Ang Balita australia

OPINYON

Kuro kuro ni Amores

SHAINA CABUSO Film creative

Napakaraming mga samahan o grupo ng mga Pinoy, kapansin-pansin nito kapag mga araw ng pistang pangrelihiyon at pambansa katulad ng Independence Day, Christmas at Semana Santa. Nakakatawa ring mapanood ang mga matatanda sa kanilang gentle healthy exercises. Ganoon din ang mga pagtatanghal ng mga bata sa mga Filipino folkdances at iba pang mga natutunan sa kanilang Filipino language classes. Pero sana mas marami pang samahan ang mag-focus naman tungkol sa mga pang-community development at social welfare o sa charitable activities. Marami po itong matutulungan at magtatagal ang mga benepisyo lalo na sa mga trabaho...

Patuloy sa p2

TAMPOK SA BALITA

Bayaan sa Oz manatili ANG komunidad ng mga Pilipino sa Australia ay magkaisa sa bayanihan spirit at nagtatanim ng suporta sa isang pamilya sa Queanbeyan na naghahangad ng intervention ng Ministro upang manirahan nang permanente sa Australia. Ito ay ang pamilyang binubuo ng mag-asawang Joey and Rezy Jestingor, at mga anak na si Ysabella Louise, 22; Phoenix Gabriel, 21; at si Patricia, 20. Ang kanilang buong pagsubok na manatili sa Australia ay nagsimula nang sila ay tinanggihan ng isang permanenteng katayuan ng paninirahan noong 2016 dahil sa kondisyong medikal ng kanilang bunsong anak....

Patuloy sa p3

ISPORT: BOKSING

Noynay sa ika-5 round PINIGILAN ng dayuhang Pilipino na si Joe Noynay ang Australiano na si Liam Wilson sa ikalimang round ng nakaiskedyul na 12-rounder upang mapanatili ang titulong World Boxing Organization (WBO) Asian Pacific super-featherweight na titulo sa Newcastle NSW noong Miyerkules, Hulyo 7, 2021. Si Noynay ay hindi lumaban sa huling 20 buwan ngunit nagawa niyang patunayan na sobrang husay para kay Wilson. Ibinagsak niya ang Australiano ng apat na beses bago tapusin ng referee ang laban. Ang Noynay-Wilson bout ay isang undercard ng Tim Tszyu v Steve Spark main event, na napanalunan ni Tszyu kasama ang isang TKO sa ikatlong round. Sa isa pang undercard, ang Filipino-Australian na...

Patuloy sa p4

Layunin S ay ipakita ang tunay na babaeng Pilipina

I SHAINA Cabusi ay isang malikhaing PilipinoAustralian sa timog-kanluran ng Sydney ay sa kanyang huling taon ng kursong Bachelor of Arts in screen production. Si Shaina ay ipinanganak na may taimtim na mata para sa kwentuhan, at walang tigil na pagkukwento. Sa pagpasok niya sa industriya ng pelikula, naging layunin niya na magkwento at lumikha ng mga tauhang sumasalamin sa kanyang personal na karanasan bilang isang babaeng Filipino-Australian sa timog-kanluran ng Sydney. Nilalayon ni Shaina na ipakilala ang “mas maraming representasyon” sa lipunan upang masira ang mga pangkalahatang stereotype na madalas na inilalagay sa ilalim ng kanyang kultura, at upang magsulat ng mga nakakatuwang, mapangahas, out-of-the-ordinaryong kwento na may puso ang mga character na ito. “Sa ngayon, nagsusulat ako at nagdidirekta ng isang komedya ng pagkilos ng tinedyer na tinatawag na ‘Belladonna Wisk’s Recipe for Disaster’ bilang aking proyekto sa pagtapos. n

Ulat ni FELINO DOLLOSO

2 ANG BALITA

SABI NAMIN, SABI NINYO MATUWID MULA SA BALIKAT

D.T.I. STANDARD, O FREE RANGE?

ADOBO ‘SAKA SINANGAG, PO.

