ստուգումը: Այս տարի «Ոսկե Մեդսքիլն առաջին անգամ անցկացվեց բժիշկ-մասնագետների հավատարմագրման կանոններին համապատասխան: 2016 թվականի ապրիլի 4-ին կայացավ Золотой МедСкилл 2016 համառուսաստանյան մրցույթը: Օլիմպիադային մասնակցում էր 48 թիմ՝ ինչպես ՌԴ տարբեր քաղաքներից, այնպես էլ Հայաստանից, Միջին Ասիայից, Չինաստանից և այլ երկրներից: Հայաստանից ﬔկնած թիմը՝ Երևանի պետական բժշկական համալսարանն աﬔնամյա այս մրցույթին ներկայանում էր առաջին անգամ, որը կազմակերպվում է արդեն 4-րդ տարին: Մեր թիﬕ անունն էր Մեդիկուս, որը կազմված էր 5 մասնակիցներից՝ 7-րդ կուրսից՝ Ասլանյան Մուշեղ (կապիտան), Անանյան Գայանե, Չիլինգարյան Արտակ, Սուքիասյան Քնարիկ և 5-րդ կուրսից Մովսեսյան Վարդգես: Թիմը թրեյնինգ էր անցել ԵՊԲՀ սիմուլ յացիոն ուսուﬓական կենտրոնում՝ Սուրեն Հովհաննիսյանի գլխավորությամբ: Թիﬕ հետ ﬕասին Մոսկվա ﬔկնեց նաև նրանց ղեկավարը՝ անեստեզիոլոգ-ռեանիմատոլոգ, սիմուլ յացիոն կենտրոնի դասախոս Սիրանուշ Ավագյանը: Չնայած մասնակիցների ﬔծ մասն արդեն իսկ ճանաչում էին ﬕմյանց՝ նրանք հասցրեցին ավելի մտերմանալ բազմաթիվ դասընթացների մասնակցելուց հետո: Մրցույթը ներառում էր սիրտ-թոքային վերակենդանացման ﬕջոցառուﬓերի իմացություն (Resuscitation Skills), արտակարգ իրավիճակներում արագ կողﬓորոշվելու ունակություն (Real Time Skills), անհետաձգելի բուժօգնություն (Urgent Skills), քույրական հմտությունների իմացություն (Nurse Skills), ԷՍԳ և ճառագայթային ախտորոշման հետազոտությունների վերծանման իմացություն (ECG/X-ray Skills): Նկարահանվել էր նաև թիﬕ հոլովակը և տեղադրվել YouTube կայքում, որը նույնպես մասնակցեց մրցանակաբաշխությանը: 30

Անշուշտ ﬔծ էր ԵՊԲՀ դասախոսական անձնակազﬕ և թիﬕ ղեկավարի աջակցությունը՝ մասնակիցները նորից կրկնեցին բազմաթիվ թեմաներ, վերհիշեցին ﬕ շարք գործնական հմտություններ: Սպարտակ Հովհաննիսյանին, ով մասնագիտացված լինելով առաջին բուժօգնության ասպարեզում, 2 հագեցած մարզում անցկացրեց թիﬕ հետ, արժանի է առանձնահատուկ շնորհակալության: Օլիմպիադան ﬔկնարկեց բացման

խոսքով, այնուհետ հետևեց դասախոսություն՝ նվիրված ճառագայթային ախտորոշման ժամանակակից ﬔթոդներին և սկսվեց բուն մրցույթը, որին զուգահեռ անց էին կացվում վարպետության դասեր: Մեր թիմը 36-րդն էր: Նախ մասնակիցներից յուրաքանչյուրը քաշեց ﬔկ տոմս, որի արդյունքում 3 հոգի մասնակցեցին անհետաձգելի բուժօգնության, 1-ը՝ քույրական հմտությունների իմացության և սիրտ-թոքային վերակենդանացման ﬕջոցառուﬓերի իմացության մրցույթներին: Արտակարգ իրավիճակներում արագ կողﬓորոշվելու ունակության ու ԷՍԳ և ճառագայթային ախտորոշ-

Ա ԱՊԱԳԱ ԲԺԻՇԿ ԺԻՇԿ Մայիս 2016 N 23-24 ((1334-1335)

ման հետազոտությունների վերծանման իմացության մրցույթներին մասնակցեց ողջ թիմը: Անհետաձգելի բ ժօգն թյ ն. մտնելով սենյակ՝ տեսանք, որ հիվանդը (մուլ յաժ) պառկած է անկողնուն, նրա սրտի աշխատանքը երևում էր մոնիտորի վրա: Հանկարծ սկսվեց ասիստոլիա, անﬕջապես սկսեցինք սիրտ-թոքային վերակենդանացման ﬕջոցառուﬓերը, գրանցվեց փորոքների ֆիբրիլ յացիա, ներարկեցինք ադրենալին և աﬕոդարոն ն/ե, կատարեցինք դեֆիբրիլ յացիա: 5 րոպե հետո ստիպված էինք լքել սենյակը: Գնահատվեց դեղորայքի ճիշտ ընտրությունը, ՍԹՎ կատարման տեխնիկայի ճշտությունը: Ք յրական հմտ թյ նների իմաց թյ ն. մասնակիցը պետք է տիրապետեր ոչ ﬕայն քույրական հմտություններին, այլև կարողանար

ճիշտ շփվել պացիենտի հետ: Ամբողջ գործընթացը տեսաձայնագրվում էր ոչ ﬕայն սենյակում առկա տեսախցիկներով, այլև մասնակցի գլխին ամրացված տեսախցիկով: Սիրտ-թոքային վերակենդանացման ﬕջոցառ ﬓերի իմաց թյ ն. անհրաժեշտ էր իրականացնել ՍԹՎ ըստ ուղեցույցի, այս դեպքում ևս կար հատուկ տրամադրված մուլյաժ: Արտակարգ իրավիճակներ մ արագ կողﬓորոշվել նակ թյ ն. մտնելով սենյակ՝ հայտնաբերեցինք տուժածին գետնին ընկած, ով ենթադրաբար էլեկտրահարվել էր և վայր ընկել աստիճաններից, գլխին կար բաց ﬖասվածք, ևս

ՇՆՈՐՀԱՎՈՐ Մ ԵՆՔ... ﬔկը աջ ստորին վերջույթին՝ սրունքի առաջային մակերեսին: Ոչ ստերիլ ձեռնոցները հագնելուց հետո մասնակիցներից ﬔկը ֆիքսեց պարանոցը, մյուսը վիրակապեց գլուխը, երրորդն էլ վիրակապեց ոտքը, չորրորդը կատարեց առաջնային և երկրորդային զննում, իսկ 5-րդը զանգահարեց շտապօգնություն: Այնուհետև իրականացվեց տրանսպորտային անշարժացում ու տուժածի տեղափոխում: ԷՍԳ և ճառագայթային ախտորոշման հետազոտ թյ նների վերծանման իմաց թյ ն. կրկին բոլորս մտանք սենյակ, մոնիտորին ներկայացվում էին կարճ սիտուացիոն խնդիրներ, նկարներ (ռենտգեն, ԿՏ, ՄՌՏ), ԷՍԳ ժապավեններ: Անհրաժեշտ էր արագ արձագանքել: 5 րոպեի ընթացքում ﬔնք պատասխանեցինք մոտավորապես 20 հարցի: Երբ բոլոր թիﬔրն ավարտեցին, կարճատև ընդﬕջուﬕց հետո սկսվեց մրցանակաբաշխությունը: Առաջին մրցանակը՝ Լավագույն թիմային դեբյուտ, տրվեց ﬔր թիﬕն: Մասնակիցները շնորհակալություն են հայտնում ԵՊԲՀ-ին՝ նման հնարավորություն ընձեռելու, ՈւԽ-ին՝ ֆինանսական աջակցության համար, սիմուլ յացիոն կենտրոնին, թիﬕ ղեկավարին, բոլոր դասախոսներին և ուսուցիչներն, ովքեր սովորեցրին նորը և չզլացան կրկնել հինը, ինչպես նաև բոլոր այն ընկերներին, ովքեր ինչ-որ կերպ սատար կանգնեցին իրենց:

ԱՊԱԳԱ ԲԺԻՇԿ Մայիս 2016N 23-24 ԱՊԱԳԱ 23 24 (1334-1335) (1334 1335)

31 31

ՀԱՏՈՒԿ ՏԱԿՏԻԿԱԿԱՆ ար րտի ի 1-ին ի ﬕջա ջ զ զգա գ յին ի հանրությու թյ ուն նը ը նշ նշու ում մ է քա քաղ ղա աքա քաց ցիա իակ կան ան պ շտ պա շ պանութ թյան ն համաշշխ խար րհ հային ի օրը: ը Քաղ Քա ղա աքա քաց ցիա իակ կան բնա նակ կչո չութ ւթյյան ան պաշ աշտտպանության խնդիրը հատկապես սրվում է պատերազﬕ ժամանակ: Այն երկրներում, հիﬓարկ-ձեռնարկություններում կամ ուսուﬓական հաստատություններում, որտեղ պատշաճ ձևով է ուսուցանվում և կազմակերպվում ՔՊ աշխատանքները, այնտեղ պատերազմական գործողությունների ժամանակ ավելի քիչ զոհեր են լինում: Առաջինը դա գիտակցեց ֆրանսիացի վիրաբույժ, գեներալ Սանտ Պոլը: Նա 1931-ին Փարիզում հիﬓեց Ժնևյան գոտիներ ասոցիացիան, որը 1958-ին վերածվեց քաղաքացիական պաշտպանության ﬕջազգային կազմակերպությանՔՊՄԿ): 1994-ի ապրիլից Հայաստանը ՔՊՄԿ անդամ է, և ﬔր երկրում նույնպես պարբերաբար անցկացվում են քաղպաշտպանության խնդիրներին առնչվող ﬕջոցառուﬓեր: Ղեկավարվելով Երևանի քաղաքապետի 2015-ի դեկտեմբերի 15-ի Երևան քաղաքի բնակչության պաշտպանության համակարգի նախապատրաստման 2016-ի հիﬓական ﬕջոցառուﬓերի պլանը հաստատելու մասին որոշմամբ՝ ս/թ մարտի 1-ին Երևանի Մ. Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանում անցկացվեց Հակառակորդի օդուժի հարձակման դեպքում ուսանողների և աշխատակիցների պաշտպանության կազմակերպումը և իրականացումը թեմայով հատուկ տակտիկական ուսուﬓավարժանք, որը հնարավորինս մոտեցված էր իրականությանը: Համաձայն ԵՊԲՀ ռեկտորի հրամանի՝ ժամը 11.00-ի սահմաններում ԵՊԲՀ անատոﬕկում մասնաշենքի 4 ամբիոնների աշխատակիցների և ուսանողների համար գործողության ﬔջ դրվեց հատուկ տակտիկական ուսուﬓավարժության անցկացման պլանը, ազդարարվեց օդային տագնապ և անհապաղ իրականացվեցին հետևյալ ﬕջոցառուﬓերը. ա) աշխատակիցների և ուսանողների պատսպարում պաշտպանական կառույցներում, բ) քաղաքացիական պաշտպանության ղեկավար կազﬕ պահեստային կառավ ր վա րման կե կ տ տեղափո փ խում համալլսարան րա նի ի ապա պաս ստա տար րան ան): ): Օդա դայյին ին տագ ագն նա ապի ավ վար արտ տ ազդա դան նշան շա նից ից հետո իր րա ակա կան նաց ացվ վե եցի ցին ն հե հետև տևյյալ ալ ﬕջջո ոցա ցառ ռու ուﬓ ﬓերը. ա) ճշտ շտվե վեց ց կա կապ պի ի առ առկ կա այո յութ ւթյյու ուն նը ը հա հա-

ՈՒՍՈՒՄՆԱՎԱՐԺՈՒԹՅՈՒՆ մայն յ քի քա ք ղաքի քի)) կա կ ռավա վ ր րման կե կ տի ի հետ հե տ, բ)) համալլսարանի ի քաղ ղպաշշտպա պ ն նության թյ ան շտա տաբ բի ի հե հետ տա ախո խոււզա զակ կան ան խմբ մբի ի հրամանատար, ֆիզդաստիարակության և առող ջության ամբիոնի վարիչի տեղակալ Ա. Հակոբյանի զեկույցից հետո քաղաքացիական պաշտպանության շտաբի պետ Ս. Գրիգորյանի կողﬕց քաղաքացիական պաշտպանության ծառայությունների ղեկավարներին տրվեցին համապատասխան հանձնարարություններ, մասնավորապես՝ ա) սանիտարական ջոկատների օղակների հրամանատար Ա. Ասրյանին՝ կազմակերպել բուժկետի ծավալում, բ) փրկարարական օղակի հրամանատար Մ. Մարտիրոսյանին՝ փրկարարական օղակի ուժերով կազմակերպել փրկարարական աշխատանքներ, վիրավորներին տեղափոխել բուժկետ՝ բուժօգնություն ցուցաբերելու համար, գ) հրշեջ օղակի հրամանատար Հ. Ավետյանին՝ հրդեհային օջախները մարելու համար կատարել մարտական բացազատում, դ) փրկարարական և անհետաձգելի վերականգնողական աշխատանքների ծառայության պետ Վ. Մաﬕկոնյանին՝ ձեռնարկել համապատասխան ﬕջոցառուﬓեր՝ վթարավերականգնողական աշխատանքները արագ կազմակերպելու համար: Հատուկ տակտիկական ուսւոﬓավարժությանը ներգրավված էին Մ. Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանի ղեկավար կազմը՝ ֆինանսատնտեսական աշխատանքների գծով պրոռեկտոր Կարեն Հարությունյանը, աշխատակազﬕ ղեկավար Կարեն Ակոպյանը, տնտեսական վարչության պետ Սամվել Բարոյանը, ՀՀ արտակարգ իրավիճակների նախարարության ներկայացուցիչ, փ/ծ գնդապետ Սամվել Հարությունյանը, ուսանողներ, աշխատակիցներ: Հատուկ տակտիկական ուսուﬓավարժության արդյունքներն ամփոփեցին համալսարանի ﬕջազգային գործունեության և արտաքին կապերի գծով պրոռեկտոր Երվանդ Սահակյանը, իրավաբանական բաժնի պետ Մելիք Սողոմոնյանը և Երևանի փրկարարական վարչության Կենտրո ր ն համայն յ քի բա բ ժնի ի պետ, փ/ծ փ/ ծ փո փոխգ խգն նդա դապ պետ Կամո Ոսկա կան նյա յանը: նը Հատ Հա տու ուկ կ տա տակ կտի տիկ կա ակա կան ն ու ուս սու ուﬓ ﬓավար վա րժո ժութ ւթյյու ուն նը ը նր նրան անց ց կո կող ղﬕց գն գնա ահատ հա տվե վեց ց բա բավ վա արա րար ր:

Դասագրքի շնորհանդես

«ԿԼԻՆԻԿԱԿԱՆ ՊԱՐՕԴՈՆՏՈԼՈԳԻԱ ԳԻԱ

ժշկական համալսարանում կայացավ ԲՈւՀ-ի թերապևտիկ ստոմատոլոգիայի և պարօդոնտոլոգիայի ամբիոնի վարիչ Վարդան Բակալ յանի և նույն ամբիոնի ասիստենտ Լուսինե Հարությունյանի «Կլինիկական պարօդոնտոլոգիա դասագրքի շնորհանդեսը: ԵՊԲՀ ստոմատոլոգիական ֆակուլտետի դեկան, ՀՀ ԱՆ գլխավոր ստոմատոլոգ Լազար Եսայանը, ով հանդես եկավ բացման խոսքով, նշեց. «Այս դասագիրքը կարևոր իրողություն է հայկական ստոմատոլոգիայում, քանի որ այն ﬔզ հնարավորություն է տալու քայլել ժամանակակից ստոմատոլոգիայի պ հ պա հան անջջջնե ներին ի համահ հու ունչ նչ :

