AOPA Magazine 422

BULLETIN NR. 422 | MEI 2025 | PRIJS E 7,95

A I R C R A F T O W N E R S A N D P I L O T S A S S O C I AT I O N

Flying is serious fun !

First solo?

Dan bent u een jaar gratis lid!

AERO FRIEDRICHSHAFEN 2025 Saab Safir # Oostwold Airport # Pipistrel # Flugplatz Leer-Papenburg

FLY-IN FLYIN 2025 FLY FLY-IN 2025 VLIEGVELD DRACHTEN | EHDR VLIEGVELD DRACHTEN | EHDR

FLY-IN 2025

VLIEGVELDZATERDAG DRACHTEN | EHDR 5 JULI ZATERDAG 5 JULI ZATERDAG 5 JULI

VLIEGVELD DRACHTEN | EHDR ZATERDAG 5 JULI

Vliegveld Drachten is een prachtig groen veld in Friesland!

Een bestemming die veel GA-vliegers graag aandoen.

Vliegveld Drachten is een prachtig groen veld in Friesland!

En mocht je het nog niet kennen, dan is develd AOPA een Vliegveld Drachten isdie eenveel prachtig groen veld in Fly-In Friesland!

Vliegveld Drachten is een prachtig groen Friesland!

Een bestemming GA-vliegers graag aandoen. mooie gelegenheiddie om veel kennisGA-vliegers te maken met hetgraag veld. bestemming MLA/GA-vliegers aanEen bestemming die aandoen.

En mocht je het nog niet kennen, dan is degraag AOPA Fly-In een Als vankennen, AOPAkennen, Netherlands betaal je Fly-In tijdens de doen.

Engelegenheid mocht hetlid nog niet dan isAOPA de AOPA Fly-In En mocht jeDrachten hetje nog niet is de een mooie om kennis tedan maken met het veld.

Vliegveld is een prachtig groen veld in Friesland!

Fly-In geen landingsgeld! eenEen mooie gelegenheid kennis te maken met het veld. mooie gelegenheid om kennis te maken met het veld. bestemming dieom veel GA-vliegers graag aandoen.

Als Netherlands betaal je tijdens Ben lid je van nog AOPA geen lid, dan kan je je voor slechtsde En mocht je het nog niet kennen, dan is de AOPA Fly-In een Als lid geen van Netherlands betaal je tijdens de Fly-In landingsgeld! € 42,50 voorAOPA de rest van het kalenderjaar aansluiten. mooie gelegenheid teworden maken met hetjeveld.

Fly-In geen landingsgeld!

Rondom Fly-In verschillende Ben jedekennis nog geen lid, dan kan je activiteiten voor slechts Ben je van nog geen lid, je jejetijdens voor slechts €georganiseerd.

42,50 voor de rest vandan het kan kalenderjaar aansluiten.

Als lid AOPA Netherlands betaal de € Fly-In 42,50geen voor deterest van het kalenderjaar aansluiten. landingsgeld!

Vanwege verwachten drukte werken wij met Rond de de Fly-In worden verschillende activiteiten Ben jedenog lid, dan kan je je aangeven voor slechts Rond Fly-In verschillende activiteiten slottijden.

Jegeen kanworden je voorkeursslot bij de georganiseerd. €inschrijving 42,50 voor de rest van hetWebsite kalenderjaar aansluiten. deverwachten AOPA georganiseerd.

Vanwege deviate drukte werken wij met Rond de Fly-In worden verschillende activiteiten (scan QRde code –verwachten login noodzakelijk) Vanwege tekan drukte werken wijbij met slottijden.

Je je voorkeursslot aangeven de georganiseerd. slottijden.

Je tekan voorkeursslot aangeven bij de inschrijving dejeAOPA Website Vanwege de via verwachten drukte werken wij met inschrijving de AOPA Websiteaangeven bij de (scan QR code – je login noodzakelijk) slottijden.

Jeviakan voorkeursslot (scan QR code – login inschrijving via de AOPAnoodzakelijk) Website (scan QR code – login noodzakelijk)

IN SAMENWERKING MET:

DHGFQWEFG IN SAMENWERKING MET: IN SAMENWERKING IN SAMENWERKING MET: MET: 2 | AOPAMAGAZINE

DHGFQWEFG DHGFQWEFG DHGFQWEFG DHGFQWEFG

colofon REDACTIE Uitgeverij Nobelman Emdenweg 3, 9723 TA Groningen

MEI 2025

HOUD

12

CHIEF EDITOR / PUBLISHER Gerrit Brand Tel. +31(6) 50831893 info@aopamagazine.nl MET MEDEWERKING VAN Gerrit Brand, Ada Aukje Engel, Simon Paul, Peter F. A. van de Noort, Sjoerd Looijenga, Simon Paul, Remco de Wit, René L Uijthoven, Sofia Demeroutis, Aukje Engel, Ilse Boks FOTOGRAFIE Suhaila Sahmarani, Gerrit Brand, Peter van de Noort, Sjoerd Looijenga, Remco de Wit, René L. Uijthoven, Aukje Engel

16

22

VORMGEVING Jetze Smit | NoordPRoof Producties DRUK Scholma Print&Media, Bedum ADVERTEREN Tel. + 31(6)50831893 info@aopamagazine.nl Advertentie-index Fly-In Drachten (2); Flight Deck, CAMO Netherlands, Driessen Rapange (4); Breda Aviation (5); Zelf Vliegen [21]; Visicover, PMM Wing Service, European Aircraft Sales [28]; L’aviation luchtvaartverzekeringen [31]; AMN, Leer Papenburg, iFly, BluBird [37]; LVNR [51]

44

Boardmembers AOPA NL Mark Rademaker, President mobile: +31651136087 president@aopa.nl

40

Secretariaat Jos Breuers secretary@aopa.nl Communications Matthijs van Dusseldorp communications@aopa.nl John van Asperen (treasurer) mobile: +31653186858 treasurer@aopa.nl Karel Abbenes (Government Affairs) gvmtaffairs@aopa.nl Matthijs de Haan (MLA) mla@aopa.nl Simon Paul (Airspace Affairs) airspace@aopa.nl LEDENADMINISTRATIE Ellen van den Berg Postbus 125, 8200 AC Lelystad ledenadministratie@aopa.nl WEBSITES aopa.nl | aopamagazine.nl AOPA Magazine is een uitgave van Aircraft Owners & Pilots Association Netherlands.

Het tijdschrift verschijnt 8 x per jaar en wordt toegezonden aan de leden van AOPA NL, luchtvaartinstanties en belanghebbenden. De gepubliceerde informatie wordt in goed vertrouwen aan de leden verstrekt, doch het bestuur van AOPA NL is niet aansprakelijk voor de juistheid ervan.

5 Het feestje dat AERO heet Mark Rademaker

6 Duurzame luchtvaart 7 GA Nieuws 10 @your flight service: 11 Certificering Column Aukje Engel

12 Vliegveld Leer-Papenburg Een terugblik op de geschiedenis en toekomst

16 De Saab Safir

22 Een Blik op Oostwold Airport 29 AOPA nieuws 34 De nieuwe Alto NG van Direct Fly

36 Verzekeraars en tussenpersonen Column Fred Tegelaar

38 AURA AERO breidt uit in Europa en levert eerste INTEGRAL R af

40 Interview met Gabriel Massey, CEO van Pipistrel

44 AERO Friedrichshafen 2025 49 First Solo

Bij de voorplaat: Veel MLA’s op de AERO in Friedrichshafen. Foto Gerrit Brand

ISSN 1385-0210

AOPAMAGAZINE | 3

rv e Ove

Tim ation Oper

f Year o

r.:

Const

o. erial N

S : TCDS t e of Par tion Tim Opera Before allation n Time Inst peratio

Model: gs: Landin Model o.

Serial-N o.

Part-N

Permis

sible O

raft e of Airc tion Tim oval Opera At Rem al ov em R due n tio la al n Inst 9H peratio At 7801:2 Total O *** 9H Time 7701:2

100 H

TCI

2H 7598:2 2H 7598:2 a 365 D 100 H

TCI TCI

2025 25/03/

a 365 D TCI and ternal cture in ection / sp ete stru Compl corrosion in al extern lts ment bo attach Aileron ent / 270000 em replac 00 / 05-25erhaul flap ete ov or and Compl at ev , el rudder Aileron,

7H 5820:1 7H 5820:1 a 5110 D 7000 H

AL AL

TCI TCI

7000 H a 5110 D a 5110 D

AL

Driessen & Rappange Verzekeringen

Voor vliegers met oog voor detail!

www.driessenrappange.nl/luchtvaart | 020 - 531 23 45 | info@driessenrappange.nl 4 | AOPAMAGAZINE

2031 27/02/ 17 H 12820:

7H 5820:1 7H 5820:1 7H 5820:1 7H 5820:1

tion Installa 2024 26/11/

2024 12/07/ 2024 12/07/

2025 12/07/ 2H 7698:2

1H 7496:4

ation D

Realis

17 H 12820: 2031 27/02/ 2031 27/02/ 17 H 12820: 17 H 12820:

ate

VAN DE VOORZITTER MARK RADEMAKER Het feestje dat AERO heet Dit jaar was ik er voor de achtste keer, op de AERO in Friedrichshafen. Als je de ontwikkelingen in de General Aviation goed wil volgen, dan hoef je er niet ieder jaar naartoe. Er is zoveel informatie beschikbaar op internet, dat je je de reis naar Zuid-Duitsland wel kunt besparen. Iedere keer bij binnenkomst heb ik weer dat ‘déjà vu gevoel’. En toch krijg ik er nog steeds geen spijt van dat ik ben gegaan.

De AERO is meer dan vliegtuigjes kijken. De AERO is een feest.

De zon scheen dit jaar uitbundig. En met de besneeuwde Alpen aan de overkant van de Bodensee, is de omgeving een lust voor het oog. Bezoekers die met eigen vliegtuig die kant op zijn gegaan zullen ongetwijfeld hebben genoten van het fantastisch mooie vliegweer. En als je van schnitzels houdt, bratwurst en Duits bier, dan zit je hier goed.

Op de binnenplaats van de Messe komen de liefhebbers in grote getalen bij elkaar. Aan lange tafels geniet de ‘GA community’ met volle teugen van wat de verschillende tentjes aan vettigheid en vocht hebben te bieden.

Opmerkelijk is toch iedere keer weer hoe groot de GA-industrie eigenlijk is. Met name in de MLA is er een opvallend groot aanbod van vliegtuigmodellen, waarbij het design uiteenloopt van oogverblindende schoonheid tot en met afzichtelijke gedrochten. Verbluffend is de performance van sommige van die MLA’s. Je vraagt je – bij het zien van die vele machines – af waar al die fabrikanten de tijd, de (gekwalificeerde) mensen en de middelen vandaan halen.

de veeleisende certificeringsprocessen. De belangrijke vraag is: wanneer komt er een kist met een zodanige ‘endurance’ en een zodanige ‘payload’ dat vliegclubs en vliegscholen zich aan een transitie willen wagen naar elektrisch voortgedreven toestellen?

Honderden slimme en ambitieuze studenten van de verschillende Europese universiteiten en vakscholen besteden ontzettend heel veel aandacht aan de verduurzaming van de GA. Vroeg of laat gaat de grote doorbraak een keer komen.

Daarnaast heb je nog de mensen en organisaties die veel energie steken in de verduurzaming van de GA. Het gaat dan om elektrisch voortstuwing en het gebruik van waterstof. Daar is een complete hal aan gewijd. De ontwikkeling gaat helaas traag en dat komt niet in de laatste plaats door

Zaterdag, op weg weer huis, genieten we op een zonovergoten terras van een heerlijke lunch aan de prachtige Bodensee en spreken we af voor de volgende AERO. Het blijft een mooi feest.

Eén dag is niet voldoende om alles wat de AERO te bieden heeft tot je te nemen. Je hebt op zijn minst twee dagen nodig. Hoewel ik er nooit op een woensdag ben geweest, houd ik het erop dat woensdag en donderdag waarschijnlijk de beste dagen zijn om er te zijn.

Op zaterdag komen vooral de dagjesmensen uit de omgeving, hoofdzakelijk om tassen te vullen met stickers, petjes, pennen en vliegtuigblaadjes. Sommige standhouders hebben dan al hun spullen gepakt. Sowieso is de ‘schwung’ er op zaterdag een beetje uit bij de standhouders, omdat de opbouw en de eerdere drie beursdagen een aanslag zijn op het uithoudingsvermogen.

AOPAMAGAZINE | 5

Nieuws duurzame luchtvaart door Remco de Wit

Twente Airport verkent elektrisch vliegen Enschede-Münster Twente Airport is samen met een aantal partners een grensoverschrijdend onderzoeksproject gestart op het gebied van duurzame korte afstandsvluchten.

Onder leiding van het Fraunhofer onderzoeksinstituut FFB in Münster wordt een verkenning uitgevoerd naar onder andere elektrisch vliegen tussen de partnersteden Enschede en Münster. Het project, MOMO C genaamd, vergt een investering van bijna vier miljoen euro, gefinancierd door verschillende partijen. Het project richt zich op een mobiel accugebaseerd elektrisch laadsysteem dat naar het vliegtuig kan worden gereden als alternatief voor een vaststaand laadstation. Dit is een cruciale vereiste voor kleine en middelgrote luchthavens om in de toekomst elektrisch te kunnen vliegen. Het project omvat het hele proces van ontwerp tot testfase. Voor deze fase wordt een speciale testomgeving ontwikkeld tussen Twente Airport en Flughafen Münster Osnabrück.

Archer onthult plannen voor luchttaxinetwerk New York De Amerikaanse fabrikant Archer Aviation heeft samen met United Airlines plannen onthuld voor een netwerk van elektrische vliegende taxi’s in New York. Het doel van Archer is dat passagiers naar een nabijgelegen vertiport of landingslocatie gaan. Daar stappen ze in de elektrische 6 | AOPAMAGAZINE

om stedelijke luchtmobiliteit te bevorderen door middel van verschillende initiatieven, waaronder de K-UAM Grand Challenge. Naast Seoul bestaat er ook een aanzienlijk potentieel voor Advanced Air Moblity in landelijke regio’s van Zuid-Korea. Daarmee kan de connectiviteit verbeterd worden en de lokale economie gestimuleerd.

Midnight voor een vlucht van vijf tot vijftien minuten naar hun bestemming. Dit kan veel tijd besparen in verband met drukte van het wegverkeer. Het geplande netwerk in New York richt zich in eerste instantie op het gebruik van bestaande luchtvaartlocaties in de regio. Vervolgens moet een serie vertiports uitgerold worden, een soort helihavens voor elektrische vliegtuigen, die verticaal kunnen opstijgen en landen. De eerste vluchten worden verwacht tussen Manhattan en de belangrijkste luchthavens van New York. United Airlines heeft eerder al een vloot van Archer-toestellen besteld en blijft investeren in het bedrijf.

Eve Air Mobility aan de slag in Zuid-Korea Eve Air Mobility, een dochter van Embraer, gaat samen met helikopterexploitant UI Helicopter het ecosysteem duurzame luchtvaart in Zuid-Korea versterken. Door hun gezamenlijke expertise willen Eve en UI Helicopter de technische, operationele en ecosysteemvereisten voor eVTOL introduceren bij de lokale overheid en de industrie in Zuid-Korea. De samenwerking begint met het uitvoeren van Eve’s Urban Air Mobility marktonderzoek om de eerste informatie te verzamelen ter ondersteuning van dit proces. De Zuid-Koreaanse overheid heeft belangrijke stappen gezet

SkyDrive vliegt voor op Osaka Expo

Het in Japan gevestigde SkyDrive heeft begin april met zijn eVTOL SD-05 met succes een demonstratievlucht uitgevoerd als onderdeel van een persdag in de aanloop naar de zes maanden durende Osaka Expo.

Begin 2023 werd SkyDrive geselecteerd als een van de eVTOL-operators die deelnemen aan dit evenement, als onderdeel van het Japanse ‘Future Society Showcase Project’. Sindsdien richt het bedrijf zich op het vliegen op de Expo, als een van de belangrijkste mijlpalen in de ontwikkeling.

Komende zomer komen er ook pointto-point en rondvluchten in Osaka. Het vliegtuig vloog op een hoogte van ongeveer vijf meter voor een totale vliegtijd van vier minuten. Om veilige vluchtoperaties te garanderen, werd de eVTOL, die automatische besturingssystemen aan boord heeft, op afstand bestuurd. Het elektrische toestel van SkyDrive kan twee passagiers vervoeren over een afstand van 15 tot 40 kilometer.

GANIEUWS

Wetenswaardige ontwikkelingen in de GA AOPA Fly In 2025 Drachten - boek je slottijd!

Nog iets minder dan 2 maanden te gaan en dan zal de AOPA Netherlands Fly-In plaats vinden op vliegveld Drachten (EHDR). Je hebt als het goed is de flyer al kunnen zien in het magazine onlangs en her en der in Nederland zijn er posters opgehangen bij de clubs en vliegvelden. De eerste inschrijvingen zijn al binnen! Het belooft een mooi event te worden. Tijdens deze Fly-in zullen wij gaan werken met slottijden én PPR. Inschrijven kan enkel via deze link: www. aopa.nl (eerst inloggen!!!) en als je na die inschrijving een bevestiging hebt ontvangen, dan is dat ook direct de bevestiging van je PPR. Hieronder vind je een overzicht van de slottijden. Inschrijving gaat op basis van FirstCome/FirstServe. Wij adviseren je dan ook om zo snel als mogelijk in te schrijven.

Het helpt ons als organisatie ook om een inschatting te maken over het aantal personen dat wij mogen ontvangen.

Er zal voor de deelnemers een “crew only area” ingericht zijn waar uiteraard ook je passagiers mogen komen. Lokaal in Drachten wordt er ook tamtam gemaakt voor deze Fly-In en men verwacht heel wat toeschouwers.

Kort voor de Fly-In zal je een uitgebreide pilot-briefing ontvangen met daarin de procedures en andere belangrijke details.

Zoals altijd, heb je vragen, stuur even een bericht via communications@aopa.nl

FLY-IN FLY FLYIN 2025 FLY-IN 2025 VLIEGVELD DRACHTEN DRACHTEN ||EHDR VLIEGVELD EHDR VLIEGVELD DRACHTEN | EHDR ZATERDAG 5 JULI

FLY-IN 2025 ZATERDAG55JULI JULI ZATERDAG

VLIEGVELD DRACHTEN | EHDR ZATERDAG 5 JULI

Vliegveld Drachten is een prachtig groen veld in Friesland!

Een bestemming die veel GA-vliegers graag aandoen.

Vliegveld Drachten is een prachtig groen veld in Friesland!

En mocht je het nog niet kennen, dan is develd AOPA een Vliegveld Drachten isdie eenveel prachtig groen veld Friesland!

Vliegveld Drachten is een prachtig groen in Fly-In Friesland!

Een bestemming GA-vliegers graag aandoen. mooie gelegenheiddie om veel kennisGA-vliegers te maken met hetgraag veld. bestemming MLA/GA-vliegers aanEen bestemming die aandoen.

En mocht je het nog niet kennen, dan is degraag AOPA Fly-In een Als vankennen, AOPAkennen, Netherlands betaal je Fly-In tijdens de doen.

Engelegenheid mocht je hetlid nog niet dan isAOPA de AOPA Fly-In En mocht je het nog niet dan is de een mooie om kennis te maken met het veld.

Vliegveld Drachten isgeen een landingsgeld! prachtig groen veld in Friesland!

Fly-In eenEen mooie gelegenheid kennis te maken met het veld. mooie gelegenheid om kennis te maken met het veld. bestemming dieom veel GA-vliegers graag aandoen.

