OuderENwijzer 4 van 2026

DOSSIER hier zijn ouderen bang voor

NU NOG OP ZWEMLES? ja, dat kan zeker DE GROTE VRAAG kun je anderen én jezelf vergeven?

JUNI/JULI 2026 | NR.4 | PRIJS: €5,95

Samen sterk

‘Er is zóveel geluk in mijn leven’

HANS VAN BREUKELEN

Aan tafel!

Vers aan Tafel is dé maaltijdservice voor iedereen die lekker, gezond en gevarieerd wil eten. Onze chef-koks bereiden al meer dan twintig jaar de heerlijkste vriesverse maaltijden. Zoals thuis, maar dan in iets grotere pannen. Met ruim 170 maaltijden is er volop keuze.

Bestellen is altijd vrijblijvend en kan al vanaf 6 maaltijden. Als ANBO-PCOB-lid profiteert u bovendien altijd van 10% ledenkorting* op onze maaltijden.

Probeer nu de Proefbox met 6 van onze populairste vriesverse maaltijden voor slechts € 34,50. Uw bestelling wordt gratis thuisbezorgd door ons eigen bezorgteam.

Zo bestelt u

€34,50

In de Proefbox zitten deze zes heerlijke maaltijden:

1. Ga naar versaantafel.nl/anbo-pcob.

2. Maak een account aan.

3. Plaats de Proefbox (artikel 1001) in uw winkelmandje.

4. Plaats uw bestelling.

Bezoek onze website

Runderlapje in jus met stoofperen

Zalmfilet in dillesaus met Parijse worteltjes

met

Gehaktschotel met prei à la crème

met ham- en kaassaus

Zuurkoolstamppot met spekjes en rookworst

Witlofschotel

FOTO: JANITA SASSEN

‘We

WELKOM

zijn niet voor niets vaak in Den Haag te vinden’

Veel leden vinden de rol van ANBO-PCOB als belangenbehartiger heel belangrijk en zijn daarom ook lid geworden. Dat is mooi, want dankzij uw lidmaatschap vormen we een sterker geheel. Toch zullen mensen zich soms afvragen wat al die bijeenkomsten, kopjes koffie, rondetafelgesprekken, congressen en vergaderingen op ministeries eigenlijk opleveren.

Nu, juist bij die gelegenheden ontmoeten wij de mensen die het verschil (kunnen) maken voor ouderen in Nederland. Wij willen dat iedereen hier op een goede en fijne manier ouder kan worden. Lokaal gebeurt er veel, maar ook landelijk – en zeker in Den Haag – worden belangrijke beslissingen genomen. Daar zijn we dus vaak te vinden. En daar hebben we ook mooie successen geboekt.

Zo werd dankzij ons de nieuwe pensioenwet beter afgestemd op uw belang. We knokken er ook voor dat mensen die digitaal minder vaardig zijn, niet worden vergeten. En de politici in Den Haag luisteren naar ons als wij zeggen dat het bejaardentehuis uit de jaren 70 en 80 niets is voor de ouderen van nu. Die wonen graag met meerdere mensen om zich heen, maar willen wel een eigen voordeur.

Ook op andere plekken laten wij het geluid van ouderen horen. Pas nog spraken we in Nieuwspoort met Tweede Kamerleden over nieuwe woonvormen waarin bewoners meer samendoen. Mede door deze gesprekken staat de financiering hiervan nu duidelijker op de agenda. Ook spraken we recent met zorgminister Mirjam Sterk over het belang van goede ouderenzorg. Wij vroegen haar om het gordelroosvaccin voor een grotere groep gratis ter beschikking te stellen (waarvoor we een petitie hebben gestart).

Onderwerpen als pensioen, AOW, belastingen, wonen, zorg en digitalisering blijven onze aandacht houden. Dat is niet altijd eenvoudig in een tijd waarin veel thema’s om voorrang vragen. Daarom werken we ook samen met andere organisaties binnen de Seniorencoalitie. Zijn we aanwezig op de juiste plekken om onze stem te laten horen. En doen we onderzoek naar wat er leeft onder ouderen. En als iets niet meteen lukt, gaan we door totdat dat wel het geval is.

Om te laten zien wat we zoal doen, starten we in dit nummer de rubriek ‘Op pad voor u’. Daar ziet u waar onze beleidsmedewerkers zijn geweest en met welk doel, zodat u weet dat uw lidmaatschap elke dag het verschil maakt. We werken vaak achter de schermen, maar altijd met uw belang voorop. Dankzij uw steun kunnen wij ons blijven inzetten en kunt u ook in de toekomst rekenen op een krachtige behartiging van uw belangen.

Anneke Sipkens, directeur-bestuurder directie@anbo-pcob.nl of Postbus 2012, 3440 DA Woerden.

OuderenWijzer juni/juli

Nieuw op OuderenWijzer.nl

Doe de Gezond Leven Test

Hoe gezond leeft u? Doe de test op OuderenWijzer.nl en ontdek in vijf minuten uw biologische leeftijd – dat is niet uw kalenderleeftijd, maar uw ‘echte’ leeftijd. Hoe gezonder uw leefstijl is, hoe lager uw biologische leeftijd zal zijn.

In de test beantwoordt u 39 vragen over uw gezondheid en leefstijl. Na afloop krijgt u direct te horen hoe gezond u leeft én wat u kunt verbeteren.

De Gezond Leven Test is ontwikkeld door kennispartner Zilveren Kruis.

Ga naar www. ouderenwijzer.nl/ gezond-leven-test

Bespaar met Marieke

Onlangs presenteerde het Voedingscentrum een nieuwe Schijf van Vijf (minder dierlijk en meer plantaardig voedsel). Die werd niet door iedereen enthousiast ontvangen. De reacties in de media waren zuur, in de trant van ‘we mogen ook niks meer’. Toch wil bespaargoeroe Marieke

Henselmans de nieuwe Schijf van Vijf een kans geven. Al is het maar omdat eten volgens die schijf veel goedkoper is!

Kijk voor meer slimme bespaartips van Marieke op: www.ouderenwijzer.nl/ nieuwe-bespaartip

Podcast zinvol ouder worden

Praten over het levenseinde begint niet bij de dood, maar bij de vraag ‘wat geeft het leven betekenis?’. Dat zegt Theo Boer, hoogleraar ethiek van de gezondheidszorg, in de podcast van OuderenWijzer over leven tot het laatst. Volgens Theo draait ouder worden niet alleen om verlies, maar ook om wat kan groeien. “Waar lichamelijke kracht afneemt, kunnen juist verbondenheid, mildheid en wijsheid toenemen. De uitdaging is om te blijven zien wat nog waarde heeft.”

De hele podcast met Theo Boer beluisteren? Ga naar: www.ouderenwijzer.nl/zingeving

Test uw verkeerskennis

Wie eenmaal het rijbewijs heeft, komt als het goed is tot zijn 75ste niet in contact met het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR). Maar de regels van het verkeer veranderen voortdurend. De vraag is dus: is uw verkeerskennis nog wel up-to-date?

Kijk bijvoorbeeld eens naar bijgaande foto. Vraag: Mag u hier parkeren?

A. Ja

B. Nee

Ga voor het antwoord naar: www.ouderenwijzer.nl/ nieuwe-verkeersquiz

Waar zijn we bang voor?

We leven in onrustige tijden. ANBO-PCOB wilde weten of dat 65-plussers angstig maakt en deed onderzoek. In dit dossier de uitkomsten. Plus: tips om angst af te zwakken, een psychiater over het beheersen van angst en ouderen die vertellen over hún angsten.

INHOUD

Hans van Breukelen Iedereen herinnert zich het beroemde gebaar waarmee de keeper van Oranje in 1988 naar zijn oog wees voor hij een cruciale strafschop stopte in de finale tegen de Sovjet-Unie. “Ik heb die zomer wekenlang op een roze wolk geleefd”, vertelt de nu 69-jarige Hans van Breukelen. Hij ziet zichzelf, ondanks tegenslagen, als “een enorme mazzelkont.”

Zwemles voor ouderen

De laatste jaren verdrinken er steeds meer ouderen. Oorzaken: ze hebben nooit leren zwemmen of ze overschatten hun zwemvaardigheid en fitheid. Met seniorenzwemles leren ze zichzelf in het water te redden én ontdekken ze hoe leuk zwemmen eigenlijk is.

EN OOK IN DIT NUMMER

6 Post

8 In het nieuws

11 Op pad voor u!

waar zijn we geweest?

33 Column Jaap

34 Nalaten

11 vragen van u beantwoord

37 Reizen

Ontdek de mooie Baskische stad Vitoria-Gasteiz

43 De Grote Vraag

Ditmaal over vergeven

54 ANBO-PCOB Maashorst: iedere week een activiteit

57 Regenboogouderen

En wat Roze 50+ voor hen doet

63 Het natuurparadijs van Roel Winters

66 Uit& thuis

68 Gezegd & gezwegen

Ron zweeg over zijn ziekte

71 Digitaal

Een app als reisdagboek mét foto’s

72 Ledenvoordeel

77 Vrienden worden?

Dat kan bij de VriendenLoterij!

78 Puzzel en win... de Gloria MultiBrush Plus

80 Cor en Marianne reizen met mensen met een verstandelijke beperking

82 Ledenwerf

83 Servicepagina

Een

blik in onze brievenbus en opmerkelijke

berichten die u met ons deelde.

Welke naam past bij ons?

Ik bevind mij momenteel ergens in dat mysterieuze gebied na de volwassenheid. Maar hoe noem je mij en mijn leeftijdsgenoten eigenlijk? Senioren? Nou, toen ik op mijn 18de nog tenniste, kreeg ik al een seniorenpasje. Ouderen dan? Of je een oudere bent, is afhankelijk van wie je het vraagt. Vraag het een twintiger en je bent al snel een oudere. Vraag het een negentiger en je bent vaak nog een broekie. Het woord bejaarden klinkt zo… negatief. Grijsaards? Hoeveel mensen zitten er niet elke zes weken bij de kapper om dát te vermijden? Kortom: we zijn er nog niet uit hoe we onszelf moeten noemen.

Leo Venderbosch, Nijmegen

I’m not old I’m a recycled teenager

Bep

van Veen-Adema (90 jaar)

Gezocht: zomerfoto’s

van vroeger

Voor het zomernummer van Ouder en Wijzer is de redactie op zoek naar zomerfoto’s van vroeger. Hoe waren uw zomers toen u jong was? Heeft u daar foto’s van? Van uw eerste uitstapje naar zee, ravotten in het zwembad, picknicken in de berm langs de snelweg, ijsjes eten, met de bus op schoolreis, samen naar de speeltuin of rolschaatsen op straat?

Stuur uw foto uiterlijk 19 juni digitaal op naar: magazine@anbo-pcob.nl Of per post naar: Zomerfoto, Postbus 2012, 3440 DA Woerden (vermeld wel uw adresgegevens op de achterkant). De mooiste foto’s worden in het magazine geplaatst.

Wie wil breien voor leprapatiënten?

Wij zijn hier in Friesland al sinds de corona-uitbraak bezig met het breien van zwachtels voor leprapatiënten. Zo’n negenhonderd vrouwen en een enkele man doen dat bijna dagelijks. Onlangs hebben we daardoor de bijzondere mijlpaal bereikt van 20.000 zwachtels. Lepra is een vreselijke ziekte, die vooral kwetsbare mensen treft in landen als Nepal, Bangladesh, Myanmar en India. De zwachtels worden gebruikt om wonden te beschermen. Iedere zwachtel is van katoengaren en 1,50 m lang en 10 à 15 cm breed. We willen graag in alle provincies mensen die breien. Wie doet er mee?

Bep v. Veen (90), Heerenveen

T: 0513 - 84 8718

E: s.veen69@upcmail.nl

Meer info: www.leprazending.nl

magazine@ anbo-pcob.nl

Of schrijf naar Ouder en Wijzer Post Postbus 2012 3440 DA Woerden.

Parkeerapp-tip

Met verbazing las ik het artikel over parkeerapps. Allemaal aanbieders die – soms belachelijk hoge –eenmalige kosten berekenen. Wat dacht u van de Q-Park-app! Geheel gratis. Geen transactiekosten. En dan ook nog eens het gemak dat de slagboom van een Q-park-parkeergarage automatisch omhoog gaat wanneer je inrijdt. Ik vind het vreemd dat deze aantrekkelijke optie niet werd genoemd. Elsemieke Kielman, Huizen

3x ouder en wijzer

1. “Ik voel me steeds wat ongemakkelijk bij de titel van het magazine. Hoezo, ‘ouder en wijzer’? Ben ik zelf met de jaren wijzer geworden? Ik durf het niet te zeggen. Ik ken kinderen waarvan ik kan zeggen: jij bent wijs! En ik ken ouderen over wie ik dat woord niet in mijn mond zou nemen. En dan denk ik nog niet eens aan de regeringsleiders van sommige grote landen... Maar hoe dan ook: ik lees het tijdschrift graag!”

Dick van ‘t Veer, Nieuw-Balinge

2. “Wat een krachtig initiatief om Ouder en Wijzer ook online uit te brengen. Ik hoop dat veel mensen de weg weten te vinden.”

Theo Verweij

3. “Ik dacht even dat ANBO-PCOB niet (meer) mijn ding was, maar met www.ouder en wijzer.nl denk ik er nu heel anders over. Positief dus.”

Naam en adres bij redactie bekend

Een blik in onze brievenbus en opmerkelijke berichten die u met ons deelde.

Fouten in

medisch dossier

Ik heb onlangs mijn medisch dossier opgevraagd. Tot mijn grote verbazing zag ik dat er veel vreemde dingen in staan. Zo wordt vermeld dat ik griepprikken heb gekregen, maar die heb ik nog nooit gehad. Ik heb hier de Nederlandse Zorgautoriteit, de Inspectie Gezondheidszorg en de ziektekostenverzekering van op de hoogte gesteld, maar niemand doet iets. Dus mensen, vraag je dossier op!

C.M. van Stek, Nieuw-Weerdinge

Reactie van de redactie:

Wilt u uw medisch dossier opvragen? Neem contact op met de huisarts of zorginstelling waar u onder behandeling bent en vraag om inzage of een kopie.

Elke wandeling in de natuur levert meer op dan we zoeken

John Muir, natuuronderzoeker en schrijver

68

is het nieuwe 65

Met genoegen heb ik Ouder en Wijzer gelezen. Goede actuele artikelen! Bravo.

Het volgende viel mij wel op: er staat ‘1 miljoen meer ouderen van 65+ in 2050’. Maar de leeftijd van 65 jaar lijkt mij geen goed uitgangspunt meer. Ooit ging je met 65 jaar met pensioen en kreeg je AOW. De huidige generatie is in het algemeen vitaler en werkt al door tot 67 jaar. Een verdere leeftijdsstijging voor de AOW is te verwachten. Wanneer we in het vervolg van bijvoorbeeld 68+ uitgaan als we het over ouderen hebben, zijn er opeens aanmerkelijk minder ouderen.

Cor den Boer, H.I. Ambacht

Contant geld moet blijven

Contant geld moet bereikbaar en bruikbaar blijven. Daarom heeft ANBO-PCOB samen met de Consumentenbond en andere organisaties gereageerd op nieuwe plannen van de overheid.

Niet iedereen kan of wil digitaal betalen. Ook bij een storing is contant geld belangrijk. ANBO-PCOB vindt dat mensen altijd moeten kunnen kiezen hoe zij betalen. In de plannen staat dat banken moeten zorgen voor genoeg geldautomaten in het land. Geld opnemen en storten moet eenvoudig en betaalbaar blijven. En winkels moeten contant geld blijven accepteren. Alleen dan blijft betalen met cash echt mogelijk. Via een ‘internetconsultatie’ konden organisaties en inwoners reageren op de plannen. ANBO-PCOB vindt het belangrijk dat contant geld goed geregeld blijft.

Ouderen willen wél verhuizen naar nieuwe appartementen

ANBO-PCOB roept het al tijden: wanneer ouderen goede opties hebben, zijn ze echt wel bereid te verhuizen. Uit een onderzoek van het Kadaster blijkt dat nu ook.

Meer dan de helft van de nieuwbouwappartementen die tussen 2018 en 2024 zijn verkocht, kwam in handen van 55-plussers. Ouderen kopen vooral middelgrote en grote appartementen, concludeert het Kadaster. Meer dan 80 procent van de nieuwbouwappartementen die door ouderen werden aangeschaft, is 80 m2 of groter.

Wat zijn de wensen?

ANBO-PCOB weet uit eigen onderzoek dat ouderen best bereid zijn hun eengezinswoning te verlaten wanneer er goede alternatieven zijn, het liefst enigszins in de buurt waarmee ze vertrouwd zijn. Dat kan bijvoorbeeld een appartementencomplex zijn met gelijkvloerse woningen, een gemeenschappelijke ruimte, relatieve rust, voorzieningen in de buurt en zorg nabij.

Ook 17 kilometer verderop!

Uit de nieuwste bevindingen van het Kadaster blijkt bovendien dat ouderen ook best een stukje willen reizen voor een nieuw huis; ze willen gemiddeld 17 kilometer verderop gaan wonen. Jongere kopers schuiven slechts 11 tot 12 kilometer op om een nieuw huis te betrekken.

WILT U MEER NIEUWS?

Wilt u op de hoogte blijven van wat er speelt binnen ANBO-PCOB en wat we allemaal voor u doen? Abonneer u dan nu op onze (gratis) digitale nieuwsbrief. Ga naar anbo-pcob.nl/ nieuwsbrief en meld u aan.

OPROEP

Vrijwilliger worden?

ANBO-PCOB Belastinghulp is op zoek naar u!

Lijkt het u ook leuk om leden te helpen met hun belastingaangifte? Hebt u er plezier in om met cijfers en mensen te werken, en bent u beschikbaar in maart en april? Als belastinginvulhulp bij ANBO-PCOB maakt u veel leden blij.

Op dit moment zijn wij vooral op zoek naar nieuwe vrijwilligers in en om: Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht, Den Bosch, Nijmegen, Arnhem, Enschede, Winterswijk, Zwolle, Groningen-stad, noorden oost-Groningen, Lelystad, Dronten en ZeeuwsVlaanderen.

Dit najaar starten er weer trainingen voor nieuwe belastinginvulhulpen. Meld u nu aan!

Kijk op www.anbo-pcob.nl/vrijwilliger

Is uw pensioen te laag om comfortabel te leven?

Met WoningPensioen zet u de overwaarde van uw huis om in een maandelijkse uitkering — zonder te verhuizen.

Maandelijks een vaste uitkering tot uw 100e levensjaar

Verkoop uw huis en blijf er levenslang wonen

Geen inkomenseis of lening

Geen rente of huur betalen

Financiële zekerheid voor de toekomst

Vraag nu uw gratis indicatierapport aan:

Scan de QR-code of ga naar http://www.woningpensioen.nl/ouderenwijzer en ontdek hoeveel u maandelijks kunt ontvangen met WoningPensioen.

WoningPensioen B.V. Mozartlaan 27C 1217 CM Hilversum

T: 085 - 401 31 14 E: info@woningpensioen.nl W: www.woningpensioen.nl

TEKST: STEVEN SCHOTTE

Op pad voor u

De belangenbehartigers van ANBO-PCOB gingen voor u op pad naar ministeries, organisaties en bijeenkomsten. Een korte impressie.

ANBO-PCOB ORGANISEERDE EEN BIJEENKOMST IN NIEUWSPOORT, waar we in gesprek gingen met Tweede Kamerleden over wat nodig is voor passende woningen voor ouderen. Kamerleden van 50PLUS, D66, JA21, DENK, VVD en PVV schoven aan.

