RAI Amsterdam - jaarverslag 2015

jaarverslag 2015

Beste bedrijfsresultaat sinds 2007 in cyclus van oneven jaren

1,75 miljoen bezoekers in Convention Centre een recordaantal dit decennium

Nationale evenementen tonen bescheiden groei economisch herstel werkt door

Verdere groei internationale evenementen strategie werpt vruchten af

Amtrium in gebruik genomen multifunctioneel congresgebouw vergroot flexibiliteit

Foto op de cover: impressie van de AutoRAI, 2015.

Disclaimer: indien in dit jaarverslag wordt gesproken over ‘RAI Amsterdam', ‘wij’, ‘de onderneming’ of vergelijkbare aanduidingen, dan wordt daarmee RAI Holding B.V. bedoeld zoals toegelicht in paragraaf ’Corporate governance‘. Onderdelen van dit jaarverslag bevatten vooruitzichten op de toekomst. Deze onderdelen kunnen – zonder beperking – verwachtingen bevatten over toekomstige gerealiseerde en ongerealiseerde resultaten, rendementen, uitkeringen, overheidsmaatregelen, de invloed van andere regulerende maatregelen op de activiteiten van RAI Amsterdam, dochterondernemingen en macro-economische trends en de prestaties van RAI Amsterdam daarin. Dergelijke uitspraken worden voorafgegaan door, gevolgd door of bevatten woorden als ‘gelooft’, ‘verwacht’, ‘prognosticeert’, ‘meent’, ‘anticipeert’ of vergelijkbare uitdrukkingen. Deze toekomstgerichte uitspraken zijn gebaseerd op de huidige aannames over toekomstige activiteiten en zijn onderhevig aan bekende en onbekende factoren en andere onzekerheden waarvan vele buiten de invloedssfeer van RAI Amsterdam, waardoor toekomstige, feitelijke resultaten materieel kunnen afwijken van deze verwachtingen.

Met het oog op Titel 9, Boek 2 BW maakt de in de hoofdstukken ‘In Vogelvlucht' 'Governance en Risicomanagement' en 'Bijlagen' weergegeven informatie onderdeel uit van het hoofdstuk ‘Verslag van de directie’. Om presentatieredenen wordt deze informatie niet in dit hoofdstuk herhaald.

Inhoudsopgave . . . . . . .

1. In vogelvlucht

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

. 4.

.

.

.

.

.

. . .

Profiel

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

. 5.

.

.

.

.

.

. . . . .

Kerncijfers

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

. 8.

.

.

.

.

.

. . . . . . .

Voorwoord CEO

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.10.

.

.

.

.

.

. . . . . . . . . . . .

Samenstelling RvC en directie

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.14.

.

.

.

.

.

. . . . . . . . . .

De kracht van verbinding

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.16.

.

.

.

.

.

. . . . . . . . . .

Zo faciliteren wij succes

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.17.

.

.

.

.

.

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

2. Bericht van de Raad van Commissarissen

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

. 18.

.

.

.

.

.

.

. . . . . . . . . .

Aan onze aandeelhouders

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.19.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

. 28.

.

.

.

.

.

. . . . . . . . . .

Resultaten in verslagjaar

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.29.

.

.

.

.

.

. . . . . .

Evenementen

. . . . . . . . . . .

3. Verslag van de directie

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.32.

.

.

.

.

.

. . . . . . .

Dienstverlening

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.45.

.

.

.

.

.

. . . . .

Faciliteiten

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.50.

.

.

.

.

.

. . . .

Strategie

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.56.

.

.

.

.

.

. . . . . . . . . . . . . .

Implementatie strategie in verslagjaar

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.59.

.

.

.

.

.

. . . . . . . . . .

Personeel en organisatie

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.63.

.

.

.

.

.

. . . . . . . . . . .

Eigen en vreemd vermogen

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.71.

.

.

.

.

.

. . . . . .

Vooruitzichten

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.75.

.

.

.

.

.

. . . . . . . . . . . . . . .

4. Governance en risicomanagement

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

. 78.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

. . . . . . . . .

Corporate governance

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.79.

.

.

.

.

.

. . . . . . . .

Risicomanagement

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.86.

.

.

.

.

.

. . . . . . .

5. Jaarrekening

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

. 90.

.

.

.

.

.

. . . . .

Algemeen

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.91.

.

.

.

.

.

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

1.1. Geconsolideerde balans (v贸贸r voorstel resultaatbestemming)

.

.

.

.

.

.

.

.96.

.

.

.

.

.

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

2.1. Geconsolideerde winst- en verliesrekening

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.97.

.

.

.

.

.

. . . . . . . . . . . . . . .

3.1. Geconsolideerd kasstroomoverzicht

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.98.

.

.

.

.

.

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Toelichting op de geconsolideerde balans per 31 december 2015

.

.

.

.

.

.

.

.99.

.

.

.

.

.

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Toelichting op de geconsolideerde winst- en verliesrekening 2015

.

.

.

.

.

.

. 105 . .

.

.

.

.

.

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

4.1. Enkelvoudige balans (v贸贸r voorstel resultaatbestemming)

.

.

.

.

.

.

.

. 108 . .

.

.

.

.

.

. . . . . . . . . . . . . . . .

5.1. Enkelvoudige winst- en verliesrekening

.

.

.

.

.

.

.

.

. 109 . .

.

.

.

.

.

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Toelichting op de enkelvoudige balans per 31 december 2015

.

.

.

.

.

.

.

. 110 . .

.

.

.

.

.

. . . . . . . . .

6. Overige gegevens

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

. 114 . .

.

.

.

.

.

. . . . . . . . . . . .

Voorstel resultaatbestemming

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

. 115 . .

.

.

.

.

.

. . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

. 117 . .

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

. 120 . .

.

.

.

.

.

. . . . . . . . . . . . . . . . . .

Personalia management en ondernemingsraad

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

. 121 . .

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

. 122 . .

.

.

.

.

.

. . . . .

8. Colofon

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

. . . . .

7. Bijlage

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

#01

In vogelvlucht

4

Profiel RAI Amsterdam is een internationale beurs- en congresorganisatie. Wij zien het als ons vak om mensen samen te brengen, te verbinden en te inspireren door betekenisvolle ontmoetingen te organiseren en faciliteren.

Missie en strategie Onze missie: 'Inspiring people' RAI Amsterdam creëert de

Het inspireren van mensen, dat is waar alles bij RAI Amsterdam uiteindelijk om draait. We noemen

condities waarin inspirerende

dit in één begrip: 'Inspiring people'. We geloven in de kracht van verbinding en creëren de condities

ontmoetingen plaatsvinden

waarin inspirerende ontmoetingen kunnen plaatsvinden. Of het nu gaat om een publieksbeurs, een groot congres, een internationale vakbeurs, een dance-event of een theatervoorstelling: in alles wat we doen staat deze essentie - het inspireren van mensen - centraal.

Strategie: 'het verhogen van de waarde van ontmoeting' leveren van maximale toegevoegde waarde

RAI Amsterdam wil haar bezoekers toegevoegde waarde leveren door hen samen te brengen in een inspirerende omgeving. Zo dragen wij bij aan hun zakelijk succes, memorabel moment, plezierige avond of aan een ander doel dat hen verbindt. Daarom voert RAI Amsterdam een strategie die gericht is op het maximaal verhogen van de waarde van de ontmoeting, in al zijn aspecten.

afgestemd op de wensen van de hedendaagse bezoeker

De essentie om mensen samen te brengen en te inspireren is niet gewijzigd ten opzichte van de eerste beurs, die ruim 120 jaar geleden door de RAI is georganiseerd. De wijze waarop RAI Amsterdam hieraan invulling geeft, is geheel afgestemd op de wensen van de hedendaagse en toekomstige bezoeker.

Organisatie Vanuit twee bedrijfsonderdelen werkt RAI Amsterdam aan de realisatie van deze strategie.

Convention Centre circa 500 evenementen

Het RAI Amsterdam Convention Centre is een innovatief, duurzaam en kostenefficiënt gebouwencomplex, gelegen op een goed bereikbare locatie op relatief korte afstand van het centrum. In het Convention Centre worden jaarlijks circa 500 evenementen georganiseerd die zo’n 1,6 miljoen bezoekers trekken.

Medewerkers: gastvrijheid voorop jarenlange ervaring, de meest uiteenlopende wensen worden vervuld

Of het nu gaat om een vergadering van vijf personen, om 50.000 congresbezoekers of 250.000 beursbezoekers: RAI-medewerkers zijn trots dat zij door hun jarenlange ervaring en expertise een breed scala aan services en diensten kunnen bieden die een gastvrije ontvangst garanderen. Het is de professionaliteit van medewerkers die er voor zorgt dat de meest uiteenlopende wensen naar tevredenheid kunnen worden vervuld.

5

Multifunctioneel gebouwencomplex de dynamiek van combinatieverhuur: snel en flexibel wisselen tussen evenementen

locatie uitstekend bereikbaar

De kracht van het RAI Amsterdam Convention Centre is de multifunctionaliteit van het gebouw waardoor snel en flexibel kan worden gewisseld tussen de meest uiteenlopende combinaties van gebruik. De effectieve bezettingsgraad (gewogen gemiddelde) van het RAI Amsterdam Convention Centre behoort tot de hoogste van Europa.

Het Convention Centre is gelegen aan de rand van de binnenstad en beschikt over een eigen treinen metrostation en binnenkort, als de Noord/Zuidlijn in 2017 opent, bovendien over een tweede metrostation. In minder dan 10 minuten reistijd staan bezoekers dan niet alleen in de centrale hal op luchthaven Schiphol, maar ook midden in het centrum van de hoofdstad.

Exhibitions: organisatie en exploitatie van eigen beurstitels 25 nationale en internationale

Ongeveer de helft van de omzet van RAI Amsterdam is gerelateerd aan eigen evenementen. De

consumenten- en vakbeurzen

divisie RAI Exhibitions ontwikkelt en exploiteert deze beurstitels. In totaal organiseert zij jaarlijks circa 25 consumenten- en vakbeurzen, zowel nationaal als internationaal. Deze evenementen vinden plaats in Amsterdam maar ook elders in Nederland en in het buitenland.

Sterke internationale positie wereldmarktleider in vijf sectoren

Door een duidelijke focus op eersteklas (internationale) evenementen en kennis van markten en doelgroepen heeft RAI Amsterdam eigen beurstitels die in vijf sectoren wereldmarktleider zijn.

Deze sectoren (respectievelijk beurstitels) zijn: professionele schoonmaak (ISSA/INTERCLEAN), remanufacturing (ReMaTec), verkeerstechnologie (Intertraffic), de maritieme sector (METSTRADE) en watertechnologie (Aquatech). Ook de diverse internationale beurzen en congressen die derden organiseren in het RAI Amsterdam Convention Centre, maar ook de door RAI Exhibtions georganiseerde (spin-off)beurzen in China, Mexico, Turkije en de USA, dragen bij aan de sterke internationale positie.

Fysieke en virtuele ontmoeting nieuwe media ondersteunen evenementen

Naast de fysieke ontmoeting op evenementen faciliteert RAI Amsterdam ook de virtuele ontmoeting buiten het evenement. Zo wordt het bereik van beurzen en congressen vergroot en wordt breder contact onderhouden met de doelgroepen en communities, ook buiten de periode van het evenement.

Betekenis voor stad en maatschappij RAI Amsterdam stimuleert stad en regio

In stad en regio stimuleert RAI Amsterdam de economie. Hotels, restaurants, musea, vervoerders, toeleveranciers en de luchthaven profiteren van de grote aantallen exposanten en bezoekers die de stad aandoen vanwege (veelal internationale) beurzen, congressen en evenementen. Eind 2014 is de economische betekenis van RAI Amsterdam voor de metropool Amsterdam opnieuw in kaart gebracht. Hieruit bleek dat de waarde van RAI Amsterdam voor de stad en regio de afgelopen jaren verder is toegenomen. Zo zorgt RAI Amsterdam voor een jaaromzet in de regio Amsterdam van ruim 600 miljoen euro per jaar en voor werkgelegenheid voor ruim 7.000 banen op full time basis.

6

koploper in maatschappelijk

Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) is een integraal onderdeel van het beleid van

verantwoord ondernemen

RAI Amsterdam. De MVO-aanpak van RAI Amsterdam is internationaal bekroond met de meest prestigieuze duurzaamheidscertificeringen. De voortgang op de 15 MVO-beleidsterreinen wordt jaarlijks gerapporteerd in een separaat duurzaamheidsverslag.

Aandeelhouders twee aandeelhouders

RAI Vereniging: 75%

RAI Amsterdam heeft twee aandeelhouders: RAI Vereniging en Gemeente Amsterdam.

Grootaandeelhouder van RAI Amsterdam is RAI Vereniging (75 procent). RAI Vereniging is de branchevereniging van fabrikanten, importeurs en groothandel in mobiliteit gelieerde producten zoals auto’s, vrachtauto’s, fietsen en aanhangers. De vereniging telt 500 leden. De betrokkenheid van RAI Vereniging bij RAI Amsterdam voert ver terug in de tijd. De rijwielindustrie startte in 1893 met het organiseren van een jaarlijkse beurs in Amsterdam. Enkele jaren, nadat ook de autoindustrie deelnam, ontstond de naam RAI, naar ‘Rijwiel en Automobiel Industrie’.

Gemeente Amsterdam: 25%

De overige aandelen zijn in handen van de Gemeente Amsterdam (25 procent). De deelname van de Gemeente Amsterdam dateert van 1956 en heeft een economische achtergrond.

Medewerkers 400 medewerkers en circa 3.000 flexkrachten

Bij RAI Amsterdam werken circa 400 medewerkers (circa 375 FTE). Circa de helft vervult een commerciële functie, 40 procent een operationele functie en 10 procent behoort tot de staf.

Hiernaast worden op evenement-basis flexkrachten ingezet. RAI heeft een vaste flexibele schil van zo'n 300 terugkerende flexkrachten en zet op jaarbasis in totaal zo'n 3.000 flexkrachten in.

7

Kerncijfers Evenementen en bezoekers: tot en met 2012 inclusief MECC Maastricht.

Evenementen Aantallen

2015

2014

2013

2012

2011

Internationale evenementen

41

54

47

48

47

Nationale evenementen

43

43

48

59

59

Voorstellingen

39

55

85

119

83

Overige evenementen

325

383

297

403

406

Totaal in Amsterdam

448

535

477

629

595

Elders in Nederland

1

1

-

4

8

Elders in buitenland

9

8

10

6

7

10

9

10

10

15

458

544

487

639

610

2015

2014

2013

2012

2011

330

471

451

392

306

1048

672

677

764

1058

Totaal buiten Amsterdam

Totaal

Bezoekers Aantallen x 1.000

Internationale evenementen Nationale evenementen Voorstellingen Overige evenementen Totaal in Amsterdam

40

62

80

125

82

327

313

173

152

140

1.745

1.517

1.381

1.433

1.587

Elders in Nederland

7

-

-

50

79

Elders in buitenland

83

62

67

62

43

Totaal buiten Amsterdam

90

62

67

112

122

1.835

1.582

1.448

1.544

1.708

2015

2014

2013

2012

2011

Totaal

Organisatoren Aantal en rapportcijfer

Events externe organisatoren

434

521

464

616

580

Klanttevredenheid

7,7

7,8

7,6

7,4

7,3

2015

2014

2013

2012

2011

15.816

18.649

15.389

16.364

16.453

60%

63%

55%

52%

52%

7,5

7,6

7,4

7,3

7,2

Exposanten Aantal en rapportcijfer

Exposanten Waarvan uit buitenland Klanttevredenheid

8

Omzet en resultaat x â‚Ź 1 mln

2015

2014

2013

2012

2011

Beurzen en evenementen

56,9

47,5

39,4

52,5

53,5

Accommodatieverhuur

18,1

22,3

23,6

23,2

23,5

-

-

-

3,2

4,0

Catering

15,5

15,1

17,8

16,9

18,1

Parkeren

5,9

4,5

4,3

5,4

6,2

Hotelcommissies

3,3

3,4

3,5

3,1

3,3

Facility services

24,3

24,8

20,8

22,3

18,2

Uitgeven van vakbladen

Overige

2,1

2,1

7,2

8,1

6,8

126,2

119,7

116,6

134,7

133,6

Uitbesteed werk

58,6

45,4

46,0

57,3

58,9

Lonen en salarissen, incl. sociale

27,8

29,2

29,1

31,5

31,0

13,8

14,3

15,3

15,8

14,5

Omzet

en pensioenlasten Afschrijvingen Overige bedrijfskosten Bedrijfskosten

17,0

17,2

19,1

24,1

21,4

117,2

106,1

109,5

128,7

125,8

22,7

27,9

22,4

21,7

22,8

8,9

13,7

7,1

6,0

7,8

7,1%

11,4%

6,1%

4,5%

5,8%

4,2

9,3

3,3

2,1

3,1

EBITDA

Bedrijfsresultaat Als % omzet

Nettoresultaat

Balans x â‚Ź 1 mln

2015

2014

2013

2012

2011

86,7

84,7

77,7

76,4

76,3

Groepsvermogen Balanstotaal

201,8

198,0

189,9

196,2

203,9

Solvabiliteit

43,0%

42,8%

40,9%

38,9%

37,4%

2015

2014

2013

2012

2011

375

384

390

479

489

100%

100%

100%

100%

99%

-

7,9

-

7,7

-

Personeel In dienst bij groep, gemiddeld

Medewerkers, FTE Waarvan in Nederland Medewerkertevredenheid (tweejaarlijks)

9

Voorwoord CEO Hard gewerkt, goede resultaten tevreden met performance

2015 was een goed jaar voor RAI Amsterdam. In het verslagjaar bedroeg het bedrijfsresultaat € 8,9 miljoen. De recordcijfers van het exceptionele 2014 werden niet geëvenaard, maar alle voor 2015 gestelde doelen zijn gerealiseerd. Kijkend naar onze tweejaarlijkse evenementencyclus hebben wij in 2015 het beste resultaat van de oneven jaren gerealiseerd sinds 2007.

1,7 miljoen bezoekers

In 2015 mochten we 1,75 miljoen bezoekers in het RAI Amsterdam Convention Centre ontvangen, een recordaantal sinds 2009. Vanaf de opening van het huidige RAI-complex in 1961 zijn al 99,6 miljoen bezoekers geteld. In het voorjaar van 2016 verwelkomen we de 100 miljoenste bezoeker.

kwaliteitsindicatoren scoorden goed

Ook onze kwaliteitsindicatoren scoorden goed, ondanks de lichte daling met 0,1 ten opzichte van 2014. De klanten beoordeelden ons met een 7,7 (organisatoren) en een 7,5 (exposanten). De medewerkertevredenheid, die tweejaarlijks wordt gemeten, bereikte eind 2014 een hoogtepunt met een score van 7,9.

RAI Amsterdam belangrijke regionale stimulans economie

Naast de resultaten voor RAI Amsterdam, is ook de bijdrage die wij leveren aan de economie in de regio Amsterdam verder verbeterd: één euro toegevoegde waarde voor het RAI Amsterdam Convention Centre levert zeven euro op voor toerisme en bedrijven in de omgeving. Mede door de groei van internationale evenementen, die meer omzet genereren voor hotels, restaurants, luchtvaart en ander vervoer dan nationale evenementen, is de invloed van RAI Amsterdam gestegen. In het verslagjaar genereerde RAI Amsterdam ruim 1 procent van de Amsterdamse economie in termen van toegevoegde waarde, een maatschappelijke bijdrage waar we trots op zijn.

gecertificeerd als Top Employer

Trots zijn we ook op onze certificering als Top Employer die we in februari 2016 voor het tweede jaar op rij behaalden. Door het Top Employers Instituut is een onafhankelijk onderzoek uitgevoerd dat heeft aangetoond dat RAI Amsterdam werk maakt van goed werkgeverschap. De certificering is een blijk van erkenning dat RAI Amsterdam zich met toewijding richt op de ontwikkeling van haar medewerkers.