Թերապևտիկ և ընտանեկան ստոմատոլոգիայի ամբիոնի պրոֆեսոր Վալերի Տատինցյանը ևս, շնորհավորելով դասագրքի հեղինակներին, ընդգծեց դրա կարևորությունը ոչ ﬕայն գործնական ստոմատոլոգիայում, այլև ուսուցման գործընթացում, քանի որ պարօդոնտոլոգիան ստոմատոլոգիայի կարևորագույն ճյուղերից ﬔկն է: Շնորհակալություն հայտնելով ԲՈւՀ-ի ղեկավարությանը և բոլոր նրանց, ովքեր աջակցել են իրենց նախաձեռնությանը՝ հեղինակը ներկայացրեց դասագրքի ստեղծման բարդ և երկարատև ուղին՝ նշելով, որ այն գրվել է ութ տարվա ընթացքում, իսկ վերջին 3-4 տարիները եղել են աﬔնաբարդը, սակայն աջակիցների շնորհիվ նրանք հաղթահարել են այդ դժվարությունները, և այսօր ապագա ու ներկա մասնագետների դատին են հանձնում այն: Դասագիրքը նախատեսված է ստո ստ ոմա մատ տոլո լոգ գներ րի, ի, կլին նի իկական օրդ դի ինա նատ տորն նե երի րի,, բժ բժիշ իշկիշ կ-ին կինտ տեր եր րննե նե--

րի, ի ին ինչպես ե ն նաև և ստոմ մատոլոգիաի կան ֆակուլտետի ուսանողների, ինչպես նաև դիմածնոտային վիրաբույժների, նախադիպլոմային և հետդիպլոմային կրթական համակարգի դասախոսների համար: Այնուհետև Վարդան Բակալ յանը գրքի ﬔկական օրինակ նվիրեց աշխատանքի գրախոսներին և ստեղծման աջակիցներին:

Գրքի շնորհանդես

ԳՐՔԻ ՀԵՐՈՍՆԵՐԸ ՄԵՐ ՈՒՍԱՆՈՂՆԵՐՆ ԵՆ

իմածնոտային վիրաբուժության կլինիկական օրդինատոր Լուսինե Ալեքսանյանի գեղարվեստական երկրորդ գրքի շնորհանդեսին ներկա էին նրա բարեկաﬓերը, ընկերները, նրա ընթերցողները, գրքի լույս ընծայմանը աջակցողները: Շնորհանդեսի բացումը ստանձնել էր հենց Լուսինեն՝ ներկայացնելով գրքի ստեղծման պատմությունը, ապրուﬓերը և հույզերը ստեղծագործելու ընթացքում: Առաջին գիրքը գրելուց հետո չէի մտածում, որ նոր աշխատանքի հեղինակ կդառնամ: Կարծում էի՝ առաջին գիրքս պատահմամբ ստացվեց: Սակայն, ինչպես տեսնում եք, սխալվում էի,- անկեղծանում է երիտասարդ արձակագիրը: Իրենց խոսքը գրքի վերաբերյալ ասացին նաև գրքի գեղարվեստական ձևավորող Ռազﬕկ Օհանյանը և Հայաստան հրատարակչության տնօրեն Վահագն 34 34

ԱՊԱԳ ԱՊԱԳ ԱՊ ԱԳԱ Ա ԲԺ ԲԺԻՇ ԻՇԿ ԻՇ Կ Մա Մայի յիս յի ս 20 2016 16 N 233 24 (13 1334 34-1 34 -1133 335) 5)

Սարգսյանը: Գիրքը բաղկացած է երկու վիպակներից՝ “Шагая навстречу счастью” և “Девушка, которая поет”, որոնք երկու առանձին պատմություններ են, սակայն ունեն խաչվող ուղիներ: Ինչպես նախորդ գրքում, այս գրքում նույնպես հերոսները ԵՊԲՀ ուսանողներ են: Վիպակները ներկայացնում են երկու աղ ջիկների կյանքի ﬔկ տարվա պատմությունը: Նրանցից յուրաքանչյուրն առաջին հայացքից ունի աﬔն ինչ՝ երջանիկ լինելու համար: Սակայն աղ ջիկները ոչ ﬕ կերպ չեն ընդունում ներկան և չեն վայելում կյանքը: Նրանք անընդհատ փնտրտուքի ﬔջ են և որոնում են ﬕ բան, ինչն, ըստ իրենց, նրանց կյանքը կլցնի իմաստով և բավականությամբ: Կգտնե՞ն, արդյոք, հերոսուհիներն այն, ինչն այդքան ցանկանում են: Իսկ գտնելուց հետո կդառնա՞ն, արդյոք, ավելի երջանիկ: Ամռանը ﬔնք բողոքում ենք շոգից, ձմռանը՝ ցրտից: Մենք չենք վայելում ﬔր ներկան՝ ցանկանալով այլ բան: Արդյունքում կյանքն անցնում է…: Այս վիպակները կօգնեն ﬔզ գտնել բոլորիս այդքան տանջող հարցի պատասխանը. Իսկ ի՞նչ է երջանկությունը:

Գրքի շնորհանդես

ԴՐԱԽՏ ՕՎԿԻԱՆՈՍԻ ՄԵՋՏԵՂՈՒՄ ԿԱՄ ԱՐՏԱԴՐՎԱԾ Է ԹԱՅՎԱՆՈՒՄ Մ Այսօր ողջ հայությունը համախմբված, ﬔկ մարդու նման ուղիներ է փնտրում օգնության ձեռք ﬔկնելու Արցախին: Բոլորս էլ քաջ գիտակցում ենք, որ Արցախը կորցնելով՝ ﬔնք կհայտնվենք բավականին անﬗիթար վիճակում՝ և՛ քաղաքական, և՛ տնտեսական, և՛ աշխարհագրական առուﬓերով: Հետևելով այս օրերին համացանցը ողողած նյութերին՝ ես ﬔծ հպարտություն եմ զգում և ևս ﬔկ անգամ համոզվում եմ, որ ներկայիս երիտասարդությունը ոչնչով չի զիջում իրենից ավագ սերնդին, որ ﬔնք բոլորս էլ պատրաստ ենք ﬕնչև վերջին շունչը պայքարել ոսոխի դեմ և ﬔր հայրենի հողերը պահել ու պահպանել ﬔր զավակների համար: Հայրենասիրության յուրօրինակ դրսևորում է ցուցաբերել նաև ԵՊԲՀ շրջանավարտ Գևորգ Թամամյանը: Համալսարանն ավարտելուց հետո նա ուսումը շարունակել և աշխատել է ﬕ շարք երկրներում`

- Սա ձեր հեղինակած առաջի՞ն գիրքն է: - Այո: Չնայած գրել եմ մանկուց՝ հիﬓականում փոքրիկ պատմվածքն ր կամ բանաստեղծություններ, նե որոնք այդպես էլ չեմ հրապարակել: - Ներկայացրեք, խնդր մ եմ՝ ՞մ կամ ինչի՞ն է նվիրված ձեր գիրքը: - Գիրքը կյանքի պատմություն է, և ա դ պատմության ﬕջոցով ներկաայ յ նում է ﬔզ քիչ հայտնի հեռավոր յա ﬕ երկիր՝ իր հիանալի մարդկանցով և մշակույթով, առօրյայով և բնապատկերներով: Այն նաև անկեղծ խոսակցություն է՝ առանց չափ զանցությունների, որոշ խենփա թ ւթյուններով և թեթև հումորային թո հատվածներով: Հուսով եմ՝ գիրքը ը թերցողի մոտ դրական զգացոըն ղություններ կառաջացնի: - Կա՞ն թեմաներ, որոնց անդրադառնալը ձեզ համար կարևոր է: - Ես ինձ գրող չեմ համարում, հիմնականում գրում եմ այն, ինչ այդ պահին հուզում է ինձ: Թայվանի դեպքում դա պայմանավորված է նաև այդ հիասքանչ աշխարհը էր ներկայացնելու ցանկությամբ, ինչու չ , նաև այլոց վարակելու այն գաչէ ղափարով, որ կյանքում աﬔն ինչ էլ հ արավոր է, ﬕայն թե պետք է չվահն խ նալ դուռը բացել: խե - Դ ք լավատե՞ս մարդ եք: - Ընդհանուր առմամբ՝ այո: Չնայ ծ բոլորիս մոտ էլ լինում են հույա

Թայվանում, ԱՄՆ-ում, Բելգիայում, Ավստրիայում: Ներկայումս նա աշխատում է Երևանի «Մուրացան համալսարանական հիվանդանոցում, դասավանդում է Երևանի պետական բժշկական և Գերմանիայի Ուլﬕ համալսարաններում: Բժշկի մասնագիտությունից զատ՝ Գ. Թամամյանը երբեﬓ իր ուժերն է փորձում նաև գրականության ասպարեզում: Նախօրոք որոշված էր, որ ապրիլի 7-ին տեղի էր ունենալու նրա՝ «Դրախտ օվկիանոսի ﬔջտեղում կամ արտադրված է Թայվանում գրքի շնորհանդեսը: Սակայն ղարաբաղաադրբեջանական սահմանին չդադարող ռազմական գործողությունների հետևանքով այդքան զոհեր ունենալուց հետո երիտասարդ հեղինակը մտածել է, որ պետք է հետաձգի գրքի շնորհանդեսը: Սակայն հետո այլ ﬕտք է ծագել` իրականացնել շնորհանդեսը և գրքի վաճառքի ողջ հասույթը փոխանցել ﬔր զոհված հերոսներից ﬔկի ընտանիքին: Այս առիթով է իմ հարցազրույցը մանկական ուռուցքաբան, արյունաբան Գ. Թամամյանի հետ:

սահատության և հոռետեսության պահեր, բայց ինձ մոտ դրանք հիմնականում հազվադեպ ու կարճատև են: Մանկուց ﬔջս տպավորված արտահայտություններից ﬔկը Մարկոս Ավրելիոսի՝ Մեր կյանքն այն է, ինչ ﬔնք մտածում ենք նրա մասին արտահայտությունն է: Եվ չէ՞ որ նույնիսկ Աստվածաշունչն է ասում՝ Հավատա և քեզ կտրվի: Մնում է ﬕայն հավատալ, որ աﬔն ինչ լավ է լինելու: - Ձեր կարծիքով ո՞վ է գրողը, և ո՞րն է գրական թյան գրողի դերը մարդկ թյան կյանք մ: - Գրողը… երևի այն մարդն է, ով գրավոր խոսքի ﬕջոցով մարդկանց գիտակցության ﬔջ որոշակի փոփոխություններ է առաջացնում: Գրող են Էքզ յուպերին, Օրուելը, Դովլաթովը, Բուկովսկին: Բացի այդ, կարծում եմ, կյանքի տարբեր փուլերում, ինչպես փոխվում են ուտելիքի հանդեպ նախասիրությունները, այնպես էլ՝ գրական ժանրերի: Եթե մանուկ հասակում գրող ասելիս աչքիդ առաջ գալիս են Թումանյանի ժպիտը և Աղայանի երկար մորուքը, պատանեկության տարիներին նախընտրում ես պատմավեպերն ու Սելինջերին, իսկ երիտասարդ տարիքում անցնում ես Մարկեսին ու Վիշնևսկուն և, հավանաբար, ﬕայն Փոքրիկ Իշխանն է, որ ճամփորդում է մարդու կյանքի բոլոր փուլե-

րով: Իմ կարծիքով՝ գրականությունն ու գրողն ունեն ﬔկ առաքելություն՝ առավել գեղեցկացնել այս աշխարհը, վեր հանել հասարակության արատներն ու ցուցադրել սխրանքները և դրանով նպաստել մարդկության զարգացմանը: - Ինչպե՞ս ծնվեց գրքի վաճառքի հաս յթը զոհված հերոսներից ﬔկի ընտանիքին փոխանցել ﬕտքը: - Իհարկե, դա չնչին օգնություն է, և այն երբեք չի կարող հաﬔմատվել նրանց կատարած սխրանքի հետ, բայց, ինչպես տեսնում ենք լուրերով, այդ ընտանիքների ﬔծամասնությունը գտնվում է ծայրահեղ ծանր սոցիալական պայմաններում: Կարծում եմ՝ յուրաքանչյուրս կարող ենք ինչ-որ բանով օգնել: Դա բարեգործություն չէ, այլ ուղղակի ﬔր բոլորի պարտքն է: - Շնորհակալ թյ ն հարցազր յցի համար: Հ սով եմ՝ այս իրավիճակը շ տափ յթ լ ծ մ կ նենա, և այլևս անﬔղ զոհեր չենք նենա: Իսկ ձեզ մաղթ մ եմ հաջող թյ ններ ձեր մասնագիտ թյան ﬔջ և, ինչ ոչ՝ հետաքրքիր բովանդակալից ստեղծագործական մտքեր: Հարցազր յցը՝՝ ԱԻԴԱ ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ

ԱՊԱԳ ԱՊ ԱԳԱ Ա ԲԺ ԲԺԻՇ ԻՇԿ ԻՇ Կ Մայյիս 201 016N 6N N 233-24 24 4 (13334 34-1 -133 -1 3 5)) 33

35 35

ԱՊՐԻԼՅԱՆ ԻՐԱԴԱՐՁՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ 2016 20 16 թվ վա ականի ի ապրի րիլլի 2-5-ը ղա ղար րա աբա բաղ ղ յա յան ն շփ շփմա փման ն գծ մ տե տ ղի ի նեցած ծ իրադարձ թ թյ նները պա պատ տմ տ մ թ թյան ﬔջ կﬓան որր պ ս քա պե ք ռ ռօր օր րյա պա պատ տերազմ: մ Թ Թե՛ ե՛ ռազ զմակա կան գո կան գոր րծ ծող թյ ն նների ծավ ծա վալո լով վ, և թե՛ վ, թե ե՛ կիր կի իր րառ առվ առ ռված ած զեն ենքի զինտ տեխ խնի իկա կայյի ի հզ հզո որ ր թ թյյամ ամբ բ քանակ կով տեղի նե նեց ցա ածը իր րա ապե պես ս էլ պատե տեր րա ազմ մ էր: Քառ Քա ռօր ռ օրյյյա օր ա պա պատ տե տ երա րա ազ զﬕ ըն նթացն քում ﬔր ռազմական բժիշկները գերազանց աշխատանք են կատարել՝ առաջնագծից 10 կիլոﬔտր հեռավորության վրա իրականացնելով բացառիկ վիրահատություններ: ՀՀ զին ինվ ված ծ ուժերի ի ռազմաբժշ մ ժ կակ կան վարչության պետի խոսքով՝ մարտական գործողությունների առաջին իսկ օրերից բուժծառայությունը ռազմաբժշկական զորամասերում կազմակերպված է եղել, ինչի արդյունքում բոլոր վիրավորներին ժամանակին և ճիշտ կազմակերպված բժշկական օգնություն է տրամադրվել: Ըստ նրա՝ ռազմական բժիշկները քառօրյա պատերազﬕ օրերին կատարել են նաև

