Issuu on Google+

oF-

o-


Fenomeen Als een wervelwind raast ze over je heen. Alsof ze zie}a voor het eerst en uitspreekt over haar liefde voor muziek. Haar spraakwaterval is oprecht intelligent. Zelfs pratend improviseett ze en dat kan multitalent Esperanza spalding (26) als Eeen ander. ze t'oont echter ook een kwetsbare, onzekere kant van zichzelf.Dat lat ligt torenhoog. Grammy Award of niet, Spalding dfijft zic}lzelftot het uiterste, want presteren en beheersen is prioriteit Jazz nummer een. Dat belooft wat voor haar optreden tijdens het North sea Festival op I juli."Ik ben er nog lang niet, maar met tijd is alles is

mogelijk." TEKST: ANGELIQUE VAN OS

azz' hoop Esperanza SPalding

"IIÍ ben op ntdekkir

kersverse winnares Spalding heeft er gelukkig geen

en taperecorders schieten in de lucht.

boodschap aan, maar het is dus niet zo gek dat iedereen een glimp van haar wil opvangen.

staan ondanks hun hoge hakken op hun en benen wiebelen zenuwachtig op en neer is dringen tijdens de persconferentie

Wervelwind

uit alle hoeken en streken staan voor in de rij, tot buiten de perskamer toe De te Esperanza Spalding laat alle aandacht en stralend over zich heen komen. Ze van de topacts tijdens het Cape Town Jazz Festival dat eind maart haar editie vierde De ionge bassiste annex te is de heisa inmiddels gewend In twee is ze uitgeroeid

is

Jaar

tot een van de meest besproken

ter wereld, mede dankzij een GrammY voor beste nieuwkomer. Ze verstoorde meÏ wrnnende album, Chamber Music Society, zelÍs Bieber Íever', met als gevolg dat duizenden treerde en hysterische tienermeisjes zich op niet al te vriendelijk uitlieten over de

Gelukkig kan Jazzism het perscircus overslaan; als een van de wernigen is het mogelijk om de rntrigerende dame persoonlijk te spreken Al snel bhjkt waarom de persconferentie en het aantal beoerkte interviews zo uitlopen De serene verschilning verandert volledig wanneer ze In een stoel ploft en begint te praten: ze raast als een wervelwind over je heen. Ze gooit al haar gedachten en spontaniteit op tafel en glimlacht van oor tot oor' En kenmerkend voor Spalding, zo blijkt al snel, ze duikt direct op de inhoud: "Ja, er is wel het een en ander veranderd de afgelopen twee jaar lk houd me nu op muzikaal vlak vooral bezig met Interessantere dingen lk oefen veel meer, waarbij ik terugga naar www jazzism nl

.JUNtilu| 2011

53


"Het voelt alsof ik nu

de basis lk werk aan stukken die k nooit eerder heb .rpsnppld e^ d o nL , s | trole'naa -it ll voe .re

oaa'ooor veel oe-o' op het pod Jr, wa^t he' voe soï,, ^_ datgenc )oeel wal iL iare^ geleden lad 'roete^ doen ret hee't op z cÁ n'et ee's lolee' lo

a

clatgene

nroeten

maken met de muziek zelf Het zijn enorme veranderinqen d e waardevol zijn voor mijn even, man I Als ik nu naar jazz t sïer, dan hoor ik totaal andere d ngen dan twee jaar geleden k heb het gevoel dat k de muz ka e informatie veel beter kan verwerken en In Tne opneern En dat is super, super spar^e^d | , verTe t Soaldi^q oo ./a^ge'ge loor en wrld gebarend met haar handen

tlogn.'"

Muzikale krachten

speel wat

ik

Jaren Eeleden had

Dat haar even op z'n kop staat en dat ze van not naar her v egt vrndt ze geen enkel probleem Ze is gek op touren en heeft geen moerte om vermoetd op vliegve oen re l- a^qen Spa ding sc' ' f L ze f s wwlv lazzrsm

n

graag in het v egtuig, want daar, in d e stere e onbere kbare ruimte, kan ze z ch voor a es en rederee' als rite^ De r,t,n-r va^ dp Crar-y goor' nog een scheple bovenop haar succes Wat dat iletete't'aas'g'oïÊ InlÊ ndlto'ale erl Ên^ 19, v\Ê. ze ^ e[ 'ledereen vraagt ^ àa't'oë d e Gra^ ^ v Nat--rlijl. ben ,1. daar onrzêïïênd ïrol\ oo ef /oe .. - .l :ril rr Lruf,^..-t1aa .. -. il c Lltvrcru gcc I ru, - rn:rd:lrnnrnn_lo

gevolgen kan hebben Het enige waar ik me op

for".

