DOSSIER
Heeft u alles goed geregeld?
HANDIG
Zo vind je een goede vakman
DE GROTE VRAAG Hoe bied je troost?
N OV E M B E R 2026 | N R .7 | PR I JS: €5,95
Samen sterk
ANDRÉ RIEU
‘Marjorie was de eerste die in mij geloofde’
Advertorial
ABN AMRO Helpt
Moeite met bankzaken? We helpen je verder! Eén op de zes Nederlanders heeft soms hulp nodig met dagelijkse bankzaken. Herken je dat? Misschien vind je bankieren via je computer of telefoon lastig. Of heb je moeite met lezen, waardoor het niet lukt. Je staat er niet alleen voor. Onze Hulp bij Bankzaken Adviseurs helpen je graag verder. Bel ons of kijk online Neem gerust contact met ons op. Met 200 Hulp bij Bankzaken Adviseurs verspreid over heel Nederland zijn we dichterbij dan ooit. • Bel de Hulp bij Bankzaken Lijn: 088 226 26 12* • Of bezoek: www.abnamro.nl/hulp * Wij zijn bereikbaar op werkdagen van 9.00 tot 17.00 uur (gebruikelijke belkosten).
WELKOM SAMEN KOM JE VERDER. Dát is al mijn hele leven een belangrijk uitgangspunt. Ik koester daarom onze samenwerkingspartners en zoek graag naar nieuwe manieren om de krachten te bundelen. Want samen bereik je simpelweg meer dan alleen. Zo werkt ANBO-PCOB samen met een aantal grote KBO-bonden in Noord-Holland, Zuid-Holland en Gelderland, met de organisaties voor oudere migranten SOMNL en NOOM en met de Koepel Gepensioneerden. Wat zo’n samenwerking kan opleveren, zagen we bij onze gezamenlijke actie voor een gratis gordelroosvaccin: zouden eerst alleen de 60-jarigen gratis worden gevaccineerd, nu krijgen ook de 61- tot en met 69-jarigen het gratis vaccin. Maar we zijn er nog niet. We willen dat kwetsbare 70-plussers en ouderen met een kleine portemonnee het vaccin eveneens gratis kunnen krijgen. ‘De kracht van samen’ willen we ook graag inzetten voor ANBOPCOB-lid Judith Fanto. Zij schreef het prachtige boek Narcis, over een vriendengroep in Wenen, vlak voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog. Het boek is genomineerd voor de NS Publieksprijs. En het publiek bepaalt de winnaar. Judith, die pas op haar 50ste als schrijver debuteerde, vertelde ons: “Anders dan de andere genomineerden ben ik geen BN’er. Hoe mooi zou het zijn als de leden van ANBO-PCOB massaal op mij stemmen? Winnen zou me vleugels geven!” Daarom mijn oproep aan u: ga naar www. nspublieksprijs.nl en stem vóór 14 november op de roman Narcis. Misschien kunnen we samen Judith dat extra zetje geven. Ook dichter bij huis werkt ‘samen’ vaak verrassend goed. Zoekt u een goede, betaalbare vakman? Vraag eens rond in uw straat of buurt! Dat is ook waarom ik zo enthousiast ben over Leefcirkels: mensen in een buurt die afspreken om naar elkaar om te kijken en elkaar te helpen als dat nodig is. Zo’n netwerk kan eraan bijdragen dat ouderen langer zelfstandig thuis kunnen blijven wonen. En samen maken we óók ANBO-PCOB. Uw lidmaatschap, betrokkenheid en steun geven onze vereniging kracht en richting. Bij dit magazine ontvangt u daarom een brief waarin we u eenmalig vragen om een extra bijdrage, juist om die Leefcirkels te kunnen realiseren. Met uw steun kunnen we blijven opkomen voor ouderen, mensen bij elkaar brengen en hulp bieden waar dat nodig is. Want wát we ook willen bereiken: samen staan we sterker.
Anneke Sipkens, directeur-bestuurder directie@anbo-pcob.nl of Postbus 2012, 3440 DA Woerden
3 OuderenWijzer november 2026
‘Samen bereik je meer dan alleen’
FOTO: SHUT TERSTOCK
VRIJWILLIGE BIJDRAGE
Heeft u de brief bij dit magazine gelezen? Bij dit magazine treft u een persoonlijke brief van ANBO-PCOB aan. Daarin vertellen we u over Ria. Ria is 76 jaar en al twaalf jaar weduwe. Ze redt zich prima. Maar toen ze een nieuwe televisie kreeg, lukte het haar niet om die aan de praat te krijgen. Wat nu? Er zijn veel ouderen zoals Ria. In Nederland wonen zo’n 1,16 miljoen 65-plussers alleen (CBS). En daarom wil ANBO-PCOB ervoor zorgen dat er op veel meer plekken dan nu het geval is Leefcirkels komen. DE KRACHT VAN EEN LEEFCIRKEL Een Leefcirkel bestaat uit buurtgenoten die naar elkaar omkijken. Zo kunnen mensen in een straat of buurt iets voor elkaar betekenen. Een boodschap meenemen, een lift geven, helpen met het instellen van de tv of telefoon, of gewoon samen koffie drinken. Daardoor hoeft niet alles door kinderen, mantelzorgers of hulpverleners te worden opgelost. LEEFCIRKEL-WORKSHOPS Om ervoor te zorgen dat er meer Leefcirkels ontstaan, geeft ANBO-PCOB in
het hele land workshops aan mensen die een Leefcirkel in hun straat of buurt willen opstarten. Zij krijgen informatie, inspiratie en praktische hulp om direct aan de slag te gaan. STEUN ONS, STEUN UW MEDEMENS We willen deze workshops op veel meer plekken organiseren. En daar hebben we uw hulp bij nodig. Daarom vragen wij u in de brief bij dit magazine om een vrijwillige bijdrage. Met uw steun kunnen we meer Leefcirkels realiseren. Zo kunnen ouderen langer zelfstandig blijven wonen. LATEN WE ER SAMEN VOOR ZORGEN DAT NIEMAND ER ALLEEN VOOR STAAT Wilt u bijdragen? Dat kan via uw bank, mobiel bankieren of (heel
4 OuderenWijzer november 2026
eenvoudig) via de QR-code onderaan deze pagina. Betaal met de mogelijkheden die uw bank biedt en gebruik onderstaande informatie voor de betaling: Rekeningnummer: NL95 RABO 0155 0527 48 Ten name van ANBO-PCOB Of scan de QR-code met de camera van uw mobiele telefoon. U kunt het bedrag zelf aanpassen. PS: Elke bijdrage, groot of klein, helpt om iets moois te blijven doen voor elkaar.
INHOUD
André Rieu Hij woont in een kasteel, heeft een eigen orkest, is wereldberoemd en heeft – 77 jaar oud – nog steeds een overvolle agenda. Zelf zegt André Rieu over al dat harde werken: “Ik wil nooit met pensioen en dat is vooral omdat ik mijn droom leef. Ik heb een prachtig leven.”
12
EN OOK IN DIT NUMMER 6 8 10 11
Post In het nieuws Nieuw op OuderenWijzer.nl Op pad voor uw belangen
31 Column Jaap Jongbloed 33 Gekozen en geïnstalleerd: de nieuwe Ledenraadsleden
36 Stem op ‘onze’ Judith Fanto voor de NS Publieksprijs
Dossier Alles geregeld?
39 Naar Aruba! Er is zoveel te zien en te beleven
We denken er liever niet aan, maar sommige zaken zijn te belangrijk om voor ons uit te schuiven. In dit dossier zetten we de dingen die u beter maar kunt regelen op een rij. Van levenstestament tot uitvaartverzekering en uw digitale nalatenschap.
45 De Grote Vraag Hoe bied je troost?
53 Hoe vind je een vakman
19
die goed en betaalbaar is?
57 Digitaal Alles over podcasts
58 ANBO-PCOB podcasts Uitgelicht: Leven tot het laatst
64 Middagje ‘boerenzakdoek’ bij onze afdeling Hoorn
50
Slimme dingen Er zijn heel wat kleine toepassingen in huis te realiseren die uw leven een stuk makkelijker maken. Zoals een lichtje dat vanzelf aangaat als u ’s nachts uit bed stapt, een horloge dat hulp inschakelt na een val of een robot die de vloer stofzuigt. En nog veel meer...
5 OuderenWijzer november 2026
68 Uit & thuis 70 De Molukkers kwamen en bleven Het verhaal van Willem
72 Ledenvoordeel met onder meer onze inkoopactie thuisbatterijen
78 Puzzel en win… het spel Remember the Music
80 Truus is strandjutter en nog veel en veel meer
82 Ledenwerf 83 Service
POST VOOR ANBO-PCOB
Een blik in onze brievenbus en opmerkelijke berichten die u met ons deelde.
Geluk zit in de kleine dingen
DE VERSCHIJNINGSDATA VAN OUDERENWIJZER 2027 1 februari 2 maart/april 3 mei/juni 4 juli 5 augustus 6 sept/okt 7 november 8 dec/jan
26 januari 16 maart 4 mei 22 juni 3 augustus 14 september 26 oktober 14 december
ZO ZOU IK WILLEN WONEN Hoe mooi zou het zijn om op een soort vakantiepark te wonen, met andere gepensioneerden? Kinderen met kinderen op visite (en graag voor de avond weer naar huis). Heerlijk rustig lijkt me dat. Iedereen een elektrische fiets en voor sommigen een autootje of een bootje, die we delen. Ik zou mijn woning met drie slaapkamers, twee douches en grote tuin op een van de mooiste plekken in de bollenstreek direct verkopen. Aat Beentjes, Hillegom
PERSOONLIJKE URNEN Sinds kort ben ik lid van ANBOPCOB. Dat bracht me op een idee. Ik maak urnen. Bij uitvaartverzekeraars is dat vooral fabriekswerk. Maar veel mensen willen graag iets persoonlijks voor hun dierbaren. Kunt u hen wijzen op mijn urnen? Elisa van den Berg, beeldend kunstenaar www.elisavandenberg.nl
6 OuderenWijzer november 2026
KAN ING ME DWINGEN
DE APP TE GEBRUIKEN? De ING informeerde mij over de overgang van iDEAL naar Wero. Daaruit blijkt dat ik geen online betalingen meer kan doen met de ING-scanner. Alleen nog via de ING-app. Dat betekent dat ik als ING-klant verplicht wordt een smartphone aan te schaffen met daarop de ING-app. Klopt het dat andere banken wel hun scanner aanpassen? Albert Jan Stuut, Foxhol
REACTIE VAN DE REDACTIE
OPROEPJE:
Dat klopt, vrijwel alle banken passen hun systemen aan, zodat je ook met een scanner via Wero kunt betalen. Maar ING wil de scanner daarvoor niet geschikt maken. Onlangs is ANBO-PCOB hierover in gesprek gegaan met ING, samen met de Consumentenbond en andere belangenorganisaties. ING blijft echter bij haar besluit. De enige hoop nu is nieuwe wetgeving die banken ertoe verplicht hun scanner aan te passen.
WELK KLEIN GEBAAR RAAKTE U?
Een klein gebaar van vriendelijkheid kan je soms diep raken. Een buur die onverwacht voor de deur staat met iets lekkers. Iemand die wist dat u alleen zou zijn en u daarom uitnodigt. Of een persoonlijk cadeau of een lief kaartje. Voor het decembernummer van OuderenWijzer zijn we op zoek naar zulke warme herinneringen.
DE EERSTE TIEN ZIJN BINNEN Na de workshop van ANBO-PCOB heb ook ik een Leefcirkel opgestart. Ik ben begonnen met een koffieochtend en de eerste tien leden zijn al binnen. Een tweede Leefcirkel in dezelfde wijk volgt misschien nog. Het gaat om twee straten per Leefcirkel in de wijk Rietkampen in Ede. Ik wilde u even laten weten dat de workshop zijn nut ook hier heeft bewezen. Peter Derks, Ede
VERTEL HET ONS Heeft u ooit een kleine daad van vriendelijkheid ontvangen die u is bijgebleven? Vertel ons dan in het kort wat er gebeurde en wanneer dat was.
GRAAG STUREN NAAR… We delen graag een aantal van deze verhalen in ons decembernummer. Stuur uw herinnering uiterlijk 10 november naar magazine@anbo-pcob.nl o.v.v. Klein gebaar. Of per post naar ANBO-PCOB, Klein gebaar, Postbus 2012, 3440 DA Woerden.
WILT U OOK REAGEREN? magazine@ anbo-pcob.nl Of schrijf naar OuderenWijzer Post Postbus 2012 3440 DA Woerden.
7 OuderenWijzer november 2026
IN HET NIEUWS
ANBO-PCOB IN DE MEDIA
Kijk op w w w.anb o -p cob. nl/in-de -med ia vo o r m e e r media-uiting en.
?
Een gesprek over ‘Krachtig ouder worden’ bij Villa VdB
WILT U MEER NIEUWS?
In het NPO Radio1-programma VillaVdB praat Frank Surink over Krachtig ouder worden. Frank is niet alleen lid van de Ledenraad van ANBO-PCOB, maar ook gespreksleider tijdens Krachtig ouder wordenbijeenkomsten. Frank: “Nu voel je je misschien nog gezond en fit, maar dat kan zomaar veranderen. En als je het nu niet regelt, beslissen later anderen voor je.” Hij raadt mensen aan om al rond hun 50ste te beginnen met nadenken over hun toekomst.
Wilt u op de hoogte blijven van wat er speelt binnen ANBO-PCOB en wat we allemaal voor u doen? Abonneer u dan nu op onze (gratis) digitale nieuwsbrief. Ga naar anbo-pcob.nl/ nieuwsbrief en meld u aan.
ANBO-PCOB in het AD over de gordelroosprik
Het AD schrijft over de nieuwe plannen van het kabinet om ouderen van 60 tot en met 69 te vaccineren tegen gordelroos. De massaal getekende petitie van de Seniorencoalitie (waarvan ANBO-PCOB onderdeel is) lijkt zijn vruchten deels te hebben afgeworpen: aanvankelijk zouden alleen 60-jarigen de prik gratis krijgen. Toch is ANBO-PCOB nog niet tevreden, want 70-plussers moeten de vaccinatie zelf betalen. Dat moet anders, vinden wij!
8 OuderenWijzer november 2026
Anneke Sipkens in het boek De derde helft .
In De derde helft verkennen José Bernaerts en Yolande de Best wat het voor vrouwen betekent om ouder te worden. Ze spreken met experts en ervaringsdeskundigen over onder meer lichamelijke en relationele veranderingen, zingeving en de rol van ouderen in de maatschappij. ANBO-PCOBdirecteur Anneke Sipkens komt aan het woord over onder andere ouderendiscriminatie.
Hulp thuis dreigt (flink) duurder te worden ANBO-PCOB waarschuwt dat vooral ouderen die veel zorg nodig hebben fors duurder uit kunnen zijn vanwege een mogelijk nieuwe eigen bijdrage voor hulp en ondersteuning thuis. Wij roepen de Tweede Kamer op om te voorkomen dat mensen vanwege de kosten noodzakelijke hulp gaan mijden.
HET NOODFONDS ENERGIE IS VERBETERD
Wie hulp nodig heeft om zelfstandig thuis te kunnen blijven wonen, kan daarvoor een beroep doen op de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Denk bijvoorbeeld aan huishoudelijke hulp, begeleiding, een rolstoel of een aanpassing in huis, zoals een traplift.
De Seniorencoalitie, waarvan ANBO-PCOB deel uitmaakt, heeft succes geboekt bij het Tijdelijk Noodfonds Energie (TNE). Twee belangrijke verbeteringen waarvoor de coalitie zich heeft ingezet, worden nu doorgevoerd.
Wat is er aan de hand?
Nu geldt voor die ondersteuning een vast bedrag per maand, maar het kabinet wil die bijdrage vervangen door een inkomensafhankelijke bijdrage die varieert van ongeveer 24 euro tot 328 euro per maand! Bovendien denkt het kabinet nog na over een extra bezuiniging: mensen die zelf huishoudelijke hulp kunnen betalen of regelen, zouden particuliere hulp moeten inschakelen. Dat kan hen zo’n 200 euro per maand gaan kosten.
Het TNE is in het leven geroepen om huishoudens met een laag inkomen en een hoge energierekening financieel te ondersteunen. In eerdere jaren gold feitelijk: wie het eerst komt, die het eerst maalt. Juist mensen die moeite hebben met digitale aanvragen of meer tijd nodig hebben om alle gegevens te verzamelen, konden daardoor achter het net vissen.
Waarom maken wij ons zorgen?
Het fonds wordt toegankelijker
Op het eerste gezicht lijkt een inkomensafhankelijke bijdrage redelijk: wie meer inkomen heeft, betaalt meer. En zelf je huishoudelijke hulp betalen als je die kosten kunt dragen, klinkt ook niet gek. Maar volgens ANBO-PCOB wordt er daarbij onvoldoende gekeken naar alle andere zorgkosten die mensen ook nog hebben. Juist om die stapeling van kosten tegen te gaan, werd in 2019 het vaste bedrag ingevoerd. Meer lezen? Ga dan naar www.anbo-pcob.nl/duurder
De Seniorencoalitie pleitte daarom voor een langere, vaste aanvraagperiode. Aan die oproep is gehoor gegeven. Het TNE heeft bekendgemaakt dat de aanmeldprocedure loopt van 4 januari tot en met 7 mei 2027. Ook op een ander belangrijk punt wordt het noodfonds toegankelijker. Het wordt namelijk mogelijk om een aanvraag op papier te doen. Tot nu toe kon dat alleen digitaal. Voor mensen die digitaal minder vaardig zijn, is dat een belangrijke verbetering.
Voor iedereen bereikbaar
ANBO-PCOB is blij met deze aanpassingen. Ze zorgen ervoor dat het noodfonds eerlijker en toegankelijker wordt voor de mensen die de ondersteuning het hardst nodig hebben. Wij blijven ons inzetten voor regelingen die voor iedereen bereikbaar zijn.
9 OuderenWijzer november 2026
ONLINE MAGAZINE
Nieuw op OuderenWijzer.nl Netwerk van buurtgenoten Soms heeft u hulp nodig. En soms kunt u juist iets voor een ander betekenen. Met een zogeheten Leefcirkel helpen buurtgenoten elkaar met kleine, praktische zaken. Dankzij zo’n Leefcirkel blijft u langer zelfstandig, ontmoet u mensen uit uw directe omgeving en staat u er niet alleen voor. Wilt u meer weten over Leefcirkels? Kijk dan op www.ouderenwijzer.nl/leefcirkels
Altijd iets nieuws te ontdekken Op OuderenWijzer.nl vindt u iedere week het laatste nieuws én verhalen die ertoe doen voor de ouderen van nu en straks. Ook bevat ons online magazine hoopvol wetenschappelijk nieuws, informatie over nieuwe ontwikkelingen en gezellige berichten over mooie initiatieven. Kijk voor het laatste nieuws op www.ouderenwijzer.nl/actueel
Luister naar Jaap Jongbloed Nu presentator Jaap Jongbloed formeel met pensioen is, heeft hij tijd om zijn passie voor sport en gezondheid te delen. Geniet van zijn verhalen over hoe hij letterlijk en figuurlijk in beweging blijft. Hij schrijft die verhalen niet alleen op, hij vertelt ze ook!
Iedere week vier nieuwe puzzels Of het nu een sudoku, een gewone kruiswoordpuzzel of een woordzoeker is, puzzelen zorgt voor een fitter brein. Het verbetert uw kortetermijngeheugen, verlaagt uw stressniveau en is ook nog eens leuk om te doen. Op onze puzzelpagina vindt u elke maandag nieuwe puzzels.
Beluister zijn meest recente column op www.ouderenwijzer.nl/ jaap-vertelt
Ga naar www.ouderenwijzer.nl/puzzels
10 OuderenWijzer november 2026
TEKST: STEVEN SCHOT TE
BELANGENBEHARTIGING
Op pad voor u De belangenbehartigers van ANBO-PCOB gingen voor u weer naar ministeries, organisaties en bijeenkomsten. Een korte impressie.
ANBO-PCOB STEUNT SAMEN MET 17 ANDERE MAATSCHAPPELIJKE ORGANISATIES het manifest van Natuur & Milieu. Meer groen zorgt voor koelere steden. Om de alsmaar oplopende hitte dragelijk te maken, is het belangrijk om in sterk versteende buurten te investeren in groen. De bij het manifest behorende petitie is aangeboden aan de ministers Van Essen en Boekholt-O’Sullivan. Namens ANBO-PCOB was directeur-bestuurder Anneke Sipkens aanwezig.
BELANGENBEHARTIGER STEVEN SCHOTTE SPRAK MET HET MDL FONDS over onze gezamenlijke inzet voor meer openbare toiletten. ANBO-PCOB en het MDL Fonds pleiten voor meer regie vanuit het Rijk en voor duidelijke afspraken opdat gemeenten echt werk gaan maken van voldoende openbare, toegankelijke toiletten.
11 OuderenWijzer november 2026
BEGIN SEPTEMBER SPRAK BELEIDSADVISEUR ERIC BRENDEL MET RABOBANK en diverse belangenorganisaties over toegankelijk bankieren. ANBO-PCOB benadrukte dat ook mensen die minder digitaal vaardig zijn, zelfstandig hun bankzaken moeten kunnen regelen. Rabobank biedt al hulp via Samen Bankieren. Maar we riepen de bank op om lokaal nog zichtbaarder en actiever te worden.