պ աս պլ աստ տիկ ի իկ վիրահատություն, որի արդյունքում զինվորի ստորին վերջույթները պահպանվել են, և նա այսօր քայլում է: Բացի այդ՝ բժիշկները կատարել են քներակի, սրտի և այլ վիրահատություն ննե ներ: Ա Այսպի իսով, վ կ կարող են ենք ասել, ե որ ռազմաբժշկական զորամասերում կազմակերպված աշխատանքը եղել է լիարժեք, որի արդյունքում գերազանցել ենք բոլոր ցուցանիշերը, որոնք առ այսօր հայտնի են ռազմաբժշկական ծառայությանը: Ռազմական բժիշկները կարողացել են անել աﬔն ինչ, որպեսզի հնարավորինս նվազեցնեն վիրավորվածների շրջանում հաշմանդամության տոկոսը. բժիշկները պահ-

պան պա նել ն ել են գ գո ոյու ությո յ ւն ն ունեց նեցող «ոսկյա նե ﬔկ ժ ժա ամվա ամ վա» սկ վա» սկզբ զբ բու ուն նքը քը, այսինքն՝ ցան ցա նկա կացած կաց ա վիրա ր վորի ի ﬔկ ժամվա ընթաց ըն ցքու ում մ տր տրա ամա ադր դրվել է կազմակ րպ կե րպվ ված բո ոււժօ օգ գնություն, ինչի արդյո ուն ւն ք քու ո մ հոսպիտալային օղակում ու նվազել է նաև մահերի թիվը: Ինչպես բոլոր հայ զինվորները, ռազմական բժիշկները ևս գտնվում են գերազանց հոգեբանական վիճակում: Պատերազմական օրերին Հայաստան են ժամանել հայ բժիշկներ այլ երկր երկրներից ներից, բայց դա ա աﬔն ﬔնևին կապված չէ այն բանի հետ, որ այստեղ բժիշկների պակաս կար: Արտերկրում ապրող ﬔր հայրենակիցները ցանկանում էին ինչ-որ կերպ ձեռք ﬔկնել բանակին: Մեր ռազմակամ բժիշկներն այդ իրավիճակում բոլոր խնդիրները լուծում էին, բայց որոշվեց չﬔրժել առաջարկված օգնությունը:

ՀԵՐՈՍ ՎՐԵԺԸ Հաղթական մայիսից առաջ հայ վեց խոցել մյուս տանկերը ևս: տղաները ստիպված եղան ևս ﬔկ Խոցելուց հետո չորս հոգի կաանգամ իրենց բազկի ուժը ցույց րողացան դուրս պրծնել տանտալ նենգ հակառակորդին: Ապ- կից՝ փորձելով փախչել, բայց րիլ յան քառօրյա պատերազմը նոր ﬔնք ոչնչացրինք նրանց ևս: պանծալի էջերով, սխրանքի մասին Հակառակորդի նռնականեպատմություններով լցրեց արցախ- տերի կրակոցից հայկական յան տարեգրությունը, որոնց հեղի- կողﬕց երկուսը վիրավորում նակները ﬔրօրյա հերոսներն են՝ ստացան, հիմա ապաքինվում ﬔզնից հեռացած ու ﬔր կողքին են,- ﬔր տղաների խիզաապրող քաջ տղաները: խության մասին հաﬔստութԲժշկական համալսարանի երկ- յամբ նշում է հայրենիքի երիրորդ կուրսի ուսանող Վրեժ Ոս- տասարդ պաշտպանը: կանյանը բուհական կրթությունն Աﬔնամարդասիրական մասընդհատել է՝ նախ կատարելու հայ- նագիտությունն ընտրած զինրենիքի հանդեպ սրբազան պարտ- վորը լավ գիտի կյանքի գինը: քը և զինվորագրվելու հայրենիքի Ադրբեջանական զինված պաշտպանության գործին: խմբին լավ դաս տալուց հետո Նա այն զինվորներից ﬔկն է, ով Վրեժը վիրավորվեց և այժմ առաջին գծում դիմակայեց Արցա- ապաքինվում է հոսպիտալում: խի դեմ Ադրբեջանի սանձազերծած Բժշկական մասնագիտություագրեսիային: Կրտսեր սերժանտ նը Ոսկանյանների ընտանիքում Վրեժը թշնամու 4 տանկ խոցած ﬔր ավանդական է: Վրեժ Ոսկանհերոս զինվորներից ﬔկն է` հակա- յանի հայրը նույնպես բժիշկ է։ տանկային հաշվարկի հրամանաՀՀ առող ջապահության նատար: Նա դարձավ նրանցից ﬔկը, խարար Արﬔն Մուրադյանի ով հակառակորդին թեև առայժմ հետ հանդիպման ժամանակ փխրուն, բայց խաղաղություն պար- որդու սխրանքների մասին Վատադրեց, այն ﬔկը, ով հետ մղեց հագն Ոսկանյանը պատﬔլ է, որ թշնամու առաջխաղացումը: Վրեժը ռազմական գործողություն«Սկզբում մտածում էինք՝ ինչ ների ընթացքում կռվել է դիվիզիայի անել, ինչպես անել, բայց խորհե- հրամանատարի տեղակալի գլխալու ժամանակ: Երբ առաջին տանկը վորությամբ և հակառակորդի չորս խփեցինք, ոգևորվեցինք: Մարտն տանկը խոցել են իրենց անձնակազավելի թեժացավ: Մեզ հաջող- մով: 36 ԱՊԱԳԱ ԲԺԻՇԿ Մայիս 2016 N 23-24 (1334-1335)

Վրեժը Վահագնի զույգ որդիներից ﬔկն է: Զավակներից Էﬕլը, ով Երևանի պետական համալսարանի ակտուարական մաթեմատիկայի ամբիոնի ուսանող է, այս պահին զինծառայության ﬔջ է՝ մարտական դիրքերում։

ՄԻ՛՛ ՎՆԱՍԻՐ ՄԻ ՎՆԱՍԻՐ... Երևանի Գ. Էﬕնի անվան N182 ավագ դպրոցի բնագիտական առարկայական մասնախումբը թե՛ համագործակցությունների շրջանակներում և թե՛ այդ շրջանակներից դուրս բազմաթիվ ու բազմապի իսի ի ﬕջոցառուﬓ ﬓեր է կազմ մակե կերպում՝ մ նպաստելով աշակերտների մասնագիտական կողﬓորոշմանը: Վերջերս կայացած ﬕջոցառումը ևս հետամուտ է այդ նպատակին, քանի որ այսօր բժիշկը ոչ ﬕայն որակավորված մասնագետ է, այլև պայքարող ճակատային զինվոր` հանուն առող ջության, երկարակեցության, ստեղծագործ կյանքի, խաղաղության: Նրան, իրավամբ, կարելի է համարել ժամանակակից կյանքի առաջնորդներից: Օրե րերս րս դպր պրո ոցո ցում ւմ կայա յաց ցած ած «Մի Մի՛ ﬖաս սիր իր...... ﬕջոցառման ընթացքում դպրոցի աշակերտները հանգամանալից ներկայացրին տեղեկատվություն «Վախ, «Վիտաﬕններ, «Գրիպ և «Ուլտրաձայնային հետազոտություն թեմաներով: Դպրոցի դահլիճում հանդիսատեսի աչքի առջև կատարվեց ուլտրաձայնային հետազոտություն: Միջոցառման հյուրերն էին «Հերացի ԲԿ-ի պոլիկլինիկայի ղեկավար, մանկաբույժ Ա. Բալ յանը, ԵՊԲՀ դեղա ղ գոր րծակա կ ն քիﬕայի ամբիո ի նի ի վա վ րիչ, պրոֆեսոր Լ. Սահակյանը, «Հելիոս կլինիկայի բժշկուհի, ռադիոլոգ Ա. Խաչատրյանը, հոգեբան Ա. Հովհաննիսյանը, այլ ավագ դպրոցների բնագիտական մասնախմբի ղեկավարներ և ծնողներ: Ա. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ Գ. Էﬕնի անվան N182 ավագ դպրոցի բնագիտական մասնախմբի ղեկավար

ี ีกีตีซีฝีซ 7-ีจ ี ีกีขีซีถีคึ ีกีถีกีฉ ินีกีฃีธึ ีซ ีฎีถีถีคีตีกีถ ึ ึ ีถ ีง ี ีกีขีซีถ ีซ ีค ีคึ ีก ึ ีก ึ ีกีถ ีถีกีฉ ีกีฉ ินีกีฃ ีฃีธ ีธึ ีจ ีฐ ีฐีถ ีถ ีถีคีซ ีคีซีฏ ีคีซ ีฏ ีฐ ีฐีผ ีผีนีก ีกีฏีก ีกีพีธ ีพ ึ ีขีก ีพีธ ีขีกีถ ีขีกีถ ีถีกีฝ ีก ีกีฝ ีฟ ีฒีฎ ีฟีฅ ีฒีฎ,, ีฏีธ ีฏีธีด ีธีดีบีธ ีบีธีฆีซีฟีธ ีธึ , ึ , ีถีฏีก ีฏีกึ ีซีน ีซ , ีฐีก ีฐีกีฝ ีฝีกึ ึ ีก ีกีฏีกีฏีก ีฏีกีถ ีฃีธ ีฃ ึ ีฎีซีน ีฎีซ ีซีน ึ ีฐึ ีก ีกีบ ีบีก ีกึ ึ ีก ีกีฏีกีญีธ ีญีธีฝ ีงึ ิพีถีพีฅ ีพีฅีฌีฌ ีง ิฟีกีฌ ีกีฌีฏีกีฉีก ีกีตีธึ ีธีด ีด,, ีกีฆีถ ีฆ ีพีกีฏีก ีฏีกีกีถีซ ีจีถีฟีก ีกีถีซึ ึ ีธ ีธึ ีด ึ ีดึ ิตีฒีฅ ีฒ ีฌ ีง ีจีถ ีถีฟีกีถ ีถีซ ีซึ ีซ 14 14-ึ 4-ึ ึ ีค ีฅึ ึ ีฅ ีฅีญีก ีญ ีถ: ีถ: ี ีฏ ีฏีฝีฅ ีฝ ีฌ ีฝีฅ ีง ีฝีฟ ีฝีฟีฅีฒ ีฅีฒ ีฒีฎีกีฃีธ ีฃีธึ ึ ีฎ ีฎีฅีฌ 8 ีฟีกึ ีฅีฏีก ีฎีฅ ีฏีกีถ ีฐีก ีฏีกีถ ีฐ ีฝ ีฝีก ีกีฏีซ ีซึ , ึ ีฃึ ีฅ ึ ีฅีฌ ีฅีฌ ีง ีขีฅ ีขีฅีถ ีขีฅีถ ีถีฃีก ีฃ ีฌีฅีฃีก ีฅ ึ ีถึ ิปึ ีกีผีกีปีซ ึ ีฅ ีป ีถ ีบีก ีบีกีฟ ีฟีด ีดีพีกีฎ ีฎึ ีจ ีฟีบ ีฟีบีกีฃ ีก ึ ีฅีฌีฌีธ ีกีฃ ีธึ ึ ึ ึ ีฐีฅ ีฅีฟีธ ีฟีธ ีฟ ีธ ีถึ ีก ีกีถ ีฝีฏีฝีฅ ีฝีฏ ีฝีฅ ีฅึ ีซีถ ีซ ีฏีธีนีฅ ีนีฅีฌ ๏ ถิฒีฅีถ ีนีฅีฌ ีฅีถีฃีกีฌีซ ีซ ีฟีกีฒีก ีกีถีคีก ีคีกีพ ีพีธึ ึ ีฃึ ีธ ึ ีธีฒ๏ ทึ ี ึ ีธีฒ ี ึ ึ ีทีซีดีธ ีดีธึ ีฉ ีดีธึ ีฉ ึ ีตีตีก ีกีถ ึ ีจีถีค ีคีธ ีธึ ีถีก ีถ ีฏ ีฏีธึ ีธึ ีฉีตีธ ีธึ ีตีธึ ีถ ึ ีถีถีฅึ ีซ ึ ีฐีกีดีก ีกึ ินีก ีกีฃีธึ ีซ ีซีถ ีกีถ ีถีพ ีพีก ีกีถีฅ ีถ ีฌ ีฅ ๏ ถี ีกีฐีก ีฅีถ ีฐ ึ ีทีซ ีซ๏ ท, ีก ีกีตีตีฝีซีถ ีซีถึ ีถ ึ ีถี ี ีซีดีก ึ ีถ ีดีกีฝ ีฝีฟีธ ีฝ ีฟีธึ ีถ ีฟีธ ึ ีถ ีถ: 19 1913 13-ีซ -ีซ ีซีถ ีกึ ีกึ ีชีกีถีก ีถ ึ ีฅีฌ ีงีฃ ีฃึ ึ ีกีฏ ีฏีก ีกีถีธึ ีฉ ีธึ ีฉีตีก ีธึ ีตีกีถ ีถ ีฃีฎ ีฃีฎีธีพ ีธีพ ีพ ีถีธีขีฅ ีฅีฌ ีตีกีถ ีตีก ีกีถ ีดึ ีดึ ึ ีก ีกีถ ีถีก ีกีฏีซ ีฏีซ: ินีกีฃีธึ ีซ ึ ีฃีธึ ึ ีฎีฅึ ีฎีฅ ึ ีจ ีจีฉ ีฉีก ีกึ ีฃ ึ ีฃีด ีดีกีถ ีกีถีพ ีพีฅีฌ ีฅ ีฅีถ ีถีก ีถีกึ ึ ีฐีกีตีฅึ ีฅ ึ ีฅีถ: ีถ ีถ: ี ีฅ ีฅีฆ ีฅีถ ีฅีถึ ึ ีถีฅ ีถีฅึ ึ ีฏีก ีฏ ีตีกึ ีกึ ีถ ีถีธึ ีธึ ีด ีธึ ีด ีฐีก ีกีฟีพีก ีพีกีฎ ีฎีถีฅ ีถ ึ ีถึ ีถึ ีก ีฝีฟ ีฟีฅีฒีฎีก ีกีฃีธ ีฃีธ ีธึ ึ ีฎีธ ีธึ ีฉ ึ ีฉีตีธึ ีธ ีถีถีฅึ ีซึ ีซึ :: **** *** ี ีซ ีซ ีดีกึ ีกึ ีค, ีค, ีธีพ ีณีฃ ีณ ีถีก ีถีกีพ ีพีธึ ีงึ ีฆ ีด ีคีกีผ ีคีก ีกีผีถีก ีถีกีฌ, ีฌ, ีฏีฅีฝ ีฌ, ีฅีฝีฃีซ ีฃีซีทีทีฅ ีฅึ ีซ ีฅ ึ ีซ ีซีถ ีกีฝีก ีฝ ึ . ึ ๏ ถี ีกีฝีฅ ีฝีฅีฌีฌ ีง ีชีก ีชีกีด ีดีจ, ีธึ ีฅีฝ ีฝ ีฉีธีฒ ีธ ีถีฅีด ีฟ ีถีฝ ีถีฝ ีฃีถ ีฃีถีกีด ีกีด ีด ีธึ ีธีถีฅ ีฅีด ิฑ ิฑีฝ ีฝีฟีฎ ีฎ ีถึ ิฑี ิฑ ีญ, ีญ ีธี ีพ ีพ ีงึ ีกีต ีกีตีฝ ีฝึ ีก ีกีถ ีชีกีด ีชีกีดีกีถีก ีชีก ีถีกีฏ ีฏ ีซีถ ีซีถีฑ ีฑ ีบีก ีบีกีฐ ีฐ ีด ีกีตีตีฝีฟ ีฟีฅ ีฅีฒ ีฒี ี ีดีธ ีธีฌีธ ีฌีธึ ีฌีธ ึ ีฉ ีฉีตีก ีฉ ีตีก ีกีถ ๏ฌ ีป๏ ทึ ๏ ถิตีฝ ิตีฝ๏ ท ๏ ท,,-ีทีท ีทีทีทีถีป ีทีทีถีป ีปีกึ ิฑีฝีฟ ีฟีพีกีฎ ีฎ, ีขีก ีขีกีตึ ีตึ ีตึ ีดีกึ ีค ีดีก ีกีฏีก ีฏ ีถีป ีถีปีถ ีถีฅ ีฅึ ีจ ึ ีจ ีจ ึ ีกีฏ ีงีซีถ ีถึ ิฑีถ ีถีฏีธีฒ ีธีฒีถ ีถ ๏ฌ ีฎีก ีกีตึ ีด ึ ีด ีญีก ีก-ีฒีก ีกีฒ ีบีก ีกีผ ีผีฏีก ีฏีกีฎ ีฏีก ีฎ ีงึ ีฏีซีถีจ ีถ ี ึ ีถ ึ ีกีฎ ีดีก ีกีถ ีถ ีฏีจ ีฎีธ ีธึ ีซ ึ ีซีถึ ึ ีซ ีถึ ๏ ถี ี ี ี ีพ ีพ ีฅีฝ ีค , ีธึ ึ ีกีตีฝ ีต ึ ีกีถ ีก ีชีกีดีก ีดีกีถ ีถีกีฏ ีกีฏ ีซีถีฑ ีถ ีฐีซีดีก ีดีกึ ึ ีกึ ึ ึ ีซึ ีซึ ีญีก ีซึ ีกีขีฅึ ีซ ึ ีซึ ีซึ ๏ ท,, ีกีฝีก ีกึ ีดีก ีกึ ีคีจ ีคีจึ ึ ี ีก ีกีตีถีจ ีถีธึ ีซ ึ ีซึ ีซึ ีก ีกีฝีก ีฝีกึ . ึ . ๏ ถิตีฝ ิฑีฝีฟ ีฝีฟีพ ีพีกีฎ ีก ีถ ีฅีด ีด๏ ท,ีขีก ีข ีกีตึ ีดีกึ ีก ีคีจ ีนีฌ ีนีฌีฝีฅ ีฝีฅ ีฝ ีฅึ : ึ ี ีกีถ ีก ีฏีกึ ีกึ ีฎ ีฎ ีฅึ ีฅ ึ ีญีกีถ ีก ีฌีกึ ีกึ ีฅีฒีกีพ ีพ ึ ีถีซ ๏ฌ ีป ีกีพ ีพีฅ ีฅีฌีซ ีฐีบ ีฐ ีพีฅ ีพีฅึ ึ ีดีธ ีดีธึ ึ ีจึ ีจ ิตีพ ีฐึ ีก ีฐึ ีกีดีกีตีฅึ ีฐึ ึ ิฑีฝีฟ ีฝีฟีพีกีฎ ีฝีฟีพ ีฎ. ๏ ถี ีบีก ีบีกีฝ ีฝีซึ ีซึ ,, ๏ฌ ีฌึ ึ ีซ ีซึ ึ ึ ีธ ีฟ ีฟ ีถีจ ีถีจ๏ ท, - ีถีก ีฏึ ีถีจ๏ ท ีฏึ ีฏีซ ีฏีซีถ ีฏีซ ีถ ีนีฌ ีนีฌีฝีฅ ีฝีฅึ ึ ีฝีฅ ึ ึ ึ ิตีพ ิฑีฝีฟ ิฑีฝีฟีพีก ิฑีฝ ีพีกีฎ ีฎ ีคีก ีกีผีถ ีถีธ ีธึ ีฅ ึ ีฅีถ ีฐีก ีฐีกีผ ีผีก ีกีนีฅ ีน ึ . ีนีฅ ึ ๏ ถิปีถ ีถีนีนีธ ีธี ึ ีง ีฎีก ีฎีกีผ ีผีกีฝ ีก ีซีถีฑ ีฑ ีฌึ ีด ึ ีฃีถ ีด ีด ีธึ ีธ ีธีถีฅีฌ ีซีถีฑ๏ ทึ ีซีถ