ONZE DIRECTEUR-BESTUURDER

ANNEKE SIPKENS EN BELANGENBEHARTIGER ERIC SCHLANGEN spraken met minister Mirjam Sterk. “We hebben aandacht gevraagd voor een zorgzame samenleving. Daar is ondersteuning voor nodig. Goed beleid begint met luisteren naar wat ouderen willen.”

SAMEN MET DE ORGANISATIES

VOOR MIGRANTENOUDEREN

STEVEN SCHOTTE, HOOFD BELANGENBEHARTIGING BIJ ANBO-PCOB, sprak met minister Sophie Hermans tijdens het congres Samen voor Gezondheid, Zorg & Welzijn. “Juist nu is het belangrijk dat ons solidaire zorgstelsel in balans blijft. En dat de zorg echt de mensen bereikt die die zorg het hardst nodig hebben.”

SOMNL EN NOOM spraken wij op het ministerie van Financiën met ambtenaren over de toekomst van de inkomensvoorziening voor ouderen. Voor miljoenen ouderen vormt de AOW de basis van hun bestaanszekerheid. Daarom hebben wij wederom benadrukt: blijf af van de AOW!

INTERVIEW

HANS VAN BREUKELEN

‘In de zomer van 1988 heb ik wekenlang op een roze wolk geleefd’

Falen en succesvol zijn liggen volgens Hans van Breukelen héél dicht bij elkaar. Als hij de balans van zijn leven opmaakt, is de uitkomst duidelijk: “Ik ben een enorme mazzelkont.”

Hans van Breukelen staat al in de deuropening te wachten. Hij heeft er zin in; in ons gesprek, in de fotoshoot en in de video-opname samen met de “jongens van zijn ouwe cluppie” van wie hij sommigen 55 jaar geleden voor het laatst heeft gezien. Zijn enthousiasme werkt aanstekelijk. Het antwoord op de eerste vraag – of hij een gelukkig man is – waaiert zó snel en prettig uit, dat hem onderbreken niet alleen onnodig is, maar vooral zonde zou zijn.

EEN REEKS GELUKKIGE

GEBEURTENISSEN

“Er is zóveel geluk in mijn leven! Geluk dat ik in een heel warm gezin ben opgegroeid, dat ik mocht studeren aan de pedagogische academie en tegelijkertijd kon gaan voetballen voor driehonderd gulden bruto per maand, waarvan ik mijn studie kon

betalen en het kostgeld voor mijn ouders verdiende. Geluk dat ik op de havo mijn eerste vriendinnetje leerde kennen, die vierenhalf jaar later bereid was om met me te trouwen, zodat ik niet in militaire dienst hoefde en mijn carrière als keeper verder kon uitbouwen, en met wie ik 32 jaar zó gelukkig ben geweest en drie prachtige kinderen heb gekregen.” Kleine adempauze. En dan gaat Hans weer verder: “Karen overleed in 2009, veel te vroeg, een ongelooflijk groot verdriet. Maar daarna kwam toch wéér het geluk op mijn pad, toen ik Carolein opnieuw tegen het lijf liep. Carolein was op de pedagogische academie een klasgenote van Karen en mij. Nu ben ik alweer bijna zeventien jaar met haar samen en dankzij haar heb ik er bonuskinderen bijgekregen, kleinkinderen… En dan vraag je mij of ik gelukkig ben? Ik ben een enorme mazzelkont!”

GOEDE RAAD EN TWEE

EUROPESE TITELS

Karen de Lange was, en is op een bepaalde manier nog steeds, de belangrijkste coach in zijn leven. Zij was het die Hans leerde niet te blij -

ven hangen in gepieker over dingen die je tóch niet kunt veranderen.

“Toen we hoorden dat ze alvleesklierkanker had, zei ze: ‘Dan wil ik nu tot mijn laatste dag gaan genieten van alle dingen die ik wél kan doen.’ Haar gezondheid ging snel achteruit, ze kon algauw geen honderd meter meer wandelen. Daarom fietsten we – letterlijk – het terras van de Hut van Mie Pils op om daar samen een trappistje te drinken. Karen heeft mij geleerd: als je anders gaat denken, ga je je anders voelen en als je je anders voelt, ga je je ook anders gedragen.”

Zijn er momenten in de voetballerij geweest waarop u die raad van haar goed kon gebruiken?

“O zéker! Het seizoen vóórdat ik met PSV de Europacup I won en we daarna met het Nederlands elftal ook nog eens Europees kampioen werden, schreef een journalist een vernietigend stuk over mij in een Belgische krant. De kop boven het artikel was: ‘Hans van Breukelen: een geboren verliezer.’ Het was niet erg dat dat geschreven werd, maar ik voelde mij ook zo. En ik had natuurlijk de pest aan al die gasten die me in mijn ogen onjuist beje-

TEKST: ARJAN VISSER FOTO’S: JANITA SASSEN

INTERVIEW

1956 Geboren op 4 oktober.

1973-1976 Studeert aan de pedagogische academie.

1976 Is leraar Nederlands én keeper bij BVC en FC Utrecht.

1982-1984 Speelt als prof bij Nottingham Forest en gaat vervolgens naar PSV.

1988 Wint met PSV de Europacup I en wordt met Oranje Europees kampioen.

1994 Stopt met voetballen.

1997-2000 Technisch directeur FC Utrecht.

2011 Zijn boek ‘Winnen’ verschijnt.

2010-2016 / 2019-2023

Lid van de raad van commissarissen van PSV.

2016 Technisch directeur bij de KNVB.

2018 en 2021 Schrijft samen met Benno Diederiks de boeken ‘Maak je comeback’ en ‘Mentale innovatie’.

2019 Is ambassadeur voor Support Casper.

2000-heden Treedt op als spreker en is bestuurslid van Playing for Success Eindhoven en de Driessen Foundation.

genden. Daarop zei Karen dat je andere mensen niet kunt veranderen. Dat de enige die je kunt veranderen, je zelf bent. En dat ik al die energie moest steken in zaken waarop ik wél invloed kon uitoefenen: proberen om een nóg betere keeper te worden. Een jaar later mocht ik met PSV en Oranje twee Europese titels winnen. Dat voelde haast als een beloning. Ik heb in de zomer

‘Een fout maken, betekent een goal voor de tegenpartij’

van 1988 wekenlang op een roze wolk geleefd. En ik heb nooit zoveel drankjes aangeboden gekregen als toen.”

EEN KEEPER MOET

HET ALTIJD GOED DOEN

Moet u nog vaak vertellen hoe u naar uw oog wees tijdens die finale van het Eurpees Kampioenschap, toen Belanov namens de Sovjet-Unie een strafschop ging nemen die u vervolgens wist te stoppen? “Vertellen? Joh, ik hoef maar ergens binnen te stappen of mensen maken dat gebaartje al, haha. Echt krankzinnig. Terwijl ik het maar één keer in mijn hele carrière heb gedaan. Als Belanov de bal in de andere hoek had geschoten, zou ik voor Jan Joker op de grond hebben gelegen. Succesvol zijn en falen liggen héél dicht bij elkaar.”

Keepers zijn knettergek, wordt wel

gezegd. Hans heeft het vaker gehoord. Hij kan erom lachen, maar wil die ‘voetbalwet’ graag nuanceren. “Een keeper is per definitie een perfectionist. Je moet het altijd goed doen. Een fout maken, betekent een goal voor de tegenpartij. Daar komt dat ongekende fanatisme vandaan. Een keeper kan nooit een wedstrijd winnen, hij kan hem hooguit redden. Daarom moet je mentaal ook sterker zijn dan de andere tien spelers. Na een verloren wedstrijd – als je een bal niet hebt kunnen tegenhouden – kun je je zo verrot eenzaam voelen... dat is een diepe put waar je toch maar weer uit moet zien te komen. Het gezeur van journalisten, belachelijk gemaakt worden, soms jarenlang. Want dát zijn ook de momenten die het publiek zich herinnert: hoe er, zogenaamd door jouw blunder, een wedstrijd werd verloren.”

HELEMAAL KLAAR MET DE VOETBALLERIJ

U ging in feite op uw 37ste al met pensioen. Hoe heeft u dat ervaren? “Klopt, en ik zal je eerlijk zeggen dat ik al tijdens mijn laatste seizoen bij PSV helemaal klaar was met de voetballerij. Ik viel daarom niet in een zwart gat; ik vond het juist heerlijk om iets anders te kunnen gaan doen. Ik ben bij een vriend in het bedrijfsleven gaan werken en kon alles inzetten wat ik met het voetballen had geleerd: medewerkers inspireren, mensen bewust maken van hun positie ‘op het veld’, ervoor zorgen dat ze gingen inzien wat er nodig is om beter te kunnen presteren, zowel individueel als team. Dat is zulk leuk en dankbaar werk! Ik ben

het voetballen wel blijven volgen, maar dan letterlijk vanaf de zijlijn. Je zal mij niet als ‘deskundige’ zien in talkshows om spelers de maat te nemen vanwege fouten die ik tijdens mijn eigen carrière net zo goed heb gemaakt. Dan kijk ik liever naar het spelletje zélf.”

EN GAAN WE WINNEN HET KOMENDE WK?

“Ik denk dat er voldoende potentie in het Nederlands elftal zit om ver te komen tijdens het WK, maar er komt óók geluk bij kijken. Marco van Basten zei ooit tegen me: ‘Geluk kun je niet afdwingen. Klasse wel. En als je klasse hebt, lijkt het geluk als vanzelf naar je toe te komen.’ Daar moet ik vaak aan denken.”

HANS BIJ ZIJN OUDE JEUGDCLUB BVC

BILTSE VOETBAL

CLUB

Voor de foto’s bij dit interview ging Hans naar zijn oude club BVC, waarbij hij van zijn 8ste tot zijn 18de speelde. Daar zag hij zijn ploeggenoten uit 1974 na al die jaren weer voor het eerst. Het werd een bijzonder weerzien. Kijk het filmpje op: www. ouderenwijzer.nl/ hans-van-breukelen

Je moet als keeper mentaal sterker zijn dan de andere tien spelers

De 5 voor Hans

1. Wie is je oudste vriend of vriendin?

“Wim Flight. We voetbalden als kleine jochies eindeloos op straat en later speelden we allebei voor FC Utrecht. Daarna ben ik hem uit het oog verloren. Anderhalf jaar geleden stelde Wim voor om eens bij te praten. De klik tussen ons was er meteen weer.”

2. Ken je een voetballer die uit de kast is gekomen?

“Justin Fashanu. Toen onze trainer bij Nottingham Forest hoorde dat Justin gay-bars bezocht, schold hij hem uit voor flikker. Justin is pas jaren later uit de kast gekomen en pleegde in 1998 zelfmoord. Triest. Waarom zou je mensen veroordelen om wie ze zijn?”

3. Kun je jezelf en anderen makkelijk vergeven?

“Met een beetje zelfspot kan ik mezelf goed vergeven. Anderen vergeven lukt ook wel, behalve als je me echt pijn doet, erg teleurstelt of besodemietert. Dan is het schluss.”

4. Heb je ook zwemdiploma’s?

“A, B, C en D. Ik weet nog hoe koud het was in het zwembad. Ik zwem daar nog steeds, maar de watertemperatuur is nu een stuk aangenamer.”

5. Word je met de jaren wijzer?

“Jazeker! Zo heb ik geleerd dat je de omstandigheden niet altijd kunt veranderen, maar de manier waarop je ermee omgaat wél.”

750,Inruilkorting op stoelen*

COMFORT BEGINT BIJ DE JUISTE STOEL

Ontdek welke stoel perfect bij u past met het gratis collectieboek van Prominent. Boordevol modellen, kleuren en slimme opties om thuis in alle rust te vergelijken. Als lezer van dit magazine ontvangt u tijdelijk een unieke korting tot 750,- voor uw nieuwe stoel. Ga naar www.prominent.nu/aanvragen/lezerskorting of scan de QR-code onderaan de pagina. Wilt u daarna persoonlijk advies? Dan komt een van onze adviseurs graag bij u langs voor een demonstratie aan huis.

Bel 0341 - 27 40 90 voor vrijblijvend thuisdavies.

Scan de QR-code voor uw unieke kortingsvoucher.

*Bekijk de actievoorwaarden op prominent.nu/actievoorwaarden

Fauteuils in stof v.a. 540,- Relaxstoelen in stof v.a. 690,-

in stof v.a. 490,-

De nr.1 in zitcomfort JAAR

Topkwaliteit uit Duitsland

Tot 7 jaar garantie

Dé specialist in zitten ✓ Relaxstoelen ✓ Sta-op-stoelen ✓ Relaxbanken

Echt heerlijk zitten

met Flowsit ®

Wij vieren feest met onze nieuwste innovatie; Flowsit®.

De stoel die zich vormt naar uw lichaam. Kom proefzitten en ontdek Flowsit® in onze winkels of bij een thuisadvies:

✓ Echt heerlijk zitten

✓ Op maat gemaakt

✓ Drukverlaging en pijnverlichting

Vraag onze brochure aan

✓ Bekijk alle stoelen en banken

✓ Relaxstoelen v.a. €795,-

✓ Lees meer over Flowsit®

Uitstekend

Bekijk ruim 3.500 reviews op

Ga naar meubelzorg.nl of bel ons: 085 - 401 75 67

Advertentie

“De keuze voor de Dierenbescherming begrijpen en respecteren mijn kinderen en kleinkinderen allemaal”

Ingrid Koster woont in Amsterdam  met haar katten Lot en Beeltje.  Ze hee de Dierenbescherming  opgenomen in haar testament.

“Hoeveel plezier je van dieren kan hebben, weet je pas als je het zelf ervaart. Mijn moeder kon niet zonder honden en mijn vader was gek op katten. Er waren er altijd wel één of twee van elk in huis, uit het asiel of van mensen die er niet meer voor konden zorgen. Ook toen ik kinderen kreeg, had ik graag dieren om me heen. Mijn familie heb ik geleerd om respectvol met dieren om te gaan.

In mijn testament heb ik een bedrag voor de Dierenbescherming gereserveerd. Een keuze waar mijn kinderen en kleinkinderen volledig achter staan en die ze allemaal begrijpen en respec teren. Ook heb ik laten vastleggen dat mijn katten Lot en Beeltje bij mijn overlijden door de Dierenbescherming worden opgevangen. Ik heb er alle vertrouwen in dat er vanuit daar een fijne plek voor ze wordt gezocht.”

Wilt u ook uw liefde voor dieren laten voortleven?

Vraag onze brochure nalaten aan via de QR-code of onderstaande antwoordkaart. Wilt u een vrijblijvend persoonlijk adviesgesprek met een van onze adviseurs, neem dan contact op via nalaten@dierenbescherming.nl of 088 811 3066.

Geen antwoordkaart?

Vraag onze brochure of een vrijblijvend gesprek aan via de QR-code, steun.dierenbescherming.nl/13172, nalaten@dierenbescherming.nl of bel ons op 088 811 3066.

Op hoogte 2x zo snel het bed opmaken

Prettig in- en uitstappen op de gewenste hoogte

Makkelijker de bedden uit elkaar schuiven

4,9/5

Nummer 1 2024 én 2025 op Trustpilot in de categorie beddenwinkels

Tijdelijke TV actie

Tijdens de Goed Uitgerust Weken ontvangt u tot wel €750 terug voor uw oude bed en nemen wij uw oude bed kosteloos retour.

Bezoek met of zonder afspraak één van onze winkels of plan een gratis thuisadvies in.

Gratis brochure?

TEKST: JEROEN FIDDER

ILLUSTRATIES: LOTTE DIJKSTRA

FOTO: SANNE ROMEIJN

Onderzoek angst en veiligheid

Waar zijn we eigenlijk bang voor?

Angst is een gevoel dat ons waarschuwt voor gevaar of voor een vervelende situatie. ANBO-PCOB wilde weten waar 65-plussers nu het bangst voor zijn en vroeg het aan 8224 ouderen. De cijfers uit dit onderzoek geven een goed inzicht in onze angsten. Verder in dit dossier: praktische tips om angst af te zwakken, een interview met een psychiater over wat te doen als angst je leven negatief beïnvloedt en vijf ouderen die openhartig vertellen over hún angsten.

Expert interview

NEELTJE BATELAAN

HOOGLERAAR PSYCHIATRIE

BIJ AMSTERDAM UMC

EN PSYCHIATER BIJ

GGZ INGEEST

‘Angst is nuttig,

totdat het je leven gaat bepalen’

Veel ouderen zijn banger dan vroeger, zo blijkt uit de peiling van ANBO-PCOB. Waar komen die angstgevoelens vandaan? En hoe voorkom je dat ze je leven gaan bepalen? “Het helpt niet om situaties te vermijden”, stelt prof. dr. Neeltje Batelaan.

Neeltje is hoogleraar psychiatrie aan het UMC Amsterdam en is gespecialiseerd in angstgerelateerde stoornissen. Ze doet onderzoek naar angst, de invloed ervan op mensen en hun omgeving, en hoe angst zich ontwikkelt en kan worden behandeld.

Angst is een vervelend gevoel, waarom kunnen we dat niet gewoon uitschakelen?

“Angst kent veel gradaties en is van nature nuttig: het beschermt tegen gevaar. Als je geen gevaar ziet, is dat juist gevaarlijk. Dus het is goed dat er alarmbellen afgaan en je je daarbij angstig voelt. Dat is voor jou het signaal: ik moet iets doen, want er dreigt gevaar. Alleen: hoe snel die alarmbellen afgaan, verschilt per persoon.”

Wanneer wordt angst dan een probleem?

“Als die alarmbellen afgaan terwijl het gevaar niet zo groot is of er zelfs helemaal geen gevaar is. Want als er gevaar dreigt, willen we weg uit die situatie, ook als dat gevaar niet reëel is. Dan laat je je gedrag te sterk beïnvloeden door die niet-reële angst. Vaak gaan mensen situaties vermijden die – onterecht – een angstgevoel oproepen. Dat lijkt efficiënt, want op kor -

te termijn neemt daardoor de angst af. Maar daarmee leer je jezelf ook: als ik dit of dat niet doe, blijft het goed gaan. Zo kan je wereldje steeds kleiner worden.”

Kunt u daarvan een voorbeeld geven?

“Jazeker. Stel, je loopt de trap op en voelt je hart kloppen. Dan kun je denken: ik krijg een hartaanval. Daarom stop je met traplopen, je klachten nemen af en je leert dat traplopen vermijden helpt. Ga je dan nog sporten of trek je nog dat sprintje naar de bus? We noemen het pas een angststoornis als mensen duidelijk onder hun angsten lijden, als angsten hen beperken in hun functioneren. Zo’n stoornis ontstaat vaak al op jonge leeftijd.”

Waarom is de ene mens angstiger dan de andere?

“Het is een wisselwerking tussen aanleg, ervaringen en beschermende factoren. Iemand die bijvoorbeeld graag controle houdt, kan sneller angstig worden, omdat het leven nu eenmaal niet volledig controleerbaar is. En wie makkelijker meebeweegt, is vaak weerbaarder. Ook je omgeving speelt mee. Als je ouders angstig zijn en je continu waarschuwen voor gevaren, neem je dat mee in je verdere leven. Maar als je leert dat spannende dingen ook leuk en leerzaam kunnen zijn, zie je dat zelf ook eerder zo.”

Veel ouderen voelen zich angstiger dan toen ze jonger waren. Is dat te verklaren?

“Veel zorgen zijn logisch voor deze levensfase. Mensen merken dat ze lichamelijk en geestelijk minder kun -

‘De vraag is dus: maak je je reëel zorgen of gaat het eigenlijk prima?’

nen, hun netwerk wordt kleiner en hun kwetsbaarheid neemt toe. Zorgen over het verlies van zelfstandigheid, ziekte of het wegvallen van mensen om je heen, zijn dan begrijpelijk en vaak ook reëel. Tegelijk zijn er bredere zorgen, zoals digitale oplichting of klimaatverandering. Veel van deze zorgen spelen ook bij andere generaties.”

