Euskal Herria LH 4.C
AURKIBIDEA Araba -Delikako ur jauzia. -Artium museoa. Bizkaia -Gorbeia . -Guggenheim museoa. Gizpukoa -Haizearen orratzak. -Flysch. Lapurdi -Colline de Saint Barbe.-Baionako Katedrala. Nafarroa Behera -Iratiko oihana. -Ciudadela-ko gaztelua. Nafarroa -Ur ederra. -Oliteko Gaztelua. Zuberoa -Gargantas de Kakueta. -Ospitalepeko eliza.
Araba Araba Bizkaiaren beheko aldean dago eta Nafarroaren ezkerreko aldean Burgosko probintzia,Bizkaia,Gipuzkoa,Errioxa eta Nafarroa. Gazteiz da bere hiriburua.Bere azalera Bere azalea da 3.311,98 kilometro. 323.868 biztalde ditu.
Herri nagusiak Bere herri nagusiak Amurrio,Barrundia,Llodio,Labastida, Laguardia,Zuya eta Navaridas dira.Navaridas herria txikia da.
Mendiak Bere mendi aipagarrienak Aitzgorri, Gorbea eta aitxuri dira Aitxuri mendia 1551 altuera dauka
Ibaiak Zadorra,Ebro eta Ega dira ibai aipagarriak. Ebro ibaia handia eta luzea da.
Zer ikusi daiteke bertan? Gorbeiako parke naturala, Delikako ur jauzia eta Urkiolako parke naturala.
Delikako ur jauzia Araban,Nerbioi Ibaia Kuartango lurretatik eta Amurrion kokatuta dago. Ur jauzia da handia eta altua.
Artium museoa Gasteizen kokatuta dago artium museoa. Altua eta arraroa da eta bertan artea eta kulturarekin zerikusia duten erakustaldiak ikusi daitezke.
Bizkaia Euskal herriko Ipar mendebaldean kokatuta dago. Kantabria, Gipuzkoa Araba, Burgos eta kantauri itsasoa dira bere mugak.Bizkaiaren hiriburua Bilbo da. 2.217kilometro da Bizkaiaren azalera.1.149.628 biztanle ditu.
Herri nagusiak Bizkaia, Galdakao,Getxo,Bedia,Lemoa,Etxebarri,Donostia eta Barakaldo dira herri nagusiak.
Mendiak Gorbeia,Anboto eta Upo dira mendi aipagarriak.
Ibaiak
Ibaizabal,Kadagua,Artibai eta Barbadun dira ibai aipagarriak.
Parajeak Gorbeia Bizkaian dago kokatuta. Gorbeia tontor handiagoa da. 1.482 metro ditu.Gorbeia itsas mailaren gainetik eta bere gaina 1899az geroztik metalezko gurutze batek koroatzen du, bertsio desberdinak egon dira.
Eraikuntza Guggenheim museoa. Guggenheim Bilbon dago kokatuta.Guggenheim museoak 1997 urriaren 18an eraikin zuen Frank o. gehry.Bera kuadro, monumentu, erakustaldi, estatua… desberdinak eta politak ditu.
GIPUZKOA Gipuzkoa Euskal Herriko iparraldean dago. Frantzia, Nafarroa, Bizkaia eta Araba dira bere mugak. Donostia da bere hiriburua. 1.980km da bere azalera eta 719.282 biztanle ditu.
HERRI NAGUSIAK Hondarribia, Zumaia, Zarautz, Oñati eta Getaria dira bere herri nagusiak.
MENDIAK Aloña,Aizkorri, Zarai eta Erlo dira bere mendi aipagarrienak.
IBAIAK Deba, Urola, Urumea, Leizaran, Bidasoa eta Ego dira ibai aipagarrienak.
Zer ikusi daiteke? HAIZEAREN ORRAZIAK Donostian daude kokatuta eta Azeroko hiru eskultura eta harri batekin osatuta daude. Eduardo Txillidaren eskultura bat da eta 1976 urtean egin zen.Gizakion eta naturaren lotura lortu nahi du eta piezak triptiko moduko baten itxura dute:bi lehenak geruza geologiko berean kokatuta eta horizontalean aurrez-aurre ezarrita daude.Hirugarrenak, horizontean goraka ezarrita,osaera zentratzen du.
FLYSCHA Flischa arroka sedimentario sekuentzia bat da, ozeano sakoneko orogenian gertatu dena. Geruza gogorrak eta bigunak tartekatzen dira eta tolesdura geologikoak direla-eta geruzok bertikalak edo zeiharrak dira. Egoera ez-horizontal honek higadura errazten du, geruza ugari agerian utziz.Higadura itsasoak egiten badu marearteko zabalgunea era daiteke.
Lapurdi Lapurdi, Euskal Herriko Ipar-erdialdean dago kokatuta. Bere mugak, Ekialdean Nafarroa Beherea, mendebaldean Kantauri itsasoa eta hegoaldean Gipuzkoa eta Nafarroa dira. Baiona da bere hiriburua.859 km da duen azalera eta 266.237 biztanle ditu.