155 **** ิต ีซีถีน ิตีฏ ีถีนีบีฅีฝ ีฅีฝ ีธึ ีฏีก ีฏีกีฝ, ีฝ ีงีฌ ีช ีฝ, ีชีก ีกีด ีดีก ีกีถีก ีก ีถีก ีถ ีถีกีฏ ีกีฏ ๏ฌ ีฏีธึ ีธึ ึ ีถีซ ีธึ ึ ีซ ีฆีธึ ีธ ีฃีธึ ีฃีฃีพีฅ ีพีฅีฌ ีฅีฌีธึ ีธ ีค ีพึ ึ ีกึ ีกึ ิน ีฒ ีฌีซ ินีธ ีฌีซีถีฅีฝ ีฅ ีฐีฅึ ีก ึ ึ ึ ีฑีก ีฑีก ีกีฏีฏ-ีฉีก ีฉีก ีกึ ีพีก ีพีกีฎ ีฎ ีพีก ีพีกึ ีฝีฅ ีพีกึ ีฅึ ีธีพ ีพ: ินีธีฒ ินีธ ีฒ ีฝีก ีฝีกีถึ ีถึ ีพีกีฎ ีถึ ีกีฎึ ีค ึ ีค ีฌีซีถีซ ีถีซ ีกีถีฏีก ีกึ ีฃ ึ ีฃ ีธึ ีฏีธ ีฏีธึ ึ ีฝีก ีฝีกีช ีกีชีซีค ีค ีชีกีก ีบีก ีกีพีฅีถ ีฅ ีถ ีถีฅ ีฅึ ึ ีจ ีจ ึ ีกีถ ีก ีค ีคีกีฎ ีกีฎ,, ีซี ีถีน ึ ีธึ ีกีฎ ีธึ ีตีฉ ีธึ ีตีฉ ีฉึ ิต , ีซีถ ิตีฏ ีถีนีนีบีฅ ีบีฅ ีฅีฝ ีธึ ึ ีฏีกีฝ ีก , ีงีฌ ีงีฌ ีชีกีด ีดีก ีกีถีกีฏ ีกีฏ ๏ฌ ีฏีธ ีฏ ึ ึ ึ ีถีซ ีฆีธ ีธึ ีฃ ีฃีพีฅีฌีฌีธึ ีพีฅ ีธึ ีค ีค ีพึ ีพ ีกึ ิต ีฏีกีถีก ิตีฏ ีถีกีนีนีถีฅ ีถีฅึ ึ ีธีพ ีธ , ึ ีธ ึ ึ ีฉีฏีธีฟ ึ ีกีต ีก ีฌีฅึ ีธ ึ ีธีพ ีพ ีทีฟ ีฟีกีบ ีบีซ ีซึ ึ ึ ึ ินีธีฒ ินีธ ีฒ ีฝีฅ ีฝ ีฆีฅึ ีซ ีซ ึ ีธีฒีจ ีฅึ ีกีถีฃีก ีกีถ ีถีฏ ีฏีกึ ีกึ ีธีฟ ีกึ ีฟึ ีฅ ึ ีฅ ีฅึ ึ ีซีค ีซีค ีถีฅึ ีฅึ ีฏีจ ีฌีพีก ีฌีพ ีกีถีก ีก: ิฟีกีด ิฟีก ีด ีฉีฅีฏีธึ ึ ีฆ ีธ ีธีฟ ีฟึ ีฅึ ีซ ึ ีค ีขีธีช ีขีธีชีธีชีซ ีขีธ ีชีซีฏีถีฅึ ึ ีซ ีซ ึ ีฒีก ีฒีกีฏีถีฅ ีถ ึ ีจ ีขีกึ ีพีฅ ีขีก ีพ ีถ ีธึ ีดีกีถ ีกีถีตีตีกีฏ ีกีฏีถีฅึ ีซ ึ ีซีค ีซีค ีดีก ีกึ ีฃีก ีกึ ึ ีซีฟ ีซีฟีถ ีซีฟ ีถีฅ ีฅึ ีจ ีจ ีฉีกึ ีพีฅีถ ีฅีถ, ีฅีถ, ีธึ ึ ีท ๏ฌ ีคีกึ ีกึ ีฑ ีฑีถีซ ีฑ ีถีซึ ึ ีถีซ ิตีฏ ีฏีก ิตีฏ ีกีถีก ีถีก ีกีนีถีฅึ ีถีฅ ีฅึ ีธีพ, ีธีพ ีพ, ึ ีธึ ีฉ ึ ีธ ีธึ ีฉ ีฉีฏีธีฟ ีฟ ึ ีกีต ีกีตีฌีฌีฌีฅ ีฅึ ึ ีธ ีธีพ, ีพ ีทีฟ ีฟีก ีกีบีซี ีซึ โ ฆ โ ฆ

ี ีกีตีซีฝีซ 11-ีจ ี ีซีฌีซีบ ี ีกึ ีฝีคีฅีถีซ ีฎีถีถีคีตีกีถ ึ ึ ีถ ีง ิฑีถ ิฑ ีถีฃ ีฃีฌีซ ีฌีซ ีซีกึ ีซ ีฃึ ีธ ึ ีฒ, ีฒ ีณีกีถีก ีถีกีบ ีบีกึ ีก ีฐ ึ ีค ีฐีธ ีค ี ีซีฌีซ ีฌีซีบ ีบี ี ีก ีกึ ีฝ ึ ีคีฅีถีจ ีถ ีฎีถีพ ีพีฅีฌ ีง 19 961 61-ีซ 61-ีซ -ีซีถ: ีถ ิปึ ีฃึ ีถ: ึ ึ ีฅ ีฅึ ีซึ ีซ ๏ฌ ีฏ ีฏ ีด ีด ีถีก ีก ีบีกีฟ ีบีก ีฟีด ีฟ ีด ีด ีง, ีธึ ึ ีฅึ ีข ีข 200 0000--ีกีฏีก ีกีถีถ ีถ ึ ีซีถ ีถีฅ ีซ ีทึ ีป ีป ีด ีด ีงึ ิฑึ ึ ึ ีฅ ีฅีฌีฌีตีก ีตีก ีกีถ ิน ึ ึ ีซ ีซีก ีกีตีตีซ ีซ ีฌีฅ ีฌีฅีผ ีฅีผีถ ีถีฅ ีฅึ ีด, ีด ๏ฌ ีกีถ ีก ีฃีก ีกีด ๏ฌ ีธีฝ ีฝีฏีธ ีฏ ึ ีง ึ ีฏีธ ึ ีตีตึ ีฟีก ีฟีกีฌีซีฝ ีฝ๏ฌ ีฐีธีพ ีฐีธ ีพีพีซ ีดีก ีดีกีฟ ีฟีถีก ีกึ ึ ีตึ ีตึ ีกีถ ีด ีด ีกีตีค ีกีต ีค ีฟีก ีกึ ีกีฎึ ีซ ีกีพ ีพีฅ ีฅึ ีกีฏ ีกีฏีถีฅีฅ ึ : ี ีธ ึ ีจ ีธีพีซีพีจ ีพ ีบีกีฟีก ีกีฝ ีฝีญีก ีญีกีถ ีญีก ีถ ีด ีงีง.. ยซิทึ ยซิท ึ ๏ฌ ึ ๏ฌ ีถ ๏ฌ ีถีซ๏ ท: ิฑีต ิฑีตีถ ีฐีฅีฟ ีพีฅึ ึ ีปีซีถ ีซ ีฝ ีธีฝ ีฝีฏีธ ีธึ ีจ ึ ีจ ีฃึ ึ ีด ีด ีง ีซึ ีทีก ีทีกีถีจ: ี ีกึ ีก ีคีฝีฅ ีฅีถีถ ีกีตีฝ ีต ีคึ ีพ ึ ีกีฃ ีกีฃีถ ีถ ึ ีฃ ึ ีฃีฟ ีฟีก ีกีฃีธ ีฃีธึ ีฃีธ ึ ีฎ ีด ีฎ ีด ีง` ีธึ ีธึ ีบีฅีฝ ีฝ ีฉ ึ ึ ึ ีก ึ ีกีฏีกีถ ีก ีฐีซีซ ีทีธีฒ ีทีธ ีฒ ีฉ ีฉีตีกีถ ีตีก ีกีถ ีดีทีก ีดีทีก ีดีท ีกีฏ ีฏ ีตีฉีซ ึ ึ ึ ีซ ึ ีซีถ ึ ีซ ีถีกีฏ ีกีฏ: ีฏ: ี ีก ยซี ีก ีกีถีคีซ ีคีซีบ ีซีบีดีก ีกีถ ีพีก ีกีตึ ีจ ึ ีจ. ี ึ ีฒ ึ ีฒ-ึ ีธึ ีฉีต ึ ีธ ีถ ีฐีกีต ีต ีฉ ีฉีตีกีถ ีก ๏ฌ ีป๏ ท ีฃึ ึ ีซ ีฃึ ึ ึ ีซ ึ ีฐีฅีฒีซ ีฒีซีถ ีซีถีกีฏีถ ีกีฏ ีฏีถ ีง, ีง, ีธึ ึ ีจ ีจ 119 99 911-ีซ ีซีถ ีถึ ีก ีถึ ีก ีฏีธ ีฏีธีฒ๏ฌ ๏ฌ ึ ึ ีฑีฅ ีฑีฅีผ ีผีถีก ีถ ึ ีฏีกีฎ ีฏีก ีฏ ีกีฎ ีฒีฒ ึ ีธ ีธึ ีฉีตีก ีต ีถ ีกึ ึ ีคีต ีถ ีต ีถึ ีงึ ีต ีง : ิฑีต ิฑีตีค ีค ีฒึ ึ ีธึ ีธ ีฉีต ีฉีตีกีถ ีกีถ ีถ ีฐีซ๏ฌ ีซ๏ฌ ีก ีกีฏีก ีฏีกีถ ีกีถ ีทีก ีทีกึ ีช ึ ีชีกีผ ีกีผ ีก ีผ ีผีซีฉ ีซ ีถีฅ ีซีฉ ีถีฅึ ึ ีซ ีซึ ๏ฌ ๏ฌ ีฏีจ ีฏีจ ีจ ีฐีกีถ ีกีถีคีซ ีคีซ ีซีฝีก ีฝีกึ ีฅ ึ ีฅีฌีฌ ีงึ ึ ี ีซีบ ี ีฝ ีซีบ ี ีกีถ ีกีถีคีฅ ีคีฅ ีฅีฌีทีทีฟ ีฟีก ีก๏ฌ ยซี ีก๏ฌ ี ีก ีกีถีก ีกีถีก ีถีกีบีก ีบีกึ ีฐ ึ ีธึ ึ ีฐ ีธึ ีค ีค ีฉีตีต ีค ีถ ีคีฅีบ ีฅีบีซ ี ีก ี ีกีตีก ีตีตีก ีกีฝ ีฝีฟ ีฟีกีถ๏ ท ีกีถ ีก ีถ๏ ท ีฃีซ ีฃีซึ ึ ีซึ ึ ึ ึ ีจ: ีจ: ิณีซ ิณีซึ ีซึ ึ ึ ีจ ึ ีจ 199 ึ ีจ 994 4 ีฉีพ ีฉีพีกีฏ ีฏีก ีกีถ ีถีซีถ ีซีถ ีกึ ีชีก ีชีกีถีกึ ีฅ ึ ีฌ ีง ี ีธ ีธ๏ฌ ึ ีฝีฅีฉ ีฅีฉ ี ีธีฐ ีธีฐีฅ ีฅ๏ฌ ีฅ ๏ฌ ีกีถีพีก ีกีถ ีดึ ึ ึ ีกีถ ึ ีกีถีกีฏีซ ึ ีก ีฏีซ:: ิฑ ิฑีตีตีถ ีกึ ีกึ ึ ีด ีดีฟีกีฐีกีตีฅึ ีฅ ึ ีถีธีพ ีฌ ีตีฝ ีง ีฟีฅีฝีฅ ีฅีฌ ิฑีถ ิฑ ีฉีซีฌีซ ีซีก ีกีฝ ีฝ ีด ีฝ ีดี 1999 1999 19 99-ีซ -ีซีถ: -ีซ ีถ: ี ีกีต ีฉีตีกีถ ีก ีพีฅึ ีกีขีฅึ ีฅึ ีตีตีกีฌ ีกีฌ ีขีก ีกีฌ ีกึ ีก ึ ีกีผ ึ ีก ีผีซ ีซีฏ ีฏ ีดีกีถ ีกีถึ ึ ีก ีกีดีก ีก ีดีกีฝีถ ีดีกีฝ ีดีก ีฉีต ีถีถีฅ ีถ ึ ีธีพ ึ ีธ ีธีพ ีฐีกึ ึ ีฝีฟ ีกีตีฝ ีฝ ีฃีซึ ึ ีจ ีฐีฅ ีฐีฅีฟีกึ ีกึ ึ ึ ึ ีซึ ึ ีซ ีซึ ีง ีถ ีตีถีซ ีซีฝ ีฝีฏ ีฏ ีกีตีถ ีฐีกีตีฅ ีตีฅึ ึ ีซ ีฐีก ีกีดีกึ , ีดีก ึ , ีธีพึ ีฅ ึ ีฅึ ึ ึ ีก ึ ีกีปีกีฟีฅ ีฟีฅีฒ ีฒ ีตีก ีตีกีฏ ีฏ ีฅีถ ีฅีถ ีกีตีค ีกีดีขีธ ีขีธีฒีป ีฒีป ีป ีบีกีฟ ีฟีด ีฉ ีฉีตีก ีต ีถีจ: ีตีก ีจ