Pananaw in JOSEPH ORBASE

Para sa Inang Bayan, simpleng lohika at tanong

A

NG Langgam nga pag kinanti mo o inapakan, kahit gano ka pa kalaki at kahit gano pa siya kaliit, ito ay lalaban at didipensa… Pilipino pa kaya. May mga ilang tao po ang na nalilito sa mga pangungusap ng ibang mga politiko na para bagang masyadong takot na nag mimistulang duwag o di kaya traidor na sa Inang Bayan o di kaya parang nabili o di kaya nabayaran na ang prinsipyo at ang pag ka Pilipino. Marahil po ang solution ay hindi naman masyadong komplicado kung papa-iralin lang natin ang pag ka Pilipino at simpleng lohika at simpleng pag tatanong muna sa ating sarili.

EDITORIAL

* Sino po ba ang nang gigipit at nang aabuso sa West Philippine Sea issue sa Pilipinas? * Sino po ba ang nang aagaw ng isla, teritoryong dagat at yamang dagat ng Pilipinas? * Sino po ba ang pinag tatabuyan ang ating mga mangingisda sa sarili nating teritoryo, dagat at kinakam-kam ng walang pakundangan ang mga isda at ibang yamang dagat? * Sino po ba ang naninira ng mga coral reef at nag nanakaw ng ibang yamang dagat ng Pilipinas na maliwanag sa batas na sa ating mga Pilipino at sa Pilipinas ang mga iyon? * Sino po ba ang lumalabag sa International Law at sa batas mismo ng Pilipinas?

JAIME K PIMENTEL | Editor

AYON sa nakaraan balita, ibig ng Philippine Depqrtment of Trade and Industryna (DTI) na i-standardise ang pagluto ng Adobo. Pinahayag ng DTI noong Hulyo 9,2021 na sinimulan ng isang komite na magtakda ng mga pamantayan para sa pagluluto ng adobo noong Mayo, na higit na tinutukoy ang Kulinarya A Guidebook to Philippine Cuisine para sa kanilang gabay sa kung paano ihanda at lutuin ang ulam na Pilipino. Hindi yata na gustuhan ito ng mga netizens. Sa totohanahn, talaga naman maraming paraan sa pagluluto ng Adobo, depende sa rehiyon kung saan kayo kabilang. Kung sabagay, baka na rin mabuti na magkaroon ng Adobo recipe standard, sa ganoon alam ng madla ang tunay at i-isang Adobo. Pero, ano kung sa aking panikim ang DTI standard na yoon ay di yun ang kinikilala kong Adobo? Tawagin na lang natin ‘Free Range Adobo’ kung labas sa DTI Standard Adobo. Ayos lang. n

SULAT SA EDITOR SA NABASA ko sa mga pahayagan tungkol sa anti-lockdown protest sa buong kapuluan ng Australia, nakakalungkot isipan na may mga taong hindi marunong nakikipagtulungan at sumunod sa panukala ng gobyerno kahit nakikita nila ang kasalukuyang situasyon ng ating bansa. Pero nag-isip din ako at sabi ko kailangang maintidihan din natin ang kanilang kaisipan at kalagayan, at kung bakit nila ginagawa ito. Nasabi ko sa sarili ko na ako ay napakaswerte, malusog; isang nurse at sa awa ng Dyos, ay di mawawalan ng trabaho. Andito ang matapang na virus, masyadong delikado, hindi namimili, walang kinikilalang edad, o situasyon.Ang tanging paraan lamang para mapaglabanan natin ito ay dapat tayo ay mag-kaisa at mag-tulungan para hindi kumalat. Kailangan nating maging matapang at malalampasan din natin ito, tayo pa rin ang mangingibabaw. Kailangan nating mag-dasal at humingi ng tulong sa Poong Maykapal. n LEONARDO ERWIN LADIA Nurse - Royal Prince Alfred Hospital

Ang sagot po diyan ay marahil napaka simple at napaka dali. Pero ang pinaka importanteng tanong at kasagutan ay patungkol muna sa ating paniwala at uri ng pag iisip. Ipag-lalaban mo ba ang Inang Bayan sa oras ng kagipitan? Bilang isang Pilipino mag papatalo ka ba at magagapi ba ka agad ang iyong paniwala at pag iisip ng wala man lang labanan? Nag papadala ka ba sa mga pangungusap ng ibang Politiko na wala pang labanan ay nag papatalo na ka agad? “Victory starts in the head of a person, so is defeat.” Kung Pilipino ka alam mo na dapat na...”Sa manlulupig ki ka pasisiil.” n