Wanneer is angst reëel en wanneer niet?

“In angst zit vaak een reële component. Als je ouder wordt,is bijvoorbeeld de kans groter dat je zelfstandigheid afneemt of dat je ziek wordt. Als je dan ook nog eens vaak valt, is het misschien een goed idee om niet meer alleen naar de supermarkt te lopen. In dat geval is angst een goede raadgever. De vraag is dus: maak je je reëel zorgen of gaat het eigenlijk prima? En hoeveel laat je je leven door die zorgen bepalen? Mijn schoonmoeder van 95 loopt nog met een stapel borden over een losse deurmat. Dan denk ik: is dat slim? Maar het gaat steeds goed, dus hoe reëel is mijn zorg dan?”

Wat kun je doen als je angst de overhand krijgt?

“Leer de signalen herkennen. Als je een bepaalde situatie gaat vermijden, voelt dat logisch omdat het op de

korte termijn werkt. Maar het houdt de angst in stand. Probeer die situatie weer aan te gaan. Angst is vaak een kwetsbaarheid waarmee je moet leren omgaan. Vraag jezelf af: helpt dit gepieker mij? Zo niet, parkeer die piekergedachten en ga iets anders doen. Zo komt je angst minder op de voorgrond.”

Hoe kun je iemand helpen die overdreven angstig is?

“Iemand voortdurend geruststellen helpt niet, want dan heeft iemand die geruststelling steeds vaker nodig. Veel mensen vinden het lastig om hun angst te bespreken. Ze voelen die angst wel, maar realiseren zich vaak ook dat die toch niet helemaal past bij de situatie. Dat kan schaamte geven, waardoor ze het angstgevoel voor zichzelf houden.

Het is belangrijk het gesprek te voeren én om die ander te vragen: helpt dat piekeren je? Helpt het dat je niet meer naar de supermarkt gaat? Neem ook de regie niet over, want dan blijft iemand situaties vermijden die angst oproepen. Ga daarom de eerste keer mee naar de supermarkt en stimuleer de ander om het weer alleen te gaan doen. Zo kan iemand stap voor stap de regie terugpakken.”

TEKST: INGRID NIES, JEROEN FIDDER

De resultaten uit ons onderzoek

Het grote angstonderzoek

DE ANGSTGEVOELENS, DE CIJFERS, DE OPLOSSINGEN

Bijna zeven op de tien 65-plussers zijn nu angstiger dan toen ze jonger waren. Dat blijkt uit de via het Nationaal Seniorenpanel gehouden peiling van ANBO-PCOB onder 8224 ouderen. Waar zijn zij precies bang voor en wat betekent dat voor hun leven?

De twee grootste zorgen die ouderen hebben betreffen thema’s die heel dichtbij ze staan. En dat is logisch: het zijn zaken waarmee 65-plussers vaak mee te maken krijgen. Hun partner, familieleden, vrienden en kennissen worden ermee geconfronteerd en ouderen weten: dit zou ook mij kunnen overkomen.

DE ANGST VOOR ZIEKTE EN VERLIES VAN DE REGIE

Op nummer één van de angst-ranglijst staat: het verlies van zelfstandigheid, de vrees om afhankelijk te worden van anderen. Maar liefst 35 procent van de ouderen benoemt deze angst. Een man van 73 jaar zegt daarover: “Ik denk er heel vaak aan. Ik wil niet afhankelijk worden, ik wil absoluut niet dat mijn kinderen mij moeten verzorgen.”

Op nummer twee staat het krijgen van een ernstige ziekte of langdurig lichamelijk lijden (25 procent). Een vrouw van 76: “Ik ben als de dood voor een ziekte die mij het leven zuur maakt, maar waaraan ik niet doodga, zodat ik lang moet creperen met alleen AI als hulp.”

TIP

Richt u altijd op wat u nog wél kunt, niet op wat er niet meer gaat.

DEMENTIE BETEKENT

NIET ALLEEN ELLENDE

Ziek worden, en dan vooral gaan lijden aan dementie, is een van de grootste angsten van ouderen. Niet alleen het vergeten, maar vooral het idee jezelf kwijt te raken, afhankelijk te worden en je waardigheid te verliezen. Geriatrisch psycholoog en theatermaker Sarah Blom kijkt daar anders naar. In haar werk in verpleeghuizen én in haar theatervoorstellingen met Dag Mama laat zij zien dat er, ondanks alles, nog verbinding mogelijk is. Soms zelfs meer dan we denken. Niemand wil dementie. Dat erkent Sarah zonder omwegen. Het is zwaar, pijnlijk en ontwrichtend. Maar het is niet automatisch het einde van betekenis of verbinding. Ze vertelt over cliënten die soms voor het eerst van hun leven ontspannen. “Ik ben eindelijk gelukkig”, zei een vrouw eens tegen haar. “Want het kan me niets meer schelen.” Blom glimlacht als ze het vertelt. “Wat een wijsheid.”

Luister naar het interview met Sarah Blom in onze podcast. Ga naar: www.ouderenwijzer.nl/dementie

WAAR ZIJN OUDEREN BANG VOOR?

ANGST VOOR OORLOG EN ONRUST

Met stip op plaats drie en vier komen de angst voor oorlog en maatschappelijke onrust.

In een in 2022 gehouden angstonderzoek van het Nationaal Seniorenpanel stond ‘gehackt worden’ nog op nummer één. Maar liefst 40 procent van de ouderen was daar toen het bangst voor. Dat is nu nog maar 9 procent. Er zijn dus belangrijkere thema’s opgedoemd. De toenemende onrust in de wereld wakkert blijkbaar heel andere angsten aan, zoals de vrees voor een oorlog die ook hier gevolgen heeft (25 procent) en maatschappelijke onrust en polarisatie (23 procent). Veel ouderen hebben de oorlog meegemaakt of via de verhalen van hun ouders meegekregen. “Ik ben van net na de Tweede Wereldoorlog”, zegt een vrouw van 78. “Ik heb de angst bij mijn ouders gezien en die heeft ook zijn weerslag op mij gehad. Ik ben ervan overtuigd dat deze tijd terugkomt. Wat moet mijn verstandelijk gehandicapte dochter als alles fout gaat? Dat is mijn grootste angst!”

BANG OM DIGITAAL ACHTER TE BLIJVEN

De digitale leefwereld is voor een grote groep ouderen een steeds belangrijkere bron van onzekerheid. Zo is 9 procent is bang om gehackt te worden of persoonlijke gegevens te verliezen en nog eens 9 procent maakt zich zorgen of ze het digitaal nog wel bij kunnen benen. Een vrouw van 72 vertelt: “De snelle veranderingen in de digitale wereld maken me vaak boos. De handleidingen om iets te veranderen zijn vaak onbegrijpelijk. Het geeft me stress en kost me moeite om de dingen aan te passen die echt moeten. Ik denk daarbij aan een nieuwe app van de bank of

Piekert u over iets wat u niet kunt veranderen?

Doe iets wat u afleidt.

De resultaten uit ons onderzoek

Geertje Michelsen (72) uit Emmeloord:

“Ik ben alleen. Geen kinderen, geen kleinkinderen, geen man meer. Ik heb MS en reuma en mijn grootste zorg is dat ik volledig afhankelijk word van anderen. Dat anderen me moeten wassen, voeden, alles voor me moeten doen. Dat vind ik zó intiem en persoonlijk. Dat wil ik absoluut niet.

De zorg wordt er ook niet beter op. Personeelstekorten, allerlei regelingen die worden uitgekleed en kosten die oplopen.

‘Mijn grootste zorg is dat ik de regie verlies’

In februari was mijn eigen risico al op. Als dat zo doorgaat, kunnen we straks de zorg niet meer betalen.

Mijn man is overleden. Hij heeft altijd de regie gehouden, tot vlak voor zijn dood. Ik wil niet dat er straks bij mij tien mensen per dag over de vloer komen. Daarom heb ik al tientallen jaren een euthanasieverklaring en een behandelverbod vastgelegd. Als ik mezelf niet meer kan redden, structureel, dag in dag uit, dan hoeft het voor mij niet meer. Het geeft me rust dat ik het heb geregeld. Ik loop niet de hele dag rond met deze zorgen, maar ik wil beslist wel de regie houden.”

50%

laat het licht branden als er niemand thuis is.

inloggen om digitaal een afspraak te kunnen maken met de huisarts. Het beïnvloedt mijn stemming.”

Mensen zijn bang om niet goed mee te kunnen als het gaat om computers, internet of apps en dat heeft een grote invloed op het dagelijkse leven: maar liefst 55 procent geeft aan dat die angst regelmatig tot heel vaak opspeelt.

SPOEDCURSUS DIGITALE WEERBAARHEID

Wist u dat slechts een derde van de Nederlanders zich online echt veilig voelt? Nog minder mensen hebben het gevoel dat ze voldoende kennis hebben om zichzelf te beschermen.

Op www.ouder en wijzer.nl vindt u een podcastserie over veiligheid en criminaliteit. Daarin bespreekt AI-expert Jim Stolze met presentator Inge Diepman hoe mensen digitaal weerbaarder kunnen worden.

TIP

Vertrouwde gewoontes geven houvast: een wandeling maken, naar uw club gaan of een vriendin bellen.

Hij vergelijkt het met trainen in de sportschool: je moet blijven oefenen.

19%

heeft extra sloten of een andere beveiliging.

Jim deelt in de podcast praktische tips om uw veiligheid online te verbeteren. Zoals wat u kunt doen tegen spoofing, waarbij criminelen telefoonnummers of e-mailadressen vervalsen, zodat het lijkt alsof u een noodbericht krijgt van iemand die u kent. Een slimme oplossing daarvoor? Spreek met familieleden en vrienden een codewoord af, zodat u altijd kunt controleren of die noodoproep wel echt is. Nog een advies: controleer webshops via websites als Trustpilot. Veel negatieve recensies of weinig betrouwbare informatie? Dan is het verstandig om een andere webshop te kiezen.

En gebruik antivirussoftware op uw computer. Dat is de basis van digitale hygiëne, net zo belangrijk

TIP Gratis veiligheidscheck thuis? Bel ons Adviesteam op 0348 - 46 66 88 (ma t/m vr van 10 tot 15 uur). Of mail:

Els Offermans (82) uit

Sittard-Geleen:

“Ik kijk minder vaak naar het journaal dan vroeger. Al die ellende van al die oorlogen, we kunnen er toch niks aan doen. Ik lees nog wel de krant van de buren, De Limburger. Daarin staat veel regionaal en lokaal nieuws.

Het televisiejournaal neem ik vaak op en kijk ik dan later terug. Dan spoel ik door wat ik liever niet zie.

De oorlog in Oekraïne volg ik wel. Ik ken een man uit Oekraïne. Die woont hier, terwijl zijn vrouw nog daar is.

als een goed slot op uw voordeur. Luister voor tips over veiligheid naar onze podcasts. Ga naar: www.ouderenwijzer.nl/veiligheid

BANG OP DE SNELWEG

De angst om auto te rijden heeft van alle angsten en zorgen de meeste invloed op het dagelijkse leven. Maar liefst 37 procent heeft daar regelmatig last van en 21 procent zelfs heel vaak. Vooral rijden in het

ENKELE CIJFERS

UIT HET ONDERZOEK VAN ANBOPCOB

• Bijna 7 van de 10 ouderen zijn banger dan vroeger.

• De grootste angst: het verlies van zelfstandigheid, om afhankelijk te worden van anderen (35 procent).

• 1 op de 4 ouderen vreest voor een oorlog die ook hier gevolgen heeft.

• 23 procent maakt zich zorgen over maatschappelijke onrust en polarisatie.

• De angst om gehackt te worden daalde van 40 procent naar 9 procent.

• 55 procent is bang digitaal niet goed mee te kunnen.

• 58 procent is soms bang om auto te rijden.

Dan wil je toch weten: wanneer komt daar een einde aan? Maar van veel van

‘Ik neem het journaal op, dan kan ik doorspoelen’

wat er verder gebeurt, denk ik: wat moet ik ermee? Je kunt niet bij elke oorlog blijven stilstaan.

Vroeger hoorde je dat niet zo. De eerste oorlog die ik echt bewust heb meegemaakt, was de opstand in Hongarije in 1956. Tegenwoordig komt alles zo dichtbij, vooral door de televisie. Dan kijk ik maar liever niet naar alles.”

De resultaten uit ons onderzoek

Joop Swarte (93) uit Den Helder:

“Ik woon alleen, mijn vrouw is in 2022 overleden. Het huis is stil. Vooral in het weekend, als ik veel alleen ben, sla ik weleens aan het piekeren. Dan denk ik soms: stel dat ‘het’ ook bij mij begint. Er zijn bij mij geen sporen van dementie hoor, maar ik ben er wel bang voor. Op mijn leeftijd loop je nu eenmaal dat risico. Ik heb mensen gezien die de weg kwijtraken, die geen gesprek meer kunnen volgen. Dat zijn erge dingen. Ik lees veel en ga nog naar

‘Ik moet er niet aan denken dat ik dement word’

mijn verenigingen. Ik moet er niet aan denken dat ik geen boek meer kan lezen of niet meer naar de club kan. Dat je niet meer weet hoe je je moet gedragen en de controle over je leven verliest. Het is dus niet dat ik dingen vergeet, daar heb ik weinig last van. Maar je weet niet hoe het kan lopen. Ik kan er wel over praten, zoals nu. En dan is de angst ervoor ook weer weg. Maar het zijn die momenten dat je alleen bent, dan komt de angst toch weer even op.”

41%

doet ‘s avonds de deur niet meer open.

donker, bij slecht weer en op snelwegen worden vaak genoemd. “Autorijden op de snelweg is niet leuk meer, ik probeer vaker het openbaar vervoer te gebruiken”, aldus een vrouw van 76. “Ik kan soms wakker liggen omdat ik de volgende dag met de auto ergens naartoe moet en de weg niet ken”, zegt een andere vrouw van 74 jaar. En een vrouw van 81: “Ik ben blij nog auto te kunnen rijden, want als ik van het ov afhankelijk zou zijn, kom ik mijn huis niet meer uit.”

TIP Vermijd niet wat u spannend vindt. Doe toch die activiteit, ga toch naar die plek, voer toch dat gesprek.

MINDER ZORGEN OVER INBRAAK

Opvallend is dat klassieke criminaliteit, zoals inbraak of geweld, minder vaak wordt genoemd. In het onderzoek van 2022 was 25 procent nog bang voor inbraak in de woning. In het recente onderzoek was dat nog maar 3 procent. Dat lagere percentage is waarschijnlijk ook te danken aan het feit dat het aantal woninginbraken in Nederland vorig jaar op het laagste niveau was sinds het begin van de registraties in 2012 (CBS). Toch blijft het belangrijk om alert te blijven. Het aantal inbraken is landelijk gedaald, maar in ongeveer de helft van de twintig grootste gemeenten nam het juist toe.

IEDER ZIJN EIGEN ANGSTEN

De zorgen die ouderen hebben zijn afhankelijk van leeftijd, geslacht, woonsituatie en digitale vaardigheden. Ieder mens heeft zo zijn eigen angsten. Oudere senioren maken zich vaker zorgen over fysieke risico’s zoals vallen, terwijl jongere ouderen zich meer bezighouden met ontwikkelingen in de samenleving. Mannen hebben vaker helemaal geen zorgen (14 procent) dan vrouwen (8 procent). Ouderen met een hogere opleiding maken zich vaker zorgen over klimaatverandering (19 procent) dan praktisch opgeleiden (8 procent). Alleenstaanden ervaren vaker dan mensen die samenwonen zorgen over afhankelijk worden.

Corrie Jansen* (81) uit Almere:

37% doet ook overdag de deur op slot.

“Ik woon hier nu 28 jaar. Het was een perfecte wijk, maar die verloedert steeds meer en ik voel me minder veilig. Ik woon sinds mijn man is overleden alleen. ‘s Avonds doe ik de deur niet meer open. Zodra het gaat schemeren, gaat het nachtslot erop. Alleen voor mijn kinderen doe ik nog open. Je hoort dat juist ouderen slachtoffer zijn van overvallers. Als ik in het donker thuiskom, ben ik in vijf stappen binnen. Gelukkig staat mijn auto op eigen terrein. ‘s Avonds ga ik niet meer naar buiten. Veel dingen worden in de avonduren georga-

36%

heeft buitenverlichting met een sensor en/of een (deurbel)camera.

‘Zodra het schemert, gaat het nachtslot erop’

niseerd, maar daar ga ik beslist niet heen. De supermarkt is aan de overkant, op honderd meter. Zelfs dat doe ik met de auto. Ik heb heel goede buren. We kunnen goed met elkaar opschieten. Ik hoef maar een kik te geven en ze staan voor de deur. En ‘s morgens geniet ik van het uitzicht en de natuur. Dat maakt het wonen hier toch nog steeds fijn.”

*De echte naam van Corrie is bij de redactie bekend.

De resultaten uit

ons

onderzoek

Rie

van Zuijlen-Donker (86) uit Amsterdam:

“Ik ben een oorlogskind, geboren in 1940. Als kind waren de grote mensen om mij heen bang, en die angst heb ik overgenomen. Het is een onbestemde angst. Door alles wat er nu speelt in Oekraïne, Gaza en Iran is dat gevoel weer heel sterk. Dan denk ik soms: wanneer zijn wij aan de beurt?

Ik maak me zorgen over de toekomst. Over het klimaat, over hoe de wereld verandert.

‘De wereld voelt voor mij steeds onveiliger’

Er gebeurt zoveel en het voelt alsof er weinig aan wordt gedaan. Soms zie ik er ook niets positiefs meer in. En dan denk ik aan mijn kleinkinderen: hoe gaat het straks met hen?

Zelf ben ik 86 en nog redelijk gezond, maar je vraagt je toch af: hoe en wanneer ga ik? In mijn directe omgeving is het gelukkig anders. Hier in Amsterdam Oud-Zuid hebben we Stadsdorp Vondeldorp. Ik heb hier veel contact met andere ouderen. We steunen elkaar en praten over wat ons bezighoudt. Veel van deze mensen herkennen die angst. Dat geeft houvast, ook al voelt de wereld buiten steeds onveiliger.”

TIP

GEVOEL VAN ONVEILIGHEID DOOR CRIMINALITEIT

Ongeveer twee derde (67 procent) van de ondervraagden voelt zich gelukkig zelden tot nooit onveilig in de eigen buurt. Een derde voelt zich soms, regelmatig of vaak onveilig. Voor een deel van de ouderen is dat aanleiding om zelf iets te doen teneinde zich veiliger te voelen of risico’s op criminaliteit te verkleinen. Vaak gaat het om gedragsaanpassingen in en rond de woning, maar ook om technische maatregelen of hulp van anderen.

Ken uw buren en regel een nachtslot of goede verlichting. Dat geeft rust.

DIT HELPT VOLGENS OUDEREN TEGEN CRIMINALITEIT

54%

is voorzichtiger met onbekenden (ook online).

Volgens de ondervraagden helpt het vooral als politie en wijkagenten zichtbaar aanwezig zijn. Bijna de helft (49 procent) noemt dit als belangrijkste maatregel. Daarnaast vindt 31 procent zwaardere straffen een goede maatregel, meer buurtpreventie wordt door 27 procent genoemd en een snellere opsporing van daders door 24 procent. Ook betere verlichting van straten en pleinen (zegt 17 procent) en een goede voorlichting over (digitale) criminaliteit (zegt 14 procent) dragen bij aan een groter gevoel van veiligheid.

WIE DEDEN MEE AAN HET ONDERZOEK?