ี ีกีตีซีฝีซ 21-ีจ ิฑีถีคึ ีฅีต ี ีกีญีกึ ีธีพีซ ีฎีถีถีคีตีกีถ ึ ึ ีถ ีง ี ีซีฆ ี ีซ ีฆีซีฏีธ ีฏ ีฝ, ีฝ, ิฝี ี ี ี ี ี ี ิณ ิณิฑ ิฑ ีกีฏีกีค ีคีฅ ีฅ๏ฌ ีฏีธ ีฏีธีฝ ีฝ ึ ึ ีกีฒีก ีฒีกึ ีกีฏีก ีฏีกีถ ีกีถ ีฃีธ ีฃีธึ ึ ีฎีซ ีฎีซีน ีซีน, ีน, 197 9759755 ีซีถ ีญีกีฒีก ีซีถ ีกีฒ ีฉ ีฉีตีก ีตีกีถ ีตีก ีถ ีถีธ ีถีธีข ีขีฅีฌ ีฅ ีตีกีถ ีฅีฌ ีถ ีดึ ึ ึ ีกีถีก ีถีกีฏ ีฏีซ ีคีก ีคีกึ ึ ีถีฅ ีฅีฏีซ ีซึ ึ ึ ีซึ ีก ึ ีพีกีก ีบีกีทีฟ ีบีก ีทีฟีบ ีทีฟ ีบีกีถ ีก ิฑีถีค ีคึ ีฅีตีต ี ีก ีกีญีกึ ีธ ึ ีธีพ ีพีจ ิฝี ิฝี ี ี ี ี ี - ีด - ีด ีปึ ีก ึ ีกีฎ ีกีฎีถีก ีถีกีตีซีถ ีซีถ ีผ ีด ีดีขีซ ีซ ีฝ ีฅีฒ ีฝีฟ ีฅีฒีฎ ีฎีดีก ีฎ ีดีกีถ ีดีก ีถ ีฐ ีฐีก ีกีดีกีฐีฅ ีฅีฒีซีถ ีถีก ีกีฏีถ ีฏีถ ีง: ิณีซ ิณ ีฟ ีฟีถีก ีถีก ีกีฏีกีถีจ ีถีจ ีญีธึ ีธึ ีฐ ีฐึ ึ ีคีกีตีซ ีตีซีถ ีฟีก ีฟีกึ ีซีถ ึ ีซ ีถีฅึ ึ ีซ ีซีถ ีฐีกีถ ีฐีกีถีคีฅีฝ ีฐีก ีคีฅ ีฅีฝ ีงึ ีงึ ีฃีกีฌีซ ีซีฝ ีบ ีบีฅ ีฅีฟ ีฉ ีฉีตีก ีตีก ีกีถ ีชีธีฒ ีชีธ ีช ีธีฒีธีพึ ีธีพ ีพึ ีคีก ีคีกีพ ีพีกึ ีก ีกีฏีกีถ ีก ีขีก ีข ีกึ ีฅึ ึ ีธ ีธีญ ๏ฌ ีฅึ ีซ ีคีซ ีซึ ึ ึ ีฅ ึ ีฅึ ีซึ ึ , ีธึ ึ ีซ ีฐีก ีฐีกีดีก ีดีกึ ีกึ 119 9 980 80-ีซ 80 -ีซ ีซีถ ีฏีถ ีฏีถีธีป ีธีป` ีฐีก ีธีป ีกีต ีต ีฐ ีฐีซ ิตีฌีฅ ีฌีฅีถีก ิฒีธ ิฒีธีถ ีถีฅึ ีซ ึ ีซ ีฐีฅีฟ ีฅีฟ ีกึ ึ ีฝีธ ีฝีธึ ีฝีธ ึ ีพีฅ ีพ ีฌ ีงึ ึ ิณีธ ิณีธึ ึ ีฏีซ: ีฏีซ ีซ: ี ีก ีขีก ีข ีฆ๏ฌ ึ ีฝ ึ ีฐีกีถ ีกีถีคีฅีฝ ีฝ ีง ีฅีฏีฅีฌ ีฅีฌ ี ีก ีกึ ีกีขีก ีขีกีฒ ีตีก ีขีกีฒ ีตีกีถ ีถีฐ ีฐีซ ีซ๏ฌ ีกีญีถ ีญ ีคึ ึ ีซ ีซ ีกึ ึ ีคีกึ ีคีก ึ ีก ีกึ ีซ ีก ึ ีซ ีซ ีฌ ีฎีดีก ีดีกีถ ีบีก ีบีกีฐีกีถ ีก ีปีธ ีธีพ ีพี ีกีตีถ ีกีตีถ ีกีถ ีกีต ีกีถีพ ีพีกีถีฅ ีฅีฌีฌีธีพ ีธีพ ยซีพีฅ ีฅึ ีกีฏีก ีฏีกีผ ีฏีกีผ ึ ึ ีดีกีถ ีดีก ีด ีกีถ ึ ีธึ ึ ีธ ึ ีฑีก ีฑีกึ ีกึ ๏ ท: ีฑีก ิฝีธึ ิฝีธ ึ ีฐ ีฐึ ึ ีคีก ีคีก ีค ีกีตีซีถ ีซีถ ีฒีฅีฏีก ีฏ ีพีก ีกึ ึ ีฉีต ีถ ีถีจ ีถึ ีถ ีก ีกีถ ีถ ีฆึ ีฏีฅีฌ ึ ีฏ ีฏีฅีฌ ีฅีฌ ีงึ ีฅีผีก ีกีฏีซ ๏ ถี ีธึ ีซีก ึ ีซ ีซีกีฌีซ ีฌีซีฝ ีฝีฟีก ีฟ ีฏีกีถ ีฟีก ีกีถ ีกีทีทีญีก ีญ ีฟีกีถ ีญีก ีกีถึ ีซ ีฐีฅ ีฅึ ีธ ีธีฝีซ ีฝีซ๏ ท ีฝีซ ๏ ท, ๏ ถี ีฟีก ีกีฌีซีถ ีถีตีตีกีถ ีก ๏ ท ึ ีกีถ ๏ ถิผีฅ ีฅีถีซ ีถีซีถีตีก ีถีซ ีตีกีถ๏ ท ีดึ ึ ีตีกีถ ึ ีกีถีก ีถีกีฏีถีฅ ีฅึ ีซ ีคีก ีกึ ึ ีถีฅ ีถีฅ ีถีฅีฏ ีฅีฏึ ีซ ีฏีธีน ีน ๏ฌ ีฅึ ีซ ึ ีซึ : ึ ึ : 1988 19 988 88-ีซ -ีซ ีซึ ิตีพ ิต ึ ีกีญีธ ีญีธึ ึ ีฐึ ีคีกึ ีก ึ ีฐ ีกีถีจ ีถีจ ีดีกึ ึ ีค ีซึ ึ ีก ีกีพ ีก ีพ ีถึ ึ ีถีฅ ีถีฅึ ีซ ีบีก ีกีทีฟ ีทีฟ-ีบีก ีกีถ ีฉีตีกีถ ีตีตีก ีกีถ ีขีถีก ีขีถ ีถีกีฃีก ีกีพีกีผ ีด ีฏีกีฟีกึ ีกีฎ ีฎ ีฃีธึ ึ ีฎ ีถ ีถีฅ ีฅ ีฉ ีฉีตีกีถ ีก ีฐีกีดีก ีดีกึ ึ ีฝีก ีกีฐีด ีดีก ีกีถีฅีฌ ีง ิฑีถีค ีคึ ีฅีต ี ีก ี ีกีญ ีญีกึ ีธ ึ ีพีซ ีกีถ ีกีถีพ ีพีกีถ ีถ ีดึ ึ ีก ึ ึ ีกีถีก ึ ึ ีถีกีฏ` ีฏ ยซี ีฟึ ีฏ` ึ ีซ ีซ ีกีฆีก ีฆีก-ีฟ ีฟ ีฉีตีกีถ ีก ีฐีก ีกีดีก ีดีก ีกึ ๏ ท : 1990 19 0-ีซ -ีซึ ี ี ี ี - - ีด ีฃีธึ ึ ีฎ ีด ีง ยซี ีก ี ึ ึ ีค ีค ีซ ีซึ ีก ึ ีกีพ ึ ีก ีพ ีถึ ีถึ ึ ีถีฅ ีฅึ ีซ ึ ีซ ีบีกีทีทีฟ ีฟีบีก ีบีก ีบ ีกีถ ีฉีตีกีถ ีถ ีกีถ ิฑีถีค ีคึ ีฅีต ีฅีต ี ีก ี ีญีกึ ีธีพ ึ ีธ ีธีพีซ ีกีถ ีถีพีกีถ ีถ ีฐีกีตีตีฏีกีฏีก ีกีถ ีฏีฅ ีฏ ีถีฟ ีถีฟึ ึ ีธีถ๏ ท ีฐีกีกีฝีกึ ีฝีก ึ ีก ีกีฏ ีฏีก ีกีฏีกีถ ีกีถ ีฏีกีฆ ีก ีดีก ีกีฏีฅ ีฏ ึ ีบ ีฏีฅ ีบ ีฉีต ีถีจ: ีจ: ิตึ ึ ีก ิตึ ีกีถ ีถ ีด ี ีก ีถ ี ีกีญีกึ ีธ ึ ีพีซ ีกีถ ีถีธ ีถีธีพ ีพ ีฏีธ ีฏีธีนีนีพีฅ ีพ ีฌ ีง ีฐึ ึ ีก ีกีบีก ีบีกึ ีกีฏ ีกีฏ,, ีธึ ึ ีฟีฅีฒ ีฅีฒ 2 01 20 01-ีซ -ีซีถ -ีซ ีถ ีฟีฅ ีฟ ีฒีกีค ีก ึ ึ ีพีฅ ีพีฅ ีฅีฌ ีง ีถึ ึ ีก ีฏีซีฝ ีฏีซีฝีกีถ ีฏีซ ีถีคึ ีซ ึ ีซีถ: ีถ ิฑีถีค ีถ: ีถีคึ ึ ีฅีต ี ีก ีกีญ ีญีก ีกึ ีธ ีก ึ ีธีพ ึ ีธ ีพีซ ีกีถ ีถ -ีถีธีพ ีง ีฏีธ ีถีธีพ ีถีธ ีฏีธีนีนีพีฅ ีฅีฌ ีถีก ีถีกึ ึ ึ ีธ ีธึ ึ ึ ีดีธีฌีฌีธ ีธึ ีกีฏ ีฏีถีฅ ีฅึ ีซ ึ ึ ๏ฌ ีฏีจ: ึ ีซ ีจ