q

vê'der rlïvooplpn Wot eÍ tt] her e S^aan

de hand s met de muz ek die k maak en bestude. Hoe kan k het meest rn harmonie zijn met muzik. krachten en dat overbrefgen aan mln publ ek? D. vraag ik me steeds af Dat s de u tdag ng "

Indrukwekkende cv De u t Port and, Oregon, aÍkomstige Spa d ng he: ondanks haar jonge leeftijd aL een indrukwekker .v opqebouwd Darl zr1 haar alleen,taa^de Spa;'


Toeder, belandde ze als achtjarig meisje op de 'nuziekschool waar ze viool, hobo en klartnet leerde spelen. Moeder Spalding zong en speelde gitaar in een plaatselijke big band en omringde dochterlief altijd met muziek. De kleine Esperanza speelde ruim :'en jaar viool in The Cnamber Music Society of Cregon, maar werd nooit verliefd op het ;naarinstrument. Wel drende die basis blijkbaar als rspiratie voor haar huidige plaat. )e ijverige Spalding deed als kind al niets op halve <racht Haar onzekerheid heeft ze misschien rvergehouden aan een moeizame schooltijd Ze was :en buitenbeentje die, mede vanwege een angdurige ziekte en priveonderuurls, niet in het ,lledaagse schoolsysteem paste. Haar intelligentte te veel af bi1 leeÍtrjdsgenootjes. Wel zorgde ':ak -aar leergierigheid ervoor dat ze een (muziek)beurs :innensleepte voor de Portland State University Ze ,','as de jongste bassiste en speelde het instrument ; echts anderhalf iaar le liefde tussen bas en zang kwam tot uiting rond -aar vijftiende. Haar puberale voelsprieten stonden :c schero en ze verschoof haar interesse van . assieke muziek naar diverse stijlen, van soul tot : ternatreve rock En ze ontdekte de magie van de :cntrabas Ze maakte gemakkelijk de swrtch naar :eze nieuwe verleider'Toen Spalding lid werd van :e popband Noise For Pretend, verzorgde ze tevens :e backingvocals Ze zong thuis altijd samen met -aar moeder en experimenteerde veel met haar ,em Al snel bleek ze tegelijk te kunnen bassen en : rqen en verschoof het accent van het :ropvallende meisje op de achtergrond naar een :<oressieve power f rontvrouw. Ze vertrok vervolgens -rar Boston, waar ze de Braziliaanse muziekscene haar zeer beinvloedde =erde kennen die '.a haar toelating in 2002 op het prestigieuze ::rklee College of Music, eveneens in Boston, gtng -:t heel hard. In 2OO5 was Spaldinq op twintiglarige leeftijd de jongste docent ooit van de opleiding - datzelfde jaar ontving ze tevens de eruditieprtls ,n de Boston Jazz Society voor uitzonderlijke -rzikaal talent Ze tourde en speelde met :'ootheden als saxofonist Joe Lovano, zangeres Patti -rstin, pianist Michael Camilo en bassist Stanley - arke En dan te bedenken dat ze bijna een andere :rte had genomen Tijdens een repetitle voor een gaf gitarist Pat Metheny himselÍ haar -rdieopdracht *-n simpele levensles mee toen Spalding aangaf -cgelilk het conservatorium te willen verruilen voor :,rlitleke wetenschappen: "Als je voor de muziek :st, kun je heel ver komen " Dat knoopte Spalding - laar oren en herzag haar keuze, want zoiets zegt niet tegen elke willekeurige ='nand als Metheny G, rdent Ook al was de weg om Berklee soepel te -== ::orlopen betrekkelijk kort, volgens eigen zeggen -:eÍt ze nog een hele lange weg te gaan Ë>:

Totale vrijheid Die lange weg begint bij de beheersing van en, wat verre tegelijkertijd van de zang van gemakkelijk in, die uiteraard gaat veelal recht ze tevens oe wel samenkomen. met een vergelijkbaar groove. Het is enigszins onafhankelijk rechterhand en linker de die fiianist van elkaar speelt. Hoe kijkt la Spaldinq er zelf tegenaan? "lk heb er veel aan dat beide instrumenten elkaar ondersteunen en dat ik vanuit het comooneren de twee met elkaar kan verbinden, maar mensen moeten het niet te serteus nemen wat ik doe. Als ik hier over twintig jaar op terugkijk, en kan concluderen dat wat ik nu bestudeer me vrijheid in mijn spel brengt, dan is het relevant geweest lk zie het als een exPeriment Ik ben oP ontdekkingstocht lk denk dat ik het juiste spoor volg, maar het kan over een tijdje best blijken dat wat ik nu doe niet interessant genoeg is. Dat het niet leidt naar miin doel: het bereiken van totale

kunnen lijkt teg D

"Als ik nu naar jazz luister, dan hoor

ik

totaal andere

dingen dan twee jaar geleden."