Als Netherlands betaal je tijdens Ben lid je van nog AOPA geen lid, dan kan je je voor slechtsde En mocht je het kennen, dan is de AOPA Fly-In een de Als lidniet van AOPA Netherlands betaal je tijdens Fly-In geen landingsgeld! €nog 42,50 voor de rest van het kalenderjaar aansluiten. mooie gelegenheid teworden maken met hetjeveld.

Fly-In geen landingsgeld!

Rondom Fly-In verschillende Ben jedekennis nog geen lid, dan kan je activiteiten voor slechts Ben je van nog geen lid, je jejetijdens voor slechts €georganiseerd.

42,50 voor de rest vandan het kan kalenderjaar aansluiten.

Als lid AOPA Netherlands betaal de € Fly-In 42,50geen voor deterest van het kalenderjaar aansluiten. landingsgeld!

Vanwege verwachten drukte werken wij met Rond de de Fly-In worden verschillende activiteiten Ben jedenog lid, dan kan je je aangeven voor slechts Rond Fly-In verschillende activiteiten slottijden.

Jegeen kanworden je voorkeursslot bij de georganiseerd. €inschrijving 42,50 voor de rest van hetWebsite kalenderjaar aansluiten. deverwachten AOPA georganiseerd.

Vanwege deviate drukte werken wij met Rond de code Fly-In –worden verschillende activiteiten (scan QR login Vanwege deJetekan verwachten drukte werken wijbij met slottijden. je noodzakelijk) voorkeursslot aangeven de georganiseerd. slottijden.

Je tekan voorkeursslot aangeven bij de inschrijving dejeAOPA Website Vanwege de via verwachten drukte werken wij met inschrijving de AOPA Websiteaangeven bij de (scan QR code – je login noodzakelijk) slottijden.

Jeviakan voorkeursslot (scan QR code – login inschrijving via de AOPAnoodzakelijk) Website (scan QR code – login noodzakelijk)

IN SAMENWERKING MET:

TMZ met uitluisterplicht onder SPL TMA 1 definitief Met ingang van 20 maart 2025 is onder een groot deel van Schiphol TMA 1 een transponder mandatory zone (TMZ) met uitluisterplicht van kracht. In dit gebied luister je Amsterdam Information frequentie 124.300 uit en voer je transpondercode 7020.

TMZ met uitluisterplicht onder Schiphol TMA 1 Met ingang van 20 maart 2025 is onder een groot deel van Schiphol TMA 1 een transponder mandatory zone (TMZ) met uitluisterplicht van kracht. In dit gebied luistert u Amsterdam Information frequentie 124.300 uit en voert u transpondercode 7020.

Het doel van de TMZ met uitluisterplicht is dat Amsterdam Information bij een airspace infringement (luchtruimschending) direct in contact kan komen met u als vlieger om zo de ernst en duur van de infringement zo beperkt mogelijk te houden.

Voer in & luister uit!

Voer transpondercode 7020 in Luister frequentie 124.300 uit Advies: roep ook op bij Amsterdam Information

1500 ft 500 ft

Waarom oproepen?

Wanneer u oproept, is er sprake van tweezijdig radiocontact en ontvangt u flight information service (FIS) en alerting service (ALRS) van Amsterdam Information. Het is niet verplicht om op te roepen, maar wel een dringend advies. De transpondercode bij tweezijdig radiocontact blijft 7020.

Airspace Infringements In het Nederlands luchtruim vinden regelmatig luchtruimschendingen plaats.

Deze kunnen leiden tot gevaarlijke situaties. Het is van groot belang dat u niet zonder toestemming gecontroleerd luchtruim in vliegt.

Het doel van de TMZ met uitluisterplicht is dat Amsterdam Info bij een airspace infringement (luchtruimschending) direct in contact kan komen met de vlieger om zo de ernst en duur van de infringement zo beperkt mogelijk te houden. Zie de advertentie van LVNL op pagina 51.

Houd 200 ft afstand verticaal

Houd 2 NM afstand lateraal

TAKE 2-principe Als u deze afstanden in acht neemt, voorkomt u een airspace infringement, maar verkleint u ook het risico op TCAS RA’s (‘resolution advisory’) en wake turbulence interferentie.

De TMZ met uitluisterplicht is overeengekomen in de Taskforce Airspace Infringements. Dit is een samenwerking tussen het ministerie I&W, IL&T, CLSK, KNVvL, AOPA, NACA en LVNL. Zo zorgen we samen dat de risico’s van airspace infringements terug worden gebracht en vliegen nog veiliger wordt.

ILT start postercampage ‘Veilig vliegen doen we samen!’

ILT start een postercampagne die is gericht op de vluchtvoorbereiding. Een goed begin is immers het halve werk. De postercampagne is onderdeel van een “interventiemix” die ILT verder uitrolt (verbeteren NOTAM presentatie - veilig en makkelijk melden om van elkaar te leren -vluchtvoorbereiding in trainingsvlucht/ profcheck). De posters worden de komende periode online, op vliegvelden en op vliegclubs verspreid.

De campagne komt voort uit een samenwerking tussen AOPA, KNVvL en ILT.

Catalyst mag vliegen De Catalyst-turboprop van GE Aerospace heeft begin maart zijn Amerikaanse FAA-certificering ontvangen volgens FAR Part 33, na een meerjarig testprogramma met meer dan 23 motoren en meer dan 190 componententests. De motor heeft meer dan 8.000 testuren achter de rug, waarmee de prestatiedoelstellingen zijn aangetoond, aldus GE Aerospace in een persbericht. De Catalyst-motor zal door Textron Aviation worden gebruikt bij het voltooien van het certificeringsproces van de nieuwe Beechcraft Denali.

DHGFQWEFG IN SAMENWERKING MET: IN SAMENWERKING IN SAMENWERKING MET: MET:

DHGFQWEFG DHGFQWEFG DHGFQWEFG DHGFQWEFG

IN SAMENWERKING MET:

DHGFQWEFG

AOPAMAGAZINE | 7

Vliegveld Hoogeveen krijgt een nieuwe verkeerstoren Voorzitter Erwin Slomp hoopt dat de bouw nog dit jaar kan beginnen.

De huidige verkeerstoren wordt weggehaald. Het gebouwtje staat er al sinds prins Bernhard het in 1984 vernieuwde complex op het vliegveld opende. ‘Die is nu aan vervanging toe’, zegt Slomp. ‘Die is niet meer van deze tijd.’

werd dus gekozen voor een nieuw onderkomen voor de lokale luchtvaartleiding.

Met een nieuwe toren verandert de skyline van Hoogeveen niet. ‘Er komt een sobere toren, vergelijkbaar met zoals die nu is. Nu staat die nog op het dak van het restaurant, dat gaf problemen, lekkage bijvoorbeeld. De nieuwe komt er naast te staan.’

Nieuwe plek Vanuit het gebouw coördineren vrijwilligers dagelijks de opstijgende en landende vliegtuigjes. Afgelopen jaren werd er volgens Slomp gedubd: ‘Gaan we voor renovatie of nieuwbouw? Wettelijk zou je zelfs zonder toren kunnen.’ Uiteindelijk

Geld Afgelopen jaren is er door het vliegveld gespaard, volgens de voorzitter is er zo’n 160.000 tot 170.000 euro nodig. De provincie Drenthe kwam deze week met een bedrag van 15.000 euro over de brug.

Slomp wil nog dit jaar beginnen met de bouw van de nieuwe toren, maar houdt een slag om de arm. ‘We zijn afhankelijk van verdere financiering rondkrijgen en van de vergunning van de gemeente.’

Vliegen naar het VK in 2025: dit moet je weten Sinds de Brexit is het vliegen naar het Verenigd Koninkrijk er voor General Aviation-piloten niet eenvoudiger op geworden.

Vanaf 1 januari 2025 gelden er opnieuw aanvullende verplichtingen, waaronder de invoering van een actieve koolmonoxidemeter (CO-meter) aan boord.

Maar ook op administratief vlak verandert er het nodige. We zetten de belangrijkste zaken kort op een rij.

General Aviation Report (GAR) Voor iedere vlucht naar het VK moet een GAR worden ingediend via de officiële Britse overheidswebsite: submit-generalaviation-report.service.gov.uk

-

De alternatieve website www.gendec.eu werkt nog, maar is niet geldig voor de Common Travel Area (Kanaaleilanden, Ierland, Isle of Man).

Neem altijd een kopie van je GAR-aanvraag én de toestemming mee aan boord.

Electronic Travel Authorisation (ETA) Vanaf 2 april 2025 is daarnaast een Electronic Travel Authorisation (ETA) verplicht voor binnenkomst in het VK. Aanvragen kunnen vanaf 5 maart 2025 worden ingediend. De toestemming is twee jaar geldig of zolang het opgegeven paspoort geldig is.

Meer informatie en instructies vind je op: gov.uk/guidance/apply-for-an-electronic-travel-authorisation-eta

Regionale bijzonderheden Let op: -

Vertrek van een non-ICAO veld (bijv.

ZZZZ) wordt niet geaccepteerd.

-

Jersey: Zie jerseyaeroclub.com of de lokale overheidssite voor informatie en handlingcontacten.

-

Guernsey en Alderney: Bezoek gov.gg/ Generalaviationpolicy.

- Isle of Man: Verstuur een ingevuld formulier naar: iomflightgar@gov.im.

Formulier en info: gov.im Binnenkomst in de EU zonder EU-paspoort Voor piloten zonder EU-paspoort (incl.

Zwitserland, IJsland, Liechtenstein en Noorwegen) is een nieuw Entry and Exit System (EES) in ontwikkeling. In januari 2025 is dit nog niet van kracht, maar het zal later dat jaar worden uitgerold. Meer info: travel-europe.europa.eu/ees_en Vragen of opmerkingen? Mail naar: gvmtaffairs@aopa.nl

Cormorant gaat vliegen op waterstof De Cormorant van de Hilversumse start-up Cormorant Aerospace gaat vliegen op waterstof. Het eerste prototype is bijna gereed en gaat nog een stap verder dan ‘gewoon’ elektrisch vliegen, wat oorspronkelijk het doel was: op basis van een waterstofinstallatie kan het toestel een afstand van bijna 1.000 kilometer overbruggen en een afstand van bijna 1.000 kilometer overbruggen, aldus CEO en ontwerper Chris Rijff. In plaats van zich blind te staren op de zich langzaam ontwikkelende batterijtechnologie, kiest Cormorant Aerospace voor een hybride benadering die direct certificeerbaar is. Het eerste model wordt uitgerust met een combinatie van een klein batterijpakket en een turbogenerator die op duurzame SAF-brandstof draait. Een modulaire opzet zorgt ervoor dat toekomstige innovaties eenvoudig kunnen worden geïntegreerd: zodra batterijtechnologie of waterstofsystemen verder zijn ontwikkeld, kan het toestel eenvoudig worden aangepast.

8 | AOPAMAGAZINE

Platform procedures EHRD Vlieg je naar EHRD en doet de Vliegclub Rotterdam (VCR) de afhandeling, dan graag je aandacht voor het volgende. Toegang tot airside via de poort bij het clubgebouw van de Vliegclub Rotterdam is alleen toegestaan aan personen in bezit van: Een geldig paspoort en daarbij moeten zij ook nog 1 van de 3 onderstaande items hebben: 1. Een geldig brevet 2. Een soloverklaring voor leerlingen in opleiding 3. Voor passagiers: een instapkaart, die op vertoon van paspoort (van de passagier) en in het bijzijn van de vlieger aan de balie in het VCR-clubgebouw kan worden verstrekt

Op het platform 1. Dienen personeelsleden en vliegers een veiligheidshesje te dragen 2. Personen die zij begeleiden moeten in hun directe nabijheid blijven Personen die zich niet aan deze regels houden, wordt toegang tot het platform via de poort bij Vliegclub Rotterdam ontzegd In de praktijk betekent dit het volgende:

Vliegers en leerling vliegers Vliegers, w.o. instructeurs betreden het platform met een geldig brevet. Leerlingen mogen het platform alleen betreden onder begeleiding van een instructeur. Uitzondering wordt gemaakt voor een leerling met een solo-verklaring.

Passagiers Passagiers dienen zich te legitimeren aan de balie. Zij mogen het platform op onder begeleiding van een vlieger en dienen daarbij in het bezit te zijn van een instapkaart. De instapkaart is verkrijgbaar aan de balie. Er wordt een register bijgehouden van uitgegeven instapkaarten. In dit register wordt vermeld: datum vlucht, naam passagier, vluchtnummer of call-sign, bestemming van de vlucht. Buiten de openingstijden van de balie van de VCR kan aan passagiers ook toegang worden verleend via Poort 18.

Luchthaven Teuge viert 90-jarig jubileum Luchthaven Teuge viert dit jaar met trots haar 90-jarig bestaan. Sinds de oprichting op 13 februari 1935 heeft ze zich ontwikkeld tot een veelzijdig luchthaven met een rijke geschiedenis en een grote bedrijvigheid.

Daarnaast werd in 2012 het KIJK-plateau geopend, een unieke spottersplek en openluchttheater waar bezoekers het vliegverkeer kunnen bewonderen en genieten van culturele evenementen.

Historie

Activiteiten

In de jaren twintig van de vorige eeuw werd bij Deventer een vliegveld aangelegd. Later is men op zoek gegaan naar een andere locatie. Dat werd Teuge. In 1935 werd het officieel in gebruik genomen als vliegveld.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het vliegveld door de Duitse Luftwaffe bezet en uitgebreid, maar er werden geen operationele eenheden geplaatst. Na de oorlog werd het weer civiel gebruikt.

Tegenwoordig biedt Luchthaven Teuge onderdak aan grote en kleine bedrijven die ook internationaal opereren. Onno de Jong, Directeur van luchthaven Teuge: “De maatschappelijke en economische waarde van de luchthaven wordt nog wel eens onderschat. Teuge wordt daarin steeds belangrijker.” Zo vinden er inspectievluchten plaats om o.a. branden op de Veluwe vroegtijdig te signaleren, zijn er foto- en meetvluchten tbv cartografie voor bedrijven en overheden, ambulance- en politievluchten, worden piloten opgeleid -ook voor de grote luchtvaart- en vinden er de meeste elektrische vluchten ter wereld plaats. Zo’n 10% is elektrisch! Daarnaast biedt Teuge natuurlijk een scala van andere activiteiten aan, waaronder parachutespringen, zweefvliegen, rondvluchten. Er vindt ook hoogwaardig technisch onderhoud aan vliegtuigen en helikopters plaats. Het Nationaal Parachutisten Centrum Teuge is een

Hoogtepunten In 1945 landden Prinses Juliana en haar dochters, waaronder de 7-jarige prinses Beatrix, op Vliegveld Teuge na hun verblijf in Canada tijdens de oorlogsjaren. Dit markeerde een belangrijke historische gebeurtenis voor de luchthaven. In 1979 werd de grasbaan verhard en in 2007 werd de starten landingsbaan verlengd tot 1.199 meter en volledig vernieuwd, waardoor de luchthaven weer klaar was voor de toekomst.

van de populairste locaties in Nederland voor parachutesprongen. Ook is Teuge de voorkeurslocatie voor de stationering van een traumaheli. Luchthaven Teuge herbergt meer dan 30 bedrijven en biedt ruim 300 arbeidsplaatsen.

Teuge is ook een broedplaats van praktijkgerichte technologieontwikkeling voor duurzame luchtvaart met samenwerking tussen het bedrijfsleven, onderwijs en overheid. Zo werken en werkten zij samen met kenniscentra en onderwijs aan diverse technieken zoals hybride en elektrische vliegtuigen, batterijtechnologie, flight simulatoren en laadinfrastructuur. Samen met Algemeen Belang Teuge, ondernemers op de luchthaven en de luchthaven zelf, werkt Burgers met Energie aan een Energy Hub in Teuge.

De luchthaven zal het gehele jaar door op kleine schaal aandacht besteden aan haar jubileum.

AOPAMAGAZINE | 9

door Laura Brakenhoff en Sofia Demeroutis

@your flight service:

IFR-lesvluchten op Rotterdam Charlotte en Sofia zijn werkzaam als Flight Service Specialist op het Flight Service Center (FSC) van Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL). Zij schrijven een aantal artikelen voor het AOPA Magazine. In deze uitgave vertellen zij over IFR-lesvluchten op Rotterdam The Hague Airport.

Verzoek voor IFR Training Slot Wilt u IFR-trainingen uitvoeren op Rotterdam The Hague Airport? Dan heeft u een trainingsslot nodig. Dit kunt u eenvoudig 24 uur van tevoren aanvragen bij het FSC. Vermeld hierbij het callsign, type vliegtuig, telefoonnummer en een naam die we aan de reservering kunnen koppelen. Houd er rekening mee dat aan deze reservering geen rechten kunnen worden ontleend.

10 | AOPAMAGAZINE

Uw reservering kan bijvoorbeeld komen te vervallen vanwege ILS-onderhoud, werkzaamheden of een groot verkeersaanbod.

IFR-lesvluchten op Rotterdam Hieronder vindt u de voorwaarden voor IFR-lesvluchten op Rotterdam The Hague Airport: - De vlucht vindt plaats tussen 0600 en 2200 UTC (0500 en 2100 UTC zomertijd).

- De MTOM is minder dan 6000 kg.

- Als de MTOM 2000 kg of meer is, heeft de aanvrager toestemming van de havendienst nodig voor het uitvoeren van de vlucht.

- Circuittrainingen mogen alleen worden uitgevoerd op de volgende dagen (uitgezonderd feestdagen): maandag t/m vrijdag, dagelijks tussen 0700 en 1700 UTC (0600 en 1600 UTC zomertijd);

zaterdag, tussen 0800 en 1200 UTC (0700 en 1100 UTC zomertijd), en alleen door propellervliegtuigen.

- De aanvrager informeert FSC als de vlucht niet doorgaat.

Heeft u vragen?

Wist u dat in het AIP onder Part 3 Aerodromes, per vliegveld informatie is opgenomen over lokale regelgeving en beperkingen? Voor Rotterdam specifiek vindt u deze informatie onder EHRD AD 2.20 ‘Local Aerodrome Regulations’. Mocht u alsnog vragen hebben over dit of een ander onderwerp, dan kunt u het Flight Service Center altijd bellen op 020 406 2315.

column

Ada Aukje Engel aukje@flight-deck.nl

Certificering Onlangs woonde ik op EHTE een interessante lezing bij van de OVV (Onderzoeksraad voor de Veiligheid). Vele ongevallen werden besproken en zij waren nogal fel als het ging om MLA toestellen, omdat deze ‘Annex 1 vliegtuigen’ buiten het bereik van de EASA-regelgeving vallen.

Wat nieuw was voor mij is dat elke MLA passagier voor de vlucht moet worden geïnformeerd dat het toestel niet is gecertificeerd volgens internationale luchtwaardigheidseisen.

In het toestel moet een duidelijk leesbare tekst hangen: Waarschuwing voor inzittenden: Deze MLA is niet gecertificeerd volgens internationale luchtwaardigheidsvoorschriften. Het veiligheidsniveau is niet vastgesteld.

Leuk als je voor het eerst meevliegt. Zouden er veel passagiers zijn uitgestapt na het lezen?

Voor de OVV is dit allemaal geen zorg meer, want die richt zich primair nog op ongevallen waar gecertificeerde toestellen bij betrokken zijn.

Bij de HPH Sailplanes-stand raakte ik aan de praat met een van de ingenieurs.

Elektrisch vliegen vraagt om enorme batterijen (letterlijk) en deze moet je ergens kwijt. In dit prototype waren ze ingebouwd boven in een bestaande romp achter het zwaartepunt, wat betekent dat het toestel daardoor staartlastig wordt. Dat kan worden gecompenseerd met gewicht voorin, en daar was geen plaats voor in deze proto. Dus uiteindelijk zal er toch weer een nieuwe romp voor moeten worden ontworpen waarvoor certificering moet worden aangevraagd. Misschien dat er tegen die tijd lichtere en kleinere batterijen zijn.