“Op basis van onze tweejaarlijkse evenementencyclus heeft RAI Amsterdam ook in het verslagjaar de trend van een stijgend bedrijfsresultaat voortgezet”

10

Internationale waardering voor AutoRAI editie 2015 was een succes

Met veel genoegen denken we terug aan de 2015-editie van de AutoRAI 2015. Dankzij een gezamenlijke inspanning van directie, medewerkers en RAI Vereniging werd een vernieuwd, uniform en (kosten)efficiënt concept neergezet. Dit ‘gallery’-concept kreeg volop waardering van de exposanten, zorgde voor mooie bezoekersaantallen en werd zelfs internationaal bekroond met de eerste prijs in de categorie Trade Show bij de European Best Event Awards (EuBea) in Sevilla.

helaas onvoldoende basis voor continuïteit

Ondanks internationaal lovende reacties, is er onvoldoende basis voor continuïteit naar editie 2017. Al in de zomer van 2015 bleek dat er te weinig merken bereid waren om zich in te schrijven, waardoor er geen volgende editie kan worden georganiseerd. Wij vinden het met name vervelend voor al die autoliefhebbers die wij tweejaarlijks een mooie dag konden bezorgen.

Getransformeerd tot internationale beursorganisatie strategische focus op grote,

Tegelijkertijd heeft RAI Amsterdam zich in het afgelopen decennium getransformeerd tot

internationale, meerdaagse

internationale beursorganisatie. Door strategische focus op grote, internationale, meerdaagse

evenementen

evenementen is de afhankelijkheid van nationale publieksbeurzen als AutoRAI sterk verkleind. In 2015 had 70% van de evenementen (zowel eigen titels als verhuringen) een internationaal karakter.

Sterke portfolio van eigen evenementen internationale beurzen deden

Het goede financiële resultaat kon mede gerealiseerd worden door de sterke eigen evenementen

het goed

in portefeuille. Zo deden de internationale beurzen het goed, waarbij Aquatech, METSTRADE en SuperYacht Pavilion een beter financieel resultaat realiseerden dan begroot.

Vastgoedontwikkelingen verlopen volgens plan Ruimtelijke Toekomstvisie RAI duurzame ontwikkeling op huidige locatie

In 2011 hebben de Dienst Zuidas van de Gemeente Amsterdam en RAI Amsterdam samen een ‘(Ruimtelijke) Toekomstvisie RAI’ geformuleerd. Hierin is bepaald dat het RAI Amsterdam Convention Centre op de huidige locatie gevestigd blijft en zich richt op een duurzame ontwikkeling.

Amtrium geopend multifunctionele Amtrium geeft RAI nieuw aanzicht vanuit centrumzijde

Het multifunctionele Amtrium is het eerste project dat binnen deze nieuwe visie is gerealiseerd.

Burgemeester van der Laan opende op dinsdag 2 juni op feestelijke wijze dit derde generatie beursgebouw, waarin beurs-, congres-, horeca- en kantoorfuncties zijn verenigd. Het gebouw heeft twee restaurants waarvan er één kan worden ingezet als pop-up publieksrestaurant. Een bijzonder kenmerk is verder de kas voor city farming die in de zuidelijke gevel van het gebouw is

11

geïntegreerd. Voorafgaand aan de opening kreeg het Amtrium van DGBC, als eerste congresgebouw in Europa, het BREEAM-NL Excellent label. Met het Amtrium heeft RAI Amsterdam een nieuw gezicht gekregen aan de stadszijde.

Hotel en multifunctioneel parkeergebouw volgende fase van

Op 28 april presenteerden de dienst Zuidas, RAI Amsterdam en het winnende consortium van de

ontwikkeling bereikt in

tender het concept van het nhow Amsterdam RAI Hotel (gereed 2018/2019). Met het bouwen van

verslagjaar

een on site hotel gaat een langgekoesterde wens van RAI Amsterdam in vervulling. Het nhow Amsterdam RAI Hotel wordt met haar 650 kamers direct het grootste hotel in de Benelux. Het iconische ontwerp van OMA (het bureau opgericht door Rem Koolhaas) zal er voor zorgen dat het RAI-hotel een landmark van de Zuidas wordt.

In september 2015 is de eerste paal geslagen voor het multifunctionele parkeergebouw dat in augustus 2016 gereed is. Zo creëren we, voor aanvang van de IBC 2016, extra parkeercapaciteit voor zo’n 1.000 auto’s en een additionele beursruimte van 2.800 m2.

Meerjareninvesteringsprogramma voltooid RAI Amsterdam Convention Centre technisch en

Ons belangrijke meerjareninvesteringsprogramma is in 2015 vrijwel geheel afgerond waardoor ons gehele Convention Centre technisch en kwalitatief up-to-date is.

kwalitatief up-to-date

“Onafhankelijk onderzoek toont aan dat de spin-off van evementen in RAI Amsterdam groot is voor onze stad en regio.”

Aandelenbelang Gemeente Amsterdam RAI Amsterdam levert belangrijke bijdrage aan stad en regio

De Gemeente Amsterdam houdt 25 procent van de aandelen in RAI Amsterdam en elke bestuursperiode wordt gekeken of de deelnemingen van de gemeente gehandhaafd moeten worden. Onafhankelijk onderzoek toont aan dat de spin-off van evementen in RAI Amsterdam groot is voor onze stad en regio. In de zienswijze van RAI Amsterdam is het van groot belang om de grote internationale evenementen voor de stad te behouden. De RvC en de directie zijn derhalve van mening dat het voornoemde belang van stad en inwoners het beste geborgd wordt als de gemeente Amsterdam als aandeelhouder betrokken blijft.

Afscheid RvC-voorzitter Hans Vermeulen April 2015 afscheid genomen

In april 2015 heeft Hans Vermeulen zijn voorzitterschap en lidmaatschap van de Raad van Commissarissen van RAI Holding neergelegd. RAI en de directie danken de heer Vermeulen voor zijn jarenlange bijdrage en betrokkenheid bij onze onderneming.

12

Trots, dankbaarheid en vertrouwen overdracht van bestuur aan Paul Riemens en Maurits van der Sluis

2015 stond ook in het teken van de voorbereiding van de overdracht van het bestuur van onze organisatie. Op 1 mei 2016 zal ik, na 14 jaar, het roer overdragen aan mijn inmiddels benoemde opvolgers Paul Riemens en Maurits van der Sluis. Daarmee is dit ook het laatste jaarverslag waarin ik mij tot u richt. Drie gevoelens die bij mij opkomen, wil ik in dit kader met u delen.

Ik ben trots op het team, op het bedrijf en op de prestaties die we de afgelopen jaren hebben gerealiseerd. RAI Amsterdam heeft de kredietcrisis goed doorstaan en heeft zich kunnen versterken qua innovatie en internationale positie. Zowel de financiĂŤle als niet-financiĂŤle resultaten zijn de afgelopen jaren verbeterd, ondanks de terugval van de nationale activiteiten.

Dankbaar ben ik de stakeholders die deze groei en prestaties met ons mogelijk hebben gemaakt.

Onze bezoekers, exposanten en organisatoren, maar ook onze aandeelhouders, RvC, medewerkers en Amsterdammers ben ik dankbaar voor hun betrokken relatie met RAI Amsterdam.

Vertrouwen heb ik in het bedrijf, mijn opvolgers en in de medewerkers die invulling geven aan het gastheerschap waar RAI Amsterdam zo voor staat. Ik zie de toekomst vol vertrouwen tegemoet.

Amsterdam, 17 maart 2016

RAI Holding B.V. Hans Bakker, CEO

13

Samenstelling RvC en directie Raad van Commissarissen De Raad van Commissarissen bestond op 31 december 2015 uit de volgende vijf leden.

R.H (Roelf) de Boer (1949), voorzitter benoemd 23 april 2015 in

Nederlandse nationaliteit. Lid Raad van Commissarissen op voordracht van RAI Vereniging.

eerste zittingstermijn tot april

Nevenfuncties: voorzitter Raad van Commissarissen Zeeland Seaports, voorzitter Raad van

2019. Voorzitter per 24 april

Commissarissen De Beijer BV, voorzitter Raad van Toezicht Policy Research Corporation.

2015

J.W.Th. (John) van der Steen (1954), vice-voorzitter en voorzitter Audit Commissie benoemd 7 april 2011, tweede zittingstermijn tot april 2019, Vice-voorzitter per 2014

Nederlandse nationaliteit. Consultant Aon Groep Nederland B.V. Overige commissariaten: Voorzitter Raad van Commissarissen BinckBank N.V. en lid Remuneratiecommissie en Audit commissie. Voorzitter Raad van Commissarissen Princess Sportsgear & Traveller BV. Lid Raad van Advies M.A.S.C. Company B.V. Nevenfunctie: Directeur/eigenaar Ansteen Holding B.V. Tevens bestuurslid van de Stichting Donateurs van het Concertgebouworkest.

Mevr. A.M.H. (Annemarie) Van Gaal (1962) benoemd 15 september 2015 in eerste zittingstermijn tot september 2019

Nederlandse nationaliteit. Dagvoorzitter en spreker, columnist De Telegraaf, financieel deskundige televisieprogramma Een dubbeltje op zijn kant. Commissariaten: Lid Raad van Commissarissen Pathé, Lid Raad van Toezicht AFM (van 15 juli 2015 tot 1 januari 2016). Nevenfunctie: Lid comité van aanbeveling Stichting Het Vergeten Kind.

F.I.M. (Ferry) Houterman (1949) benoemd 1 september 2004 derde en laatste zittingstermijn tot september 2016

Nederlandse nationaliteit. Lid RvC op voordracht van de Ondernemingsraad. Zelfstandig management consultant. Overige commissariaten: lid Raad van Commissarissen Rabobank Amsterdam, lid Raad van Commissarissen Hampshire Hotel Group, lid Raad van Commissarissen Tahal/GTC (Kardan Group). Maatschappelijke nevenfuncties: lid Raad van Toezicht BNN-VARA Omroep, lid Raad van Toezicht CNV Connectief (onderwijs, zorg, overheid), lid Raad van Toezicht Waarborgfonds Kinderopvang / Ruimte Onderwijs (tot 1 mei 2016), lid Raad van Toezicht Jongeren Cultuurfonds, lid Raad van Toezicht Metropole Orkest, lid Raad van Toezicht ROC Leiden.

Mevr. S.J. (Shulamith) Rijxman (1959) benoemd 12 april 2012 in

Nederlandse nationaliteit. Benoemd op voordracht van Gemeente Amsterdam. Lid Raad van

eerste zittingstermijn tot april

Bestuur van de Nederlandse Publieke Omroep (NPO). Nevenfuncties uit hoofde van haar functie

2016, afgezien van tweede

als lid Raad van Bestuur NPO: lid Bestuur Coproductiefonds Binnenlandse Omroep (CoBO) en lid

termijn

Bestuur STER. Maatschappelijke nevenfuncties: voorzitter Amsterdam Marketing, lid Raad van Advies Mijksenaar, lid Raad van Toezicht Nationale Opera & Ballet.

Functiebeëindiging in verslagjaar 14

Functiebeëindiging in verslagjaar Dr.ir. J.R. (Hans) Vermeulen (1941), voorzitter benoemd 19 december 2008 voorzitter per 17 april 2014 teruggetreden als voorzitter en

Nederlandse nationaliteit. Voorheen onder meer directeur Koninklijke Vermeulen Hollandia B.V. en algemeen voorzitter van de RAI Vereniging. Maatschappelijke nevenfuncties: Voorzitter Stichting Elisabeth van Thüringenfonds.

als lid per 23 april 2015

Directie Eind 2015 bestond de statutaire directie uit één persoon.

Drs. A.J. ( Hans) Bakker (1951), algemeen directeur benoemd 2002, uitdiensttreding 1 mei 2016

Nederlandse nationaliteit. Commissariaten: Voorzitter Raad van Commissarissen Transavia Airlines B.V., Voorzitter Raad van Commissarissen GVB Holding N.V., Voorzitter Raad van Commissarissen SnowWorld N.V. Maatschappelijke nevenfuncties: voorzitter Raad van Toezicht van Holland Marketing (NBTC), voorzitter bestuur van de Stichting Jumping Amsterdam, lid van de Commissie van Beroep van de Stichting Garantiefonds Reisgelden (tot 1 januari 2016) en van de Stichting Calamiteitenfonds Reizen (tot 1 januari 2016), lid van het algemeen bestuur Stichting Amsterdam Museum Fonds, lid van de Raad van Toezicht van de stichting Hulphond, lid Raad van Advies UvA-faculteit Economie en Bedrijfskunde. Overige nevenfuncties: counseling advisor van MIRUS B.V., directeur/eigenaar van VIMARO Management B.V.

Per 7 april 2016 is een nieuwe statutaire directie benoemd, bestaande uit een CEO en een COO.

Dr. Ir. P. (Paul) Riemens CEO per 7 april 2016 benoemd per 7 april 2016 in

Nederlandse nationaliteit. Huidige functie: CEO Luchtverkeersleiding Nederland. Nevenfuncties:

eerste termijn tot april 2020

Lid adviesraad Nationaal Lucht- en Ruimtevaartlaboratorium - NLR, Lid adviesraad Nederlands Lucht- en Ruimtevaart Fonds, Lid adviescommissie stichting Hoogvliegers, Lid raad van commissarissen Twynstra Gudde, Voorzitter Executive Committee CANSO, Voorzitter raad van toezicht St. Jansdal ziekenhuis, Lid raad van advies DDA.

M. (Maurits) van der Sluis, COO per 7 april 2016 benoemd per 7 april 2016 in eerste termijn tot april 2020

Nederlandse nationaliteit. Huidige functie: Directeur RAI Amsterdam Convention Centre.

Nevenfuncties: Member MPI Foundation Council / Meeting Professional Int., Chairman The Leading Centers of Europe, Penningmeester Stichting Voorfinanciering- en Garantie Fonds.

15

De kracht van verbinding ... naar Amsterdam

Vanuit Europees en mondiaal perspectief is het RAI Amsterdam Convention Centre zeer goed bereikbaar.

322 rechtstreekse vluchten Amsterdam Schiphol Airport staat bekend om zijn kwaliteit en goede bereikbaarheid. De luchthaven vormt een knooppunt van vervoersnetwerken met maar liefst 322 rechtstreekse verbindingen met andere steden. Met 55 mln. passagiers per jaar is Schiphol de vierde luchthaven van Europa.

Korte afstand van luchthaven tot RAI Amsterdam De afstand van de landingsbaan op Amsterdam Schiphol Airport tot het RAI Amsterdam Convention Centre is slechts 10 km. Vanaf het in de luchthaven gelegen treinstation, kunnen bezoekers gebruik maken van een rechtstreekse, frequente treinverbinding. Eenmaal vertrokken met het openbaar vervoer, staan zij binnen 10 minuten op het station Amsterdam RAI.

... in Amsterdam

Door de binnenstedelijke ligging biedt RAI Amsterdam haar bezoekers een inspirerend verblijf.

Historisch centrum De Nederlandse hoofdstad is beroemd om zijn unieke grachten. De 17e-eeuwse grachtengordel is in 2010 opgenomen in de UNESCO-Werelderfgoedlijst. De vrije cultuur en open sfeer van Amsterdam zijn uitnodigend voor internationale bezoekers.

Compacte stad, alles dichtbij Een belangrijk voordeel voor internationale bezoekers is dat de stad veel compacter is dan andere Europese steden. Met slechts vier kilometer is de afstand van het beursgebouw tot het hart van het centrum zeer gering waardoor bezoekers hun zakelijke reis efficiĂŤnt kunnen combineren met een aangenaam, binnenstedelijk verblijf.

16

Zo faciliteren wij succes RAI Exhibitions

Internationaal • Ontwikkeling en exploitatie van circa 15

Nationaal • Ontwikkeling en exploitatie van circa

Marketing • Strategieprogramma gericht op het

internationale vakbeurzen in Amsterdam en daarbuiten • Wereldmarktleider in Amsterdam met

10 nationale vak- en publieksbeurzen in Amsterdam • Grootste (betaalde) publieksevene-

vernieuwen van de fysieke ontmoeting • Ontwikkeling online communities en virtuele contact strategieën

5 titels/merken • Spin-off’s van de ‘moedermerken’ in

menten van Nederland in portfolio

Mexico, China, Turkije en Verenigde Staten • Internationaal netwerk van kantoren en

2 miljoen unieke records • Partnership & Media Solutions ten behoeve van optimale exposure tijdens

agenten

en rondom evenementen

RAI Convention Centre Organiser Services • Aanbieden van kennis en netwerk in relatie tot Nederland, Amsterdam en de RAI • Solutions op IT-, hotelaccommodatie, catering, logistiek, audiovisueel en mediaterrein • Exhibition management; advies en begeleiding • Bezoekers/exposanten-registratiesystemen

• Marketing Services beheert en exploiteert een bezoekersdatabase met circa

Exhibitor Services • Webshop met producten en diensten gericht op exposanten. Integratie in website van evenementenorganisator • Balie voor last-minute bestellingen • Uitgebreid assortiment: standbouw, meeting rooms, lounges, ICT en meer • Exposantencatering, flexibel inzetbaar

• Vergunninghouder van diverse evenementsgebonden vergunningen

Visitor Services • Hotel Service verzorgt ruim 175.000 hotelreserveringen per jaar • Kamers gegarandeerd beschikbaar voor grote evenementen • Speciale voorwaarden voor vluchten via partner KLM • Parking, garderobe en andere bezoekersdiensten • Verschillende vormen van visitor catering: variëteit aan bars, lounges, 9 restaurants en 28 concessionairs; van buffet tot à la carte en take away gelegenheden • Transfers, excursies, auto en fietsverhuur, boottochten en meer

Certificeringen

RAI Amsterdam beschikt in 2016 over de volgende certificeringen: • 5-hamers • AIPC Gold • EarthCheck Gold

• Top Employer • ISO-9001 • ISO-14001

• Green Key Gold

• OHSAS-18001

17

#02

Bericht van de Raad van Commissarissen

18

Aan onze aandeelhouders Hierbij biedt de Raad van Commissarissen (RvC) het jaarverslag van RAI Holding B.V. aan.

goedkeurende controleverklaring accountant

De directie heeft het jaarverslag opgesteld. In dit jaarverslag is de jaarrekening over 2015 opgenomen. BDO Audit & Assurance B.V. (BDO) heeft de jaarrekening gecontroleerd en voorzien van een goedkeurende controleverklaring. Wij verwijzen u hiervoor naar het hoofdstuk overige gegevens in dit jaarverslag.

Toezichts-, advies- en werkgeversrol

taken RvC

De RvC houdt toezicht op het beleid van de directie en op de algemene gang van zaken van de vennootschap en de met haar verbonden ondernemingen. Bovendien staat de RvC de directie met raad terzijde, zowel op verzoek van de directie als op eigen initiatief. De RvC vervult verder de werkgeversrol ten aanzien van de directie. De RvC richt zich bij de vervulling van haar taak naar het belang van de vennootschap en de met haar verbonden ondernemingen en weegt daartoe de belangen van bij de vennootschap betrokkenen af. De wijze waarop de RvC deze rollen in het verslagjaar heeft ingevuld, zijn hieronder beschreven.

RvC in toezichthoudende rol

periodieke rapportages: Resultaat YTD rapportage en Aandeelhoudersrapportage

Het interne toezicht op de directie en op de algemene gang van zaken in de onderneming gebeurt onder meer door het monitoren van de realisatie van de beoogde resultaten. De RvC maakt daarbij gebruik van een tweetal door de directie aangeleverde voortgangsrapportages: het Resultaat Year to Date (YTD) en de Aandeelhoudersrapportage. De bespreking van deze rapportages vormt een vast agendapunt van zowel de Auditcommissie als van de voltallige RvC.