Het onderzoek over angst en veiligheid is van 11 februari tot en met 22 februari 2026 uitgevoerd door Abbi Insights in opdracht van ANBO-PCOB. Aan de peiling deden 8224 mensen van 65 jaar en ouder mee. De resultaten zijn representatief op basis van leeftijd, geslacht, opleidingsniveau en huishoudsamenstelling.

IS UW WONING ÈCHT klaar voor

uw oude dag ?

Hebt U al gedacht aan een “toiletbril-met-onderdouche” ?

Want als het goed schoonmaken van uw onderlichaam moeilijker wordt en U wilt niet afhankelijk zijn van uw partner of hulp, dan is een “wc-met-onderdouche” onontbeerlijk !

NEEM NU EEN SPATOILET®

dé beste en meest betrouwbare toiletbril-met-onderdouche

Want wat doet U als U uw onderlichaam niet meer zelf kunt reinigen door ouderdom, ziekte of handicap? Als je dus een ander moet vragen om de billen schoon te maken ? Iedereen vindt dat zeer gênant!

“Een Spatoilet® betekent”: optimale service. Zie artikel Consumentenbond April ’23 en dit geldt ook nu nog!”

Voordelen van een Spatoilet®:

• Verwarmde toiletzitting

• Reiniging van Uw onderlichaam met warm water

• Vaginale reinigingsfunctie

• Ingebouwde föhn voor optimale droging

• Massage- en pulsefuncties

• EN installatie zonder hakken of breken

PLUS

• 100% hygiëne

• Bespaar tot 90% op toiletpapier

• EN nooit meer ‘natte-doekjes’ !

De bediening is uiterst eenvoudig:

• Met extra duidelijke afstandsbediening

• Instelbaar voor 4 gebruikers

• Soft-closing toiletbril

Kortom een heel compleet apparaat voor een uiterst scherpe prijs:

Frisse service W.V... koopt in 2021 een Spatoilet – een toilet met sproeier – waar hij erg blij mee is. Door een val van zijn vrouw in de toiletruimte breken de kunststof boutjes van de zitting af. V... mailt Spatoilet. Al snel krijgt hij een telefoontje dat er nieuwe boutjes onderweg zijn. Maar nadat Vos de boutjes heeft vervangen, werkt de afstandsbediening die bij het toilet hoort niet meer. Er is weer telefonisch contact. V... probeert van alles, maar het lukt hem niet om het euvel op te lossen. De leverancier stelt voor om de volgende dag zelf langs te komen. Op een zondag nog wel. Hij plaatst een nieuwe schakelaar in de ontvanger van de wc, waarna alles weer werkt. De leverancier kan net op tijd voor de aangekondigde ijzel weer op pad. Een flinke rit van een paar uur. Spatoilet kan wel een potje breken bij V....

Bron: Consumentenbond April 2023

• 1140 euro INCLUSIEF installatie. (daarkomt èchtgeencentmeerbij!)

(Bij zelf installeren kost de Spatoilet® 795 euro)

Probeer de Spatoilet nu DRIE WEKEN, gratis voor niets! U betaalt na de proefperiode.

Al meer dan 16 jaar is de Spatoilet een zeer betrouwbaar apparaat en daarom geven wij 5 jaar volledige garantie. Onze klanttevredenheid is hoog en dat willen we zo houden!

Een nieuwe & veilige badkamer in 1 dag

Wilt u uw badkamer vernieuwen, zodat u er nog jarenlang van kunt genieten? MAX Badkamers plaatst uw nieuwe badkamer in één dag en zorgt ervoor dat deze veilig, comfortabel én mooi is.

Tijdelijk tot 1.500,- € korting

Bezoek ook onze showrooms: Oosteinderweg 90 te Nunspeet Oirschotseweg 14 te Best

Marktleider in Nederland

Montage in 1 dag

Uitsluitend Duitse en Nederlandse producten

Geleverd binnen 4 weken

Tot 10 jaar garantie

Eigen monteurs

Mijn tien uitdagingen

Nu presentator

JAAP JONGBLOED (71) op papier met pensioen is, heeft hij tijd om zijn passie voor sport en gezondheid te delen. Met podcasts, webinars en bijeenkomsten hoopt hij ouderen in beweging te krijgen. Kijk op www. jaapjongbloed.nl

Luister naar Jaaps column, voorgelezen door Jaap zelf:

Herkent u dat? Je probeert een beetje verstandig om te springen met dat ene waardevolle lichaam dat je hebt gekregen en toch slui pen de minder gezonde gewoonten er geleidelijk steeds vaker in. Een tweede koekje bij de koffie, een derde glaasje wijn, een te korte nacht, te weinig lichaamsbewe ging. Dat soort dingen.

Mij overkwam het. Ik vond daar om dat het tijd werd om de zaak eens even op te schudden. En dus stelde ik een lijstje samen van tien gezonde gewoonten die ik in ieder geval twee weken wilde volhou den. Dit is mijn lijstje uitdagingen. Let wel, ze zijn heel persoonlijk: dit is waar ík me beter bij voel en ze zijn gebaseerd op informatie van experts die ik vertrouw.

COLUMN

1. 7000 stappen per dag. Ik zet elke dag minstens 7000 stappen. Waarom geen 10.000? Voor mij is 7000 realisti scher en waarschijnlijk net zo effectief voor de gezondheid. Die 10.000 stappen zijn ooit bedacht door een Japanse fabrikant van stappentellers, puur omdat het zo’n mooi rond getal is.

2. Niet snoepen. Dat viel niet mee. Ik miste mijn chocolaa tje na het eten. En ik geef toe: hier ben ik een paar keer de mist in gegaan.

3. Minimaal 7 uur slapen. Deze uitdaging is voor mij geen uitdaging, appeltje eitje. Maar dat geldt niet voor iedereen: veel mensen die mijn lijstje met gezonde gewoonten op Instagram zagen, vonden dit juist moeilijk.

4. Iedere dag een berichtje aan een dierbare. Gemeen schapszin is een essentieel onderdeel van een gezond en gelukkig leven. In de Blauwe Zones (dat zijn de gebieden waar opvallend veel mensen van boven de 100 wonen) weten ze het allang: verbondenheid met je dierbaren, dáár gaat het om.

5. Geen alcohol. Dit vond ik het moeilijkst. Paar keer in de fout. Stom, want ik weet dat ik me al na een paar dagen zonder alcohol veel beter voel.

6. Drie keer krachttraining per week. De wetenschap is hier pas enkele decennia echt van overtuigd en het bewijs is overweldigend: krachttraining is nodig. Ongeacht je leeftijd of je geslacht: aan de bak met die gewichten! Dat leidt niet alleen tot sterkere spieren, maar zorgt ook voor solide botten, een gezond hart en het zou zelfs goed voor de hersenen zijn.

7. Meer eiwitten eten. Anderhalve gram eiwitten per kilo lichaamsgewicht zou ik moeten eten. Dat lijkt veel, maar als je ouder wordt en ook nog regelmatig traint is dat abso luut aan te bevelen.

8. Geen frisdrank meer. Dat is logisch als je weet dat één fles cola ongeveer tien suikerklontjes bevat.

9. Twee liter water per dag. Water is essentieel voor bijna alle lichaamsfuncties, zoals het behoud van de lichaam stemperatuur, de celgezondheid en de hersenfunctie.

10. Iedere dag minstens 2 uur zonder telefoon. We zitten gemiddeld 5,5 tot 9 uur per dag achter een scherm. Even minderen zorgt voor minder stress, een betere focus, lek kerder slapen en sterkere echte connecties. Want hoe slim die smartphone ook is, hij maakt ons echt niet slimmer.

Dat waren ze: mijn tien uitdagingen. Ik hoop dat ze u inspireren. Ik ben niet op alle fronten helemaal geslaagd, maar ik voel me na twee weken absoluut een stuk fitter!

TEKST: ROB HOEKSTRA

Nalaten: 11 antwoorden op uw vragen

Nadenken of praten over de dood en een erfenis is voor veel mensen moeilijk. Maar het geeft rust en duidelijkheid als u tijdig uw nalatenschap in een testament laat vastleggen. Door iets na te laten, kunt u ook later nog iets betekenen voor de mensen en de goede doelen die u belangrijk vindt.

1

Heb ik om na te kunnen laten een testament nodig?

Zonder testament wordt uw nalatenschap verdeeld volgens de wettelijke regels. Wilt u zelf bepalen wie wat ontvangt, dan moet u uw wensen laten vastleggen in een testament. Daarin kunt u precies aangeven wat er met uw nalatenschap gebeurt. Uw nalatenschap kan bestaan uit geld, maar ook uit een woning, persoonlijke bezittingen of andere goederen.

2 Moet ik daarvoor naar een notaris?

Ja, uw wensen moeten door een

notaris worden vastgelegd in een testament. Na inventarisatie van uw wensen stelt de notaris een concepttekst op. Controleer die zorgvuldig en bespreek eventuele aanpassingen. Pas als alles naar wens is, ondertekent u het testament bij de notaris. De notaris bewaart het in het Centraal Testamentenregister.

3 Kan ik aangevenprecies hoe mijn wordtnalatenschap verdeeld?

Ja. In uw testament kunt u heel precies aangeven wat u wilt nalaten en aan wie. U kunt daarbij erfgenamen aanwijzen die een percentage van uw erfenis ontvangen en legaten opnemen. Legaten zijn vaste bedragen, percentages van uw vermogen of specifieke bezittingen die u aan iemand of een organisatie nalaat. Maak eerst eens een overzicht van uw eigendommen en de mensen en organisaties die u dierbaar zijn. Dat helpt u bij het maken van keuzes.

4 Wat is een legaat?

Een bepaling in uw testament waarin u vastlegt dat een specifiek goed (bijvoorbeeld een sieraad, auto of huis) of een bepaald geldbedrag

naar een bepaalde persoon of organisatie gaat, heet een legaat. De ontvanger heet de legataris. Hij of zij is geen erfgenaam en is niet aansprakelijk voor eventuele schulden van de nalatenschap.

5 Wat is het verschil tussen een legaat en een erfstelling?

Bij een erfstelling benoemt u één of meerdere erfgenamen die (een deel van) uw nalatenschap ontvangen. Zij krijgen wat overblijft nadat kosten, schulden en legaten zijn voldaan.

Bij een legaat laat u een bepaald goed, bedrag of percentage van uw vermogen na aan een persoon of organisatie. De waarde van het legaat wordt van de nalatenschap afgetrokken, die daarna wordt verdeeld onder de erfgenamen.

Degene die het legaat krijgt, is geen erfgenaam en speelt geen rol in de verdere afwikkeling.

6 Kan ik ook nalaten aan een goed doel?

Ja, dat kan. U legt dan in uw testament vast dat (een deel van) uw erfenis na uw overlijden naar een organisatie gaat die u belangrijk vindt. Dat kan een stichting, vereniging of ander erkend goed doel zijn. Zo draagt u blijvend bij aan een thema dat u raakt, zoals (ouderen)zorg, dierenwelzijn, natuur of cultuur.

7 Moet ik veel vermogen hebben om iets na te laten aan een goed doel?

Nee, nalaten is voor iedereen mogelijk. U bepaalt zelf wat u

wilt nalaten: een bedrag, een percentage van uw vermogen of een specifiek voorwerp. Ook een klein legaat kan al een groot verschil maken voor een goed doel.

8 Zijn er extra kosten verbonden aan het nalaten aan een goed doel?

Het opnemen van een goed doel in uw testament brengt alleen de kosten van het opstellen of wijzigen van het testament met zich mee. Goede doelen met een ANBI-status (zoals ANBO-PCOB) betalen geen erfbelasting over nalatenschappen. Dat betekent dat uw nalatenschap volledig ten goede komt aan het goede doel dat u kiest.

9 Kan ik ook aan ANBO-PCOB iets nalaten?

Ja, natuurlijk! U kunt ANBO-PCOB als erfgenaam of voor een legaat opnemen in uw testament. De redenen daarvoor zijn voor iedereen anders. U doet dat bijvoorbeeld omdat u de hulp en het advies aan ouderen belangrijk vindt. Of het ontmoeten en verbinden. Of de belangenbehartiging voor senioren. Uw exacte wensen laat u vastleggen bij de notaris of met behulp van een online module. Die vindt u op www.anbo-pcob.nl/thuisnotaris Maar ook als u alles online regelt, moet de ondertekening van het testament uiteindelijk wel bij een notaris plaatsvinden. Dat is nodig om het document rechtsgeldig te maken.

10 Kan ik testamentmijnlater nog wijzigen?

Ja. U kunt uw testament op elk moment bij de notaris laten aanpassen. Uw wensen kunnen immers veranderen en uw testament kan altijd met u mee veranderen. Ook dat geeft rust.

11 Hoe kom ik nog meer te weten over nalaten?

Bij vragen of voor een vrijblijvend gesprek over nalaten, kunt u contact opnemen met onze adviseur Nalatenschappen, Jan Puthaar. Bel 0348 - 46 66 20 of stuur een e-mail naar j.puthaar@anbo-pcob.nl

GRATIS BROCHURE OVER NALATEN

In de brochure ‘Doorgeven wat voor u belangrijk is’ vindt u nog veel meer informatie over nalaten. U kunt deze brochure gratis aanvragen op www.anbo-pcob.nl/nalaten

Doorgeven wat voor u belangrijk is Nalaten aan ANBO-PCOB

De momenten die u wilt blijven beleven.

ON BEREIK BAAR

TKE trapliften zorgt ervoor dat u kunt blijven genieten van de momenten die uw dag waarde geven. Boven, op uw hobby-zolder, waar u in alle rust kunt schilderen, knutselen of gewoon tijd voor uzelf kunt nemen. En ‘s avonds, bij uw nachtkastje, waar u uw boek en leesbril pakt zoals u dat altijd hebt gedaan.

Als traplopen lastiger wordt, hoeft u die plekken niet op te geven. Met een traplift van TKE blijft uw woning bereikbaar. Zodat u kunt blijven doen wat voor uw belangrijk is.

Ontdek wat er in uw woning mogelijk is.

Kijk op: TKE-Trapliften.nl of scan de QR-code

TEKST EN FOTO’S: ED

LODEWIJKS

REIZEN

Spaans Baskenland

VIVA VITORIAGASTEIZ!

Soms voel je je direct thuis op een plek die je even daarvoor nog niet kende. Dat ervoer ik in de Baskische hoofdstad Vitoria-Gasteiz. Het prachtige middeleeuwse hart, de gemoedelijke sfeer, de zalige keuken en het vele groen in en rondom de stad zijn dé ingrediënten voor een geweldig verblijf.

zijn dé ingrediënten voor een geweldig verblijf.

REIZEN

In Baskenland, een autonome regio in het noordwesten van Spanje, wordt nog steeds Baskisch (oftewel Euskara) gesproken, een taal waarvan de oorsprong een mysterie is, omdat ze geen enkele overeenkomst vertoont met welke andere taal ook. ‘Gasteiz’ is Baskisch voor het Spaanse woord ‘Vitoria’. De dubbele naam

Vitoria-Gasteiz laat zien dat de Basken nog steeds erg gesteld zijn op hun eigen identiteit.

WANDELEN ONDER DE GROND

Bilbao en San Sebastian – aan de Golf van Biskaje – zijn dé Baskische toeristensteden. Vitoria-Gasteiz is minstens zo aantrekkelijk, maar veel minder bekend en daardoor (hoe fijn!) een stuk rustiger. Het hoogtepunt van de stad ligt op een heuvel: het middeleeuwse centrum met zijn kleine straatjes, pleinen, torens en paleizen. Omringd door een flinke stadsmuur, waarvan een deel nog intact is. Midden in het centrum

staat de Santa Maria-kathedraal uit de 12de eeuw, die al 25 jaar onafgebroken wordt gerestaureerd. Omdat de kerk dreigde in te storten, betreft de restauratie vooral de fundering. Daarvan is een indrukwekkende attractie gemaakt met een looproute diep onder de grond langs de oude en nieuwe fundamenten. Maar ook het uitzicht vanaf de hoge kerktoren mag er zijn!

TWEE SCHITTERENDE PLEINEN

Het oude hart is omringd door het lager gelegen 19de-eeuwse stadsdeel. Langs de lange, smalle straten staan kleurige panden, sommige voorzien van prachtige, witgeschilderde houten erkers met hun vele kleine raampjes. Hier vinden we ook de twee grote pleinen: Plaza de España is met zijn zuilengalerijen een fijne beschutte plek, terwijl het Plaza de la Virgen Blanca meer open en lekker levendig is. Hier laten veel mensen zich fotograferen voor de menshoge struiken die in de vorm van de letters van de stad zijn gesnoeid. Je koestert tenslotte je groene imago of niet.

Linksboven Het middeleeuwse centrum en de kerktoren van San Vicente Mártir.

Links

De kleurige panden zijn voorzien van witte erkers met vele kleine raampjes.

Uiterst rechts

De menshoge struiken zijn zo gesnoeid dat ze de naam van de stad vormen.

Vitoria-Gasteiz is prachtig en de natuur rondom de stad is ronduit indrukwekkend

GROEN, GROENER, GROENST

Groen is Vitoria-Gasteiz zeker, de stad werd in 2012 zelfs uitgeroepen tot Groene Hoofdstad van Europa. Je vindt hier alle mogelijke soorten beplanting; in straten, parken, op pleinen en soms zelfs op muren van gebouwen. En ook de flinke strook natuur rondom de hele stad, compleet met wandel- en fietsroutes, draagt bij aan de groene uitstraling. Verrassend mooi zijn de moeraslanden van Salburua: wat een stilte en ruimte zo dicht tegen de stadsrand aan. In de vele kijkhutten speuren vogelaars met hun telelenzen de omgeving af naar zeldzame vogels.

EEN NATUURPARK EN EEN BEDEVAARTSOORD

In het dal waarin de stad ligt, is ook best veel industrie. Mercedes-Benz heeft er een autofabriek en wie waar ook ter wereld een Vito-bestelwagen ziet, weet nu waar die in elkaar wordt geschroefd. Op nog geen half uurtje rijden van alle drukte kom je in een totaal andere wereld terecht. In de omliggende

Links

In deze groene omgeving is het heerlijk fietsen en wandelen.

Onder

Op de zoutterrassen wordt het ‘witte goud’ nog altijd op traditionele wijze gewonnen.

REIZEN

heuvels vind je natuurpark Gorbeia, dat rond de gelijknamige 1400 meter hoge berg ligt. Je struikelt er over de routes om te wandelen, mountainbiken of paardrijden. Zo kun je vanaf het dorpje Murgia een korte wandeling maken over route 9. Die loopt rond het oude kerkje van bedevaartsoord Santuario Nuestra Señora de Oro en biedt prachtige vergezichten. Wel oppassen als het geregend heeft (en dat doet het in het groene NoordSpanje best vaak), want dan is het pad nogal modderig. Na de wandeling trek gekregen? Tip: Restaurant La Casa del Patrón in Murgia.

VAN AARDEWERK NAAR HET ‘WITTE GOUD’

We gaan ook nog naar enkele attracties. Zoals Museo de Alfarería Vasca, net buiten het plaatsje Ollerias, waar traditioneel Baskisch aardewerk te bewonderen is én een prachtige, oude op hout gestookte oven die helaas in onbruik is geraakt. Maar de enthousiaste demonstratie van de lokale pottenbakster maakt weer veel goed. In de Añana-vallei even verderop is de eeuwenoude zoutmijn Salinas de Añanas. Op de zoutterrassen wordt dit ‘witte goud’ nog altijd op traditionele wijze gewonnen. Topchefs van restaurants uit de hele wereld vinden de weg hiernaartoe. Want dat ze hier geen huis-tuin-enkeukenzout produceren, maakt een verrassend zoutproeverijtje wel duidelijk.