MGA KURO KURO

Pananaw ni RUBEN AMORES

N

apakaraming mga samahan o grupo ng mga Pinoy, kapansin-pansin nito kapag mga araw ng pistang pangrelihiyon at pambansa katulad ng Independence Day, Christmas at Semana Santa. Nakakatawa ring mapanood ang mga matatanda sa kanilang gentle healthy exercises. Ganoon din ang mga pagtatanghal ng mga bata sa mga Filipino folkdances at iba pang mga natutunan sa kanilang Filipino language classes. Pero sana mas marami pang samahan ang mag-focus naman tungkol sa mga pang-community development at social welfare o sa charitable activities. Marami po itong matutulungan at magtatagal ang mga benepisyo lalo na sa mga nahihirapan sa buhay at hindi nakakadalo sa pagtitipon at kasiyahan sa lipunan. Ang maaaring problema ay dahil sa kawalan ng sapat na kakayahan ng mga samahan na mag-organisa at mag-deliver sa mga serbisyong ito. At ang pinakamabigat nito ay ang pagkakawalan ng sapat na pondo. Ang mga Non-Government Organisations o NGOs ay mga samahan sa komu-

nidad na may regular na pondo na kadalasan ay galing sa gobyerno. Dahil dito may mga tauhan ng NGO na may sahod o kabayaran bilang kawani ng NGO. Ngunit karamihan sa mga samahan ay pinapakilos ng mga boluntaryo at kadalasang kumikilos lamang paminsan-minsang kung may pondong nakalap mula sa mga donasyon, fundraising o mula sa proyekto na kaugnay ng mga programa ng gobyerno. May kasalukuyang mga programa ng gobyerno na magpopondo sa mga samahan sa komunidad upang tumulong ang mga grupo sa ibat ibang pamamaraan na pagsagip sa mga lubos na nahihirapan dahil sa mga epekto ng pandemyang Covid-19 katulad ng kawalan ng trabaho, problema sa isip, karahasan sa pamilya, kawalan ng makakain at marami pang iba. Mag-aplay ng pagpopondo sa pamamagitan ng pagsumite ng project proposals at suportado ng mga legal na pagkikilalan ng samahan. Sana dito ipapakita ng mga ibat-ibang samahan ang kahusayan ng kanilang pamamahala sa pamamagitan ng pagtulong sa kapwa. n

ANG BALITA

Publishers ANG BALITA AUSTRALIA Address: 5 Warby Road, Campbelltown

Manager JIMMY LOPEZ 0478 540 889 Editor JAIME K PIMENTEL 0423 358 747 Columnists JOSEPH ORBASE RUBEN AMORES FELIX ORCULLO Correspondents VIOLI CALVERT MARILIE BOMEDIANO SERNA LADIA DANNY PERALTA Proofreader VIOLI CALVERT Advertising JOSIE MUSA Circulation JIMMY LOPEZ

*

ANG BALITA 3

Mahalagang pakiusap sa kapwa: Magpabakuna po tayong lahat.

Bayaan sa Oz manatili Ulat ni VIOLI CALVERT

sa AustralianFilipina online

A

NG komunidad ng mga Pilipino sa Australia ay magkaisa sa bayanihan spirit at nagtatanim ng suporta sa isang pamilya sa Queanbeyan na naghahangad ng intervention ng Ministro upang manirahan nang permanente sa Australia. Ito ay ang pamilyang binubuo ng mag-asawang Joey and Rezy Jestingor, at mga anak na si Ysabella Louise, 22; Phoenix Gabriel, 21; at si Patricia, 20. Ang kanilang buong pagsubok na manatili sa Australia ay nagsimula nang sila ay tinanggihan ng isang permanenteng katayuan ng paninirahan noong 2016 dahil sa kondisyong medikal ng kanilang bunsong anak. At mula noon ay desperado silang nagpupumilit na manatili sa Australia.