Herri Nagusiak Sara, Senpere, Gixune, angelu, Baiona, Urruña eta Hendaia dira bere herri nagusiak.
Mendiak Artzamendi, Baigura eta Mondarrain mendi aipagarriak dira.
Ibaiak Ibaiak Lapurditik igarotzen diren ibai nagusiak Aturri, Errobi, Bidasoa eta Urdazuri dira.
Colline de saint barbe Colline de saint barbe ozeanoaren ondoan dago, Donibane Lohizuneko altueretan. Itsasoaren ondoan dagoen begiratoki bat da. Familiek jolastokia, aire zabaleko kafetegia eta itzalpeko belardiak dituzte erlaxatzeko.
Baionako katedrala Baionako katedrala Baionan dago kokatuta. Katedral gotiko bat da, Eliza katoliko erromatarrena da tenplua. 80 metroko luzera eta 33 metroko zabalera du. Eliza oso handia da, dorre asko ditu, kapera eta korua dauka.
Nafarroa Beherea Frantziaren hegoaldean dago kokatuta eta Euskal herriko ekialdean. Zuberoa behe aldean, Lapurdi goi aldean, Akitania eta Nafarroa alboetan daude bere mugak.
Donibane Garazi da bere Hiriburua. 1.325 kilometroko azalera dauka. 29.983 biztanle ditu.
Herri nagusienak Agramont, Amikuze, Arberoa, Baigorri-Ortzaize, Garazi eta Oztibarre dira herri nagusienak.
Mendiak
Pirineoak hegoaldean hartzen duten mendiak:Iparla, Auza… Garazin dauden mendiak: Okabe, Txardeka… Garaziko eskualdean dauden mendiak: Iratiko oihana dira mendi aipagarrienak.
Ibaiak
Irati ibaia, Errobi, Biduze, Aturri, Aldude...dira ibai aipagarrienak.
Iratiko oihana Iratiko Oihana Nafarroa Beherean iparraldean pirineo atlantikoetan eta Frantziaren hegoaldean dago kokatuta. Iratiko Oihana oso handia eta super polita da. Irati oihana Euskal Herriko basorik handiena da, guztira 17.000 hektarea ditu. Nafarroa Beherean, Zuberoan eta Nafarroa Garaian. Pirinioetako bi aldeetan dago Iratiko oihana.
Ciudadela-ko gaztelua Donibane Garazin dago kokatuta. Oso handia eta super polita da. Pierre de Conty izeneko ingenieroa ciudadela eraikin zuen momentuko erregeak eskatuta espainiako erasoetatik babesteko.
Naf arroa Euskal Herriko erdialdean eta hegoaldean kokatuta dago. Nafarroako mugak Aragoi,Errioxa eta Frantzia dira. Bere hiriburua Iruña da. Bere azalera 10.391 km2 da eta 647.554 biztanle ditu.
H erri nagusiak
Abaigar,Anue,Bakaiku, Bera, Carcai eta Elo dira herri nagusiak.
Mendiak Hiru erregeen mahaia,Arlas,Txamantxoia eta Ezkaurre dira mendirik aipagarrienak.
aragon
Ibaiak Odron, Ega eta Aragon dira ibai aipagarrienak.
Errege bardeak
Zer ikusi daiteke? Iratiko Basoan, Ur ederra eta Errege bardeak ikusi daitezke bertan.
Ur Ederra Urederra nafarroako mendebaldean dago, Bakedano herritik gertu, kokatutako ibai bat da, 18 kilometroko ibilbidea egin ostean, Ega ibaien isuritzen ditu urak, Lizarra parean.
Oliteko Gaztelua Olite herria kokatuta dago Oliteko Gaztelua.Oliteko gaztelua XII eta XIV. mendean eraikitako eraikin militarra da. Gaztelu oso handia da, dorre asko ditu, lorategi zahar bat du eta errege erreginen galeriak daude.
ZUBEROA.
Euskal Herriko ipar-ekialdean, pirineoetako iparraldean dago kokatuta. Nafarroarekin eta Nafarroa-beherarekin egiten du muga. Bere hiriburua Maule da. Azalera 772 km-ko da. 17.143 biztanle ditu.
Herri nagusiak Bildoze-Onizepea, Sohüta, Barkoxe, Atharratze-Sorholüze, Urdiñarbe, Garindaine eta Eskiula dira herri nagusienak.
Mendiak Orhi,Kartxela eta Otsogorrigaña dira mendi aipagarriak.
Ibaiak Ühaitza, Oloroeko uhaitzarekin eta Aturri dira ibai aipagarriak.
Zer ikusi daiteke bertan?
GARGANTAS DE KAKUETA Gargantas de Kakueta Sainte-engrace herrian kokatuta daude. Ühaitza ibaiaren goitik egiteko ibilbide bat da, pasarelak beldurgarriak daude eta hainbat ur jauzi ikusten dira.
Ospitalepeko eliza Ospitalepeko herrian kokatuta dago. Arkitektura oso berezia duen eliza bat da. Arkitektura erromaniko eta bizantziarren arteko nahasketa bat da. Greziar gurutzeaten forma du eta kanpandorre handi bat dauka.