Het ontwikkelen van een nieuw luchtvaartuig is een kostbaar en tijdrovend proces.

Slechts weinig luchtvaartbouwers redden het om de ontwikkelingsfase financieel te overbruggen, want er wordt in deze fase natuurlijk nog niets verkocht. Ondertussen gaat de behoefte aan luchtvervoer en duurzamer vliegen onverminderd door.

Het bedrijf FlyNow Aviation uit Salzburg ontwikkelt een duurzame autonome helikopter die kan worden ingezet om de mobiliteitsproblemen van de toekomst aan te pakken. De certificering van het toestel is niet eens het grootste probleem, want cargo vluchten zijn al over een paar jaar mogelijk. In Europa kan het vliegen met een passagier aan boord in een dergelijk toestel (nog) niet omdat er van EASA een gezagvoerder aan boord moet zitten.

Je kunt er van vinden wat je wilt, maar deze innovatieve bedrijven zorgen wel dat de ontwikkeling van de luchtvaart steeds doorgaat.

De vliegtuigen van het eerste uur, hadden ook geen enkele certificering trouwens.

Dankzij deze pioniers is de luchtvaart zover gekomen, kan ik ieder weekend zelf lekker gaan vliegen en in een halve dag naar mijn zoon in Japan toe.

Op de AERO Friedrichshafen 2025 stonden hallen vol met niet of deels gecertificeerde prototypes: van zweefvliegtuigen tot autonome helikopters.

Ontwikkelaars en vliegtuigbouwers moeten over veel lef, geduld en geld beschikken.

Het kan handig zijn om bij het ontwikkelen gebruik te maken van bestaande ontwerpen. Dat scheelt misschien tijd voor de certificeringsaanvragen. Maar al met al kan het jaren (soms decennia) duren voor een nieuw toestel, na alle testfases, op de markt komt.

AOPAMAGAZINE | 11

tekst Gerrit Brand | foto’s Suhaila Sahmarani

Vliegveld Leer-Papenburg viert 55-jarig jubileum:

Een terugblik op de geschiedenis en toekomst Een gesprek met Karin Scheffermann en Wiard (Copi) Lübbers

in de geschiedenis van het vliegveld, de bijzondere gebeurtenissen die het heeft meegemaakt en wat de toekomst voor dit mooie vliegveld in petto heeft.

Het begin van vliegveld Leer-Papenburg: van kleine luchthaven naar regionale speler De geschiedenis van vliegveld Leer-Papen­ burg begint in 1970, toen het veld werd

Dit jaar viert vliegveld Leer-Papenburg een bijzonder moment in zijn geschiedenis: het 55-jarig bestaan. Dit markeert niet alleen de rijke geschiedenis van het vliegveld, maar ook de groei en ontwikkeling die het in de afgelopen decennia heeft doorgemaakt. Het vliegveld is niet alleen een belangrijk punt voor de luchtvaart in de regio, maar het speelt ook een cruciale rol in de lokale gemeenschap, met zowel economische als culturele impact.

In dit artikel nemen we een kijkje achter de schermen van het vliegveld, aan de hand van een interview met twee sleutelfiguren van Flugplatz Leer-Papenburg: Wiard Lübbers, de Betriebsleiter (bedrijfsleider), en Karin Scheffermann, de Prokuristin (bevoegd vertegenwoordiger) van het vliegveld. Samen geven ze een uniek inzicht Vliegveld Leer-Papenburg 55 jaar geleden aangelegd

12 | AOPAMAGAZINE

opgericht met de hulp van een aantal ondernemers en visionairs. Wiard Lübbers was er al vanaf het begin bij, hoewel hij als jonge jongen van twaalf jaar destijds slechts een nieuwsgierige toeschouwer was. Hij herinnerde zich hoe hij het vliegveld zag ontstaan en hoe hij als kind vaak in de buurt bleef hangen. ‘Ik was altijd al geïnteresseerd in vliegtuigen en toen het vliegveld werd gebouwd, kon ik mijn nieuwsgierigheid niet bedwingen,’ vertelt Lübbers. ‘Ik hielp waar ik kon, tankte vliegtuigen en kreeg zo een beetje zakgeld.

Het was de perfecte manier om dicht bij de vliegtuigen te zijn.’

Op zijn vijftiende werd Lübbers lid van de Fliegerclub en al snel kreeg hij de bijnaam ‘Copi’, omdat hij regelmatig met andere piloten vloog als copiloot. Dit was het begin van een langdurige relatie met het vliegveld die in 1979, op 21-jarige leeftijd, zijn hoogtepunt bereikte toen Lübbers als PiCo (Pilot in Command) en Flugleiter (luchtverkeersleider) zijn werk begon. Tegenwoordig is hij Betriebsleiter en vervult hij de rol van havenmeester van het vliegveld, waarbij hij de dagelijkse gang van zaken regelt.

Vliegveld Leer-Papenburg: een toekomstgericht luchtvaartcentrum Het vliegveld zelf heeft in de afgelopen 55 jaar een enorme groei doorgemaakt.

Wat begon als een klein vliegveld in het dorp Nüttermoor, is nu uitgegroeid tot een regionaal luchtvaartcentrum. Het vliegveld werkt nauw samen met bedrijven in de luchtvaartindustrie, zoals vliegscholen, vliegclubs en luchtvaartmaatschappijen,

Karin Scheffermann en Wiard (Copi) Lübbers

die allemaal gebruik maken van de faciliteiten die het vliegveld biedt. De luchthaven bevindt zich in de regio van de Meyer Werft in Papenburg, een belangrijke plek voor de scheepsbouwindustrie, wat bijdraagt aan de economische en culturele betekenis van het gebied.

Karin Scheffermann die overigens aan het begin van haar carrière op het vliegveld staat, benadrukt dat het vliegveld vooral bekendstaat om zijn goede samenwerking met de gemeenschap en zijn proactieve benadering van geluidsoverlast. In tegenstelling tot andere luchthavens die vaak te maken hebben met bezwaren van omwonenden, heeft vliegveld Leer-Papenburg relatief weinig gedoe met geluidsoverlast.

Op EDWF landt de hele dag door van alles. De ‘toren’ heeft het druk

Het vliegveld heeft ervoor gezorgd dat het in harmonie kan bestaan met de omliggende gemeenschappen, wat voor een luchtvaartbedrijf niet altijd vanzelfsprekend is.

Het 55-jarig Jubileum moet een mooi evenement worden Op 21 en 22 juni 2025 viert vliegveld Leer-Papenburg zijn 55-jarig bestaan met een groot evenement: een vliegshow en Fly-in. Het weekend zal gevuld zijn met een verscheidenheid aan vliegtuigen en luchtvaartgerelateerde activiteiten, inclusief demonstraties van aerobatic vliegtuigen en een parade van historische vliegtuigen. Het is een kans voor luchtvaartliefhebbers om de rijke geschiedenis van het vliegveld en de luchtvaart in het algemeen te ervaren.

Lübbers vertelt dat het vliegveld een aantal spectaculaire vliegtuigen heeft weten te boeken voor de gelegenheid, waaronder de Harvard T6, een klassiek vliegtuig dat zijn indrukwekkende vliegcapaciteiten zal demonstreren. Ook de iconische Boeing Stearman – dit vliegtuig is afkomstig uit Aachen – zal deelnemen aan de Fly-in.

Daarnaast noemt Lübbers nog de Antonov AN-2, een groot, historisch vliegtuig, en de AERO 145, die allebei een bijdrage zullen leveren aan de feestelijkheden. ‘Maar het programma staat nog niet vast. We rekenen ook op de komst van veel Hollandse vrienden. Veel vliegtuigen uit vooral het noorden van Nederland komen geregeld even langs op Leer-Papenburg.’

AOPAMAGAZINE | 13

14 | AOPAMAGAZINE

De toekomst

Het vliegveld heeft een heel goed restaurant waar veel mensen uit de omgeving ook graag gebruik van maken

Het evenement trekt niet alleen lokale bezoekers aan, maar ook gasten uit de regio en daarbuiten. ‘We verwachten veel mensen uit Leer en de omliggende gebieden, en natuurlijk een aantal gasten uit andere delen van Duitsland en uit Nederland’, zegt Lübbers. ‘Het wordt een feest voor het hele gezin, met veel eten, drinken en gezelligheid. We zorgen voor tafels en banken, zodat mensen comfortabel kunnen genieten van de vliegtuigen en de sfeer.’

Het belang van samenwerking Wat het vliegveld bijzonder maakt, is de nauwe samenwerking met lokale en regionale bedrijven. Leer-Papenburg is niet alleen een vliegveld voor privévliegtuigen en luchtvaartenthousiastelingen, maar ook een locatie waar serieuze zakelijke luchtvaart plaatsvindt. Het vliegveld huisvest bedrijven zoals vliegscholen, vliegverenigingen en luchtvaartmaatschappijen, die allemaal hun basis hier hebben. ‘We hebben bedrijven vlak bij de vliegoperaties, wat betekent dat er een constante stroom van activiteit is’, zegt Lübbers. ‘Of het nu gaat om training, chartervluchten of commercieel luchtvervoer, het vliegveld biedt een breed scala aan diensten voor zowel de luchtvaartindustrie als het lokale bedrijfsleven.’ ‘In totaal waren er het afgelopen weekend al 140 vliegtuigen aanwezig op het vliegveld, wat getuigt van de levendige gemeenschap die het vliegveld heeft opgebouwd.’ Ook tijdens ons gesprek Wiard Lübbers en Karin Scheffermann was het een komen en gaan van vliegtuigen. We zaten in de toren en Copi had het maar druk

ken is bij het vliegveld, speelt een belangrijke rol in de zakelijke en organisatorische kant van het vliegveld. Met haar kennis van bedrijfsvoering hoopt zij een belangrijke schakel in het succes van het vliegveld te worden. Scheffermann werkt nauw samen met Dieter Backer, de Geschäftsführer (CEO) van het vliegveld en het bestuur van het vliegveld, en zorgt ervoor dat alles soepel verloopt. Scheffermann heeft een sterke band met de regio, aangezien ze altijd in Leer heeft gewoond en goed bekend is met de lokale gemeenschap. Ze heeft zelfs een keer een parachutesprong gemaakt, wat haar liefde voor luchtvaart nog verder benadrukt. ‘Het vliegveld speelt niet alleen een economische rol, maar het is ook een ontmoetingsplaats voor mensen die van de luchtvaart houden. We hebben een gemeenschapsgevoel gecreëerd, wat iets is waar we trots op zijn,’ zegt Scheffermann.

Met een sterke basis en een groeiend netwerk is de toekomst van vliegveld Leer-Papenburg veelbelovend. Het 55-jarig jubileum markeert niet alleen een terugblik op het verleden, maar ook een vooruitblik naar de toekomst. Lübbers en Scheffermann zijn beide optimistisch over de verdere ontwikkeling van het vliegveld, vooral gezien de groeiende belangstelling voor luchtvaart en de steeds grotere rol die regionale luchthavens spelen in de luchtvaartwereld.

‘We blijven werken aan de uitbreiding van onze faciliteiten en het versterken van ons netwerk’, zegt Lübbers. ‘We willen een plek blijven waar zowel professionals als luchtvaartenthousiastelingen zich thuis voelen.

Het vliegveld heeft veel potentieel en we kijken uit naar de volgende 55 jaar.’

Het 55-jarig jubileum van vliegveld Leer-Papenburg is een belangrijk moment in de geschiedenis van het vliegveld, dat niet alleen de afgelopen decennia viert, maar ook de toekomst van de luchtvaart in de regio benadrukt. Het vliegveld heeft zich bewezen als een veelzijdig luchtvaartcentrum dat een belangrijke bijdrage levert aan de lokale gemeenschap, de luchtvaartindustrie en de cultuur van de regio.

Met een rijke geschiedenis, een levendige gemeenschap en een ambitieuze toekomst, zal Flugplatz Leer-Papenburg ongetwijfeld een belangrijk rol blijven spelen in de luchtvaart in Noord-Duitsland.

Karin Scheffermann: Een oog voor bedrijfsmatigheid en gemeenschaps­ betrokkenheid Karin Scheffermann, die als Prokuristin (zeg maar bevoegd vertegenwoordiger) betrok-

Geen terrasweer maar toch…

AOPAMAGAZINE | 15

tekst Gerrit Brand | foto’s Suhaila Sahmarani

DE SAAB SAFIR:

Vliegende Herinnering aan de Rijksluchtvaartschool Drie oud-KLM-vliegers houden de historie in de lucht

Op Lelystad Airport staan twee glimmende metalen vogels die herinneringen oproepen aan een gouden tijdperk van Nederlandse luchtvaartopleiding: de Saab Safir PH-RLA en PH-RLD. Deze karakteristieke lesvliegtuigen, ooit de werkpaarden van de Rijksluchtvaartschool (RLS), vliegen nog steeds—zij het nu als liefhebberij, dankzij de toewijding van een aantal gepassioneerde oud-KLM/Martinair vliegers waaronder Guus Kieft, Jan Pfundt en Jurjen Wiersma

16 | AOPAMAGAZINE

Jurjen Wiersma en Jan Pfundt

Een vliegende erfenis De RLS, jarenlang de kweekvijver voor verkeersvliegers in Nederland, maakte decennialang gebruik van de Zweedse Saab Safir 91D. De D-versie werd vanaf eind jaren

’50 intensief ingezet om aspirant-vliegers de kneepjes van het vak bij te brengen.

De toestellen PH-RLA en PH-RLD, beide gebouwd in 1959, zijn daar tastbare overblijfselen van.

‘Mijn vierde lesvlucht ooit was op de PH-RLA,’ vertelt Jurjen Wiersma (KLM 1977–2006) met een glimlach. ‘Toen ik er, alweer ruim tien jaar geleden, opnieuw instapte, dacht ik meteen: het ruikt nog net

AOPAMAGAZINE | 17

zoals vroeger.’ Jurjen vliegt tegenwoordig met Jan Pfundt (KLM 1970–2002) en een aantal collega’s in de stichting LOL, waarbij het zeker waard is om te vermelden dat, samen met Ronald Dijkstra en Berry Schaap, Jan medeoprichter is van Stichting Levende Oude Luchtvaart in 1991.

‘Vanwege vlootvernieuwing kwamen de SAABjes beschikbaar en we wilden voorkomen dat dit erfgoed, naar het buitenland zou verdwijnen,’ aldus Jan. ‘Wij vonden: dit is technisch én cultureel erfgoed. Dat moet behouden blijven.’

Guus Kieft (KLM 1978–2007) kocht de PH-RLD in 2018: ‘Ik vlieg nu gewoon voor m’n plezier. Oude liefde roest niet!’

Techniek van een andere tijd De Saab Safir 91D is een product van zorgvuldig Europees ontwerp. Het toestel werd na de tweede wereldoorlog ontworpen door Anders J. Andersson, voormalig hoofdontwerper bij Bücker en staat bekend om zijn precieze stuurkarakteristieken. Waar Amerikaanse lesvliegtuigen vaak de kenmerken hebben van stevige stuurkrachten en ruime veiligheidsmarges, onderscheidt de Safir

zich met lichte en verfijnde besturing. ‘Je stuurt ‘m echt met twee vingers,’ aldus Jan. Het is een driezits toestel, ontworpen voor een leerling, instructeur en eventueel een navigator. Met zijn intrekbare landingsgestel was het voor zijn tijd een geavanceerd opleidingsvliegtuig. ‘Dat intrekbare onderstel zie je nauwelijks in de kleine luchtvaart,’ zegt Jurjen. ‘En hij is gecertificeerd voor aerobatics. Dat was ook waarom destijds gekozen werd voor de Saab en niet voor de Chipmunk.’

De D-versie van de Safir is uitgerust met een 180 pk Lycoming O-360 viercilinder boxermotor, ook bekend van onder meer de Piper PA-28 Cherokee. De krachtbron verving de aanvankelijke De Havilland Gypsy Major lijnmotor - en zescilinder installaties in eerdere uitvoeringen.

Onderhoud als ambacht Hoewel het vliegen zelf vooral voor plezier bedoeld is, brengt het onderhoud van deze historische machines de nodige uitdagingen met zich mee. Onderdelen zijn schaars, technici met kennis van zaken worden

Jurjen Wiersma en Guus Kieft trekken de PH-RLD uit de hangar op Lelystad Airport 18 | AOPAMAGAZINE

V.l.n.r. Jan Pfundt, Jurjen Wiersma en Guus Kieft. Trotse vliegers op de Saab Safir

AOPAMAGAZINE | 19

steeds zeldzamer en het certificerings­ systeem is veranderd.

‘Vroeger vloog dit toestel onder een ICAO BVL,’ legt Jan uit. ‘Maar met de komst van EASA werd alles opnieuw gecategoriseerd. Voor oude vliegtuigen, die niet meer ondersteund worden door de fabrikant, zoals deze, betekent dat: geen officieel type support. Gelukkig werkt Saab in Zweden nog mee—ze leveren, waar nodig, documentatie en ondersteuning.’

‘De propeller, een tweebladige aluminiumen hydraulisch verstelbare McCauley, wordt niet meer geproduceerd. Oliekeerringen, pakkingen en andere onderdelen moeten soms gezocht worden tot in de uithoeken van Europa of we ‘improviseren binnen de regels’. Je mag niet zomaar een andere propeller monteren,’ zegt Guus. ‘In Zweden vliegen veel Safirs experimenteel, dan mag dat wel. Maar dat brengt jaarlijks weer een hoop gedoe en beperkingen met zich mee.’

De PH-RLA, waar Jurjen en Jan op vliegen, wordt onderhouden door Vliegwerk Holland op Midden-Zeeland, terwijl Guus het onderhoud laat doen op Texel. Je moet echt technici hebben, die de oude technieken nog beheersen,’ zegt Jan. ‘Bij de gedeeltelijk linnen vleugelbespanning bijvoorbeeld komt klassiek vakmanschap kijken.’

Nostalgie met een missie Alle drie de vliegers zijn duidelijk gedreven door meer dan alleen het vliegen.

‘We willen het gedachtengoed van de RLS bewaren,’ zegt Jan. ‘Het was een staatsopleiding, met een strenge selectie, vergelijkbaar met die van de Koninklijke Luchtmacht. Wie werd aangenomen, moest na het voltooien van de training, contractueel vastgelegd, minstens tien jaar voor een Nederlandse werkgever gaan vliegen. Het was een continu proces: men werd opgeleid om te voldoen aan de

eisen en behoeftes van o.a. de KLM en Martinair.’

‘We passen zelf inmiddels qua leeftijd wel binnen de historische luchtvaart,’ zegt Jurjen met een knipoog. ‘We hebben het altijd kleinschalig willen houden. Gewoon vliegen, en ondertussen het erfgoed behouden.’

Voor Kieft is het simpel: ‘Het is pure nostalgie. En het vliegt zó lekker. Het is strak, je voelt alles, je stuurt direct. Dat krijg je niet in een moderne kist.’ Zijn enthousiasme wordt alleen getemperd door de wetenschap dat de medische keuring uiteindelijk een keer een einde kan maken aan het vliegen. ‘Maar tot die tijd? Blijven vliegen.’

De toekomst van oude techniek Wat brengt de toekomst voor deze unieke vliegtuigen? Volgens de mannen is het vooral een kwestie van volhouden. ‘Avgas wordt een probleem, zeggen ze,’ aldus Jan, ‘maar wij vertrouwen erop dat ook dáárvoor een geschikte oplossing zal worden gevonden.’

‘Wat zeker blijft, is de liefde voor het vliegen. ‘zegt Kieft. ‘Het landen van de SAAB is een eitje. Dat komt mede door de grote spanwijdte. Hij blijft net even hangen. Mooi is dat. Twee weken geleden nog, met forse crosswind. Je voelt het nauwelijks. Dat is zo’n heerlijk kenmerk van dit vliegtuig.’