De Year to Date rapportage geeft een rolling forecast van het jaarresultaat. Ook andere financiële kengetallen zoals de bezettingsgraad en de liquiditeitspositie worden in de rapportage verantwoord. In de Aandeelhoudersrapportage wordt naast financiële rapportages ook de executie van niet-financiële doelstellingen (met behulp van Business Balance Score Card-methodiek) gevolgd.

Naast het hierboven beschreven periodieke reguliere toezicht inzake de executie van de financiële en operationele doelstellingen kwamen in het verslagjaar de volgende onderwerpen aan de orde.

risico-evaluatie

RAI Amsterdam beschikt over systemen voor risicoanalyse en -controle en informeert de Auditcommissie periodiek over ontwikkelingen inzake risico’s. Ook worden door de directie bij alle onderwerpen waarbij een besluit van de RvC wordt gevraagd, de risicoaspecten van het betreffende onderwerp expliciet vermeld. Eén keer per jaar (in de septembervergadering) vindt een grondige bespreking van risico’s plaats waarin diepgaand op de diverse individuele risico’s wordt ingegaan. De Auditcommissie heeft aangegeven dat de directie de risico’s goed heeft

19

ingeschaald en ze zich kan vinden in de vermelde risicokansen alsook in de ingeschatte gevolgen.

In het hoofdstuk 'Governance en Risicomanagement' geeft de directie een toelichting op de risicoanalyse.

securitybeleid vast punt

Het securitybeleid is een vast terugkerend agendapunt op de vergaderingen van de

agenda Auditcommissie

Auditcommissie. Speciale aandacht gaat daarbij uit naar cybercrime, maar ook de mogelijke gevolgen van andere calamiteiten in relatie tot het securitybeleid worden periodiek besproken. RAI Amsterdam heeft een calamiteitenplan beschikbaar en traint het personeel regelmatig hoe om te gaan met calamiteiten en bewustwording daaromtrent.

Contourennota 2015-2020

De Contourennota 2015-2020 geeft op basis van een drietal scenario's de financiële contouren van RAI Amsterdam in de nabije toekomst. De verschillende scenario's zijn uitgewerkt om financiële stakeholders (aandeelhouders en banken) te tonen dat RAI Amsterdam bij tegenvallende omzet blijft presteren binnen de afspraken van het bankconvenant. RAI Amsterdam heeft de ambitie de komende jaren groei te realiseren.

jaarplan 2016

In haar decembervergadering stemde de RvC in met het jaarplan 2016 inclusief budget en investeringen.

aanpassingen aan multifunctioneel parkeergebouw goedgekeurd

In september 2014 heeft de RvC haar goedkeuring verleend aan de investering van € 19,5 miljoen in het multifunctionele parkeergebouw. Binnen de goedgekeurde investeringsruimte bleken aanpassingen gedaan te kunnen worden die het project aantrekkelijker zouden maken. De RvC heeft in het voorjaar van 2015 ingestemd met de aanpassingen aan het multifunctioneel parkeergebouw op basis van de geactualiseerde business case.

herbenoeming controlerend accountant

Na een uitvoerig tenderproces is in maart 2015 besloten de fungerende accountant BDO Audit & Assurance B.V. voor te dragen voor benoeming door de Algemene Vergadering voor de periode 2015 t/m 2017. Deze voordracht is inmiddels overgenomen door de Algemene Vergadering op 23 april 2015.

RvC in adviserende/klankbordrol In de adviesrol treedt de RvC op als sparringpartner voor de directie. De volgende onderwerpen zijn onder meer binnen de RvC besproken en van adviezen en commentaar voorzien.

RAI Exhibtions strategie 20152018

Vanuit de ondernemingsstrategie heeft de directeur van RAI Exhibitions (RE) de voor zijn bedrijfsonderdeel afgeleide strategie 2015-2018 aan de RvC gepresenteerd. Het is een groeistrategie waarin de kernboodschap ‘het vernieuwen van de fysieke ontmoeting’ en waardecreatie centraal staan. In de uitwerking van de verschillende strategische speerpunten en acties voor de komende jaren zullen de internationale uitbouw en virtuele toepassingen een belangrijke rol vormen.

20

wegvallen AutoRAI 2017

De AutoRAI 2015 is succesvol verlopen maar heeft onvoldoende basis geleverd voor continuïteit naar de toekomst toe. De RvC heeft met de directie gesproken over de gevolgen voor RAI Amsterdam van het niet doorgaan van de 2017-editie. RAI Amsterdam zal de aanvankelijk gereserveerde ruimte voor 2017 op alternatieve wijze proberen in te vullen.

aandeelhouderschap gemeente Amsterdam

Het gemeentebestuur van Amsterdam is voornemens te onderzoeken of haar 25%-deelneming in RAI Holding gehandhaafd moet blijven. Dit onderzoek vindt plaats in het kader van een herijking van de deelnemingen van de gemeente die in elke collegeperiode plaatsvindt. Pas rond de zomer van 2016 zal naar verwachting door de gemeente een beslissing worden genomen over haar aandeelhouderschap in RAI Holding. Het is van belang voor de onderneming en alle stakeholders dat RAI Amsterdam zich een mening vormt over het vervolg van een eventuele aandelenvervreemding door de gemeente. In dit kader is een interne werkgroep ingesteld waarin de RvC-leden de heer John van der Steen en de heer Ferry Houterman samen met de directie en enkele managementleden participeren.

De RvC deelt de zienswijze van de directie dat een continuering van het aandeelhouderschap van de gemeente Amsterdam in RAI Holding in het belang van de onderneming en naar onze stellige overtuiging ook in het belang van de stad Amsterdam is.

status spin-off vestigingsbeleid

Conform het strategisch plan is RAI Amsterdam doende met het vormgeven van joint-ventures in de regio’s China, Turkije en Mexico ten behoeve van de spin-off beurzen. In de USA heeft RAI Amsterdam al een eigen entiteit opricht.

voortgang strategieprojecten 2014-2017

RAI Amsterdam kent voor het formuleren en uitvoeren van de strategie een cyclus van vijf jaar. In 2011 heeft een brainstorming met de RvC plaats gehad als start van de nieuw te vormen strategie.

In 2014 is de strategie geüpdatet om een versnelling van de uitvoering van de strategie teweeg te brengen. Hierbij zijn 22 projecten gedefinieerd die op dit moment door ruim 50 managers en medewerkers worden uitgewerkt. De directie deelt de voortgang van deze strategieprojecten met de RvC.

onderzoek naar tevredenheid over werken bij RAI Amsterdam

Onder de medewerkers van RAI Amsterdam wordt elke twee jaar een medewerkerstevredenheidonderzoek gehouden. De uitkomsten van het onderzoek van november 2014 zijn in de eerste RvC-vergadering in 2015 besproken. Medewerkers blijken zeer tevreden over collega's (7,9) en RAI Amsterdam als organisatie (7,7). Er is van gedachten gewisseld over onderdelen waarop lager werd gescoord.

communicatie-framework van de RAI strategie

RAI Amsterdam heeft ten behoeve van de in- en externe communicatie van haar strategie een framework opgezet om de merkessentie, kernwaarden en strategische programma’s aan elkaar te koppelen. Dit communicatie-framework van de RAI strategie (ook wel aangeduid met RAI Roadmap) is door de directie aan de RvC gepresenteerd met de uitnodiging om commentaar te geven en suggesties te doen.

21

RvC in werkgeversrol nieuwe topstructuur RAI

Het vertrek van de huidige algemeen directeur de heer Hans Bakker per 1 mei 2016 is onder meer

Amsterdam

voor de RvC aanleiding geweest de topstructuur van RAI Amsterdam tegen het licht te houden. De RvC heeft besloten de top van RAI Amsterdam in te vullen door de benoeming van twee statutaire directeuren: een Chief Executive Officer (CEO) en een Chief Operations Officer (COO). Bij de zoektocht naar een geschikte externe kandidaat voor de positie van CEO heeft de Selectie- en Benoemingscommissie zich laten ondersteunen door een internationaal gerenomeerd executive search-bureau. De aandeelhouders zijn op de hoogte gehouden tijdens het wervingstraject.

benoeming CEO en COO

In januari 2016 is de vacature van CEO ingevuld met de benoeming van de heer Paul Riemens (53). Paul Riemens is afkomstig uit de luchtvaartsector. Sinds 2008 is hij CEO/bestuursvoorzitter van Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL). Met Riemens benoemt RAI Amsterdam een man die bewezen heeft te kunnen opereren in een internationaal krachtenveld, waarbij stakeholdermanagement cruciaal is voor succes. Daarnaast ziet de Raad van Commissarissen in hem een gedreven persoon die mensen en ideeĂŤn verbindt. De functie van Chief Operations Officer (COO) van RAI Amsterdam is, na onafhankelijke toetsing door middel van een assessment, ingevuld door de benoeming van de heer Maurits van der Sluis (50). Maurits van der Sluis werkt sinds 1996 voor RAI Amsterdam in diverse commerciĂŤle functies, laatstelijk als commercieel directeur van RAI Amsterdam Convention Centre. Samen zullen zij zorgen voor vernieuwd elan en het versterken van de positie van RAI Amsterdam als toonaangevende beursen congresorganisatie in Europa. Beide directeuren zullen op 7 april 2016 hun (statutaire) functie aanvangen.

Algemene Vergadering voltallig RvC aanwezig bij AV

De Algemene Vergadering kwam op 23 april 2015 bijeen en behandelde onder meer het jaarverslag 2014, het dividendbeleid 2013-2018 en de vaststelling van het dividend 2014, het jaarplan 2015 (inclusief begroting) en de benoeming resp. herbenoeming van de heren De Boer en Van der Steen tot lid van de Raad van Commissarissen. Bij de Algemene Vergadering was de RvC voltallig aanwezig, evenals de algemeen en financieel directeur.

Relatiebeheer RvC (informeel) overleg met aandeelhouders

Niet alleen tijdens de Algemene Vergadering wordt met aandeelhouders overlegd; ook informeel werd overleg gepleegd. Regulier wordt elke aandeelhouder door de directie en twee leden van de RvC in het voor- en in het najaar bijgepraat over de ontwikkelingen bij RAI Amsterdam.

overleg met OR

Tweemaal per jaar wordt een vergadering van de Ondernemingsraad van RAI Amsterdam bijgewoond door een afvaardiging van de RvC. Op 30 april was de heer de Boer te gast bij de OR en op 29 oktober mevrouw Rijxman.

22

Werkzaamheden RvC Samenstelling RvC De RvC telde op 1 januari 2015 vier leden. Er was één vacature.

voorzitterschap overgedragen aan de heer De Boer

De heer Hans Vermeulen is tijdens de Algemene Vergadering in april 2015 teruggetreden als lid en als voorzitter van de RvC. De heer Vermeulen heeft 6,5 jaar deel uitgemaakt van de RvC. De RvC dankt hem voor zijn inspiratie, inzet en collegialiteit. In dezelfde Algemene Vergadering is de heer Roelf de Boer (65) benoemd tot lid van de RvC op voordracht van de RAI Vereniging. Tot medio 2014 was de heer de Boer Algemeen Voorzitter van RAI Vereniging.​ De leden van de RvC hebben kort na de Algemene Vergadering de heer de Boer als hun voorzitter aangewezen. Met de heer de Boer heeft de RvC een voorzitter met een rijke bestuurlijke en politieke ervaring in onder meer de logistiek, het transport, de zorg en de automotive-sector.

benoeming van vijfde commissaris

Per 15 september 2015 is mevrouw Annemarie van Gaal benoemd tot commissaris bij RAI Amsterdam. Zij kan bogen op langjarige kennis en ervaring in het medialandschap en internationaal zakendoen en heeft buitengewone affiniteit met innovatie en financiële besturing.

Met haar benoeming is de vacature voor een vijfde commissaris vervuld.

aankomende beëindiging RvC-lidmaatschap mevrouw Rijxman

Tijdens de Algemene Vergadering op 7 april 2016 verstrijkt de eerste zittingstermijn van ons lid mevrouw Shulamith Rijxman. Zij heeft de RvC laten weten niet voor een tweede zittingstermijn in aanmerking te willen komen. Mevrouw Rijxman vervult naast haar commissariaat bij RAI Amsterdam een groot aantal andere maatschappelijke functies. Zij geeft er de voorkeur aan zich verder op deze functies te richten. De RvC heeft begrip en respect voor deze beslissing en dankt haar voor haar inzet ten behoeve van RAI Amsterdam.

De persoonlijke gegevens van de leden zijn vermeld in het hoofdstuk 'In vogelvlucht', in de paragraaf ‘Samenstelling RvC en directie’ .

RvC Reglement Op 26 maart 2015 is het herziene reglement van de RvC van RAI Holding B.V. vastgesteld. In het reglement zijn onder meer opgenomen de taakverdeling van de RvC, evenals haar werkwijze.

Integraal onderdeel hiervan zijn de profielschets voor de omvang en samenstelling van de RvC, het rooster van aftreden voor leden van de RvC en de reglementen van de Auditcommissie, de Remuneratiecommissie en de Selectie- en Benoemingscommissie.

Het reglement van de RvC, haar commissies en de profielen van de RvC alsmede het reglement van de directie zijn integraal te vinden op de website van RAI Amsterdam (www.rai.nl).

Vrijwaring vrijwaringsovereenkomst

Alle vigerende commissarissen alsmede de statutair directeur zijn gevrijwaard door de onderneming. Besloten is de vrijwaring en de bijbehorende polis eenmaal per jaar in de Auditcommissie te agenderen.

23

Tegenstrijdig belang geen transacties met

In 2015 zijn door de leden van de RvC geen meldingen gedaan aan de voorzitter van de RvC over

tegenstrijdig belang

een (potentieel) tegenstrijdig belang dat van betekenis is voor het bedrijf en/of voor het betreffende lid van de RvC. Bij de bespreking van de contractuele afspraken omtrent het nhow Hotel RAI Amsterdam heeft de heer Houterman de vergadering verlaten in verband met zijn commissariaat bij de Hampshire Hotel Group.

Vergaderingen 4 reguliere vergaderingen met

In 2015 heeft de RvC vier maal een reguliere vergadering gehouden waarbij de algemeen

algemeen en financieel

directeur, de financieel directeur en de secretaris van de vennootschap aanwezig waren. In de

directeur

vergadering waarin de jaarrekening ter goedkeuring voorlag, was de externe accountant bij dit agendapunt aanwezig.

Mevrouw Rijxman en mevrouw Van Gaal waren ieder ĂŠĂŠn keer verhinderd een vergadering bij te wonen. Voorafgaand aan de reguliere vergaderingen vindt in de regel ook een vooroverleg van de commissarissen plaats. Daarnaast hebben leden van de RvC waar nodig ook buiten de vergaderingen onderling contact.

2 vergaderingen zonder

De RvC heeft ook twee maal in beslotenheid vergaderd. Tijdens deze vergaderingen zijn onder

algemeen en financieel

meer aan de orde geweest de invulling van de nieuwe topstructuur, de benoeming van nieuwe

directeur

regelmatig overleg met algemeen directeur

commissarissen en de bezetting van de RvC-commissies vanaf januari 2016.

De voorzitter van de RvC en de algemeen directeur zijn dit verslagjaar regelmatig bij elkaar geweest voor voortgangsgesprekken.

Verslag van commissies samenstelling RvC-

De RvC heeft uit haar midden een Auditcommissie, een Remuneratiecommissie en een Selectie-

commissies

en Benoemingscommissie ingesteld. Vanwege de mutaties in de RvC dit jaar, is de samenstelling

in verslagjaar

van de Remuneratiecommissie en die van de Selectie- en Benoemingscommissie na de Algemene Vergadering in april 2015 gewijzigd.

Auditcommissie

In het verslagjaar bestond de Auditcommissie uit de heren John van der Steen (voorzitter) en Ferry Houterman. Beiden zullen deze taak ook in 2016 op zich nemen.

Remuneratiecommissie

De Remuneratiecommissie bestond in 2015 tot 23 april uit de heer Hans Vermeulen en mevrouw Shulamith Rijxman. Na het aftreden van de heer Vermeulen als voorzitter van de RvC is de heer Roelf de Boer aangetreden als lid van deze commissie. In 2016 zal de Remuneratiecommissie bestaan uit mevrouw Annemarie van Gaal (voorzitter) en de heer de Boer.

Selectie- en

Tot de Algemene Vergadering in 2015 bestond de Selectie- en Benoemingscommissie uit alle

Benoemingscommissie

leden van de RvC onder voorzitterschap van de heer Hans Vermeulen. Sinds deze Algemene Vergadering bestaat de commissie uit de heer Roelf de Boer (voorzitter) en mevrouw Shulamith Rijxman. In 2016 zal de commissie bestaan uit de heer de Boer en een nader te bepalen RvC-lid.

24

Auditcommissie taak

De Auditcommissie bereidt besluitvorming van de RvC voor en adviseert de RvC en de statutaire directie onder meer over haar bevindingen op het gebied van financiĂŤn, interne risicobeheersingsen controlesystemen, risicoanalyse, toepassingen van informatie- en communicatietechnologie (ICT) en de werkzaamheden en aanbevelingen van de accountant.

vier vergaderingen

De Auditcommissie vergaderde in het verslagjaar in totaal vier maal. Drie vergaderingen vonden een week voor de reguliere RvC-vergadering plaats, ĂŠĂŠn twee weken voor de reguliere RvCvergadering. De algemeen en financieel directeur waren bij alle vergaderingen aanwezig.

verslag en advies uitgebracht in RvC-vergadering

Het conceptverslag van de Auditcommissie vormde een vast agendapunt in de eerstvolgende vergadering van de RvC. Daarin werd de RvC voorts geadviseerd over de door haar te nemen en door de Auditcommissie voorbereide besluiten.

agendapunten

In de Auditcommissie is in het verslagjaar onder meer gesproken over de kwartaalresultaten, de concepten van het accountantsverslag, het jaarverslag en de jaarrekening 2014, het securitybeleid (vast punt op de agenda), het jaarplan 2016 (inclusief budget en investeringen), de contourennota 2015-2020, de risicoanalyse, de tender voor de nieuwe controlerende accountant, het internal auditplan, tenderprocedures bij RAI Amsterdam, het declaratiereglement RvC en de strategie met betrekking tot acquisities.

regelmatig overleg met de financieel directeur

De voorzitter van de Auditcommissie en de financieel directeur zijn in het verslagjaar regelmatig bij elkaar geweest voor voortgangsgesprekken.

Remuneratiecommissie taak

Tot de taak van de Remuneratiecommissie behoort het doen van een voorstel aan de RvC en voorbereiden van verantwoording betreffende het te voeren bezoldigingsbeleid en de daadwerkelijke bezoldiging van de leden van de statutaire directie van de vennootschap.

bezoldigingsadvies, toetsing beloning RvC, continuering

De belangrijkste onderwerpen die door de Remuneratiecommissie in het verslagjaar zijn behandeld, zijn de volgende:

beleid

Onafhankelijk bezoldigingsadvies nieuwe 2016 directieposities; Toetsing van de marktconformiteit van de beloning van de leden van de Raad van Commissarissen; Continuering van het gekozen beleid tot een meer marktconforme beloning binnen de organisatie.

Er hebben in 2015 twee fysieke vergaderingen plaatsgevonden voor beantwoording en begeleiding van bovengenoemde belangrijkste aandachtspunten. Daarnaast is er de bijbehorende telefonische afstemming, sounding en agendering tijdens de RvC-vergaderingen geweest. Tevens heeft veelvuldige afstemming met de Selectie- en Benoemingscommissie plaatsgevonden over relevante onderwerpen.