ERIC BRENDEL WAS OOK BIJ EEN BIJEENKOMST VAN PENSIOENFONDS ABP in Den Haag. Op die dag, 22 september (exact honderd dagen vóór de overgang van ABP naar de nieuwe pensioenregeling), werd de stand van zaken toegelicht. ANBO-PCOB organiseert op donderdag 5 november van 11.00 tot 12.00 uur een webinar over de nieuwe pensioenregeling bij ABP.
TEKST: RIANNE VAN DER MOLEN FOTO’S: JANITA SASSEN
INTERVIEW
ANDRÉ RIEU
‘Ik ga niet klungelen. Als ik iets doe, moet het goed’ André Rieu (77) denkt er niet over om zijn tempo te verminderen. Nog altijd is hij met veel energie aan het werk en volop in beweging. Over zijn vrouw – die hij al op zijn 11de ontmoette – zegt hij: “Marjorie is mijn alles. Zij was de eerste die in mij geloofde.” Binnenlopen bij André Rieu voelt een beetje als op audiëntie komen bij de koning. Zijn Maastrichtse kasteel is van buiten al indrukwekkend, maar wie naar binnen loopt, stapt bijkans de 18de eeuw in. Barokke stoelen, zware gordijnen en aan de muur olieverfportretten van André en Marjorie. Over de enorme tafel ligt een kleed met daarin geweven – hoe kan het ook anders – een viool.
EEN DROOM WORDT WAAR Genoeg tijd reserveren voor een gesprek met André is niet eenvoudig. Met moeite is er een plekje geregeld in zijn overvolle agenda.
Hij mag dan 77 zijn, zijn werkende leven afbouwen doet hij niet. “Dat is vooral omdat ik mijn droom leef, ik wilde altijd al een eigen orkest. In de jaren 70, met die structuur van gesubsidieerde orkesten, was er vaak gedoe over geld en vrije tijd bij de orkesten waarbij ik speelde. Het ging weinig over de muziek. Mijn vrouw Marjorie werkte in die tijd als lerares op een middelbare school en zij zei op een zeker moment: ‘Ik zie jou iedere dag ongelukkiger van dat orkest thuiskomen. Ik weet wat je wilt, dus ga jij je droom maar volgen, dan verdien ik het geld.’ En dat heeft ze gedaan. Zo kon ik beginnen met mijn eigen
‘Optreden is keihard werken en ervoor zorgen dat het zuiver is’ 12 OuderenWijzer november 2026
salonorkest, wat later uitgroeide tot het Johann Strauss Orkest.”
DE UITDAGING BLIJFT Muziek maken is precisiewerk. Op het podium hoort en ziet André alles, en de vervoering laat hij graag aan het publiek. “Soms ben ik tevreden en soms niet, maar magisch is het niet. Optreden is keihard werken en ervoor zorgen dat het zuiver is.” Die uitdaging blijft, ook na al die jaren en optredens over de hele wereld. “Het publiek een mooie avond bezorgen, dát is waar het om draait. Elke dag krijg ik e-mails en brieven van mensen die schrijven dat mijn muziek hun leven heeft veranderd. Laatst kwam er op een parkeerplaats een vrouw op me af. ‘I wrote to you that you are Jesus!’ Dan bedank ik zo iemand vriendelijk, maar vind zelf echt niet dat ik ‘Jezus’ ben. Ik ben vrij nuchter. Al vind ik het natuurlijk wel leuk als mensen geraakt zijn door mijn muziek.”
EEN ENORME SOESJESTOREN Alles in zijn leven doet hij met volle overgave. Zelfs in zijn vrije tijd. Zo
1949 André Léon Marie Nicolas Rieu wordt geboren in Maastricht. 1968 - 1977 Studeert aan de conservatoria van Luik, Maastricht en Brussel. 1975 Trouwt met Marjorie. 1978 Richt het Maastrichts Salon Orkest op en zoon Marc wordt geboren. 1981 Zoon Pierre wordt geboren. 1987 Richt het Johann Strauss Orkest op, dat zich op de wals toelegt. 1988 Speelt vijftien nieuwjaarsconcerten in Nederland, België, Luxemburg en Duitsland. 1994 De tweede wals uit de Suite voor Varietéorkest van Sjostakovitsj staat een jaar in de Top 10 en Rieu begint met zijn orkest de wereld rond te reizen. 2002 Wordt benoemd tot Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw. 2005 Vanaf nu speelt André jaarlijks in juli op Het Vrijthof in Maastricht. 2026 André Rieu treedt nog altijd wereldwijd op en verkocht al meer dan 40 miljoen cd’s en dvd’s.
begon hij tijdens de coronapandemie met bakken. Nee, niet een simpele cake of appeltaart. “Ik ga niet klungelen. Als ik iets doe, moet het goed.” Na een concert – wanneer de adrenaline de slaap nog even weghoudt – keek hij altijd al graag naar bakfilmpjes. De lockdowns gaven hem tijd om de recepten ook te proberen. “Koken is fantasie, maar bakken moet precies op de gram en juist dát vind ik er leuk aan.” Voor zijn 70ste verjaardag maakte hij voor het orkest een croquembouche – een soesjestoren – van meer dan een meter hoog. “Ik heb er geloof ik vijf uur over gedaan en het was binnen een half uur allemaal op.”
OM VIER UUR IS ER TAART In zijn moestuin zie je eenzelfde perfectionisme. Tien jaar geleden ontmoette André een vrouw die vermoedelijk door het spuiten van insectenverdelger parkinson had gekregen. “Ik schrok zo van dat verhaal dat ik tegen mijn tuinjongens zei: ‘We gaan vanaf vandaag onze eigen groenten verbouwen.’ Zo weet ik zeker dat er geen troep op mijn groenten komt.” Gezondheid is een belangrijk thema voor hem. Hij eet bewust, drinkt geen alcohol en doet aan krachttraining. Suiker mag wel, zij het met mate. “Dat vind ik veel te lekker. Als ik thuis ben, eten Marjorie en ik
iedere middag om vier uur een klein stukje taart bij een kopje koffie. Dat is een vast momentje samen.”
EERST ALLEBEI IN THERAPIE André praat heel liefdevol over Marjorie, de vrouw met wie hij nu meer dan een halve eeuw samen is. De warmte die hij bij zijn strenge en liefdeloze ouders zo miste, vond hij bij haar. “Marjorie is mijn alles. Zij was de eerste die in mij geloofde.” Dat ze ook samenwerken, noemt hij een van de mooiste dingen in hun relatie. “Zij betaalt de rekeningen en denkt ook graag mee. Zo wilden we de schaatsters die bij mijn optredens te zien zijn, gouden jurken geven. Een van de dansers kwam een voorbeeld laten zien. Dan vind ik het fijn als Marjorie meebeslist.” Hij heeft er nooit over getwijfeld om met Majorie een gezin te stichten. “Het hielp dat we heel bewust allebei al jong in therapie zijn gegaan – voordat we aan kinderen begonnen. Zo konden we de rotzooi van onze eigen jeugd achter ons laten. Ik wilde het als vader bewust anders doen dan mijn eigen ouders. Zo wilde ik mijn zoons niet dwingen om viool te spelen of eindeloos te oefenen, zoals ik thuis wel moest. Wel zijn Marc en Pierre vroeg begonnen met vioolles. Tot de jongste op 4-jarige leeftijd zijn viool kapotsloeg op het hoofd van zijn broer, uit frustratie. Dat was dus snel afgelopen, haha.”
‘Marjorie was de eerste DE MENS IS NIETIG die in mij geloofde’
Met Marc, die docent Nederlands is, en Pierre, die vice-president en producent is bij André Rieu Productions, én zijn vijf kleinkinderen heeft
14 OuderenWijzer november 2026
INTERVIEW
André veel contact. “Ik praat graag met ze. Soms gaat het over wat we zoal doen, soms gaat het over waarom we hier op aarde zijn.” Het antwoord op die vraag heeft hij niet, maar een uitspraak van Einstein spreekt hem wel aan. “Einstein zei: ‘Eigenlijk is alles hier en nu.’ Dat wij tijd ervaren als iets dat voorbij tikt, is volgens hem een illusie. Dat vind ik een heel diepgaande gedachte. We zitten vast aan het leven hier en dat maakt je als mens enorm nietig. Al vind ik dat leven tegelijk heel leuk. Iedere dag heb ik weer zin om op te staan, plannen te verzinnen en muziek te maken.” Angst voor het ouder worden heeft hij niet. “Ik heb het altijd over de volgende veertig jaar. Dan begint iedereen te lachen, maar ik meen dat serieus.” Als het aan hem ligt, gaat hij gewoon door. “Ik ben heel benieuwd wat ik op mijn 116de doe.”
‘Iedere dag heb ik weer zin om op te staan, plannen te verzinnen en muziek te maken’
WIN!
Zo maakt u kans op twee tickets voor het kerstconcert van André Rieu Samen met zijn Johann Strauss Orkest brengt André een hartverwarmend programma met walsen, kerstliederen en klassiekers, die u vanaf de allereerste noot laten meezingen, meedeinen en glimlachen. Wilt u erbij zijn op zaterdag 19 december in het MECC in Maastricht? Bel vóór 23 november 2026 naar 0909 - 0108 en kies optie 2 (€0,60 per gesprek). Of sms naar 3669: magazine<spatie>andre
15 OuderenWijzer november 2026
INTERVIEW
5
De voor André 1. Welke taart bakt u het liefst? “Dat zal de croquembouche zijn, een piramide van gevulde soesjes die met karamel aan elkaar vastzitten. Het is ontzettend ingewikkeld om te maken en ik houd wel van een uitdaging.”
2. Hoe komt u aan de juiste vakmensen voor het onderhoud van uw kasteel? “Net als voor mijn orkest en mijn bedrijf werk ik ook voor het onderhoud lang met dezelfde mensen. En soms vragen we het personeel om tips.”
Koken is fantasie, maar bakken moet precies op de gram en juist dát vind ik er leuk aan
3. Wanneer zou u met pensioen willen gaan? “Niet. Nee, ik ga nooit met pensioen. Waarom zou ik? Ik heb een prachtig leven.”
4. Welke muziek biedt u troost? “Lastig, want ik heb geen troost nodig. En muziek is ook niet iets waar ik troost uit zou kunnen putten. Muziek is mijn vak, daar luister ik anders naar dan de meeste mensen.”
5. Denkt u dat een mens met de jaren wijzer wordt? “Ik denk het wel. Toch ben ik geen opa die de kleinkinderen wijze raad geeft. Wel ben ik open over mijn leven. Zodat ze zien dat het niet alleen maar het volgen van een droom is, maar vooral keihard werken.”
16 OuderenWijzer november 2026
- Advertentie -
Hoog-laag functie
adaptief s l a a p c o m fo r t
✓ Echt heerlijk slapen ✓ Op maat gemaakt ✓ Drukverlaging en pijnverlichting
1
Het beste bed voor nú en later
✓ Fris en uitgerust wakker worden
Gratis bezorging en installatie
2
✓ Makkelijk op- en schoonmaken
Gratis oude bed retour
180 nachten slaap garantie
3
✓ Altijd deel- en verrijdbaar
24/7 servicedienst
Vraag gratis de brochure aan 0341 - 2 7 701 0
Nek
we l l - fai r. n l Rug
✓ Unieke comfortstanden
Been
Uitstekend Bekijk ruim 1.900 reviews op
Bekend van TV
Altijd aanpasbaar
Vlak
Elektrisch verstelbaar
Elektrisch Hoog laag
Extra opties
Langer thuiswonen
Ervaar Aldenhuijsen zelf
Kom met of zonder afspraak naar één van onze winkels Later nog aan te passen Nu perfect, later aanpasbaar
Beste ligcomfort met diverse bedverstellingen
8 winkels door heel NL Met of zonder afspraak
Gratis thuisadvies Wij denken graag met u mee
Volledig naar smaak samen te stellen met alle luxe
Scherpe prijs Eigen (Europees) fabricaat
2x zo snel uw bed op- en schoonmaken met hoog laag
tot
€750
voor uw oude bed 4,9/5 I 900+ reviews
Vraag de gratis brochure aan Binnen 48 uur in huis
0413-745400 www.aldenhuijsenbedden.nl Plan eenvoudig een afspraak in
TEKST: JEROEN FIDDER ILLUSTRATIES: LOT TE DIJKSTRA
DOSSIER Alles geregeld?
HEEFT U ALLES AL IN ORDE VOOR LATER?
7 zaken om even bij stil te staan
Als er morgen iets met u gebeurt, weten dan de mensen om u heen wat u wilt en wat ze moeten doen? We denken er liever niet elke dag aan, maar sommige zaken zijn te belangrijk om voor ons uit te schuiven. Wie neemt de beslissingen als u dat zelf niet meer kunt? Wat gebeurt er met uw nalatenschap, uw digitale accounts of uw nabestaandenpensioen? In dit dossier zetten we de belangrijkste onderwerpen op een rij. Zodat u kunt controleren wat u al geregeld heeft en waaraan u nog iets zou kunnen doen.
19 OuderenWijzer november 2026
FOTO: MARIJN FIDDER
EXPERT INTERVIEW RIENEKE STELMA-ROORDA UNIVERSITAIR DOCENT VU AMSTERDAM
‘WIE MAG ER VOOR U BESLISSEN ALS U DAT ZELF NIET MEER KUNT?’ De manier waarop we in Nederland omgaan met het levenstestament, kan leiden tot problemen. Dat signaleert Rieneke Stelma-Roorda. En zij kan het weten, want ze promoveerde op dit onderwerp.
4
Rieneke Stelma-Roorda doet onderzoek naar de juridische ondersteuning en bescherming van ouderen die niet meer zelf kunnen beslissen en ze promoveerde op het onderwerp ‘levenstestament’. Aan haar een paar vragen over dit belangrijke document.
Wat is het verschil met een ‘gewoon’ testament?
“Een testament regelt wat er met je bezittingen gebeurt na je overlijden. Een levenstestament gaat over de periode dat je nog leeft, maar niet meer wilsbekwaam bent. Bijvoorbeeld door ziekte of een ongeluk.”
Het levenstestament staat op plek vier van meest getekende notariële akten in Nederland.
Is een levenstestament verstandig?
“Heb je geen levenstestament en raak je wilsonbekwaam, dan regelt de rechter een beschermingsbewind of mentorschap. Daar gaat vaak tijd overheen. Bovendien staat je vertegenwoordiger dan onder toezicht van een rechter. Met het levenstestament wijs je zélf een vertegenwoordiger aan en bepaal je dus zelf wie er voor je mag beslissen als je dat zelf niet meer kunt. Ook kun je je wensen en voorkeuren erin vastleggen. De rechtspraak erkent het levenstestament en geeft er voorrang aan. Dat functioneert goed, mits er goede waarborgen zijn vastgelegd. Een goede waarborg is registratie bij het Centraal Levenstestamentenregister
(BRON: KNB, SEPTEMBER 2025)
1.8
Ruim 1,8 miljoen Nederlanders hebben een levenstestament.
20 OuderenWijzer november 2026
van de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB). Dat regelt de notaris. Zo is altijd duidelijk wat de laatste, geldige versie is. Een andere waarborg is dat je naast een vertegenwoordiger ook een toezichthouder aanwijst. Die controleert of de vertegenwoordiger zijn werk goed doet.”
Hoe kom je aan een levenstestament?
“Laat je eerst goed informeren tijdens een informatieavond of bij de notaris. De notaris maakt een conceptakte, die je rustig kunt doorlezen. Daarna wordt de akte ‘gepasseerd’. Je ondertekent deze in het bijzijn van de notaris.”
Kan het ook zonder notaris?
“Dat kan in theorie. Er zijn online voorbeelddocumenten waarmee je zelf een levenstestament maakt. Maar in de praktijk wordt zo’n document vaak niet geaccepteerd, vooral niet door banken en vaak ook niet door instanties zoals de gemeente en het zorgkantoor. Zij willen de zekerheid dat een notaris de wilsbekwaamheid heeft gecontroleerd.”
mijn onderzoek is daarom: maak het levenstestament toegankelijker. Duitsland kent een model waarbij mensen hun levenstestament zelf registreren. Dit heeft wel minder bewijskracht, want niemand controleert of diegene wilsbekwaam was. In België kan dat bij de griffie van de rechtbank. Ook in Nederland zijn ideeën, zoals een sociaal notariaat: notariële hulp tegen lagere kosten voor mensen met een kleinere beurs.”
‘Laat het levenstestament altijd opstellen door een notaris’
Weet iedereen dat er zoiets als een levenstestament bestaat?
U pleit voor een wettelijke regeling. Waarom?
“Dan hoeft niemand eraan te twijfelen of een levenstestament rechtsgeldig is. En wetgeving biedt meer voordelen. Uit mijn onderzoek blijkt dat er ook problemen kunnen ontstaan, zoals financieel misbruik en ruzies tussen vertegenwoordigers. Goede wettelijke waarborgen zijn daarom belangrijk, waaronder de mogelijkheid voor de rechter om in te grijpen. Zonder wettelijke regeling is het verstandig om in je levenstestament duidelijke afspraken te maken met de vertegenwoordiger en een vorm van toezicht op te nemen. Dat is ook in het belang van de vertegenwoordiger: het biedt duidelijkheid en kan conflicten voorkomen.”
CHECK: is geregeld controleren nog bespreken
Hoe zit het in andere landen?
“Vooral voor ouderen is het een bekend fenomeen. Maar het is voor mensen van alle leeftijden belangrijk om hierover na te denken. Daarbij helpt het om het gewoon eens te bespreken met je naasten. Dan weet ook je vertegenwoordiger wat je wensen zijn, en waarom. Mensen denken liever niet na over situaties waarin ze zelf niet meer kunnen beslissen. Toch is het belangrijk dit te doen, ook nog nadat je een levenstestament hebt opgesteld.”
HET LEVENSTESTAMENT
“In Engeland, Wales, België, Duitsland en Zwitserland is het levenstestament wel wettelijk verankerd. Vaak met specifieke waarborgen voor situaties waarin de uitvoering van een levenstestament problemen oplevert. Zo kan in Engeland een gespecialiseerde instantie onderzoek doen naar vermoedens van misbruik, bijvoorbeeld door bankafschriften op te vragen bij de vertegenwoordiger. Ook is in veel landen beter geregeld wat er moet gebeuren in internationale situaties. Nederland heeft een belangrijk verdrag nog niet bekrachtigd dat afspraken tussen landen maakt. Dat kan lastig zijn, bijvoorbeeld als iemand een vakantiehuis in het buitenland heeft dat verkocht moet worden.”
Een levenstestament is een document waarin u vastlegt wie er namens u beslist als u tijdelijk of blijvend zelf geen beslissingen meer kunt nemen. Bijvoorbeeld door een ziekte als dementie of een ongeval. In een levenstestament bepaalt u wat er dan gebeurt met uw geld en wie voor u medische keuzes maakt en daarbij úw wensen respecteert. Een levenstestament is een notariële akte. U voorkomt ermee dat de rechter een bewindvoerder of mentor voor u aanwijst. U wijst nu zelf iemand aan. Het is belangrijk dat u uw wensen goed overlegt met degene die u aanwijst als vertegenwoordiger en dat u uw levenstestament actueel houdt. Ook belangrijk is dat u het document laat opstellen bij de notaris. Dat geeft de meeste zekerheid.
Is een levenstestament duur?
“Voor sommige mensen wel. Niet iedereen kan de notariskosten betalen. Een belangrijke aanbeveling uit
21 OuderenWijzer november 2026
DE ERFENIS
EEN TESTAMENT, IS DAT NOU NODIG? “Niemand is verplicht een testament te maken, maar dan bepaalt de wet wie er erft”, zegt Lucienne van der Geld, directeur van Netwerk Notarissen Nederland. Haar advies: bekijk goed of wat de wet regelt, overeenkomt met wat u zelf wilt. Zonder testament geldt voor mensen die getrouwd zijn en kinderen hebben, de wettelijke verdeling. De nalatenschap gaat dan naar de achterblijvende partner: de spullen, het huis, het geld en eventuele schulden. De kinderen zijn ook erfgenaam, maar krijgen hun erfdeel meestal later. Zijn er geen partner en kinderen, dan erven de ouders, broers en zussen of hun kinderen, of de grootouders.
Als de wettelijke verdeling niet voldoet
Volgens Lucienne maken mensen ook vaak andere keuzes. “Mensen zonder kinderen vragen zich bijvoorbeeld af: waarom moet mijn broer erven als ik nauwelijks contact heb met hem? Dan is een testament de oplossing. Ook geven mensen vaker bij leven aan hun kinderen en willen dan een deel nalaten aan een goed doel.”
56
Van alle 65-plussers heeft 56 procent een testament.
CHECK: is geregeld
Pas het aan de omstandigheden aan
“Het is belangrijk om het testament actueel te houden”, zegt Lucienne. “Ik zie rechtszaken over testamenten die al tientallen jaren niet zijn aangepast. Zo had iemand nog een ex-partner in zijn testament staan, terwijl hij later hertrouwd was. Wie heeft dan recht op de erfenis?”
controleren nog bespreken
22 OuderenWijzer november 2026
HET TESTAMENT In een testament legt u vast wat er na uw overlijden met uw bezittingen gebeurt en wie welk deel krijgt. Stel, u woont ongehuwd samen. Uw partner erft dan niet automatisch. Wilt u dat uw partner toch van u erft, dan legt u dat vast in uw testament. Ook bij een samengesteld gezin, stiefkinderen of een latere relatie is het goed om te bedenken: sluit wat de wet regelt wel aan bij wat ik wil? Een testament maakt u op bij de notaris. U bespreekt wat u wilt vastleggen, waarna de notaris het testament opstelt. U ondertekent dit beiden. De notaris meldt uw testament aan bij het Centraal Testamentenregister (CTR), zodat het altijd terug te vinden is.