20 | AOPAMAGAZINE

Guus Kieft

Historie in de lucht houden De Saab Safirs op Lelystad zijn meer dan alleen oude vliegtuigen. Ze zijn levende geschiedenis, tastbare herinneringen aan een tijd waarin het opleiden van verkeers-

Jurjen Wiersma

vliegers een nationale zaak was en waarin techniek en vakmanschap centraal stonden.

Dat deze machines nog steeds de lucht in gaan, is te danken aan mensen als Kieft en de leden van de stichting LOL. Niet

Vraag over adverteren in dit blad?

Bel 06-50831893 of mail: info@aopamagazine.nl

alleen omdat ze de techniek beheersen, maar vooral omdat ze de geest van de RLS levend willen houden. Zoals Jan het verwoordt: ‘Dit is technisch erfgoed en dat laat je niet zomaar los.’

Ready for take-off Prijzen vliegtuigen: Blackshape Prime (MLA): les € 315,- p/u, huur € 215,- p/u Tecnam P-Mentor:

les € 330,- p/u, huur € 230,- p/u

Cessna 172M:

les € 320,- p/u, huur € 220,- p/u

Zie voor alle opleidingen, tarieven en kortingsmogelijkheden: www.zelfvliegen.nl/prijzenprijzen

Private Pilot License (PPL) Light Aircraft Pilot License (LAPL) Recreational Pilot License (RPL-MLA) Single Engine Piston (SEP) renewal Night VFR rating (NR) Zelf Vliegen B.V. | Emoeweg 4

8218 PG Lelystad Airport 0320-785 522 | zelfvliegen.nl info@zelfvliegen

AOPAMAGAZINE | 21

tekst en foto’s Gerrit Brand

De Toekomst van de Luchtvaart en Historisch Vliegen:

Een Blik op Oostwold Airport Een gesprek met Tom en Wout van der Meulen

De luchtvaartsector staat voor een aantal grote uitdagingen. Toenemende kosten van vliegen, luchtruimindeling, de dynamiek van de luchtvaart verandert snel.

Dit is zeker het geval voor kleinere luchthavens en bedrijven die zich onder andere richten op historische luchtvaart, zoals Oostwold Airport.

Dit kleine maar invloedrijke vliegveld, gelegen in het noorden van Nederland, is de thuishaven voor een aantal enthousiaste vliegers en GA-vliegtuigen, met een bijzondere focus op het onderhoud en restauratie van (klassieke) vliegtuigen.

22 | AOPAMAGAZINE

Oostwold Airport, onder leiding van Tom en Wout van der Meulen, speelt een cruciale rol in de luchtvaartgemeenschap, zowel voor training als voor het onderhoud van vliegtuigen. Tom van der Meulen is zeker geen onbekende in de luchtvaartwereld.

Wout en hij beschikken over een flink aantal licenties, waaronder CPL (Commercial Pilot License) en FI (Flight Instructor), en Tom heeft zelfs de status van examinator.

Het vliegveld staat vooral bekend om zijn historisch georiënteerde luchtvaart en het onderhoud van (klassieke) vliegtuigen.

De passie voor luchtvaart is duidelijk zichtbaar op Oostwold Airport. Tom en Wout delen hun liefde voor vliegtuigen en vertellen enthousiast over de historische toestellen waarmee ze werken. Onder deze vliegtuigen bevinden zich iconen zoals de Harvard, Stearman, en de Piper Cub – vliegtuigen die niet alleen in hun onderhoud en restauratie, maar ook in hun vliegen een belangrijke plaats innemen binnen hun activiteiten. De geschiedenis van de luchtvaart is belangrijk voor hen, niet alleen vanwege de nostalgie, maar ook vanwege de technische kennis die vereist is om deze klassieke vliegtuigen in de lucht te houden.

Historische Luchtvaart, meer dan alleen vliegen Oostwold Airport is een thuishaven voor verschillende historische vliegtuigen die een belangrijke plaats innemen in de luchtvaartgeschiedenis. De Piper Cub is een

Het karakteristieke havengebouw annex restaurant en kantoren op Oostwold

voorbeeld van een vliegtuig dat al jarenlang in gebruik is, zowel voor vliegkunst als voor recreatief vliegen. De PH-TOK, een Piper Cub die Wout zelf heeft gerestaureerd is een voorbeeld van het vakmanschap dat nodig is om deze vliegtuigen in hun oude glorie te herstellen. De restauratie van dit vliegtuig duurde twee jaar, en het toestel werd in 2013 weer operationeel na een lange periode buiten gebruik te zijn geweest. Dit vliegtuig heeft een rijke geschiedenis, afkomstig uit surplusvoorraden van de militaire luchtvaart die na de Tweede Wereldoorlog werden omgezet naar civiele luchtvaart.

De restauratie van historische vliegtuigen is een tijdrovende en kostbare taak, maar het is iets waar de Van der Meulens zich met passie voor inzetten. Ze geloven in het behouden van de geschiedenis van de luchtvaart en de waarde van deze vliegtuigen voor de toekomstige generaties.

Historische vliegtuigen zijn niet alleen een stukje techniek, maar ook een cultuur. De betekenis ervan wordt echter niet altijd erkend door de overheid, wat hen in de afgelopen jaren heeft belemmerd in het organiseren van grote evenementen, zoals luchtshows.

De kwestie van luchtshows Oostwold Ariport staat bekend om de organisatie van zijn luchtshows. Hoewel de luchtshows die op Oostwold werden gehouden een groot succes waren, heeft de van overheidswegen geboden ondersteuning de afgelopen jaren sterk afgenomen. De kosten voor het organiseren van dergelijke evenementen zijn hoog, en de benodigde inzet van vrijwilligers is enorm. Ondanks het enthousiasme van het publiek en de vrijwilligers, wordt het moeilijker om luchtshows rendabel te houden. De houding van de overheid, die luchtvaart niet altijd als cultuur beschouwt, heeft het organiseren van deze evenementen bemoeilijkt.

‘De overheid biedt weinig tot geen steun voor de organisatie van luchtshows, wat het lastig maakt om een evenement te organiseren dat niet alleen kostendekkend is, maar ook aantrekkelijk blijft voor het AOPAMAGAZINE | 23

tuigen. Het onderhoudsbedrijf heeft niet alleen klanten uit Nederland, maar ook uit Duitsland, wat getuigt van de expertise en betrouwbaarheid van het bedrijf als onderhoudsfaciliteit.

Met een verharding van de landingsbaan in 2022, die maar liefst een kilometer lang is, is Oostwold Airport nu beter bereikbaar voor klanten, zelfs in de wintermaanden wanneer de grond vaak nat is en het moeilijk is om te vliegen. De verharde baan is een belangrijke investering geweest voor het vliegveld, aangezien het hen in staat stelt om klanten het hele jaar door te ontvangen, ongeacht de weersomstandigheden.

Links Wout, rechts Tom van der Meulen

publiek. Het gebrek aan medewerking van de overheid maakt het moeilijk om bijvoorbeeld verkeersbegeleiding buiten het terrein te regelen of bezoekers in goede banen te leiden,’ vertelt Van der Meulen.

Dit heeft er uiteindelijk toe geleid dat Oostwold Airport in 2023 besloot om te stoppen met het organiseren van luchtshows.

De toekomst van de luchtvaart: Duurzaam en Duurder De luchtvaart staat niet stil, en de toekomst lijkt alleen maar duurder te worden. Tom van der Meulen: ‘Als we de prijsontwikkelingen van de afgelopen vijfentwintig jaar vergelijken, zien we een verdubbeling van de kosten van het vliegen en andere luchtvaartgerelateerde diensten.’

Tom en Wout zijn van mening dat de prijsstijgingen in de luchtvaart onvermijdelijk zijn, maar dat dit niet noodzakelijk een negatieve ontwikkeling hoeft te zijn voor de toekomst van de luchtvaart. ‘De stijgende kosten kunnen deel uitmaken van een bredere trend van duurzaamheid, waarbij

technologieën zoals elektrische vliegtuigen steeds belangrijker worden.’

Tegelijkertijd worden de operationele kosten voor kleinere luchtvaartbedrijven zoals Oostwold Airport steeds hoger.

‘Van brandstofprijzen tot de kosten van vliegtuigonderhoud, alles lijkt duurder te worden. De introductie van alternatieve brandstoffen, zoals Mogas en UL94, kan een rol spelen in het verduurzamen van de luchtvaart, maar de implementatie ervan heeft zijn eigen uitdagingen. UL94 is bijvoorbeeld een brandstof die kan worden gebruikt in een aantal vliegtuigen, maar de overgang naar deze brandstof is geen simpele zaak.’ Tom en Wout hebben aangegeven dat ze voorlopig vasthouden aan het gebruik van Avgas, aangezien UL94 nog niet op grote schaal beschikbaar is en de effectiviteit ervan nog niet is bewezen.

Mogas is sowieso een brandstof waar Van der Meulen het niet op heeft. ‘Slecht voor de vliegtuigen. De motoren van de Cessna’s waar wij mee vliegen zijn er in principe niet voor gemaakt. Ik weet dat veel bedrijven en vliegclubs toch met Mogas vliegen, maar ik houd vast aan kwaliteit en veiligheid en wij tanken dus alleen Avgas.’

Erkend onderhoudsbedrijf Oostwold Airport is ook een belangrijk centrum voor vliegtuigonderhoud, met een erkend onderhoudsbedrijf dat onder leiding staat van Wout van der Meulen. Wout, die zelf verantwoordelijk is voor het onderhoud van de vliegtuigen op het vliegveld, heeft uitgebreide ervaring met het onderhouden van verschillende types vliegtuigen, van Cessna’s tot Pipers en historische vlieg24 | AOPAMAGAZINE

De erfenis en de toekomst van Oostwold De toekomst van Oostwold Airport lijkt in goede handen te zijn, met Wout van der Meulen die de leiding zal overnemen van zijn vader Tom. Tom, die overigens nog maar 64 jaar is en nog lang niet van plan is te stoppen. Wel brengt hij zijn kennis en ervaring over op zijn zoon. Beide mannen geloven dat het vliegveld goed gepositioneerd is voor de komende jaren. De verharde baan en de focus op onderhoud en restauratie geven het vliegveld een stevige basis voor de toekomst.

Terwijl de luchtvaartsector blijft evolueren, blijft Oostwold Airport trouw aan zijn roots als een plek waar luchtvaartpassie, technische vaardigheid en een diep respect voor de geschiedenis van de luchtvaart samenkomen. In een wereld die steeds complexer wordt, blijft Oostwold Airport een voorbeeld van de waarde van behoud, vakmanschap en de blijvende liefde voor vliegtuigen.

Toewijding en een beetje geluk Oostwold Airport is niet alleen een belangrijke speler in de luchtvaart, maar ook een baken van passie en vakmanschap in de wereld van de historische luchtvaart. Tom en Wout van der Meulen hebben bewezen dat met toewijding, kennis en een beetje geluk het mogelijk is om een vliegveld te runnen dat zowel technisch als cultureel van groot belang is. De toekomst zal ongetwijfeld uitdagingen met zich meebrengen, maar met een solide basis en een passie voor luchtvaart lijkt Oostwold Airport goed gepositioneerd om zijn unieke bijdrage aan de luchtvaartgeschiedenis voort te zetten.

tekst en foto René L. Uijthoven

Inschrijvingen burgerluchtvaartregister

In het eerste kwartaal van 2025 werden 21 general aviation toestellen in het PH-register ingeschreven, waarvan zeven in de maand januari en negen in februari. De in 1975 gebouwde PH-LAW werd weliswaar formeel toegevoegd, maar staat toch niet in de onderstaande lijst, omdat deze twin al eerder in het PH-register was opgenomen. Datzelfde geldt voor een paar andere vliegtuigen. De meeste voor het eerst ingeschreven luchtvaartuigen werden als occasion uit het buitenland aangekocht, waaruit volgt dat echt fabrieksnieuwe vliegtuigen dit keer tot de minderheid behoren. De meest ‘exotische’ machine die in het eerste kwartaal van 2025 aan de PH-lijst werd toegevoegd, is de eerder in het Mexicaanse luchtvaartuigenregister opgenomen Airbus EC175 B, die nu als PH-SSF staat ingeschreven. Een mooie aanwinst. De in Nederland ingeschreven vloot van gebruikte Beech twin proppers is opnieuw uitgebreid en wel met de PH-ZIZ. Dat is een model C-90A en dat is niet de eerste Beech C-90A in ons land en het is zelfs niet de eerste met een PH-ZxZ-kenmerk. Deze machine was voordien in het Turkse TC-register opgenomen. Echte oudjes kwamen er het eerste kwartaal niet bij, hoewel we zullen moeten erkennen dat de drie uit het Britse G-register afkomstige Cessna 152’s al aardig op leeftijd beginnen te raken. Gebruikt of fabrieksnieuw; gefeliciteerd met jouw of jullie nieuwe vliegtuig.

registratie

fabrikant

model

bouwjaar

vorige registratie

Derde kwartaal PH-0D7 PH-ACD PH-BLU PH-BRO PH-CPS PH-DWP PH-EKE PH-EPT PH-GYG PH-MLD PH-RTM PH-RVT PH-SSF PH-THW PH-TNT PH-UTL PH-VAL PH-VIZ PH-WJF PH-ZIZ

Tecnam S.r.l.

Cirrus Cirrus Cirrus Cessna EMBRAER Robinson Tecnam Cessna Robinson Cirrus Van’s Airbus Tecnam Van’s Dassault Cirrus Textron Cessna Beech

P2002 Sierra SR20 SR22T SR22 152 EMB-135ER R44 II P2002-JF 152 R44 II SR20 RV-10 EC175 B P2010 TDI RV-7 Falcon 7X SR22 525C 152 C90A

2015 2003 2023 2008 1978 2000 2018 2011 1978 2006 2024 2025 2019 2025 2025 2022 2022 2025 1978 1991

OO-H46 N264CD N26VL D-ENKH G-CGSP G-CGMB OK-WYZ G-CGWO G-CEYG OO-XTC N27VL XA-EZM

N498FJ OY-UGO G-BMGG TC-MSS

AOPAMAGAZINE | 25

26 | AOPAMAGAZINE

​ e landingsbaan van Oostwold Airport is in april 2023 geasfalteerd. Voorheen had de D baan een lengte van 900 meter, waarvan de eerste 600 meter waren voorzien van grasstenen. Met de vernieuwing is er een volledig geasfalteerde baan van 871 meter lang en 20 meter breed gerealiseerd. D ​ aarmee is de infrastructuur van het veld aanzienlijk verbeterd. Een heerlijke baan om op te landen met een GA-vliegtuig. Veel GA-piloten hebben hun weg naar het ‘hoge noorden’ al gevonden. De groei van de algemene luchtvaart­ activiteiten op het vliegveld zet lekker door.

AOPAMAGAZINE | 27

Your Firewall Forward Specialist

Lycoming, Continental & superior engines REPAIR OVERHAUL SHOCKLOAD INSPECTION TROUBLESHOOTING & SUPPORT

Non Destructive Testing MAGNETIC PARTICLE INSPECTIONS FLUORESCENT PENETRANT INSPECTIONS ENGINE MOUNT INSPECTIONS (INCL. POWDER COATING)

Components CYLINDERS REPAIR WITH PROFESSIONAL HONING

CARBURATORS REPAIR & OVERHAUL

MAGNETO’S 500HRS INSPECTION & OVERHAUL

AIRCRAFT & ENGINE HOSES ASSEMBLY & OVERHAUL

Contact us

B E.145.

E-mail info@pmmwingservice.aero

Patrick Van Doren Managing Director FAA Powerplant Mechanic

Website www.pmmwingservice.aero Tel +32/(0)14.23.66.56

41

Address Bannerlaan 40 d 2280 Grobbendonk Belgium

Mobile +32/(0)499.500.900

38

www.europeanaircraftsales.com sales@europeanaircraftsales.com

Official dealer in Scandinavia, Finland, the Netherlands and the Baltics!

@europeanaircraftsales

28 | AOPAMAGAZINE

G N I T R O EDENK

who did what?

AOPA L

g erenigin langenv p werk e b te ts roo hoo van de g e doen wij een g ent u lid eraard ra b it d U A ij .

P b A O an A r de G o Met uw o . v ld n re Als lid v e BULLETIN NR. 422 MEI 2025 e d GA ter w ankelijk te hou elen aan! g voor de e rd s o to p on erland antal vo ment o om Ned or u ook een a abonne n l e o o f v v e r e ri e van d uwsb zitten n ie n re e te s fi jk pro ewekeli r kunt u nze twe e Owne n la Naast o P d ij e lijfbla euring b prachtig ingen: 29 Who did what? - De dossiers; Matthijs van Dusseldorp, dische k e m rt g o e k li uw v gende p o g in Simon Paul, Mark Rademaker, John van Asperen, Jos Breuers, kort College eld 10% viation s Gemidd A e h ic Karel Abbenes | 33 AOPA | KNVvL GA Season Opener tc rv u e bij D Hertz alth S pleiding KLM He auto bij o n e w e u n p l bri n va ing o bij vlieg et hure 5% kort % een bril ing op h n rt a FR of 35 o v V k f y a s % op Ea Tot 15 aansch e e ti d n e p c o rm li rting le platfo 15% ko op sing g in entie c n P-51D rt li o 30% k jd op ee latform ti p k i lo lt b u n op m 0 minute korting ing op 3 rt o k eteo ts ro h e Flig tvaartm 200 eu an Luch n Vintag v a v e it g s n b ebruik e we Musta als lid g ng tot d Mattthijs van Dusseldorp Zoals u weet vinden er zeer veel illegale droOndertussen vlieg ik zelf mijn uurtjes in u a g e e o h to zien Gratis in om te g lo nevluchten plaats, eigenlijk uitsluitend door deze tijden en dan moet ik eerlijk toegen e site nze web e kortingen. o r a a n vliegers uit de open categorie, een categorie ven dat ik soms wel schrik van het niveau Ga n dez aken va kunt m

AOPA Ledennieuws - Inhoud

DE DOSSIERS

Mark Rademaker Evenals de andere be stuursleden actief op en rond onze Fly In op Teuge.

Gesprek gevoerd met Rene

op de radio. We weten allemaal dat als je bij DutchMil incheckt, dat je dan altijd even een positie-update geeft in je initiële call, zoals “west of Harderwijk” als je de Bravo departure vliegt vanaf Lelystad. De plek in Nederland waar je op dat moment bent is belangrijk voor ze. Ik hoorde hen met de luchthaven exploitant over de nieuwe een aantal keren vragen vandaag “what huisvesting. Wellicht komt die in een voorma is your position?” - misschien moeten we lige F16-shelter. Voor de rest de gebruikelijke daar eens wat aandacht aan besteden in afhandeling van e-mails en financiële zaken. de komend edities.

Week 33 staat de conversie van ons huidige

Vrugt, projectdirecteur Luchtruimherziening

website/nieuwsbrief/administratief/ledenre Tot de volgende editie!

(vallend onder het Ministerie van Infrastruc -

gistratie/evenementenagenda-systeem op de

tuur en Waterstaat), over de betrokkenheid van

rol. FingersPaul crossed! Dit soort conversies blijken Simon

de General Aviation sector bij belangrijke Het voorjaar is begonnen enditdaarmee ook

altijd weerbarstiger dan vooraf gedacht…..ho -

de start Deelname van het General Aviation seizoen! project. aan de werkgroep Airspace Onlangs vond op Breda Airport Infringements bij de LVNL.International Optuigen van een aka Seppe de opening plaats; wederom een denktank/taskforce luchtruimherziening (samen succes.