25

Selectie- en Benoemingscommissie taak

Tot de taak van de Selectie- en Benoemingscommissie behoort het opstellen van selectiecriteria en benoemingsprocedures inzake commissarissen en directieleden, het ten minste eenmaal per jaar beoordelen van de omvang en samenstelling van de RvC en de statutaire directie van de vennootschap en het doen van voorstellen betreffende profielschets van de RvC, het ten minste eenmaal per jaar beoordelen van het functioneren van individuele commissarissen en directieleden en hierover rapporteren aan de RvC, het doen van voorstellen voor (her)benoemingen en het toezicht houden op het beleid van de directie inzake selectiecriteria en benoemingsprocedures voor het hoger management.

zes vergaderingen

De Selectie- en Benoemingscommissie is zes keer bijeen geweest en heeft daarnaast diverse conference calls gevoerd.

agendapunten

De Selectie- en Benoemingscommissie heeft zich in het verslagjaar gebogen over de toekomstige topstructuur van RAI Amsterdam, de profielschets van de RvC, de werving- en selectie van de 5e commissaris en de werving en selectie van een nieuwe statutaire directie.

(Zelf)evaluatie RvC evaluatie RvC uitgesteld naar 2016

In een besloten overleg heeft de voltallige RvC vastgesteld dat een zelfevaluatie dit verslagjaar een beperkte waarde heeft omdat de samenstelling van de RvC door de benoeming van twee nieuwe leden (in april en september) is gewijzigd. Besloten is in 2016 een evaluatie met een externe partij uit te voeren.

Permanente educatie geen specifieke noodzaak aanvullende educatie vanuit RAI Amsterdam

De leden van de RvC hebben in het kader van hun overige toezichthoudende functies diverse educatieve activiteiten gevolgd. In het verslagjaar was er geen noodzaak voor een specifieke opleiding of educatie, geĂŻnitieerd vanuit RAI Amsterdam. Wel zijn ten behoeve van de twee nieuwe commissarissen diverse kennismakings-/introductiegesprekken binnen RAI Amsterdam georganiseerd.

beursrondleidingen

De RvC heeft in december 2013 het voornemen uitgesproken tenminste eenmaal per jaar voorafgaand aan een RvC-vergadering een bedrijfsonderdeel te bezoeken of een bezoek te brengen aan een op dat moment in het RAI Convention Centre georganiseerde beurs. Zo zijn in 2014 drie beurzen bezocht. Dit verslagjaar stond een bezoek aan de Safety & Security Amsterdam (SSA) op het programma. De rondleiding heeft helaas niet plaats kunnen vinden omdat meer tijd nodig was voor de behandeling van de onderwerpen op de RvC-agenda. De RvC is zeker voornemens in 2016 weer een bezoek aan een beurs te brengen omdat dit de leden meer voeling geeft met de producten en diensten die RAI Amsterdam levert.

aandacht virtuele ontwikkelingen

In 2016 is de RvC voornemens een extra RvC vergadering te beleggen over virtuele ontwikkelingen zodat de RvC strategisch op dit belangrijke thema kan blijven meedenken.

26

Jaarverslag en Jaarrekening 2015 uitvoerig behandeld in Auditcommissie, besproken met directie

RvC stemt in met jaarrekening, voorstel

De Auditcommissie heeft de jaarrekening en het jaarverslag uitvoerig besproken met de directie en de externe accountant BDO. Vervolgens heeft de RvC, in aanwezigheid van de externe accountant, het jaarverslag met de directie besproken.

De RvC stemt in met de jaarrekening en met het voorstel van de directie om een dividend van € 2,277 miljoen inclusief dividendbelasting over het verslagjaar toe te kennen en de resterende winst

dividendtoekenning van €

toe te voegen aan de ‘onverdeelde winst’ in het eigen vermogen. Het dividend is vastgesteld

2,277 mln.

conform het dividendbeleid 2013-2018 dat op de Algemene Vergadering van 17 april 2014 is vastgesteld.

verzoek vaststelling

Op 7 april 2016 zal de jaarrekening 2015 tijdens de Algemene Vergadering ter vaststelling worden

jaarrekening,

voorgelegd. De RvC stelt voor dat de jaarrekening wordt vastgesteld, dat aan de directie decharge

verzoek decharge

wordt verleend voor het gevoerde beleid en dat aan de RvC decharge wordt verleend voor het gehouden toezicht.

Compliment en dankwoord De RvC complimenteert de medewerkers en directie van RAI Amsterdam met het voor de derde keer sinds 2012 winnen van de prestigieuze award voor ‘Best International Venue (non-UK)’ tijdens de negende Exhibition News Awards Gala in Londen. De Exhibition News Awards worden jaarlijks uitgereikt aan bedrijven die een bijzondere bijdrage hebben geleverd aan de beurzensector en de uitreiking wordt gezien als het belangrijkste evenement in de sector. De award werd uitgereikt aan de business development-afdeling van RAI Amsterdam.

Na het financieel buitengewoon succesvolle jaar 2014 is RAI Amsterdam er in geslaagd het jaar 2015 ook met een goed financieel resultaat af te sluiten. Onze dank gaat uit naar klanten en aandeelhouders voor hun betrokkenheid en naar de directie, het management en de medewerkers voor hun inzet in het afgelopen jaar.

Amsterdam, 17 maart 2016

Raad van Commissarissen RAI Holding B.V.

R.H. (Roelf) de Boer, voorzitter J.W.Th. (John) Van der Steen, vice-voorzitter A.M.H (Annemarie) van Gaal F.I.M. (Ferry) Houterman S.J. (Shulamith) Rijxman

27

#03

Verslag van de directie

28

Resultaten in verslagjaar Met een omzet van € 126,2 miljoen heeft RAI Amsterdam een bedrijfsresultaat van € 8,9 miljoen behaald. Na aftrek van rentelasten en vennootschapsbelasting bedroeg het nettoresultaat in het verslagjaar € 4,2 miljoen.

Omzet omzet ruim 5 procent gestegen

De omzet van RAI Amsterdam is in het verslagjaar met ruim 5 procent gestegen tot € 126,2 miljoen (2014: € 119,7 miljoen, 2013: € 116,6 miljoen).

De omzet van eigen beurzen en evenementen steeg met € 9,4 miljoen ten opzichte van 2014. De accommodatieverhuur daalde met € 4,7 miljoen. De omzet van parkeren steeg met € 1,4 miljoen.

Financiële kerngegevens bedragen x € 1 mln

2015

2014

2013

2012

2011

126,2

119,7

116,6

134,7

133,6

22,7

27,9

22,4

22,8

26,3

bedrijfsresultaat

8,9

13,7

7,1

6,0

7,8

nettoresultaat

4,2

9,3

3,3

2,1

3,1

Omzet EBITDA

groepsvermogen balanstotaal voorzieningen

86,7

84,7

77,7

76,4

76,3

201,8

198,0

189,9

196,2

203,9

2,1

3,4

0,7

6,5

4,8

14,4

22,3

5,6

11,1

10,3

2015

2014

2013

2012

2011

7,1%

11,4%

6,1%

4,5%

5,8%

2,76

2,22

2,75

2,79

2,48

43,0%

42,8%

40,9%

38,9%

37,4%

netto-investeringen in gebouwen, installaties en inventaris

Ratio's

Bedrijfsresultaat in percentage van de omzet senior Net Debt / EBITDA solvabiliteit

Omzet Bedragen x € 1 mln

2015

2014

2013

2012

2011

Door RAI Amsterdam georganiseerde evenementen

56,9

47,5

39,3

52,5

53,6

verhuur aan derden

18,1

21,8

23,6

23,2

23,5

catering

15,5

15,1

17,8

16,9

18,1

0

0

0

3,2

4,0

uitgeven vakbladen overige* totaal

35,7

35,3

35,9

38,9

34,4

126,2

119,7

116,6

134,7

133,6

*betreft onder meer parkeerdiensten, hotelcommissies en facilitaire diensten

29

Kosten bedrijfskosten € 11,1 miljoen gestegen door uitbesteed werk en andere externe kosten

De totale bedrijfskosten bedroegen in 2015 € 117,2 miljoen, een stijging van € 11,1 miljoen ten opzichte van een jaar eerder. De kosten voor lonen en salarissen, sociale en pensioenlasten en overige bedrijfskosten daalden. De stijging is geheel toe te schrijven aan de kosten van uitbesteed werk en andere externe kosten. Deze kostenstijging is gerelateerd aan de specifieke samenstelling van de evenementenportfolio in 2015.

investeringen: € 16,8 miljoen

In het afgelopen jaar is voor € 16,8 miljoen geïnvesteerd in gebouwen, installaties, inventaris en werk in uitvoering. In 2014 bedroeg dit nog € 22,3 miljoen. De investering in het verslagjaar is met name gebruikt voor afbouw van het Amtrium. In het verslagjaar is een omvangrijk meerjareninvesteringsprogramma voor het RAI Amsterdam Convention Centre afgerond; in 11 jaar is in totaal zo'n € 180 miljoen in de gebouwen geïnvesteerd.

kasstroom uit operationele activiteiten € 19,7 mln

De kasstroom uit operationele activiteiten bedroeg € 19,7 miljoen (2014: € 27,2 miljoen). De kasstroom uit operationele activiteiten heeft ervoor gezorgd dat RAI Amsterdam € 17,6 miljoen kon investeren, met een mutatie van de liquide middelen en bankkrediet in het verslagjaar van slechts € -2,5 miljoen.

lichte daling van rentelasten

De rentelasten daalden licht van € 3,4 miljoen in 2014 naar € 3,3 miljoen in het verslagjaar. De afgesproken ratio’s met de bank werden evenals eerdere jaren ruim gehaald.

Resultaat goed bedrijfsresultaat in historisch perspectief van tweejaarlijkse

Het bedrijfsresultaat kwam uit op € 8,9 miljoen (2014: € 13,7 miljoen, 2013: € 7,1 miljoen). De tweejaarlijkse evenementencyclus in beschouwing nemend, heeft RAI Amsterdam in het verslagjaar het beste resultaat van de oneven jaren gerealiseerd sinds 2007.

evenementencyclus nettowinst € 4,2 mln

Na aftrek van rentelasten en belastingen bedroeg de nettowinst € 4,2 miljoen tegen € 9,3 miljoen in 2014 (zonder incidenteel fiscaal voordeel in 2014: € 7,8 miljoen).

Internationale evenementdagen Het afgelopen jaar telde het RAI Amsterdam Convention Centre 207 evenementdagen met internationale evenementen (in 2014: 298, in 2013: 271 en in 2011: 265 dagen).

30

RAI AMSTERDAM STIMULEERT STAD EN REGIO

Naast de resultaten voor RAI Amsterdam, is ook de bijdrage die wij leveren aan de economie in de regio Amsterdam verbeterd: ĂŠĂŠn euro toegevoegde waarde voor het RAI Amsterdam Convention Centre levert zeven euro op voor toerisme en bedrijven in de omgeving.

Mede door de groei van internationale evenementen, die meer omzet genereren voor hotels, restaurants en vervoer dan nationale evenementen, is de invloed van RAI Amsterdam gestegen.

31

Evenementen RAI Amsterdam realiseerde in 2015 in totaal 458 evenementen. Het betrof 54 beurzen, 40 congressen en 364 overige evenementen. Nagenoeg alle evenementen vonden plaats in het RAI Amsterdam Convention Centre; 10 beurzen vonden elders plaats.

RAI Exhibitions organiseerde zelf 23 beurzen en 1 congres (samen: de eigen evenementen). Van de eigen beurzen vonden er 13 plaats in het RAI Amsterdam Convention Centre, 1 elders in Nederland en 9 in het buitenland. Het eigen congres vond eveneens plaats in het RAI Amsterdam Convention Centre.

De overige evenementen werden door derden georganiseerd in het RAI Amsterdam Convention Centre.

Eigen evenementen van RAI Exhibitions De divisie RAI Exhibitions is verantwoordelijk voor de ontwikkeling en exploitatie van eigen evenementen. In totaal organiseert zij jaarlijks circa 25 nationale en internationale consumenten- en vakbeurzen. Hierin wordt zij ondersteund door een wereldwijd partner- en agentennetwerk. Succesvolle beursformules met een thuisbasis in Amsterdam worden in samenwerking met brancheorganisaties en mediapartijen gedupliceerd naar het buitenland (de zogenaamde spin-off’s). Ongeveer de helft van de omzet van RAI Amsterdam is afkomstig uit de eigen evenementen. Door een duidelijke focus op eersteklas evenementen en kennis van markten en doelgroepen is RAI Amsterdam in vijf sectoren wereldmarktleider. Deze sectoren zijn: watertechnologie (Aquatech), verkeerstechnologie (Intertraffic), professionele schoonmaak (ISSA/INTERCLEAN), de maritieme sector (METSTRADE) en remanufacturing (ReMaTec).

2015 in vogelvlucht Binnen de categorie internationale beurzen (die in het RAI Amsterdam Convention Centre worden gehouden) presteerde ReMaTec min of meer conform verwachting, Aquatech, METSTRADE en met name Super Yacht Pavilion presteerden boven verwachting.

Binnen de nationale beurzen hebben HISWA Boat Show, BedrijfsAutoRAI, Horecava en AutoRAI goed gepresteerd. Enigszins teleurstellend was het resultaat van de SSA en de Huishoudbeurs, waarbij laatstgenoemde in 2016 weer op niveau presteerde.

De internationale spin-off's deden het overall vrijwel conform verwachting. Voor 2016 zijn twee nieuwe spin-off's gelanceerd in Mexico (Aquatech en INTERCLEAN).

De AutoRAI was weer terug en in vele opzichten succesvol. Er is echter niet voldoende draagvlak in de sector voor een editie in 2017.

Onderzoek naar de toekomst van de HISWA Boat Show en HISWA te Water heeft als uitkomst opgeleverd dat de HISWA Boat Show vooralsnog zelfstandig in het voorjaar in het RAI Amsterdam Convention Centre wordt voortgezet.

Op basis van de marktontwikkelingen en in lijn met de strategie van RAI Exhibitions, is (als beursorganisator) afscheid genomen van de vakbeurzen Building Holland en FietsVAK. De GreenTech Summit, een nieuw initiatief, is goed ontvangen.

Alle eigen beurzen van RAI Amsterdam zijn verrijkt met een InnovationLAB, een plek waar ideeĂŤn, innovaties en nieuws tastbaar worden op de beursvloer en online.

32

Eigen evenementen van RAI Exhibitions in Nederland De volgende eigen evenementen werden in 2015 in Nederland gehouden. Alle evenementen vonden plaats in het RAI Amsterdam Convention Centre, behalve de FietsVak die in de Expo Haarlemmermeer in Vijfhuizen werd georganiseerd.

Eigen Evenementen van RAI Exhibitions in Nederland Alle evenementen vonden plaats in het RAI Amsterdam Convention Centre, behalve de FietsVak die in Expo Haarlemmermeer werd georganiseerd 4 internationale vakbeurzen

4 nationale publieksbeurzen

6 nationale vakbeurzen

1 internationaal congres

Aquatech Amsterdam

AutoRAI

BedrijfsautoRAI

GreenTech Summit

METSTRADE

HISWA Boat Show

Building Holland

ReMaTec

Huishoudbeurs

Ethnic Foods Europe

Super Yacht Pavilion

Negenmaandenbeurs

FietsVAK

Horecava

SSA

Internationale vakbeurzen Aquatech Amsterdam jubileumeditie Aquatech Amsterdam

De feestelijke 25e editie van Aquatech Amsterdam, de vakbeurs op het gebied van proces-, drinken afvalwatertechnologie, verwelkomde dit jaar een recordaantal van 856 exposanten, 1.100 congresgangers en 18.411 bezoekers. Aquatech Amsterdam, voor de 3e keer tevens onderdeel van de Amsterdam International Water Week, bood wederom een compleet overzicht van de nieuwste producten en technologieën en uitgebreide netwerkmogelijkheden voor iedereen werkzaam in de waterindustrie of op zoek naar innovatieve oplossingen voor watergebruik in het productieproces.

nieuw: Industrial User Experience en Aquatech Venture Forum

Nieuw dit jaar was de ‘Industrial User Experience’, met presentaties van eindgebruikers over technologie en innovatie in de olie- en gasindustrie, en het Aquatech Venture Forum, een unieke eendaagse sessie gericht op het samenbrengen van technologische start-ups en potentiële investeerders en zakenpartners.

METSTRADE en Super Yacht Pavilion METSTRADE en Super Yacht Pavilion blijven groeien

METSTRADE (Marine Equipment Trade Show) is ’s werelds grootste en best bezochte vakbeurs voor uitrustingen, materialen en systemen voor de pleziervaart. De vakbeurs omvat ook drie paviljoens die zich richten op een specifiek terrein: het Super Yacht Pavilion, het Marina & Yard Pavilion en het Equipment & Construction Pavilion. METSTRADE verwelkomde dit jaar een record aantal exposanten (1.378) en bezoekers (bijna 22.000). Meer bezoekers waren beslissingsbevoegd en ze vertegenwoordigden meer unieke bedrijven dan in 2014. Ook werden meer internationale bezoekers verwelkomd, vooral uit Australië, de Verenigde Staten, Griekenland, Turkije, Italië en het Verenigd Koninkrijk. Zowel exposanten als bezoekers waardeerden de 2015editie met een 8,4. Dat is het hoogste waarderingscijfer ooit bij een eigen RAI-beurs behaald.

33

ReMaTec ReMaTec sterke groei van exposanten

ReMaTec, de grootste en belangrijkste vakbeurs op het gebied van remanufacturing voor automotive, industrie en heavy duty, vindt elk twee jaar plaats en wordt ondersteund door de belangrijkste handelsorganisaties APRA (Auto Parts Remanufacturers Association) en FIRM (International Association of Engine Rebuilders and Remanufacturers). De voornaamste bezoekersgroepen zijn autofabrikanten, -importeurs en -revisiebedrijven en hun toeleveranciers.

Circa 3.500 bezoekers (waarvan 78% zich als beslisser ziet) uit 71 landen bezochten de 2015editie. Vergeleken met de vorige beurs is het aantal bezoekers gelijk gebleven maar het aantal exposanten met 27% toegenomen.

Nationale publieksbeurzen publieksbeurzen trokken meer publiek

De publieksbeurzen hebben het wat bezoekersaantallen betreft allemaal beter gedaan dan hun voorgaande editie. De waardering van bezoekers en exposanten voor deze evenementen is onveranderd positief.

AutoRAI AutoRAI 2015 succesvol, maar geen vervolg in 2017

Op AutoRAI 2015 werden meer dan 500 auto’s getoond. Het evenement telde meer dan 100 exposanten en tien aparte side events, binnen en buiten. AutoRAI 2015 trok meer dan 290.000 bezoekers; 8% meer dan de vorige editie. De beurs werd door bezoekers met een 7.5 beoordeeld, een half punt hoger dan het gemiddelde voor publieksbeurzen. De automerken gaven de beurs een 8.0, een verbetering op de 7.1 van de vorige editie. Onderzoek naar de effectiviteit van de beurs voor de exposanten toonde aan dat de exposanten hun doelstellingen voor 95% hebben bereikt. De beurs zal in 2017 helaas geen vervolg krijgen.

HISWA jubilerende HISWA:

De 60e editie van de HISWA Amsterdam Boat Show trok 43.405 bezoekers (+17%). Ten opzichte

duidelijk in de lift

van de vorige editie was er niet alleen sprake van een stijging van het aantal bezoekers maar ook van het aantal exposanten (+7%), terwijl het aantal tentoongestelde boten ook met 13% steeg. Het groeiende consumentenvertrouwen was direct terug te zien op de beursvloer in een hogere koopbereidheid van de bezoekers. Uit een peiling onder bezoekers is gebleken dat 51% op de HISWA iets gekocht/besteld heeft of een offerte heeft opgevraagd.