vrijheid. "

Spalding herkent 'dre volledige vrrjheid' bij collegamusicr, zoals Joe Lovano, Terri lyne Carrington, Jackr Byard of Woody Shaw. De bassiste licht toe: "Deze muzikanten zijn zo vrij in hun spel' Ze kunnen alles wat ze willen spelen ook daadwerkelijk vertolken Als Joe Lovano als gastsolist op een album meespeelt, dan haakt hij gemakkelijk in zonder dat hij zijn idioom of stijl moet aanpassen. Hrj zit volledig in de muziek De tournee met hem was zo inspirerend, omdat hrj me onbewust liet zien hoe vloeiend hii elke avond hetzelfde nummer totaal anders interpreteert. Hoe natuurlijk en gemakkelijk hij zich aanpast aan omstandigheden zonder dat het ten koste gaat van zijn creativiteit. lk ben nog lang niet zover lk heb nog niet voldoende kennis, vocabulaire en beheersing van mijn instrumenten om daadwerkelijk iets bij te dragen aan de muzikale interactie, aan het verhaal dat Joe vertelt. lk kan alleen maar lulsteren en het in me opnemen Want ik begrijp het wel, maar heb nog weinig te bieden " Wanneer ze over naar songteksten praat is Spaldinq helemaal terughoudend Ze zou het lieÍste meer poézie, anekdotes en quotes willen verweven in haar composities. Teksten die er werkelijk iets toe doen en het publiek ontroeren, wat heel goed werkt met poëzre op de buhne "Dichtkunst kan een sterk idee, een grote gedachte weergeven waarvoor le precies de luiste woorden moet zien te vinden die een specifieke sfeer neerzetten. Dat zou ik met ml1n muziek ook willen, maar daar heb ik nu absoluut de bagage nog nlet voor lk ben 26! Wat heb ik nu te vertellen? lk kies srmpele muziek waar ik teksten aan www.jazzism nl

JUNI/lU|

201

1

55


"Ik denk dat ik het juiste spoor volg,

koppel die nu voor me te behappen zijn Daarom scat ik tevens graag Natuurlijk ook omdat bepaalde melodieën en sferen geen tekst nodig hebben. Bepaalde stukken zilnzovaag en vrij te interpreteren, dat laat ik liever aan de lutsteraar zelf over."

maar het

Allegorie

kan over

De bescheidenheid en onzekerheid compenseert Spalding door duidelijk te maken dat musiceren

tijdje best blijken een

dat wat ik nu doe niet interessant genoeg is."

'gewoon' een kwestie is van ontstellend veel oefenen Ze vergelrjkt de beheersing van muziek met het leren van een nieuwe taal: in het begin gaat het moeizaam, totdat je veel oefent en het grotere verband ziet Dat is met muziek ook zo. Spaldtng: "Je vindt met een taal altijd een nieuw woord dat je niet kent en soms omvat dat een betekenis of idee dat je al heel lang rn 1e hoofd hebt zitten, maar dat er niet uitkomt Samen vormen bepaalde woorden een allegorie, een verhaal dat je wilt toepassen in de toekomst Je weet alleen nog niet hoe Het bestuderen van muziek is vergelijkbaar. Natuurlilk

rustreert het wanneer ideeên nog ntet gerijpt ziln. Zeker wanneer ik iets wel kan zingen, maar nog niet kan bassen. Het is hoogst irritant dat ik nog niet de capaciteit heb om datgene wat ik in mijn hoofd heb

f

te vertalen naar mijn instrumenten Alsof het idee in je lrchaam of instrument blijft hangen Dobadiabado di da. aacrhhh denk ik dan als het niet lukt Er zit maar een ding op: ontleden lk hak de melodte en harmonieën in stukjes en probeer dat beetje voor beetje te beheersen. Al die stukles vormen uiteindelijk één geheel En plots valt het kwartje! En dan hoor je van iedereen: "Woh, hoe heb 1e dit bedacht of hoe heb je dat jezelf aangeleerd? Dat heet oefenen, mensen! lk dans niet, zit weinig achter de pc, ik ga niet uit Muziek is prioriteit

nummer 1 !" ook nog eens superkritisch op haar verantwoordelijkheid als bandleider. Ze doet haar best, maar vindt dat ze te weinig ervaring

Tevens is Spalding

heeft, te onbekwaam is en haar gehoor te weintg ontwikkeld is vergeleken met haar groepsleden Toch probeert ze als een echte dirigent zo goed mogelijk haar ideeën over te dragen