ALLE LEKKERS OP EEN STOKJE

Vergeet in Vitoria-Gasteiz niet te proeven van de vele Baskische specialiteiten, zoals de pintxos; kleine gerechtjes met creatieve, smakelijke samenstellingen van vis, vlees en groenten die met behulp van een houten prikker (pintxo) bijeen worden gehouden. Bijzonder is dat veel restaurants nog worden gerund door lokale families, die voor een schappelijke prijs een uitgebreid menu op tafel zetten. Met mooie wijnen erbij, onder andere uit de vlakbij gelegen Rioja-streek. Maar ook veel winkels en hotels ademen nog die kleinschalige, vriendelijke sfeer. Naar een souvenirswinkeltje is het nog best even zoeken. En dát laat zien dat deze stad nog lekker zichzelf is.

Meer weten?

Ga naar www.vitoria-gasteiz.org/tourism

Scan de QR-code voor meer foto’s

Boven en links

Veel restaurants worden nog gerund door lokale families, die voor een heel schappelijke prijs een uitgebreid menu op tafel zetten.

ETEN EN SLAPEN IN VITORIAGASTEIZ

Slaaptip: aanrader is het charmante boutiquehotel Nirea (www.nireahotel.com).

Eettips: Casa Vieja (www.restaurantecasavieja.es), Sukalki (www.sukalki.com), El Portalon (www.elportalon.es) en pinxtos-restaurant PerretxiCo (www.perretxico.es).

Maar er zijn nog veel meer heerlijke eetgelegenheden!

Inbegrepen bij uw 5-daagse alles-inclusief vakantie:

Ontvangst met lunch of koffie met gebak of iets anders lekkers

4 x overnachting met uitgebreid “Enjoy” ontbijtbuffet

4 x lunch of lunchpakket

4 x driegangen keuzediner of dinerbuffet

Koffiecorner: koffie en thee gehele dag GRATIS

Dagelijks van 17:00 tot 24:00 uur alle drankjes GRATIS: frisdrank, vruchtensap, bier, wijn, jenever en Apfelkorn

Iedere avond vertier en entertainment, met o.a. een wandeling en live muziek. Hierbij wordt regelmatig iets lekkers geserveerd, zoals een

bittergarnituur of een hartige snack

GRATIS diverse auto-, fiets- en wandelroutes

Wat u nalaat, maakt een blijvend verschil voor aanpakkers.

Wereldwijd werken aanpakkers aan een school, betere gezondheidszorg of een waterproject voor hun gemeenschap. Met een nalatenschap aan Wilde Ganzen versterkt u hun initiatief. Zodat wat zij opbouwen, blijft bestaan.

Meer informatie? Ga naar www.wildeganzen.nl/nalaten of scan de QR-code. Liever een persoonlijk gesprek? Neem dan contact op met Emmy Janssen via 033 - 204 5522 of emmy@wildeganzen.nl

TEKST: RIANNE VAN DER MOLEN FOTO’S: MARK KOHN

Er is iets ‘onvergeeflijks’ gebeurd

Hoe kun je dan tóch vergeven?

Ieder mens maakt fouten. Toch kan het lastig zijn om iemand vanwege een fout vergiffenis te schenken. En als we zelf iets hebben misdaan? Ook onszelf vergeven kan lastig zijn. Toch is het zinvol om te vergeven. Maar hoe doe je dat dan? Dat vroegen we een predikant, een trauma- en helingsexpert en een vergevingscoach.

JOOST RÖSELAERS IS PREDIKANT

VAN DE REMONSTRANTSE GEMEENTE BUSSUM EN DE WAALSE KERK IN AMSTERDAM.

Wie niet kan vergeven, blijft gevangen in wrok

“Het afstudeeronderwerp van mijn studie theologie in Leiden was de Zuid-Afrikaanse Waarheids- en Verzoeningscommissie die in 1995 werd opgericht. In die commissie speelt vergeving een grote rol. Slachtoffers van de apartheid kregen de kans om hun verhaal te vertellen, waarbij de daders (of familie van de daders) tegenover hen werden gezet.”

“Zo was er een zwarte vrouw die vertelde dat haar man was vermoord door een witte politieagent. Zij vertelde deze agent over haar leed. Hij luisterde zonder interruptie en erkende daarna het leed en het enorme verdriet dat hij veroorzaakt had. Toen ontstond er ruimte voor vergeving. Ik durf wel te stellen dat Zuid-Afrika destijds niet uit elkaar gevallen is doordat deze commissie vergeving centraal heeft gesteld.”

“Wie niet kan vergeven, blijft gevangen in wrok. Voor mij persoonlijk is vergeving een spirituele keuze. Ik weet dat God gelooft in nieuwe kansen. Daardoor kan ik ook mezelf een nieuwe kans geven als ik iets verkeerd heb gedaan. En dat wil ik ook bij anderen doen.”

“Wat ik zo bijzonder vond in Zuid-Afrika was dat er een feest losbarstte als er vergiffenis werd geschonken. Dan ging aartsbisschop Desmond Tutu dansend door de ruimte. Dat vind ik nog altijd indrukwekkend. Een nieuw begin moet je vieren. Vergeven is misschien wel het mooiste wat een mens kan doen.”

RIANNE VAN KUIL IS TRAUMA- EN HELINGSEXPERT EN TRAINT MENSEN OM TE GAAN MET TRAUMA’S. (WWW.ONTDEKJEHEILIGEGRAAL.COM)

“Van mijn 2de tot mijn 9de jaar ben ik misbruikt door de vader van een vriendinnetje. Ik wist dat zijn gedrag niet goed was, maar als kind weet je niets van seksueel misbruik en sla je traumatische ervaringen niet goed op.”

“Als volwassene zat ik in de bioscoop en er kwam in de film een grensoverschrijdende seksuele scène voorbij. Dat is ook met mij gebeurd, realiseerde ik me. Daarna voelde ik de pijn pas echt en deed ik aangifte tegen de man. Vanwege gebrek aan extern bewijs bleek helaas dat het niet tot een rechtszaak zou leiden. Daarop ben ik gaan onderzoeken hoe ik verder moest als slachtoffer.”

“De ander vergeven hoort aan het einde van een helingsproces. Ik moest eerst doorvoelen wat die pijn met mij had gedaan. Erkenning van de dader kan het proces versnellen, maar de vader van mijn vriendin heeft zelfs bij de politie alles ontkend.”

“In het helingsproces ontdekte ik dat vergeving niet over hem ging, maar vooral een stap was om me los te maken van hem. Dus heb ik hem gevisualiseerd en in gedachten tegen hem gezegd: ik ben niet langer jouw slachtoffer. Voor mij is dat een vorm van vergeven. En ik voelde me direct krachtiger worden. Ergens heb ik me altijd kleiner gevoeld dan die man. Maar een kind misbruiken is geen daad van kracht, maar van zwakte. Dat ik nu mentaal los van hem ben, geeft heel veel rust.”

Vergeven is je losmaken van die ander

WAT VINDT U?

Vindt ook u het moeilijk om uzelf of een ander te vergeven?

Praat er met elkaar over op www.ouder en wijzer.nl

MARSHA PINEDO IS VERGEVINGSCOACH EN SCHRIJVER. (WWW.MARSHAPINEDO.NL)

Vergeven is het loslaten van de hoop op een ander verleden

“Vergeving is een medicijn dat je jezelf kunt geven en waarmee je jezelf kunt bevrijden van steeds herhalende gedachten. Door te vergeven verander je niet het verleden, maar kun je wel ruimte en hoop ervaren in het nú.”

“Wij mensen zijn vaak bezig met het verleden en de toekomst, terwijl we het huidige moment soms vergeten. We kijken vooruit en achteruit en hebben repeterende gedachten over mensen die ons iets hebben aangedaan of fouten die we zelf hebben gemaakt. Daar kun je jezelf mee vergiftigen.”

“Tijdens een vergevingssessie neem ik de tijd om stil te staan bij wat nog pijn doet. Alles mag worden uitgesproken, zonder correctie of oordeel. Dat kan gaan over het gedrag van een ex-man, een broer of iemand die misschien al niet meer leeft. Vervolgens onderzoeken we het verlangen dat onder die pijn ligt, bijvoorbeeld om met respect behandeld of gezien te worden, of om meer aandacht te krijgen of te geven. In het proces wordt helder welke hoop niet is vervuld.”

“Vergeven gaat niet over goedmaken, maar is het loslaten van de hoop op een ander verleden. Dat vraagt om herhaling en aandacht, totdat je voelt dat het verdriet minder scherp wordt. Het is geen snelle oplossing, maar brengt merkbare rust in je hoofd en lichaam. Je kunt pas verder als je stopt met vechten tegen dat wat er is gebeurd.”

Of u kunt naar ons schrijven: De Grote Vraag, Postbus 2012, 3440 DA Woerden.

[pagina 43 t-m 46, rubriek:]

De Grote Vraag

De beste Hoog/Laag boxspring van Nederland!

Ervaar het ultieme comfort en gebruikersgemak, een zorg minder voor later

Onze Hoog/Laag boxspring

Unieke service van Bedder

TEKST: MARTIJN VAN

GEZONDHEID

ZWEMLES VOOR OUDEREN?

Ja, en het is nog leuk ook!

De cijfers zijn alarmerend: het aantal ouderen dat verdrinkt groeit de laatste jaren. Tijd voor een actieplan, zo vinden de experts. Zwemlessen voor ouderen zijn daarvan een belangrijk onderdeel.

In 2025 verdronken in Nederland 100 mensen en 41 daarvan waren 60-plussers (bron: CBS). Een onderzoek naar de exacte oorzaken loopt nog, maar de cijfers tonen wel aan dat het met de zwemvaardigheid van veel ouderen slecht is gesteld. Dat moet veranderen. In het Rotterdamse zwembad Oostervant zijn daarom een jaar geleden zwemlessen voor ouderen gestart. En met succes: de deelnemers zijn reuze enthousiast.

Weg met die koudwatervrees

Op maandagochtend heerst in het Oostervant-zwembad een bijna serene rust. Geen schelle kinderstemmen die – versterkt door de vaak beroerde akoestiek – kunnen aanzwellen tot een overweldigende kakofonie. Het groepje 60-plussers dat hier wekelijks komt voor zwemles kan in alle rust baantjes trekken. Veel van de deelnemers hebben als kind nooit leren zwemmen en zijn bang voor water. “Zie je die meneer?” Zweminstructeur Andrew Wanapa wijst naar een oudere man die in het

ondiepe gedeelte bezig is met een borstcrawl. “Hij durfde toen hij hier begon zijn hoofd niet eens onder water te houden, zo bang was hij. De meesten hier hebben in hun jeugd geen zwemles gehad en missen daardoor de basisvaardigheden. Ze hopen door onze lessen daar iets aan te doen en zo hun angst voor water te overwinnen.”

Het behalen van een diploma is niet het belangrijkste

“Deelnemers kunnen als ze genoeg vorderingen maken hier alsnog hun diploma halen.” Andrew wijst naar de overkant van het zwembad. Daar, in het diepe gedeelte, krijgen drie dames apart les van een collega. Borstcrawl, schoolslag, rugslag, onderwaterzwemmen. “We leren ze alles wat nodig is voor het diploma.”

Toch ligt de focus hier niet op het behalen van het zwem-ABC, zoals dat tegenwoordig heet. “Het is niet voor iedereen weggelegd om een diploma te halen. Sommige mensen kampen met fysieke problemen. We kijken naar wat

Hermana Almeida (67):

‘Als kind was ik al bang van water, nu ben ik van mijn angst af’

“Hoofd onder water en trappelen met de benen”, zegt de instructeur. Hermana Almeida houdt met gestrekte armen de rand van het zwembad vast en oefent met haar gezicht in het water de beenslag die bij borstcrawl hoort. Later vertelt ze dat ze een enorme angst heeft moeten overwinnen om überhaupt een stap in het water te zetten.

“Als kind was ik al bang voor water. Dat kwam door mijn peetmoeder in Kaapverdië. Ik mocht nooit bij het water komen van haar. Ze was bang dat ik erin zou vallen en zou verdrinken. Twee jaar geleden gebeurde dat bijna echt. Ik liep tijdens een vakantie met mijn zoon op het strand van Kaapverdië. Plotseling werd ik gegrepen door een grote golf. Als mijn zoon me toen niet had gered had ik hier niet gezeten. Hij was erg geschrokken en zei dat ik op zwemles moest. Nu ben ik gelukkig van mijn waterangst af. Ik hoef geen diploma, maar zou nog wel beter willen leren zwemmen. Het diepe vind ik nog steeds een beetje eng.”

“Armen lang en benen lang”, zegt de Rotterdamse zweminstructeur tegen Bea Sewbaks. Bea oefent de schoolslag. De twee rubberen schijven die ze vasthoudt zorgen voor extra drijfkracht. “Ik heb als kind nooit leren zwemmen”, vertelt Bea na afloop in het restaurant.

“Ik ben in Suriname opgegroeid in een omgeving waar nauwelijks water was. Er was geen noodzaak voor zwemles. Pas toen ik op mijn 24ste naar Nederland kwam begon ik het vervelend te vinden dat ik niet kon zwemmen. Mijn kinderen haalden hun zwemdiploma’s. Ik moest tijdens vakanties altijd pootjebadend toekijken hoe zij lekker aan het zwemmen waren. Ik weet nog dat mijn kinderen tijdens een strandwandeling in Rockanje spontaan de zee in doken. Ik moest in het ondiepe gedeelte toekijken. Ik voelde me zo’n buitenstaander. Voor corona combineerde ik zwemles met aquagym. Dat heeft me echt geholpen om me vrijer in het water te voelen. Ik durf nu veel meer. Ik hoef niet per se een zwemdiploma. Het belangrijkste is dat ik me kan redden in het water.”

GEZONDHEID

Bea

Sewbaks (75):

‘Pootjebadend moest ik toekijken als mijn kinderen lekker in zee doken’

iemand kan en wil en daar passen we de lessen op aan. Het belangrijkste is dat de deelnemers zichzelf weten te redden in het water en hopelijk ook het plezier van zwemmen ontdekken.”

Betaalbare zwemlessen dankzij gemeentesubsidie

Leszwemmen is duur. Voor een kind dat diploma A moet behalen, betalen de ouders gemiddeld wel 820 euro (bron: Jeugdfonds Sport & Cultuur). Andrew: “De meeste ouderen die hier leszwemmen hebben dat geld niet. Dankzij financiële steun van de gemeente hoeven de deelnemers nu maar 11 euro per maand te betalen. Helaas heeft de gemeente Rotterdam besloten om de subsidie voor dit project stop te zetten. We kunnen nog door tot eind dit jaar. Ik ben bang dat we daarna veel van onze deelnemers niet meer gaan terugzien in het zwembad.”

Zwemmen is een gezonde manier van bewegen

Doodzonde als deze zwemgroep gaat verdwijnen, vindt Brigitte Muller, projectleider van het Nationaal Plan Zwemveiligheid. “Dit zijn voorbeeldprojecten die we juist moeten koesteren. Extra aandacht voor de zwemvaardigheid van ouderen is hard nodig. Uit het in 2024 verrichte Nationaal Sportonderzoek van het Mulier Instituut blijkt dat 23 procent van de 50- tot 79-jarigen geen zwemdiploma heeft. Uit datzelfde onderzoek blijkt dat ouderen nau -

‘Het belangrijkste is dat de deelnemers zichzelf weten te redden in het water’

welijks in het zwembad te vinden zijn: 58 procent zwemt nooit, 34 procent een paar keer per jaar. En dat terwijl zwemmen nu juist voor ouderen een fijne en niet belastende manier is om in beweging te blijven.”

Speciale zwemuurtjes én

financiële steun alstublieft!

Volgens Brigitte willen ouderen best zwemmen, maar spreekt het huidige aanbod zwemactiviteiten hun te weinig aan. “Reserveer als zwembad voor deze doelgroep een bepaalde tijd waarop ze in alle rust kunnen zwemmen en niet ge -

hinderd worden door drie schoolklassen. Maak er een sociale activiteit van. Organiseer na afloop een gezellig koffiemoment.”

Daarnaast pleit Brigitte voor meer financiële steun aan ouderen die willen leren zwemmen. “Geld mag geen obstakel zijn om op latere leeftijd alsnog het zwemmen onder de knie te krijgen. Voor kinderen uit armere gezinnen is er vaak een gemeentelijke subsidie om hun zwemdiploma’s te kunnen halen. Soortgelijke regelingen zouden er ook voor ouderen moeten zijn.”

Toezicht bij plassen en rivieren voor de veiligheid

Bernard Korte, directeur van het Nederlands Instituut Veiligheid Zwemlocaties (NIVZ) juicht het Rotterdamse initiatief toe, maar er is volgens hem meer nodig om het relatief grote aantal verdrinkingen onder ouderen omlaag te krijgen.

“We zijn momenteel bezig met een

GEZONDHEID

‘Niet alleen het zwemmen is leuk, maar ook het contact met de groep na afloop’

onderzoek naar de oorzaak van verdrinkingen. Ouderen nemen we daarin extra onder de loep. We weten al dat ze vaak door een val in het water terechtkomen, maar dan nog is het belangrijk om te weten te komen waardoor ze precies in de problemen kwamen. Driekwart van de verdrinkingen in Nederland vindt plaats in binnenwateren, zoals recreatieplassen, stadsstranden en rivieren. Veel mensen denken dat de meeste

ongevallen aan de kust plaatsvinden. Logisch, want de zee is in potentie een gevaarlijkere zwemplek. Maar door het goede toezicht op onze stranden gebeurt daar relatief weinig. Bij onze binnenwateren zijn echter geen badmeesters en strandwachten en word je niet gewaarschuwd voor gevaarlijke stroming. We pleiten al langer voor meer toezicht.”

Even checken voordat je erin duikt

Zwemmers hebben zelf ook een verantwoordelijkheid, benadrukt Bernard. “Veel mensen die in het water in de problemen komen, hebben hun zwemvaardigheid en fitheid overschat. Dat geldt ook voor ouderen. Er wordt vaak gedacht dat een plas een soort zwembad is. Ze duiken erin zon -

der zich af te vragen of er iemand is die ze in de gaten houdt, wat de temperatuur van het water is, of er veel wind en dus veel stroming is en of ze nog wel goed genoeg kunnen zwemmen. Daarom zijn we de bewustwordingscampagne ‘Wie checkt jou?’ gestart en hopen daarmee ook ouderen te bereiken.”

De zwemlessen van Bea en Hermana gaan stoppen

Bea en Hermana vinden het erg jammer dat hun zwemlessen door het dichtdraaien van de subsidiekraan ophouden. Bea: “Maandagochtend is echt mijn ochtend. Niet alleen het zwemmen vind ik leuk, maar ook het contact met de groep na afloop. In het restaurant drinken we altijd nog een kopje thee of koffie.” Hermana hoopt dat ze straks nog een bezoek aan het zwembad kan betalen. “Ik heb maar een klein pensioentje. We gaan het zien. Ik ben in ieder geval hartstikke trots dat ik van mijn waterangst af ben.”

BENT U OOK WELEENS BIJNA VERDRONKEN?

Doe dan mee aan het onderzoek naar verdrinkingsoorzaken van het NIVZ. Kijk op: www.verdrinking.nl

•

•

•

Voel u veilig en beschermd in uw dagelijks leven

• Voor licht tot matig urineverlies

Discrete en comfortabele pasvorm

• Discreet, absorberend ondergoed

Geurbescherming

Dermatologisch goedgekeurd

Zacht materiaal, voelen aan als ondergoed

Voor meer informatie of een gratis proefpakket Scan de QR-code, bezoek de website of bel:

INITIATIEVEN

ANBO-PCOB MAASHORST

Er was

Iedere week bij elkaar: al 29 jaar lang

De bijeenkomsten van de afdeling Maashorst voelen een beetje als gezellige verjaardagsvisite, vertelt voorzitter Piet van der Wilden. “Vertrouwd, met bekenden om je heen en mooie gesprekken.”