Als PRen&NACA), Communications man met de KNVvL dit in het kader vanben je uiteraard betrokken bij de organisatie. Ik het oplijnen van de input die de GA levert in het had die dag ook het fototoestel mee en een kader van de luchtruimherziening. Secretariële goede lens om de dag zelf “te spotten”!

pelijk tot de volgende keer.

het beantwoorden van vragen van leden. Verder

bezoeken aan vliegvelden. Naast een grotere

Aukje Engel Komkommertijd? Al lerminst! De afgelo -

werkzaamheden als ad interim neventaak en

Maar dit event is niet het enige; de AOPA ook dankbaar gebruik gemaakt van het fantasti Fly-In op Drachten op 5 juli slokt ook wel sche vliegweer deze weken. wat tijd op. Inmiddels gaan de inschrijvingen hard en zijn bepaalde tijdsloten al volgevan Asperen boekt. Samen met deJohn organisatie ter plekke Na een geslaagd tripje schrijven we de pilot-briefing zodat we straks naar de Britse Scilly Is allemaal veilig van die geweldige dag kunnen genieten. De komende weken zal“plicht” er meer lands riep de weer communicatie over die dag volgen. en moesten op vrijdag 6 juli de kraampjes voor de AOPA Fly In opge -

Ondertussen ben samenTeuge. met de bouwd worden opik vliegveld Deandere warmte bestuursleden ook bezig om de Regional werkte niet mee. Maar de volgende dag wel en IAOPA meeting te organiseren in Den Haag. het werd weer een groot festijn met veel blije Deze vindt plaats van 9-11 mei en daarbij vlieggezichten. De maandelijkse bestuursver zullen verschillende AOPA representatives uit gadering bijgewoond. De financiële huishou Europa aanschuiven. Sommige General Aviding van het clubblad kritisch bekeken. Daar ation issues hebben vaak niet alleen betrekmoeten we nog stevig in verbeteren.

Voor de king op Nederland maar gelden ook in andere Vliegclub Twente malen overleg gehad Europese landen.aantal Die krachten worden tijdens zo’n regional meeting gebundeld.

FLY IN denken we ook na over de haalbaarheid van ad-hoc FLY IN's en andere ledenactiviteiten die relatief makkelijk en kort van te voren ge organiseerd kunnen worden. Meer informatie volgt. Ook via onze Social Media kanalen. Je zult maar met Facebook hebben willen stop pen en dan opeens Director Communications Aopa Netherlands zijn. Alles voor Aopa! En nu we het toch over social Media hebben; u

Eind maart spraken we me het ministerie van I&W over de verkleining van de CTR’s, een voornemen van het ministerie, samen met LVNL, om drone-operaties aan de paar mooie vluchten gemaakt o.a. een retour randen van de CTR’s mogelijk te maken.

In januari reageerden we op een internetconsultatie genaamd Regeling Zonering Onbemande Luchtvaartuigen in de CTR. U kunt de AOPA zienswijze terugvinden op de website.

waar de lichte drones tot 250 gram.

De professionele vliegers houden zich keurig aan de regels. Het is storend dat waar wij als gecertificeerde, gebrevetteerde en gekeurde piloten zonder vertraging op de vingers worden getikt bij een overtreding, het Simon Paul omgekeerde aan de orde is voor illegale droQua dossiers springen ne-vluchten. Omdat er bij de overheidsdiener twee met stip uit. De sten en verkeersleiding capaciteitsproblemen eerste is de introductie bestaan, handhaving en (elektronische) vande Listening in zichtbaarheid niet van grond Squawks komen door Nederland.

AOPA isbijvan mening op diverse trage voortgang EASA, lijktdat men nu delen plaatsen in Nederland de invoering van van de CTR’s vrij te geven voor droneditverkeer. systeem bijdragen tot meer veiligheid en Het voeltkan alsof een illegale situatie wordt efficiëntie.

In samenwerking met de zuster opgelost door het simpelweg vrij te geven.

Daarmee is hebben dan hetwe probleem opgelost. organisaties bij de overheid en de Om één en ander in perspectief plaatsen verkeersleiding aandacht gevraagd te voor dit is het leuk om te weten dat alleen al onderwerp. We dringen aan op plaatsingboven van Den Haag zo’nop11.000 illegale dronevluchdit onderwerp de agenda GA-Sectoroverleg ten per jaar worden waargenomen met een dat gepland staat voor 28 augustus. Het tweede drone-radar. Wij hebben in navolging van het dossier heeft ADS-B als onderwerp. ADS-B zal insturen van onze zienswijze, in een gesprek op termijn radar vervangen maar het systeem het standpunt toegelicht. geeft ook de mogelijkheid om de vlieger van Ook Defensie vliegt steeds meer met drones essentiële informatie te voorzien. AOPA maakt en de concept-beschikking van een oefening zich, samen anderekeurig belangenorganisaties wordt door met Defensie aan AOPA aangeen de industrie, hard voor een evenwichtige boden ter beoordeling. Gelukkig wordt onze invoerter metharte gebruikmaking technische input genomen.van Zo de werd bij een mogelijkheden die dit systeem biedt. recent aangekondigde oefening de hoogte van de TGB aangepast om vluchten tussen Teuge en Lelystad zonder hinder te kunnen Karel Abbenes laten vliegen en eenWe omweg viagesproken Epe, Heerde hebben en Wezep naar het visuele punt Mike van met DGLM over de nieuwe Lelystad niet nodig bleek.

Met betrekking Basic Regulations waarin tot laagvliegoefeningende inbasis het zuiden en oosten van alle EASA van het land hebben wij ook onze inzichten regels zullen worden vastgelegd. De publicatie gedeeld. is voorzien op 22 Augustus en de inwerkingtre Een groot deel van het AOPA bestuur ding begin September dit jaar. We hebben ons bezocht de AERO in Friedrichshafen. Buiten intern en ook extern bezig gehouden met de de sociale contacten kom je hier alle nieuwmogelijkheden dieop de GA-gebied. nieuwe Basic Opvallend Regulations tjes aan de weet voor de onstoename als GA kanvan betekenen. was het aantal MLA vliegtuigen met een turbine. Zo stond GogetAir AOPA PLANE OWNER | 29 AOPAMAGAZINE | 29

op de beurs met een MLA uitgerust met een TP-R90 turbine. Ook Bristell gebruikt dezelfde turbinemotor in haar XL-8 en JMB bleef natuurlijk niet achter met een turbine in een VL3. De voordelen van een turbine zijn overduidelijk. Het brandstofverbruik is niet veel lager maar er kan een mix aan fuels worden gebruikt.

Daardoor is het meer eco-vriendelijk.

Ook de vibraties zijn minder en het aantal bewegende delen in de motor is aanzienlijk lager dan bij een zuigermotor. De TBO van een dergelijke turbine is maar liefst 3000 uur ! Dit lijkt de weg vooruit in de wereld van de MLA’s en de amateurbouw. Motorbouwer Kawasaki is van plan luchtvaartmotoren te gaan bouwen.

Men start met een 4-cylinder van 117 pk (gewicht 75 kilo) en een 6-cylinder van 375 pk met een gewicht van 127 kg. Die Simon Paulmotor is zonder twijfel gericht op eerste Qua dossiers springen de markt waar Rotax nu leider is. Groot er twee met stip uit.van De brandstofproducent Swift nieuws ook eerstedie is de introductie haar loodvrije 100R brandstof klaar van Listening Squawks in heeft om uit te leveren.

Het lijkt een zeer geschikte die de 100LL kan PA is van mening dat opkandidaat diverse vervangen.

In een apart artikel meer over derland de invoering van dit deze brandstof. dragen tot meer veiligheid en

menwerking met de zuster -

bben we bij de overheid en de

Mark Rademaker

aandacht gevraagd voor dit

dringen aan op plaatsing van

op de agenda GA-Sectoroverleg

aat voor 28 augustus. Het tweede

DS-B als onderwerp. ADS-B zal

r vervangen maar het systeem

ogelijkheid om de vlieger van

matie te voorzien. AOPA maakt

t andere belangenorganisaties

, hard voor een evenwichtige

ruikmaking van de technische

opkomst was iets lager dan de vorige keer, maar er was veel goede interactie met de aanwezigen. Tijdens de bijeenkomst konden we een geactualiseerde versie van de AOPA Pilot Guide tonen. Deze zal binnenkort bij je op de deurmat ploffen. Een woord van waardering gaat ook via deze naar collega’s Karel Abbenes, John van Asperen en Simon Paul voor de vele uren die zij in het actualiseren van het boekwerk hebben gestoken.

De zienswijze die we hebben ingediend in verband met de internetconsultatie over Regeling Zonering Onbemande Luchtvaartuigen in de CTR gaf aanleiding voor beleidsmedewerkers van het ministetie om met ons in gesprek te gaan. In dat gesprek hebben we nogmaals onze zorgen geuit over de verruiming van de mogelijkheden om met drones in de CTR te vliegen. Het gaat daarbij wat ons betreft vooral om amateur drone-piloten die de regels nu al niet naleven (open categorie). Volgens de beleidsmedewerkers zijn de risico’s beperkt omdat het om drones gaat die lichter zijn dan 250 gram.

Daar hebben we dan een verschil van inzicht over.

Tijdens de AERO in Friedrichshafen (zie ook mijn voorwoord) heb ik me laten informeren over de laatste stand van zaken wat betreft de toekomst van 100LL en die van ongelode brandstoffen, waaronder 100R. Ondertussen worden in de VS vliegers opgeroepen te melden wat de ervaringen zijn met ongelode brandstoffen. Er is in dat verband door de FAA een ‘special airworthiness information bulletin’ uitgegeven. De FAA vermeldt daarbij dat “geen onveilige toestand [is] geïdentificeerd”.

die dit systeem biedt.

Karel Abbenes

Met dank aan de KNVvL, Leo van der Goot en de sprekers was de Season Opener met DGLM over de nieuwe 2025 op Seppe opnieuw een succes.

Basic Regulations waarin De presentaties vind je terug op de de basis van alle EASA AOPA-website bij het bericht van 22 maart orden vastgelegd. De publicatie over de bijeenkomst. Ik heb een bijdrage 22 Augustusgeleverd en de inwerkingtre door Vladimir Foltin (EASA) als tember dit jaar.

We hebben ons spreker te regelen en de ‘wrap up’ aan het xtern bezig gehouden met de eind van de bijeenkomst te verzorgen.

We hebben gesproken

die de nieuwe Basic Regulations

De Algemene Ledenvergadering op 5 april kan betekenen. vond plaats op Vliegveld Hilversum. De AOPA PLANE OWNER | 29 30 | AOPAMAGAZINE

Last but not least heb ik namens AOPA en KNVvL bij de ATM-beleidseenheid van het Ministerie van I&W een formeel verzoek tot wijziging van het luchtruim ingediend. Het gaat daarbij om aanpassing van de Schiphol TMA 1. Er is wat ons betreft aanleiding genoeg om de ondergrens van de TMA aan de noordoost kant op te hogen. Daarmee kan in dat deel manoeuvreerruimte worden gecreeerd voor VFR verkeer en kunnen airspace infringements verder worden teruggebracht.

John van Asperen

Voor IAOPA Europe bezig geweest statuten te laten opstellen. IAOPA Europe omvat alle Europese AOPA, waarbij Europa in dit geval gedefinieerd is als het deel dat ICAO de EUR-regio noemt.

Alle AOPA’s wereldwijd zijn gebonden aan de Constitution & Bylaws zoals opgesteld door het hoofdkantoor van International Council of Aircraft Owner and Pilot Associations (IAOPA) in Frederick, USA. Net als AOPA Netherlands is AOPA USA onderdeel van dat IAOPA; wel veruit de grootste.

Maar de EUR-regio binnen IAOPA is veruit de meest actieve buiten de USA. Elk halfjaar wordt er ergens in Europa een Regional Meeting gehouden, deze keer is dat in Den Haag op 10 mei.

Daarin worden de grensoverschrijdende onderwerpen die alle AOPA bezighouden besproken (brandstof, medicals, brevetten die over en weer toch net niet of net wel worden geaccepteerd, etc). Want Europa mag dan via EASA aan regelgeving gebonden zijn, ieder land heeft een eigen Ministerie (in Nederland: Directoraat Generaal Luchtvaart- en Maritieme zaken), een inspectie/ luchtvaartautoriteit (in Nederland Inspectie Leefomgeving en Transport) en een luchtverkeersleiding (in Nederland Luchtverkeersleiding Nederland en Air Operations Control Station / DutchMil), die allemaal hun eigen ideeën en risico-inschatting op de door EASA uitgevaardigde standaarden hebben.

United Kingdom is dus gewoon lid van IAOPA Europe, maar heeft zich inmiddels losgemaakt van de EU en dus van EASA. Allerlei grensoverschrijdende verschillen zijn ontstaan: men moet inmiddels een visum hebben om naar UK te reizen. Als je naar

UK vliegt moet je een actieve CO-detector aan boord hebben. Geen slechte regel, maar niet Europees-breed ingevoerd. Is je gestrande PH-vliegtuig na onderhoud door een UK-monteur nog luchtwaardig?

Een heel exposé om de achtergond bij het ontstaan en bestaan van IAOPA Europe sinds 2010 te plaatsen.

Tot heden opereerde IAOPA Europe als vereniging zonder Statuten. Veel nationale AOPA zagen daartoe wel de noodzaak ontstaan om als (nog) serieuze(re) partij te worden beschouwd door verschillende Europese instanties. Hopelijk worden deze Statuten in de komende Regional Meeting aangenomen en besloten.

Begin april de algemene ledenvergadering van onszelf gehouden, waarin we de leden een inzicht gaven in de lopende dossiers en de jaarcijfers over 2024 werden vastgesteld.

Ondertussen de laatste van overheidsinstanties bezocht die iets kunnen/willen/ moeten zeggen over de invoering van ADSB over UAT in Nederland. DGLM hadden we eind vorig jaar en begin dit jaar al ons initiatief gepresenteerd. Ook RDI (de zendvergunning verlenende instantie) ook gemeld wat we van plan zijn. Zolang de frequentie geen storing geeft op andere gebruikers van de ether, hebben zij geen bezwaar. ILenT in 2 keer ons initiatief uitgelegd, maar zij hebben vooralsnog een andere uitleg van het EASA-beleid dan wij uit de mond van Vladimir Foltin van EASA zelf hebben vernomen, nl dat UAT een achterhaalde technologie zou zijn en door EASA niet serieus genomen. Maar EASA ziet 4 mogelijkheden om ADSB-informatie in de cockpit te krijgen: a. 1090MHz extended squitter (ES) via de transponder, b. 978MHz Universal Access Transceiver (UAT), c. 860MHz Short Range Device (SRD) dat bijvoorbeeld door Flarm gebruikt wordt en d. 4G of 5G telecom.

1090ES wordt door de “grote” luchtvaart gebruikt en kan ook door de GA gebruikt worden. Maar congestie ligt op de loer als alle GA-vliegtuigen ook die frequentieband gaan gebruiken. Daarom is jaren geleden in USA besloten 978UAT onder 18,000ft verplicht te stellen i.p.v. 1090ES te gaan voorschrijven. Voordeel is dus dat apparatuur hiervoor breed aanwezig en betaalbaar is. Daarbij geldt dat 978MHz een beschermde luchtvaartband is, die 860MHz niet is. 860SRD heeft daarom niet de voorkeur, hoewel SafeSky inmiddels in arrenmoede deze band maar gebruikt omdat 978UAT in Europa moeizaam van de grond komt. Uiteindelijk is 4G of 5G of internet in de cockpit misschien een oplossing, maar dat moet dan wel op grotere hoogte dan waar drones vliegen en betrouwbaar geleverd kunnen worden en dat ook nog betaalbaar (Starlink kost al snel duizenden euro’s abonnement).

Met UAT ontstaat ook de mogelijkheid om flight information (NOTAM, TRA, weer) en niet alleen traffic dat je zelf “ziet” maar ook traffic information die beschikbaar is bij de luchtverkeersleiding, te “up-streamen”.

LVNL staat er positief tegenover.

Hieruit moge blijken dat UAT wat ons betreft (en met ons de overheid in Finland en Noorwegen, waar het verplicht gesteld gaat worden) de juiste keuze is: ruim beschikbare apparatuur tegen redelijke prijs en bewezen effectief.

Je kan verwachten dat ILT de veiligheid hoog in het vaandel heeft en dus haar volle gewicht achter de invoering ervan gaat zetten of tenminste niet gaat dwarsliggen.

Zeker als het ook nog helpt tegen airspace infringements (je wordt actief gewaarschuwd als je een gesloten gebied nadert).

Een no-brainer wat ons betreft.

Wordt vervolgd.

Jos Breuers

Afgelopen winter is voor mij, wat betreft vliegen, rustig verlopen. De wintermaanden zijn niet echt aan mij besteed om rond te hangen op vliegvelden, in nat gras te lopen, wachtend op VMC condities. Als koukleum kies ik voor de warme ruimte van een simulator.

De afgelopen jaren heb ik in de winter enige avonden doorgebracht in de flight simulator samen met clubgenoten. En dat is uiterste nuttig. Procedures trainen en de bekende 180 graden bocht zodra je per abuis toch IMC condities invliegt. Vanzelfsprekend is dat niet echt gewenst maar mocht het je overkomen dan zijn deze sim vlieguurtjes nuttig, hoop ik.

Binnen AOPA een respons gegeven aan DGLM met betrekking tot de wijzigingen van het oefengebied Zeewolde. Vanwege de toenemende aantallen windmolens en woningen heeft DGLM voorgesteld om het gebied te verplaatsen naar het zuidoosten van de polder. Drie gebieden heeft men gedefinieerd en AOPA is gevraagd

L’aviation l u c h t v a a r t v e r z e k e r i n g e n Vraag eens een vrijblijvende scherpe offerte bij ons aan via: info@laviation.nl

AOPAMAGAZINE | 31

wat hun advies is. Ik heb meerdere Head of Trainings benaderd samen met mede bestuurslid Matthijs de Haan zowel op vliegveld Hilversum als Lelystad. Op basis daarvan een advies samengesteld met een voorkeur voor alle drie de gebieden zodat door de instructeurs een keuze kan worden gemaakt en rekening gehouden kan worden met de heersende windrichting.

Zaterdag 22 maart heeft de gebruikelijke GA Seasonsopening plaatsgevonden, georganiseerd door AOPA en KNVvL, op vliegveld Seppe. Leuk en nuttig, begin van het vliegseizoen. Veel informatie is gepresenteerd door o.a. ILenT en EASA. De voorjaars ALV van onze vereniging op 5 april is goed bezocht. Naast de verplichte financiële cijfers, die zondermeer goed Simon Paul zijn, ook alle lopende dossiers besproken.

Qua dossiers springen Wat is er vorig jaar gebeurd maar ook wat er twee met stip uit. De wordt. Veel van deze dit jaar verwacht eerstedossiers is de introductie zijn langlopend, en vergen dus van Listening Squawks een lange adem,inmaar zijn desalniettemin zeer dat interessant PA is van mening op diversevoor ons GA vliegers. Zie op onzevan website derland de invoering dit de nodige presentaties terug bij het leden/vergaderindragen tot meer veiligheidonderdeel en gen. eerste- even inloggen. menwerking metWel de zuster

bben we bij de overheid en de

Tussendoor gelukkig weer wat mooi weer zodat ik de gebruikelijke 90 dagen checks dringen aan op plaatsing van weer kon doorlopen. Eerste vluchtjes op de agenda GA-Sectoroverleg over Nederland al weer kunnen maken aat voor 28 augustus. Het tweede om erin te komen en ik verheug me op DS-B als onderwerp. ADS-B zal de komende maanden als we met de club r vervangennaar maarSalzburg het systeem gaan. Daarna heb ik nog ogelijkheid om de vlieger van een week gepland voor een tour d’Europe matie te voorzien.