95

ี ีกีตีซีฝีซ 25-ีจ ิฑีถีคึ ีกีถีซีฏ ี ีกีฒีกึ ีตีกีถีซ ีฎีถีถีคีตีกีถ ึ ึ ีถ ีง ี ีก ีกีตีต ีพีซึ ีก ึ ีกีขีธ ีธึ ึ ีตีช ีตีช, ีช, ีดีกึ ีดีก ีกึ ึ ีคีก ีค ีขีกีถ ิฑีถีค ีคีก ีถีคึ ึ ีกีก ีถีซีฏ ี ีกีฒ ีถีซ ีฒีก ีกึ ีตีกีถ ีตีก ีกีถ ีถีจ ีจ ีฎีถ ีฎีถีพีฅ ีพีฅ ีฅีฌ ีง ิผี ิผ ี ิฑีฝีฏีฅ ีฅึ ีก ึ ีก-ึ ีก ีถีซ ีถ ีซ ีทึ ึ ีปีปีปีก ีกีถีซ ีซ ิฑีฝีฟ ีฟีฒีกีทีฅ ีฅีถ ีฃีต ีฃ ีธึ ีธึ ีฒ ีฒีธึ ีธ ีด: ีธึ ีด 193893388-ีซีถ ีซีถ ีกีพีก ีพีกึ ีฟีฅ ีพีกึ ีฟีฅีฌีฌ ีง ิตึ ิตึ ึ ีกีถีซ ีถีซ ีขีชีท ีชีทีฏีก ีฏีกีฏ ีฏีก ีฏีกีถ ีกีถ ีซีถีฝ ีถีฝีฟ ีฟีซีซ ีฟีธ ีฟ ีธึ ีฟีจ ีฟีจึ ี ีกีฝ ีฟีจึ ีฝีถีก ีกีฏ ีฏึ ีฅีฌ ีฏึ ีฅีฌ ีง ี ี ีก ีกีตึ ีฅีถีก ีกีต ีกีฏีก ีกีถ ๏ฌ ีฎ ีบ ีฟีฅ ีบีก ีฅึ ึ ีกีฆ๏ฌ ีถึ ึ ีก ึ ีกีฆ ีถึ ี ึ ีฟีก ีฟีกีขีก ีกีถีธ ีถ ึ ีฉ ีถีธ ีฉีตีกีถ ีก ึ ีฝึ ึ ีฟีกีตีซีถ ีพีซ ีซึ ีก ึ ีกีขีธึ ึ ีกีข ึ ีก ีธึ ีชีธึ ีธึ ีฉีตีก ีกีถ ีซีถ ีซีถีฝ ีฝีฟีซ ีฝ ีฟีซ ีซีฟีธึ ีธ ีฟีซ ีฏ ีฆีดีกีฏีฅึ ีฏีก ีฅึ ีบ ีบีซีน ีซีนีนีถีฅึ ีซ ีซ ีซึ ีงึ 195 9577-ีซีถ 7ีซีถ ีซ ีถ ีฝีฟีก ีฟีกึ ีฅีฌีฌ ีง ีขีช ีข ีทีฏ ีฏีกีฏีกีถ ีฏีก ีกีถ ีฃีซ ีซีฟีธึ ีฉ ีธึ ีฉีตีธ ีธึ ีตีธึ ีถีถีฅึ ีซ ีซ ีคีธีฏ ีฏีฟีธึ ีซ ึ ีซ ีซ,, ีซีฝีฏ ีซีฝ ีฏ 19 1960 60 6 0-ีซ ีซีถี ีถี ีบึ ีบึ ีธึ ึ ีฅ ีฅีฝีธึ ีฅีฝ ึ ีซ ีซ ีฏีธ ีธีนีธ ีน ึ ึ ีด ีนีธ ีดึ 196 963ีซีถ ีซ ีถ ีฝีฟีก ีฟีกึ ีฅีฌ ีฅีฌ ีง ี ิฝี ี ิฝี ิฝ ี ี ีฃ ีฃีซ ีซีฟีธึ ีธ ีฉีตีตีก ีกีถ ีพีก ีพีกีฝีฝ ีฝีฟีกีฏีกีพีธึ ีพีธึ ีฃีธ ีพีธ ีฃีธึ ีฎ ึ ีฎีนีซ ีฏีธ ึ ีฎ ีฏีธีนีนีธ ีธึ ึ ีด ีด:: 195 9577-60 760 ีฉีฉ. ีฉ. ีฅีฒีฅ ีฅ ีฒ ีฌ ีง ีซีถ ีฒีฅ ีซ ีฝ ีฝีฟีซ ีฟีซีฟีธึ ึ ีฟีซ ีฝึ ึ ีฟีกีตีซีถ ีพีซ ีซึ ีก ึ ีก ีกีขีธึ ีธึ -ีชีธึ ีฉ ีชีธ ึ ีฉ ีฉีตีตีกีถ ีก ีขีก ีกีถ ีกีชีก ีชีก ีกีถ ีถีดีธ ีดีธ ีธึ ีถึ ีซ ีพีก ีพีกึ ึ ีซีนีจ ีน , 19 1 58 58ีซ ีฏีก ีซีถ ีกีฟีก ีฟีก ีฟ ีฟีกึ ีกึ ีฅีฌ ีฅ ีง ีฝึ ีฟีซ ึ ีฟีซ ีก ึ ีฟ ีกึ ีก ึ ีกีฟ ึ ีก ีฟีซ ีกีผีกีปีปีซีถ ีซีถ ีพีซึ ีก ีพีซ ีกีฐีก ีฐีก ีฐ ีกีฟีธึ ีธีฉ ีฉีตีธ ีตีธึ ีถีจ ีตีธ ีจ ี ีกีตีกีฝ ี ีก ีกีฝีฟีก ีกีฝีฟ ีกีถีธ ีถีธึ ีด ีถีธ ึ : ึ ีด 1 60 19 6 -8 82 ีฉีฉ ีฉีฉ. ีฉ ีฅีฒีฅ ีฒีฅีฌีฌ ีง ิต ิติฒ ิฒิป ีพีซ ีพีซึ ีกีฐ ีฐีก ีกีฟีกีก ีฏ ีถ ีพีซ ีฏีก ีพ ึ ีก ีกีขีธ ีขีธ ีข ีธึ ีชีธ ีช ึ ีฉ ีฉีตีกีถ ีกีถ ึ ีฟีฅ ีฟีฅีฒีกีฃ ีก ึ ีกีฏีก ีฏีกีถ ีกีถีก ีก ีถีกีฟีธ๏ฌ ีกีตีซ ีกีดีขีซีธ ีถีก ีขีซ ีซีธีถีซ ีซ ีพีกึ ีซ ึ ีซีนีจ: ีจ: ี ีชีฟ ีฟีพีก ีฟ ีพีก ีพีกีฎ ีกีฎ ีฌีซ ีซีถีฅีฌีธ ีธีพ ีฏีฅึ ีฏีฅึ ีบีก ีฏีฅ ีบีกึ ึ ีพ ีพีฅ ีฅีฝีฟีก ีฟีก-ีฃีฅีฟีซ ีกึ ึ ีฟีกีฏีก ีฏีกึ ีฃ ึ ีฃ ีฃ ีฑีซึ ีซ ึ ีธีพ ีธีพี ี ีถีก ีซีถึ ึ ีถ ีง ีฝีฟีฅีฒ ีฝีฟ ีฅีฒ ีฅ ีฒีฎีฅีฌ ีฅีฌ ีซึ ีฃึ ึ ึ ีฅ ึ ึ ีซ ีขีธ ีธีฌีฌีธึ ีธึ ึ ีฃีธึ ีถีกีพ ีพีธ ีธึ ีกีฟ ีฟีฌีกีฝ ีกีฝีถีฅึ ีจ ึ ึ ี ีทีกีทีก ีกีฏีฅ ีฏ ีฅีฌ ีง ีคีฅ ีคีฅีดึ ึ ีซ ีซ ีบีฌีก ีกีฝีฟีซ ีฟีซีฏ ีพีฅ ีฟีซีฏ ีพ ึ ึ ีก ีกีฏีก ีฏ ีถีฃ ีถีฃีถ ีถีดีกีถ ีดีก ีกีถ ๏ฌ ีฉีธีค ีธีคึ 119 ีธีคึ 970 7 -ีซีถ -ีซ ีซีถ ี ี ี ี ิฝ ี ี ิณิฑ ีฐีถ ีฐ ีกีฃ ีฃีซ ีซีฟีธึ ีธึ ีฉ ีฉีตีตีก ีกีถ ึ ีกีฆีฃีก ีกีฃ ีฃึ ีธ ึ ีธ ึ ีธึ ีฉ ีฉีตีกีถ ีกีถ ีซีถีฝ ีฝีฟีซีซีฟีธึ ึ ีฟีซ ีฟีธ ีซีถ ีฏีซ ีซึ ีฐีซ ีซ๏ฌ ีฅีฌ ีง ีดีกึ ีดีก ีกึ ีคีกีขีกีถีธึ ีฉ ีถีธ ีธึ ีฉ ีฉีตีตีกีถ ีกีถ ีฌีก ีกีขีธ ีขีธึ ีขีธ ึ ีก ีกีฟ ีฟีธ ีธึ ีซีก, ึ ีซ ีก, 1978ีก, 9778 8--ีซีถ ีซ ี ิฝี ี ิฝี ิฝ ี ี ีกีฆ ีฆีฃีกีฃ ีฃึ ีธึ ึ ีฉ ีฉีตีก ีตีกีถ ีตีก ีกีถ ีฉีก ีกีถีฃีก ีกึ ีกีถ ีถีธ ีธึ ีด ีด (ี ีกึ ี ีก ีกึ ีค ีคีก ีกึ ีกีบีก ีกีฟ)ี ีฟ)ี ีขึ ีฟ) ีขึ ีธีถีฆีฅีค ีคีก ีกึ ีตีก ีกีถ ีดีก ีกึ ึ ีค ีคีฏีกีถ ีกีถึ ีฃีก ีกีถ ีถีฃีฅ ีฃีฅีฃีฅ ึ ีซ ีฐีซีดีก ีดีกีถ ีกีถ ีพึ ีพึ ีก ีก ีพีฅ ีพีฅึ ีก ีกีฏีก ีฏีกีถีฃ ีฏีก ีถีฃีถีพีก ีพ ีฎ ีคีซ ีซีดีกึ ีก ึ ีกีถ ีถีคีก ีคีกีฏ ีฏีถีฅ ีถีฅึ ึ ีซ ีซ ีบีกีฟ ีบีก ีฟีฏีฅ ีฏีฅ ีฏ ีฅึ ีกีฝ ีก ึ ีกีฐ ีฐึ ี ีฅึ ีก ีกีฏีกีถ ีกีถีฃ ีฃีถีฅ ีถีฅีฌีฌ ีง ี ี ีฅีฟ ีฅีฟึ ีฅีฟ ึ ีธีฝ ิดีธ ิดีธึ ึ ึ ึ ีตีตีก ีกีถีซ ีซ

(197 (1 972) 9 97 72) 2), ีญีธ ีธึ ึ ีผีซ ีผีซีกีฏีก ีผีซ ีฏ ีถ (ีข ( ึ ีธ (ีขึ ีธ ึ ีธีถ ีธีถีฆ ีฆีฅ ีฅีคีก ีกึ ึ ีตีตีกีถ ีกีถ), ีก ีกีถ ีถ ีถ))),, ีธึ ึ ีก ึ ึ ีก ึ ึ ีฟีก ึ ีกึ ีฟ ีฏีกีถ ีกีถ ึ ี ีฅีถ ีถีฃีกีพีซ ีพ ีฉีธึ ึ ีด 6 ีฐีก ีฐีกีฆ ีฆีกึ ึ ีฟีกึ ีซ ึ ีซ ีกีผ ีผีกีป ีกีปีป ีกีบ ีบึ ีก ึ ีก ึ ีกีฎ ีกีฎ ีขีถ ีขีถีซีฏ ีถีซีฏ ีฏีถีฅึ ีซ ึ ีซ ีคีฅีดึ ีฅ ีคีฅ ีคีฅีด ึ ึ ึ ึ ิฑีตีค ีตีค ีคีซีดีก ีกึ ีกีถ ีถีคีก ีกีฏ ีฏีถีฅึ ีซ ีซึ ๏ฌ ึ ีกีถีซีฝ ีฝีจ ีจีค ีคีก ีกึ ีฑีฅ ีฑีฅีฌีฌ ีฅีถ ี ีธึ ีธ ิถ ิถีฅ ีฅีฌีก ีกีถ ีถีคีซีก ีกีตีซ ึ ิผีซีขีก ีขีกีถีกีถีซ ีถีซ ีกีฆีฃีก ีกีตีซีถ ีซีถ ีฉีกีถีฃีกึ ีก ีกีถีถีถีฅ ีฅึ ีซ ีฝีฅ ีฅึ ีก ีกีฏีก ีฏ ีถีธ ีฏีก ีธึ ึ ีฉีตีธ ีต ึ ีถีจ ีถีจึ ิฑี ีถีจึ ี ี -ีซ ี -ีซ ีฐีก ี ีฐ ีต ีดีก ีกีฝีถีก ีกีฃีฅีฟ ีฅีฟีถีฅึ ีซ ีฅีฟีถ ึ ีซ ๏ฌ ีธึ ีธึ ีฉ ีฉีตีก ีตีกีถ ีกีถ ีถีคีกีด ีกีด ีง (19 1 677))ึ ึ ิฑ ีชีกีถ ิฑึ ีถีก ีกึ ีฅีฌ ีฅ ีง ๏ ถี ีฅีฎ ีฅีฎ ีดึ ึ ึ ึ ีก ีกีถีก ีถ ีฏีซ๏ ท ีถีก ีฏีซ ีฏ ีซ๏ ท (ิฒึ ิฒึ ีตีธ ีธึ ึ ีฝีฅีฌ ีฅีฌ, 19 958 8) ึ ิฝี ี ี ิฝี ี ี ิฒิณ ิณิฑ ิฑ ี ี .. ิฒ ิฒีธ ีธึ ึ ึ ีคีฅีถ ีฅีถีฏ ีฏีธีตีซ ีกีถีพีก ีพีกีถ ีถ ีดึ ีดึ ึ ีก ีกีถีกีฏ ีก ีซ (19 1961 61): 61 ):

Պաշտոնական տեղեկատու

№2

Հարցազր յց N2

Պաշտոնական տեղեկատու

Մեր թիմը - Արտեմ Սերգեյի Գրիգորյան

Թիվ 1 խնդիրը մեր ԲՈւՀ-ի աշխատակիցների համար ֆինասականն է և դա իր հերթին բերում է մի շարք ուրիշ բարդությունների ու խնդիրների. դասային ծանրաբեռնվածություն, ավելի քիչ ժամանակ անձնականին, գիտականին, հանգստին։

Ողջունում է գիտական գծով պրոռեկտոր, պրոֆ. Կ.Բ. Ենկոյանը

Հաշվի առնելով այն տեմպերը, որով սկել և շարունակում է իր գործունեությունը «Հերացի» արհեստակցական կազմակերպությունը, համոզված եմ, որ մեր համագործակցությունը կտա իր սպասելի արդյունքները։

Այս համար մ Ամբիոնները համագործակցում են

Այն օրերը, որոնք անցկացվեցին Ծաղկաձորում, բավական պրոդուկտիվ էին և օգտավետ: Մենք հնարավորություն ստացանք ծանոթանալ ամբիոններում կատարվող գիտական հետազոտություններին և վայելել հանգիստը Ծաղկաձորի գեղատեսիլ բնության գրկում։

Երեխաները մեր կիզակետում

Միանգամից երկու ծրագիր որղղված համալսարանական կլինիկաներում բուժվող երեխաներին։ «Մուրացան» համալսարանական կլինիկայի փոքրիկների նկարած նկարները ցուցադրվեցին համալսարանում։ Կարճ ժամանակ անց «Հերա ցի» հիվանդանոցային համալիրի ակնաբու ժական կլինիկայում բացվեց արտ-թերապիայի սենյակը։

ԵՊԲՀ հարգելի աշխատակիցներ, ԼՂՀ սահմանին լարված իրավիճակի պատճառով, ապրիլի 2–ին նախատեսված ծնողների այցը ԼՂՀ զորամասեր անժամկետ հետաձգվում է։ «Հերացի» արհեստակցական կազմակերպությունը հայցում է ձեր ներողամտությունը և հավաստիացնում, որ դուք անպայման կայցելեք ձեր զինվորներին, երբ իրավիճակը կրկին կայունանա։ «Հերացի» արհեստակցական կազմակերպությունը, ցանկանալով միավորել ԵՊԲՀ տաղանդաշատ աշխատակիցներին, կազմակերպում է «Բժշկականի շունչը» մրցույթ-ցուցահանդես։ Եթե զբաղվում եք գեղանկարչությամբ, լուսանկարչությամբ, քանդակագործությամբ, գորգագործությամբ, ասեղնագործությամբ կամ կիրառական ավեստի այլ յուրօրինակ ուղղություններվ, ապա դիմեք մեզ, ձեր աշխատանքները հանրությանը ներկայացնելու համար։ «Հերացի» արհեստակցական կազմակերպությունը պլանավորում է տպագրել ժողովածու, որի մեջ կզետեղվեն մեր աշխատակիցների ստեղծագործությունները։ Եթե ցանկանում ենք տպագրել ձեր արձակ կամ չափածո ստեղծագործությունները, ապա դիմեք մեզ։ Հարգելի աշխատակիցներ, եթե ունեք հարցեր, խնդիրներ կամ առաջարկություններ, դիմեք մեզ յուրաքանչյուր աշխատանքային օր։ «Հերացի» արհեստակցական կազմակերպությունը միշտ պատրաստ է աջակցելու ձեզ։ Գաղտնիությունը երաշխավորվում է։

Իմ գրեթե 15-ամյա աշխատ քային գործունեության տան ընթացքում ես առաջին անը գամ նկատում եմ ռեալ աշգ խա խ տող արհեստակցական կազմակերպություն։ կ Դա նշա ն նակում է, որ «Հերացի» արհեստակցական կազմաա կ կերպությունը կարողացել է հասնել այն բանին, որ շա շ տերի շուրթերից հնչում է «պրոֆմիություն», «արհես հ տակցական կազմակերպություն» արտահայտութպ յյունները։ Դա միանշանակ ո ողջունելի է իմ կողմից։ Վերջին դեպքերի կապ պակցությամբ՝ խոսքը «Նոբե բել ե յան ն օրեր ե Ե Եր րև և ևան նու ոմ մ» »մ մի իջջոցառման մասին է, էապես աճել է գիտական հետաքրքրվածությունը ողջ համալսարանականների շրջանում։ Այս փաստը շատ պարտավորեցնող է, քանի որ, մենք պետք է կարողանանք բավարարել այդ գիտական հետաքրքրվածությունը։ Այս տեսակետից մենք շատ անելիքներ ունենք, և կարծում եմ, որ հնարավոր է գտնել համագործակցության եզրեր «Հերացի» արհեստակցական կազմակերպության հետ։ Հաշվի առնելով այն տեմպերը, որով սկել և շարունակում է իր գործունեությունը կազմակերպությունը, համոզված եմ, որ այդ համագործակցությունը կտա իր սպասելի արդյունքները։ Մաղթում եմ, որ «Հերացի» արհեստակցական կազմակերպությանը, կրկնապատկելով իր եռանդն ու էնտուզիազմը, ծառայի մեր ԲՈՒՀ-ի աշխատակիցներին։

Կ.Բ. ԵՆԿՈՅԱՆ ԵՊԲՀ գիտության գծով պրոռեկտոր

Ինչպես բազմիցս նշվել է՝ «Հերացի» արհեստակցական կազմակերպությունը աջակցում է բոլոր ամբիոններին կազմակերպելու միջամբիոնական սեմինարներ Ծաղկաձորում։ Սա հանդիպում ների մի ձևաչափ է, որտեղ համատեղում են հաճելին և օգտակարը, աշխատանքային մթնոլորտը և հանգիստը, գործնականն ու ընկերականը։ Այսպիսի սեմինարների մասնակցության փորձ ունի ֆարմակոլոգիայի ամբիոնը։ Այս առիթով ցանկություն առաջացավ զրուցել ֆարմակոլոգիայի ամբիոնի վարիչ, դ.գ.դ., պրոֆ. Մարինե Գառնիկի Բալասանյանի հետ...