HISWA blijft zelfstandig in RAI

Op verzoek van de branche is de haalbaarheid van een samenvoeging van de HISWA Amsterdam Boat Show met HISWA te Water (georganiseerd door HMM Exhibitions BV) onderzocht. Op grond van de bevindingen van het onderzoek is besloten de HISWA Amsterdam Boat Show vooralsnog zelfstandig in het voorjaar van 2016 in het RAI Amsterdam Convention Centre voort te zetten.

Actueel: In maart 2016 vonden 800.000 ontmoetingen plaats tijdens de 2016-editie. De beurs trok 40.500 bezoekers en circa 300 deelnemende bedrijven. Er zijn aanzienlijk meer offertes en proefvaarten aangevraagd dan afgelopen editie.

34

Huishoudbeurs en Negenmaandenbeurs stijgend bezoekersaantal

In februari 2015 werd de 70e editie van de Huishoudbeurs en 30e editie van de Negenmaandenbeurs gevierd. De dip in het bezoekersaantal vorig jaar is bij deze jubileumeditie weer teniet gedaan. Bijna 244.000 bezoekers bezochten dit jaar de Huishoudbeurs, die dit jaar was verrijkt met het Azië Pasar Malam Festival. Bezoekers konden genieten van oosters eten, mode, muziek, dans en een markt. Gemiddeld besteedden de bezoekers 120 euro per persoon op de huishoudbeurs; 20% meer dan tijdens de voorgaande editie.

Actueel: in februari 2016 vonden de Huishoudbeurs en de Negenmaandenbeurs editie 2016 plaats.

De 71ste editie van de Huishoudbeurs is goed bezocht door de Nederlandse jongeren; het lifestyle event voor de Nederlandse vrouw kent ten opzichte van 2015 een stijging van 6% in deze leeftijdsgroep. Het thema was Welcome to the Future, vele innovaties op het gebied van huishouden en shoppen stonden er centraal. De beurzen trokken samen 250.000 bezoekers.

Nationale vakbeurzen BedrijfsautoRAI succesvolle BedrijfsautoRAI

De 31e editie van de BedrijfsautoRAI liet duidelijk zien dat het wegtransport en de logistieke dienstverlening zich in beter weer bevindt. Het enthousiasme voor trucks, trailers, bestelauto’s en telecommunicatieproducten was in RAI Amsterdam duidelijk merkbaar. Maar liefst 55.268 professionals brachten een bezoek aan de beurs: een stijging van ruim 18% ten opzichte van de vorige editie, die in 2012 plaatsvond. Naast heel veel nieuwe producten was er voor bezoekers ook veel praktische kennis te halen in het InnovationLAB, het EVO Theater en het TLN Theater. Zowel de bezoekers als de exposanten waardeerden deze editie met een 7,6.

Building Holland Building Holland: 24% meer bezoekers

Building Holland is hét integrale event voor de bouwsector in Nederland waarbij alle schakels in de keten samengebracht worden voor kennisdeling, conceptontwikkeling en samenwerking: architecten, aannemers, installateurs, woningbouwcorporaties, vastgoedontwikkelaars, adviseurs en toeleveranciers. De 2015-editie trok maar liefst 24% meer bezoekers dan de eerste editie.

Duurzaam Gebouwd neemt

Kennisplatform Duurzaam Gebouwd en beursorganisator RAI Amsterdam hebben de afgelopen

Building Holland over

twee jaar met succes de vakbeurs Building Holland getransformeerd tot hét integrale kennis- en

netwerkevent voor de bouwsector. Om het event verder te laten groeien, besloten de organisaties om hun samenwerking te verlengen in een nieuwe vorm: Duurzaam Gebouwd neemt de volledige organisatie van Building Holland op zich, terwijl RAI Amsterdam als faciliterend partner optreedt.

FietsVAK/ Nationale (E-)Bike Testdagen FietsVAK niet gecontinueerd

Van 28 februari tot en met 1 maart 2015 vonden de Nationale (E-)Bike Testdagen (gericht op de consument) en de daaraan gekoppelde FietsVak dag (primair gericht op de vakhandel) plaats in Expo Haarlemmermeer te Vijfhuizen. RAI Amsterdam speelde met dit nieuwe fietsevenement in op de behoefte van de fietsbranche naar direct contact met de consument en de sterk toenemende vraag naar e-bikes. Ondanks deze bruisende eerste editie van het consumentenevenement, is na

35

evaluatie duidelijk geworden dat de bezoekersaantallen en de behoeften van de grote en kleine fietsmerken en leveranciers van onderdelen & accessoires te ver uit elkaar liggen om het huidige concept te continueren.

Horecava Horecava toonaangevend platform in sector

De 59e editie van de Horecava, dé vakbeurs voor horecaprofessionals, bood bezoekers (naast 536 exposanten) een veelzijdig programma vol inspiratie hoe ze slim kunnen inspelen op wat de consument van nu zoekt. Veel aandacht was er met name voor versbeleving en ambacht op het VERS & PUUR paviljoen. Terwijl het aantal bezoekers praktisch stabiel is gebleven, is het aantal bezoekende bedrijven toegenomen met acht procent. In totaal bezochten 55.570 horecaprofessionals (waarvan 78% beslissingsbevoegd) van 35.723 bedrijven de Horecava. Naast een uitgebreid aanbod aan noviteiten en primeurs, bood Horecava ook een breed platform voor hoogwaardige kennisoverdracht.

verrijking Horecava met Ethnic Foods Europe

In het RAI Elicium vond wederom de internationale vakbeurs Ethnic Foods Europe (EFE) plaats.

Deze internationale vakbeurs biedt een uitgebreid aanbod op het gebied van Aziatische, Arabische, Chinese, Indische, Noord-Afrikaanse en andere authentieke keukens.

Actueel: in januari 2016 vond wederom de Horecava plaats. De ruim 600 bedrijven die deelnamen aan de 60e editie van de beurs, gaven aan dat de horeca weer volop in beweging is en innoveert.

In 4 dagen tijd vonden op de beurs maar liefst 1,5 miljoen ontmoetingen plaats tussen de 63.000 aanwezige horecaprofessionals.

Safety and Security Amsterdam fors minder bezoekers voor SSA

Safety & Security Amsterdam (SSA) is als tweejaarlijkse vakbeurs marktleider in de Benelux voor beveiliging en (brand)veiligheid. RAI Amsterdam vormde ook bij de 5e editie van SSA het bruisende middelpunt voor installateurs, system integrators, distributeurs, adviseurs, security managers, eindgebruikers en vertegenwoordigers van de publieke sector (als politie, brandweer, overheid). In totaal werd de 2015-editie door circa 7.200 professionals bezocht, 10% minder dan de vorige editie.

Internationaal congres GreenTech Summit goed onthaal voor eerste GreenTech Summit

Op dinsdag 9 juni 2015 zijn sprekers en congresdeelnemers vanuit 34 landen in de RAI bijeengekomen voor de eerste invitation-only GreenTech Summit. Deze conferentie is exclusief voor beslissers en beïnvloeders in de tuinbouw en werd door RAI Exhibitions georganiseerd rond het thema: 'Wat is de volgende stap voor Green Tuinbouw'. Evenals de beurs werd de Summit georganiseerd in nauw overleg met AVAG en Fedecom. De 256 genodigden hebben dit nieuwe initiatief goed ontvangen.

GreenTech Summit ook online

Naast de genodigden participeerden bij bepaalde programmaonderdelen ook circa 400 geïnteresseerden via een online verbinding via het internet. Zij konden aan de discussies meedoen via twitter en chats.

36

Eigen evenementen van RAI Exhibitions in het buitenland spin-offs in 2015

In het buitenland was RAI Exhibitions in 2015 (mede-)organisator van 9 internationale vakbeurzen. Daarvan zijn 7 beurzen een spin-off van beurzen die ook in het RAI Amsterdam Convention Centre plaatsvinden. De overige beurzen (FlowEx China en WaterEx Beijing) zijn gelieerd aan de spin-off Aquatech China. De vier titels met een buitenlandse spin-off zijn dit jaar Aquatech, Intertraffic, ISSA/ INTERCLEAN en ReMaTec.

In totaal trokken deze beurzen meer dan 83.000 bezoekers. Aquatech China is, wat

Aquatech China grootste spin-

bezoekersaantal en resultaat betreft, de belangrijkste spin-off. Maar liefst 38.743 bezoekers en 904

off

exposanten werden in 2015 op deze beurs verwelkomd.

weg uit India en Polen

De herijking van de internationale strategie van RAI Exhibitions, met een focus op China, Turkije, Mexico en USA, betekende dat er dit verslagjaar ook in goed overleg afscheid is genomen van de samenwerkende partners in India en Polen.

In 2016 zullen in Mexico twee nieuwe spin-offs gelanceerd worden (Aquatech en Intertraffic).

2 nieuwe spin-offs in Mexico

Eigen Evenementen van RAI Exhibitions in het buitenland

Aquatech

Intertraffic

ISSA/INTERCLEAN

ReMaTec

China

China

Mexico

USA

USA

Turkije

Polen

InnovationLAB Innovatie staat in de top 3 als belangrijkste bezoekreden van een beurs. Om aan deze behoefte te voldoen is bij RAI Amsterdam het InnovationLAB in het leven geroepen; een plek waar ideeĂŤn, innovaties en nieuws tastbaar worden op de beursvloer en online.

Na succesvolle try-outs bij 3 beurzen in 2014, is op woensdag 11 maart 2015 het InnovationLAB van RAI Amsterdam officieel gelanceerd met haar externe partners TNO, 3TU Federatie en Accenture Innovation Awards. Innovaties hebben vanaf nu een duidelijke en prominente plek binnen de beurstitels van RAI Amsterdam. Met een rijk en interessant platform als het InnovationLAB stimuleert RAI Amsterdam haar exposanten om hun innovaties toonbaarder te maken op de beurs. Daarnaast biedt het InnovationLAB kenniscentra, onderzoeksinstituten, innovatiepartijen een platform om hun innovaties naar de markt te brengen en daarmee de beurzen van RAI Amsterdam te verrijken. Het InnovationLAB is een platform waar bezoekers (online en fysiek) zien en ervaren wat de innovaties in hun markt zijn. Bovendien kan het medium beurs zich met dit platform onderscheiden en profileren op dit belangrijke onderwerp. Het InnovationLAB is een generiek concept dat op elke beurs op maat in te vullen is. Bekijk een impressie van InnovationLAB op YouTube (https://youtu.be/-eCmSBCv0Wg).

37

Evenementen door derden Naast de eigen beurstitels faciliteert RAI Amsterdam een groeiend aantal nationale en internationale beurzen, congressen, corporate events en andere evenementen die door derden worden georganiseerd. Het multifunctionele congrescentrum wordt tevens verhuurd als RAI Theater voor theaterproducties.

Uitsplitsing door derden georganiseerde congressen en beurzen De in het RAI Amsterdam Convention Centre door derden georganiseerde congressen en beurzen laten zich als volgt uitsplitsen:

Door derden georganiseerde internationale congressen 27 internationale congressen

In het verslagjaar was RAI Amsterdam Convention Centre gastheer van 27 door derden georganiseerde internationale congressen, waaronder 8 medische congressen. Het bezoekersaantal varieerde sterk per congres: van klein tot zeer groot, met meer dan 23.000 bezoekers. De grootste congressen waren medisch van aard: het congres van de European Respiratory Society (ERS) en het congres van de European College of Neuropsychopharmacology (ECNP).

38

25th Annual Congress of the European Respiratory Society (ERS) Amsterdam stond van zaterdag 26 tot en met woensdag 30 september in het teken van schone longen. In het RAI Amsterdam Convention Centre vond het European Respiratory Society (ERS) Congress plaats met meer dan 23.000 bezoekers en 180 exposanten, waar bestrijding van longziekten centraal stond. Tegelijkertijd vond een publieksevenement plaats in het centrum van Amsterdam.

publieksevenement in Amsterdam

Om kennis over het ontstaan en de preventie van longziekten te vergroten plaatste ERS op zaterdag 26 en zondag 27 september op het Beursplein in Amsterdam verschillende meetapparatuur bij informatiestands. Het evenement werd daardoor ook voor de stad zichtbaar en maakte zowel op de bezoekers als de inwoners van de stad een blijvende indruk. Ook droegen speciaal ontwikkelde schone fiets- en wandelroutes door het centrum bij aan kennisdeling en preventie van longziekten. Daarmee heeft RAI Amsterdam samen met Amsterdam Marketing de stad en inwoners op bijzondere wijze betrokken bij dit congres.

28th Congress of the European College of Neuropsychopharmacology (ECNP) ECNP stelt zich ten doel vooruitgang in het begrijpen van hersenfunctie en menselijk gedrag te vertalen in betere behandelingsmethoden en een verbetering van de volksgezondheid. Het jaarlijkse ECNP Congres werd dit jaar door ruim 5.000 neurowetenschappers en klinische beoefenaars bezocht voor het uitwisselen van onderzoeksresultaten en ideeĂŤn op het gebied van neuropsychopharmacologie.

Door derden georganiseerde nationale congressen In het verslagjaar werden door derden 12 nationale congressen georganiseerd met een totaal bezoekersaantal van circa 13.000. Vier van deze congressen trokken meer dan 1.000 deelnemers.

Door derden georganiseerde internationale vakbeurzen belangrijkste internationale vakbeurzen

De naar omzet, aantallen exposanten en bezoekers gemeten belangrijkste terugkerende internationale beurzen, georganiseerd door derden, waren de volgende evenementen:

IBC (International Broadcasting Convention) IBC: grootste en belangrijkste

IBC, de International Broadcasting Convention blijft het grootste en belangrijkste jaarlijkse

evenement voor professionals

evenement voor professionals in de elektronische media en de televisie- en radiowereld. Op de

in de digitale media, televisie-

beurs vertoont de IBC elk jaar de nieuwste apparatuur afkomstig van over de hele wereld. Dit jaar

en radiowereld

konden 55.128 bezoekers, meer dan 250 sprekers en meer dan 1.600 exposanten in het RAI Amsterdam Convention Centre worden verwelkomd.

39

ISE (Integrated Systems Europe) ISE voor de professionele audiovisuele markt: 54.684 bezoekers

ISE, Integrated Systems Europe, de internationale vakbeurs voor de professionele audiovisuele markt, trok in 2015 een recordaantal van maar liefst 54.684 bezoekers en 1.056 exposanten. Alle hallen van het RAI Amsterdam Convention Centre waren in gebruik. Naar verwachting zal het aantal bezoekers de komende jaren blijven groeien. Daarom heeft de Engelse organisator besloten om de beursduur vanaf 2016 met een dag te verlengen, naar vier dagen.

PLMA (Private Label Manufacturers Association) World of Private Label International Tradeshow

De PLMA (Private Label Manufacturers Association) organiseert jaarlijks de World of Private Label International Tradeshow in het RAI Convention Centre. Bij de 30e editie die​ dit jaar werd gehouden, waren alle hallen bezet door circa 4.200 standhouders uit meer dan 70 landen met 56 nationale en regionale paviljoenen. PLMA Amsterdam is de leidende internationale vakbeurs voor fabrikanten en retailers van private label-producten. Dit jaar waren er meer dan 12.000 bezoekers.

PROVADA PROVADA, voor

De PROVADA is het jaarlijks ontmoetingspunt van de vastgoedbranche. Gedurende drie

professionals in de

beursdagen treffen ontwikkelaars, beleggers, consultants, retailers, financiers, woningcorporaties,

vastgoedbranche

eindgebruikers en gemeenten elkaar in een professionele omgeving. De PROVADA is uitgegroeid tot één van de grootste Europese vastgoedbeurzen en een niet meer weg te denken evenement in Nederland. Dit jaar waren er 22.166 bezoekers (9% meer dan vorige editie) en 247 standhouders.

Burgemeester van de meest compacte metropool ter wereld In het verslagjaar is een marketingcampagne uitgerold die specifiek gericht is op organisatoren van internationale beurzen, congressen en andere evenementen. De campagne laat zien hoe de organisatoren gedurende enkele dagen ‘burgemeester van Amsterdam’ kunnen zijn.

De website www.rai.nl/mayor biedt organisatoren inzicht in de verschillende mogelijkheden via een interactieve ambtsketting.

Iedere schakel staat voor een onderscheidend element waarmee RAI Amsterdam organisatoren helpt bij het creëren van een succesvol evenement: Nederland, Amsterdam, bereikbaarheid, kennis & netwerk, ROI, flexibele configuratie, services, betekenisvolle ervaring, innovatie en duurzaamheid.

De eerste ambtsketting werd in 2015 overhandigd aan Mike Blackman, managing director van ISE. Daarna volgden organisers van andere grote terugkerende evenementen in RAI Amsterdam.

Door derden georganiseerde nationale vakbeurzen 40

Door derden georganiseerde nationale vakbeurzen modevakbeurzen Modefabriek en Kleine Fabriek

Van de nationale vakbeurzen springen twee evenementen eruit qua aantallen exposanten en bezoekers. Het zijn de twee modevakbeurzen (Modefabriek en Kleine Fabriek) die beide halfjaarlijks een professioneel platform bieden waar honderden merken en labels hun nieuwste collecties presenteren aan de retailsector, de pers, stylisten en andere modeprofessionals.

Modefabriek en Kleine Fabriek (gericht op kindermode) zijn alleen toegankelijk voor geregistreerde beursbezoekers waaronder retailers, groothandelaren, leveranciers, merken, labels en agenturen.

Door derden georganiseerde nationale publieksbeurzen De twee grootste nationale publieksbeurzen die door derden werden georganiseerd zijn de 'vt wonen&design' beurs (voorheen bekend onder de naam Woonbeurs Amsterdam) en de PAN Amsterdam.

vt wonen&design beurs ruim 14% meer bezoekers

De vt wonen&design beurs was in 2015 dé plek waar meer dan 250 merken en ontwerpers hun nieuwste collecties en primeurs toonden aan de Nederlandse woonconsumenten. Met 79.000 bezoekers (verdeeld over 6 dagen) waren er dit jaar 10.000 bezoekers meer dan vorig jaar tijdens de vt wonen&design beurs. Er was volop vraag naar oplossingen voor veranderingen en verbouwingen in huis. Duizenden bezoekers hebben een, voor hen persoonlijk gemaakte, beursroute gevolgd. Alle beschikbare plekken voor persoonlijk woonadvies waren volgeboekt.

PAN Amsterdam 46.500 bezoekers 29ste editie PAN Amsterdam

PAN Amsterdam is de eigentijdse beurs voor kunst, antiek en design. Ook dit jaar hebben 46.500 kunstliefhebbers zich laten inspireren en verleiden door de vele duizenden kunstvoorwerpen. Elk object is vooraf door onafhankelijke experts gekeurd op kwaliteit, echtheid en conditie. Dat geeft de bezoeker de zekerheid met vertrouwen te kopen. Bijna 60% van de deelnemende handelaren en galeristen op PAN Amsterdam hebben aangegeven beter verkocht te hebben dan vorig jaar. Een derde daarvan liet zelfs blijken dat de resultaten veel beter zijn.

Door derden georganiseerde overige evenementen 327.000 bezoekers

Het totaal aantal bezoekers aan overige door derden georganiseerde evenementen neemt al jaren toe. Ook is het gemiddelde aantal bezoekers per evenement jaarlijks gestegen. Dit jaar kwamen in totaal circa 327.000 bezoekers naar de diverse evenementen.

Jumping Amsterdam: jaarlijks hippisch feest

Jumping Amsterdam in RAI Amsterdam staat voor topsport, entertainment en Amsterdam. De hoofdstad was van 29 januari t/m 1 februari 2015 voor de 56ste maal gastheer van de mondiale top uit de dressuur- en springsport en bood ook dit jaar een hoogstaand hippisch programma waarbij verschillende disciplines op verschillende niveaus uit de paardensport werden vertegenwoordigd.