AOPA maakt in de zomer. Uiteindelijk bepaalt het weer t andere belangenorganisaties vaak waar we terechtkomen maar ons initiële doel is Scandinavië. , hard voor een evenwichtige aandacht gevraagd voor dit

ruikmaking van de technische

Karel die dit systeem biedt.Abbenes was een rustige periode voor GVMKarelHet Abbenes

Taffairs@aopa.nl. We hebben een bijeenkomst over het laagvlieggebied rond met DGLM over de nieuwe Lelystad bijgewoond en kennis kunnen Basic Regulations waarin nemen van de aangeboden mogelijkhede basis van alle EASA den zuid van het huidige gebied. Wat ons orden vastgelegd. De publicatie betreft is zou de voorkeur liggen bij een 22 Augustuscombinatie en de inwerkingtre van de -aangedragen opties. tember dit jaar. hebben HoeWe groter hetons gebied hoe minder overxtern bezig gehouden de last is onsmet adagium.

Het overleg met die de nieuwe Basic Regulations het Ministerie, ILT de provincies en de sectorgenoten kende een brede en uitkan betekenen.

We hebben gesproken

AOPA PLANE OWNER | 29 32 | AOPAMAGAZINE

cal services is van plan om drones met medische lading tussen de twee ziekenhuizen te laten vliegen. Wij zien niet veel bezwaar zolang de drones onder de 500ft MSL blijven. De ANWB is van plan dit drone netwerk verder uit te bouwen en wij blijven in overleg.

Binnenkort hebben we ook overleg met de dronehub Noord-Nederland die ook ambitieuze plannen heeft met routes door de EHGG. Binnenkort meer hierover. gebreide agenda. Het werd duidelijk dat zowel bij LVNL alsook bij het ministerie de capaciteit voor de GA beperkt is. Een aantal onderwerpen werden van de 2025 agenda gehaald en opgeschoven naar 2026. Daaronder het vliegen met een EU brevet op een MLA. Jammer dat de GA zo weinig prioriteit krijgt. Andere onderwerpen waren het operationeel zijn van de UL94 tankmogelijkheid op Lelystad en vliegclub Twente. Deze optie was al op Seppe beschikbaar en is nu ook op deze velden te verkrijgen. Denk wel aan de technische eisen die aan het airframe en de motor worden gesteld.

Met de invoering van de GAMI G100UL loodvrije brandstof in de VS loopt het niet echt lekker soepel. Er lopen onderzoeken naar de schadelijkheid van deze brandstof voor o.a. kunststoffen die gebruik zijn in airframes. Cirrus heeft laten weten dat G100UL op dit moment geen geschikte brandstof voor hun vliegtuigen is. Swift is al ver met het testen van hun 100 R loodvrije brandstof maar volgt helaas ook de STC route. Dit wil zeggen dat er geen algemene goedkeuring voor het gebruik van 100R zal komen maar dat iedere vliegtuigeigenaar een STC moet krijgen voor de motor en het airframe. Uit commerciële optiek wellicht te begrijpen maar voor ons als vliegers niet de meest optimale route.

Ook het mengen van de verschillende loodvrije brandstoffen is nog een aandachtspunt. Op dit moment lijkt mengen van 100R en G100 geen optie.

We hebben met de ANWB overleg gevoerd om te bespreken welke problemen wij zien met de TGB die de droneroute van Zwolle naar Meppel. De ANWB Medi-

We hebben de Algemene Leden Vergadering gehad op 5 April. Gelukkig waren er een aantal leden die belangstelling hebben voor wat wij als AOPA bestuur allemaal voor hen doen. Wel erg jammer dat de leden niet massaal naar de ALV’s komen. Er was ook AERO in Friedrischhafen maar ik was aan het vliegen en heb dit jaar overgeslagen. Van collegae hoorde ik wel mooie verhalen over wat daar allemaal te zien was en dat er veel Nederlanders waren om gezellig kennis mee te maken. We hebben daar de nieuwe AOPA Pilotguide kunnen presenteren waar wij als bestuur veel tijd en moeite in gestoken hebben. Binnenkort krijgen alle AOPA leden er een toegestuurd.

We hebben ook weer een paar vliegtochtjes kunnen maken. Eén van de bestemmingen was Erfurt. Een enorm groot veld met niet al te veel verkeer. Maar zelfs voor het telefoontje naar een taxibedrijf bracht men €10,- in rekening. Verder een prima veld. Wij trainen steeds vaker het uitvallen van de GPS en het gebruiken van alternatieve navigatiemethoden. Best handig en valt iedere keer toch weer niet mee. Veel VOR met DME zijn US of niet echt goed werkend. Wellicht een aanrader om te oefenen in de huidige onzekere tijd!

Mooie vluchten.

Tekst en foto’s Matthijs Dusseldorp

AOPA | KNVvL GA Season Opener

Leo van der Goot

Denise Eikelenboom

Ook dit jaar heeft de AOPA Netherlands samen met KNVvL de GA Season Opener 2025 georganiseerd, met ondersteuning van het ministerie I&W en LVNL. Met nauwelijks nog lege stoelen was het een goed bezocht evenement met zeer interessante presentaties. Uiteraard was er ook tijdens de lunch en netwerkborrel voldoende ruimte om na een lange winter weer gezellig met elkaar bij te praten. Het evenement vond plaats op Breda Airport.

Opening Onder de professionele leiding van dagvoorzitter Leo van der Goot opende KNVvL hoofdbestuur-voorzitter Denise Eikelenboom de Season Opener. Denise tipte de ontwikkelingen binnen onze sector aan, maar noemde ook het belang van een veilige sport- en werkomgeving binnen de organisatie of vliegclub.

Threat and Error Management GA Vlieginstructeur Ruud Hos sprak over Threat and Error Management (TEM) binnen de GA. TEM is een aanpak die ervan uitgaat dat piloten van nature fouten maken en risicovolle situaties tegenkomen

Ruud Hos

Theo van Gelder

tijdens de vlucht. In plaats van te proberen deze bedreigingen en fouten te vermijden, ligt de focus binnen TEM vooral op het leren met deze problemen om te gaan en daarop voorbereid te zijn.

Risico’s binnen de GA Theo van Gelder van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) kwam daarna aan het woord en nam de deelnemers mee over de verschillende risicoprofielen en de door EASA geadresseerde belangrijke risico’s binnen de GA. ILT is een aantal mitigerende initiatieven gestart. Zoals het verbeteren van de vluchtvoorbereiding, een campagne rondom LOC-I (Loss of Control in IMC omstandigheden) en het verlagen van het aantal AIRPROXen (bijna botsingen).

Vluchtvoorbereiding De ochtendsessie werd afgesloten door gedragsspecialisten Han Pret en Roos de Leeuw van ILT met een vervolgsessie over het verbeteren van de vluchtvoorbereiding. Het gaat dan met name om de vraag waarom piloten iets doen, of juist niet doen. Naar aanleiding van dat onderzoek is een pakket aan interventies gelanceerd.

Roos de Leeuw

Ook een postercampagne is daar onderdeel van.

EASA Flightpath 2030+ en ADS-L Na een uitstekende lunch van restaurant Bargo was het de beurt aan EASA. Vladimir Foltin is de Program Manager voor GA Flightpath 2030+ en Project Manager i-Conspicuity. Vladimir zoomde in op de ontwikkelingen en mogelijkheden van de ADS-L standaarden en wat deze systemen op een laagdrempelige en relatief goedkope manier kunnen betekenen om het risico op mid-air collisions tussen de verschillende luchtruimgebruikers te verlagen.

Analysebureau Luchtvaartvoorvallen De laatste presentatie van de dag was van Erik van Kampen en Adrian Young van het Analysebureau Luchtvaartvoorvallen (ABL), onderdeel van ILT. Erik gaf een toelichting over wat ABL doet, hoe het proces is ingericht en gaf inzicht over een aantal trends binnen de GA. Adrian zoomde vervolgens in op twee concrete voorvallen.

Wrap up en afsluiting Mark Rademaker, president van AOPA Netherlands, verzorgde de afsluiting. Dat deed Mark vooral door nog even een aantal zaken die de revue waren gepasseerd te onderstrepen en extra te pitchen. De kernboodschap was uiteraard om er een fantastisch mooi en vooral veilig vliegseizoen 2025 van te maken.

Vladimir Foltin

Han Pret

Mark Rademaker

Bijzonder woord van dank tenslotte aan ILT. Zij hebben een flinke bijdrage geleverd aan de inhoud van deze season opener en waren met een aantal collega’s aanwezig.

Daarmee krijgt de ILT binnen de sector een veel breder gezicht dan alleen maar de handhavende rol die ILT heeft en dat is een goede zaak.

AOPAMAGAZINE | 33

tekst Peter F.A. van de Noort

‘Alto’; van ‘hoog’, naar hoger en hoogst…;

De nieuwe Alto NG van Direct Fly

Direct Fly timmert aan de weg! De Tsjechische fabrikant van de Alto NG tweezits MLA liet de afgelopen maanden achtereenvolgens weten dat er een nieuw instrumentarium voor de Alto NG was ontwikkeld, dat de Alto NG een Pools typecertificaat had ontvangen en, met een nieuwe driebladige Woodcomp KW-21-propeller, ook een Duitse typecertificaat, en dat het 200e exemplaar van de Alto was afgeleverd.

Australië, en de Alto werd in 2011 aanvankelijk LSA-gecertificeerd met de 120 pk Jabiru, maar later kreeg het ontwerpteam toch een voorkeur voor de Rotax. Ook werd er een versie met een staartwiel ontwikkeld, maar naar deze Alto TW is nooit vraag geweest.

Dat gold wel voor de basisversie; van deze Alto TG zijn meer dan 100 exemplaren verkocht aan klanten in Tsjechië, Frankrijk, Australië, Rusland, Italië, de VS en Turkije.

En intussen was Direct Fly in samenwerking met de Technische Universiteit Praag ook bezig met de ontwikkeling van een nieuw vliegtuig. Al met al reden om eens in Direct Fly en zijn Alto NG te duiken…

De Alto NG

houdskosten moest hebben en gemakkelijk en comfortabel moest kunnen worden gevlogen. Ook werd aandacht besteed aan een goed 360º zicht voor de piloot.

Rotax 912UL of Jabiru 3300 De Alto De Tsjechische fabrikant Direct Fly s.r.o. begon zijn activiteiten in het jaar 2000, toen het bedrijf startte met de ontwikkeling van een nieuw geheel-metalen vliegtuig dat zowel als kit moest kunnen worden geleverd aan amateurbouwers, als in complete vorm aan piloten met twee linkerhanden die er alleen mee wilden vliegen. Het vliegtuig werd ‘Alto’ gedoopt (‘Hoog’ in het Tsjechisch). Het werd een tweezits MLA, die volgens de ontwerpeisen eenvoudig moest kunnen worden onderhouden, lage onder-

In 2006 vestigde Direct Fly zich in Brno in Tsjechisch Moravië. Hier begon in 2008 de productie van de Alto TG. Aanvankelijk was er nog een tweede vliegtuig in ontwikkeling, de tweepersoons Argo-hoogdekker, maar de ontwikkeling daarvan werd beëindigd toen de Alto meer perspectief bleek te bieden.

Ook bij de ontwikkeling van de Alto was het aanvankelijk nog even zoeken naar de beste configuratie. Het toestel werd zowel aangeboden met een Oostenrijkse Rotax 912UL- als met een Jabiru 3300-motor uit

In 2022 switchte Direct Fly de productie van de Alto TG naar de Alto NG. Deze gemoderniseerde variant werd ontwikkeld aan de hand van de nieuwe Tsjechische UL-2-regels voor MLA’s met een MTOW tot 600 kg. De romp van de Alto NG is 15 cm verlengd en de ophanging van de motor en de motorbeplating, de voorste wielpoot en de romp zijn verstevigd. Bij de bediening van het hoogteroer worden bij de Alto NG geen kabel meer gebruikt zoals bij de TG; deze zijn vervangen door push-pull-stangen. Sinds 2008 zet Direct Fly vol in op de kleinschalige productie van deze Alto NG. Er vliegen inmiddels meer dan 200 exemplaren van de aluminium tweezitter met exemplaren van de NG-variant in Tsjechië, Duitsland, Canada, Polen andere landen.

Overdracht van Technologie

Een Alto in de spuithal van de fabriek van Direct Fly in het Tsjechische Brno 34 | AOPAMAGAZINE

Daarnaast had Direct Fly veel succes met de verkoop van licenties en de overdracht van technologie. Zo werden in maart 2017 twee Alto’s overgebracht naar China. De testvluchten die volgden in april waren een onderdeel van Direct Fly’s trot verkondigde Technology Transfer naar het Chinese Wanfeng Aviation Industry Co.Ltd. Als onderdeel van de ondersteuning ter plaatse stuurde de Direct Fly ook een technisch team dat deelnam aan de assemblage van beide vliegtuigen, technische informatie leverde en de testvluchten in China begeleidde. De licentieovereenkomst stelt Wafeng in staat om de Alto 912 TG te bouwen en op de Chinese markt te brengen.

Daarvan is overigens tot nog toe weinig gekomen, ongetwijfeld omdat Wafeng

Specificaties Direct Fly Alto NG en STOL Cruiser

Lengte Spanwijdte Vleugeloppervlak Hoogte Cockpitbreedte Zitplaatsen Brandstofcapaciteit Motor Startafstand naar 15 m.

Landingsafstand vanaf 15 m.

Leeggewicht MTOW (maximum take-off weight) VNE (never-exceeded speed) Max. horizontale snelheid Kruissnelheid Stalling speed (landing configuratie) Stalling speed Load factor Maximum klimsnelheid

Twee Alto TG’s boven Frankrijk

De cockpit van de Ato NG is de afgelopen drie jaar twee maal gemoderniseerd

enkele maanden later, in december 2017, de veelbelovende Oostenrijkse vliegtuigfabrikant Diamond Aircraft Industries GmbH kocht.

Vliegeigenschappen De wijzigingen van de Alto NG ten opzichte van de TG hebben volgens Direct Fly niets veranderd aan de vliegeigenschappen van de Alto. Deze worden volgens de fabrikant gekarakteriseerd door “uitstekende vliegprestaties en gebruiksvriendelijkheid, waardoor het een aantrekkelijke keuze is voor zowel beginners als ervaren vliegers.

De Rotax 912-motor is een betrouwbare krachtbron die een kruissnelheid van ongeveer 200 km/u mogelijk maakt. Het toestel heeft een start- en landingsafstand van minder dan 200 meter, wat het ideaal maakt voor gebruik op kleine vliegvelden en grasbanen.

Een van de grootste voordelen van de Alto is de gebruiksvriendelijkheid. Het vliegtuig heeft eenvoudige bedieningselementen en stabiele vliegeigenschappen, waardoor het een goede keuze is voor vliegtraining. De lage stallsnelheid en stabiele vliegeigen-

Alto NG

STOL Cruiser

6,30 m 8,20 m 10,6 m2 2,25 m 1,10 m 2 92 l Rotax 912ULS 410 m 295 m 320 kg 600 kg 260 km/u

7,23 m 9,75 m 13,6 m2 2,00 m 1,20 m 2 110 l Rotax 912ULS 151 m 276 m.

180 km/u 76 km/u 87 km/u +4 / -2 5,1 m/s

182 km/u 56 km/u 74 km/u

600 kg 261 km/u

schappen maken de Alto toegankelijk voor piloten van verschillende ervaringsniveaus.

De eenvoudige en comfortabele besturing wordt gegarandeerd door het ontwerp van de vleugel. De rechthoekige vleugel en het profiel met een stompe voorrand zorgen voor voorspelbare overtrekkarakteristieken en -gedrag.

De cabine is ruim en comfortabel, met een modern instrumentenpaneel dat zowel analoge als digitale opties biedt. De 110 cm brede cockpit biedt voldoende ruimte voor een comfortabele besturing. De stoelen zijn comfortabel en bieden voldoende beenruimte. Het dak van de cockpit schuift naar voren en is op rails gemonteerd.”

wordt genoemd. De kits worden geleverd met de juiste tekeningen en gedetailleerde handleidingen. De Alto is vanaf het begin ontworpen als een zeer eenvoudig, volledig metalen vliegtuig dat geschikt is om onder amateuromstandigheden te bouwen, zonder dat er speciale werkplaatuitrusting en gereedschappen nodig zijn.

De Alto NG kan ook in andere variaties worden geleverd: mét of zonder een GALAXY GRS-noodparachutesysteem en mét of zonder sleephaak voor zweefvliegtuigen. Momenteel wordt de Alto NG getest met een Rotax 915ECi. Het toestel wordt aangeboden vanaf $103,000.

Compleet of als bouwpakket

De STOL Cruiser

ALTO NG is, net als zijn voorganger de TG, verkrijgbaar in drie voltooiingsfases: als een gedemonteerde ‘Basic Kit’; in de vorm van een geassembleerd casco als ‘Quick Kit’ en compleet afgebouwd als volledig geassembleerd vliegtuig in een versie die eenvoudigweg ‘Ready to Fly’

De fabrikant Direct Fly is naast de bouw van zijn Alto NG betrokken bij het ontwerp en de bouw van de nieuwe ultralight STOL Cruiser. Het bedrijf biedt hiervoor onder meer ontwerp- en productiecapaciteit.

De STOL Cruiser is ontwikkeld in samenwerking met de Tsjechische Technische

De Chinese Wanfeng Aviation Industry Co.Ltd. heeft twee exemplaren en de licentierechten van de Alto gekocht AOPAMAGAZINE | 35

Direct Fly laat op zijn site weten u dit jaar graag te willen ontmoeten tijdens de AERO in Friedrichshafen; hal B1, stand 206

Universiteit in Praag en wordt medegefinancierd door het Technologieagentschap van de Tsjechische Republiek.

column

De STOL Cruiser is een volledig metalen ultralight hoogdekker die werd ontwikkeld voor korte starts en landingen. Daarnaast moest dit MLA-vliegtuig een hoge kruissnelheid en voor deze categorie ongewoon hoge vliegprestaties krijgen. Dankzij deze eigenschappen is de STOL Cruiser geschikt voor allround gebruik, waaronder sportvliegen met landingen op onverharde terreinen en comfortabele reizen over lange afstanden.

Met Fowler-flaps

wordt aangedreven door een ROTAX 912 ULS-motor, maar het ontwerp maakt het mogelijk om ook krachtigere motorente gebruiken. De trapeziumvormige vrijdragende vleugel is ontworpen zonder struts en is uitgerust met slots en fowler-flaps voor een lage overtreksnelheid. De geometrie van de romp is gekozen om de piloot een goed zicht te bieden bij hogere invalshoeken.

De STOL Cruiser-MLA vloog voor het eerst in 2021 en wordt in 2025 aangeboden voor €150,000,-.

De STOL Cruiser zal worden gecertificeerd in de categorieën UL en LSA. Het vliegtuig

Fred Tegelaar

Hoe zit het eigenlijk met verzekeraars en tussenpersonen Om maar met de deur in huis te vallen, als u zoekt naar een Nederlandse verzekeringsmaatschappij waar u uw vliegtuig zou willen verzekeren, dan komt u bedrogen uit want er is geen enkele Nederlandse verzekeraar te vinden die dit doet. Voor een luchtvaartverzekering zult u dus naar het buitenland moeten. Alleen de meeste buitenlandse verzekeraars willen niet rechtstreeks zaken doen met hun klanten, want een luchtvaartverzekering is geen verzekering die je zomaar even afsluit en ook het onderhoud aan een luchtvaartverzekering, zoals tussentijdse aanpassingen in wetgeving, en eventuele aanpassingen in gebruik van het vliegtuig en/of verzekerde piloten, daar heeft u advies bij nodig.

Dat kan dus via een tussenpersoon, of verzekeringsmakelaar.