FOTO: CLAUDET TE VAN DE RAKT
DOSSIER ALLES GEREGELD?
‘RUZIE TUSSEN ERFGENAMEN KUNT U AL BIJ LEVEN VOORKOMEN’ Bernard Schols is hoogleraar successierecht en medeauteur van Voorkom ruzie bij de kist. “Mensen realiseren zich gelukkig dat niet alleen de bezittingen worden nagelaten, maar ook de schulden”, zegt hij. “De meeste nabestaanden kiezen daarom voor beneficiair aanvaarden.”
HOOGLERAAR BERNARD SCHOLS
Bij beneficiair aanvaarden erven de nabestaanden de nalatenschap mét eventuele schulden, maar hoeven deze nooit te voldoen met eigen geld. Bernard: “Komt er te weinig geld uit de erfenis om de schulden te voldoen? Dan blijven de schuldeisers met een tekort zitten, niet de nabestaanden.” Behalve beneficiair aanvaarden is er ook nog zuiver aanvaarden: daarbij neem je de hele nalatenschap over, inclusief eventuele schulden. Bij het verwerpen van de nalatenschap zie je overal van af, ook van eventueel geld dat achteraf nog opduikt.
ANNEMIEK POLMAN 67 is vorig jaar officieel gescheiden van haar man, na zeventien jaar apart te hebben gewoond. Haar man heeft al jarenlang dementie en woont in een zorginstelling. Een testament wilde hij nooit. Dat kon wachten tot na de verkoop van hun huis. Nu waarschuwt Annemiek: “Regel je testament terwijl het nog kan.” Toen Annemiek het huis verkocht, kon haar ex-man niet bij de sleuteloverdracht zijn. De makelaar ging twijfelen aan zijn wilsbekwaamheid, waarna een arts hem onderzocht en wilsonbekwaam verklaarde. De kopers eisen nu een flinke dwangsom. “Ik heb er slapeloze nachten van”, verzucht Annemiek. “Mijn makelaar heeft me hiervoor nooit gewaarschuwd.” Annemieks ex-man kan nu ook geen testament meer opmaken. “Hij wilde zijn erfdeel altijd nalaten aan Artsen zonder Grenzen. Ik ga proberen dat alsnog te regelen. Had ik destijds maar doorgezet met dat testament.”
Wie krijgt wat?
‘Hadden we het testament toen maar geregeld’
“Ruzie tussen erfgenamen kun je al bij leven voorkomen”, zegt Bernard. “Verwacht u onenigheid over een sieraad? Bespreek tijdig met de familie wie het erft of schenk het al bij leven.” En dan is er nog het keuzetestament, waarbij uw
23 OuderenWijzer november 2026
DOSSIER ALLES GEREGELD? partner na uw overlijden bepaalt hoe de erfenis wordt verdeeld. “Juist vanwege dit soort testamenten hebben de nabestaanden sinds dit jaar meer tijd voor de aangifte erfbelasting: twintig maanden in plaats van acht.” Verder kunt u zelf iemand aanwijzen die knopen doorhakt bij onenigheid: een afwikkelingsbewindvoerder. “Dat kan een notaris zijn, maar ook uw oudste zoon. Kies iemand die boven de partijen staat en naar wie iedereen luistert.”
‘Houd je wensen actueel’ ALEXANDRA* 65 regelde een levenstestament voor haar moeder en heeft ook zelf een testament en levenstestament. “Er verandert altijd iets, dus ik pas het steeds weer aan.” Alexandra heeft geen kinderen. Haar situatie veranderde voortdurend. Eerst ging ze scheiden, waardoor alles op papier moest worden aangepast. En toen haar enige zus overleed, werden de kinderen van die zus plots haar erfgenamen. Alexandra: “Omdat die kinderen niet verantwoord met geld omgaan, komt het geld nu in fondsen, onder toezicht van een bewindvoerder.” “Ik heb ook een executeur testamentair aangesteld, iemand van buiten de familie. Ik voel de plicht te beschermen wat ik van mijn vader erfde. Daarom koos ik iemand die ik vertrouw.” *Alexandra wilde niet met haar echte naam en foto in het magazine.
Pas op voor misbruik
Bernard Schols waarschuwt ook voor misbruik, vooral bij ouderen zonder naaste familie. “Pas op voor een verre neef die u opeens vaak bezoekt en vraagt om hem in uw testament op te nemen.”
DE NALATENSCHAP Een nalatenschap is alles wat iemand achterlaat na overlijden: spaargeld, een woning, beleggingen en spullen, maar ook schulden en belastingverplichtingen. Het testament bepaalt wie dit krijgt. De nalatenschap zelf moet vervolgens nog worden afgewikkeld: rekeningen opzoeken, schulden vaststellen en uiteindelijk alles verdelen.
44 Van alle 65-plussers heeft 44 procent geen testament.
33,6 In 2023 lieten 168.700 mensen samen 33,6 miljard euro aan vermogen na. BRON: CBS, 2026
24 OuderenWijzer november 2026
DE UITVAART VERZEKERING
WEET U WAT EEN UITVAART KOST? Heeft u ooit een uitvaartverzekering afgesloten? Dan is het verstandig om die af en toe te controleren, zegt Chris Fluri van Coöperatie DELA. “Het verzekerde bedrag kan inmiddels te laag zijn. Dat kan vervelend zijn voor de nabestaanden.”
sten voor de uitvaart, ook als u de polis pas kort daarvoor afsloot. Als u op latere leeftijd een verzekering afsluit, betaalt u wel een hogere premie.
De eerste stap is: controleer of uw polis is geïndexeerd. Want bij indexatie stijgt het verzekerde bedrag mee met de kosten van een uitvaart. Chris Fluri is productspecialist verzekeren bij Coöperatie DELA. Hij heeft een tip. “Krijgt u jaarlijks een polisblad met een hoger verzekerd bedrag, dan is de polis geïndexeerd. Blijft het bedrag gelijk, dan groeit de verzekering niet mee. Soms kunt u alsnog indexatie aanvragen of een aanvullende verzekering afsluiten.” Overstappen naar een andere verzekeraar is volgens Chris niet altijd verstandig.
Chris adviseert om eerst te kijken of uw polis is geïndexeerd
UITVAARTVERZEKERING
Waar ben ik verzekerd?
Weet u niet meer waar uw verzekering loopt of bestaat de verzekeraar niet meer? Via de zoekservice op www. vanatotzekerheid.nl van het Verbond van Verzekeraars kunnen u en uw nabestaanden een polis laten opzoeken. Chris adviseert daarnaast om met uw naasten de wensen voor uw uitvaart te bespreken.
CHECK: is geregeld controleren
Twee soorten verzekeringen
nog bespreken
Een kapitaalverzekering keert het volledige bedrag uit. En een naturaverzekering vergoedt afgesproken dien-
25 OuderenWijzer november 2026
Een gemiddelde uitvaart kost volgens DELA tussen de 8000 en 11.500 euro. Een crematie is gemiddeld zo’n 1000 euro goedkoper. Een uitvaartverzekering is niet verplicht. U kunt ook geld opzijzetten. Staat dat spaargeld alleen op uw naam, dan kan de rekening na overlijden tijdelijk geblokkeerd zijn. Om het geld dan op te kunnen nemen, hebben nabestaanden eerst een overlijdensakte en soms een verklaring van erfrecht nodig.
DOSSIER ALLES GEREGELD?
WAT WEET U OVER ORGAANDONATIE? Er zijn nogal wat misvattingen als het om orgaan- of weefseldonatie gaat. Zo denken veel mensen dat hun familie na de donatie niet goed afscheid kan nemen. Dat klopt niet. U kunt dus met een gerust hart doneren. Maar hoe gaat dat in zijn werk?
34 % ’ja’
24%
’geen bezwaar’
Geertine Zwijnenburg van de Nederlandse Transplantatie Stichting vertelt hoe de donatie in de praktijk gaat: “Wordt iemand onverwacht ernstig ziek of overlijdt hij plotseling? Dan raadpleegt het ziekenhuis het Donorregister. Is vooraf bekend dat iemand gaat overlijden, dan wordt donatie al besproken en voorbereid. Na de donatie komt de donor altijd terug bij de familie, die dan in alle rust afscheid kan nemen.”
31% ’nee’
11% ’naaste beslist’
Leeftijd geen bezwaar
CHECK:
Het idee dat leeftijd of ziekte een donatie in de weg staat, is volgens Geertine achterhaald. “Door innovatie is de afgelopen jaren veel meer mogelijk. Voor sommige organen geldt geen maximumleeftijd meer. Een arts beoordeelt na overlijden wat nog wel kan.”
is geregeld controleren
Zo doneert u
Ga naar www.donorregister.nl en log in met DigiD. Kiest u hier voor ‘ja’, dan staat standaard alles ingevuld. U
nog bespreken
26 OuderenWijzer november 2026
kunt specifieke organen of weefsels uitsluiten. Let op: check zo nu en dan het register omdat er nieuwe mogelijkheden bij komen (ogen, zenuwweefsel), waarvoor u moet aangeven wat uw keuze is.
ORGAAN- EN WEEFSELDONATIE Iedere Nederlander van 18 jaar en ouder staat in het Donorregister. U kunt zelf kiezen: ja, nee of ik laat een naaste beslissen. Maakt u geen keuze? Dan staat u automatisch geregistreerd als ‘geen bezwaar’. U bent dan in beginsel donor. Wat u ook kiest, bespreek dit met uw partner, kinderen of andere naasten. Zo weten zij wat uw wensen zijn.
HET NIEUWE PENSIOENSTELSEL Drie oplossingen EMERITUS HOOGLERAAR THEO NIJMAN:
‘EN DAN KAN HET NABESTAANDENPENSIOEN INEENS NUL ZIJN’ Theo Nijman, emeritus hoogleraar pensioenbeheer aan Tilburg University, onderzocht hoe het nabestaandenpensioen uitpakt onder het nieuwe pensioenstelsel. Hij ziet een risico dat weinig mensen kennen.
CHECK: is geregeld
Theo: “Mensen gaan ervan uit dat dit soort basale dingen goed geregeld zijn, maar ik zie schrijnende gevallen. Onder de nieuwe pensioenregels is het nabestaandenpensioen namelijk een heel ander verhaal als je een maand vóór je pensioendatum overlijdt dan wanneer je een maand ná je pensioendatum overlijdt.
controleren nog bespreken
Soms kun je narigheid voorkomen door eerder met pensioen te gaan. Theo: “Stel, u bent vele jaren werknemer geweest, maar nu niet meer. Als u dan vóór de pensioendatum komt te overlijden, kan het nabestaandenpensioen weleens nul zijn. Verwacht u niet zo heel lang meer te leven, ga dan vooral snel met pensioen. Want als u overlijdt na de pensioendatum, gelden de voor u gunstigere regels. In de eerste jaren dat een pensioenfonds is overgegaan naar het nieuwe stelsel geldt trouwens vaak nog wel een vangnet vanwege opgebouwde rechten – dat heet ‘de eerbiedige werking’. Een andere oplossing is: een overlijdensrisicoverzekering afsluiten. Of u zet uw nabestaandenpensioenregeling bij uw oude pensioenfonds zelf voort. Er zijn dus prima oplossingen, maar u moet het zelf doen. De eerste stap is sowieso: check of u wel een verzekerd nabestaandenpensioen heeft.”
Wat is er aan de hand?
De levenslange uitkering die je nabestaanden krijgen bij overlijden vóór je pensioendatum, is onder het nieuwe pensioenstelsel een percentage van je laatstverdiende salaris. Theo geeft een voorbeeld: “Als u kort voor uw pensioendatum parttime bent gaan werken en u overlijdt, dan wordt het levenslange nabestaandenpensioen voor uw partner bepaald door die parttime factor. Terwijl het bij overlijden ná uw pensioendatum wordt bepaald door uw hele arbeidsverleden. Dat is een groot verschil. Waarbij ik denk: hebben we dat zo bedoeld? Er zijn al Kamervragen over gesteld.”
NABESTAANDENPENSIOEN Het nabestaandenpensioen is het inkomen dat uw partner ontvangt als u overlijdt. Was u op dat moment in loondienst? Dan is dit pensioen vrijwel altijd geregeld, al verschilt het uitkeringspercentage per fonds. Kijk hiervoor op uw pensioenoverzicht (UPO) of op www.mijnpensioenoverzicht.nl Overlijdt u vóór uw pensioendatum terwijl u niet meer in loondienst bent? Dan kan het nabestaandenpensioen voor uw partner zelfs nul zijn.
27 OuderenWijzer november 2026
DIGITALE NALATENSCHAP
Keuzes maken
HANNA LAKERVELD VAN SENIORWEB:
‘DENK AAN UW PRIVACY: WIE MAG WAT ZIEN?’ Wat zijn de inloggegevens van uw e-mailaccount, sociale media, bankapps, webshops...? En wie mag daar van u bij? “Als u niets heeft vastgelegd, kan dat nabestaanden veel uitzoekwerk opleveren”, zegt Hanna Lakerveld van SeniorWeb. Hanna merkt dat veel mensen de digitale nalatenschap lastig vinden. “Dat komt omdat accounts en wachtwoorden voor veel mensen lastig zijn. Het is veel werk om alles te verzamelen en documenteren, zeker als je niet zo digitaal vaardig bent. Maar het is toch aan te bevelen.”
23
Het percentage senioren dat de digitale nalatenschap heeft geregeld, steeg van 11 procent in 2018 naar 23 procent in 2026.
Checklist digitaal nalaten
U bespaart uw nabestaanden veel uitzoekwerk door uw digitale nalatenschap vast te leggen. “Om dit makkelijker te maken”, zegt Hanna, “heeft SeniorWeb de gratis Checklist digitaal nalaten. Daarin kunt u accounts, inloggegevens en wensen verzamelen. Laat uw nabestaanden wel weten waar zij dit overzicht kunnen vinden, bijvoorbeeld op uw computer of bij de notaris.” U vindt de cheklist op www.seniorweb.nl/digitale-nalatenschap
CHECK: is geregeld controleren nog bespreken
28 OuderenWijzer november 2026
Denk ook aan uw privacy, adviseert Hanna. “Wilt u dat nabestaanden bij al uw bestanden en foto’s kunnen? Misschien wilt u liever vooraf bepalen wie wat mag zien.” Ook bij sociale media kun je vooraf keuzes maken. “Wilt u bijvoorbeeld dat uw Facebookprofiel wordt verwijderd of dat het een herdenkingspagina wordt? Bij sommige diensten kunt u dit instellen. Bij Google kunt u bijvoorbeeld aangeven wie na een bepaalde periode van inactiviteit uw e-mails, foto’s en documenten mag downloaden.”
Nabestaanden, opgelet!
Hanna heeft ook nog een belangrijke tip voor nabestaanden. “Zeg het telefoonabonnement van de overledene niet te snel op. Veel accounts gebruiken tweestapsverificatie: je krijgt dan per sms een code om in te loggen. Zonder toegang tot de mobiele telefoon kun je die code niet ontvangen en dus niet inloggen.”
Digitaal geld
Steeds meer Nederlanders bezitten crypto’s. Maar wat gebeurt er met dit digitale vermogen na overlijden? Een bankrekening is meestal eenvoudig te achterhalen, maar dat geldt niet voor digitaal geld. Zonder toegangscode of privésleutel kunnen nabestaanden er niet bij. “Het is daarom verstandig om vast te leggen waar de benodigde gegevens te vinden zijn, bijvoorbeeld in een kluis, in een testament of bij de notaris”, zegt Hanna.
PODCAST ERVEN ZONDER SCHERVEN
Joost Diks, erfrechtadvocaat, ziet het keer op keer gebeuren. Families die jarenlang naast elkaar stonden, komen rond een erfenis tegenover elkaar te staan. Niet omdat mensen slecht zijn, maar omdat de belangen groot zijn en verwachtingen vaak onuitgesproken blijven. Beluister: www.ouderenwijzer.nl/ erven-zonder-scherven
ANBO-PCOB helpt u op weg! U bent niet voor niets lid van ANBO-PCOB. Wij ondersteunen u bij het maken van belangrijke keuzes door u van goede informatie te voorzien.
WEBINAR TESTAMENT
In dit webinar gaat onze woordvoerder Simon van Herpen in gesprek met notaris Bart Lever. U krijgt praktische uitleg, concrete voorbeelden en antwoorden op veelgestelde vragen, zodat u straks weet welke stappen voor u passend zijn. Ga naar: www.anbo-pcob.nl/ webinar-testament
SCHENKEN OF ERVEN?
Afhankelijk van de hoogte van de erfenis én uw relatie tot uw erfgenamen moeten zij over de nalatenschap erfbelasting betalen. Wat is wijsheid: schenken of erven? Lees erover op: www.anbo-pcob.nl/ schenken-of-erven
ANBO-PCOB IN UW TESTAMENT?
Wilt u weten hoe u impact kunt maken met uw nalatenschap? Lees het op www. anbo-pcob.nl/ nalaten-met-betekenis Wilt u iets aan ANBO-PCOB nalaten? Neem dan vrijblijvend contact op met onze adviseur nalatenschappen Eric Brendel via 0348 - 46 66 66 of e.brendel@anbo-pcob.nl
PODCAST WILSVERKLARING
Zo herkenbaar: je wilt het gesprek over ‘later’ graag voeren, maar komt er gewoon niet aan toe. Maar regie begint niet in het ziekenhuis, maar aan de keukentafel. Met koffie en een gesprek dat niet in een keer afgerond hoeft te zijn. Beluister de podcast op: www. ouderenwijzer.nl/wilsverklaring
zijn aangepast. Door deze nieuwe regels wordt het nóg belangrijker om op tijd keuzes te maken met betrekking tot het nabestaandenpensioen. Kijk op: www.ouderenwijzer.nl/ pensioenregels
WEBINAR DIGITALE NALATENSCHAP
Wat gebeurt er met uw e-mail, foto’s, bankzaken en socialemediaaccounts als u overlijdt? In dit webinar gaat ANBO-PCOB-woordvoerder Simon van Herpen in gesprek met SeniorWeb-expert Hanna Lakerveld. Ga naar: www.anbo-pcob.nl/ webinar-digitale-nalatenschap
Tipgids Tipgids
Digitale nalatenschap
WEBINAR LEVENSTESTAMENT
In dit webinar gaat ANBO-PCOBwoordvoerder Simon van Herpen in gesprek met notaris Bart Lever. U krijgt een heldere uitleg over het levenstestament, praktische voorbeelden en antwoorden op veel gestelde vragen. Kijk op: www.anbo-pcob.nl/ webinar-levenstestament
NIEUWE REGELS NABESTAANDENPENSIOEN
Het nieuwe pensioenstelsel komt eraan. Uiterlijk op 1 januari 2028 moeten alle pensioenregelingen
29 OuderenWijzer november 2026
Betaalbare Uitvaart
Tipgids
Levenstestament Doorgeven wat voor u belangrijk is Nalaten aan ANBO-PCOB
Tipgids
Testament
Tipgidsen: gratis voor leden
Over deze onderwerpen vindt u ook veel informatie in onze gratis tipgidsen. We hebben tipgidsen over het levenstestament, nalaten, het testament, een betaalbare uitvaart en de digitale nalatenschap. U kunt de tipgidsen gratis downloaden op: www.anbo-pcob.nl/tipgidsen
Advertentie
KIJK NAAR ELKAAR OM NU EN IN DE TOEKOMST “Er zijn zoveel goede doelen. Hoe maken we de juiste keuze? Wij willen graag zelf bepalen waaraan onze nalatenschap wordt besteed. Kan dat bij Cordaid?”
Een mooiere wereld begint met omkijken naar elkaar
Cordaid denkt graag met je mee. Bestel het gratis boekje over schenken en nalaten voor een nadere kennismaking. Scan de QR-code of ga naar www.cordaid.nl/ow Cordaid strijdt voor een wereld zonder armoede waarin iedereen een menswaardig leven heeft.
COLUMN
filmpje van iemand die op straat een reclamebord voor een kapper ziet, met een fraaie foto erop van een klant met een elegante coupe. De passant belt het 06-nummer dat op het billboard staat en begint te foeteren: “Wie denk je wel dat je bent? Met je lelijke kapsels! Prutser!” Een fictieve situatie natuurlijk, want als een reclamebord je niet aanstaat loop je toch gewoon door?
Uitslover! Nu presentator JAAP JONGBLOED (71) op papier met pensioen is, heeft hij tijd om zijn passie voor sport en gezondheid te delen. Met podcasts, webinars en bijeenkomsten hoopt hij ouderen in beweging te krijgen. Kijk op www. jaapjongbloed.nl
COLUMNISTEN ZIJN VRIJ OM HUN PERSOONLIJKE MENING TE UITEN EN VERWOORDEN NIET DE MENING VAN ANBO-PCOB..