Hoog tempo

t

Opvallend, de zelf reflectie van deze intrigerende dame De werkwijze dre Spalding omschrijft rs natuurlljk een open deur Klein detail: niet elke muzikant is dusdanig kritisch en talentvol en gunt zichzelf de tijd om zich te ontwikkelen Nou 1a tijd, het hoge tempo waarin Spalding zich ontwikkelt is van zeldzame klasse. Wellicht maakt daïChamber Music Society tot een opvallend album, aÍgezien va' alle grote namen die meewerken De muzikale ideeën waren er deels al veel eerder, maar ze beheerste het materiaal dus nog niet zoals ze het graag wilde. Dat gold bijvoorbeeld voor compositie: als Wild as the Wrnd en Wintersun, die al voor het album Esperanza (2008) waren geschreven Het paste echter niet op die plaat Er ontbrak iets Toen Spalding er strijkarrangementen aan toevoegde, klopte het plaatle "Het repertoire van Chamber Music Society hadden we vrij snel bij elkaar, mede omdat een aantal stukken dus al een ti.1d op de plank lagen, wachtend om verder uitgewerkt te worden Die uitwerking verliep heel soepel omdat . godzrldank hulp kreeg van Gil (Goldstein, red ) Alleen was het me niet gelukt om in hoog tempo alle ideeèn te vertalen naar stri.lkarrangementen H=was een ideale samenwerking waarbij we elkaar perfect aanvulden lk kwam met miln rdeeën, die lzo wegspeelde achter de piano en vertaalde naar c: strilkers toe. Echt fantastisch Alles kwam samen edan sprongen we een gat in de lucht: yeah, we hebben weer een te gek stuk klaar", Spalding maakt als een blij kind een vreugdesprongetle op haar stoel


.l

midde s kilkt de muz kante a weer veTder naar een

' euw è'lisliel vervo g. getrïe d Radio Mu.,< Soc tety -et album moet ha verwege Íebruar 2012 tkomen Wederom zit deze plaat al jaren n haar

rn'd waarbii de vri,e vor alese en s( aïs ve.Sc^Jtvel iir \/nllpdinê z:nnlpl cton T)rr\ /ê .:rt tnrn do

, tdaging met tekst aan "Het wordt meer een pd psrlh .-' mp- r,cc c cL1191. SChe e emeaLen ddt r de rad o ged'aaid zo" Iunnen woroen ll :peel ..,,^^. \ rtr-vr ^l^

r, | \(.Á^r Á t,d).

., .^,il ^^^ vvt ^" tt |ug

^;^, |tqL

Lqvqc

uvtrl

--gge', a ee^ dat het -opelijk mu/ef is ore Í' êl-,2(p^^prq . st t.innp.t o^1 er eenS ndal Le steren Hoewel, waarschijnlijk gebeurt dat n et, ant het k nkt way too Íreaky, haha | "

Fenomeen /anneer Spald ng de volgende avond sch ttert In -=n argelade^ zaa t joens her Cape -own .à/1 :sl val, is 'noeil jt te beg' jper wddr d le ' -,/et e'heid en besche denl-eid vanoddn xomt Of

L\

de muziek le nu wel of niet persoonljk aanspreekt, I \ne'àn/à Sn;ld nn s een Íg"9ngg^ Al ee^ ^aar enlree al, waa'bi- ze van-it een ptlto'esl ger reëerde Àu sl ame zwoel hoar publiel toespreekt Als een ver e delilk dichter wikke t ze trel p;bl el. o- Áaa'v nger Wa'rneer haar fragie e ichaam z ch om de robuuste bas heen krult, ze de eersïe rote^ èdnsladf en hdar ste'n .aal hro e^, ) het g ashelder. ook ai heeÍt ze nog qeen vol edige vrilheid gevonden of bere kt, er s 'hoop' voor Fsperanza Spaldi^g Dyna'niel,, e,xpre:siv te t,

p.rotie cn hocrcndp mnrOV ,,v'' Satie\ V oe e^ san e^ Ze ij(- geboren o'n op ret pod um te sraa^ Ool

"Ik ben 26! I[Iat heb ik nu te vertellen? "

a

ze zrch geen volwaardige 'conducter', ze d'aagt de bard met verve E^ Toals 7e zef teqt. "Met trld s al es rs mogel jk, zolang je er helemaa voe

t

voor gdat +^ h^.^ r urrq[

| qrr ^^

Je

hoeft je doel nreL vardaao o'morge^

l^ uqL vvqLgrr Jq -^^+,^,^'^^

h^^ |ur

,^ :^^ ]c^ lr uucl

e^ jeze Í oaarb i rr.d gu^nen om le groe al

eswat kwi "U www jazzism nl

À^"^ F \ uc

e^

Da-

+

is

l!l\ lut 2Nr

57


Interview Esperanza Spalding