Laten we het nu eens hebben over die tussenpersoon, of verzekeringsmakelaar.

Een tussenpersoon die u heeft voor uw autoverzekering of inboedelverzekering zal zeer waarschijnlijk zijn of haar handen niet willen branden aan een luchtvaartvaartverzekering, want daar heb je echt een gespecialiseerde tussenpersoon voor nodig die de luchtvaart in Nederland goed kent en ook goed op de hoogte is van de luchtvaartwetgeving, die deels Europees is, maar ook nog steeds voor een deel gebaseerd is op Nederlandse wetgeving.

36 | AOPAMAGAZINE

Daarom is het ook nog maar de vraag of het verstandig is met een buitenlandse tussenpersoon zaken te doen? Die is immers minder op de hoogte van de verzekeringssituatie in Nederland. Om nog maar te zwijgen over het rechtstreeks afsluiten van een buitenlandse luchtvaartverzekering als dat al mogelijk is. U bent dan overgeleverd aan een buitenlandse verzekeraar die u een verzekering heeft geleverd naar buitenlands recht. Bij een eventueel geschil zult u dus altijd naar een buitenlandse rechtbank moeten en een buitenlandse advocaat of jurist moeten zoeken.

Zoals waarschijnlijk bekend werk ik bij een van de grootste verzekeringsmakelaars op luchtvaartgebied die volledig Nederlands is. Klanten verwarren ons echter vaak met een verzekeringsmaatschappij, maar dat zijn we dus niet. Wij werken volledig onafhankelijk van de verzekeringsmaatschappijen waar we zaken mee doen. Wij werken zowel met Duitse, Engelse, Franse en Belgische verzekeraars en kijken dus bij elke klant welke verzekeringsmaatschappij het beste aansluit bij de wensen van onze klant. Dit kan bijvoorbeeld afhangen van het soort vliegtuig, de vliegers, het gebruik enzovoort. Omdat we dit al tientallen jaren doen, kunnen we ook wel

Fred Tegelaar is verzekeraar is bij Driessen Rappange Verzekeringen.

zeggen dat we hier best wel de nodige ervaring in hebben. De reden waarom we nogal eens verward worden met een verzekeraar komt misschien ook wel doordat wij als verzekeringsmakelaar wat meer bevoegdheden hebben dan een tussenpersoon. Wij mogen bijvoorbeeld zelf verzekeringspolissen opmaken namens de verzekeringsmaatschappij en wij mogen een eventuele schade actief begeleiden, maar de verzekeringsmaatschappij bepaalt uiteindelijk de voorwaarden, condities en prijzen van uw verzekering. Kijk de tussenpersoon of de verzekeringsmakelaar dus niet kwaad aan als de premie van uw verzekering wordt verhoogd, want daar kunnen wij niets aan doen. Hooguit kunnen wij als klant van de verzekeringsmaatschappij bezwaar maken tegen een premieverhoging of voorwaarden aanpassing en dat doen we dan ook. En als dat niet lukt kunnen wij altijd nog proberen of we een andere verzekeringsmaatschappij voor u kunnen vinden met betere condities of prijzen.

Aircraft Maintenance Netherlands: betrouwbaar → Part 145 onderhoud → Part M, CAMO + management → Avionics shop: officieel dealer van Trig, Garmin, Aspen, Becker, Artex → Alle inspecties → Incl. structural repairs → Incl. U.S.-registered aircraft → Pitot-static en avionics tests → Verkoop Spare Parts → Vliegtuigverkoop: aircraft-4-sale.com → AOG-services 24 / 7 De Zanden 105 B 7395 PG Teuge

+31 (0) 55 323 21 74 EASA NL 145.1310

info@amnetherlands.nl www.amnetherlands.nl

Op Teuge en Lelystad

THEORIE MAAR NIET SAAI HAAL JE PPL-THEORIE IN JOUW TEMPO

www.amnetherlands.nl

AVgas 2,42

incl. Mwst

(prices may differ but usually 1 E less then in NL! Call!)

Flugplatz Leer Papenburg / EDWF 3937 x 66 feet / 1200 x 20 meters • Surface: Hard Runway 08 • Runway 26 • The friendly Airport Good Food • Warbirds pay no landing fee Address: Kloster-Thedinga-Straße 83, 26787 Leer

(Ostfriesland), Germany Phone: +49 491 5566

THEORIE VOOR VLIEGTUIG (A) EN VOOR HELIKOPTER (H) Nederlandstalige training of zelfstudie: examens bij het CBR Prettige digitale leeromgeving met 2000+ oefenvragen (ook de nieuwste), examentraining en feedback Engelstalige zelfstudie: examens in Arnhem of Brussel Ervaren docenten - PPL theorie sinds 1988 Duidelijk en praktijkgericht Ook op afstand te volgen Grondige examentraining Modern trainingscentrum In deze video leggen we je graag uit hoe we jou willen helpen met het behalen van je PPL-theorie.

Celebrating 5 years of electric flying! iFly – Pipistrel www.ifly.eu | info@ifly.eu | mobile +31 650603839

Pelikaanweg 48

+31 (0)320 243 215

8218 PG Lelystad The Netherlands

+31 (0)6 53 23 78 74 info@blubird.nl

BLUBIRD.NL AOPAMAGAZINE | 37

tekst Gerrit Brand | foto’s Aura / Peter van de Noort

AURA AERO breidt uit in Europa en levert eerste INTEGRAL R af Het Franse luchtvaartbedrijf AURA AERO heeft tijdens AERO Friedrichshafen 2025 laten zien dat het klaar is voor de volgende fase van groei. Met de levering van het eerste INTEGRAL R-toestel en de bekendmaking van drie nieuwe Europese distributeursovereenkomsten, verstevigt de fabrikant niet alleen zijn positie in de markt voor trainingsvliegtuigen, maar ook in de toekomstige hybride-elektrische luchtvaart.

Op 7 april 2025 vond de officiële overdracht plaats van de allereerste INTEGRAL R aan het Franse voltige-team Dijon Voltige. De INTEGRAL R maakte zijn eerste vlucht in juni 2020 op de luchthaven van Toulouse-Francazal. De certificatiecampagne werd afgerond in november 2024, waarna de EASA op 18 december het typecertificaat 38 | AOPAMAGAZINE

verleende. De eerste aflevering markeert de start van de seriefabricage in Toulouse, waar AURA AERO dit jaar vijftien toestellen hoopt af te leveren.

CEO en medeoprichter Jérémy Caussade benadrukte de rol van Dijon Voltige in het hele proces. ‘Zij hebben vanaf het begin vertrouwen in ons gehad en ons gesteund

tijdens de ontwikkeling van het vliegtuig.

We zijn trots dat we het eerste toestel juist aan hen mogen leveren.’

Voor Dijon Voltige speelt veiligheid een doorslaggevende rol. Men noemt dan ook graag de aanwezigheid van een volledig vliegtuigreddingssysteem. ‘De INTEGRAL R is het veiligste toestel in zijn klasse, en dat

is voor ons, als voltigeorganisatie, van het grootste belang.’

Drie nieuwe Europese distributeurs Kort na deze levering maakte AURA AERO op de beursvloer van AERO Friedrichshafen bekend dat het drie nieuwe Europese distributeurs heeft aangesteld. Het betreft gevestigde luchtvaartpartners met uitgebreide ervaring in hun respectieve markten. De samenwerking stelt AURA AERO in staat om haar commerciële aanwezigheid in grote delen van Noord-, Midden- en Zuid-Europa aanzienlijk te vergroten. Volgens Caussade betekent deze uitbreiding ‘een belangrijke stap richting bredere toegang tot de markt en versterking van zowel de INTEGRAL-familie als het toekomstige ERA-programma.’

De INTEGRAL-familie van AURA AERO omvat verschillende varianten voor training en recreatie, zowel met conventionele als elektrische aandrijving. Naast de nu gecertificeerde INTEGRAL R met staartwiel en thermische Lycoming-motor, is er de INTEGRAL S met neuswiel, die zich richt op basisopleiding en recreatief gebruik. Deze variant wacht nog op EASA-certificering.

Tegelijkertijd werkt men aan de INTEGRAL E, een volledig elektrische versie die wordt aangedreven door een Safran ENGINeUS-motor. Deze bevindt zich momenteel in een intensieve testfase. De certificering en eerste leveringen van de elektrische uitvoering worden verwacht tegen het vierde kwartaal van 2026.

Naast de tweezits trainers richt AURA AERO zich ook op de ontwikkeling van de ERA, een 19-zits hybride-elektrisch regionaal vliegtuig dat beschikbaar zal zijn in passagiers-, VIP- en cargovariant. Met een geplande actieradius van 1600 kilometer en een CO₂-reductie tot 80 procent ten opzichte van traditionele toestellen in dezelfde categorie, moet de ERA een belangrijke rol gaan spelen in de verduurzaming van het regionale luchtverkeer. De introductie in commerciële dienst staat gepland voor vóór 2030. De interesse is groot: inmiddels heeft AURA AERO al meer dan 600 intentieverklaringen voor dit toestel ontvangen.

AURA AERO werd in 2018 opgericht en heeft inmiddels zo’n 250 medewerkers in dienst. Het bedrijf is gevestigd op de luchthaven van Toulouse-Francazal en wordt ondersteund door regionale en nationale investeringsprogramma’s, waaronder het Franse ‘France 2030’-plan en het Europese EIC Accelerator-initiatief. Als lid van de Europese Future Mobility Taskforce en medeoprichter van de Alliance for Zero Emission Aviation, positioneert het zich als een van de voortrekkers van de koolstofarme luchtvaart.

Met de eerste levering achter de rug en de marktpositie in Europa versterkt, lijkt AURA AERO goed gepositioneerd om zijn ambitie waar te maken: luchtvaart efficiënter, duurzamer en slimmer maken—van basisopleiding tot regionale verbindingen.

De nieuwe partners zijn: European Aircraft Sales (Denemarken): EAS, gevestigd in Scandinavië en actief in Denemarken, Noorwegen, Zweden, Finland, Nederland en de Baltische staten, heeft meer dan 30 jaar ervaring in de verkoop van vliegtuigen en diensten voor de algemene en zakenluchtvaart.

JB Investments Ltd (Polen): JB Investments is sinds 1992 een belangrijke speler op de Poolse markt en heeft een lange staat van dienst als vertegenwoordiger van OEM’s voor vliegtuigen en helikopters en voor zowel zakelijke als publieke klanten.

En B&C SRL (Italië): B&C is actief sinds 2013 en biedt ondersteuning op maat voor zowel particuliere als professionele klanten in Italië, Malta, Albanië, Vaticaanstad en San Marino.

AOPAMAGAZINE | 39

tekst en foto’s Gerrit Brand

De toekomst is licht en elektrisch Interview met Gabriel Massey, CEO van Pipistrel, op AERO Friedrichshafen 2025

Wie tijdens AERO Friedrichshafen 2025 over het beursterrein wandelt, merkt het meteen: duurzaamheid staat centraal.

Van lichtere constructiematerialen tot alternatieve aandrijvingen en futuristische drones – de luchtvaartsector is volop in beweging. In het hart van deze revolutie staat een opvallende stand met een bekende naam: Pipistrel. De Sloveense vliegtuigbouwer, pionier op het gebied van elektrisch vliegen, laat met zijn Velis Electro en andere innovatieve projecten zien dat emissievrije luchtvaart allang geen verre toekomst meer is.

Aan het roer van dit innovatieve bedrijf staat Gabriel Massey, een Canadese luchtvaartprofessional met een passie voor technologie en duurzaamheid. We spraken

hem tijdens de beurs in een rustig hoekje van de stand, naast een stralend witte Velis Electro, waar banners met termen als zero emissions en green aviation de toon zetten.

CEO Gabriel Massey aan het roer van innovatief bedrijf 40 | AOPAMAGAZINE

Van pionier tot onderdeel van een luchtvaartgigant ‘Slovenië is een prachtig land,’ begint Massey, zichtbaar enthousiast. ‘Ik woon daar tegenwoordig en het is een fantastische plek om een luchtvaartbedrijf met een groene missie te leiden.’

Pipistrel begon bescheiden, met experimentele ultralighttoestellen en zelfgebouwde motorgliders. Maar het bedrijf groeide snel uit tot koploper in elektrisch vliegen. In 2020 behaalde Pipistrel een wereldprimeur door het eerste typecertificaat van EASA te verkrijgen voor een volledig elektrisch vliegtuig: de Velis Electro. Sindsdien zijn er tientallen van deze toestellen afgeleverd aan vliegscholen in heel Europa en Noord-Amerika.

De Pipistrel Velis Electro op Teuge bij vliegschool E-Flight Academy

In 2022 werd Pipistrel overgenomen door Textron Inc., het Amerikaanse luchtvaartconglomeraat dat merken als Cessna, Beechcraft en Bell onder zijn hoede heeft.

Voor Pipistrel betekende dat toegang tot grotere ontwikkelingsbudgetten, productiefaciliteiten en wereldwijde distributiekanalen.

‘De integratie met Textron is heel soepel verlopen,’ zegt Massey. ‘We hebben onze cultuur van innovatie behouden. Tegelijk kunnen we nu sneller opschalen, investeren in R&D en onze producten wereldwijd aanbieden. Het is echt een win-winsituatie.’

Pipistrel zit niet stil. Er is recent een cold weather kit ontwikkeld die het toestel inzetbaar maakt bij temperaturen tot -15 graden Celsius, en de laadinfrastructuur is verbeterd voor meer betrouwbaarheid. Ook werkt het bedrijf aan een nieuwe generatie batterijcellen die later dit jaar worden uitgerold.

‘Met de nieuwe batterijen halen we meer dan 75 minuten vliegtijd,’ zegt Massey. ‘Dat is meer dan genoeg voor de meeste trainingssessies en betekent een grote stap vooruit voor elektrisch vliegen.’

Elektrisch vliegen als opleidingsplatform De Velis Electro is zonder twijfel Pipistrels bekendste toestel. Het tweezits trainingsvliegtuig is licht, stil en volledig elektrisch.

Voor veel vliegscholen biedt het een betaalbaar en duurzaam alternatief voor conventionele trainers.

‘Het lage geluidsniveau is een enorme plus,’ aldus Massey. ‘Instructeurs kunnen beter communiceren met hun leerlingen, en omwonenden van vliegvelden zijn er ook blij mee. Daarnaast zijn de onderhoudskosten veel lager, omdat een elektromotor minder bewegende delen heeft dan een zuigermotor.’

AOPAMAGAZINE | 41

AERO 2025: Duurzaamheid als hoofdthema AERO Friedrichshafen is al jaren de belangrijkste General Aviation-beurs van Europa. Wat ooit begon als een bescheiden platform voor sportvliegtuigen is inmiddels uitgegroeid tot een toonaangevende ontmoetingsplek voor fabrikanten, piloten, ingenieurs en beleidsmakers. En dit jaar is de focus duidelijk: duurzaamheid.

‘We merken dat elektrisch en hybride vliegen nu echt tractie krijgt,’ vertelt Massey.

‘Er is veel belangstelling van vliegscholen, maar ook van privévliegers en regionale luchtvaartbedrijven. De technologie is eindelijk op een punt waar het economisch én operationeel interessant wordt.’

Dat enthousiasme is zichtbaar op de beursvloer. Er zijn nieuwe elektrische tweezitters te zien van Duitse startups, hybride motoren van internationale leveranciers, en zelfs drones op waterstof. Toch blijven er ook zorgen.

‘De laadinfrastructuur op vliegvelden is nog beperkt,’ erkent Massey. ‘En certificeringstrajecten blijven traag en kostbaar. Daar moet echt verandering in komen als we deze technologie breed willen inzetten.’

Panthera: een sportvliegtuig met ambitie Naast de Velis Electro toont Pipistrel ook de Panthera op haar stand: een sportief, elegant vierzits toestel dat al bijna een decennium in ontwikkeling is. De Panthera is ontworpen voor hoge snelheid en effici-

ëntie, met een aerodynamisch carbonfiber frame en innovatieve technologieën. Maar de certificering loopt vertraging op.

‘Het is een complex project,’ geeft Massey toe. ‘De eisen voor dit type vliegtuig zijn veel strenger dan voor een trainer als de Velis. Maar we hopen volgend jaar eindelijk het certificaat binnen te halen.’

De Panthera is ontwikkeld als modulair platform, geschikt voor een zuigermotor, hybride aandrijving of zelfs een volledig elektrische configuratie. Die flexibiliteit maakt het toestel uniek, maar zorgt ook voor extra ontwikkeltijd.

‘We anticiperen op toekomstige regelgeving en technologische ontwikkelingen,’

zegt Massey. ‘De luchtvaart verandert snel, en met de Panthera willen we klaar zijn voor wat komt.’

Nieuwe energiebronnen en brandstoffen Hoewel elektrisch vliegen de kern vormt van Pipistrels missie, kijkt het bedrijf ook naar andere vormen van duurzame aandrijving. Zo wordt gewerkt aan hybride systemen voor langere afstanden, en onderzoekt Pipistrel alternatieven voor traditionele brandstoffen zoals Avgas.

‘UL94 is bijvoorbeeld een interessante vervanger,’ zegt Massey. ‘Het is loodvrij en compatibel met bestaande motoren. We zijn ook betrokken bij testprogramma’s met waterstof en verbrandingsmotoren op biofuel. De toekomst is niet zwart-wit – het wordt een mix van oplossingen.’

Volgens Massey ligt de sleutel in flexibiliteit: per missie, afstand en gebruiksdoel moet gekeken worden naar de beste oplossing. ‘Een elektrische trainer is perfect voor vliegscholen. Voor regionaal vrachtverkeer kan hybride beter werken. En voor intercontinentaal verkeer ligt waterstof misschien voor de hand. Het is geen one size fits all.’

De Nuuva V300: verticale vracht

Links Jan Jaap Ferweda, directeur van iFly Benelux, de importeur van Pipistrel en Gabriel Massey 42 | AOPAMAGAZINE

Een opvallend project waar Pipistrel aan werkt, is de Nuvaa V300: een vracht-drone met een spanwijdte van 30 meter en hybride-elektrische aandrijving. Het toestel is ontworpen voor medische bevoorrading, rampenbestrijding en autonoom regionaal transport. De eerste zweefvlucht vond

plaats in januari 2025; later dit jaar volgen tests van de overgang van hover naar voorwaartse vlucht.

‘Die overgang is het lastigste deel van dit soort ontwerpen,’ legt Massey uit. ‘Daar gaan veel ontwikkelaars de mist in. Maar onze ervaring met lichte vliegtuigen en aerodynamica helpt enorm.’

De Nuvaa zal in eerste instantie vliegen met een conventionele back-upmotor, maar is ontworpen voor toekomstige elektrische of waterstofaandrijving. Daarmee past het toestel perfect in Pipistrel’s visie op flexibele, duurzame luchtvaartoplossingen.

daarvoor moet je durven pionieren, maar ook kunnen opschalen.’

Blik op de toekomst Op AERO 2025 is één ding duidelijk: de toekomst van luchtvaart is niet alleen sneller of efficiënter, maar vooral schoner en slimmer. Pipistrel loopt daarin voorop,

met een duidelijke visie, een indrukwekkend productportfolio en een CEO die de wind in de zeilen heeft.

‘Tien jaar geleden was elektrisch vliegen nog sciencefiction,’ zegt Massey. ‘Vandaag is het realiteit. De belangstelling is groot, het bewustzijn groeit, en de technologie ontwikkelt zich razendsnel. Wij zijn er klaar voor.’

Cultuur van experiment en innovatie Wat Pipistrel volgens Massey onderscheidt van andere bedrijven in de sector, is de cultuur. ‘We zijn altijd experimenteel geweest.

We schakelen snel, proberen dingen uit. En nu we onderdeel zijn van Textron, kunnen we die cultuur combineren met echte schaal en wereldwijde ondersteuning.’