PAMILYA JESTINGOR, from left, Rezy, Phoenix, Patricia, Joey, at Ysabella.

nnnnn

Ang kanilang kahilingan ay isinumite sa Kagawaran ng Panloob para sa interbensyon sa mga naaawang kadahilanan. Ang isang online petition para suportahan ang kanilang pakiusap ay sinimulan noong Hunyo 2021ni Pastor Rolando Condat ng Hope Christian Church,

Queanbeyan NSW. Sa ngayon ang bilang ng pumirma ay 23,130. Ito ang sabi ni Pastor Condat sa isang pahina ng petisyon: “Inaasahan namin na mas maraming pangkat ng media ang tatawag ng pansin sa kasong ito.” n

Pinagtibay ang ugnayan sa Oz PINAGTIBAY ng Pilipinas at Australia kamakailan ang kanilang pangako na palakasin ang ugnayan ng dalawang panig at palalimin ang kooperasyon sa mga industriya ng multi-sektor na hindi napapansin, partikular sa sektor ng electronics, sa isang kaganapan na minarkahan ang 75 taon ng diplomatikong ugnayan ng PH-AU. Ang mga diplomatikong ugnayan sa pagitan ng dalawang bansa ay pormal na naitatag noong 1946, ngunit ang isang umuunlad na kalakalan sa pagitan ng maliliit na mangangalakal ay masusundan hanggang noong 1800s. Ang kabuuang pamumuhunan ng Australia sa Pilipinas ay naiulat na humigit-kumulang na $AUD10.2 bilyon. Ang kabuuang pamumuhunan ng Pilipinas sa Australia ay naiulat na $AUD 613 milyon ayon kay Rafael Toda, bise presidente ng Australia Philippine Business Council (APBC). Ang isa sa mga sektor ng priyoridad ng Pilipinas para sa pamumuhunan ay electronics, na kung saan ay nagkakaroon ng 60% ng pag-export ng bansa at nag-uutos ng 10% pandaigdigang bahagi sa paggawa ng semiconductor, ayon kay Undersecretary Rafaelita Aldaba ng DTI. n

Larawan ni Niña na sa 11 Ulat ni VIOLI CALVERT

sa AustralianFilipina online

S

i Niña Gadhia, 42, ng Five Dock ay isa sa mga napiling ‘The Best 11 Family Photographers’ sa Sydney. Ayon kay Niña (kasama ng mga anak sa larawan), nakatanggap siya ng email mula sa Peerspace na nagsagawa ng pagpili upang sabihin sa kaniya ang magandang balita.

BATO SA LANGIT

Pananaw in FELIX ORCULLO

Duterte+Duterte election Ticket? Ha? Ano ba yan?

S

a mga suporter ni Duterte, anim na taon na walang re-eleksiyon ay kulang. Bitin kung tawagin. Bawal kasi na tumakbo uli ang presidente. Isang term lamang, ayon sa Konstitusyon. Pero nakakita ng butas ang mga DDS. Kung tatakbong bise, eh di okey ‘yon? Hindi naman sinabi ng Konstitusyon na bawal tumakbo ang presidente bilang bise. Sino’ng tatakbong presidente? Si Sarah, ‘yong anak. Kung baga, si Sarah ang presidente, kuno. Kaya Dueterte/Dueterte tiket? Kung mananalo sila, si Digong ang mananatiling presidente kahit na ang titulo niya ay bise. Ang sabi ng mga kalaban ng PDP, hindi tama ‘yan. Laban sa layunin ng Konstitusyon. Imoral. Pero, wala namang nagsasabing moral ‘yan. Sa totoo lang, maraming ginagawa si Dueterte na imoral, pero tingnan ninyo ang rating niya? Ang taas. And huling balita? Pagkatapos ng maraming buwang espekulasyon, inamin na ni Duterte na gusto niyang tumakbong bise. Akala ko ayaw ni Duterte ng dynasty? n

Ang pangalan niya ay nakatala na pang-anim sa listahan. Dito makikita ang listahan na kasama ang pangalan ni Niña. Ang una niyang trabaho ay sa larangan ng pera o pinansiyal at siya ay Chartered Accountant ng labingwalong taon bago niyang ipinasya na sundin ang kaniyang tunay na passion. Iniwan niya ang corporate world at nagtayo siya ng sariling negosyo Niña Gadhia Photography at gamitin ang

pinagaralan niya sa Australian Centre of Photography.Ika ni Niña: “Ang tagumpay para sa akin ay magkaroon ng masaya at timbang na pamumuhay. “Ito ay aking natatamo mula sa dalawang naming anak na lalaki (Niam, 6, at Kai, 9 na buwan) ng aking kabiyak na si Hinesh na Indian heritage na pinanganak at pinalaki sa London ng kaniyang magulang na mula sa India, kasabay ng makapagdulot ako ng kasiyahan sa aking mga parukyano.” n