“Ga lekker met pensioen man!” “Kletsmajoor!” Sinds ik af en toe berichtjes plaats op Facebook en Instagram moet ook ik eraan geloven. De digitale driftkikkers. Gelukkig zijn verreweg de meeste reacties heel sympathiek, maar er zitten ook nare commentaren tussen. “Ben je nou ineens dokter geworden?” “Uitslover!” In vergelijking met wat sommige collega’s te lezen krijgen, valt het bij mij nog mee. En ik weet het: de scheldpartijen zeggen meestal het meest over de afzenders. Het beste is om ze te negeren. Zoals Michelle Obama zegt: “When they go low, we go high!” Maar waar komt dat gescheld eigenlijk vandaan? Waarom vinden veel mensen het blijkbaar fijn om te gaan zeurpieten over iemand die dingen deelt op sociale media? Ik zag een tijd geleden een satirisch
Ik vind het leuk om op sociale media mijn ervaringen op het gebied van gezondheid te delen. Om mensen te inspireren en om zelf ook weer nieuwe ideeën op te doen. Maar als je daar totaal niet op zit te wachten, dan bekijk je mijn berichtjes toch niet? Even goede vrienden! Natuurlijk weet ik ook: internet maakt het makkelijk om anoniem onvriendelijk te doen. En onder meer daardoor neemt de polarisatie steeds verder toe. Zo jammer! Waarom doen we niet wat liever tegen elkaar? Ik kwam onlangs een onderzoek tegen over de effecten van aardig zijn, van zogeheten pro-sociaal gedrag. En wat blijkt: het loont! Onderzoekers volgden 159 volwassenen die vier weken lang regelmatig iets aardigs deden voor een ander. Bij hen veranderde de activiteit van bepaalde genen in hun witte bloedcellen – onder andere genen die betrokken zijn bij een gezonde lichamelijke reactie op langdurige stress. Weer ander onderzoek laat zien dat vriendelijkheid en hulpvaardigheid kunnen leiden tot een beter mentaal welzijn, minder stress en een lagere sterftekans. Een compliment voor een ander is in feite een cadeautje voor jezelf! En het zit hem in kleine dingen, je hebt het zelf soms niet eens in de gaten. Zo belde ik laatst met de nieuwe thuishulp die mijn moeder wat zou ontlasten. Aan het eind van ons kennismakingsgesprek zei ze: “Trouwens, wij kennen elkaar. Een jaar of tien geleden zat ik naast je in het vliegtuig. Toen de catering langskwam kocht jij de laatste tonijnsandwich. Ik zei: daar had ik nu net zo’n trek in. En toen heb jij dat broodje met mij gedeeld.” Het stelde niks voor en de thuishulp zou mijn moeder sowieso wel verwennen, maar het gaf me toch een fijn gevoel. Ik vraag me af of de voldoening van een scheldpartij op het internet daar tegenop kan.
31 OuderenWijzer november 2026
Advertentie
Wat u nalaat, maakt een blijvend verschil voor aanpakkers. Wereldwijd werken aanpakkers aan een school, betere gezondheidszorg of een waterproject voor hun gemeenschap. Met een nalatenschap aan Wilde Ganzen versterkt u hun initiatief. Zodat wat zij opbouwen, blijft bestaan.
Meer informatie? Ga naar www.wildeganzen.nl/nalaten of scan de QR-code. Liever een persoonlijk gesprek? Neem dan contact op met Emmy Janssen via 033 - 204 5522 of emmy@wildeganzen.nl
LEDENRAAD
TEKST: PETER SPIERINGS
Ze zijn gekozen en geïnstalleerd:
DE NIEUWE LEDEN VAN DE LEDENRAAD
De uitslag van de ledenraadsverkiezing van ANBO-PCOB is bekend. Dertig leden zijn gekozen om de komende periode zitting te nemen in de nieuwe Ledenraad. ANBO-PCOB is blij met de betrokkenheid bij de verkiezing en in het bijzonder met alle leden die zich voor de Ledenraad kandidaat hebben gesteld. In totaal waren er maar liefst 36 kandidaten voor dertig plaatsen. Dat laat zien dat onze leden bereid zijn om zich actief in te zetten voor de vereniging.
ZE KOMEN OVERAL VANDAAN
De nieuwe Ledenraad kent een mooie landelijke spreiding. Uit vrijwel alle provincies zijn leden
gekozen en de nieuwe Ledenraad bestaat uit mensen met verschillende achtergronden binnen de vereniging: voormalige ANBO- en PCOB-leden én leden die rechtstreeks lid zijn geworden van ANBO-PCOB.
‘HELLO’ EN ‘GOODBYE ’
De Ledenraad heeft een belangrijke stem bij relevante besluiten binnen de vereniging, zoals de begroting en de contributie. De nieuwe Ledenraad kwam al op 16 september bijeen
voor een inwerkdag en werd op 21 oktober officieel geïnstalleerd. Op die dag namen we ook afscheid van de huidige Ledenraadsleden.
BEDANKT ALLEMAAL!
We bedanken alle kandidaten voor hun bereidheid om zich voor ANBO-PCOB in te zetten en ook alle leden die aan de verkiezing hebben deelgenomen. En we kijken uit naar een nieuwe periode van betrokkenheid en samenwerking!
DIT ZIJN DE DERTIG NIEUWE LEDENRAADSLEDEN: Alda van Zijl-Hoek, Alexander Polak, Bert Schuur, Clasien Ouderdorp, Corien de Boer, Dienie Rikkert-Elkink, Erica Daams-Noya, Frank Surink, Frans Albers, Frits Krieger, Geeske Telgen Swarts, Gert Pors, Henk Halma, Henk Koedijk, Henk Zweers, Jan Johannes Zwaan, Jan Wouter van der Straaten, Kees Tijburg, Kees van der Meulen, Krijnie Hoek, Leen van Loosen, Lou Waterman, Marcel Sturkenboom, Marianne Los-Priester, Marika Biacsics-van der Horst, Paul Cohen, Ruud Franken, Simon Binnendijk, Sjack van der Schaaf en Wim van Elsacker.
33 OuderenWijzer november 2026
Advertentie
‘Als je overlijdt, dan kun je de overwaarde niet meenemen’
bewust voor Welvarend Wonen omdat ze zo open zijn en niet aandringen.” Hij liet Rienk en Lia Bouwman bogen zich al jarhet aanbod controleren door zijn financieel en over één vraag: hoe blijft Lia financieel goed achter als Rienk iets overkomt? Deze adviseur. “Die zei: ‘Als je dit doet, dan heb zoektocht bracht hen bij Welvarend Wonen. je het heel goed gedaan.’” Ondanks een leven lang werken bouwde Lia via haar werkgever geen pensioen op. Haar man Rienk daarentegen kon op zijn 57ste met prepensioen. “Ik heb een behoorlijk pensioen, maar Lia heeft niets. Daar maakte ik me wel zorgen om.” Daarom zocht hij naar manieren om de overwaarde vrij te maken. De oplossing vond hij bij Welvarend Wonen. Zij betalen de overwaarde van de woning maandelijks uit, als aanvulling op het pensioen.
Een goed gevoel Rienk en Lia genieten zichtbaar van hun appartement in Wageningen. Vooral van de gloednieuwe keuken, die ze dankzij de uitbetalingen konden kopen. “Mij hadden ze geen groter cadeau kunnen geven”, zegt Lia trots. Als het aan hen ligt, blijven ze de rest van hun leven hier wonen. De woning verlaten om de overwaarde vrij te maken zagen ze dan ook niet zitten, maar Lia’s pensioengat moest wel worden opgevuld. Ze kozen voor een verkoop aan Welvarend Wonen, omdat zij een levenslange woongarantie bieden, zonder rente of huur te vragen. “Ik heb ook naar andere aanbieders gekeken”, vertelt Rienk, “maar ik koos heel
Voordat ze de koopovereenkomst tekenden, hebben Rienk en Lia hun plannen nog voorgelegd aan hun kinderen. “Die vonden het ook een prima idee”, aldus Rienk. “Ze hebben het zelf al goed, en ze gaan er niet veel op vooruit als ze wat geld uit ons huis krijgen. Als je bestaan ophoudt, dan kun je de overwaarde niet meenemen.”
Goed achterblijven Met het maandelijkse extraatje trekt het stel er geregeld op uit met hun boot. Maar het allerbelangrijkste is dat het pensioengat van Lia is opgevuld. “Dat Rienk dit heeft geregeld om mij goed achter te laten, dat vind ik heel ontroerend”, zegt ze zichtbaar aangedaan. Voor senioren die in een soortgelijke situatie zitten, heeft het stel een heel eenvoudig advies. “Overweeg om hier goed naar te kijken, want ik denk dat je dan tot de conclusie komt dat het een hele goede oplossing is”, zegt Rienk. Wilt u ook meer financiele ruimte zonder te verhuizen? Neem vrijblijvend contact op via 036 781 11 11 of kijk op welvarendwonen.nl
Advertentie
Kies zelf uw maaltijden met € 5,- korting Maak kennis met Vers aan Tafel Maaltijdservice. Als lid van ANBO-PCOB ontvangt u altijd 10% ledenkorting. Kies zelf minimaal 6 vriesverse maaltijden uit ons ruime assortiment en ontvang daar tijdelijk € 5,- extra korting bovenop. Zo bestelt u alleen gerechten die bij uw smaak passen. Onze maaltijden worden ambachtelijk bereid door onze chef-koks en gratis bij u thuisbezorgd door ons eigen bezorgteam. U bestelt eenvoudig online of telefonisch, zonder abonnement en al vanaf 6 maaltijden. Daarom Vers aan Tafel Keuze uit een ruim assortiment Altijd 10% korting voor ANBO-PCOB-leden Gratis thuisbezorgd Geen abonnement Ook telefonisch bestellen mogelijk Scan en bekijk ons aanbod
Tijdelijk !
€ 5,-
KORTIN G
Gebruik actiecode:
26ANBOPCOB5 Online extra voordeel Bestelt u online 12 maaltijden of meer? Dan ontvangt u automatisch nog eens € 5,- korting. Zo loopt uw totale voordeel op tot € 10,-.
Bestel via versaantafel.nl/anbo-pcob-voordeel of bel 085 401 64 44 Actie geldig t/m 31 december 2026. Geldig bij bestelling vanaf 6 maaltijden, m.u.v. de Proefbox. Eenmalig per klant. De actie geldt bovenop de 10% ledenkorting voor ANBO-PCOB-leden. De extra € 5,- korting bij 12 maaltijden of meer geldt alleen bij online bestellingen.
TEKST: MONICA BOSCHMAN FOTO: MARK UYL
JUDITH FANTO
‘Als schrijver ben ik een laatbloeier’ Judith Fanto debuteerde pas op haar vijftigste en is nu met haar tweede roman ‘Narcis’ genomineerd voor de NS Publieksprijs. We roepen iedereen op om op dit boek te stemmen, want Judith is een van ons, ons eigen ANBO-PCOB-lid. Judith werd in 1969 in Delft geboren, studeerde rechten, werd medisch jurist, schreef voor vakbladen en begon in 2015 met het schrijven van haar roman Viktor. Vandaag ontvangt ze me met zelfgemaakte nusskugeln. Uitkijkend over de weilanden praten we over haar schrijverschap.
personages Max en Franzi – die staan voor Judiths joodse grootouders – en hun Weense vriendengroep. De hechte en langdurige vriendschap tussen deze mensen komt onder druk te staan als een van de stellen de nazi-ideologie omarmt. Wie ben je wanneer je kleur moet bekennen, als het moeilijk wordt? Kun je een ander ooit ten diepste kennen? Wie het boek leest vraagt zich af: wat zou ik doen?
Ontsnappen aan de storm
“Als schrijver ben ik een laatbloeier”, zegt ze, “ook al kreeg ik op school voor opstellen een negen of tien. Ik leefde het leven zoals het zich aandiende, tot het rampjaar 2015. Door een brand, het herseninfarct van mijn man en problemen van onze kinderen was ik dag en nacht thuis nodig. Ik stopte met werken, zodat ik thuis kon organiseren, zorgen, troosten en de anderen moed in kon spreken. Maar hoe kon ik in deze storm zelf overeind blijven? Ik dacht weer aan de roman die ik over mijn joodse oudoom Viktor wilde schrijven. Elke avond, wanneer iedereen in bed lag, ging ik in het donker achter mijn laptop zitten. Het was dan geen Apeldoorn 2015 meer, maar Wenen 1928 – de
Dialoog met de lezer ultieme manier van ontsnappen. Uit iets heel moeilijks is iets heel moois voortgekomen.”
Kleur bekennen in oorlogstijd
Meerdere uitgeverijen wilden de roman uitgeven en eenmaal gedrukt werd Viktor een bestseller. Judith: “Pas toen kon ik zeggen: ik ben schrijver. En ik begon aan Narcis, de roman die nu genomineerd is. Narcis speelt zich af in Nederland en Wenen vlak voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog.” In het boek maakt de lezer kennis met de
36 OuderenWijzer november 2026
Recensenten roemen de waarachtige personages in Narcis en de zintuiglijke beleving. Het is een boek dat onder je huid kruipt. Judith: “Ik schrijf over gewone mensen en onderwerpen die iedereen herkent. Tijdens het schrijven vertel ik het verhaal in gedachten aan de lezer en de lezer praat terug. De post die ik krijg, bevestigt het bestaan van deze dialoog. Schrijven is voor mij een slopend proces en tegelijkertijd mijn grootste bron van geluk.”
Zonder Hitler…
Haar boeken vergen veel onderzoek. Judith: “Alle historische feiten
NS PUBLIEKSPRIJS 2026
kloppen, zelfs wat voor weer het was. En ik ben gefascineerd door het effect dat grote gebeurtenissen hebben op de levens van gewone mensen. Zo was ik zonder Hitler niet geboren. Zonder de vlucht van mijn grootouders naar België in 1939 had mijn moeder mijn Nederlandse vader nooit ontmoet.”
Terug naar de menselijke maat
“Het grootste deel van mijn familie is vermoord in concentratiekampen. Tegen de duisternis in de wereld kan ik niet op. Wel kan ik mensen met mijn boeken terugvoeren naar de menselijke maat. Weg van het denken in groepen, terug naar die ene mens in zijn unieke situatie, die zichzelf universele vragen stelt: hoe blijf ik overeind, welke keuzes maak ik, waar kan ik naartoe?”
Help Judith winnen
Er zijn zes Nederlandstalige boeken genomineerd voor de NS Publieksprijs, maar het publiek bepaalt wie de winnaar is. Judith: “Ik heb veel lezers, maar anders dan de andere genomineerden ben ik geen BN’er. Hoe mooi zou het zijn als de ANBO-PCOB-leden mij aan de overwinning helpen door massaal op mij te stemmen? Winnen zou me vleugels geven.”
Stem op Narcis
Gunt u de roman Narcis van Judith de NS Publieksprijs? Stem op www. nspublieksprijs.nl Of gebruik de QR-code. Doe dit wel vóór 12 november!
37 OuderenWijzer november 2026
Advertentie
“Mijn afscheid hoeft niet groots, wel geregeld.”
Scan voor de gratis brochure (QR-code)
Steeds meer mensen kiezen ervoor hun afscheid alvast eenvoudig te regelen. Met het Opto Afscheidsplan legt u een stille crematie vooraf vast voor één vast bedrag, zonder verrassingen. Vraag de gratis informatiebrochure aan www.optocrematie.nl T: 0345 78 25 65 | contact@optocrematie.nl | www.optocrematie.nl | Pascalweg 4A Culemborg
REIZEN
Weldadige temperaturen, een azuurblauwe zee en spierwitte zandstranden. Wat wil een mens nog meer? Nu… misschien wandelen langs bloeiende cactussen, snorkelen tussen exotische vissen of winkelen op promenades vol palmbomen? Dat – en meer – kan tijdens een vakantie op Aruba.
ARUBA Tropische verrassing met een Hollands tintje
39 OuderenWijzer november 2026
TEKST EN FOTO’S: ED LODEWIJKS
REIZEN
De lange rijen palmbomen, zoals op Main Street (Caya G. F. Betico Croes), maken het plaatje compleet. En dan zijn er in Oranjestad ook nog heerlijk veel winkels, bars en restaurants.
EERST BLOEIEN, DAN STERVEN
IN DE 17DE EEUW WERD ARUBA DOOR NEDERLAND ‘OVERGENOMEN’
van Spanje. Maar sinds 1986 is het Caribische eiland – hemelsbreed zo’n 7800 kilometer van Nederland verwijderd – een autonoom land binnen het Koninkrijk der Nederlanden. Daarvoor maakte Aruba, net als Curaçao, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius en Saba, deel uit van de Nederlandse Antillen.
Een zalige plek als tegenhanger van de stadse drukte is Arikok National Park, dat zo’n 34 vierkante kilometer groot is. Ranger Sergio Boekhoudt (Arubaanse vader, Nederlandse moeder) leidt ons twee uur lang te voet rond door het park. Heuvel op, heuvel af, maar in de milde ochtendwarmte gelukkig nog goed te doen. We lopen langs honderden metershoge cactussen, heel indrukwekkend. Sommige staan in bloei. “Dat doen ze maar één keer in hun lange leven”, vertelt Sergio. “Drie dagen lang. Daarna sterven ze af.” Hij praat bevlogen over de natuur om ons heen. Over de inheemse bomen en struiken en de vruchtvleermuizen, vogels, uilen en hagedissen die hier leven. Midden tussen al het groen zien we opeens een eenzaam witgepleisterd, leegstaand boerderijtje: een cunucu-huisje van de oorspronkelijke bewoners. Een puur stukje Aruba. Foto linksboven Welkomstbord op Palm Beach.
LANGE RIJEN PALMBOMEN
Het eiland is voor Nederlandse bezoekers een extra aantrekkelijke bestemming. Want ook nu nog zie je die mix van Arubaanse cultuur en Nederlands erfgoed terug in het straatbeeld, de taal en de mensen. De hoofdstad heet Oranjestad en het prachtige stadhuis met zijn barokke versieringen is gevestigd in – jawel – de Wilhelminastraat. Hier staan nog veel huizen uit de koloniale tijd. Sommige klein en sober, maar de meeste groot en statig en stuk voor stuk in zoete kleuren geschilderd. De nieuwbouw rondom het historische centrum is in dezelfde stijl gebouwd.
Foto links De zoetgekleurde huizen van Oranjestad.
Scan de QRcode voor meer mooie beelden. Of ga naar www. ouderenwijzer.nl/ reizen
40 OuderenWijzer november 2026
Foto’s links De spectaculaire muurschilderingen in San Nicolas. Foto’s onder Trek in een culinair hapje of in verse kokosnoot?
WANDELEN LANGS DE RUIGE ROTSKUST
In het noorden van het eiland lopen we lekker vroeg op de dag vanaf het snoezige, zachtgeel geverfde kapelletje Alto Vista langs de Caribische Zee. Hier geen brede, hagelwitte stranden, maar ruige rotsen, waarop woeste golven zich stuk beuken. Ook hier veel cactussen. En wat een rust! Later op de dag wordt het een stuk drukker, want weer terug bij het kerkje zijn plots tal van souvenir-, drank- en eetkraampjes verrezen. Vooral de verkoper van exotisch fruit heeft er zin in. Met een enorm mes hakt hij een kokosnoot in tweeën. Showtime!
ZWEVEN BOVEN HET RIF
We willen natuurlijk ook de zee verkennen. Dus gaan we mee met Aruba Outdoor Adventures voor een kajaken snorkeltrip. Bij het Spaans Lagoen, een binnenbaai in het zuidwesten van het eiland, sturen we de kajaks onder begeleiding van gids Rayan Singh het water op. Niet peddelend, maar trappend met de benen, als op
41 OuderenWijzer november 2026
REIZEN
Foto linksboven De ruige kust van het noorden.
een waterfiets. En dat gaat heel makkelijk, alleen wel even op de wind en stroming letten. Na een half uurtje komen we aan bij een grote steiger, vlak naast een koraalrif. Duikbril op, flippers aan en even later ‘zweven’ we heel relaxed boven het rif, met onbelemmerd zicht op prachtig koraal en vissen in alle maten, soorten en kleuren. Spectaculair!
Foto’s boven en links Ontspannen op de stranden en duiken om het koraalrif en de kleurige vissen te bewonderen.
HUIZENHOGE MUURSCHILDERINGEN
In het zuiden van Aruba ligt San Nicolas, ooit het centrum van de olie-industrie. Na de sluiting van de raffinaderij in 2012 raakte de stad in verval. Maar vanaf 2016 werden hier kunstenaars uit de hele wereld uitgenodigd om tijdens de jaarlijkse Aruba Art Fair
REISTIPS
SLAPEN • Courtyard by Marriott Aruba Resort is een vriendelijk viersterrenresort – www.marriott.com ETEN EN DRINKEN • Zeerovers in Saveneta: origineel visrestaurant aan zee – www.aruba.com • Wilhelmina in Oranjestad: restaurant met prachtige binnentuin – www.wilhelminaaruba.com • The West Deck in Oranjestad: leuke eettent en bar aan zandstrand – www.thewestdeck.com DOEN • Kajak- en snorkeltrips: Aruba Outdoor Adventures: www.arubaoutdooradventures.com • Nationaal Park Arikok met ranger: www.acf.aw • Kunstroute San Nicolas met gids: www.arubamuraltours.com Meer informatie: www.aruba.com/nl
‘De schilderingen hebben de stad van de ondergang gered’ de veelal leegstaande panden van muurschilderingen te voorzien. En zo lopen wij met gids Tito Bolivar met open mond langs zo’n tachtig, soms huizenhoge werken waarop mensen, dieren, planten en bomen zijn afgebeeld. Sommige levensecht, andere heel abstract. Wat een vormen en kleuren! En wat een vondst om op deze manier een stad van de ondergang te redden. Tot slot: die droomstranden. Hebben we daar geen tijd meer voor? Nou en of! Op loopafstand van ons resort ligt Palm Beach. En daar brengen we heel wat ontspannen uurtjes door. Zand, zon en zee, zalig!