Naast topsport konden bezoekers genieten van een programma vol show en entertainment, zowel binnen als buiten de piste. Ook voor lekker eten en drinken waren de bezoekers bij Jumping aan het juiste adres en tot in de kleine uurtjes zorgden Café Bolle Jan, Peter Beense en ‘GENTS’ voor een echt Amsterdams feestje!

41

dance events

Het RAI Amsterdam Convention Centre huisvest jaarlijks enkele grote dance events. Op het terrein van RAI Amsterdam werd Koningsdag intens gevierd tijdens de tweede editie van Kingsland Festival met maar liefst 4 stages en een indrukwekkende line-up met topnamen als Martin Garrix, Hardwell en Fedde le Grand.

Het ‘Amsterdam Dance Event’ (ADE) onderging dit jaar een flinke opwaardering door de lancering van het eerste echte indoorfestival met een internationaal karakter. Op zaterdag 17 oktober was RAI Amsterdam dé locatie voor het splinternieuwe concept: ‘PRJCT Music Festival’.

Elk genre van de elektronische dancemuziek heeft zijn eigen cultuur, zijn eigen fans en bovenal zijn eigen muziek. PRJCT Music Festival bracht deze culturen samen in één festival op vier podia met vier verschillende genres dancemuziek en de vele artiesten die daarbij horen.

Het Valhalla Festival vond dit jaar voor de vierde maal plaats. Wederom vertoonde Vahalla een labyrinth aan muziekstijlen op maar liefst zeven stages. Deze editie stond in het teken van Cirque Oriëntale. De klassieke circusacts die onlosmakelijk met Valhalla zijn verbonden werden dit jaar ingevuld door het Chinees Nationaal Circus als onderdeel van haar Europees toernee.

eerste indoor foodtruck festival

Outdoor Foodfestivals met foodtrucks worden ieder jaar populairder, mede door de enorme gezelligheid die een dergelijk evenement met zich meebrengt. In november vond in het RAI Amsterdam Convention Centre het eerste indoor foodtruck festival plaats: Food Festival Amsterdam. De Europahal was omgebouwd tot een foodwahalla met 76 foodtrucks en diverse popup restaurants. Na het enorme succes van de eerste editie, dat door meer dan 40.000 mensen werd bezocht, kon een tweede editie natuurlijk niet uitblijven. Deze vindt tijdens het lange Paasweekend in maart 2016 wederom plaats in RAI Amsterdam.

kickboksgala

Mede dankzij inspanningen van de gemeente Amsterdam vierde het kickboksen op vrijdag 4 december zijn comeback in Nederland. Na vijf jaar afwezigheid vond er weer een groot kickboksgala plaats in RAI Amsterdam. Met 7.300 toeschouwers was het evenement uitverkocht.

De vechtsporttoernooien werden jarenlang niet toegestaan, omdat de sport kampte met een slecht imago. Dankzij nieuwe richtlijnen van de overheid is er nu weer ruimte voor dit soort evenementen.

Er waren bij dit evenement extra maatregelen genomen. Zo was dit gala geheel alcoholvrij, een maatregel die door GLORY, 's werelds grootste kickboksorganisatie, zelf genomen was.

RAI Theater 40.000 bezoekers

Het Auditorium, de grote zaal van het RAI Congrescentrum, kan in korte tijd worden getransformeerd tot RAI Theater: een sfeervolle theaterzaal met 1.750 zitplaatsen en voorzien van de nieuwste audiovisuele technologie. In 2015 werden in de theaterzaal in totaal 39 voorstellingen geprogrammeerd (voor 9 verschillende producties) die 40.000 bezoekers trokken. De opera Porgy & Bess (10.600 bezoekers) en het ballet Het Zwanenmeer door het Shanghai Ballet (8.670 bezoekers) trokken de meeste belangstelling.

42

Nieuw in 2016 eenmalige evenementen in 2016

Naast de periodiek in RAI Amsterdam terugkomende beurzen en congressen, staan de volgende eenmalige evenementen in 2016 op de agenda:

One off's in 2016 Organisatie

evenement

(inter)nationaal

industrie

FESPA Digital 2016

beurs

internationaal

print / media

European Breast Cancer Conference 2016

congres

internationaal

medisch

ECCO Congress 2016

congres

internationaal

medisch

Skills Heroes the Finals 2016

beurs

nationaal

educatie

World Congress on Osteoarthritis 2016 - OARSI

congres

internationaal

medisch

ECCMID 2016

congres

internationaal

medisch

APEX 2016 MultiMedia Market

congres

internationaal

multimedia

International Child Neurology Congress 2016 (ICNC)

congres

internationaal

medisch

Euthanasia 2016

congres

internationaal

medisch

GRI Global Conference on Sustainability and Reporting 2016

congres

internationaal

csr

8th World Conf. of the IPCRG 2016

congres

internationaal

medisch

Critical Communication World 2016

congres

internationaal

communicatie

24th Biomass Conference and Exhibition

congres

internationaal

csr

Free From Food 2016

beurs

internationaal

food

Congress of EAES a/o interventional techniques

congres

internationaal

medisch

EFTTEX 2016

beurs

internationaal

recreatie

IND2016

congres

internationaal

Maritime Systems and Technology (MAST)

beurs

internationaal

maritiem

Additive Manufacturing Europe 2016

beurs

internationaal

print / media

Future of Events 2016

beurs

internationaal

events

Comic Con Amsterdam 2016

beurs

nationaal

media

AVIATION WEEK MRO EUROPE 2016

beurs

internationaal

luchtvaart

ORION - Conference for Nurses 2016

congres

internationaal

medisch

EMCCC 2016

congres

internationaal

medisch

43

44

Dienstverlening RAI Amsterdam biedt gerichte services voor organisatoren, exposanten en bezoekers.

Organiser Services RAI Amsterdam biedt know how en diverse services en diensten om het evenement van een organisator zo goed mogelijk te laten verlopen. De specialisten van RAI Amsterdam adviseren en begeleiden beursorganisatoren bij de voorbereiding van het evenement en de inrichting van de beursvloer. Door het inzetten van kennis en netwerken, kunnen de mogelijkheden van Nederland, de stad Amsterdam en RAI Amsterdam optimaal benut worden voor het succes van het evenement. Daarnaast worden diverse solutions op ICT-, registratie-, logistiek, audiovisueel en media terrein aangeboden. Samen met de klant bekijken zij de mogelijkheden om voor de klant het maximale rendement te bereiken. Bijzonder is dat RAI Amsterdam (door een unieke samenwerking met de Gemeente Amsterdam) een efficiencyslag heeft weten te maken in vergunningenprocedures. Als eerste private onderneming in Nederland mag RAI Amsterdam zelf op een aantal terreinen evenementgebonden vergunningen reguleren en handhaven. Dit heeft een vereenvoudiging en versnelling van de vergunningprocedures tot gevolg.

Exhibitor Services RAI Amsterdam Exhibitor Services ondersteunt exposanten bij hun voorbereidingen om de beursdeelname tot een succes te maken. Via een webwinkel kunnen de exposanten producten en diensten voor de stand bestellen: uniforme standbouw, hostess service, meubilair, catering, bloemen & planten, telecommunicatie & ICT, parkeerkaarten en standschoonmaak. In 2014 is door Exhibitor Services veel tijd en energie gestoken in het ontwikkelen van een concept voor uniforme standbouw (systeembouw en houtbouw). Met twee preferred suppliers zijn contracten gesloten voor de uniforme standbouw voor de eigen door RAI Amsterdam georganiseerde evenementen.

Vermeldenswaard in dit verband is dat ten behoeve van het SuperYacht Pavilion vorig jaar een nieuwe vormgeving van de stands is geĂŻntroduceerd waardoor deze door de luxe uitstraling direct te onderscheiden zijn van de stands van METSTRADE.

Visitor Services Onder visitor services vallen de diensten die RAI Amsterdam aanbiedt om bezoekers zo goed mogelijk te faciliteren opdat hun bezoekersbeleving zo optimaal mogelijk wordt. Te denken valt aan zaken als het regelen van accommodatie, het regelen van vervoer, het gastvrij onthalen in het RAI Amsterdam Convention Centre (courtesy lounge, help desk, werk- en ontmoetingsplekken etc.), visitor catering en parkeren.

nieuwe solution: Samsung Connect

Bij onze gasten bestaat een sterke behoefte aan rust-, ontmoetings- en werkplekken op de beursvloer. Deze behoefte is door RAI Amsterdam en haar strategische partner Samsung vertaald naar een nieuwe Solution: Samsung Connect. Samsung Connect is een duidelijk herkenbare

45

centraal gelegen werk- en ontmoetingsplek op de beursvloer. Voorzien van voldoende zitgelegenheden, netwerkplaatsen en oplaadpunten voor laptops, tablets en mobiele telefoons. De gasten kunnen de WiFi van het evenement gebruiken. Deze faciliteit is beschikbaar bij alle eigen evenementen van RAI Amsterdam en wordt ook aangeboden als nieuwe solution aan evenementen derden.

Catering catering: zelfstandig of in samenwerking met gespecialiseerde derden

5 restaurants

Voor alle evenementen vormt catering een belangrijke pijler. RAI Amsterdam organiseert dit zelfstandig of in samenwerking met externe gespecialiseerde partijen. In alle gevallen voert RAI Amsterdam de regie over de uitvoering.

Het RAI Amsterdam Convention Centre heeft vijf restaurants tot haar beschikking: THE ROAST ROOM, Grand Café, First Floor Restaurant, Holland Restaurant en Café Amsterdam. THE ROAST ROOM is dagelijks geopend vanaf 09.00 uur. Het Grand Café, First Floor Restaurant, Holland Restaurant en Café Amsterdam zijn geopend al naar gelang er een evenement of congres plaatsvindt. Gedurende evenementen en congressen zijn de openingstijden flexibel. Naast deze restaurants zijn er in ieder complex diverse cateringpunten die tijdens beurzen en congressen in gebruik worden genomen door onder andere Juices and More, La Place en Mamasia.

nieuw in RAI Amtrium: THE

THE ROAST ROOM is de unieke vleesbelevenis van Amsterdam. Omgeven door ambacht, open

ROAST ROOM

keukens met Beech ovens en het stoere maar klassieke interieur kunnen gasten genieten van de mooiste stukken vlees, burgers, vleeswaren en worsten uit eigen slagerij. THE ROAST ROOM bestaat uit THE ROAST BAR, het brasserie-style restaurant op de begane grond en de ROTISSERIE, het fine-dining restaurant op de eerste verdieping. In februari 2016 is THE ROAST ROOM door Restaurant Awards uitgeroepen tot beste vleesrestaurant van Nederland.

Hartverwarmend Amsterdam

RAI Amsterdam heeft met het concept ‘Hartverwarmend Amsterdam’ in de keukens een bewuste keuze gemaakt voor het werken met regionale producten en voor het verwijderen van kwetsbare ingrediënten uit het assortiment. De producten hebben waar mogelijk een meerwaarde voor de regio of de maatschappij in het algemeen. Zorgboerderijen, voor dagbesteding of educatie, kleine lokale boerderijen, stadskassen en kaasboerderijen uit de regio zijn behalve leveranciers, ook een belangrijke inspiratiebron. Op deze manier worden kwetsbare producenten in onze verstedelijkte regio ondersteund en biedt het RAI Amsterdam de mogelijkheid om gebruik te maken van niet alledaagse seizoens- en prachtproducten.

Hotel Service 166.000 overnachtingen geboekt in 2015

Het naar Amsterdam halen van grote internationale evenementen is sterk afhankelijk van de beschikbaarheid van voldoende hotelkamers tegen aantrekkelijke prijzen. Door de groei in de afgelopen jaren van het aanbod van kamers naar 36.000 kamers én goede samenwerking met hotels en Amsterdam Airport Schiphol, kan aan deze eis van internationale organisers steeds beter worden voldaan.

46

RAI Hotel & Travel Service is de grootste accommodatiebemiddelaar in Amsterdam en omgeving en verzorgt hotelreserveringen maar ook aanvullende diensten zoals autohuur, transfers, excursies en het boeken van vluchten naar en van Amsterdam voor bezoekers van (meestal internationale) evenementen. Het aantal via RAI Hotel & Travel Service geboekte overnachtingen is het afgelopen jaar verder toegenomen. In 2015 werden 41.940 reserveringen verwerkt, goed voor 166.448 overnachtingen.

I Amsterdam Approved

RAI Hotel & Travel Service werkt alleen samen met hotels die het ‘I Amsterdam Approved’ kwaliteitslabel dragen. Dit label wordt door Amsterdam Marketing verleend aan hotels die aan bepaalde kwaliteitseisen voldoen en meewerken om minimaal 65% van de beschikbare kamers te reserveren voor een vaste prijs voor organisatoren, bezoekers en exposanten van grote internationale congressen en tentoonstellingen. Een aanbod van 16.000 kamers met de beste prijzen is hiermee gegarandeerd.

47

“Met het bou nhow Amster gaat een lang wens van RAI in 48

wen van het dam RAI Hotel gekoesterde Amsterdam vervulling.�

Het on site hotel (gereed 2019) zal fungeren als headquarter hotel voor grote, internationale, meerdaagse evenementen en wordt met haar 650 kamers direct het grootste hotel in de Benelux. Het iconische ontwerp van OMA (het bureau opgericht door Rem Koolhaas) zal er voor zorgen dat het nhow Amsterdam RAI hotel een landmark van de Zuidas wordt.

49

Faciliteiten De strategie van RAI Amsterdam is erop gericht het terrein van het RAI Amsterdam Convention Centre (23 hectare) flexibel en intensief te gebruiken om zoveel mogelijk netto verhuurbare vierkante meters te creëren. RAI Amsterdam biedt in haar Convention Centre de volgende faciliteiten:

Faciliteiten RAI Amsterdam Convention Centre Eigenschap

Faciliteiten

Totaal oppervlak

108.500 m2

Congrescentra

4

Hallen

11 onderling verbonden hallen, uitbreidbaar met twee semi-permanente hallen

Zalen

2 auditoria, een grote ballroom met 2.000 zitplaatsen. In totaal 69 congres- en vergaderzalen. Accommodatie voor 10 tot 10.000 personen

Foyers en lounges

multifunctionele ruimtes voor exposities, feesten en partijen

Ingangen

9 afzonderlijke ingangen: een eigen entree voor ieder evenement

Restaurants en bars

9 restaurants, bars en lounges. Van buffet tot à la carte

Parkeergarages

capaciteit van 3.000 plaatsen (vanaf augustus 2016 4.000) op eigen terrein

Haven

eigen haven met directe verbinding met de Amsterdamse grachten

Trein- en metrostations

met naam Amsterdam RAI, direct naast het RAI Amsterdam Convention Centre

Nieuwbouwprojecten In de ‘(Ruimtelijke) Toekomstvisie RAI’ is vastgelegd dat RAI Amsterdam op de huidige locatie mag uitbreiden met onder andere de volgende hoogwaardige toevoegingen: het RAI Amtrium (geopend in juni 2015), een extra multifunctioneel parkeergebouw (open augustus 2016) en het on site RAI Hotel (open 2018/2019). De toekomstvisie voor RAI Amsterdam richt zich op een duurzame ontwikkeling, het versterken van de relatie met de Zuidas, de versterking van de (internationale) positie van RAI Amsterdam en het intensiveren van het gebruik van het RAI-complex.

Amtrium Amtrium: nieuw

Dit jaar is het door RAI Amsterdam onder eigen regie ontwikkelde hoogwaardig, innovatief en

multifunctioneel

duurzaam multifunctioneel gebouw Amtrium in gebruik genomen. Mels Crouwel van Benthem

gebouwencomplex

Crouwel Architekten tekende voor het ontwerp. Het Amtrium is een ‘derde generatie beursgebouw’, waarin beurs-, congres-, kantoor- en restaurantfuncties verenigd zijn.

dynamische combinatieverhuur

Er is een groeiende behoefte aan locaties waar congresmogelijkheden flexibel gecombineerd kunnen worden met een beurs en/of een aantal vergaderzalen, voor break-out-sessies of bijvoorbeeld een productpresentatie (dynamisch combinatieverhuur-concept). Het Amtrium voorziet in deze behoefte. Het huisvest een volwaardig congrescentrum met een ontvangstlounge, congreszalen (waaronder een congreszaal van 520 m2 die op te delen is in 2 gelijke delen) en met op de eerste etage break out rooms. De 2e verdieping is geschikt voor onder andere kleine tentoonstellingen, productpresentaties, postersessies, recepties en diners. Tegelijkertijd biedt het

50

gebouw een volwaardig entree en faciliteiten voor de beurshallen 4 en 5. Ook heeft het gebouw een bedrijfsrestaurant (op de 2e etage) dat bij evenementen kan worden gebruikt als publieksrestaurant en huisvest het het kwaliteitsrestaurant THE ROAST ROOM.

duurzame technieken toegepast

Bij de ontwikkeling van het Amtrium zijn de meest duurzame technieken toegepast. Zo is zonwering aangebracht door ‘ribben’ aan de buitenkant van het gebouw te bevestigen, is er sprake van warmte-koudeopslag en zijn zonnepanelen op het dak aangebracht. Het meest in het oog springende element van het Amtrium is de verticale kas voor city farming.

Verticale kas voor city farming Een belangrijk onderdeel van het Amtrium is de vijf verdieping tellende verticale kas. In de verticale kas worden groenten, kruiden en eetbare bloemen gekweekt voor de restaurants van RAI Amsterdam en het restaurant THE ROAST ROOM. Dagelijks worden er producten uit de kas gebruikt in de restaurants.

De verticale kas wordt de groene long van het Amtrium en vervult een belangrijke functie in de klimaatbeheersing van het gebouw door middel van gecontroleerde luchtcirculatie in combinatie met de warmte/koude opslag. Er wordt gebruik gemaakt van een automatisch en volledig computergestuurde bewatering met behulp van een druppelsysteem. Het water voor de irrigatie bestaat uit regenwater en wordt aangevuld met leidingwater.

De verticale kas is een ruimtebesparende manier van teelt en dient als voorbeeld in deze stedelijke omgeving. RAI Amsterdam wil blijven inspireren en de verticale kas laat zien, dat zelfs in een grote stadsomgeving welzijn en het milieu centraal staan.

De vertikale kas voor city farming is op donderdag 18 maart 2015 door Ed Nijpels uitgeroepen tot winnaar van de Vernufteling 2015. De Vernufteling is een initiatief van het Koninklijk Instituut Van Ingenieurs (KIVI) en branchevereniging NLingenieurs. De jury was met name zeer te spreken over de vernieuwende kijk op stedenbouw van de 21ste eeuw en het feit, dat met dit idee van RAI Amsterdam, abstracte concepten nu werkelijk concreet gemaakt worden.

Bekijk de verticale kas op YouTube (https://youtu.be/ZPAE-z9bqiE).

BREEAM-NL (Excellent)

Het Amtrium voldoet - als eerste congrescentrum in Nederland - aan de hoogste duurzaamheidseisen die het 4 sterren BREEAM-NL Nieuwbouw Ontwerpcertificaat (Excellent) stelt. Dit is het keurmerk voor duurzaamheid dat wordt beheerd door de Dutch Green Building Council.

Per 1 april 2015 heeft de RAI Vereniging als huurder haar intrek genomen in het Amtrium. Ook RAI Exhibitions is gehuisvest in dit multifunctionele gebouw.

51

Multifunctioneel parkeergebouw multifunctioneel bovengronds parkeergebouw met 1.000 parkeerplaatsen

Met de groei van de Zuidas in het afgelopen decennium, zijn er rondom het RAI-complex verschillende parkeerterreinen verdwenen. Daarom bouwt RAI Amsterdam een nieuw parkeergebouw met 1.000 parkeerplaatsen. Het nieuwe, duurzame multifunctionele parkeergebouw is (evenals het Amtrium) ontworpen door Mels Crouwel van Benthem Crouwel Architekten. Het schetsontwerp gaat uit van een strakke, rechthoekige vorm. De stijgpunten (wokkels) aan de buitenkant zijn architectonisch de meest in het oog springende elementen. Het RAI Parkeergebouw komt aan de snelwegzijde van de RAI, tussen Hal 8 en Hal 10 te staan. Met de extra 1000 parkeerplaatsen komt de totale capaciteit parkeerplaatsen op eigen terrein op 4.000.