Pinahaba ang MAM deadline

serye sa TV, espesyal sa TV, interstitial), Film Media Award (pelikula, dokumentaryo, maikling pelikula), Interactive Media Award (website, blog, Vlog), Advertising Award, at Media Advocate Award. Itinatag noong 2011, layunin ng mga Gantimpala na kilalanin ang makabuluhang papel ng media sa promosyon at adbokasiya ng iba`t ibang isyu tungkol sa paglipat at pag-unlad ng Pilipino. n

ANG Komisyon ng mga Pilipinong Overseas ay pinahaba ang deadline hanggang Agosto 31, 2021, para sa pagsusumite ng nominasyon sa 2021 Migration Advocacy and Media (MAM) Awards. Ito ay upang mabigyan ng daan ang maraming kahilingan na natanggap natin mula sa ating lokal at sa ibang bansa batay sa media at iba pang mga tagapagtaguyod ng paglipat na interesadong sumali. Ito ay upang magbigay daan sa maraming mga kahilingan na aming natanggap mula sa aming lokal at sa ibang bansa batay sa media at iba pang mga tagapagtaguyod ng paglipat na interesadong sumali. Karapat-dapat para sa Mga Gantimpala ay mga gawa ng pamahalaan at pribadong media outlet, mga institusyon at kasanayan sa larangan ng print, radio, pelikula at telebisyon, advertising at interactive media. Kasama sa mga kategorya ang Print Journalism Award (magazine, newsletter / pahayagan, libro), Radio Journalism Award (programa sa radyo), Television Journalism Award (programa sa TV,

Suporta sa ethnic media ANG Pamahalaang NSW ay naglaan ng $2 milyon upang makapagbigay ng higit na kinakailangang suporta sa pamamagitan ng Multicultural Media COVID-19 Response Grants. Ang mga grants na hanggang $ 50,000 bawat outlet ay magagamit na ngayon para sa mga multicultural na outlet ng NSW upang suportahan ang mga gastos sa paggawa at pag-edit, mga gastos sa pagpapatakbo at pagpapaunlad ng teknolohiya upang makatulong na maihatid ang mga mahahalagang serbisyo sa balita sa mga bago at mahirap maabot na mga komunidad. Ang mga application ng grants ay bukas hanggang Biyernes, Agosto 6, 2021. n

4 ANG BALITA

BASKETBOL

Royce sa Tigers Marami ang umalok pero ang napili nya ay sa UST maglaro

N

Ulat ni VIOLI CALVERT

I

SA sa mga batikang youth basketball player, si Royce Mantua, 19, kumakailan ay sumali sa pangkat ng University of Santo Tomas (UST) Growling Tigers. Si Royce ay patapos sa Year 12 at patungo siya sa Pilipinas upang ipatuloy and pag-aaral sa university. May ibang mga university na umalok kanya sa pamamagitan ng pribadong mensahe sa Facebook at pakikipagusap sa mga head coaches at opisyal ng mga unibersidad. Naimbitahan din siya ng FEU-Diliman na maglaro sa kanilang Tamaraws squad. Subalit pagkaraan ng pakikipagusap niya at kaniyang mga magulang online sa mga opisyal ng UST, nagpasiya sila na tanggapin ang kontrata maglaro sa UST Growling Tigers. “Ang maging bahagi ng UST Growling Tigers ay malaking karangalan at pagkakataon sa aking basketball journey. “Ako ay excited na magabayan at matuto mula sa aking bagong coaching staffI at kanilang sistema, at makilala at makalaro ang aking mga bagong teammates. “Umaasa ako na ang aking kakayahan ay makakatulong sa kanilang pagpapatibay ng kanilang team.” Si Royce, 6ft 4in, naninirahan

n ROYCE MANTUA, itaas, sa panig ng Blacktown Storm sa isang local tournament.