- Բարև Ձեզ տիկին Բալասանյան։ Ձեր ամբիոնը մասնակցել է «Հերացի» արհեստակցական կազմակերպության աջակցությամբ կազմակերպված միջամբիոնական սեմինարին Ծաղկաձորում։ Կպատմեի՞ք մի փոքր ծրագրի մասին։ -Բարև Ձեզ։ Այո մենք մասնակցել ենք նման միջոցառման և ոչ մեկ անգամ։ Ես մեծ հաճույքով կներկայացնեմ այն։ Ծրագիրը իրականացվել էր մի քանի ամբիոնների հետ համատեղ՝ ախտաֆիզիոլոգիայի, ֆարմացիայի, կլինիկական ֆարմակոլոգիայի և դեղերի տեխնոլոգիայի։ Ծրագրի իրականացումը, իհարկե, հնարավոր դարձավ «Հերացի» արհեստակցական կազմակերպության աջակցությամբ, ինչի համար իմ շնորհակալությունն եմ հայտնում։ Շատ կարևոր հանգամանք էր այն, որ հավաքը կայացավ ոչ թե համալսարանում, այլ Ծաղկաձորում։ Ինչո՞ւ եմ այս փաստը կաևորում, քանզի հնարավոր եղավ առաց շտապելու քննարկում ներ և դասախոսություններ անց կացնել և միաժամանակ վայելել հանգիստը։ Նշեմ, որ հավաքվածների մեջ գերակշռում էին ամբիոնների երիտասարդ մասնագետները։ Ո գեշնչվելով այդ միջոցառման արդյունքներով, մենք կազմակերպեցիք նաև երկրորդ նմանատաիպ հանդիպումը մեր, կլինիկակակն ֆարմակոլոգիայի, ֆարմացիայի և օնկոլոգիայի ամբիոնների մասնակցությամբ։ - Ինչպե՞ս ծնվեց այդ միտ քը, ո՞վ ե ղավ նախա ձեռնո ղը։ - Նախաձեռնողը եղել է «Հերացի» արհեստակցական կազմակերպությունը։ Երբ մենք ստացանք առաջարկը, բնականաբար անմիջապես համաձայնվեցինք մասնակցել, քանի որ դա շատ լավ հնարավորություն էր, որը բաց թողնել ուղղակի չէր կարելի։ - Ի՞նչ մթնոլորտ էր տիրում և ինչպե՞ս էր անցնում առօրյան։ - Բոլոր մասնակիցները մեծ հետաքրքրվածությամբ մասնակցում էին դասախոսություններին և քննարկում ներին։ Կարելի է ասել, որ ստեղծվել էր բավականին առողջ աշխատանքային մթնոլորտ։ Հանդիպում ների ընթացքում ախտաֆիզիոլոգիայի ամբիոնի դոցենտ Արտեմ Գրիգորյանը բավականին հանգամանալից և բազմաբովանդակ դասախոսությամբ ներկայացրեց ժամանակակից գիտական տվյալները գլխուղեղի արյան շրջանառության պաթոլոգիաների մասին։ Այնուհետև կազմակերպվեցին ֆարմացիայի, ֆարմակոլոգիայի ամբիններից համատեղ և կլինիկական ֆարմակոլոգիայի ամբիոնից մեկական գիտական աշխատանքների քննարկում։ Քննարկման ընթացքում բաց չթողնվեցին հետազոտական աշխատանքների ոչ

մի ասպեկտ սկսած հետազոտման մեթոդներից, ստատիստիկ տվյալների մշակման ձևերից մինչև փորձարարական կենդանիների հետ աշխատանքի էթիկական նորմերը։ Երիտասարդներին մեծ օգուտ տվեց նաև դեղերի տեխնոլոգիայի ամբիոնի վարիչ պրոֆ. Թոփչ յանի կողմից ներկայացված մեթոդները՝ էքսպերիմենտալ լուծում ների վերաբերյալ։ - Ինչո՞ւմն էր նման ձևաչափի առավելությունը։ - Նախ ավելի ոչ պաշտոնական մթնոլորտը օգնում էր մեր երիտասարդ գիտաշխատողներին ավելի անկաշկանդ և հանգիստ ներկայացնել իրենց աշխատանքները։ Բացի այդ շատ օգտակար էր նրանց համար, քանի որ աշխատանքները քննարկվեցին բավական մանրամասն, և դա մեծ նախապատրաստական փորձ էր գալիք ատենախոսական պաշտպանություններից առաջ։ Քննարկում ները շատ բովանդակալից էին նաև մյուս մասնակիցների համար։ Եվ իհարկե չմոռանանք այն, որ մենք հնարավորություն ստացանք հանգստանալու քաղաքային եռուզեռից և վերականգնելու ուժերը նոր աշխատանքների համար։ - Ինչպիսի՞ տպավորություններով վերադարձաք։ - Միջոցառումը շատ լավ էր կազմակերպված, մեզ այնտեղ ընդունեցի հյուրընկալ ձևով։ Այն օրերը, որ անցկացվեցին Ծաղկաձորում, բավական պրոդուկտիվ էին և օգտավետ բոլոր մասնակիցների համար։ Տպավորությունները միանշանակ դրական են։ - Ի՞նչ խորհուրդ կտաք բոլոր նրանց, ով քեր ցանկանում են կազմակերպել կամ մասնակցել նման ծրագրերի։ - Խորհուրդ կտամ միանշանակ ձեռքից բաց չթողնել նման հնարավորությունը։ Սա շատ լավ տարբերակ է պաշտոնական մեծ լսարաններում աշխատանքները ներկայացնելուց առաջ քննարկել դրանք ավելի նեղ միջավայրում բացերն ու թերությունները հայտնաբերելու և շտկելու համար։ - Իսկ ի՞նչ կմաղթեք «Հերացի» արհեստակցական կազմակերպությանը։ - Կմաղթեմ, որ կանգ չառնեն, շարունակեն նույն եռանդով առաջ շարժել։ Պետք է նշեմ, որ մենք որակական փոփոխություն ենք զգացել, դեպի լավը իհարկե։ Այն միջոցառում ները ու ծրագրերը, որ դուք իրականցնում ենք շատ կարևոր և օգտակար են մեր համալսարանի աշխատակիցների համար։ - Շնորհակալություն, տիկին Բալասանյան, հետաքրքիր հարցազրույցի համար։

Եվ մեկ նմ Եվս նմանա ն տիպ ի ծ ծրագիր ի իրակ կան նացրել ե են դե եղագործության կառավարման և ֆարմակոգնոզիայի ամբիոնները։ Այս միջոցառման մասին կզրուցենք դեղագործության կառավարման ամբիոնի վարիչ, տնտեսագիտական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ Մարգարիտա Հրանտի Բեգլարյանի հետ։

և դե եղաբան նություն ն» ասոցիա ի ցիա ի յի ի գործ ծունե նեություն նը, հնարավոր համագործակցության եզրերը 2 ամբիոնների միջև և ասոցիացիայի հնարավոր դերը այդ պրոցեսում։ Կազմակերպվեցին նաև ակտիվ հանգստի միջոցառում ներ՝ սեղանի թենիսի առաջնություն, այցելություն պատմամշակույթային վայրեր, քայլարշավ անտառում։

- Բարև Ձեզ տիկին Բեգլարյան։ Կխնդրեի մի փոքր ներկայացնեք Ծաղկաձորում տեղի ունեցած միջամբիոնական միջոցառումը։

- Ի՞նչ տվեց միջոցառումը Ձեր ամբիոնին

- Բարև Ձեզ։ Մեր և ֆարմակոգնոզիայի ամբիոնները անցկացրեցին համատեղ միջոցառում։ Մենք 3 օրով մեկնեցինք Ծաղկաձոր՝ համատեղ գիտական քննարկում ներ կազմակերպելու և իհարկե մի փոքր հանգստանալու ակնկալիքով։ Ծրագրին մասնակցեցին ամբիոններից 22 աշխատակիցներ։ Ֆարմակոգնոզիայի ամբիոնից իրենց գիտական աշխատանքները ներկայացրեցին ամբիոնի վարիչ դոցենտ Չիչոյանը և ևս 5 դասախոսներ։ Այնուհետև նմանատիպ զեկուցումներով հանդես եկան մեր ամբիոնի դասախոսները։ Իմ զեկույցում ես ներկայացրեցի «Դեղագիտություն

- Նախ մենք հնարավորություն ստացանք ծանոթանալ 2 ամբիոններում կատարվող գիտական հետազոտություններին և վայելել հանգիստը Ծաղկաձորի գեղատեսիլ բնության գրկում։ Կարելի է ասեն, որ ծրագիրը ավելի մտերմացրեց մեր ամբիոններին։ - Եվ ավանդական հարցը՝ ի՞նչ կմաղթեք «Հերացի» արհեստակցական կազմակերպությունը - Կ մաղ թեմ բեղմ նա վոր աշ խա տանք, ուժ ու ե ռանդ, որպես զի մշտա պես թև ու թի քունք լինեն մեր աշ խատա կիցնե րին, ցան կա ցած կա րի քի դեպ քում։ Կ մաղ թեմ նաև նոր գա ղափարներ ու ծրագ րեր և դ րանց շուտա փույթ ի րա կանա ցում։

Ող ջջույն Ողջ ույն ն հար հար արգ գե գելի ի ը ըն նթե թեր երցո ցող։ ղ։ «Մե Մեր եր թի թիմ իմ մը» ը» խ խո որա րագ գրի ի այսօրվա հյուրն է ԵՊԲՀ ախտաֆիզիոլոգիայի ամբիոնի դոցենտ, բ.գ.թ. Արտեմ Սերգեյի Գրիգորյանը։ -Բարև Ձեզ պարոն Գրիգորյան։ Դուք հանդիսանում եք «Հերացի» արհեստակցական կազմակերպության հիմ նադիր անդամ ներից մեկը։ Կպատմե՞ք կազմակերպության ստեղծման Ձեր պատմությունը։ Ի՞նչը շարժառիթ հանդիսացավ Ձեր այդ մտքին։ - Շար ժառիթը և մոտիվա ցիան բազմաբաղադրյալ է։ Կնշեմ ինձ համար առավել կարևորները։ Ես բավական երկար ժամանակ մտա ծել եմ այն մասին, որ ճիշտ չէ ցանկա ցած պրոբլեմ, խնդիր, որը ծա գում է «հասարակ» աշխատողի առջև բարդել ԲՈւՀ-ի ղեկավարության վրա։ Գտնում եմ, որ «Մենք ու ժեղ ենք միասին» հայտնի արտահայտությունը հնարավոր է իրա գործել, եթե մենք կարողանանք ստեղծել ու ժեղ, պինդ և չ քաղա քականացված արհեստակցական կազմակերպություն։ Իմ պատկերացմամբ արհեստակցական կազմակերպությունը պետք է կանգնած լինի յու րա քանչ յուր աշխատակցի կող քին, հենց այն ժամանակ, երբ նա իրոք օգնության կարիք ունի։ Նախադրյալներից մեկը, որը ժամանակային առումով համընկավ մեր կազմակերպության ստեղծ ման հետ, կեսաթոշակային նորամու ծություններն էին։ Ե թե յու րա քանչ յուր աշխատակից առանձին առանձին ու սում նասիրեր այդ ոլորտ, շատերի մոտ կլինեին թերա ցում ներ։ Իսկ եթե մի կազմակերպությունը ու սում նասիրի ամբողջ դաշտը և մշակի առավել հարմար տարբերակը մեր աշխատակիցների համար, շատ ավելի նպատակահարմար և խելամիտ է ստացվում։ Հաջորդ շար ժառիթը այն էր, որ աշխատակիցներից շատերը կյան քի որոշակի փու լում կանգնում են լուրջ խնդիրների առջև և ֆինասական, սո ցիալական, իրավական և այլ բնույթի օգնության կարիք են ունենում։ Արհեստակցական միությունը պետք է հնարավորության սահմաններում օգնի աշխատակիցներին նման իրավիճակներում։ Ինձ համար արհեստակցական միությունը պետք է լինի ոչ միայն տարբեր միջո ցառում ների և ակցիաների կազմակերպող, այլ ժամանակի ընթաց քում, բարձրացնելով իր հեղինակությունը, ցույց տա, որ պատ-

րաստ է գ րաստ գտնվե տնվե տն նվե վելլլու ու յյու ուր ու ր րա ա քա քան քանչ նչ յյուր նչյ ուր ու ր աշ աշխ խ խա ատա տակ կցի իկ կողողող քին դժվարին պահերին։ Ն մանատիպ իրավիճակներ արդեն բազմիցս եղել են։ Մեր աշխատակիցները պետք է գնահատված և պաշտպանված լինեն։ -Ի՞նչ գործունեություն եք ծավալում Դուք «Հերացի» արհեստակցական կազմակերպությունում և ինչո՞վ կցանկանայիք զբաղվել ապագայում։ -Ցավոք հարցի առաջին մասի վերաբերյալ շատ բան չեմ կարող ասել։ Ավելի շատ իմ դերակատարումը եղել է այն հեռուն գնացող վեկտորների առումով, թե ինչպիսին պետք է լինի մեր կառույցը ի վերջո։ Մոտ ապագայում կարծում եմ, որ կստանձնեմ մեր գործընկերների ֆիզիկական կուլտուրայի, առող ջության պահպանման և առողջ ապրելակերպի հարցերով աշխատանքները։ Դրա շրջանակներում նախատեսվում է նախապայմաններ ստեղծել մեր աշխատակիցներին ակտիվ կենսակերպ և սիրողական սպորտով զբաղվելու հնարավորություն ապահովելու համար։ Մեր համալսարանի ցավոտ հարցերից է նաև այն, որ չունեք նորմալ սպորտդահլիճ, որտեղ հնարավոր կլինի կազմակերպել թիմային խաղեր և չվախենալ պատահաբար «հանդիպել» հատակից ցցված տաղտակների և մեխերի։ Ես հիշում եմ իմ ընդունելության ժամանակ այստեղ մի պաստառ կար, որի վրա գրված էր. «Բժի՛շկ, քո երկրորդ մասնագիտությունը ֆիզկուլտուրան է»։ Ցավոք դա այսօր ակտուալ չէ։ Այնուամենայնիվ համալսարանի ղեկավարությունը իրականացնում է քայլեր այս բացը լրացնելու համար և դա շատ լավ է։ - Ձեր կարծիքով ո՞րն է մեր համալսարանի աշխատակիցներին հուզող ամենամեծ խնդիրները, ի՞նչ լուծումներ կառաջարկեք դրաց համար։ -Ամենալուրջ խնդիրների լուծումը չեմ կարծում, որ կլինի «Հերացի» արհեստակցական կազմակերպության իրավասություններում։ Թիվ 1 խնդիրը մեր ԲՈւՀ-ի աշխատակիցների համար ֆինասականն է և դա իր հերթին բերում է մի շարք ուրիշ բարդությունների ու խնդիրների. դասային ծանրաբեռնվածություն և հետևաբար ավելի քիչ ժամանակ անձնականին, գիտականին, հանգստին և այլն։ Երկրորդ խնդիրը վերաբերվում է կադրերին։ Այո ԲՈՒՀ-ի ղեկավարությունը անում է քայլեր, լավագույն կադրերին պահելու համար, սակայն