Het concentreren van parkeerplaatsen op eigen terrein versterkt de positie van RAI Amsterdam door grotere klanttevredenheid, het bevordert een vlotte doorstroming en vermindert de overlast voor de omgeving. In augustus 2016 wordt het gebouw in gebruik genomen.

multifunctioneel gebouw: extra parkeercapaciteit extensiehal extra bufferruimte vrachtwagens

Bijzonder is de multifunctionele eerste etage met een hoogte die het mogelijk maakt de etage ook in te zetten als expositieruimte (extensiehal). De extensiehal, met een oppervlakte van 2.800 m2, vergroot de expositiecapaciteit van de aangrenzende beurshallen. Door zijn hoogte is de extensiehal ook in te zetten als bufferruimte voor vrachtwagens tijdens op- en afbouw van evenementen. Daarnaast is er voor gekozen op de overige etages de hoogte van de parkeerdekken op 3.60 meter te stellen waardoor op de parkeerlagen ook busjes en kleine vrachtwagens kunnen parkeren. Deze hoogte maakt het verder mogelijk dat op (heel) lange termijn het parkeergebouw voor alternatieve doeleinden gebruikt kan worden, zoals kantoorruimte in het kader van de circulaire economie.

P+R faciliteiten

RAI Amsterdam is sinds januari 2014 P+R locatie en ondersteunt daarmee de gemeente in haar streven tot optimalisering van verkeersstromen in en rond Amsterdam. Vanaf 2017 zal de Noord/Zuidlijn in gebruik worden genomen waardoor de parkeergarages van RAI Amsterdam nog aantrekkelijker zullen zijn. Ook het multifunctionele parkeergebouw draagt daarom bij aan de duurzaamheid van de stad Amsterdam. De P+R faciliteit is overigens niet beschikbaar op of rond dagen dat RAI Amsterdam evenementen organiseert of faciliteert.

On site hotel hotel in driehoek RAI-complex, Europaboulevard en A10

Al jaren heeft RAI Amsterdam de wens op eigen terrein een 4-sterrenhotel te realiseren ten behoeve van de (internationale) congresgangers en beursbezoekers. In de Toekomstvisie is de driehoek tussen het RAI-complex, Europaboulevard en de A10 voor het hotel als locatie aangewezen. Deze locatie is zeer gunstig vanwege de nabijheid van station Amsterdam RAI (met een snelle verbinding naar onder andere Schiphol), de metrostations en de onmiddellijke op- en afrit van de A10. Een hotel op deze locatie met 650 kamers en parkeergelegenheid voor 234 auto’s is een strategische aanvulling op de kernactiviteit van RAI Amsterdam. Het inspelen op de behoefte van de markt, waarbij de organisatoren van het evenement en de belangrijkste exposanten, sprekers en bezoekers in hetzelfde nabijgelegen hotel verblijven (‘headquarter hotel’), versterkt de internationale positie van RAI Amsterdam.

52

nhow Amsterdam RAI Hotel

In juni 2014 schreven gemeente Amsterdam en RAI Amsterdam een tender uit voor het ontwikkelen, realiseren en exploiteren van een ´headquarter’ hotel bij de RAI. Niet minder dan elf consortia schreven in, waarbij de kwaliteit van de inzendingen zonder uitzondering hoog was. Het winnende concept van ontwerper OMA (bureau opgericht door Rem Koolhaas), ontwikkelaar COD en NH Hotel Group sprong er uit vanwege het iconisch ontwerp en toevoeging van bijzondere faciliteiten zoals een televisiestudio, maar ook galerie, beeldentuin, spa, restaurant en bar. De prominente reclamezuil op het voorterrein van het RAI Amsterdam Convention Centre, ´het Signaal ´ leverde de inspiratie voor het ontwerp van het nieuwe nhow Amsterdam RAI hotel. Met 650 kamers wordt nhow Amsterdam RAI het grootste hotel van de Benelux. De start van de bouw van dit 91 meter hoge hotel staat gepland voor najaar 2016.

Zie voor een impressie van het nhow Amsterdam RAI hotel: https://youtu.be/IVPQYnmwSnQ.

Investeringen en projecten in 2015 € 6,5 miljoen aan investeringen

In 2015 is voor circa € 5 miljoen geïnvesteerd in gebouwen (excl. nieuwbouw Amtrium en Multifunctioneel Parkeergebouw), installaties, inventaris en terreinen. Daarvan is € 1,85 miljoen een overloop van eerder aangegane investeringen. De nieuwe investeringen in het RAI-complex kunnen worden uitgesplitst in investeringen inzake arbo / veiligheid (circa 12%), onderhoud (circa 39%), renovatie (circa 41%) en kwaliteit (circa 8%). Daarnaast is in 2015 € 1,5 miljoen geïnvesteerd in ICT.

investeringsprogramma gericht op kwalitatieve verrijking afgerond

Het meerjaren investeringsprogramma gericht op de kwalitatieve verrijking van RAI Amsterdam is vrijwel afgerond. In ruim een decennium is € 180 miljoen geïnvesteerd waardoor het gehele RAI Amsterdam Convention Centre technisch en kwalitatief geheel state-of-the-art is. Deze investeringen hebben, naast een kwalitatieve verrijking, ook geleid tot structureel lagere onderhoudskosten.

Ook in de toekomst zal continu in de kwaliteit en veiligheid van het RAI-complex worden geïnvesteerd op basis van een dynamisch voortschrijdend meerjaren onderhoudsplan (MJOP).

koelinstallatie van gas naar elektriciteit

Een belangrijke uit 2014 overlopende investering uit de categorie kostenbesparing/MVO betreft de centralisatie van de koelinstallaties waarbij een overstap is gemaakt van absorptiekoeling op gas naar centrifugaal koeling op elektriciteit. Het koelingsproces verloopt op deze wijze tienmaal efficiënter. Door de plaatsing van deze koelmachines zal een aanzienlijke reductie plaats vinden op het gasverbruik en de CO2 footprint van RAI Amsterdam. Daar tegenover staat slechts een minimale stijging van (groene) elektra. In 2014 is een eerste kleine (750 kWh) koelmachine geïnstalleerd en een ringleiding aangelegd. In 2015 zijn 2 nieuwe grote (ieder 4,5 mWh) koelmachines geplaatst en een bestaande elektrische koelmachine (500 kWh) weer in gebruik genomen. Alle decentrale koelmachines zijn weggehaald. Locaties die koeling nodig hebben worden gekoppeld aan het nieuwe distributie koelnetwerk ten behoeve van het gehele RAIcomplex.

53

noodstroomvoorziening vervangen: geïntegreerde oplossing met hogere capaciteit

Een tweede majeure investering betreft de centralisatie van de noodstroomvoorziening. De installaties zijn vervangen omdat het einde van de levensduur van de zeven bestaande noodstroomaggregaten praktisch bereikt was en tegelijkertijd uitbreiding wenselijk was in verband met de realisatie van het Amtrium. Een centrale noodstroomvoorziening kwam in de plaats, bestaande uit één groot noodaggregaat, dat is gekoppeld aan een warmtekrachtinstallatie en een kleiner aggregaat. Met deze nieuwe oplossing is RAI Amsterdam in staat elektriciteit op te wekken waardoor de kritische gebouwvoorzieningen blijven werken, de kantoren van RAI Amsterdam blijven functioneren en kleine evenementen volledig (en middelgrote evenementen grotendeels) kunnen worden voorzien in hun energievraag. Bovendien levert de noodstroomvoorziening tijdens piekmomenten elektriciteit retour aan het energienet.

groene investeringen

Op 23 januari 2014 werden al 1.632 zonnepanelen in gebruik gesteld die op Hal 8 zijn aangebracht. Deze zonnepanelen hebben een geïnstalleerd vermogen van totaal 399.840 Wattpiek (WP), goed voor zo’n 360.000 kiloWattuur en een CO2-reductie van zo’n 150 ton. In 2015 zijn op het Amtrium ook 173 zonnepanelen aangebracht met een opbrengst van 43.000 kWh per jaar en een CO2-reductie van 16 tot 24 ton per jaar. Dit brengt het totaal aantal zonnepanelen voor het RAI Convention Centre op 1.805.

50 procent minder CO2 –

Eind 2015 maakte RAI Amsterdam een duurzame stap met een flinke vermogensuitbreiding van

uitstoot door stadswarmte

haar stadswarmte. Gebruikte RAI Amsterdam voorheen zowel gas als warmte voor de verwarming van haar hallen, vanaf nu wordt vrijwel alleen nog milieuvriendelijke restwarmte van de Nuoncentrale in Diemen gebruikt. De geheel vernieuwde stadswarmte-aansluiting heeft een vermogen van 12.000 kW en is daarmee Nuon’s grootste warmteaansluiting in Nederland. De uitbreiding van deze duurzame energiebron, stadswarmte, zorgt jaarlijks voor circa 1.500 ton minder CO2 uitstoot in vergelijking met de voormalige gasketels bij RAI Amsterdam. Dat is een reductie van 50%. Daarnaast zorgt het voor 95% minder gebruik van fossiele brandstoffen.

Informatie- en communicatietechnologie hoogwaardige ICT

Hoogwaardige ICT-faciliteiten vormen een steeds belangrijker voorwaarde voor het succes van een evenement en een adequate bedrijfsvoering. De snelle groei van virtuele toepassingen op en rond de beursvloer en de behoefte van exposanten, bezoekers en eigen medewerkers om 24/7 ‘connected’ te zijn, vragen om continue aandacht. RAI Amsterdam geeft dan ook prioriteit aan het vernieuwen en doorontwikkelen van haar ICT-diensten en –dienstverlening.

ICT fit for the future

De ICT van RAI Amsterdam is ‘fit for the future’ zowel systeemtechnisch als organisatorisch. In 2015 zijn alle systemen gemigreerd naar een nieuwe omgeving. Het interne ICT-systeem dat in het verleden niet altijd stabiel bleek, is nu op orde.

veiligheid ICT

In 2015 is veel geïnvesteerd in ICT-security en dan met name in data security. RAI Amsterdam geeft gecontroleerd toegang aan hackers (hackathons) om de veiligheid van haar ICT-systemen te testen.

54

hoofdoelstellingen virtuele pijler strategie

In het aangescherpte strategieplan van RAI Amsterdam zijn op virtueelgebied 10 doelstellingen geformuleerd. De twee hoofddoelstellingen zijn voor ICT:

1. Het op een hoger niveau brengen van de connectiviteit. De ambitie is op dit gebied ‘best in class’ te zijn. De huidige connectiviteit is zeker ‘state of the art’.

2. Het ontwikkelen van nieuwe diensten, zoals indoor navigatie, location based services en augmented reality tools.

indoor navigatie

Een nieuwe dienst is het bieden van een indoor navigatie-instrument: een interactieve routebeschrijving die de snelste route naar bijv. een bepaalde stand of indoor restaurant geeft, biedt een extra dimensie aan de beleving van de bezoeker op een evenement. RAI Amsterdam ontwikkelde met enkele partners een (in de wereld van beurs-/congresorganisaties) uniek indoor navigatietool dat gebaseerd is op aardmagnetische straling. Naar verwachting zal deze dienst in 2016 worden gelanceerd.

virtual tour 2.0

In mei 2013 introduceerde RAI Amsterdam een Virtual Tour App voor de iPad waarmee organisatoren een virtuele tour in het complex konden maken. De App maakt het mogelijk om evenementen in de hallen en enige beursruimtes te zien en te horen alsof je erzelf aanwezig bent.

Hiermee was RAI Amsterdam ‘s werelds eerste convention centre met een dergelijke App met panoramische 360° video. In de dit jaar gelanceerde 2.0 versie van de App zijn 360° video’s toegevoegd van zalen, entreegebieden, restaurants en diverse evenementen. Daarnaast biedt de App ook functies zoals video’s en foto’s van eerdere evenementen die organisatoren kunnen inspireren bij het ontwikkelen van hun eigen evenement. De App is te downloaden vanaf een iPad (2 of hoger) op www.rai360.nl/app.

virtuele competentie medewerkers

In verband met de invulling van de virtuele pijler in de strategie van RAI Amsterdam heeft in het verslagjaar een nulmeting plaatsgevonden betreffende de virtuele competentie van alle RAImedewerkers. Naar aanleiding van deze meting zijn/worden cursussen aangeboden en wordt meer informatie over ICT-aangelegenheden verstrekt. Ook heeft een Inspiratiesessie met de medewerkers plaats gevonden.

55

Strategie In 2015 heeft RAI Amsterdam zijn missie, strategie en merk aangescherpt en opnieuw beschreven.

Het uitvoeringsprogramma van de strategie, zoals in 2014 gestart, is hierbij ongewijzigd gebleven.

Het accent van de wijziging in het verslagjaar lag op de integratie van strategie en merk en de eenvoud van de communicatie ervan. Onder de naam RAI Roadmap zijn de resultaten in- en extern gepresenteerd.

Missie Inspiring people

De missie van RAI Amsterdam luidt als volgt: RAI Amsterdam wil mensen samenbrengen, verbinden en inspireren door betekenisvolle ontmoetingen te organiseren en faciliteren. Onze drijfveer is, kort gezegd, 'inspiring people'.

RAI Amsterdam geeft invulling aan deze missie door communities te ontwikkelen, hoogwaardige evenementen te organiseren en een uitstekend gesitueerd modern en duurzaam beurs- en congresgebouw te exploiteren.

“Onze drijfveer: 'inspiring people'�

Ambitie De beste in Europa

RAI Amsterdam wil door haar klanten, bezoekers, aandeelhouders en medewerkers worden gezien als de beste Europese beurs- en congresorganisatie.

Strategie het verhogen van de waarde

De strategie van RAI Amsterdam is in een zin samen te vatten: we verhogen de waarde van

van ontmoeting

ontmoeting. Om de breedte van het begrip ontmoeting anno 2015 in al zijn aspecten weer te geven, heeft RAI Amsterdam vijf ondersteunende stellingen die op de volgende pagina's worden toegelicht.

56

Merkwaarden RAI Amsterdam kent zes merkwaarden. Hieronder lichten we ze één voor één toe.

Betrokken

Gastvrij

Klantgericht

RAI Amsterdam staat midden in de samenleving, is duurzaam betrokken en

Bij RAI Amsterdam word je persoonlijk, professioneel en vooral gastvrij

RAI Amsterdam begrijpt wie je bent en wat je nodig hebt. Problemen worden je zo veel

neemt haar verantwoordelijkheid voor

ontvangen. De deuren staan voor je open,

mogelijk uit handen genomen. Of je nu

mens, stad en wereld. De passie en

wie je ook bent en wat je ook drijft. RAI

organisator, exposant of bezoeker bent:

emotionele betrokkenheid van onze medewerkers en alle andere stakeholders

Amsterdam is er voor iedereen. Kom je naar ons convention centre in Amsterdam,

voor je het vraagt, weten we waarschijnlijk al welke wensen je hebt. We bieden dan

zijn bepalend voor ons succes. Daarom

of naar onze evenementen elders in de

ook graag onze totaaloplossingen aan.

zorgen we dat iedereen zich gehoord,

wereld? Of ben je fysiek niet aanwezig en

We denken mee, denken vooruit en zijn er

betrokken en verbonden voelt.

neem je virtueel deel? Bij RAI Amsterdam voel je je welkom!

op gericht om je van dienst te zijn zodat jij je geholpen voelt.

017: het verhogen van de waa rdam 2 rde v mste an o A I A ntm ie R oet g e t ing a RAI 2017 r St hospitality

RAI Roadmap

ik voel mij

welkom

sustainable ik voel mij

RAI 2017

solutions ik voel mij

gastvrij

verbonden

geholpen

it lite wa nk tal e in aan

betrokken

klantgericht

professioneel

innovatief

dat biedt mij

ondernemend

zekerheid

en op bre ngs ten

RAI 2017

dat biedt mij

voorsprong RAI 2017

dat biedt mij

virtual

de

succes

va nh et ev en em ent en

RAI 2017

international daa rbuit en -

Professioneel Afspraak is afspraak. RAI Amsterdam weet als geen ander dat de kwaliteit van een evenement afhankelijk is van goede voorbereiding en het nakomen van afspraken. Onze doelen zijn ambitieus maar haalbaar. Prognoses en toezeggingen zijn gericht op een betrouwbare realisatie ervan. We managen verwachtingen zorgvuldig en bieden je zekerheid.

n en fysiek en mente virtueel - tijdens evene

Ondernemend De kwaliteit van de locatie, concepten, producten, faciliteiten, service en mensen zorgt ervoor dat je bij RAI Amsterdam alle elementen vindt voor succes. Je kunt rekenen op de meest ondernemende partij die de ervaring in huis heeft om voor elke klant de juiste condities te creëren voor een maximale toegevoegde waarde. RAI is gericht op het verzilveren van kansen, denkt als partner met je mee en draagt bij aan je succes.

57

al e

op

lo ca tie

ko st en

RAI 2017

operational excellence

ar t ja he e d n ure ged

en eg -t

tim op

Innovatief RAI Amsterdam is een platform voor innovatie en creativiteit. Met onze concepten, producten en diensten brengt RAI Amsterdam je op ideeën: in een moderne en innovatieve omgeving versterken we de beleving en ervaring van je fysiek of virtueel bezoek. We zijn grensverleggend en kunnen op grote schaal innoveren omdat onze toepassingen meestal generiek inzetbaar zijn. Dat biedt je voorsprong.

Strategie, nader bekeken De strategie van RAI Amsterdam is in een zin samen te vatten: we verhogen de waarde van ontmoeting.

Om de breedte van het begrip ontmoeting anno 2015 in al zijn aspecten weer te geven, heeft RAI Amsterdam vijf ondersteunende stellingen die hieronder worden toegelicht. We verhogen de waarde van ontmoeting...

...in aantal en kwaliteit Zo richt RAI Amsterdam zich niet alleen op de hoeveelheid bezoekers en kwantiteit van de ontmoetingen maar (uiteraard) ook op de kwaliteit ervan. De bezoekers- en klanttevredenheid worden structureel gemeten en zijn bepalend voor het succes van onze activiteiten.

...fysiek en virtueel RAI Amsterdam organiseert niet alleen de fysieke ontmoeting in een congres centre maar ook de virtuele ontmoeting in de online communities. Door een platform te creëren waarin bezoekers zowel voor als na de beurs inspiratie vinden en dialoog kunnen voeren, wordt de waarde van een event voor zijn bezoekers verder verhoogd. Indien geïnteresseerden niet kunnen deelnemen aan een fysiek evenement, kunnen zij onderdelen hiervan live volgen op de website van het event.

...op de locatie van het evenement en daarbuiten De contacten in de communities, die rond een event ontstaan, beperken zich niet tot de locatie van het evenement. Tot in andere werelddelen toe brengt RAI Amsterdam mensen samen om kennis te delen rond specifieke titels en de vakgebieden die deze titels bedienen. Met deze contacten wordt hun netwerk en hun belangstelling voor het evenement vergroot.

… in opbrengsten en kosten Deze dimensie heeft RAI Amsterdam toegevoegd om te benadrukken dat structureel wordt bekeken of we zaken efficiënter kunnen aanpakken en kosten kunnen besparen, voor onze organisaties, exposanten en voor onze eigen organisatie.