sa Beaumont Hills,ay kasalukuyang naglalaro sa BNSW Waratah Basketball League para sa City of Blacktown Storm div1 Youth League team. Siya rin ay nagko-coach sa Aussie Hoops Program and Homegrown Royals Academy. Bukod sa nais na makatapos ng pagaaral sa unibersidad, kanya ring pangarap na maglaro ng professesional basketball. Hangad niya rin na makapaglaro para sa Pilipinas sa Gilas team at balang araw ay makapaglaro sa NBL o kaya NBA

BOKSING

Kai Sotto pirmado sa 36ers 2020 - ’21

Ang unang pagkakataon ni Mantua na maglaro sa Manila ay nuong 2018 nang siya ay mapili na sumali sa NBTC Elite 60 para irepresenta ang Auspinoy Homegrown Team. Ito ay nagbigay sa kaniya ng pagkakataon na masali sa the Batang Gilas pool at mabigyan ng basketball scholarship sa FEU-Diliman Baby Tamaraws kung saan siya naglaro ng tatlong taon sa posisyon na Forward. n

AG-SIGN ang pambansang pangkat ng basketball team ng Pilipinas na si Kai Sotto kasama ang Australian National Basketball League (NBL) Adelaide 36ers kamakailan sa isang multi-year deal upang magsimula sa NBL 20212022 season. Sa 7ft 2in (218cm) na may timbang, 232 pounds (105 kg), at 18 taong gulang lamang, nakakuha ng malaking interes si Kai sa pandaigdigang basketball. Inaasahang darating si Kai sa Adelaide sa taong ito para sa pre-season na pagsasanay habang naghahanda ang Adelaide 36ers para sa 2021/22 na panahon. Inihayag ng 36ers na lumagda si Kai sa loob ng dalawang panahon, na may pagpipilian para sa pangatlo, pagkatapos ng buwan ng mga talakayan sa pagitan ng koponan, si Kai at ang kanyang ahente na si Joel Bell. Sinabi nito na si Kai ay lumagda sa ilalim ng probisyon ng panuntunan ng Espesyal na Pinagbawalan ng NBL. Isang umuusbong na pigura sa loob ng programa ng pambansang koponan ng Pilipinas, ang desisyon ni Kai na magtungo sa Adelaide ay batay sa kanyang pagnanais na paunlarin ang kanyang laro sa darating na mga panahon kasama ang 36ers at ang NBL sa lugar na pinaniniwalaan niyang pinakamahusay na magagawa. Si Kai Zachary Perlado Sotto ay isinilang noong Mayo 11, 2002 sa Las Pinas, Pilipinas, sa mga magulang na Ervin Sat Pamela Sotto. Naglaro siya sa Ateneo de Manila high school Blue Eaglets sa UAAP at myembro siya ng national basketball team sa mga paligsahan ng kabataan. n

Noynay sa loob ng ika-5

P

INIGILAN ng dayuhang Pilipino na si Joe Noynay ang Australiano na si Liam Wilson sa ikalimang round ng nakaiskedyul na 12-rounder upang mapanatili ang titulong World Boxing Organization (WBO) Asian Pacific super-featherweight na titulo sa Newcastle NSW noong Miyerkules, Hulyo 7, 2021. Si Noynay ay hindi lumaban sa huling 20 buwan ngunit nagawa niyang patunayan na sobrang husay para kay Wilson. Ibinagsak niya ang Australiano ng apat na beses bago tapusin ng referee ang laban. Ang Noynay-Wilson bout ay isang undercard ng Tim Tszyu v Steve Spark main event, na napanalunan ni Tszyu kasama ang isang TKO sa ikatlong round. Sa isa pang undercard, ang Filipino-Australian na si Czar Amonsot ay natalo sa round 1 TKO laban kay Sam Ah See ng Australia. Si Noynay, isang kaliwete, ang kumontrol sa tempo ng laban kay Wilson. Sa kalagitnaan ng unang round, lumipat si Wilson sa isang kaliwete paninindigan Hindi isang matalinong paglipat kaagad na pinalamutan ni Noynay si Wilson ng isang kaliwang krus sa templo upang ibaba siya sa kauna-unahang pagkakataon. Ang ika-5 na round si Noynay, na palayaw na ‘Jaw Breaker’ ay nahuli kay Wilson ng isang tuwid na kaliwa sa panga upang mailagay ang Australyano para sa bilang. n JOE NOYNAY: Taas ang kamay sa Newscastle.