42 OuderenWijzer november 2026
Advertentie
‘Het leven is soms zó kwetsbaar’ - Jaap Jongbloed
Ik heb een mooi leven. Gezond, actief, vol liefde en, echt, heel veel mazzel. Genoeg redenen dus om dankbaar te zijn. En juist daardoor zie ik ook
hoe kwetsbaar het leven is. Hoe duizenden mensen soms in één klap álles verliezen; hun huis en soms zelfs elkaar. Voor die mensen wil ik iets doen, iets
nalaten. Het Rode Kruis staat altijd voor ze klaar.
Soms zelfs als enige. Daarom heb ik het Rode Kruis
opgenomen in mijn testament. Misschien is dat ook iets voor jou. Kijk op rodekruis.nl.
Neem het Rode Kruis op in je testament
Advertentie
Lezersactie
€12 korting
*
per levensjaar
* Deze korting geldt op geselecteerde modellen. Kijk op velderhof.nl/actievoorwaarden voor de voorwaarden.
Download de voucher www.velderhof.nl/aanvragen/anbo
Relaxstoelen al vanaf
€595,-
Relaxstoel Rialto
Relaxstoel Milvio
Relaxstoel Garda
U voelt dat het goed zit.
Relaxstoel Maratea
Sta-op stoel Imperia
Velderhof altijd bij u in de buurt.
Goed zitten gaat verder dan de stoel alleen. Het zit in het comfort, de kwaliteit en de zekerheid
Ontdek het bij u thuis of in een van
dat alles goed geregeld is. Van uw eerste advies tot
onze 25 winkels. Kijk op velderhof.nl of bel 0499 729 366
lang nadat uw stoel bij u thuis staat.
4,6/5
TEKST: RIANNE VAN DER MOLEN FOTO’S: MARK KOHN
DE GROTE VRAAG
Hoe bied je
troost? Ieder mens heeft weleens verdriet en wil dan graag getroost worden. Maar troost bieden is nog niet zo eenvoudig. Hoe doe je dat goed? We vroegen het een theoloog, een hoogleraar ethiek en godsdienstfilosofie en een filosoof.
45 OuderenWijzer november 2026
DE GROTE VRAAG
CHRISTA ANBEEK IS THEOLOOG EN BIJZONDER HOOGLERAAR AAN DE RADBOUD UNIVERSITEIT.
Je moet de ander de ruimte geven om te ontdekken wat troostend werkt “Niet alle verdriet is te troosten. Dat het bieden van troost iets oplost, is misschien wel een van de grote misverstanden. Er is ook geen handleiding voor hoe je moet omgaan met iemand die een groot verlies te verwerken krijgt. Wat voor de een troostend is, voelt voor een ander niet zo. De een wil praten, de ander juist in stilte een duinwandeling maken, een derde wil naar muziek luisteren.” “Wat in ieder geval niet werkt, is het geven van antwoorden of adviezen. Je moet stil durven zijn en de ander de ruimte geven om te ontdekken wat troostend werkt. Sommige gelovigen bidden voor elkaar of komen samen om te bidden en dragen het verdriet op aan God. Dat kan bemoedigend zijn. Tegelijk kan het ook een risico in zich hebben. Want wat als het daarna niet beter gaat? Zegt dat dan iets over jouw geloof?” “Ik organiseer via Movisie regelmatig filosofische cafés voor senioren. Daar gaan mensen met elkaar in gesprek over ingrijpende ervaringen in hun leven en over wat hun troost gaf. Je ziet dat de antwoorden totaal verschillend zijn: de een heeft baat bij rituelen, de ander bij huilen, weer een ander bij goede gesprekken met een goede vriend. Er is niet één antwoord op deze grote vraag. Ga er vooral over in gesprek met je dierbaren.” Mensen die ook eens naar zo’n filosofisch café willen, kunnen contact opnemen met Movisie: info@movisie.nl of c.anbeek@movisie.nl
46 OuderenWijzer november 2026
CHRISTOPH JEDAN IS HOOGLERAAR ETHIEK EN GODSDIENSTFILOSOFIE AAN DE RIJKSUNIVERSITEIT GRONINGEN. “Een paar jaar geleden verdiepte ik me in de troostliteratuur van theologen en filosofen uit de klassieke oudheid. Ik wilde weten hoe grote denkers met verlies omgingen. Wat me opviel was hoe optimistisch sommige denkers uit het verleden waren. Alsof rouw iets was dat ze konden beheersen of voorkomen. Wat me ook trof, was de grote hoeveelheid leed en verlies die deze denkers probeerden te verwerken. Dood en verlies zijn er altijd geweest. En hoe zwaar ook, mensen vonden steeds weer manieren om door te gaan.” “Troost is – in abstracte zin – betekenis geven aan verlies, waarbij er een groot verschil is tussen troost geven en troost ontvangen. Hoewel er veel over geschreven is, geloof ik niet dat je een vaste strategie kunt volgen om te troosten. Rouwenden kunnen enorm veel aanstoot nemen aan goedbedoelde pogingen tot troost. Woorden die de een helpen, bereiken bij een ander juist het tegenovergestelde. Alles wat je zegt, kan verkeerd landen, juist wanneer iemand verdrietig en kwetsbaar is.” “We moeten elkaar een zekere imperfectie gunnen op dit gebied: tolerantie voor wie onhandig troost én voor wie lang rouwt. Daardoor ontstaat nabijheid. Want de kern van troosten is empathisch en fysiek nabij zijn en durven delen in het verdriet van de ander. Dat kan door een urenlang gesprek, maar ook door een knuffel bij de deur of door het brengen van een pannetje soep. Het verdriet van de ander zien en naast hem of haar gaan staan.”
De kern van troosten is fysiek en empathisch nabij zijn 47 OuderenWijzer november 2026
DE GROTE VRAAG
MYRTHE MEESTER IS FILOSOOF EN SCHRIJFT OVER ONDER MEER OVER ZINGEVING, FILOSOFIE EN CULTUUR.
Troost zit niet in het wegnemen van lijden, maar in het samen dragen ervan “Als iemand lijdt, is het menselijk om daaraan iets te willen doen. Daarom bieden we de ander graag oplossingen of dringen we aan op een bezoek aan de psycholoog. Als moderne samenleving zijn we goed in dingen oplossen – wat vaak geweldig is – maar minder goed in het samen dragen van verdriet.” “Wanneer het om troost gaat, onderscheid ik drie vormen. Als eerste ‘het omhelzen’, eerder beschreven door de filosoof Ton Lemaire. Hiermee bevestig je de ander volledig in zijn bestaan: je bent getuige van het verdriet, luistert en geeft aandacht. De tweede vorm is ‘de lotgenoot’. Daarbij stel je jezelf ook kwetsbaar op – dat kan troostend zijn voor de ander. Ik las ooit over een meisje dat zich vaak heel ellendig voelde. Op zo’n moment dacht ze aan andere lijdende mensen en putte troost uit het besef dat ze niet de enige was. De derde vorm is ‘de inspiratiebron’. In dit geval laat je zien dat pijn en lijden bestaan en niet weggepoetst of ontkend hoeven te worden, maar onderdeel kunnen worden van een waardig, goed en betekenisvol leven.”
WAT VINDT U?
Hoe heeft u troost gekregen of juist gegeven? Wat werkte en wat juist niet? Praat er met elkaar over op www. ouderenwijzer.nl/de-grote-vraag Of schrijf ons: De Grote Vraag, Postbus 2012, 3440 DA Woerden.
“Mooi vind ik het fenomeen de Herstelacademie. Dit zijn laagdrempelige plekken waar mensen die te maken hebben gehad met psychische ontwrichting of kwetsbaarheden, elkaar ontmoeten en samen werken aan hun persoonlijk herstel. Troost zit niet in het oplossen van problemen of het wegnemen van lijden, maar in het samen dragen ervan.”
48 OuderenWijzer november 2026
- Advertentie -
34 JA A R
JA A R
Sinds 1992
To t 7 j a a r garantie
Service aan huis
adaptief z i t c o m fo r t
Dé specialist in zitten
✓ Relaxstoelen ✓ Sta-op-stoelen ✓ Relaxbanken
Echt heerlijk zitten met Flowsit®
Wij vieren feest met onze nieuwste innovatie; Flowsit®. De stoel die zich vormt naar uw lichaam. Kom proefzitten en ontdek Flowsit® in onze winkels of bij een thuisadvies: ✓ Op maat gemaakt
Uitstekend Bekijk ruim 4.200 reviews op
✓ Drukverlaging en pijnverlichting
Vraag de brochure aan
Gratis proefzitten
✓ Bekijk alle stoelen en banken
✓ Flowsit® stoelen proberen
✓ Relaxstoelen v.a. €795,-
✓ Alle comfortstanden testen
✓ Lees meer over Flowsit
✓ In onze winkels of bij u thuis
®
0 8 5 - 4 0 1 75 6 7
m e ub e l zo rg . n l
*Vraag naar de actievoorwaarden.
✓ Echt heerlijk zitten
TEKST: INGRID NIES
LANGER THUIS WONEN
SLIMME DINGEN die het leven makkelijker maken
Een lichtje dat vanzelf aangaat als u ’s nachts uit bed stapt. Een horloge dat hulp kan inschakelen na een val. Of een robot die de vloer stofzuigt terwijl u koffie drinkt. Oftewel: kleine, slimme toepassingen die het leven een stuk makkelijker maken. Technologie in huis klinkt ingewikkeld, maar maakt het juist makkelijker om zo lang mogelijk in uw vertrouwde omgeving te blijven wonen. Toch is niet iedere woning uitgerust met dergelijke technische snufjes. Uit onderzoek van het Nationaal Seniorenpanel (een initiatief van ANBO-PCOB) blijkt dat 39 procent van de ouderen in een woning woont die niet geschikt is als er meer zorg nodig is. Technologie kan niet alles oplossen, maar wel helpen om dagelijkse handelingen eenvoudiger, veiliger en minder zwaar te maken.
HULPJES IN DE HUISHOUDING
Een mooi voorbeeld is de robotstofzuiger. Dit apparaat rijdt zelfstandig over de vloer, zuigt stof op en keert
daarna terug naar zijn laadstation. Voor wie het stofzuigen te zwaar wordt, kan dat behoorlijk wat energie schelen. Ook voor andere huishoudelijke klussen bestaan slimme oplossingen. Zo reinigt een dweilrobot de vloer en kan een robotramenwasser een deel van het ramenlappen overnemen. Het zijn apparaten die ooit futuristisch klonken, maar nu steeds vaker in Nederlandse huizen te vinden zijn.
KLEINE DINGEN, GROOT GEMAK
Soms zit de winst in iets heel eenvoudigs. Denk aan een sensorlampje in de gang of naast het bed: zodra u beweegt, springt het licht automatisch aan. U hoeft ’s nachts dus niet in het donker naar een lichtknop te zoeken. Dat is comfortabel én ver-
50 OuderenWijzer november 2026
kleint de kans op vallen. Er zijn ook slimme lampen die op vaste tijden aan- en uitgaan. En met een raam- of deursensor kunt u op uw telefoon controleren of een raam of de voordeur wel dicht is. Kleine aanpassingen die vooral rust geven.
HANDIGE TIP AI (kunstmatige intelligentie zoals ChatGPT en de AI-modus van Google) kan u onder andere uitleggen wat er in een ingewikkelde brief staat, u helpen bij het schrijven van een e-mail of voor u een recept zoeken met ingrediënten die u nog in huis heeft.
BESCHERMING TEGEN NARIGHEID
Ook voor meer veiligheid is veel mogelijk. Met een slimme videodeurbel ziet u op uw telefoon wie er aanbelt. U kunt met de bezoeker praten zonder de deur te openen. Handig wanneer u minder snel bij de deur bent of wanneer u eerst wilt weten wie er voor de deur staat. Woont u alleen, dan kan een alarmknop extra
zekerheid geven. Sommige exemplaren zijn waterdicht, dus ook geschikt voor in de badkamer. Weer een andere mogelijkheid is een inactiviteitssensor. Die houdt in de gaten wat u doet, maar zonder dat er een camera aan te pas komt. De sensor registreert beweging. Is er bijvoorbeeld ’s ochtends ongewoon lang geen activiteit, dan krijgt een naaste van u daarvan een melding.
SIMPEL EN HEEL HANDIG
Er komt weinig technologie aan te pas, maar ook simpele hulpmiddelen kunnen een groot verschil maken. Een elektrische opener waarmee u zonder moeite een deksel van een pot losdraait. Een kantelbare waterkoker die makkelijk schenkt. Of een knopenhaak, die ook helpt bij het openen of sluiten van een rits. Allemaal fijn als de kracht of fijne motoriek in uw handen afneemt. Een handige Nederlandse uitvinding is de druppelbril. Bedoelt voor mensen die regelmatig hun ogen moeten druppelen. Plaats het flesje in een passend gaatje, zet de bril op en kantel uw hoofd naar achter. Nu hoeft u alleen maar in het flesje te knijpen en de druppel valt precies in uw oog.
KORTINGSTIP Van boven naar beneden: knopenhaak, robotramenwasser; oogdruppelbril; scherm om de verwarming en de verlichting te regelen; slimme speaker.
Voor mensen die medicijnen gebruiken kan een automatische medicijndispenser een uitkomst zijn. Op het juiste moment klinkt een signaal en komt het juiste medicijnzakje tevoorschijn. Medipoint heeft allerlei handige hulpmiddelen, óók medicijndispensers. Leden van ANBO-PCOB krijgen hier 10 procent korting.
51 OuderenWijzer november 2026
EEN HÉÉL SLIM HORLOGE
Steeds meer mensen hebben een smartwatch, een slim horloge dat inmiddels bijna is uitgegroeid tot een kleine computer om uw pols. Afhankelijk van het model houdt zo’n horloge bijvoorbeeld uw stappen, hartslag en slaapritme bij. Sommige modellen kunnen ook een val herkennen en dan een noodmelding versturen.
PRAAT TEGEN UW HUIS
Er zijn schermpjes waarmee u moeiteloos de verlichting en temperatuur in huis regelt én apparaten die u met uw stem bedient. Met een slimme speaker vraagt u bijvoorbeeld naar de weersverwachting, zet u een muziekje op of doet u het licht aan.
BEGIN EENVOUDIG
U heeft natuurlijk niet alles nodig. Technologie is alleen slim als de toepassing het leven voor ú iets makkelijker maakt. Begin klein. Eén lampje of één slimme toepassing kan al een groot verschil maken.
TIPGIDS TECHNOLOGIE Deze Tipgids geeft informatie over hoe u het Tipgids Technologie dagelijks leven makkelijker maakt met slimme technologie. De Tipgids Technologie is gratis voor ANBO-PCOBleden. Vraag de digitale gids aan op www.anbo-pcob.nl/ tipgidsen en ontvang hem direct in uw mailbox.
Is uw pensioen te laag om comfortabel te leven? Met WoningPensioen zet u de overwaarde van uw huis om in een maandelijkse uitkering — zonder te verhuizen. Maandelijks een vaste uitkering tot uw 100e levensjaar Verkoop uw huis en blijf er levenslang wonen Geen inkomenseis of lening Geen rente of huur betalen Financiële zekerheid voor de toekomst
Vraag nu uw gratis indicatierapport aan: Scan de QR-code of ga naar http://www.woningpensioen.nl/ouderenwijzer en ontdek hoeveel u maandelijks kunt ontvangen met WoningPensioen.
WoningPensioen B.V. Mozartlaan 27C 1217 CM Hilversum
T: 085 - 401 31 14 E: info@woningpensioen.nl W: www.woningpensioen.nl
Veilig en zelfstandig thuis blijven wonen? Een veilige woning geeft rust en vertrouwen. Senioren Woonhulp adviseert, levert en monteert praktische woningaanpassingen die uw huis veiliger en comfortabeler maken. Nu tijdelijk
10 %
korting
op onze producten Gebruik actiecode:
OUDERENWIJZER R
Plan een gratis adviesgesprek
Samen kijken we wat past bij uw woning, uw wensen en uw situatie. Advies, levering en montage via één vast aanspreekpunt. Badkamerveiligheid en wandbeugels Trap- en drempeloplossingen Persoonsalarmering en valdetectie
085 800 4888
seniorenwoonhulp.nl/ pages/ouderenwijzer
TEKST: MARIEKE HENSELMANS, BESPARINGSDESKUNDIGE
WONINGONDERHOUD
Een klus uitbesteden
HOE VIND JE EEN GOEDE, BETAALBARE VAKMAN?
Een onderhoudsvrij huis bestaat niet. Er moeten altijd klusjes gedaan worden. Die kunt u zelf doen of uitbesteden. Wilt u dat laatste, dan is de vraag: hoe komt u nu aan een goede, betrouwbare vakman of -vrouw tegen een redelijke prijs?
53 OuderenWijzer november 2026
WONINGONDERHOUD
Tip één met stip: ga niet googelen!
WILT U DE BUITENDEUR LATEN SCHILDEREN, EEN NIEUWE KEUKEN LATEN INSTALLEREN OF DIE VERVELENDE VERSTOPPING LATEN VERHELPEN? Tip één met stip: ga niet googelen! De vakmensen die in de lijst van Google bovenaan staan, betalen daar grof geld voor. Goede vaklui hebben geen advertenties nodig. Hun klanten komen bij hen via mond-tot-mondreclame. Ze hebben altijd werk en soms zelfs een wachtlijst. Hoe u ze dan toch kunt vinden? Van horen zeggen!
VRAGEN IS TOEGESTAAN
De ideale vakman* is ruim voldoende geschoold, kan de klus binnen redelijke termijn klaren, heeft goede referenties, is betaalbaar en houdt zich aan de afspraken. De beste manier om zo’n droomvakman te vinden is door rond te vragen bij vrienden en bekenden in de eigen woonplaats. Of plaats
DE ENE DIENST IS DE ANDERE WAARD Een ICT’er bracht zijn auto altijd bij de dealer en dit kostte hem handenvol geld. Hij vertelt: “Nu kun je mij van alles wijs maken, ik weet veel van computers, maar niets van auto’s. Dus ik betaalde maar. Bij toeval kwam ik een keer bij een lokaal bedrijfje voor een kleine reparatie. Daarvoor werd maar weinig in rekening gebracht. Ik zag dat daar de printer haperde en zei: ‘Je moet even dit en dat doen.’ En inderdaad: de printer deed het weer. ‘Zo, dat is handig!’, zei de garagehouder. Ik: ‘Ach ja, het is mijn vak.’ Nu onderhoud ik zijn computers en hij mijn auto!”
54 OuderenWijzer november 2026
een oproepje in de plaatselijke Facebook-groep of in de straat-app. U kunt ook in de buurt kijken of er ergens een werkbusje voor de deur staat en bij de bewoners informeren of ze tevreden zijn met de mensen die ze hebben ingehuurd. *Met vakman bedoelen we ook vakvrouw, maar voor de leesbaarheid houden we het hier op vakman.
WEBSITES VOOR VAKLUI Als het niet lukt om op die manieren een vakman te vinden, dan kunt u eens op de platforms voor klusjesmannen kijken. Op bijvoorbeeld www.keurmerkkwaliteitsvakman.nl, www.casius.nl en www.werkspot.nl plaatst u de klus met een duidelijk omschrijving en foto’s, waarna verschillende vakmensen kunnen reageren met een offerte. Ook kunt u hier hun referenties inzien. Op www.zoofy.nl kunt u zien welke (vaste) prijs de hier aangesloten vaklui rekenen. Dit platform zoekt
voor u iemand bij u in de buurt. Kijk voor meer info: www.anbo-pcob.nl/zoofy of bel 085 - 064 56 57 voor telefonische ondersteuning. De Vereniging Eigen Huis bemiddelt bij tal van onderhoudsklussen en staat garant voor de kwaliteit en prijs. Ga daarvoor naar: www.eigenhuis.nl/diensten. Als u via internet een vakman heeft gevonden, googel dan ook even op ‘klachten over <naam bedrijf>’ of ‘<naam bedrijf> reviews’.
NOODGEVAL? PAS OP! Soms is er snel een vakman nodig voor een noodgeval: een lekkage, een ketel die niet meer verwarmt of een in het slot gevallen deur. Pas dan extra goed op voor ‘oplichters’ en ga niet overhaast te werk. Vakmensen die geen richtlijn over de kosten willen geven en zeggen dat ze per se eerst de situatie ter plaatse moeten zien, kunt u beter overslaan. Eenmaal bij u thuis eisen ze soms honderden euro’s of ze vragen om een hoge aanbetaling, vaak zelfs contant. Dat is een situatie die u wilt voorkomen. Berucht zijn slotenmakers, gootsteenontstoppers en dakdekkers.