դրանք բավարար չեն։ Դա ինձ համար շատ ցավալի կետ է, քանի որ իմ շատ ընկերներ հեռացել են երկրից վերոնշ յալ սոցիալ-տնտեսական հարցերից ելնելով։ Ամեն ինչ պետք է անել, որ այդ մարդիկ զգան, որ իրենք գնահատված են իրենց երկրում, հասարակության մեջ, իրենց ԲՈՒՀ-ում։ Իմ կարծիքով այս տեսակետից Մենք շատ անպաշտպան ենք։ - Կա՞ն արդյոք մտքեր, որոնք կցանկանայիք տեսնել «Հերացի» արհետակցական կազմակերպության ծրագրերում։ - Մինչ այսօր բավական ծրագրեր են իրականացվել և դրանց մի մասը վերաբերվում են տարբեր կազմակերպությունների առաջարկած ծառայությունների կորպորատիվ փաթեթներից զեղչված գներով օգտվելուն։ Այնուամենայնիվ այդ գներն էլ դեռևս հասանելի չեն մեր աշխատակիցներից շատերի համար։ Ես կցանկանայի, որ ժամանակի ընթացքում մենք ավելի հասանելի և մոտ լինենք մեր գործընկերներին։ Կարծում եմ, որ մեր ապագան պիտի լինի այնպիսին, որ մենք հնարավորինս անկախ, օբյեկտիվ և աշխատակիցների շահերը ռեալ պաշտպանող կառույց դառնանք։

- Դուք ուսանողների կողմից բավական սիրված դասախոս եք։ Ի՞նչ հատկանիշներ պետք է ունենա դասախոսը, նման պատվավոր կոչման արժանանալու համար։ -Շատ շնորհակալություն նման գնահատականի համար։ Կարծում եմ առաջնահերթ է նվիրվածությունը գործին և անըդհատ ինքնակատարելագործումը։ Իհարկե ոչ պակաս կարևոր է, որ ինքը դասախոսը սիրի ուսանողներին և նրանց հետ աշխատելը։ Հակառակ դեպքում անկախ գրաված գիտական աստիճանից և «տիտղոսներից», անհնար է լավ արդյունքերի հասնել այս բանագավառում։ - Դուք, որպես ակտիվ գիտաշխատող, ի՞նչ խորհուրդներ կտաք Ձեր կոլեգաներին, հատկապես երիտասարդներին։ -Հիմնական դժվարությունը այսօր մեր իրականության մեջ ուսումնական պրոցեսում առաջարկվող մեծ ծանրաբեռնվածություն հաղթահարումն է և դրա հետ մեկտեղ ժամանակ գտնելը գիտական աշխատանքի ու իհարկե անձնական կյանքի համար։ Սակայն կարծում եմ, որ ուսումնական պրոցեսում հաջողակ լինելը անհնար է առանց գիտական ակտիվության։ Իմ համոզմամբ շատերը թերի են պատկերացնում այն մ հնա հ րավորությունները, որոնք ընձեռնվում են։ Չնայած եղած սուղ միչոցներին, շատ քչերն են ե օգտվում դրանց ողջ հնարավորություններից՝ սկսած առաջարկվող դրամաշնորհային ր ծրագրերից, վերջացրած կլինիկո-լաբորատոր ծ հնարավորություններով։ Ասել, որ խնդիրը տեհ ղեկատվական է, սխալ կլինի, քանի որ գիտութղ յյան ա վարչությունը բավական լավ է աշխատում ա այս պրոֆիլում։ Խնդիրը մոտիվացիայի, հետ տաքրքրվածության պակասի մեջ է։ Հարկավոր է չտրվել ընդհանուր դեպրեսիային և լավատեսորեն շաժվել առաջ։ ս - Ի՞նչ կասեք բոլոր նրաց, ով քեր մտած ծում են դառնալ բժիշկ-տեսաբան։

- Ես գիտեմ, որ դուք անձամբ մասնակցել եք կազմակերպության ծրագրերց մեկին։ Ի՞նչ ծրագիր էր դա և ինչպիսի՞ն էին տպավորություննեը, որպես մասնակցի։ - Այո դա միջամբիոնական հավաք էր Ծաղկաձորում, որն մասնակցում էին ֆարմակոլոգիայի, ֆարմացիայի, կլինիկական ֆարմակոլոգիայի, դեղերի տեխնոլոգիայի ամբիոնները և մեր ամբիոնը։ Չնայած, որ մենք գործնականում «հարևաններ» ենք այնուամենայնիվ կան բազմաթիվ հարցեր, որոնք հիմնականում չեն քննարկվում միասին։ Միգուցե ժամանակի սղության, միգուցե մեծ ծանրաբեռնավածության պանտճառով հնարավոր չի լինում հանգիստ նստել և առանց շտապելում զրուցել այնպիսի թեմաներից, որոնք հավանաբար կբարձրացնեն դասավանդման, գիտական աշխատանքների, ուսումնական պլանների և այլնի որակը։ Նշված հանդիպումը տվեց այդ հնարավորությունը։ Արդյունքը եղավ այն, որ մենք հնարավորություն ստացանք միմյանց հետ շփվել ավելի ընկերական մթնոլորտում (ես այս փաստը անչափ կարևորում եմ), քննարկելու հարցեր ծրագրային ինտեգրացիայի վերաբերյալ, ծանոթանալու մասնակիցների կողմից կատարվող գիտական աշխատանքներին և իհարկե մի քանի օրով կտրվելու քաղաքային եռուզեռից ու հանգստանալու։ Խորհուրդ կտայի մյուս ամբիոններին անպայման դիմել և կազմակերպել նմանատիպ միջոցառումներ։

-Կասեմ. «Բարով եք եկել»։ Ես կարծում եմ, որ ցանկացած մասնագիտության հարցում կարևոր է «սիրտը լսելը»։ Հակառակ դեպքում ընտրված մասնագիտությունը դառնում է կյանքում համար մեկ ստրեսորը։ Շատ գրավիչ բաներ կան մեր ասպարեզում ու հատկապես այն, որ այսօր աշխարհում բժշկագիտության ամենամեծ առաջընթացը հենց տեսական բժշկության ոլորտում է։ Մեզ, իհարկե, պետք են նոր կադրեր և ես ուրախ կլինեմ մեր ընտանիքի յուրաքանչ յուր նոր անդամին։ - Ինչպես հասկացա մեր զրույցից, Դուք շատ եք սիրում մեր համալսարանը։ Իսկ որտե՞ղ առավել շատ կցանկանայիք աշխատել, եթե ոչ այստեղ։ - Համալսարանի հետ կապի լրիվ ընդհատումը ինձ շատ վատ է թվում, քանի որ կյանքիս մեծ մասը կապված է նրա հետ։ Սակայն կա մի միտք, որը կփորձեմ իրականացնել հետագայում, համատեղության կարգով։ Ինձ հետաքրքրում է սինխրոն թարգմանիչների գործը։ Հետաքրքիր է ինչպես գիտական այպես էլ գործնական առումով։ Ես մեծ հաճույքով կուսումնասիրեմ այդ մարդկանց գլխուղեղում կատարվող նեյրոփսիխոլոգիական պրոցեսները և ինքս էլ կփորոձեմ իրականացնել թարգմանություններ։ Այս աշխատանքը ինձ հրապուրում է ինչպես իր «գեղեցկությամբ» և հետաքրքրությամբ, այնպես էլ իր ֆինասական կողմով։

- Մի ի փոքր փոք ոքր ր պա պատ տմե մեք ք Ձեր Ձե եր մաս մա մ աս սին, ին ին ինչ չպի պիս իսի՞ն սի՞ ի՞ն ն եք եք Դուք համալսարանի պատերից դուրս, առօրյա կյանքում։ Ի՞նչ հոբբիներ ու նախասիրություններ ունեք։ -Բավական ընկերասեր անձնավորություն եմ։ Ցավոք սրտի վերջին տարիներին ստիպված եմ լինում ավելի շատն ժամանակ հատկացնել աշխատանքիս և ավելի քիչ՝ ընկերներիս։ Նրանք ինձ շատ են դրանում մե-

1983 թ. Բրիտանացի նկարիչ Ադրիան Հիլլը առաջարկեց մի նոր տերմին՝ արտ-թերապիա, որը իրենից ներկայացնում էր ստեղծագործական գործունեության միջոցով հիվանդության հաղթահարման մեթոդիկա։ 30 տարուց ավելի մեթոդը կիրառվել է ամբողջ աշխարհում։ Ս.թ. ապրիլի 25-ին «Հերացի» հիվանդանոցային համալիրի ակնաբուժական կլինիկայում բացվեց առաջին արտ-թերապիայի սենյակը։ Այն իրականության դարձավ շնորհիվ ԵՊԲՀ կլինիկական աշխատանքների գծով պրոռեկտոր Ա. Մինասյանի և «Հերացի» արհեստակցական կազմակերպության։ Ի դեպ սենյակի պատերի նկարազարդումը կատարվել էր «Հերացի» արհեստակցական կազմակերպության աշխատակիցների և ԵՊԲՀ ուսանողների կողմից։ Բացման արարողությանը ներկա էին հյուրեր ԲՈՒՀ-ի և կլինիկայի ղեկավարությունից, «Հերացի» արհեստակցական կազմակերպությունից, ակնաբուժական կլինիկայի բժիշկներից և բուժում ստացող փոքրիկներից։ Երեխաների համար սենյակը մեծ անակնկալ եղավ։ Գունազարդ պատերը նկարչական պարագաները, հրավիրված ծաղրածուն և հյուրասիրությունը օրը դարձրին տոնական։ Բացման արարողության ժամանակ կլինիկայի ղեկավար պրոֆ. Շաքարյանը ներկայացրեց սենյակի հնարա-

ղ ղադրում և արդարացիորեն։ Շատ եմ ս սիրում սպորտ և հատկապես ֆուտբոլ և չչեմ սիրում, երբ ֆուտբոլային օրերին մեր տ տուն են գալիս մարդիկ, ովքեր չեն սրում և չեն դիտում այս խաղը։ Շատ եմ սիրում գե գ ղարվեստական գրականություն կարդալ դ և դրանք քննարկել։ Սիրում եմ Երևանը, անկախ ամեն ինչից։ Ճիշտ է աշխարն հում հ կան շատ գեղեցիկ ու լավ տեղեր, մ միևնույնն է ես այն «հիմարներից» եմ, ում համար Երևանը ամենալավ տեղն է ո բնակության համար։ Հետաքրքրվում եմ բ բ բնապահպանության հարցերով, չնայած վ վերջին ժամանակներս, արդեն հասկան նալի պատճառներով, չեմ կարողանում մ մասնակցել նմանատիպ ակցիաների։ Երաժշտությունից սիրում եմ բնականաբար ռոք և հատկապես ռուսական ДДТ բ խ խումբը։ 2 տարի առաջ նրաց համերգը Հայաստանում ինձ համար մեծ նվեր ու տոն էր։ - Պարոն Գրիգորյան շնորհակալություն բավական հետաքրքիր և բովանդակալից հարցազրույցի համար։ - Ձեզ նույպես շնորհակալություն։ Ես վաղուց իմ մասին այսքան չէի մտածել։ Պետք է անհապաղ շտկել այս բացը։

վորությունները և մեթոդի առավելությունները։ ԵՊԲՀ ռեկտորը իր հերթին ողջունեց ծրագրի իրականացումը՝ նշելով, որ այս մեթոդի ներդրումը բուժական պրակտիկայում շատ կարևոր է հատկապես մի շարք հիվանդությունների հետվիրահատական ռեաբիլիտացիոն շրջանում։ Պրոֆ. Նարիմանյանը նշեց նաև այն, որ մեթոդի ուսումնասիրումը կմտնի համալսարանի ուսումնական ծրագրի մեջ։ «Հերացի» արհեստակցական կազմակերպությունը հայտնում է իր շնորհակալությունը ԲՈՒՀ-ի և համալսարանական կլինիկայի ղեկավարությանը ծրագիրը կյանքի կոչելու համար։

Արտ-թերապիայի մեթոդը արդեն վաղուց կիրառվում է «Մուրացան» մանկական հիվանդանոցում։ Այն իր ուրույն տեղն է գրավում կլինիկայի մի շարք բաժանմունքներում և շատ սիրված է փոքրիկ պացիենտների կողմից։ Այստեղ բուժում ստացող երեխաները մշտապես ստեղծագործում են։ Ակնհայտ է այն փաստը, որ երեխաները նախնտրում են վառ գույներն ու երանգները։ Իրենց նկարներում նրանք պատկերում են իրենց երազանքներն ու պատկերացումները։ Բավական ուրախացնող է այն փաստը, որ նրանք չեն կորցրել մանկական խանդավառությունն ու երազանքները։ Այս պրոցեսը հոգեբանական մեծ ազդեցություն ունի երեխաների և նրաց հարազատմների վրա, ինչը էապես օգնում է բուժման պրոցեսին։ Նպատակ ունենալով խթանել երեխաների գեղագիտական գործունեութ-

յունը «Հերացի» արհեստակցական կազմակերպությունը և «Մուրացան» համալսարանական կլինիկայի ղեկավարությունը կազմակերպեցին ցուցահանդես, որտեղ ներկայացվեցին փոքրիկների նկարները։ Այդ ստեղծագործությունները մեկ ամիս շարունակ զարդարում էին մեր ԲՈՒՀ-ի վարչական մասնաշենքի առաջին հարկը։ Երևի բոլորը նկատած կլինեն պատերից կախված գեղեցիկ ու գունագեղ նկարները։ Յուրաքանչյուր ոք, անցնելով այդ նկարներ կողքով, ակամայից մի պահ կանգ էր առնում և հիանում փոքրիկների աշխատանքներով։ Կարելի էր նկատել նաև մշտական «այցելուների»։ Այսպիսի միջոցառումները շատ կարևոր են, քանի որ դրանք նպաստում են երեխաների ինքնագնահատականի բարձրացմանը, նոր, ավելի գեղեցիկ ու պայծառ աշխատանքների ստեղծմանը։

Հետևեք մեզ Facebook-ում - Heratsi Trade Organization - Հերացի արհեստակցական կազմակերպություն (սպասարկվում է www.doctors.am կայքի կողմից) Պաշտոնական տեղեկատվություն ԵՊԲՀ կայքում - www.ysmu.am Գրեք էլ-փոստով - tradeunion@ysmu.am Զանգահարեք - (060) 62 13 13 Այցելեք մեզ - ՀՀ ք. Երևան, Կորյունի 2, գլխավոր մասնաշենք, 3-րդ հարկ

Խմբագրեց Գարիկ Եգանյանը - tradeunion@ysmu.am