Maashorst is met zo’n 180 leden een kleine afdeling. Er is een trouwe groep die er altijd is. En ‘altijd’ is in Maashorst heel vaak. Sinds 1997 is er namelijk wekelijks iets te doen. Piet hoort ook van andere afdelingen dat ze écht veel activiteiten hebben.

Maar dan nog. “Als een maand eens vijf dinsdagen heeft – onze vaste activiteitendag – dan krijgen we commentaar”, zegt hij met een lach. “Of we dan niet óók wat leuks kunnen doen.” En ja, dan is een high-tea ook zo weer geregeld. “De leden stellen dat allemaal erg op prijs.”

Spelletjes, informatie en uitstapjes

Het is de Commissie Voorlichting en Ontspanning (CVO) die voor dat mooie volle programma zorgt. Piet: “Vaste prik is de maandelijkse dinsdagmiddag waarop de ene groep spelletjes doet waarbij je moet nadenken en een andere groep druk is

met het maken van kaarten voor een verjaardag of voor de verkoop. Een tweede dinsdag is gereserveerd voor koersbal, een spel dat wat lijkt op jeu de boules. Dat doen we met een vaste groep van zo’n veertien leden die het samen heel gezellig hebben. Weer een andere dinsdag wordt gevuld met voorlichting, zoals een middag over valpreventie of over goede voeding. En we organiseren ook nog leuke uitjes en fietstochtjes. En wie niet meer kan fietsen, halen we dan met de auto op voor de koffie onderweg.”

Feest van herkenning

Een bijzonder uitstapje dit voorjaar was het bezoek aan SIEMei, een

Links

veel te zien in museum SIEMei, zoals telefoons van vroeger.

museum in de oude veevoederfabriek in Veghel, waar het industriële verleden tot leven komt. Zo’n twintig leden verzamelden zich op dinsdagmiddag bij de ingang. “Na een hartelijke ontvangst met koffie en gebak, volgde een bijzonder interessante middag met veel herkenning”, vertelt Piet enthousiast. “De man die ons rondleidde had een geweldig verhaal. Heel erg leuk! Je hoorde de hele tijd ‘o ja, dat was ook zo!’ Zoals bij de kantoorruimte waar vroeger het weekloon werd uitbetaald. Of bij de oude telefoons die tentoongesteld staan – van die grijze met draaischijf en een vast snoer. Maar ook nóg oudere, zelfs van voor onze tijd,

Voor aanvang van de rondleiding is er koffie met gebak – een goed begin!

De leden beleefden een middag vol nostalgie

waarbij een telefoniste met stekkertjes een verbinding moest maken. De oude landbouwmachines en tractoren maakten juist weer herinneringen los aan het verkeer dat men vroeger op de weg zag: ‘Ja, ja, zo ging dat toen we jong waren.’ Zo’n museum vinden we echt leuk.” Piet kijkt terug op een erg geslaagde middag vol nostalgie. “Vaak doen we na zo’n bezoek ook nog ergens gezellig een drankje om het samen mooi af te sluiten.”

WIN EEN TAART!

De afdeling Maashorst won met haar activiteit taart voor de hele afdeling. Heeft u ook een bijzondere activiteit georganiseerd binnen ANBO-PCOB?

Laat het ons weten via magazine@anbo-pcob.nl

Misschien wint u dan ook wel taart!

KIJK NAAR ELKAAR OM NU EN IN DE TOEKOMST

Een mooiere wereld begint met omkijken naar elkaar

“Er zijn zoveel goede doelen. Hoe maken we de juiste keuze? Wij willen graag zelf bepalen waaraan onze nalatenschap wordt besteed. Kan dat bij Cordaid?”

Cordaid denkt graag met je mee. Bestel het gratis boekje over schenken en nalaten voor een nadere kennismaking. Scan de QR-code of ga naar www.cordaid.nl/ow

Cordaid strijdt voor een wereld zonder armoede waarin iedereen een menswaardig leven heeft.

TEKST: MONICA BOSCHMAN

FOTO’S: MAARTEN LAUPMAN

Het is niet altijd makkelijk voor regenboog ouderen

Veel LHBTI-ouderen hebben een lange weg afgelegd om uit te komen voor hun geaardheid. Nu zijn er nieuwe hobbels te nemen, zeker wanneer deze ouderen thuiszorg krijgen of naar een verpleeghuis gaan. Kun je dan nog gewoon jezelf zijn? Hoe denken Magda, Eveline, Arie en Manon daarover?

‘Ik verstop het meest wezenlijke van mezelf niet meer’

“Ik wilde de krulletjes aanraken die uit haar vlechten sprongen en schreef gedichten over haar”, zegt Magda Römgens over haar klasgenootje van de mulo. Maar hoe dat gevoel heette, wist ze niet.

“Nadat ik drie jaar in het onderwijs had gewerkt, ging ik studeren in Nijmegen. De broer van mijn schoolvriendin hielp me bij het vinden van een kamer in de stad. Snel daarna vroeg hij me ten huwelijk. Dit is het, dacht ik, dít willen mijn ouders graag. Maar verliefd was ik niet. Keurig stapte ik in de patronen die toen gebruikelijk waren. Ik ben met hem getrouwd en ben van hem gaan houden. We deelden interesses als boeken, historie en muziek. Na zeventien jaar zijn we gescheiden omdat we het niet samen konden verwerken dat ons derde kindje twee weken na haar geboorte overleed. Al tijdens mijn huwelijk was ik activistisch, vooral binnen de emancipatiebeweging. Daar ontmoette ik vrouwen die van vrouwen hielden en ik vond dat prachtig. Maar ik legde geen verbanden, totdat ik tijdens een vergadering Mien zag. Als een blikseminslag, zo voelde dat. De liefde bleek wederzijds. Ook mijn kinderen zagen hoe bijzonder Mien voor mij was – ze hadden

weer een vrolijke moeder. Mijn ouders wisten van niks, maar die woonden ver weg. Wat wel lastig was, was het geklets van de buren. Daarom zijn Mien en ik gaan samenwonen op een nieuwe plek. Dat was meer dan veertig jaar geleden.

Toen ik de nare kanten ontdekte van het ‘anders zijn’, ben ik actief geworden binnen het COC. Toch durfde ik bij het koor niet te vertellen dat ik een lesbische relatie had. Jaren later nam ik het initiatief voor een boek over homoseksuele ouderen, waarin ook mijn verhaal staat. Daardoor kwam ik terecht in de voorstelling Tour d’Amour. Twaalf jaar lang vertelde ik in verzorgingshuizen en op scholen mijn verhaal, tot het reizen me te veel werd. Het vertellen maakte me milder en wijzer, vooral richting mijn ouders en familie, die ik vijf jaar niet zag. Pas nu kon ik me voorstellen hoe ingewikkeld het voor hen geweest moest zijn.

De laatste tijd zoek ik het in mijn eigen wijk. Wat heb ik als lesbische vrouw nodig om me hier goed te voelen? Ik hoop dat het negatieve beeld over homoseksualiteit tot het verleden behoort. Het verstoppen van het meest wezenlijke van mezelf doe ik niet meer. Lesbisch leven is mijn vorm van liefhebben.”

Eveline van de Putte schreef boeken over de levens van regenboogouderen én reist al twaalf jaar door het land met Tour d’Amour, een interactieve voorstelling over liefde, vrijheid en jezelf kunnen zijn.

“Vroeger waren er geen rolmodellen, werd er niet over je geaardheid gepraat en was er geen informatie over te vinden. Ik hoor van regenboogouderen vaak: ‘Ik dacht dat ik de enige was.’ En: ‘Ik voelde me altijd anders, maar had er nog geen woorden voor.’ Voor veel mensen bleek het een lange en moeizame ontdekkingsreis.

Omdat homoseksualiteit gezien werd als verkeerd, zondig en ziek, probeerden mensen zich aan te passen.

Vaak zijn ze toch maar in een heterorelatie gestapt.

Maar als je wegstopt wie je bent, komt dat uiteindelijk toch naar boven. Ik ken mensen die op hoge leeftijd uit de kast zijn gekomen als homo of transgender. Echt, het is nooit te laat om jezelf te zijn.

Regenboogouderen hebben niet altijd een traditionele gezinsband en zijn vaak op andere plekken dan hun woonplaats uitgegaan om herkenning te voorkomen.

Nu ze ouder zijn, missen ze een goed netwerk in de buurt, met mensen bij wie ze zichzelf kunnen zijn. Daar-

‘Het is nooit te laat om jezelf te zijn’

om zijn ‘roze’ ontmoetingsmogelijkheden zo belangrijk om eenzaamheid te voorkomen.

Uit onderzoek blijkt dat deze ouderen extra bang zijn om afhankelijk te worden van thuiszorg of om naar een verzorgingshuis te gaan. Voor de zekerheid veranderen ze dan de inhoud van hun boekenkast of halen een regenboogvlag weg. In het verzorgingshuis praten ze niet over hun geliefde of genderidentiteit. Maar je wilt toch gewoon je partner kunnen ontvangen en een zoen op de mond kunnen geven? Of moet je nog steeds zeggen dat die een kennis is?

Ik zie wel verschil tussen oudere ouderen en senioren die in de jaren 60 jong waren. Die laatste groep is weerbaarder en gaat niet terug in de kast. Maar toch is er meer aandacht voor diversiteit nodig in het onderwijs voor zorg- en hulpverleners. Op de scholen waar ik gastcolleges geef, zie ik twee uitersten: jongeren die zich moeiteloos als queer presenteren én leerlingen die dit ‘helemaal gestoord’ vinden. De lange weg die ouderen zijn gegaan, kunnen we niet ongedaan maken. Wel kunnen we eraan bijdragen dat het voor jongeren makkelijker is. Niet meer doen alsof, maar gewoon jezelf kunnen zijn – dat gun ik iedereen.”

WERK VAN EVELINE

Eveline van de Putte schreef de boeken Stormachtig Stil, Nieuwe Namen en Een zwaluw in de kamer. Tour d’Amour is haar interactieve voorstelling.

Meer informatie op www. evelinevandeputte.com

“Mensen doen soms alsof het een voorkeur is, maar ik heb nooit een keuze gehad. Ik ben met deze geaardheid geboren”, zegt Arie Slob. Zijn openheid erover gaf hem de ruimte om zichzelf te zijn.

“De gevoelens waren er al rond mijn 10de, al had ik geen flauw idee wat het was. Toen ik op mijn 19de een vriendje kreeg, vertelde ik dat aan mijn moeder. Ik vroeg haar om het aan mijn vader te vertellen, want dát durfde ik niet. Na haar gesprek met vader riep ze:

‘Arie, kom maar hoor.’ Het was nog maar het begin van een lange zoektocht. Voor mij was de grote vraag hoe ik mijn geaardheid met het geloof kon combineren.

Uiteindelijk ontdekte ik door erover te praten en lezen dat die twee kunnen samengaan.

Toen mijn ouders waren overleden en ik net alleen woonde, kwam de predikant op bezoek. Hij vertelde me dat ik vanwege mijn homosekusaliteit niet meer aan het Heilig Avondmaal mocht deelnemen. Ik ben met hem in gesprek gegaan, met als gevolg dat ik toch weer welkom was.

Toen ik was verhuisd naar een andere plaats, ben ik door deze ervaring lang bezig geweest met de keuze

van een nieuwe kerk. Ik dacht: wie ben ik om voor problemen te zorgen in een kerk die daar al eeuwen is? Ik houd niet van provoceren en heb respect voor mensen die er anders over denken dan ik. Uiteindelijk waren er twee kerken blij: de ene omdat ik niet kwam, de andere omdat ik wel kwam.

Ik ben lang actief geweest binnen het CDA en kwam daardoor op plekken waar nog nooit iemand die openlijk homoseksueel was, het woord had gevoerd. Dat is niet altijd makkelijk is geweest, maar uiteindelijk is er ook binnen het CDA ruimte ontstaan voor een andere geaardheid. Toen ik secretaris werd van PCOB ZuidHolland, werd ik ook daar geaccepteerd. Ik kon mezelf zijn binnen een organisatie met een christelijke signatuur. Toch ontmoet ik nog steeds mensen die hun homoseksualiteit geheim houden, die vaak gewoon getrouwd zijn en veel eenzaamheid ervaren. Dan ben ik soms de eerste aan wie ze het vertellen.

Inmiddels heb ik ruim acht jaar een mooie vaste relatie. Het geeft veel rust dat mijn partner ook gelovig is. We leven net als andere mensen, dát is voor mij de kern van emancipatie. Openheid heeft mij de vrijheid gegeven om mezelf te zijn.”

‘De grote vraag was, hoe ik mijn geaardheid met het geloof combineren’kon

HET BESTUUR

van de stichting Roze50+ bestaat uit Tanja Ineke, Marie Ricardo (COC) en Anneke Sipkens (ANBO-PCOB). Meer info op: www.roze50plus.nl

‘Het is zo belangrijk om te weten dat je niet alleen staat’ MANON LINSCHOTEN:

Roze50+, opgericht door ANBO-PCOB en COC Nederland, is een stichting die zorgt voor zichtbaarheid, ontmoeting en belangenbehartiging.

“Verandering begint met bewustwording en kennis”, zegt Manon Linschoten.

“Het is zo belangrijk om te weten dat je niet alleen staat, dat er mensen zijn die je niet hoeft uit te leggen wie je bent. Onze ambassadeurs en vrijwilligers zorgen daarom voor activiteiten in het hele land: ontmoetingsgroepen, gespreksgroepen, theaterstukken met liedjes en verhalen, een ouderenboot bij de Pride... Daar waar mensen bij elkaar komen, horen wij de verhalen. Bijvoorbeeld van mensen die uit angst weer in de kast gaan als ze afhankelijk worden van thuiszorg of naar een verzorgingshuis verhuizen. Ze hebben al zoveel ervaring met discriminatie, dat ze ervoor kiezen niets te vertellen over hun leven en relaties. We ontmoeten ook hetero-ouderen die uit angst voor de reacties niet durven te vertellen dat hun kind of kleinkind homoseksueel is of in transitie gaat. Heel belangrijk is de Roze Loper, een keurmerk dat zorg- en welzijnsinstellingen krijgen na het doorlo-

pen van een traject dat ervoor zorgt dat de medewerkers meer oog krijgen voor de mensen aan wie zij zorg verlenen. Cliënten en bewoners voelen zich daardoor veiliger en meer gezien in hun seksuele identiteit. Het begint al bij de intake. Vraag je een vrouw naar haar man of naar belangrijke personen in haar leven? En hoe ziet de website van je instelling eruit? Als daarop ook een foto te zien is van twee mannen, is de drempel voor mensen lager om ook te laten zien van wie ze houden. Het gaat om bewustwording, beleid, opleiding en activiteiten. Inmiddels hebben meer dan 250 organisaties het keurmerk. We maken mee dat medewerkers van een zorginstelling zeggen: ‘Hier zijn geen homoseksuele bewoners.’ Dan zeggen wij dat dit heel bijzonder is en statistisch onmogelijk. Dan pas gaan ze nadenken. Wij staan voor de mensen die vroeger voor onze rechten zijn opgekomen. Zíj hebben het bijvoorbeeld mogelijk gemaakt dat ik kon trouwen met mijn vrouw. Helaas is er tegenwoordig weer meer sprake van discriminatie. Er is nog veel te doen en vrijwilligers zijn dan ook welkom bij Roze50+. Om zich in te zetten voor anderen en tegelijkertijd zelf een fijn netwerk op te bouwen.”

Interesse? Stuur dan een e-mail naar: info@roze50plus.nl

Rollators

TEKST: KIRSTEN DORRESTIJN

FOTO: MAARTEN LAUPMAN

De schepping van een natuurparadijs

Roel Winters (65) vormde zijn landbouwgrond om tot een 22 hectare groot natuurgebied waar heel veel – vaak bedreigde – diersoorten zich thuis voelen. Er broeden 52 vogelsoorten en je vindt er 26 soorten dagvlinders. En dat zijn lang niet de enige dieren!

Groene kikkers, levendbarende hagedissen, uilen, geelgorzen, grote lijsters: het is zo maar een greep uit de dieren die in het Brabantse plaatsje Leende op het land van Roel Winters vertoeven.

Dertig jaar geleden, toen Roel en zijn vrouw Karin in zijn vaderlijk huis trokken, lag er nog een keurig strakke tuin met coniferen, rododendrons en andere exotische struiken en bomen. “Het was hier doods”, zegt Roel daarover.

Graven, zaaien, snoeien

Het eerste wat hij deed om het land aantrekkelijker te maken voor dieren, was de exoten rooien. Het strakke gazon en aspergeveld zaaide Roel in met bloemenmengsels en zaden van planten die van nature in Nederland groeien. Ook plantte hij inheemse bomen en struiken. Met een graafmachine

NATUUR

groef hij poelen en maakte hij het land glooiend. Die ingrepen hadden effect. Roel kan zich nog het onbeschrijfelijke gevoel herinneren toen er na vijf jaar op zijn land geelgorzen neerstreken – dat zijn bedreigde vogels in Nederland. “En bij het zien van de eerste groene kikker in een poel, ging ik helemaal uit mijn dak.”

Met veel slepend papierwerk vormde Roel de agrarische grond om tot een officieel landgoed: de Langakkers. Hij krijgt er ook een beetje subsidie voor. Maar hij bekostigt het landgoed voornamelijk uit de verhuur van loodsen op het naastgelegen bedrijventerrein.

Dagelijks is Roel bezig met het onderhoud van zijn landgoed, geholpen door vrijwilligers. Gisteren snoeiden ze heggen en houtwallen.

“Als je dat niet doet, worden het bo-

men.” De verschillende landschapjes worden van elkaar gescheiden door in totaal wel vijf kilometer aan houtwallen, stapelmuren en heggen van voornamelijk meidoorn, hondsroos, veldesdoorn en sleedoorn. Vogels nestelen er graag in en eten van de bessen.

Teunisbloemen voor de puttertjes

Roel is zijn hele leven al bezeten van vogels, eigenlijk al vanaf het moment dat hij een verrekijker kon vasthouden. De vogels zijn z’n belangrijkste drijfveer om dit werk te doen. Roel wil vooral bedreigde, kwetsbare soorten een plek bieden. “Dat ik de natuur op deze manier kan helpen, geeft me een geweldig gevoel. Ik krijg gewoon kippenvel als ik dit vertel.”

In een elektrisch karretje neemt hij

‘Bij het zien van de eerste groene kikker in een poel, ging ik helemaal uit mijn dak’

me mee over zijn terrein. We stappen uit en lopen over een gemaaid pad door de bloemenweide. Het staat vol met uitgebloeide teunisbloemen: hij laat ze de hele winter staan zodat putters en barmsijsjes kunnen snoepen van de zaaddozen. Achteraan het veldje staan drie Kempische heideschapen te grazen. Als we teruglopen naar het karretje hoort Roel het geluid van de geelgorzen. “Hoor je dat? ‘Tji.’ Een nat roepje.” Met de verrekijker zien we bovenin een boompje een parmantig vogeltje met een knalgele borst.

Felgroene boomkikkers,

vossen en reeën

Roel wijst op de wintervoedselakker: het graan dat hij speciaal voor vinkachtigen zoals keep, groenling en geelgors laat overstaan. “Soms zie ik er wel zo’n

achthonderd vogels uit opvliegen.”

Op de akker ernaast komt in het voorjaar klaproos, korenbloem en het zeldzame glad biggenkruid op. Roel kan urenlang genieten van de vogels en andere dieren die hij op zijn terrein ziet. Dan gaat hij op een van de luie stoelen zitten, of in de hoogzit (een hoge schuilhut van hout). “Op dat muurtje van puinsteen zag ik onlangs een wezeltje lopen.” ’s Ochtends bij de koffie checkt hij op zijn mobiele telefoon de beelden die de nachtcamera’s hebben gemaakt. Hij scrolt langs een steenmarter, een rennende ree, een vos en een eekhoorn. Trots is hij op de felgroene boomkikkertjes die hij naar zijn poel wist te lokken. Speciaal voor deze kikkers maait hij vlak voordat ze uit de winterrust komen het riet rondom de poel.