TIPS VAN DE VAKMAN Vaklui adviseren om bij grotere klussen altijd een offerte te vragen en niet te veel aan te betalen. Het is niet correct als de vakman steeds
WEES ALERT IN DEZE SITUATIES • Bij stress en tijdnood (bijvoorbeeld een spuitende waterleiding). U kunt nu niet helder denken. Bel daarom eventueel een familielid of vriend om even met u mee te denken. • Bij een bedrijf dat geen offerte wil afgeven. Zie er maar van af! • Wanneer een bedrijf u zomaar belt of bij u aan de deur komt. Zoals dakdekkers die aanbieden de goot schoon te maken voor slechts tien euro. Wimpel ze af en laat ze zeker niet binnen. • Bij vakmensen die alleen contant betaald willen worden. Niet doen! • Bij bedrijven die echt véél goedkoper zijn dan andere. Daar is vaak wat mee. Kijk ook dan met behulp van Google of er klachten zijn over het bedrijf.
55 OuderenWijzer november 2026
met ‘meerkosten’ komt. Maar als klant moet u zich ook aan de offerte houden. Vaak vragen mensen ‘Kunt u ook nog even dit en dat doen?’ Dan is het logisch dat de offerte niet meer klopt. Zoek ook niet naar de bodemprijs. Een vakman vertelt: “Een klant vroeg een offerte voor het installeren van een nieuwe cv-ketel. Die gaf ik, maar de vrouw was niet tevreden want ‘op Werkspot doen ze het voor vijftig euro minder’. Daar baalde ik van, want mijn prijs was echt redelijk. De vrouw huurde iemand anders in, maar kwam na een maandje met hangende pootjes bij mij terug: of ik snel kon komen, want er was een gaslek. Ik ging kijken en trof een drama aan van gevaarlijk prutswerk. Ik wilde mij er niet aan branden, want ik kan geen garantie geven op andermans werk. Daarna klaagde de vrouw bij mijn baas dat ik haar niet wilde helpen. Sommige klanten pakken het echt niet goed aan.”
WIN!
Wilt u kans maken op het boekje ‘Mijn vakmensen’ van Marieke Henselmans? In dit boekje kunt u van veertig beroepen lezen hoe u snel een goed én betrouwbaar vakmens kunt vinden. Bel om een van de tien boekjes te winnen vóór 15 december 2026 naar 0909 - 0108 en kies optie 2 (€0,60 per gesprek) Of sms naar 3669: magazine<spatie>vakmens
advertentie
Vragen over computer, tablet of smartphone?
Is je computer opeens traag of geeft hij een rare foutmelding? Of wil je graag meer leren doen met je computer, tablet of smartphone? Met SeniorWeb heb je altijd computerhulp binnen handbereik. Via telefoon, via internet en zelfs bij je thuis! Onze geduldige vrijwilligers nemen alle tijd voor je. Word nu lid van SeniorWeb, dan krijg je: Persoonlijke computerhulp per telefoon, via internet én zelfs bij je thuis 4 x per jaar tijdschrift Enter vol handige computertips Stap-voor-stapcursussen op onze website Elke week informatieve nieuwsbrieven Deskundig advies bij verdachte e-mails
Word nu lid van SeniorWeb. Je betaalt het eerste jaar maar € 38,50 i.p.v. € 44,-. Dat is maar liefst € 5,50 korting, speciaal voor ANBO-PCOB-leden! Ook krijg je een handig wachtwoordenboekje cadeau. Meld je vandaag nog aan op www.seniorweb.nl/anbo-pcob of bel 030-276 99 65.
Vol vertrouwen digitaal
TEKST: ANNEMIEKE LENSSINCK FOTO: SHUT TERSTOCK
DIGITAAL
Haal de wereld binnen met een
podcast Naar een podcast kun je overal en altijd luisteren. Moeilijk is het niet, wel ‘verslavend’. Maar wat is een podcast eigenlijk? Waar zijn ze te vinden? En hoe kun je er dan naar luisteren? Een podcastlesje in zes stappen.
1. Dit is een podcast Een podcast is de moderne uitvoering van een radioprogramma. Het grote verschil is dat u een podcast kunt beluisteren waar, wanneer en hoe vaak u maar wilt. Podcasts zijn namelijk beschikbaar via internet. U kunt een podcast direct streamen, net zoals u een video van YouTube bekijkt. Maar u kunt hem ook downloaden en later beluisteren.
financiën, geschiedenis, literatuur en ga zo maar door.
2. Er zijn verschillende genres Podcasts heb je in alle soorten en maten. Er zijn documentaires, interviewprogramma’s en hoorspelen, maar ook nieuws- en actualiteitenprogramma’s die dagelijks verschijnen. Veel podcasts zijn gewijd aan een bepaald onderwerp of specifiek thema: sport, cultuur, muziek, auto’s,
4. Zo beluistert u een podcast Een handige manier om podcasts te beluisteren is via uw tablet, laptop, computer of uw mobiele telefoon met internetaansluiting. U luistert dan via een speciale app of via een streamingdienst als Spotify. Op de iPhone staat standaard de Apple Podcasts-app. Voor een Android-
3. Het zijn meestal series De ene podcast duurt tien minuten, de andere wel twee uur. Maar één ding hebben ze gemeen: podcasts verschijnen bijna altijd in series. Een serie kan in zijn geheel op het internet klaarstaan of er verschijnt regelmatig een nieuwe aflevering.
57 OuderenWijzer november 2026
toestel kunt u de gebruiksvriendelijke app Pocket Casts downloaden. Beluister of download een podcast bij voorkeur via wifi. Zo gaat het niet ten koste van uw databundel. 5. Hier zijn podcasts te vinden Op www.radioviainternet.nl, www.podcastluisteren.nl en www. luistermap.nl zijn talloze podcasts te vinden. Door op een podcast te klikken, kunt u hem direct beluisteren. 6. Dit zijn de kosten Meestal is een podcast gratis te beluisteren, maar in sommige zitten reclameboodschappen. Podimo is een betaalde dienst die u twee weken gratis kunt proberen. Spotify heeft een betaalde versie zonder en een gratis versie met reclame.
TEKST: MANON HUNTJENS FOTO’S: SYLIA DE GRAAF
PODCASTS LEVEN TOT HET LAATST
Theo Boer, hoogleraar ethiek van de gezondheidszorg, over zingeving
‘Zingeving begint met het besef dat je er mag zijn’ PODCASTS ANBO-PCOB Ook ANBO-PCOB maakt podcasts (zie: www.ouderenwijzer. nl/podcasts). Bijvoorbeeld de serie Leven tot het laatst: dertien afleveringen met onderwerpen als ‘praten over het levenseinde’, ‘wilsverklaringen en levenstestament’, ‘erven zonder scherven’ en ‘rouw is liefde’. Presentator Inge Diepman gaat over deze onderwerpen in gesprek met diverse experts. De complete serie is nu beschikbaar via onze website: www.ouderenwijzer.nl/ leven-tot-het-laatst De afleveringen zijn ook te beluisteren via streamingdiensten als Spotify, Apple Podcasts, YouTube, Deezer, Pocket Casts en Podimo. Hier diepen we twee afleveringen uit (één over zingeving en één over dementie).
We leren praten over groei, succes en gezondheid. Maar over het onvermijdelijke verval praten we nauwelijks. Terwijl juist aan het einde van het leven vragen opkomen die zich niet langer laten uitstellen. Hoe ga je om met het verval en wat geeft je leven nog zin? Met díe vragen houdt Theo Boer zich al decennia bezig. Als hoogleraar ethiek van de gezondheidszorg en jarenlang lid van een euthanasiecommissie, denkt hij na over ouder worden. Over zingeving en over wat mensen overeind houdt wanneer zekerheden wegvallen. Theo gebruikt een beeld uit de bergsport. “Bij klimmen is niet het bereiken van de top de grootste uitdaging”, zegt hij, “maar het veilig afdalen.” Zo is het ook met ouder worden. Maar we weten nauwelijks hoe we moeten omgaan met het moment waarop lichamelijke kracht, gezondheid en onafhankelijkheid afnemen. Toch betekent dat niet automatisch dat alles minder wordt. Sommige lijnen in het leven dalen, ziet Theo,
58 OuderenWijzer november 2026
terwijl andere juist kunnen stijgen: verbondenheid, mildheid, wijsheid. “De kunst is niet om het verval te ontkennen”, zegt hij, “maar om te blijven kijken waar nog ruimte is om mens te blijven.” BITTER WORDEN OF MILD BLIJVEN In zijn werk en observaties ziet Theo twee bewegingen. Sommige mensen verharden naarmate ze ouder worden. Ze blijven vasthouden aan wat hun is aangedaan. Anderen lijken ondanks verlies en tegenslag iets lichts te bewaren. “Bitterheid ontstaat vaak als mensen blijven vasthouden aan wrok”, zegt hij. “Mildheid vraagt om iets anders: het vermogen om te erkennen dat je zelf ook fouten hebt gemaakt en daar woorden aan
Je kan het leven op diverse manieren zin geven
te geven. Echte excuses zijn nooit ‘sorry, maar…’. Het gaat om erkenning zonder verdediging. Die houding kan, zowel naar anderen als naar jezelf, onverwacht veel innerlijke ruimte geven in de laatste levensfase.” ZO HEEFT HET LEVEN BETEKENIS In de euthanasiepraktijk zag Theo dat lijden lang niet altijd draait om pijn of lichamelijke klachten. Steeds vaker gaat het over iets anders: het gevoel er niet meer toe te doen. Overbodig te zijn. Geen plek meer te hebben. Zingeving begint volgens hem bij een fundamenteel besef: ik mag er zijn. Dat gevoel ontstaat niet vanzelf. Het groeit in relaties, in erkenning, in deel uitmaken van een groter geheel. Dat kan religieus zijn, maar ook sociaal: familie, vriendschappen, een gemeenschap, een gedeeld verleden. “Wie het gevoel verliest dat zijn bestaan ertoe doet, verliest vaak niet het leven zelf, maar de betekenis ervan.” HET IS ZOALS HET IS Theo is ook nuchter. Niet alles is op te lossen. Er zijn situaties waarin het leven rauw en leeg voelt, waarin geen verhaal het lijden verzacht. “Niet elk lijden hoeft zinvol gemaakt te worden”, zegt hij. “Soms is het genoeg om het leven te nemen zoals het komt, zonder het mooier te maken dan het is. Die soberheid kan paradoxaal genoeg rust geven. Niet elk verdriet hoeft te worden verklaard, niet elk einde hoeft betekenisvol te worden verpakt.” ZINGEVING KENT VELE VORMEN Voor Theo zelf is zingeving verbonden met het geloof: het idee deel
MEER OVER DIT ONDERWERP In een aflevering van onze podcastserie Leven tot het laatst spreekt Theo Boer uitgebreider over zingeving, ouder worden en wat mensen helpt om open te blijven wanneer het leven tegenzit. Hij deelt ervaringen uit de praktijk en scherpe observaties over onze neiging om alles te willen oplossen, ook wanneer dat niet kan. De podcast is te beluisteren op www.ouderenwijzer.nl/ zingeving
59 OuderenWijzer november 2026
uit te maken van iets groters, ook op momenten dat hij boos, dankbaar of vragend is. Tegelijk benadrukt hij dat er meerdere vormen zijn. “Zingeving kan ook schuilen in menselijke verbondenheid, in generatieoverstijgende relaties of in het blijven toelaten van nieuwe ervaringen, ook op hoge leeftijd. Nieuwsgierig blijven. Kleine dingen blijven oefenen. Contact blijven zoeken.” Het zijn geen garanties tegen verdriet, maar wel manieren om niet te verharden.
TEKST: MANON HUNTJENS FOTO’S: SYLIA DE GRAAF
PODCASTS LEVEN TOT HET LAATST
Sarah Blom, geriatrisch psycholoog en theatermaker, over dementie
‘Laat de persoon van vroeger los, adopteer de persoon van nu’ Dementie is een van onze grootste angsten. Niet alleen het vergeten, maar vooral het idee jezelf kwijt te raken. Afhankelijk te worden. Je waardigheid te verliezen. Maar geriatrisch psycholoog en theatermaker Sarah Blom kijkt daar heel anders naar. theater kun je niet wegkijken. Je voelt, je ziet, je ervaart. En daarna kun je iets anders gaan doen. Dan ontstaat hoop.” Die hoop zit niet in ontkennen dat het moeilijk is. Integendeel. Wanneer iemand de diagnose dementie krijgt, begint Sarah niet met geruststellen. “Ik ga ernaast zitten. Letterlijk en figuurlijk. Het is pijnlijk. Er is verdriet. Die gevoelens mogen er zijn.”
In haar werk in verpleeghuizen én op het podium met voorstellingen als Dag Mama laat Sarah Blom zien dat er ondanks de dementie nog verbinding mogelijk is. Soms zelfs meer dan we denken. “Onze eerste reflex bij dementie is vaak: wegkijken. Het confronteert ons met verlies, achteruitgang, ongemak. Terwijl juist blijven kijken verschil maakt”, zegt Sarah. “In het
ER IS BESEF, ER IS PIJN Een hardnekkig misverstand is dat mensen met dementie geen besef meer hebben. Sarah ziet dagelijks het tegendeel. “Veel mensen hebben meer besef dan wij denken. Misschien weten ze niet precies wat er aan de hand is, maar ze voelen wel dat er iets verandert. Dat vraagt om respect. Niet over iemand praten alsof die er niet bij is. Niet doen alsof verdriet niet bestaat. Pijn is pijn. Erg
60 OuderenWijzer november 2026
is erg. Ongeacht of de feiten kloppen. Het gaat om de beleving.” Als het cognitieve brein langzaam minder wordt, komt het emotionele brein sterker naar voren. Sarah vergelijkt het met dijken die doorbreken. “Oud zeer, gemis en kinderwonden kunnen nu sterker naar voren komen. Een vrouw die boos wordt op de lachende verzorgenden in de keuken, blijkt niet alleen boos om dat moment; het raakt aan een oud gevoel van buitensluiting. Dáár zit het gesprek. Wij moeten zijn waar de pijn is. Niet wegpoetsen. Niet sussen. Ernaast gaan staan.” HET BEHOUD VAN WAARDIGHEID Contact gaat niet alleen via woorden. Dat leerde Sarah ook zelf toen haar jonge zoon ernstig ziek werd en tijdelijk niet meer kon spreken. “Communicatie is veel meer dan taal. Het is nabijheid, een blik, aanraking.”
‘Pijn is pijn. Erg is erg.’
Bij dementie blijft het lichaam vaak langer toegankelijk dan het gesprek. Ritme, aanraking, zachte druk via handen of schouders: het kan iemand helpen zich weer even in zijn lichaam te voelen. Rustiger te worden. “Maar misschien is nog belangrijker: iemand keuzes blijven geven. Wilt u water vóór of na het douchen? Links of rechts beginnen? Geen grote vragen, maar kleine momenten van regie. Dat is waardigheid.” Wat mensen met dementie volgens Sarah vaak feilloos aanvoelen, is de toon, het betuttelende stemmetje. “Ze voelen haarfijn aan of ze serieus worden genomen.” MEEBEWEGEN IS LOSLATEN Voor naasten is meebewegen misschien wel het moeilijkste. Niet blijven vasthouden aan hoe iemand was, maar leren omgaan met wie iemand nu is. “Meebewegen betekent afscheid nemen”, stelt Sarah. “Je laat de persoon van vroeger los om de persoon van nu te adopteren.” Accepteer dus dat iemand niet meer uren aan een kerstdiner kan zitten, behoefte heeft aan korter bezoek, minder prikkels, andere rituelen. “Het is pijnlijk. Want je neemt afscheid van hoe het was.” DOE HET NIET ALLEEN “Dementie is een magneet”, zegt Sarah. “Het trekt alles omhoog: oude spanningen, familiegeschiedenis, onverwerkte zaken.” Juist daarom pleit ze ervoor om vroegtijdig met elkaar om tafel te gaan – met de familie, de casemanager, een geestelijk verzorger, de arts... Doe dat niet pas als de boel escaleert. Zie het niet als falen
als je het niet alleen kunt, verzamel mensen om je heen.”
MEER OVER DIT ONDERWERP In een aflevering van onze podcastserie Leven tot het laatst gaat Inge Diepman uitgebreid in gesprek met Sarah Blom. Ze spreken onder meer over hoe je het eerste gesprek voert na een diagnose, hoe je omgaat met boosheid of onrust en wat theater kan doen om dementie niet alleen te begrijpen, maar ook te voelen. De podcast is te beluisteren op www.ouderenwijzer.nl/ dementie
61 OuderenWijzer november 2026
BLIJF AANSLUITEN! Niemand wil dementie. Dat erkent Sarah zonder omwegen. Het is zwaar, pijnlijk en ontwrichtend. Maar het is niet automatisch het einde van betekenis of verbinding. Ze vertelt over cliënten die soms voor het eerst van hun leven kunnen ontspannen. “Ik ben eindelijk gelukkig” zei een vrouw eens tegen haar. “Want het kan me echt niets meer schelen.” Sarah glimlacht als ze het vertelt. “Wat een wijsheid.” Dementie verandert veel. Maar contact blijft mogelijk. Humor ook. Aanraking. Muziek. Een blik die alles zegt. Of zoals Sarah het samenvat: “Blijf kijken. Blijf aansluiten. En probeer samen een weg te vinden, hoe moeilijk dat ook is.”
Advertentie
Bekend van
Trustpilot
Tot
€750,korting
Gratis brochure of vrijblijvend advies? Ga naar www.bedder.nl of bel naar 0561-700224 Uw Hoog/Laag boxspring
Unieke service van Bedder
Ervaar
Advies
Samenstellen
Thuis genieten Wij leveren en installeren
Test verschillende
Ontvang persoonlijk
Stel uw ideale bed
bedden en matrassen
advies van onze
en matras volledig
in onze showroom.
slaapexperts.
naar wens samen.
vakkundig, zodat u direct kunt genieten.
4,8
Advertentie
De momenten die u wilt blijven beleven.
ON BEREIK BAAR TKE trapliften zorgt ervoor dat u kunt blijven genieten van de momenten die uw dag waarde geven. Boven, op uw hobby-zolder, waar u in alle rust kunt schilderen, knutselen of gewoon tijd voor uzelf kunt nemen. En ‘s avonds, bij uw nachtkastje, waar u uw boek en leesbril pakt zoals u dat altijd hebt gedaan. Als traplopen lastiger wordt, hoeft u die plekken niet op te geven. Met een traplift van TKE blijft uw woning bereikbaar. Zodat u kunt blijven doen wat voor uw belangrijk is.
Ontdek wat er in uw woning mogelijk is. Kijk op: TKE-Trapliften.nl of scan de QR-code
TEKST: ANITA HARTE FOTO’S: ALDO ALLESSIE
INITIATIEVEN
ANBO-PCOB HOORN
Boven: oranje zakdoeken voor Oranjefeesten. Links, rechts: drie leden in een mini-modeshow.
Veel plezier met... zakdoeken! De grote boerenzakdoek zien we vaak als ‘iets van vroeger’. En hij is altijd rood, denken we. Maar na een boeiende lezing van Sara Kalis weten ze in Hoorn dat de boerenzakdoek zoveel meer is dan dat. “Het is echt folklore”, zegt bestuurslid Evelien Koesoemowidjojo.
De afdeling had Sara Kalis gevraagd voor een ledenmiddag in september. Sara kan namelijk prachtig vertellen over haar bonte verzameling boerenzakdoeken. Het bleek een schot in de roos. “Sara had zo’n honderd zakdoeken bij zich en had overal wel een verhaal bij”, vertelt Evelien (79) enthousiast. “Het was erg leuk en ook nog eens heel informatief. We hebben allemaal met grote interesse zitten luisteren en kijken.”
zegt Evelien. Ook de hoeveelheid verschillende kleuren vond ze verassend. “Rood was voor doordeweeks gebruik, zwart voor rouw, oranje voor de Oranjefeesten, en ga zo maar door.” Dat er speciale zakdoeken werden gemaakt als aandenken aan bijzondere gebeurtenissen of evenementen, wist een aantal leden dan weer wel. “Sommigen hadden zelfs zo’n zakdoek van huis meegenomen, zoals eentje van de Vierdaagse.”
Kleuren met betekenis
Geschiedenislesje
Zo vertelde Sara dat de zakdoek echt niet alleen van de boeren was. Slagers en bakkers hadden hem vroeger aan de broekriem hangen en veegden hun handen eraan af. “Dat wist ik niet”,
Naast dit soort ‘weetjes’ was er ook een heuse mini-modeshow, waarbij drie leden zich enthousiast opwierpen om een boerenzakdoeken-bloes, -schort en -kimono te tonen. “Erg
64 OuderenWijzer november 2026
‘Het maken van de zakdoeken was een heel maatschappelijk gebeuren’
Het was niet alleen een informatieve middag, maar ook een heel gezellige.
leuk was ook het verhaal over de geschiedenis van de boerenzakdoek. Over boeren die meekrap verbouwden voor de rode kleurstof en over de vrouwen die thuis zakdoeken weefden. “Het maken van de zakdoeken was een heel maatschappelijk gebeuren en veel huisvlijt.”
Vaste groep Tijdens een lezing als deze zitten de mensen in Hoorn netjes naast elkaar in een lekker licht zaaltje. Zo gaat alle aandacht naar de spreker. “De pauzes zijn in de foyer, waar altijd tijd is voor gezelligheid en voor elkaar”, vertelt Evelien. “Meestal komt er zo’n kwart van onze 120 leden – een vaste groep die elkaar goed kent. Hoorn is wel een stad, maar niet zo groot. Dus de mensen kennen elkaar
van vroeger of zijn ook buiten de afdeling bij elkaar betrokken.”