Die combinatie is volgens hem cruciaal in een sector die op het punt staat fundamenteel te veranderen. ‘Betaalbaar, schoon en betrouwbaar vliegen – dáár gaat het om. En

De Panthera is bedoeld als concurrent van bijvoorbeeld Cirrus AOPAMAGAZINE | 43

tekst Gerrit Brand | foto’s Gerrit Brand en Peter van de Noort

AERO FRIEDRICHSHAFEN 2025:

Groene koers, technologische sprongen en sterke belangenbehartiging AERO Friedrichshafen blijft hét ankerpunt voor General Aviation in Europa. Van 9 tot 12 april 2025 trokken ruim 32.000 bezoekers naar de Bodensee, waar 756 exposanten uit 38 landen de toekomst van de luchtvaart lieten zien. Duurzaamheid stond meer dan ooit centraal, maar ook op het gebied van regelgeving, infrastructuur en belangenbehartiging vielen belangrijke stappen te noteren.

IAOPA Europe: krachtige stem voor General Aviation Voor veel piloten is AERO niet alleen een technologiebeurs, maar ook een ontmoetingsplek waar de belangen van de General Aviation stevig onder de aandacht worden

44 | AOPAMAGAZINE

gebracht. De stand van IAOPA Europe was dan ook een belangrijk knooppunt, met gesprekken over onder meer toegang tot luchtruim, behoud van kleinere vliegvelden en de positie van GA binnen Europese wetgeving.

De dag vóór de beurs begon, vond al de vergadering plaats van het EASA General Aviation Advisory Committee. Meer dan 40 vertegenwoordigers uit industrie en overheid kwamen bijeen om te spreken over onder andere IFR-naderingsprocedures voor vliegvelden zonder grondinfrastructuur, nieuwe technologieën voor botsingsvermijding en licentie- en certificeringskwesties.

Een belangrijke gebeurtenis was het bezoek van EASA’s nieuwe Executive Director, Florian Guillermet, aan de IAOPA-stand op de eerste beursdag. Samen met een team van experts en beleidsmakers kwam

Veel aandacht ook voor zakenvliegtuigen

hij naar Friedrichshafen om zich te laten informeren over de laatste technologische ontwikkelingen in de GA-sector. Guillermet, zelf voormalig privévlieger met een instrument rating, benadrukte zijn steun voor het General Aviation Project van EASA, met als doel de sector te ontlasten van onnodige bureaucratie.

Toch zijn er nog knelpunten. Zo zijn de recent ingevoerde richtlijnen voor medische keuringen (Class 2) — waaronder een verplichte cardiovasculaire risicobeoordeling op basis van GM1 MED.B.010 b) — volgens IAOPA niet in lijn met het streven naar vereenvoudiging. Duur, tijdrovend en medisch nauwelijks effectief, stellen zij.

EASA heeft toegezegd de regels op korte termijn te herzien.

Een ander actueel aandachtspunt is de nieuwe Part-IS regelgeving over informatiebeveiliging, die vanaf volgend jaar gaat

gelden. Die dreigt vooral kleine onderhoudsbedrijven en vliegscholen — met vliegtuigen boven 2000 kg — onnodig zwaar te belasten. Ook hier gaf EASA aan naar een passende oplossing te zoeken.

De samenwerking wordt voortgezet: op 25 en 26 juni reist het EASA-managementteam naar Egelsbach, op uitnodiging van IAOPA en GAMA, om daar de nieuwste ontwikkelingen in de General Aviation van dichtbij te leren kennen.

Op de vooravond van de beurs vond de derde editie van de Hydrogen and Battery Summit plaats, waar technische en beleidsmatige aspecten van duurzame luchtvaart uitgebreid werden besproken.

De boodschap: de techniek is er, maar regelgeving en infrastructuur moeten mee.

Ook de e-flight expo trok veel publiek, met stille demonstratievluchten van o.a. de Elektra Trainer en het e-Genius prototype.

Elektrisch vliegen is geen verre droom meer, maar een tastbare realiteit.

Duurzaamheid als leidmotief De focus op groene innovatie was dit jaar niet te missen. Meer dan 130 exposanten deden mee aan de Sustainable Aviation Trail, herkenbaar aan de groene ballonnen bij hun stands. Elektrisch vliegen, waterstofaandrijving, biobrandstoffen en nieuwe composietmaterialen waren nadrukkelijk aanwezig.

Primeurs en doorbraken AERO zou AERO niet zijn zonder primeurs.

De Zwitserse Smartflyer SFX1 — een hybride vierzitter — stal de show met zijn 800 km bereik, 50% minder CO₂-uitstoot en 60% minder geluid. Dovetail Electric Aviation presenteerde het Dovepower retrofit-systeem voor toestellen als de AOPAMAGAZINE | 45

Er is werkelijk van alles te zien op de AERO. Te veel om op te noemen 46 | AOPAMAGAZINE

Persconferentie zoals hier bij Cirrus werden voortdurend gehouden.

Helaas vaak nauwelijks te volgen in alle drukte. Gelukkig verstuurde men veel persbulletins

Cessna Caravan, met 40% lagere operationele kosten.

Ook motorenbouwers toonden hun nieuwste werk: Turbotech introduceerde de regeneratieve TP-R90 turboprop, en MT-Propeller combineerde een nieuwe PT6A-135 met een vijfbladige propeller voor fors lagere geluidswaarden.

lers als Bombardier, Gulfstream en Boeing Business Jets deelden het podium met merken als Cirrus en Daher, die de brug slaan tussen privé- en zakenluchtvaart.

Thema’s als duurzame brandstoffen, autonoom vliegen en digitalisering domineerden de lezingen en panelgesprekken.

door. Met innovatieve technologie, scherpere regelgeving en krachtige belangenvertegenwoordiging vanuit IAOPA Europe beweegt de General Aviation zich met kracht vooruit.

Vooruitblik Business Aviation in opmars Nieuw dit jaar was de Business Aviation Show Hub in Hallen A2 en A3. Grote spe-

De volgende editie van AERO staat gepland voor 8 t/m 11 april 2026. Eén ding is zeker: de echo van AERO 2025 klinkt nog lang

AOPAMAGAZINE | 47

GANIEUWS

Wetenswaardige ontwikkelingen in de GA Vliegveld Hilversum mag minstens 25 jaar door De Gemeente Hilversum en de Stichting Vliegveld Hilversum (SVH) hebben een nieuw huurcontract afgesloten voor de duur van 25 jaar met een optie tot verlenging van nog eens 15 jaar. Onderdeel van het contract is een ‘Green Deal’ waarin verduurzamingsdoelen en inspanningsverplichtingen zijn opgenomen.

Het huurcontract biedt de SVH en de gebruikers van het vliegveld zekerheid om in de komende jaren te investeren in onder andere oplaadpunten en duurzame gebouwen. Frits Barneveld Binkhuysen, voorzitter van de SVH: “Vliegveld Hilversum is een onmisbare schakel in het netwerk van Nederlandse regionale luchthavens, zeker als het gaat over de opkomst van elektrisch vliegen met - nu nog - een korte vliegduur. Met de Green Deal committeren we ons om een duurzaamheidsplatform op te richten met onze vliegclubs, verenigingen en bedrijven.”

Luchthavenbesluit Teuge door RvS vernietigd De Raad van State (RvS) heeft op 2 april het luchthavenbesluit voor Teuge uit 2022 vernietigd.

De hoogste bestuursrechter van Nederland heeft vrijwel alle bezwaren van omwonenden gegrond verklaard. Hoewel dit geen directe gevolgen heeft voor het vliegverkeer, betekent het dat er tijdelijk strengere geluidsnormen gaan gelden, die pas vervallen zodra een nieuw luchthavenbesluit gaat gelden. De rechtszaak over het luchthavenbesluit was aangespannen door Platform Vlieghinder Teuge. De Raad van State geeft het Platform bijna op alle punten gelijk. Zo zouden de bestaande rechten van het vliegveld in het luchthavenbesluit worden overgenomen, maar de RvS stelt dat dit een toename van het kleine luchtverkeer mogelijk maakt en dat onvoldoende rekening wordt gehouden met geluidsoverlast van taxiënde of proefdraaiende vliegtuigen.

Eigenlijk wilt u dit niet lezen….

Nee, eigenlijk wilt u dit niet lezen: Trump krijgt zijn zin.

Niet alleen Volvo, Mercedes, Honda, Peugeot en BMW verplaatsen een deel van hun productie naar de VS, ook verschillende vliegtuigbouwers hebben inmiddels besloten hun productie geheel of gedeeltelijk te verhuizen naar de VS om Trumps importboetes te voorkomen.

Dat geldt bijvoorbeeld voor de Franse vliegtuigbouwer Daher die heeft besloten een nieuwe fabriek in de VS te openen, maar ook voor HKS Co., de Japanse fabrikant van o.a. de 60 pk HKS 700 E-vliegtuigmotor die vooral wordt gebruikt in Noord- en Zuid-Amerikaanse lichte vliegtuigen maar ook bijvoorbeeld in de Franse Aéro Services Guépard Guêpe. Misschien moet Ursula von der Leyen toch ook maar eens gaan nadenken over meer dan alleen symbolische importheffingen voor de EU… 48 | AOPAMAGAZINE

door Peter van de Noort

Nieuwe variant Black­ shape Prime heeft staartwiel De Italiaanse Blackshape Prime en Blackshape Gabriel waren bij alle recente edities van AERO-Friedrichshafen bekende attracties. Deze keer stond er een derde exemplaar tussenin: een staartwielversie van de Prime MLA die Prime Xplorer wordt genoemd.

Motoropties zijn de 160 pk Rotax 916iS of 180 pk CMD 19 Turbo, en de Rotax 912ULS. De prijzen beginnen vanaf ongeveer € 280.000.

De staartwiel-Prime is ontwikkeld op speciaal verzoek van Amerikaanse klanten, liet de nieuwe Blackshape CEO Niccolò Chierroni aan de pers weten. Na de komst van de Prime Xplorer wordt de neuswielversie van de Prime nu Prime Veloce genoemd.

De eG1; de Alpha­Frog onder de motor­zwevers Hij lijkt op een gemoderniseerde versie van de al meer dan 40 jaar oude Franse Aviasud Sirocco: de AlphaFrog eG1. Maar deze nieuwe eenpersoons Duitse ultralight wordt nu aangedreven door een Duitse elektromotor van Geiger Engineering en heeft tijdens de vlucht inklapbare propellerbladen. Daarmee is de AlphaFrog eG1 ook een motorzwever. Afhankelijk van de uitvoering kost de AlphaFrog tussen de € 43.000,- en € 112.000,-.

Helemaal nieuw: de Smartflyer SFX1 Een nieuweling bij AERO Friedrichshafen was de Smartflyer SFX1 uit het Zwitserse Grenchen. Het eenmotorige toestel is gemaakt van koolstofvezelcomposietmaterialen rolde op 6 november 2024 uit de fabriek. Met zijn opvallende motoropstelling, bovenin het kielvlak, is het een van de weinige vliegtuigen die speciaal zijn ontworpen voor hybride-elektrische voortstuwing. Volgens de ontwerper stoot de vierzitter 50 % minder CO2 uit dan conventionele vliegtuigen in deze klasse, is hij 60 % stiller en heeft hij een bereik van 431 zeemijl (800 kilometer). De elektrische aandrijving is efficiënter en gemakkelijker te onderhouden en daarom zullen de bedrijfskosten 50 procent lager zijn dan voor vliegtuigen die door zuigermotoren worden aangedreven, aldus de fabrikant.

Turbotech mikt op snelle certificering TP-R90 turbinemotor De Franse Turbinebouwer Turbotech is druk bezig met de verdere ontwikkeling van zijn 141 pk (104kW) TP-R90 turbinemotor. Niet alleen wil men de vliegtuigmotor zo snel mogelijk door de EASA laten certificeren, maar ook worden er van de nieuwe vliegtuigmotor nieuwe krachtigere varianten ontwikkeld, van 250 pk en van 400 pk. Om die certificering mogelijk te maken, is de TP-R90 turbinemotor al op een aantal vliegtuigen gemonteerd, waaronder de Tsjechische Bristell XL8, de TL Ultralight Stream en de Belgisch-Tsjechische JMB VL3 Turbine.

tekst en foto’s: René L. Uijthoven

Opheffing Nederlands Transport Museum Het Nederlands Transport Museum (NTM) te Nieuw-Vennep houdt op te bestaan. In maart 2023 hebben we u in AOPA-magazine nog bericht dat het Nederlands Transport Museum (NTM) zou gaan verhuizen. Dat was omdat de huur op korte termijn zou worden beëindigd vanwege voorgenomen nieuwbouw op die locatie. Het Nederlands Transport Museum had daar een tijdelijk onderkomen in de voormalige Fokker fabriekshallen. Het NTM moest dus, hoewel vooraf bekend, min of meer noodgedwongen op zoek naar een andere locatie.

Alle museale objecten waren intussen gereed gemaakt voor de grote verhuizing; van vliegtuigen, auto’s, vrachtwagens, boten, reserveonderdelen en alles waar de medewerkers mee werkten. Ondanks dat er intussen veel tijd is verstreken om een geschikte nieuwe locatie te vinden dat enerzijds genoeg ruimte bood en anderzijds binnen het beschikbare budget paste, bleek een brug te ver. Het NTM-team slaagde er niet in zoiets te vinden en het bestuur zag zich daarom genoodzaakt alle activiteiten te staken. Verder is voorgenomen dat de objecten van de museale collectie terug gaan naar de eigenaars respectievelijk de bruikleengevers, voor zover die traceer-

baar en geïnteresseerd zijn. Resterende en overige objecten gaan in de verkoop en weer andere zaken worden vernietigd. Het NTM-team moet zich daarbij wel houden aan de regels voor het ontzamelen van museale collecties, want dat mag niet uit

de losse pols. Het NTM is na het Gyrocopter Museum op EHMZ het tweede museum in relatief korte tijd dat de deuren definitief moet sluiten. Het is te hopen dat de objecten elders een mooie publiek toegankelijke plaats krijgen.

AOPAMAGAZINE | 49

Als je first solo bent heb je recht op een jaar lang gratis lidmaatschap van AOPA Netherlands. Dan krijg je natuurlijk ook dit blad gratis toegezonden. Ben je first solo – of heb je als instructeur iemand first solo laten gaan – meld het a.u.b. even bij de redactie van het blad. We besteden graag aandacht aan de first soloïst.

FIRST SOLO Eerste solo: Donna Maas vliegt alleen Voor iedere piloot is het een mijlpaal: de eerste keer solo. Zo ook voor Donna Maas (32 jaar), die op woensdag 16 april haar eerste solovlucht maakte bij Vliegclub Rotterdam. ‘Ik dacht dat het nog zeker vijf lessen zou duren, en ineens zei mijn instructeur: ik stap uit, jij gaat alleen!’

Donna Maas heeft samen met twee collega’s een accountantskantoor in Den Haag. ‘Dat heet – hoe origineel Maas Accountants,’ vertelt ze. ‘Mijn vader is dat kantoor ooit begonnen.’ Donna houdt van sporten en reizen.

50 | AOPAMAGAZINE

Donna was die middag samen met haar instructeur Kees Luijten op pad gegaan richting Midden-Zeeland. De eerste circuitrondjes verliepen wat rommelig. ‘Het ging eigenlijk een beetje prut,’ vertelt ze lachend.

Na een korte koffiepauze volgden nog een paar touch-and-go’s. ‘Gelukkig ging het daarna beter. Ik zat er lekkerder in.’

En toen kwam het moment waarop elke leerling hoopt – en een beetje vreest. ‘Kees zei ineens: ‘Change of plan – ik stap uit. Jij gaat alleen een paar rondjes maken.’ Ik dacht: ‘Wát? Gaat hij dit echt doen?’’

Kees bevestigde rustig dat hij vanuit de toren zou meeluisteren. En daar ging ze – solo in de Robin. ‘Ik was zó bang dat ik dat vliegtuig zou laten crashen. Maar na de eerste goede landing slaakte ik een klein gilletje van blijdschap. Ik merkte dat ik het redelijk onder controle had. Mijn zelfvertrouwen is er enorm van gegroeid.’

Terug op Midden-Zeeland wachtte een kleine verrassing: ‘Ik heb daar een petje opgehaald – het bekende solo-petje – en daarna vlogen we terug naar Rotterdam.’

Bij aankomst op de club was de feeststemming compleet. Het officiële solo-certificaat lag al klaar, samen met een toepasselijk flesje wijn: Flying Solo. ‘Mijn lach was niet meer van mijn gezicht te krijgen,’ zegt Donna stralend.

Donna’s verhaal herinnert ons eraan waarom we ooit zelf zijn begonnen met vliegen: het avontuur, de spanning en het magische moment waarop je voor het eerst écht loskomt van de grond – helemaal alleen.

TMZ met uitluisterplicht onder Schiphol TMA 1 Met ingang van 20 maart 2025 is onder een groot deel van Schiphol TMA 1 een transponder mandatory zone (TMZ) met uitluisterplicht van kracht. In dit gebied luistert u Amsterdam Information frequentie 124.300 uit en voert u transpondercode 7020.

Het doel van de TMZ met uitluisterplicht is dat Amsterdam Information bij een airspace infringement (luchtruimschending) direct in contact kan komen met u als vlieger om zo de ernst en duur van de infringement zo beperkt mogelijk te houden.

Voer in & luister uit!

Voer transpondercode 7020 in Luister frequentie 124.300 uit Advies: roep ook op bij Amsterdam Information

1500 ft 500 ft

Waarom oproepen?

Wanneer u oproept, is er sprake van tweezijdig radiocontact en ontvangt u flight information service (FIS) en alerting service (ALRS) van Amsterdam Information. Het is niet verplicht om op te roepen, maar wel een dringend advies. De transpondercode bij tweezijdig radiocontact blijft 7020.

Airspace Infringements In het Nederlands luchtruim vinden regelmatig luchtruimschendingen plaats.

Deze kunnen leiden tot gevaarlijke situaties. Het is van groot belang dat u niet zonder toestemming gecontroleerd luchtruim in vliegt.

Houd 200 ft afstand verticaal

Houd 2 NM afstand lateraal

TAKE 2-principe Als u deze afstanden in acht neemt, voorkomt u een airspace infringement, maar verkleint u ook het risico op TCAS RA’s (‘resolution advisory’) en wake turbulence interferentie.

De TMZ met uitluisterplicht is overeengekomen in de Taskforce Airspace Infringements. Dit is een samenwerking tussen het ministerie I&W, IL&T, CLSK, KNVvL, AOPA, NACA en LVNL. Zo zorgen we samen dat de risico’s vanAOPAMAGAZINE airspace | 51 infringements terug worden gebracht en vliegen nog veiliger wordt.

First Solo?

Gefeliciteerd met je first solovlucht. Dit moment vergeet je je hele leven niet meer! Deze feestelijke gebeurtenis geeft je recht op het lidmaatschap van AOPA. Een jaar lang gratis zelfs. Je kan je aanmelding volledig verzorgen via de website van AOPA, dan staan alle gegevens er in een keer goed in. Ga naar Inschrijfformulier · AOPA Netherlands.

Bij activiteiten kan je het solo lidmaatschap selecteren. Stuur ook even een scan van je soloverklaring of de pagina uit je logboek naar ledenadministratie@aopa.nl als bewijs dat je voor het gratis lidmaatschap in aanmerking komt. Doen!

Als lid maakt u met meer dan 2000 andere vliegers een vuist voor de General Aviation.

U profiteert bovendien van allerlei praktische en financiële voordelen. En natuurlijk ontvangt u acht keer per jaar dit glossy magazine gratis in de bus!

Let op, gratis lidmaatschap op basis van first solo dient binnen een jaar na first solo geclaimd te worden.

www.aopa.nl