Er broeden drie soorten zwaluwen en ook nog een grauwe klauwier

In de steenuilenkast wierp een eekhoorn vorig jaar drie jongen. Roel zag ze hun snoetjes uit het gat steken. Op de Langakkers broeden oeverzwaluwen in de zandige, afgestoken dijk, huiszwaluwen in een til en aan het huis broeden gierzwaluwen. De broedende grauwe klauwier was misschien wel het hoogtepunt, al kunnen de paartjes patrijzen ook niet onvermeld blijven. Roel hoopt dat meer mensen iets voor de natuur gaan doen en geeft adviezen over landinrichting. “Ik verbaas me erover dat er niet veel meer natuurtuinen zijn in Nederland. Maar misschien ben ik wel de enige mafkees die dit doet”, zegt hij lachend.

Of u nu lekker thuisblijft of eropuit gaat: wij hebben leuke tips voor u!

FESTIVAL

Op het Holland Festival kunt u internationale podiumkunsten bewonderen; theater, muziek, dans, muziektheater en diverse mengvormen daarvan. Daarbij is bewust gezocht naar aansluiting op andere genres, zoals beeldende kunst, digitale kunst en film.

Van 3 t/m 28 juni 2026 op diverse locaties in Amsterdam. www.hollandfestival.nl

DE KUNST VAN HET OUD WORDEN

De tentoonstelling Nieuw oud geeft een verrassend gezicht aan de vergrijzing. Aan de hand van bijzondere foto’s van bekende en onbekende ouderen laat het museum de veelzijdigheid, vitaliteit en veerkracht van het ouder worden zien. Nieuw oud doorbreekt hardnekkige mythes over ouderen als ‘kwetsbaar’ en ‘kostbaar’, en nodigt uit tot een nieuwe kijk op leeftijd.

Te zien t/m 3 januari 2027 in Museum van de Geest, Haarlem. www.museumvandegeest.nl

Bijzondere hapjes en drankjes

In Park Lepelenburg in Utrecht kunt u tijdens het cultureel foodfestival Lepeltje Lepeltje vier dagen lang proeven, proosten en genieten. Onder het genot van culinaire lekkernijen, verfrissende brouwsels en (live) muziek zit u hier, samen met andere levensgenieters, gebakken.

Van 25 t/m 28 juni 2026 www.lepeltje-lepeltje.com

As you like it

In deze vrolijke komedie over de liefde vlucht iedereen het bos in om daar hopeloos verliefd te worden op de verkeerde persoon. Wie hoort bij wie en welk dekseltje past op welk potje? Er moet heel wat gebeuren voordat uiteindelijk de liefde als grote winnaar uit de bus komt.

Te zien t/m 12 september 2026 in Shakespearetheater Diever, Hezenes 3, Diever. www.shakespearetheaterdiever.nl

SFEERVOLLE KUNSTMARKT

Montmartre bij Maurits is een kunstmarkt rondom het historische Mauritshuis in Willemstad. Alles staat hier in het teken van kunst, creativiteit en ambacht; van schilderijen en illustraties tot design, keramiek, sieraden en andere handgemaakte creaties.

Montmartre bij Maurits vindt plaats op 5 juli 2026. www.kunstencreatie.nl

QUESADILLA DE MEXICAANSE ‘TOSTI’

NODIG VOOR 4 PERSONEN

• 8 wraps • 125 g champignons

• 16 plakjes kipfilet• 1 rode paprika

• 6 lenteuitjes •150 g geraspte jonge kaas • 50 g rucola • peper en zout.

BEREIDING

U kunt de quesadilla’s maken in een op 180 °C voorverwarmde oven of in een op een laag vuur voorverwarmde koekenpan.

Snijd de bovenkant van de rode paprika af en verwijder de zaadlijsten. Snijd de paprika in dunne ringen en halveer deze. Snijd de champignons in plakjes en de lenteuitjes in ringetjes. Beleg vier wraps met de plakjes kipfilet (of vega: chillibonen). Verdeel de paprika, champignons en lenteui in vier porties. Leg 1 portie per wrap op de kipfilet. Strooi er de geraspte kaas over, en peper en zout naar smaak. Handje rucola erover. Dek het geheel af met een onbelegde wrap. Bak de wraps in de oven of koekenpan tot de kaas is gesmolten. Serveer met een salade, lekker!

Met dank aan: www.kookidee.nl

& THUIS

3x boeken

1

DE 21E EEUW

DIE IN 1979

BEGON

Maarten van Rossem

Een schets van de doorwerking van de opkomst van China en de opmars van het neoliberale denken tegen de achtergrond van de mondiale machtsverschuivingen.

Uitgeverij Nieuw Amsterdam | €24,99

ARTISANAAL BROOD

Eric Kersten

Met dit boek leer je hoe je met onbewerkte, natuurlijke ingrediënten en zonder ook maar één keer te kneden een brood bakt dat moeiteloos kan wedijveren met dat van de beste bakkers. Terug naar de smaak van vroeger.

2

Thelma

Thelma Post is een pittige 93jarige vrouw die via de telefoon wordt opgelicht door iemand die zich voordoet als haar kleinzoon. Dan begint ze aan een gevaarlijke speurtocht om terug te krijgen wat haar is afgetroggeld.

Onder andere te zien via Netflix.

WIN!

Uitgeverij Artisan Publishers | €44,95

3

WAT ONGEZEGD

BLIJFT

Elizabeth Strout

Artie Dam heeft het idee dat hij maar beter een einde kan maken aan zijn leven. Een bijna fataal bootongeluk plaatst zijn leven in een heel ander perspectief. Uitgeverij Atlas Contact | €23,99

Kans maken op een van deze drie boeken?

Bel vóór 21 juli 2026 naar 0909 - 0108 en kies optie 2 (€0,60 per gesprek)

Of sms naar 3669 voor: De 21e eeuw die in 1979 begon magazine<spatie>eeuw

Artisanaal Brood magazine<spatie>brood

Wat ongezegd blijft magazine<spatie>ongezegd

OPGETEKEND

Ik besloot zo weinig mogelijk mensen te vertellen over mijn ziekte

Toen Ron vijftien jaar geleden te horen kreeg dat hij de ziekte van Parkinson had, was hij pas 48 jaar en nog volop aan het werk. Vertellen dat hij ziek was, stelde hij zo lang mogelijk uit.

“Met sporten ging het niet lekker. Ik dacht dat er iets ‘vastzat’ in mijn spieren, maar het bleek meer dan dat: ik had de ziekte van Parkinson. Die diagnose kwam voor mij totaal uit de lucht vallen en ik kon me er geen voorstelling van maken. Thuis keken mijn vrouw en ik elkaar aan. Los van de diagnose was er niets veranderd. Dus besloten we zo lang het kon gewoon door te gaan met ons leven.”

“Ik besloot zo weinig mogelijk mensen te vertellen over mijn ziekte. Misschien is het beter om te zeggen dat ik het uitstelde. Ik wilde zo lang mogelijk een normaal leven leiden, en mezelf en anderen niet met mijn ziekte belasten. En ik wilde vooral dat mensen mij niet als patiënt zouden zien. Onze dochter zat midden in de puberteit en ook haar vertelden we nog niets. Op een dag stonden we samen haar kamer te schilderen en mijn dochter zei: ‘Goh, wat trilt je hand. Heb je parkinson of zo?’ Toen heb ik gezegd dat ze gelijk had. Achteraf had ik dat beter niet kunnen doen en dit nieuws kunnen bewaren voor een ander moment.”

“Goede vrienden heb ik wel vrij snel op de hoogte gesteld. En naarmate de ziekte vorderde, werd de groep die het wist steeds groter. Vaak ben je anderen aan het helpen om het te snappen. Dat gold ook in de familie, daar vertelde ik het de een wel en de ander niet. Mensen die meeleven vanuit mededogen, daar kan ik wat mee. Maar mensen die reageren vanuit medelijden, daar ben ik allergisch voor. Ik zie mezelf niet als hulpbehoevend en afhankelijk. Sommige mensen drukken je in de patiëntenhoek en nemen je, weliswaar goedbedoeld, alles uit handen. ‘Ga jij maar zitten, wij doen het wel.’ Ik doe het liever samen, in onderling overleg. Dan zorg ik bijvoorbeeld zelf voor de koffie, maar mag iemand anders het tweede kopje inschenken.”

“Op mijn werk heb ik al die jaren zo weinig mogelijk verteld over mijn ziekte. Ook mijn baas wist het heel lang niet. Ik deed grote projecten met wisselende mensen om me heen. Misschien dat mensen wel wat vermoedden, maar ik kreeg er geen vragen over.

DOOR MONICA BOSCHMAN

Ik heb alleen openheid gegeven aan de mensen met wie ik heel nauw samenwerkte. Daar kon ik niet omheen, want ik reageerde slecht op de medicijnen en het duurde lang tot die goed waren ingeregeld. In die tijd was ik een keer op mijn werk helemaal van het padje en in de war. Dan is het belangrijk dat er iemand is die weet wat er aan de hand is.”

“Toen mijn klachten verergerden, was ik blij dat de projectmanager me kon helpen door me opdrachten te geven die ik nog wel tot een goed einde kon brengen. In de loop der tijd had ik steeds meer tijd nodig om mijn werk af te krijgen. Vooral multitasken ging me slecht af, maar ook bij het uitvoeren van één activiteit moest ik goed opletten. Mensen vonden het moeilijk om me aan te spreken op mijn resultaten, vooral omdat ik daarvoor mijn werk altijd goed had gedaan. Dat gold voor mensen die van mijn ziekte wisten, maar net zo goed voor de anderen. In mijn werk draaide het om resultaten en deadlines. Toen bleek dat ik die niet haalde, gingen collega’s een tijdlang parallel hetzelfde werk doen. Dat gebeurde niet openlijk, ik kwam daar helaas pas gaandeweg achter.”

“Omdat ik gedurende de coronaperiode thuis werkte, kon ik het werk nog twee jaar volhouden. Maar op een gegeven moment liep ik tegen behoorlijke beperkingen aan en moest ik mijn werk beëindigen. Dat is nu vier jaar geleden.

VERTEL UW VERHAAL!

Heeft u ook een persoonlijk verhaal dat u anoniem wilt delen? Stuur dan een bericht naar: magazine@anbo-pcob.nl

Daarna ben ik volledig afgekeurd en dat was zwaar. Ik heb altijd hard gewerkt, deed mooie projecten, leidde mensen op. Je prestaties vormen je identiteit. Dat viel allemaal weg, wie ben je dan nog? Dat probeerde ik eerst zelf op te lossen, daarna met behulp van een psycholoog. Inmiddels heb ik ontdekt hoe ik me opnieuw kan verbinden met mezelf en dus ook met de buitenwereld.”

“Mijn ouders zijn overleden, ze hebben nooit iets geweten van mijn ziekte. Mijn moeder kreeg dementie en mijn vader had daar de handen aan vol. Zo lang ik de verschijnselen

niets meer doen en daar pas ik voor. Voor de directe toekomst vraag ik aan de neuroloog waarop ik het komende half jaar moet letten en wat nodig is qua medicatie. Ik heb al besloten dat ik niet naar een verpleeghuis wil. Maar ook dat heeft consequenties.”

“Ik ben veranderd, er is geen tijd meer om dingen uit te stellen. Dat is lastig voor mijn omgeving. Ik heb bijvoorbeeld een fietsroute gezien van 700 kilometer en die wil ik van de zomer gaan fietsen. Zelfs nu blijkt dat mijn partner dat geen goed idee vindt en het zelf fysiek niet kan.

‘Ik wilde vooral dat mensen mij niet als patiënt zouden zien’

kon onderdrukken of met medicatie kon verminderen, was er met mij niets aan de hand. Mijn moeder vroeg wel een keer: ‘Heb jij hetzelfde als wat ik heb?’ ‘Nee joh, ik heb iets anders’, antwoordde ik.”

“Nu kan ik niet meer om mijn ziekte heen. Mensen met wie ik al heel lang bevriend ben, gaan ver om me aan boord te houden. Zo worden tijden van afspraken verschoven en worden we opgehaald en thuisgebracht. Op die manier kun je de vriendschap in stand houden en dat is echt heel bijzonder om mee te maken. Daardoor voel ik me ook vrij om te zeggen: ik trek het niet meer, breng me maar naar huis. Het alternatief is helemaal

Dan fiets ik maar kortere afstanden per dag en ga ik alleen. Ook dat is nieuw, want we zijn nog nooit gescheiden op vakantie geweest. Ja, ook onze relatie moet zich steeds opnieuw zetten. Hoe ziet ons nieuwe leven samen eruit? Dat is een groot vraagstuk en je gaat erdoorheen, of je het nu leuk vindt of niet. Ik leef dag voor dag. Op dit moment is vermoeidheid de belangrijkste klacht, dat merk ik ook in dit gesprek. Tegen mensen die in hetzelfde schuitje zitten zeg ik: houd de regie, dat is heel belangrijk. Je kan veel uitbesteden, maar zeg dan wel wat je verwacht. En tegen mensen die mij ondersteunen zeg ik: welkom in mijn team!”

Hoog-laag functie

✓ Echt heerlijk slapen

✓ Op maat gemaakt

✓ Drukverlaging en pijnverlichting

Polarsteps volgt uw reis stap voor stap: leuk voor vrienden en familie!

Polarsteps – een digitaal reisdagboek dat automatisch uw route, foto’s en mooiste belevenissen vastlegt – is de laatste jaren uitgegroeid tot een van de populairste reisapps. En dat is niet voor niets!

Zo’n reisdagboek is heerlijk om later zelf doorheen te bladeren, maar minstens zo leuk voor familie en vrienden. Die kunnen op afstand met u meegenieten van elke stap van uw reisavontuur.

1

1. HOE WERKT POLARSTEPS?

U downloadt de app gratis via Google Play Store of Appstore. Dan opent u de app en maakt u een account aan. Daarna kunt u uw profiel verder inen aanvullen. De app moet wel uw locatie kunnen bijhouden om uw reis te kunnen volgen. Geef dit daarom aan tijdens het installatieproces. Polarsteps voldoet aan de privacywetgeving en is dus relatief veilig. Wel is het verstandig om bewust om te gaan met uw privacyinstellingen.

2. HOE GEBRUIKT U DE APP?

Polarsteps werkt grotendeels automatisch. Via gps houdt de app bij

waar u bent geweest en zet deze locaties overzichtelijk op een kaart. Wie dat wil, kan zelf foto’s toevoegen of een korte tekst typen bij elke ‘step’. De app stelt zelfs een titel en locatie voor op basis van waar u bent of van de plek waar de foto’s zijn gemaakt.

U kunt uw reis bijhouden zonder internetverbinding. Zodra u weer wifi hebt, worden de updates automatisch gesynchroniseerd. Dat maakt de app ideaal voor reizen buiten Europa of in gebieden met een beperkte dekking.

3. WAAROM IS POLARSTEPS

LEUK VOOR THUISBLIJVERS?

Uw familie en vrienden kunnen meekijken zonder zelf een account aan te maken. Via een eenvoudige link, die u kunt delen via bijvoorbeeld WhatsApp of e-mail, kunnen zij uw reis volgen. Voor de thuisblijvers is dat niet alleen leuk, het is ook een geruststellend idee. Iedereen ziet waar u bent en blijft zo van uw reisvorderingen op de hoogte. U hoeft dan ook niet voortdurend berichtjes te sturen.

4. WAT BIEDT POLARSTEPS NOG MEER?

4

Na afloop van de reis biedt Polarsteps een leuk extraatje: met één druk op de knop kunt u een professioneel fotoalbum bestellen. De app zet automatisch uw route, foto’s en verhalen in een fraai vormgegeven boek, dat u zelf dan nog naar wens kunt aanpassen. Een mooie manier om uw reisherinneringen tastbaar te maken.

LEDENVOORDEEL

ZekerVoordeel van ANBO-PCOB Energie

Nu met gratis energieklok!

'U koopt als het ware in de zomer zes maanden lang uitsluitend producten die in de aanbieding zijn. En in de winter kiest u voor nieuw!

De energiemarkt is continu in beweging. Gijsbert Kamerman, directeur Energiebesteding, de leverancier van ANBO-PCOB Energie, heeft voor u een slimme oplossing waarmee u flink kunt besparen op energie. Met voordeel in de zomer en zekerheid in de winter.

GIJSBERT KAMERMAN:

Voordeel in de zomer

De energieprijzen in het voorjaar en de zomer worden steeds lager, vooral als de zon schijnt. De afgelopen jaren zien we zelfs het aantal gratis stroomuren toenemen. In 2025 waren er maar liefst zo’n 781 uren waarop de stroomprijs nul euro was (exclusief energiebelasting). Dit noemt Gijsbert Kamerman ‘de aanbiedingen’.

Met ZekerVoordeel kiest u

‘s zomers dan ook voor de voordelige dynamische tarieven.

Zekerheid in de winter

In de winter is dat anders. Door een alsmaar stijgende vraag en weinig tot geen zonne-energie is de energieprijs vaak hoog. Door met ZekerVoordeel de prijs net voordat de winter begint vast te zetten, kiest u op een slim gekozen moment voor rust en zekerheid.

Uren gratis stroom

En de allerslimste keuze is…

Met de unieke, nieuwe oplossing ZekerVoordeel geniet u van het beste van twee werelden: maximaal voordeel met de dynamische zomertarieven en rust en zekerheid met de vaste wintertarieven.

U maakt op dit moment de allerslimste keuze door ZekerVoordeel te combineren met een bijzonder scherpe gasprijs. Dat doet u door de gasprijs voor één of drie jaar vast te zetten.

ANBO-PCOB ENERGIE

Een persoonlijk en vrijblijvend adviesgesprek Voordelige stroomen gastarieven

Overzichtelijk klantenportal met inzage in uw verbruik

Maandelijks een duidelijke e-mail met uw kostenindicatie

Goed bereikbare klantenservice met deskundige medewerkers

Uw energiezaken in vertrouwde handen

Lopend contract? Opgelet!

Zit u nog vast aan een contract met uw huidige energieleverancier, maar loopt dit uiterlijk voor 1 januari 2027 af? Dan stapt u kosteloos over.

In meer dan 80 procent van de gevallen kunnen wij uw energierekening fors verlagen.

Nú is het juiste moment om over te stappen

Dan profiteert u deze zomer nog van gratis stroomuren.

Bel ons op 085 - 486 33 60 (op werkdagen van 09.00 tot 17.00 uur).

E-mailen kan ook: anbo-pcob@energiebesteding.nl Of laat een terugbelverzoek achter op www.anbo-pcob-energie.nl/ energieklok

Of scan deze QR-code:

TIJDELIJK MET

GRATIS ENERGIEKLOK

T.W.V. €59,95*

Kiest u nu voor onze ZekerVoordeel-oplossing, dan krijgt u een slimme energieklok cadeau. Daarmee kunt u op elk moment van de dag in één oogopslag zien op welk moment de dynamische energieprijs het voordeligst is.

U kijkt daarbij twaalf uur vooruit. Zo weet u precies wanneer u bijvoorbeeld uw wasmachine het best kunt aanzetten.