Een praktische oplossing Zelf is Evelien pas twee jaar lid. “Ik voelde me gelijk thuis, ook omdat ik veel mensen van vroeger kende.” Ze werd al snel penningmeester, ging daarnaast de ledenadministratie doen en is ondertussen ook waarnemend voorzitter. Ze vindt het wel fijn dat een van de leden nu overweegt om voorzitter te worden. “Dat hij niet beschikbaar is op de woensdagen, is wat lastig. Alhoewel, in Hoorn zijn we van de praktische oplossingen. We kunnen dan onze afdelingsmiddagen ook naar de donderdag verplaatsen. Voor de meeste leden maakt dat niet uit en het is heel fijn dat we er dan weer een bestuurslid bij hebben!”
65 OuderenWijzer november 2026
WIN TAART!
De afdeling Hoorn won met deze activiteit taart voor alle leden. Heeft u ook een bijzondere activiteit georganiseerd binnen ANBO-PCOB? Laat het ons weten via magazine@anbo-pcob Misschien wint u dan ook wel taart.
Advertentie
Langer thuis wonen met een Otolift traplift
9,1 (7872 beoordelingen )
Blijf genieten van uw vertrouwde woning Uw huis is de plek waar u zich thuis voelt. Maar als traplopen moeilijker wordt, kan die vertrouwde plek ineens een uitdaging worden. Bij Otolift begrijpen wij dat u het liefst zo lang mogelijk in uw eigen woning wilt blijven wonen. Een traplift brengt u veilig en comfortabel naar boven en beneden. Zo blijven alle verdiepingen van uw huis eenvoudig bereikbaar en kunt u volop genieten van uw vertrouwde omgeving. Benieuwd wat Otolift voor u kan betekenen? Met ons gratis informatiepakket krijgt u alle informatie die u nodig heeft om rustig te bekijken welke traplift het beste aansluit bij uw persoonlijke situatie en wensen.
Gra tis i nfo rm ati epa kk et ont va ng en? Praktische tips om vallen te voorkomen Alle trapliften in een overzicht Op uw gemak alles doorlezen
Het informatiepakket wordt vandaag nog verzonden Meer dan 500.000 klanten kozen al voor een Otolift traplift
Bel gratis 0800 444 770 8 of ga naar Otolift.nl/informatie
Advertentie
In gesprek over je wensen na de diagnose dementie
‘Als het geregeld is, kun je het loslaten.’ ‘Geen paniek’ en ‘blijven genieten’: twee dingen die soms makkelijker gezegd zijn dan gedaan na de diagnose dementie. Maar er is één ding dat je kunt doen om een stapje dichter bij dat gevoel te komen, weet het gezin Bijkerk: ‘Ga meteen met elkaar om de tafel om dingen te regelen. Praat erover en schrijf alles op.’ In 2020 merken Linda en haar zus Sandra dat hun vader
Voor de zekerheid op de wachtlijst
Rob steeds vergeetachtiger wordt. Linda: ‘Ik vroeg of hij
Rob: ‘Zelf lag ik wakker van het idee dat als er iets met
het ook merkte? ‘Nee,’ zei hij. ‘Maar als jij wil dat ik me laat
Hennie gebeurt, ik niet alleen kan wonen.’ Sandra besloot:
onderzoeken, dan doe ik dat.’ De artsen bevestigen het
‘Dan kom je bij mij wonen en kijken we van daaruit verder.’
voorgevoel van de zussen: Rob blijkt alzheimer te hebben.
Rob: ‘Doordat we dat nu hebben afgesproken, kan ik het loslaten. Dus nu lig ik daar niet meer wakker van. Dat zeg
Veel informatie op dementie.nl
ik altijd: als het geregeld is, dan laat ik het los.’
Rob, zijn vrouw Hennie en dochters Sandra en Linda gingen meteen om de tafel na de diagnose. ‘Met pen en papier’
Intussen is Rob ingeschreven op de wachtlijst van een
knikt Hennie. ‘Zo van: ok, wat nu?’ Hennie werkte jarenlang
verpleeghuis. Voor de zekerheid. Hij is er nog lang niet aan
als kapster in een verpleeghuis. Dochter Linda werkt ook in
toe. En hij heeft er ook geen zin in. Maar: ‘Het kan maar
de zorg. ‘Dat scheelt’, zegt Linda. ‘We wisten natuurlijk al wel
geregeld zijn.’ Hun tips voor anderen die net de diagnose
iets over dementie. Maar alsnog hebben we veel moeten
hebben? Hennie: ‘Geen paniek.’ Rob: ‘Ja. Rustig blijven.’
opzoeken. We hebben ontzettend veel informatie van
Linda: ‘Ga metéén met elkaar in gesprek. Het geeft rust
dementie.nl gehaald. En er zijn gratis papieren brochures,
als dingen geregeld zijn.’ Sandra: ‘En verdeel de taken.’
die hebben we ook besteld.’
Wat ze allemaal moesten regelen? Linda: ‘Sandra en ik wilden alles weten. Hoe denk
Dementie.nl helpt je verder
je over euthanasie? Wil je een niet-reanimeren-
Door dementie heb je veel aan je hoofd.
verklaring? Wat moeten we doen als er iets met
Van omgaan met veranderend gedrag tot
mama gebeurt? Is er een wilsverklaring, wat staat
geldzaken regelen. Alzheimer Nederland
daarin? En belangrijker nog: waar ligt die? Dat
geeft via dementie.nl hulp en advies aan
soort dingen moet je echt bespreken.’ Hennie:
iedereen die met dementie te maken heeft.
We zijn ook naar de notaris geweest. En de wilsverklaring zit zowel in het levenstestament
Ga voor praktische informatie over alle
als in het dossier van de huisarts.’
fasen van dementie, persoonlijk advies en (h)erkenning naar dementie.nl/welkom
SAMENGESTELD DOOR SUZANNE MEEBOER
UIT ...
Fotoboeken in de kijker
METROPOLIS MÉT LIVEMUZIEK
Of u nu lekker thuisblijft of eropuit gaat: wij hebben leuke tips voor u!
LIEFDESBRIEVEN
In deze toneelvoorstelling schrijven Melissa en Andrew (gespeeld door Anne Wil Blankers en Hans Croiset) aan elkaar wat ze niet durven te zeggen. Samen vormen de brieven een tijdcapsule van hun langeafstandsrelatie en hun leven.
De filmklassieker Metropolis laat zien wat er gebeurt als technologie tot leven komt en de mensheid naar de rand van de afgrond leidt. Aan deze stille film voegt het ensemble Wishful Singing live een nieuwe, fascinerende soundtrack toe.
Tijdens de Fotoboekenweek organiseren musea, bibliotheken, boekhandels, galeries en andere partners door heel Nederland activiteiten voor een breed publiek. Van workshops, boekenmarkten en boekpresentaties tot lezingen en ontmoetingen met de makers: er is van alles te ontdekken. Van 25 november t/m 12 december 2026. www.fotoboekenweek.org
Te zien t/m 14 januari 2027 in diverse Nederlandse theaters. www.wishfulsinging.nl
HEMELSE HARMONIEËN
Te zien t/m 19 december 2026 in diverse Nederlandse theaters. www.hnt.nl
De Belangelozen
In deze theatervoorstelling wordt de wereld van armoede en vrijwilligerswerk belicht. Met scherpe humor en pijnlijke herkenbaarheid laten de acteurs de groeiende kloof tussen beleid en werkelijkheid zien, alsook de mensen die deze kloof dagelijks proberen te dichten. Te zien t/m 27 februari 2027 in diverse Nederlandse theaters. www.viarudolphi.nl
68 OuderenWijzer november 2026
In twee weken tijd componeerde Sergej Rachmaninov het a capella koorwerk Vespers. In dit eerbetoon aan de Russischorthodoxe traditie, uitgevoerd door het Nederlands Kamerkoor, smelten de stemmige melodieën en rijke klankkleuren samen tot een bijna spirituele reis. T/m 28 november 2026 in diverse Nederlandse theaters. www.nederlandskamerkoor.nl
& THUIS
3x boeken
1 KROKANTE KAASSTENGELS
16 STUKS
Met dank aan www.laurasbakery.nl
NODIG • 4 plakjes bladerdeeg • geraspte belegen of pittige kaas • zout en peper • 1 geklutst ei BEREIDEN Verwarm de oven voor op 225 °C (boven- en onderwarmte). Snijd elk plakje bladerdeeg in vier repen en smeer deze in met ei. Prik er met een vork wat gaatjes in en strooi de kaas erover. Leg de repen deeg op een bakplaat en strooi naar smaak wat peper en zout over de kaasstengels. Bak de kaasstengels in 14 minuten in de oven. Even laten afkoelen en smullen maar! TIPS 1. Strooi voor de variatie wat sesamzaadjes, Italiaanse kruiden of paprikapoeder over de kaasstengels. 2. Vervang het bladerdeeg door croissantdeeg. Draai deze croissantkaasstengels voor het afbakken wel een paar keer rond, zodat je lekkere twisters krijgt.
Wisten wij veel Freek de Jonge Van flowerpower tot punk, van vrijheid tot opstand. Freek de Jonge kijkt terug op de roerige jaren 70 van de vorige eeuw, waarin de wereld veranderde en ook zijn eigen leven uitdagingen kende. Uitgeverij Atlas Contact | €24,99
2
Vanwege hem Zora del Buono In 1963 verliest Zora, acht maanden oud, haar vader bij een auto-ongeluk. Zestig jaar later vindt ze de man die daarvoor verantwoordelijk was. Wat gebeurt er als ze hem confronteert met het verleden? Uitgeverij Meulenhoff Boekerij | €22,99
3
Welkom in Zorgvilla De Barones Margareth Hillebrandt Juliette is 70 en na het overlijden van haar partner verhuist ze naar Zorgvilla De Barones. Al snel ontdekt ze dat ze hiermee misschien wel de grootste fout van haar leven heeft gemaakt. Uitgeverij Oceaan | €21,99
69 OuderenWijzer november 2026
FILM
A MAN CALLED OTTO
Otto Anderson is een norse weduwnaar die alleen plezier beleeft aan het bekritiseren en veroordelen van zijn buren. Maar wanneer er een levendig jong gezin naast hem komt wonen, leidt dit tot een onverwachte vriendschap die zijn wereld op zijn kop zet. Te zien of te huur via Prime, Videoland en Pathé Thuis.
WIN!
Kans maken op een van deze boeken? Bel vóór 15 december 2026 naar 0909 - 0108 en kies optie 2 (€0,60 per gesprek). Of sms naar 3669 voor: Wisten wij veel magazine<spatie>veel Vanwege hem magazine<spatie>hem Welkom in Zorgvilla De Barones magazine<spatie>barones
75 JAAR MOLUKKERS IN NEDERLAND
TEKST: ROB HOEKSTRA
Molukkers in Nederland
Ze zouden maar even blijven… Dit jaar is het 75 jaar geleden dat de eerste groep van bijna 13.000 Molukkers naar Nederland kwam. Willem Harmusial was een van hen. Terugkijkend op die eerste periode in Nederland zegt hij: “Mijn ouders dachten ieder moment weer terug te kunnen.” Na de dekolonisatie van Nederlands-Indië kwam een grote groep Molukkers naar Nederland. Veel Molukse militairen hadden in het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger (KNIL) aan Nederlandse zijde gevochten en waren daardoor in Indonesië niet langer veilig. Bij aankomst hier werden de militairen direct ontslagen, omdat het KNIL was opgeheven. Hun verblijf werd officieel als tijdelijk beschouwd. “Mijn ouders hielden jarenlang hun koffers ingepakt”, vertelt Willem
Harmusial, zoon van een voormalig KNIL-militair. “Ze dachten ieder moment weer terug te kunnen.” Net als de meeste Molukkers wachtten ook Willems ouders op een terugkeer naar een onafhankelijke Molukse staat. Maar die zou er nooit komen.
Wonen in een barak
Willem was negen maanden oud toen hij in mei 1951 met zijn vader, moeder en oudere broer Anies vanuit Indonesië in Nederland aankwam. De duizenden Molukkers werden in verschillende opvangkampen in Nederland ondergebracht. Willems gezin kwam terecht in woonoord Schattenberg, op het terrein van het voormalige deportatiekamp Westerbork in Drenthe. “Als kind besef je niet echt dat je in een voormalig nazi-kamp woont. Het prikkeldraad en de wachttorens stonden er nog, maar voor mij en mijn broer was het gewoon de omgeving waarin we opgroeiden. We woonden met het hele gezin in één kamer van een barak. In de winter was het er ijskoud.” Ondanks de sobere omstandigheden herinnert Willem zich ook de gewone dingen van een kinderleven. “We speelden buiten, gingen naar school
70 OuderenWijzer november 2026
op het kamp en er was zelfs een kleine bioscoop waar je voor een paar centen naartoe kon. Toen we wat ouder waren, hielpen we onze moeder met eten halen uit de gaarkeuken. Pas achteraf realiseer je je dat het een bijzondere tijd was.” Zijn ouders hebben Willem eigenlijk nooit verteld hoe zíj hun aankomst in Nederland hebben ervaren of hoe ze werden behandeld. “Ze wilden vooral dat wij als kinderen zo onbezorgd mogelijk konden opgroeien.”
In de Molukse wijk
Rond 1956 verhuisde het gezin Harmusial naar het Molukse kamp De Haven in Breskens. Inmiddels was Willems vader door een noodlottig ongeval om het leven gekomen. “Voor mijn moeder, die nog een kind had gekregen, was het goed om dichter bij familie te wonen en mijn oom woonde in Zeeland. De woningen daar waren ook beter dan de houten barakken in Westerbork.” In De Haven leert zijn moeder Jonathan Siwalette kennen. Ze trouwt met hem en Jonathan wordt daarmee Willems stiefvader. Uiteindelijk verhuist het gezin in 1963 naar de Molukse wijk in Breda,
‘Mijn ouders hielden jarenlang hun koffers ingepakt’ Boven: Trouwerij in woonoord Schattenberg.
waar het uitgroeit tot een gezin met twaalf kinderen. Hier ervaart Willem een sterk gevoel van saamhorigheid. “De mensen keken naar elkaar om, maar er was ook veel sociale controle. Als tiener had ik daar op een gegeven moment genoeg van en ben ik op mezelf gaan wonen.” Toch vindt Willem het belangrijk dat Molukse wijken behouden blijven. “Het zijn plekken waar onze taal, cultuur en tradities worden doorgegeven aan nieuwe generaties.”
Eindelijk erkenning
Anies en Willem Harmusial met hun ouders.
‘Onze geschiedenis is veel groter dan alleen de treinkapingen’
Rechts: In kamp De Haven: het gezin is uitgebreid met broer Anky (tweede van rechts).
71 OuderenWijzer november 2026
Dit jaar wordt er uitgebreid stilgestaan bij het feit dat de Molukkers 75 jaar in Nederland zijn. Dat waardeert Willem enorm. “Onze geschiedenis is veel groter dan alleen de treinkapingen. De tweede generatie vroeg weliswaar aandacht voor de positie van Molukkers en voor het ideaal van een onafhankelijke Republiek der Zuid-Molukken (RMS), maar voelde zich jarenlang miskend door de Nederlandse overheid. Het blijft een gevoelig onderwerp, maar gelukkig is er nu ook ruimte voor ons historische verhaal.” Willem noemt de onthulling dit jaar van het monument Ulu Kora in Rotterdam, de excuses van de Nederlandse regering en de initiatieven van gemeenten om grafrechten van voormalige KNIL-militairen te bekostigen belangrijke stappen. “Eindelijk is er erkenning voor het leed dat de Molukkers is aangedaan en voor de manier waarop zij hier zijn behandeld. Het is jammer dat veel mensen van de eerste generatie dit niet meer kunnen meemaken.” Over eventuele herstelbetalingen is hij duidelijk. “Voor mij persoonlijk hoeft dat niet. De erkenning betekent voor mij het meest.”
LEDENVOORDEEL BLIJF FIT, GA ZWEMMEN
KORTING VOOR LEDEN
Als lid van ANBO-PCOB krijgt u op vertoon van uw ledenpas 10 procent korting op een entreekaartje voor recreatief zwemmen of banenzwemmen en op kaarten voor 12 of 25 Aqua'Fit-groepslessen. Kijk voor de voorwaarden en deelnemende zwembaden op www.anbo-pcob.nl/optisport
10% korting
DIT JAAR UW RIJBEWIJS VERLENGEN? Als u 75 jaar of ouder bent, is een medische keuring voor de verlenging van uw rijbewijs verplicht. Wij hebben de stappen daarvoor voor u op een rijtje gezet. Bovendien krijgt u als ANBO-PCOB-lid bij RegelZorg en bij RijbewijskeuringsArts.nl korting op de keuring. Ga naar: www.anbo-pcob.nl/rijbewijskeuring
VOOR AL UW KLUSSEN IN EN OM HET HUIS Van het repareren van een lekkende kraan en het monteren van gordijnrails tot het plaatsen van een trapleuning en het schilderen van een binnenmuur. Via Zoofy Klusservice regelt u eenvoudig een betrouwbare en ervaren vakman. Leden geven Zoofy een 4,9 – het hoogste cijfers is een 5.
Dit is Zoofy
• Geen onverwachte kosten.
• Afspreken wanneer het u uitkomt. • Altijd een betrouwbare, gescreende vakman. • Na de klus beoordeelt u de vakman en betaalt u veilig via een QR-code of betaallink. • Zoofy betaalt de vakman pas uit wanneer ú tevreden bent. Ga naar: www.anbo-pcob.nl/zoofy of bel 085 - 064 56 57 voor telefonische ondersteuning.
72 OuderenWijzer november 2026
LEDEN GEVEN ZOOFY EEN 4,9
LEDENVOORDEEL GRATIS PROEFLES en
5%
WORD STERKER EN FITTER
korting
ZilverFitness is een sportprogramma speciaal voor 55-plussers. De trainingen vinden plaats in kleine groepen en de begeleiding wordt verzorgd door ervaren vaste coaches. ZilverFitness heeft meer dan veertig locaties in Nederland. Ga naar www.anbo-pcob.nl/ zilverfitness Of bel 030 - 752 35 48.
GARANTIE VOOR GENIETEN
10%
Een High Tea bij Fletcher Hotels bestaat uit onder meer een seizoenssoepje, hartige hapjes, scones, brioche broodjes belegd met vis en vlees en onbeperkt thee of koffie. De ruim 100 deelnemende restaurants van Fletcher Hotels liggen stuk voor stuk op fantastische locaties. ANBO-PCOB-leden krijgen nu 50 procent korting op een High Tea voor twee personen.
korting
Ga naar www.anbo-pcob.nl/fletcher-high-tea
AMAC IS DÉ APPLE-EXPERT HIGH TEA met
50% korting
Leden van ANBO-PCOB krijgen in de Amac-webwinkel tot 10 procent korting op de adviesprijs van Appleproducten, zoals de iPhone, iPad, Apple Watch en de AirPods. Ga naar: www.anbo-pcob.nl/amac Of bel 088 - 770 60 00
73 OuderenWijzer november 2026
LEDENVOORDEEL
Salderen stopt!
Helpt een thuisbatterij? Vanaf 1 januari 2027 stopt de salderingsregeling. Voor iedereen met zonnepanelen betekent dat een verandering. Wat kunt u doen? Een dynamisch contract is niet dé oplossing. U kunt uw zonnepanelen en/of een thuisbatterij prima combineren met een variabel of vast energiecontract. Zeker als u de thuisbatterij gebruikt voor het verhogen van het eigen energiegebruik.
Inkoopactie thuisbatterij
ANBO-PCOB Energie (partner van Energiebesteding B.V.) is een collectieve inkoopactie van thuisbatterijen gestart. U hiervoor aanmelden is vrijblijvend. U ontvangt na uw aanmelding een aanbieding en indien gewenst een persoonlijk advies om te ontdekken of in uw situatie een thuisbatterij interessant is. Pas dan beslist u of u er gebruik van maakt.
Meld u gratis aan Meld u aan via www.anbo-pcobenergie.nl/thuisbatterij-collectief Of neem telefonisch contact met ons op: 085 - 486 33 60
Persoonlijk advies
Heeft u zonnepanelen en wilt u zekerheid over de opbrengst ervan? Neem dan contact op voor een persoonlijk advies. Bel 085 - 486 33 60 of ga naar www.anbo-pcob-energie.nl
74 OuderenWijzer november 2026
ANBO-PCOB ENERGIE • Persoonlijk en vrijblijvend adviesgesprek.
• Inzicht in uw verbruik via een overzichtelijke klantenportal. • Maandelijks een e-mail met een duidelijke kostenindicatie. • Goed bereikbare klantenservice met deskundige medewerkers. • Voordelige stroomen gastarieven. • Uw energiezaken in vertrouwde handen.
De winkel van
Profiteer van deze exclusieve aanbiedingen. De producten (met twee jaar fabrieksgarantie) worden bij u thuisbezorgd tegen €6,95 verzendkosten. Betaal eenvoudig en veilig via iDEAL of bankoverschrijving.
van € 99,95 voor
Doorlopend ledenvoordeel
€49,95 Met sfeerhaard van €109,95 voor
OMDAT U ERTOE DOET!