* VOOR DE EERSTE HONDERD KLANTEN. VOOR MEER INFORMATIE EN ONZE ACTIEVOORWAARDEN: WWW.ANBOPCOB-ENERGIE.NL/ENERGIEKLOK

LEDENVOORDEEL

LEKKER EN GEMAKKELIJK GENIETEN

Al meer dan twintig jaar bereiden de chef-koks van Vers aan Tafel ambachtelijke, vriesverse maaltijden. Ideaal voor wie geen tijd, zin of mogelijkheid heeft om zelf te koken. Met ruim 170 maaltijden is er volop keuze, van Hollandse favorieten tot wereldse gerechten. Ook zijn er vegetarische, eiwitrijke en dieetmaaltijden. Het bezorgteam van Vers aan Tafel bezorgt zelf de maaltijden gratis bij u thuis.

Ga naar www.anbo-pcob.nl/versaantafel of bel 085 - 401 64 44.

50% korting altijd 10% korting

EEN HIGH TEA VOOR TWEE

U krijgt nu bij de ruim honderd deelnemende restaurants van Fletcher Hotels maar liefst 50 procent korting op een high tea voor twee personen. Een high tea bestaat een seizoenssoepje, hartige hapjes, scones, brioches belegd met vis of vlees en onbeperkt thee (of koffie). Alle deelnemende hotels liggen op een fantastische locatie.

Ga naar: www.anbo-pcob.nl/fletcher-high-tea

15% korting

ONTDEK VLIELAND OF TERSCHELLLING

Het arrangement Ontdek Het Eiland omvat een overnachting in een van de vier WestCord-hotels op Vlieland of Terschelling – inclusief een uitgebreid ontbijtbuffet, een driegangendiner, koffie met een jutterbitter en gratis bagagevervoer van de boot naar het hotel.

Ga naar www.anbo-pcob.nl/westcord Of bel: 056 - 245 15 60 voor Strandhotel Seeduyn; 056 - 245 26 26 voor Hotel de Wadden; 056 - 244 21 11 voor Hotel Schylge; 056 - 244 33 11 voor ApartHotel Boschrijk.

DE WINKEL VAN

Profiteer van deze exclusieve aanbiedingen. De producten (met twee jaar fabrieksgarantie) worden bij u thuisbezorgd tegen €6,95 verzendkosten. Betaal eenvoudig en veilig via iDEAL of bankoverschrijving.

TRAVELIN’ STRIJN&STUGRUDWANDEL SANDALEN VOOR DAMES EN HEREN

• Sneldrogende voering

• Verstelbare klittenbandsluiting

• Ergonomisch voetbed

• Rubberen profielzool met extra grip

€109,95

i.p.v. €219,95

€39,95

i.p.v. €89,95

SLIMME PLAFONDLAMP MET VENTILATOR

• Te bedienen met app of afstandsbediening

• Met zomer- en winterstand

• Ventilator met zes standen

• Natuurlijke briesfunctie

• Instelbare lichtkleur (met RGB-functie)

ARTIKELNR. BREND BR-2253

EENMALIG 10% EXTRA KORTING

MAAK VOORDELIG KENNIS MET DE WINKEL VAN ANBOPCOB ANBO-PCOB-leden krijgen eenmalig 10 procent extra korting op een bestelling. Gebruik hiervoor de kortingscode LEDEN10 in het bestelproces. Deze actie is geldig tot en met 31-12-2026. De korting geldt niet voor de verzendkosten. Ga naar www.dewinkelvananbo-pcob.nl of scan de QR-code.

OMDAT U ERTOE DOET!

Een selectie van onze partners:

RCN Vakantieparken

SeniorWeb

AMAC

Medipoint

SeniorenTAB

ZilverFitness

Thuisnotaris

Optisport

10% korting

€5,50 introductiekorting op het lidmaatschap

Tot 10% korting

10% korting 10% korting

gratis proefles en 5% korting

10% korting op uw (levens)testament

10% korting

Bloemenpark Appeltern 20% korting

Kijk voor het complete aanbod doorlopend ledenvoordeel op: www.anbo-pcob.nl/ledenvoordeel

ANDERS VERMELD. ANBOPCOB IS NIET AANSPRAKELIJK EN DRAAGT GEEN FINANCIËLE VERANTWOORDELIJKHEID VOOR DE TOTSTANDKOMING EN UITVOERING VAN DE OVEREENKOMSTEN TUSSEN AANBIEDERS VAN LEDENVOORDEEL EN ANBOPCOBLEDEN.

Speciaal verzorgde

Ackersate-vakantieweken

Naar de Veluwe 2026

Zin in een zorgeloze vakantie op de prachtige Veluwe? Tijdens onze compleet verzorgde seniorenreizen staat genieten centraal. U beleeft een ontspannen en gezellige tijd, waarbij alles tot in de puntjes voor u is geregeld. Denk aan smakelijke maaltijden, leuke uitstapjes, inspirerende activiteiten en volop gelegenheid om te ontspannen in uw eigen comfortabele accommodatie.

Of u nu graag nieuwe mensen ontmoet, samen op pad gaat of juist in alle rust wilt genieten, er is alle ruimte om uw verblijf op uw eigen manier in te vullen. In 2026 zijn er nog plaatsen beschikbaar tijdens onze reizen in september en oktober. Bekijk de beschikbare data en boek direct via www.ackersate.nl/seniorenreizen, voordat alle plaatsen zijn vergeven!

Vakantiepark Ackersate Harremaatweg 26, Voorthuizen

Wilt u meer informatie of gelijk reserveren?

Website:

Mail:

Telefoonnummer:

www.ackersate.nl/seniorenreizen info@ackersate.nl 0342 - 471274

All-in abonnement

voor een scootmobiel of elektrische driewielfiets

Binnen 5 werkdagen geleverd met rijinstructie

Inclusief verzekering, onderhoud, reparatie, pechservice

Opzegtermijn van slechts 2 weken

Vanaf €199 per maand

Meer weten? welzorg.nl/flex

MAG ANBOPCOB UW VRIEND ZIJN?

De VriendenLoterij kent u vast wel. Misschien speelt u iedere maand mee, in de hoop een van de vele prijzen te winnen. Veel ouderen doen ook mee omdat zij dan gratis de VIP-KAART krijgen. Met héél veel voordelen!

Met de VIP-KAART kunt u gratis naar ruim 180 musea! En u krijgt flinke korting bij theaters, bioscopen, dierenparken en kastelen. Maar behalve het eigen voordeel is er nog iets veel mooiers aan het mee-

spelen met de VriendenLoterij. Minimaal 40 procent van ieder lot gaat naar organisaties die de wereld mooier, leuker en socialer maken: van musea en monumenten tot sportclubs en verenigingen die mensen samenbrengen.

Ú bepaalt het goede doel

Het fijne is: als u meespeelt met de VriendenLoterij mag u zelf kiezen voor welk goed doel u meedoet. Minimaal 40 procent van de inleg van uw lot(en) gaat dan direct naar de organisatie, club of vereniging van uw keuze. En dat kan ook ANBO-PCOB zijn!

Vrienden worden?

Wij vragen u: mag ANBO-PCOB uw vriend zijn? Met andere woorden: wilt u ons bij de VriendenLoterij opgeven als het goede doel van uw keuze? Dat zouden we erg waarderen. ANBO-PCOB krijgt immers geen subsidie van de overheid. De bijdragen van de VriendenLoterij helpen ons om het werk als belangenbehartiger te blijven doen.

Zo regelt u het snel

Als u al meespeelt, kunt u het goede doel van uw lot met één telefoontje doorgeven aan de ledenservice van de VriendenLoterij. Zo werkt het:

1. Houd de registratiecode van ANBO-PCOB Woerden bij de hand: 21840 .

2. Bel 088 - 020 10 20

3. Kies optie 3 in het keuzemenu (wijzigen van uw gegevens).

4. Vertel de medewerker van de VriendenLoterij dat u het goede doel van uw lot graag wil laten omzetten naar ANBO-PCOB Woerden, met registratiecode 21840.

5. ANBO-PCOB is vanaf het eerstvolgende incassomoment het goede doel van uw lot .

BEL & WIN

We hebben ook voor deze editie weer een prachtige prijs die u kunt winnen als u de oplossing van de puzzel goed heeft. Hoe het werkt? Maak de puzzel, noteer de oplossing en bel of sms die door. U kunt zo vaak meedoen als u wilt. Succes!

BEL 0909 - 0108

Bel 0909 - 0108 (€0,60 per gesprek), kies voor optie 1 (puzzelprijs) en spreek de oplossing in. Uw telefoonnummer wordt automatisch genoteerd.

OF SMS NAAR 3669

Sms naar 3669 de tekst MAGAZINE<spatie>OPLOSSING

Dus bijvoorbeeld: magazine broodkruimel (€0,60 per deelname). Heeft u een geheim nummer? Sms dan behalve de oplossing ook uw telefoonnummer.

Prijswinnaars krijgen persoonlijk bericht.

Oplossing puzzel in editie 3: rijgveter

SLUITINGSDATUM

U kunt meedingen naar deze prijs tot 21 juli 2026.

rit fiets lastige keus kade groente lef kuil verwerping tonen takel 7

Zweedse puzzel

Zweedse puzzel

hoeveelheid maalinrichting waakzaam heden deel van het oor afgod massa 8

trommel zanggodin vliegende schotel

kraaiachtige vogel

Nederlandse schaakgrootmeester misnoegen gedorste halmen

niet tegen stadium omloop biljartstok Noor 4 onbepaald voornaamwoord bloeiwijze woonboot persoonlijk vnw. bakplaats

inleidende muziek

vreemde munt vogel las bedekking erffactor betamen deksel 5 stappen rund na zessen vochtig inzet smoren zuilengang gezicht 2 slee artikel open ruimte i.e. huis blank deel van een atoom boven file voorschrift noot 1 niet vóór luchtalarm wielerterm vent 3

Breng de letters uit de genummerde vakjes over naar de gelijkgenummerde vakjes van de oplossingsbalk.

Breng de letters uit de genummerde vakjes over naar de gelijkgenummerde vakjes van de oplossingsbalk. 1

PUZZEL

Win een van de twee sets

GLORIA MultiBrush PLUS

+ steen- en voegenborstel + accu en oplader SLIM SCHOON SET

T.W.V. €259,90

Alles-in-één-apparaat

Eén apparaat voor een stralende tuin en schoon terras. De draadloze GLORIA li-on MultiBrush PLUS maakt tegels, voegen en houten vlonders makkelijk en razendsnel schoon. Met de apart verkrijgbare opzetstukken – zoals een verticuteerrol, maaier en gazonbeluchter –houdt dit handige apparaat zelfs uw gazon in topconditie.

Winnen en direct beginnen

Het multifunctionele schoonmaakapparaat werkt op een snel oplaadbare accu, dus u kunt hem overal gebruiken. U klikt een opzetstuk op de steel en kunt direct beginnen aan de klus.

Met een accu van Bosch

Als u de GLORIA li-on MultiBrush PLUS wint, krijgt u er gratis een

steenborstel, een staaldraadvoegenborstel en een Bosch-accu plus oplader bij.

De GLORIA li-on MultiBrush PLUS met steen- en voegenborstel heeft een adviesprijs van €169,95. De Bosch Startset met accu en oplader kost €89,95.

Meer weten?

Ga naar www.gloriagarten.de/nl

COR EN MARIANNE DE ZEEUW BEIDEN 79

‘Dit

werk schenkt ons zoveel vreugde’

Vrienden van Cor en Marianne werken bij een reisorganisatie voor mensen met een verstandelijke beperking. “Volgens hen zouden ook wij hiervoor goed werk kunnen verrichten”, zegt Corry. “Zelf zagen we dat niet meteen, maar ze bleken gelijk te hebben.”

Cor en Marianne werkten bij dezelfde werkgever, allebei in een managementfunctie. Toen hun werkgever ging verhuizen, vonden ze het wel genoeg en gingen ze met pensioen. Cor: “Vrienden zeiden dat de talenten die we op ons werk hadden ontwikkeld, goed van pas zouden komen bij hun reisorganisatie. Zo kwam het dat we daar zijn gestart als vrijwilliger. En we bleken het fantastisch te vinden!” Een half jaar later werden Cor en Marianne beiden ‘bevorderd’ tot coördinator. “Als coördinator stel je het team samen, regel je alle zaken

rondom de reis, plan je de reis en ben je verantwoordelijk voor de financiën”, vertelt Cor.

REIZEN OVER DE WERELD EN... BINGO SPELEN!

“We gaan trouwens niet vaak als koppel mee op reis,” zegt Marianne. “Behalve de kerstreis omdat we kerst echt samen willen doorbrengen. We zijn begonnen met reizen in Nederland. Later zijn we de hele wereld over gegaan: Ecuador, Zuid-Afrika, Amerika, Tanzania. Maar de reizen in Nederland zijn toch vaak het leukst.

En weet je wat het hoogtepunt is van elke reis? De bingo-avond! Het gaat bij ons niet om de duurste cadeaus, de mensen worden ook echt blij van een pen of een knuffel. Als de wereld alleen maar zou bestaan uit verstandelijk gehandicapten, dan zou alles er een stuk zachter en vriendelijker uitzien.”

HET IS ONDANKS ALLES VERVULLEND WERK

Het vrijwilligerswerk schenkt Cor en Marianne veel vreugde. “Het is

vervullend om dit voor de medemens te mogen doen en het heeft ons ook persoonlijk veranderd”, zegt Cor. “We zijn dankbaarder geworden en hebben er mooie vriendschappen met onze medevrijwilligers aan overgehouden. Natuurlijk is het niet alleen maar leuk wat we meemaken. Soms krijgen we te maken met ziekte, overlijden, ziekenhuisbezoek, agressie. We dragen een grote verantwoordelijkheid voor de groep.” Marianne: “En als iemand misselijk wordt en gaat overgeven, dan ruimen wij het daarna gewoon weer op.”

TEVREDEN ZIJN MET WAT JE HEBT

“We zijn altijd de oudsten”, vertelt Cor. “Dat maakt het ook zo leuk voor ons. Al die jeugd om ons heen. Dat houdt ons jong.” Marianne: “In het begin hebben we ook veel jongerenreizen begeleid. Dat was geweldig; de verliefdheden, het liefdesverdriet, de nachten in de disco. Maar nu doen we geen jongerenreizen meer. Die zijn nu net een tikkie te zwaar voor ons.”

Wat Cor en Marianne de volgende generaties willen meegeven? Cor: “Wees tevreden met je leven, met wat je hebt en ervaart.” Marianne: “En als je de kans krijgt, zorg ook eens voor anderen. Dat geeft zo veel voldoening.”

Het verhaal van Cor en Marianne vindt u ook op onze website: www.anbo-pcob.nl/cor-en-marianne

De overige elf kalenderverhalen verschijnen uiteindelijk allemaal op www.anbo-pcob.nl/ouderenmaken-het-verschil

BESTEL NU!

Als lid van ANBO-PCOB kunt u de verjaardagskalender met korting aanschaffen.

De kalender kost voor leden €12,50 (exclusief €5 verzendkosten). Voor meer informatie: www.anbo-pcob.nl/kalender Op deze pagina kunt u de kalender ook bestellen. Gebruik daarbij de kortingscode 7VKSHP.

U kunt de kalender ook bestellen via onderstaande QR-code. Gebruik dan eveneens de kortingscode 7VKSHP.

SAMEN STERK!

KENT U IEMAND DIE DE HULP VAN ANBOPCOB GOED KAN GEBRUIKEN?

Maak die persoon dan nu voordelig lid

MAAK IEMAND

LID EN KRIJG

EEN VVV CADEAUKAART VAN €15

De eerste 6 maanden zijn gratis, daarna €4 per maand*

HUIDIG ANBOPCOB LID JA, ik maak iemand lid en krijg een VVV Cadeaukaart ter waarde van €15 cadeau.

Voornaam Tussenvoegsel

Achternaam

Postcode Huisnr.

Lidnummer

E-mailadres

Telefoonnummer

*VOORWAARDEN De actie geldt t/m 21 juli 2026. Eén VVV Cadeaukaart per geworven lid. Hoe meer leden, hoe meer cadeaubonnen. Geef uw gegevens door op www.anbo-pcob.nl/lidwerftlid . Of vul de bon in en stuur deze naar: ANBO-PCOB o.v.v. ‘LWL’ , Postbus 2012, 3440 DA Woerden . U kunt ook bellen met onze Ledenservice: 0348 - 46 66 66 (0 9.00 - 16.00 uur). Na het eerste jaar wordt het lidmaatschap automatisch met een jaar verlengd.

NIEUW ANBOPCOB LID JA, ik word lid van ANBO-PCOB en betaal de eerste 6 maanden niets. Daarna betaal ik €4 per maand (automatische incasso).

Heer Mevr. Voorletters Tussenvoegsel

Achternaam

Straat

Postcode Woonplaats

E-mailadres

Telefoonnummer

Geboren op: / /

Huisnr.

Handtekening

Datum: / /

OuderenWijzer juni/juli 2026

OuderenWijzer is een uitgave van ANBO-PCOB en verschijnt 8x per jaar.

Contact met ANBO-PCOB?

E-mail: contact@anbo-pcob.nl

Telefoon: 0348 – 46 66 66

Website: www.anbo-pcob.nl

Veranderingen in uw gegevens, zoals een adreswijziging? Geef ze door via bovenstaand emailadres of telefoonnummer!

Lid worden?

Ga naar www.anbo-pcob.nl/word-lid

Of bel 0348 - 46 66 66

Opzeggen?

Leden: schriftelijk één maand voor het einde van uw lidmaatschap via: contact@anbo-pcob.nl of www.anbo-pcob.nl/opzeggen of Postbus 2012, 3440 DA Woerden

Redactie OuderenWijzer

E-mail: magazine@anbo-pcob.nl

Hoofdredactie: Ingrid Nies

Eindredactie: Sylvia Aué

Redactiemedewerker: Suzanne Meeboer

Aan dit nummer werkten mee:

Aldo Allessie, Jurriën Beerda, Monica Boschman, Martijn van der Donk, Kirsten Dorrestijn, Lotte Dijkstra, Jeroen Fidder, Anita Harte, Egbert Hartman, Simon van Herpen, Rob Hoekstra, Jaap Jongbloed, Mark Kohn, Mans Kuipers, Maarten Laupman, Ed Lodewijks, Rianne van der Molen, Arnaud Mooij, Sanne Romeijn, Janita Sassen, Yvette Sens, Anne Valkenburg, Arjan Visser.

Concept en vormgeving

Studio Room

SERVICE

Druk

Senefelder Misset, Doetinchem

Adverteren

Dock35 Media

Frank Roosenbeek 0314 - 35 58 30 frank@dock35media.nl

Bladerbare versie

Leden kunnen OuderenWijzer ook gratis online lezen. Ga naar: anbo-pcob.nl/magazine

Gesproken versie

OuderenWijzer is via CBB ook beschikbaar in gesproken vorm. Bel 0348 - 46 66 66. Of mail naar contact@anbo-pcob.nl

Copyright/advertenties

Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen zonder toestemming van de uitgever. ANBO-PCOB draagt op geen enkele wijze verantwoordelijkheid voor advertenties/bijsluiters.

Ouder worden doe je niet alleen. Ontmoetingen met anderen en mee blijven doen, zorgen voor vreugde in het leven. ANBO-PCOB - dé invloedrijkste ouderenverenigingzet zich in opdat ouderen gezien worden en betrokken blijven. We geven ouderen een stem in Den Haag en bieden informatie, voordeel, advies en hulp. Leden ontmoeten elkaar in de ruim tweehonderd lokale afdelingen en online op ons Trefpunt. We werken graag samen met andere partijen.

ANBO-PCOB: Samen sterk

HET VOLGENDE NUMMER

VERSCHIJNT OP 21 JULI

INTERVIEW

RUTH JACOTT:

‘Dit wordt de tijd van leven’mijn

DOSSIER

Armoede: niet alle ouderen zijn rijk!

AAN DE TAND GEVOELD: Wouter Koolmees, NS

VERKIEZING

LEDENRAAD

Wie krijgt uw stem?