TORENKACHEL €59,95 MET OF ZONDER SFEERHAARD
Een selectie van onze partners:
• Instelbare temperatuur tot 35 °C • Ventilator- en draaifunctie • Keramisch verwarmingselement • Touchscreen of afstandsbediening Artikelnummer: BREND BR-2221 & BR-2222
€29,95 i.p.v. €89,95
PANTOFFELS VOOR DAMES EN HEREN
• Gemaakt van zachte wol • Ademend en vormvast • Rubberen antislipzool • Verkrijgbaar in drie kleuren • Maten dames: 36 t/m 43 • Maten heren: 40 t/m 46
Ga naar www. dewinkelvan anbo-pcob.nl Of gebruik de QR-code.
RCN Vakantieparken
10% korting
Vers aan Tafel
10% korting op maaltijden
WestCord Hotels
15% korting op Ontdek het eilandarrangement
Leefsamen
Voordeel op alarmsysteem
Fietsvoordeelshop
Extra korting voor leden
NHA thuiscursussen
10% korting
Hups hulp aan huis
Bespaar €25
Tworby driewieler
€175 cashback
SeniorWeb
€5,50 introductiekorting op het lidmaatschap
SeniorenTAB
10% korting
Kijk voor het complete aanbod doorlopend ledenvoordeel op:
www.anbo-pcob.nl/ledenvoordeel
Artikel: Travelin’Back2Home ALLE AANBIEDINGEN OP DE LEDENVOORDEELPAGINA’S ZIJN GELDIG T/M 15 DECEMBER 2026, TENZIJ ANDERS VERMELD. ANBO-PCOB IS NIET AANSPRAKELIJK EN DRAAGT GEEN FINANCIËLE VERANTWOORDELIJKHEID VOOR DE TOTSTANDKOMING EN UITVOERING VAN DE OVEREENKOMSTEN TUSSEN DE AANBIEDERS VAN LEDENVOORDEEL EN ANBO-PCOB-LEDEN.
75 OuderenWijzer november 2026
ADVERTENTIE
IS UW WONING ÈCHT klaar voor uw oude dag ? Hebt U al gedacht aan een “toiletbril-met-onderdouche” ? Want als het goed schoonmaken van uw onderlichaam moeilijker wordt en U wilt niet afhankelijk zijn van uw partner of hulp, dan is een “wc-met-onderdouche” onontbeerlijk !
NEEM NU EEN SPATOILET® dé beste en meest betrouwbare toiletbril-met-onderdouche
Want wat doet U als U uw onderlichaam niet meer zelf kunt reinigen door ouderdom, ziekte of handicap? Als je dus een ander moet vragen om de billen schoon te maken ? Iedereen vindt dat zeer gênant! “Een Spatoilet® betekent”: optimale service. Zie artikel Consumentenbond April ’23 en dit geldt ook nu nog!”
Voordelen van een Spatoilet®: • Verwarmde toiletzitting • Reiniging van Uw onderlichaam met warm water • Vaginale reinigingsfunctie • Ingebouwde föhn voor optimale droging • Massage- en pulsefuncties • EN installatie zonder hakken of breken PLUS • 100% hygiëne • Bespaar tot 90% op toiletpapier • EN nooit meer ‘natte-doekjes’ !
De bediening is uiterst eenvoudig: • Met extra duidelijke afstandsbediening • Instelbaar voor 4 gebruikers • Soft-closing toiletbril
e n Frisse servic Spatoilet – ee in 2021 een ee m ij bl g er W.V... koopt j hi roeier – waar in de toilet met sp n zijn vrouw va l va n ee utjes bo f to is. Door ts ns eken de ku br te t. Al im le oi tru at ile Sp to af. V... mailt van de zitting telefoontje dat er nieuwe een s snel krijgt hij aar nadat Vo rweg zijn. M de de on kt s er je w ut bo gen, heeft vervan t hoort de boutjes e bij het toile act. di g in en di nt co h sc afstandsbe ni is weer telefo r het lukt niet meer. Er aa m s, le al van V... probeert te lossen. De het euvel op hem niet om volgende dag elt voor om de zondag nog leverancier st n ee p O komen. schakelaar zelf langs te e w tst een nieu s aa pl ij H . el w c, waarna alle ger van de w net op n ka in de ontvan r ie nc De levera weer werkt. e ijzel weer aangekondigd r. de or vo d tij een paar uu flinke rit van bij V.... en ek op pad. Een br tje wel een po Spatoilet kan d
mentenbon Bron: Consu April 2023
Kortom een heel compleet apparaat voor een uiterst scherpe prijs: • 1140 euro INCLUSIEF installatie. (daar komt ècht geen cent meer bij!) (Bij zelf installeren kost de Spatoilet® 795 euro)
9,7
Probeer de Spatoilet nu DRIE WEKEN, gratis voor niets! U betaalt na de proefperiode. Al meer dan 16 jaar is de Spatoilet een zeer betrouwbaar apparaat en daarom geven wij 5 jaar volledige garantie. Onze klanttevredenheid is hoog en dat willen we zo houden!
Kijk voor meer specificaties op SPATOILET.COM
Bel nu voor een installatie-afspraak: 06 531 43 234 of 06 290 43 812
UW seksleven EEN BOOST GEVEN?
GOED DOEL
Voor een leven lang liefhebben
Discreet en stijlvol thuisbezorgd Hulp bij erectieproblemen & intimiteitstips Persoonlijk advies van specialisten
Nieuwe ideeën voor samen
MAG ANBO-PCOB UW VRIEND ZIJN? De VriendenLoterij kent u vast wel. Misschien speelt u zelf al mee met een lot. Wist u dat u dan mag kiezen voor welk goed doel u meespeelt?
Hulp bij erectie problemen
Persoonlijk & medisch advies
Scan de QR-code voor wekelijkse tips, artikelen en 10% korting. Anoniem en altijd afmeldbaar.
Minimaal 40 procent van de inleg van uw lot(en) gaat dan naar de vereniging van uw keuze. En dat kan ook ANBO-PCOB zijn! Wij vragen u: als u meespeelt en nog geen goed doel heeft gekozen, mogen wij dan uw goede doel zijn? Het is heel makkelijk te regelen: Bel 088 - 020 10 20. Kies optie 3 in het keuzemenu. Vertel dat u ANBO-PCOB in Woerden als uw goede doel wilt: registratiecode 2855. Heel erg bedankt!
HEET
FATALIST ATOL
INTELLECT
PILS
CHAOS
OLYMPISCH KEILEN
UITZINNIG SPLITSING
DESIGN GEEST
KWALITEIT OMSLUITEN
STUDIOVOETREIS
LEEGSTAND
TEREN
LOOT
Woordzoeker GASSTEL
BEL & WIN
We hebben ook voor deze editie weer een prachtige prijs die u kunt winnen als u de oplossing van de puzzel goed heeft. Hoe het werkt? Maak de puzzel, noteer de oplossing en bel of sms die door. U kunt zo vaak meedoen als u wilt. Succes!
BEL 0909 - 0108 Bel 0909 - 0108 (€0,60 per gesprek), kies voor optie 1 (puzzelprijs) en spreek de oplossing in. Uw telefoonnummer wordt automatisch genoteerd.
OF SMS NAAR 3669 Sms naar 3669 de tekst MAGAZINE<spatie>OPLOSSING Dus bijvoorbeeld: magazine broodkruimel (€0,60 per deelname). Heeft u een geheim nummer? Sms dan behalve de oplossing ook uw telefoonnummer. Prijswinnaars krijgen persoonlijk bericht. Oplossing puzzel in editie 6: altviool
SLUITINGSDATUM U kunt meedingen naar deze prijs tot 15 december 2026.
OVERTUIGD
ANTILOPE
OVERJARIG Woordzoeker
DYNAMO HART
ZORG
TERLOOPS
LOKKEN
ETSER
THEEWATER
OVERTUIGD
ANTILOPE
HEET
ATOL
INTELLECT
GASSTEL CHAOS
KEILENOLYMPISCH SPLITSING
UITZINNIG
DESIGN GEEST
KWALITEIT OMSLUITEN STUDIO
VOETREIS
DYNAMO
LEEGSTAND
TEREN
ETSER
LOKKEN
TERLOOPS
FATALIST
O
M
G GEEST
I
N
D
E
S
D Y
OG ML S E L TU SI
G N
IG N I N V I TZ
D
E
SS
I
G
GY
I G N LN
EI
ZT T S I
N EG S I I
G V
A
U
FATALIST GASSTEL
HART
DA O EM
M
S
THEEWATER
N I OMSLUITEN
Z
I
N
OLYMPISCH
G
OVERJARIG
N
I
ZORG
U
LOOT
L
THEEWATER
PILS
OVERJARIG
HART
D
LOOT
T
E
N
V
Z
R
TVOETREIS I
U
K
O
G
O
ZORG O T
W
R
E
N
G
T S
EA NG V E Z TR
I
T
IT
LI
UO KS O T G RO S
C
O
T
W
UITZINNIG
R
E
I T IE O N V TZ R R P L UU L
N
L
L
V
L
S
T
R
S T E I CL P EJ T WE I
E
M F N ITD TAL ET EKE KLR T VKJ O
W N R
I EV I EA L
T
O
I
S
O
A
E S P
N
G
I
T
I
O
O
T
O NA D I A I T NK RK E M T A E P U L I O T R A O T F
R E AET I ER EI LRN K OR OE
T
I
FN T EL
L
I
N
E
L O
N N E E H HC
S C
T
T
D
D
D
N
L
EH L CV
TT E E R RL
T
R
N
A
N
T
V
S
T
N
S V IA N
OO P O S
A
A
E
T
IS P I M PY
S
T
G
S
E
E
G
S
C
P H
HMS
V
T E
A
E
C
A
P
H
E
Y T
H A
L OY R L I M
O
L
E
T
E
S
E
E
L
L
T
S
L L
S O R
78 OuderenWijzer november 2026
E
D O M S L U I T E N G I N N I Z T I U K D E S I G N O T W R Y G L E T S S A G E N G I V T I L O S T A E P U L I O T R A M N D A T K K T J W O I T E E R K R E E O A I I N R E S T E F T L E L V N V A H T E R L O O P S O T N E H C S I P M Y L T D N A T S G E E L
T
O
N
S
I
R
I
L
T
© DENKSPORT PUZ
L
© DENKSPORT PUZZELBLADEN
De overgebleven letters vormen de oplossing.
S
S H L HL S
AO O T N
G
E
C
L TS L EO C T P AOplossing: E O N
E
PO S T
S
R
S
I
L
TRI
I
S N TG R
W
I
E K
L
E
J
T
E
S E A RG
P
R T O I T LW O
T
I
T
ET T ES
IL
E
N
T
T
G
E
K
YO G
A
OG G E O
N
K
D
D
SU A K
A
T
droogvoer
© DENKSPORT PUZZELBLADEN
PUZZEL
Win een van de 10 muzikale spellen
Remember the Music All Time Editie (t.w.v. €24,99 per spel)
R TIP VOO ER B M E C E D Bent u een echte muziekkenner? Dit is uw kans om Remember the Music: All Time Editie te winnen!
In dit muzikale partyspel draait alles om uw kennis van de grootste artiesten, bekende hits en onvergetelijke muziek.
Zo speelt u het spel Aan de hand van verschillende aanwijzingen probeert u te raden welke artiest of band wordt bedoeld. Hoe eerder u het juiste antwoord geeft, hoe verder u stijgt op de hitlijst. Wie als eerste de nummer één-positie bereikt, wint!
79 OuderenWijzer november 2026
Zo maakt u kans op het spel
Met muziek uit verschillende tijdperken is dit spel een enorm leuke uitdaging voor zowel fanatieke muziekliefhebbers als voor iedereen die gewoon van muziek en gezelligheid houdt. Vind de oplossing van de woordzoeker op de linkerpagina en maak kans op een exemplaar van Remember the Music: All Time Editie. Wie weet speelt u binnenkort de sterren van de hitlijst!
TEKST EN BEELD: ARNAUD MOOIJ
OUDEREN MAKEN HET VERSCHIL
TRUUS DE ROUW (84)
‘Ik geniet ervan dat ik niets meer hoef te bewijzen’
Truus de Rouw is vuiljutter, actrice, burenhulp, levensgenieter én al 57 jaar gelukkig getrouwd. “De mensen om me heen zeggen dat ik oud ben. Wat een gezeur! In mijn hoofd ben ik nog maar 22 jaar.”
De energie en levenslust stralen van haar af. Hoewel Truus de Rouw als kind wat onzeker en verlegen was, heeft ze zichzelf keer op keer weten te verrassen. De woorden destijds van haar vader, “ga jij maar naar de kweekschool, want je zult toch wel nooit trouwen”, kwamen hard aan, maar bleken uiteindelijk een onverwacht geschenk.
80 OuderenWijzer november 2026
Werken met liefde
Op de kweekschool ontdekte Truus haar kracht. “Tijdens een stage gaf ik les aan een zesde klas en tot mijn verbazing hingen de kinderen aan mijn lippen. Dat gaf me zoveel zelfvertrouwen. En dat gevoel is nooit meer weggegaan.” Truus ontwikkelde een passie voor kinderen die extra ondersteuning nodig hebben en werkte maar
HET VERHAAL VAN TRUUS VINDT U OOK OP ONZE WEBSITE: www.anbo-pcob.nl/truus De overige elf kalenderverhalen verschijnen uiteindelijk allemaal op www.anbo-pcob.nl/ouderenmaken-het-verschil liefst veertig jaar met liefde en toewijding op een school voor kinderen met leer- en opvoedingsmoeilijkheden. “Ik heb daar nooit een dag spijt van gehad”, zegt ze nu glimlachend.
Druk, druk, druk
Stilzitten? Dat is niets voor Truus. “Als vuiljutter op het strand van Scheveningen heb ik me gespe-
cialiseerd in het opruimen van sigarettenpeuken. Daarnaast tafeltennis ik, volg ik cursussen in de bibliotheek, ben ik gastvrouw in een wijkcentrum en help ik met een klein groepje vrienden mijn buurvrouw die gevallen is. En ik zorg ervoor dat mijn 84-jarige vriendin actief blijft door samen te pingpongen. Maar geen wedstrijdjes hoor!” Truus schrijft ook nog voor Amnesty International, is lid van Slimme Senioren in Den Haag en acteert in lokale theaterproducties. “De laatste voorstelling, Een kopje suiker, ging over eenzaamheid bij ouderen. Theater is een prachtige manier om verhalen te vertellen en mensen te raken.”
Blíjven leren
Waarom doet ze dat alles? “Het is allemaal zó leuk en het houdt me in beweging”, legt Truus uit. “En dat is weer goed voor mijn gezondheid. Ik geniet er ook van dat ik niets meer hoef te bewijzen. Vroeger wilde ik altijd in alles de beste zijn, ik was ontzettend ambitieus. Nu gun ik het anderen om te schitteren.” Truus ziet elke dag als een kans om te groeien. “Ik leer nog steeds, bijvoorbeeld hoe ik vriendelijker kan zijn.” En wat haar boodschap is aan jongere generaties? “Doe het beter met het klimaat dan wij hebben gedaan.”
81 OuderenWijzer november 2026
Ouderen maken het verschil Verjaardagskalende r
René en Lucia Sijmons maken rode samen muziek: het is de draad in hun leven.
‘Muziek houdt ons jong én verbindt’ Meer lezen? Ga dan naar ne-en-lucia www.anbo-pcob.nl/re
NOVEMBER 21
11
1
22
12
2
13
3
14
4
15
5
16
6 7 8 9 10
17 18 19 20
23 24 25 26 27 28 29 30
BESTEL NU!
Als lid van ANBO-PCOB kunt u de verjaardagskalender met korting aanschaffen. De kalender kost voor leden €12,50 (exclusief €5 verzendkosten). Voor meer informatie: www.anbo-pcob.nl/kalender Op deze pagina kunt u de kalender ook bestellen. Gebruik daarbij de kortingscode 7VKSHP. U kunt de kalender ook bestellen via onderstaande QR-code. Gebruik dan eveneens de kortingscode 7VKSHP.
SAMEN STERK!
KENT U IEMAND DIE DE HULP VAN ANBO-PCOB GOED KAN GEBRUIKEN? Maak die persoon dan nu voordelig lid
De eerste 9 maande n gratis, daa zijn rna €4 per maand *
MAAK IEMAND LID EN KRIJG EEN VVV CADEAUKAART VAN €15
HUIDIG ANBO-PCOB -LID
NIEUW ANBO-PCOB -LID
ik maak iemand lid en krijg een VVV Cadeaukaart ter waarde van €15 cadeau.
ik word lid van ANBO-PCOB en betaal de eerste 9 maanden niets. Daarna betaal ik €4 per maand (automatische incasso).
JA,
Voornaam
JA,
Heer
Tussenvoegsel
Voorletters
Achternaam
Achternaam Postcode
Mevr.
Tussenvoegsel Geboren op:
Straat
Huisnr.
Lidnummer
Postcode
E-mailadres
E-mailadres
Telefoonnummer
Telefoonnummer
/
Huisnr. Woonplaats
IBAN: NL Handtekening
82 OuderenWijzer november 2026
Datum:
/
/
ACTIECODE 6AAMAGA
* VOORWAARDEN De actie geldt t/m 14 december 2026. Eén VVV Cadeaukaart per geworven lid. Hoe meer leden, hoe meer cadeaubonnen. Geef uw gegevens door op www.anbo-pcob.nl/lidwerftlid. Of vul de bon in en stuur deze naar: ANBO-PCOB o.v.v. ‘LWL’ , Postbus 2012, 3440 DA Woerden. U kunt ook bellen met onze Ledenservice: 0348 - 46 66 66 (09.00 - 16.00 uur). Na het eerste jaar wordt het lidmaatschap automatisch met een jaar verlengd.
/
SERVICE OuderenWijzer is een uitgave van ANBO-PCOB en verschijnt 8x per jaar. Contact met ANBO-PCOB? E-mail: contact@anbo-pcob.nl Telefoon: 0348 - 46 66 66 Website: www.anbo-pcob.nl Veranderingen in uw gegevens, zoals een adreswijziging? Geef het door via bovenstaand e-mailadres of telefoonnummer! Lid worden? Ga naar www.anbo-pcob.nl/word-lid of bel 0348 - 46 66 66. Opzeggen? Schriftelijk één maand voor het einde van uw lidmaatschap via: contact@anbo-pcob.nl of www.anbo-pcob.nl/opzeggen of Postbus 2012, 3440 DA Woerden. Redactie OuderenWijzer magazine@anbo-pcob.nl www.ouderenwijzer.nl Hoofdredactie: Ingrid Nies Eindredactie: Sylvia Aué Redactiemedewerker: Suzanne Meeboer Aan dit nummer werkten mee Aldo Allessie, Jurriën Beerda, Monica Boschman, Eric Brendel, Lotte Dijkstra, Jeroen Fidder, Marijn Fidder, Sylia de Graaf, Anita Harte, Egbert Hartman, Marieke Henselmans, Simon van Herpen, Rob Hoekstra, Manon Huntjens, Jaap Jongbloed, Mark Kohn, Mans Kuipers, Annemieke Lenssinck, Ed Lodewijks, Rianne van der Molen, Claudette van de Rakt, Janita Sassen, Yvette Sens, Steven Schotte en Peter Spierings. Concept en vormgeving Jo Clarke Design
Druk Senefelder Misset, Doetinchem Adverteren Dock35 Media Frank Roosenbeek 0314 - 35 58 30 frank@dock35media.nl
HET VOLGENDE NUMMER VERSCHIJNT OP 15 DECEMBER
Bladerbare versie Leden kunnen OuderenWijzer ook gratis online lezen. Ga naar: www.anbo-pcob.nl/magazine Gesproken versie OuderenWijzer is via CBB ook beschikbaar in gesproken vorm. Bel 0348 - 46 66 66. Of mail naar contact@anbo-pcob.nl Copyright/advertenties Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen zonder toestemming van de uitgever. ANBO-PCOB draagt op geen enkele wijze verantwoordelijkheid voor advertenties en bijsluiters.
Ouder worden doe je niet alleen. Ontmoetingen met anderen en mee blijven doen, zorgen voor vreugde in het leven. ANBO-PCOB (de invloedrijkste ouderenvereniging) zet zich in opdat ouderen gezien worden en betrokken blijven. We geven ouderen een stem in Den Haag en bieden informatie, voordeel, advies en hulp. Leden ontmoeten elkaar in de ruim tweehonderd lokale afdelingen en online op ons Trefpunt. We werken graag samen met andere partijen. ANBO-PCOB: SAMEN STERK
83 OuderenWijzer november 2026
TINEKE SCHOUTEN:
‘Doorrrgaan, zou mijn moeder zeggen. Niet teuten’ DOSSIER De helende kracht van kunst
SLECHT SLAPEN Hoort dat bij het ouder worden?
KERSTGEDACHTE Kleine daden van vriendelijkheid
UW NIEUWE BADKAMER IN 1 DAG
Tijdelijk tot €
2.000,korting
Anita Witzier
Gratis brochure of vrijblijvend thuisadvies? Ga naar
www.maxbadkamers.nl of bel 0341 - 781111 Groningen
Marktleider in Nederland Montage in 1 dag Uitsluitend Duitse en Nederlandse producten
Zaandam NIEUW
Nunspeet
Geleverd binnen 4 weken Tot 10 jaar garantie Eigen monteurs
Best
Bezoek ook onze showrooms: Oirschotseweg 14 te Best Stavangerweg 14 te Groningen Oosteinderweg 90 te Nunspeet Pieter Ghijsenlaan 21 te Zaandam