… tijdens het evenement en gedurende het jaar In toenemende mate vinden contacten ook plaats buiten de periode waarin de beurs of het congres plaatsvindt, RAI Amsterdam kiest er voor om gedurende het gehele jaar van toegevoegde waarde te willen zijn voor de doelgroepen die zij met specifieke titels bedient. Met het internetportal van de titel en de activiteiten die hieromtrent plaatsvinden, kan de rol van een event worden verlengd in tijd en zelfs uitgroeien tot een permanent medium van toegevoegde waarde.

58

Implementatie strategie in verslagjaar Om sturing en invulling te geven aan bovenstaande strategie, heeft RAI Amsterdam de volgende zes strategische thema's benoemd die op hun beurt zijn vertaald naar 22 uitvoeringsprogramma's die elk op basis van smart-doelstellingen worden aangestuurd.

RAI 2017 Solutions RAI Amsterdam investeert in het vernieuwen en versterken van de fysieke ontmoeting, door (proactief) producten en diensten te ontwikkelen die meerwaarde opleveren voor klanten of het evenement in tijd en/of geld efficiĂŤnter maken.

In 2015 is het proces voor de ontwikkeling van solutions in kaart gebracht en is er een methode ontwikkeld om nieuwe ideeĂŤn en best practices te inventariseren en structureel op te volgen.

Door middel van een intensievere samenwerking met stakeholders als de stad Amsterdam, Schiphol en hotels zijn bestaande solutions geoptimaliseerd en nieuwe solutions uitgerold. Een voorbeeld is Leave your luggage. Deze solution zorgt dat bezoekers hun koffers rechtstreeks van het hotel naar Schiphol kunnen laten brengen. De bezoeker hoeft de koffers op zijn laatste beursdag of bezoek aan de stad dan niet mee te slepen.

Om de on-site dienstverlening voor exposanten te optimaliseren ten aanzien van bestelgemak, tijd en logistiek zijn afgelopen jaar de benchmark en de touchpoint-onderzoeken van exposanten geanalyseerd om te achterhalen waar de verbeterpunten liggen.

In 2015 is een nulmeting gedaan om te kijken hoeveel van de 52 productgroepen de mogelijkheid bieden om een duurzamer alternatief in te zetten. Dit zijn er in totaal 40. Van deze 40 productgroepen zijn er inmiddels 15 aangepast. Over de overige productgroepen worden gesprekken gevoerd met leveranciers.

De in het verslagjaar nieuw ontwikkelde mobiele applicaties geven eventmanagers real time inzicht in orderstromen tijdens standbouw voor het evenement en bijvoorbeeld catering tijdens het evenement. Hierdoor kunnen klanten en bezoekers beter worden geĂŻnformeerd over de actuele status van hun opdrachten en bestellingen.

RAI 2017 Virtual Met virtuele toepassingen helpt RAI Amsterdam het aantal fysieke ontmoetingen te vergroten en de kwaliteit ervan te verhogen. Door de fysieke en virtuele wereld te verbinden, genereert RAI Amsterdam meer communicatie en maakt de ontmoeting betekenisvoller.

In 2015 is de connectiviteit verder verbeterd. RAI Amsterdam heeft zijn interne bekabeling gemoderniseerd waardoor de verbindingen naar de beursvloer optimaal zijn. De support is verbeterd door extra mensen in te zetten en door trainingen te geven waarmee ook de interne kennisoverdracht over connectiviteit is verbeterd.

59

In het Point of Entry-project is in 2015 onderzocht hoe men de toegang tot portalen voor onze verschillende doelgroepen ervaart. Rai.nl, de organisers portal, het exposanten portaal en MijnRAI maken hier deel van uit.

In het begin van het verslagjaar is door middel van een tender een samenwerking aangegaan met een bedrijf dat RAI Amsterdam voorziet van een indoor navigatieoplossing. Deze firma levert de mobiele applicatie die op basis van het magnetisch veld werkt, waardoor RAI binnen in gebouwen een positie kan bepalen. In het verslagjaar is de techniek voor plaatsbepaling geoptimaliseerd en tijdens de METSTRADE en de Woonfabriek zijn tests uitgevoerd. Deze proeven bieden perspectief. Met behulp van de applicatie kunnen bezoekers zien waar zij zich bevinden en op basis van exposantenoverzichten of afspraken in hun agenda naar hun locaties worden geleid.

Ook kunnen zij locatiegebaseerde boodschappen ontvangen. In 2016 zal deze techniek aan het publiek worden aangeboden.

Met mock-ups, oplossingsrichtingen voor webportals, is gebruikersonderzoek verricht en zijn de doelgroepen van METS, Negenmaandenbeurs en GreenTech benaderd om de wensen van de bezoekers in kaart te brengen. Daarnaast is de MijnRAI-omgeving aangepast om grote stappen in de ontwikkeling van de webportals van de beurstitels te kunnen zetten.

RAI 2017 International RAI Amsterdam werkt aan spreiding, groei en internationale expansie. Internationale organisatoren en exposanten worden naar Nederland gehaald. Ook brengt RAI Amsterdam haar internationale merken en exposanten naar het buitenland.

In 2015 zijn de kwaliteit, de knelpunten en de groeipotentie van ons agentennetwerk nader in kaart gebracht. In het verslagjaar is RAI Amsterdam een alliantie aangegaan met het NBTC (Nederlands Bureau voor Toerisme en Congressen). Ook is een haalbaarheidsstudie omtrent de mogelijkheden voor Multi Venue Management en Venue Operations Consultancy opgesteld.

RAI 2017 Operational Excellence Door uit te blinken in processen verhoogt RAI Amsterdam de kwaliteit van de fysieke ontmoeting en houdt RAI Amsterdam deze betaalbaar. Het programma operational excellence, dat in 2014 breed in de organisatie is uitgerold, zal de komende jaren zorgen voor een verder gestroomlijnde organisatie, met kostenbesparing en risicoreductie tot gevolg.

In het verslagjaar is verder gewerkt aan de eerder ontwikkelde plannen. De inventarisatie van het verbeterpotentieel op afdelings- en ketenefficiency, zoals in 2014 vastgesteld, heeft geleid tot 32 implementatieplannen die zijn samengevoegd tot ĂŠĂŠn borgingsplan. Zowel op afdelingsniveau als op integraal niveau is in 2015 gewerkt aan het verbeteren van de gehele procesketen. Diverse afdelingen hebben actieplannen uitgewerkt voor het oplossen van afdelingoverschrijdende knelpunten en het stroomlijnen van het primaire ketenproces van RAI Amsterdam.

60

RAI 2017 Sustainable RAI Amsterdam werkt aan de betrokkenheid en belangenbehartiging van alle stakeholders bij RAI. Duurzame innovaties zijn gericht op het bieden van gedeelde toegevoegde waarde, voor stakeholders en voor RAI Amsterdam. Op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen wil RAI Amsterdam een voorbeeldfunctie in de branche vervullen.

Jaarlijks geeft RAI Amsterdam een duurzaamheidsrapport uit. Het rapport over 2014 is te vinden op de website ('Over RAI Amsterdam', 'Duurzaamheid, Milieu en Innovatie').

RAI 2017 Hospitality Bezoekers gastvrij verwelkomen is voor RAI Amsterdam de basis van het bestaan. Daarom is het bieden van een warm onthaal, een prettig verblijf en een goede dienstverlening van groot belang.

Door hier blijvend in te investeren, wordt de waarde van de ontmoeting tijdens evenementen gemaximaliseerd.

In het verslagjaar hebben alle leidinggevenden de Inspiratiesessies Gastheerschap bijgewoond.

De Verkiezing van 'de gastvrije afdeling van de maand' is ingevoerd, waardoor de structurele communicatie en dialoog over klant- en servicegerichte dienstverlening verder is bevorderd. Het plan van aanpak, waarmee de gastvrijheidsbeleving wordt verbeterd, dient als basis voor een structureel verandertraject waarvan bewustwording, kennisdeling, houding, gedrag en borging onderdeel zijn.

61

62

Personeel en organisatie RAI Amsterdam wil één van de zichtbare koplopers in Europa zijn op het gebied van duurzaamheid in de MICE (Meetings, Incentives, Conferencing, Exhibitions) industrie. Wat betreft deze ambitie onderkent RAI Amsterdam de maatschappelijke rol met bijbehorende verantwoordelijkheid als werkgever. RAI Amsterdam wil daarbij vanuit haar werkgeversrol actief en zichtbaar bijdragen aan het welzijn en welbevinden van huidige en toekomstige medewerkers.

HR-doelstelling talenten en energie verbinden

RAI Amsterdam streeft naar een vaste formatie en flexibele schil van eersteklas medewerkers die

aan organisatiedoelstellingen

optimaal presteren doordat zij onder ideale omstandigheden hun talenten en energie kunnen verbinden aan de organisatiedoelstellingen. Alles is hierbij gericht op het creëren van de hoogst mogelijke toegevoegde waarde, voor de klanten en bezoekers van RAI Amsterdam en voor RAI Amsterdam zelf.

ambitie: koploper in Europa op gebied van duurzaamheid

RAI Amsterdam heeft de ambitie om in de congres- en evenementenindustrie de komende vijf jaar één van de zichtbare koplopers in Europa te zijn op het gebied van duurzaamheid. Wat betreft deze ambitie onderkent RAI Amsterdam de maatschappelijke rol met bijbehorende verantwoordelijkheid als werkgever. RAI Amsterdam wil daarbij vanuit haar werkgeversrol actief en zichtbaar bijdragen aan het welzijn en welbevinden van huidige en toekomstige medewerkers. Om dat te bereiken voert RAI Amsterdam een duurzaam HR-beleid gericht op welzijn, vitaliteit en levensstijl van onze medewerkers.

Medewerkertevredenheid onderzoek naar tevredenheid

In november 2014 is onder alle medewerkers een onderzoek gehouden om feedback te krijgen

over werken bij de RAI: hoge

over hoe tevreden men is over het werken bij RAI Amsterdam. Tevens wilde RAI Amsterdam de

respons

belangrijkste verbeterpunten identificeren en inzicht krijgen in de effecten van het personeelsbeleid. 302 medewerkers waren bereid hun mening te geven. Het responspercentage was met 73% even hoog als in 2012 (bij het vorige onderzoek).

tevredenheid verbeterd tot een

De samenvattende conclusie van het onderzoek is dat de tevredenheid wederom significant

7,9

verbeterd is; de algemene tevredenheid kwam uit op een 7,9 en steeg hiermee 0,2 punt ten opzichte van de meting in 2012. Het meest tevreden zijn de medewerkers over hun collega’s (score: 7,9) en de organisatie (score: 7,7). Efficiency, de werkdruk (wel met grote verschillen tussen de afdelingen), beloning en ontwikkelingsmogelijkheden blijven aandachtspunten. De resultaten worden omgezet in een plan van aanpak om op onderscheiden gebieden tot verbeteringen te komen.

63

Vitaliteit initieren, faciliteren en promoten van vitaliteitsacties

RAI Amsterdam wil de vitaliteit van haar medewerkers helpen bevorderen, zodat iedereen fit, energiek en vitaal kan werken. Hiervoor heeft RAI Amsterdam het vitaliteitsprogramma ‘RAI Vitaal’ ontwikkeld, dat zorgt voor het initïeren, faciliteren en promoten van vitaliteitsacties bij medewerkers. In 2015 zijn in het kader van ‘RAI Vitaal’ verschillende mogelijkheden aangeboden die de medewerker helpen op het gebied van gezondheid & fitheid, werkplezier & werk-privébalans en stress- & verzuimpreventie.

Inrichting organisatie efficiënte inrichting, optimale verdeling flexibele schillen

De organisatiestructuur van RAI Amsterdam wordt gekenmerkt door de meest efficiënte inrichting per bedrijfsonderdeel en/of afdeling, met duidelijke verantwoordelijkheden en bevoegdheden, vastgesteld in functieprofielen. Wat betreft de totale populatie van medewerkers vindt een verdeling plaats tussen vaste dienstverbanden en flexibele arbeidsverhoudingen (flexibele schillen).

Wervingsactiviteiten worden zoveel mogelijk intern uitgevoerd, door RAI-medewerkers zelf. RAI Amsterdam streeft naar multi-inzetbare medewerkers die elkaar kunnen vervangen. Elke nieuwe medewerker krijgt een op maat gemaakt inwerkprogramma, specifiek gericht op zijn of haar functie en afdeling. De organisatie hecht er aan elke nieuwe medewerker een welkom gevoel te geven en gastvrij te ontvangen.

Het Nieuwe Werken (HNW) doel van het nieuwe werken

RAI Amsterdam hanteert haar eigen vorm van Het Nieuwe Werken (HNW) in de gehele organisatie. Onder de noemer ’Samenwerken aan een werkomgeving die werkt’, is een programma uitgerold waarin een goede balans gevonden wordt tussen operational excellence en creativiteit.

Dit wordt gedaan door middel van drie thema’s: sturing & ruimte, flexibel werken en lerend vermogen.

Het thema Sturing & Ruimte richt zich op leiderschapsontwikkeling, waarbij leiding wordt gegeven door te sturen op resultaat met ruimte en vertrouwen voor eigen verantwoordelijkheid. De werkplekomgeving wordt bij het thema Flexibel Werken op dusdanige wijze vormgegeven dat we effectief kunnen samenwerken in een flexibel kantoor waar we betekenisvolle ontmoetingen kunnen creëren. Het thema Lerend Vermogen krijgt invulling door het programma Slimmer Samenwerken waarmee wij een lerende organisatie willen stimuleren en waarin kennis en ervaringen gedeeld worden, gestimuleerd wordt om van elkaar te leren, structureel verbeteringen doorgevoerd worden en systemen het proces van vastleggen en ​delen van kennis ondersteunen.

Diversiteit kracht van divers samengestelde teams

RAI Amsterdam streeft ernaar diversiteit te bereiken in de samenstelling van de afdelingen (qua leeftijd, ervaring, sekse en competenties). RAI Amsterdam is ervan overtuigd dat divers samengestelde teams een positieve invloed hebben op de resultaten. RAI Amsterdam kent met

64

51% vrouwen en 49% mannen een evenwichtig personeelsbestand. De doelstelling op het gebied van m/v diversiteit, zoals onderschreven in de charter Talent naar de Top, is met 35% vrouwen in het management ruim gehaald.

Personele samenstelling Hieronder zijn enkele dwarsdoorsnedes gepresenteerd met betrekking tot de medewerkerspopulatie.

Personeel Stand ultimo jaar

2015

2014

Medewerkers

Man

185

46%

196

46%

Vrouw

221

54%

226

54%

Totaal

406

100%

422

100%

FTE

Man

182,7

49%

191,5

50%

Vrouw

190,9

51%

193,4

50%

Totaal

373,6

100%

384,9

100%

Personeel, leeftijdsopbouw Percentage / FTE (stand ultimo jaar)

2015

2014

3%

2%

26 t/m 35

30%

28%

36 t/m 45

33%

35%

46 t/m 55

22%

21%

56+

12%

14%

100%

100%

t/m 25

Totaal

65

Personeel, naar aandachtsgebied Percentage / FTE (stand ultimo jaar)

2015

2014

Commercieel

50%

48%

Operationeel

40%

40%

Financieel/staf

10%

12%

100%

100%

2015

2014

Totaal

Ziekteverzuim Percentage

Totaal

3,2%

3,4%

RAI-WAJONGers

Sinds oktober 2015 zet RAI Amsterdam zich als erkend leerbedrijf in om mensen met een beperking voor te bereiden op de arbeidsmarkt. RAI Amsterdam is de eerste beurs- en congresorganisatie in Nederland die in het kader van de Participatiewet mensen met een arbeidsbeperking in de gelegenheid stelt te leren en werkervaring op te doen. Hiermee levert RAI Amsterdam een bijdrage aan de afspraak van het bedrijfsleven en overheid om in 2026 in totaal 125.000 extra banen voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt te creëren.

Om de Wajongers te kunnen plaatsen, werkt RAI Amsterdam sinds 2015 nauw samen met het UWV, ROC van Amsterdam en WSP Groot-Amsterdam. In 2014 is er onderzoek verricht door het UWV naar de mogelijkheden voor deze doelgroep bij RAI Amsterdam. Er zijn arbeidsanalyses uitgevoerd op de afdeling Banqueting en Hospitality Crew Centre (HCC). Op deze afdelingen blijken geschikte werkzaamheden te zijn voor mensen met een arbeidsbeperking. In oktober 2015 zijn de leerlingen van start gegaan bij RAI Amsterdam. De Wajongers werken drie dagen per week en gaan één dag naar school waar zij opgeleid worden tot ‘Medewerker Hospitality en Dienstverlening’ aan de hand van een interne bedrijfsopleiding op maat gemaakt voor RAI Amsterdam door het ROC van Amsterdam. De leerlingen worden ondersteund door een job-coach en een werkbegeleider van de afdeling waar ze werkzaam zijn.

RAI Amsterdam wil de ervaringen in dit project gebruiken om in de toekomst structureel geschikte arbeidsmogelijkheden te bieden voor werkzoekenden uit de doelgroep van de Participatiewet.

Op woensdag 13 januari 2016 ontvingen 7 RAI-Wajongers hun arbeidsovereenkomst uit handen van Arjan Vliegenthart, Wethouder Werk, Inkomen en Participatie en Jules Broex, manager HRM van RAI Amsterdam.

66

Maatschappelijke betrokkenheid meer kansen voor jeugdwerklozen en Wajongers

Het HR-beleid met betrekking tot maatschappelijke betrokkenheid vindt onder meer zijn weerslag in het streven naar het creëren van meer social return voor de stad Amsterdam. In het verslagjaar heeft RAI Amsterdam haar medewerking verleend aan twee belangrijke initiatieven gericht op het bieden van meer kansen voor jeugdwerklozen (Werkakkoord in het kader van Aanpak Jeugdwerkloosheid) en voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt (zie kaderstuk hieronder).

De maatschappelijke betrokkenheid van RAI Amsterdam en haar medewerkers blijkt ook uit de goede doelen die zij steunen: AMREF Flying Doctors, het Emma Kinderziekenhuis (t/m oktober 2015) en Natuur en Milieu (vanaf oktober 2015).

meer dan € 57.000 voor AMREF Flying Doctors

Al meer dan tien jaar ondersteunen RAI Amsterdam en haar medewerkers AMREF Flying Doctors.

AMREF Flying Doctors is de grootste Afrikaanse gezondheidsorganisatie, in 1957 in Kenia opgericht als ‘Flying Doctors’. De organisatie heeft als doel de gezondheid van kwetsbare bevolkingsgroepen in Afrika structureel te verbeteren. In oktober 2015 vond voor de vijfde keer de sponsor fietstocht voor AMREF Flying Doctors plaats; ‘de Africa Classic’. Namens RAI Amsterdam verschenen tien medewerkers aan de start. Zij legden in 6 fietsdagen bijna 400 kilometer af over een zwaar parcours in het harde klimaat van noord Tanzania. Het RAI-team heeft meer dan € 57.000 bij elkaar gefietst.

einde samenwerking met Emma Kinderziekenhuis AMC

De afgelopen 10 jaar hebben de nationale beurzen van RAI Exhibitions geld ingezameld voor en samengewerkt met het Emma Kinderziekenhuis AMC. Eind 2015 is deze samenwerking feestelijk afgerond met de opening van het nieuwe Kinderrestaurant in dit ziekenhuis.

Natuur & Milieu nieuwe

RAI Amsterdam en Natuur & Milieu streven naar een duurzaam partnership dat beide partijen

duurzame partner RAI

verder brengt. Dankzij deze samenwerking kunnen in co-creatie initiatieven ontplooid worden.

Amsterdam

Daarmee wordt enerzijds het duurzame karakter van RAI Amsterdam en de content van haar nationale events versterkt. Tegelijkertijd geeft het Natuur & Milieu een platform om bezoekers en exposanten van RAI-beurzen leuk en gemakkelijk duurzame keuzes te laten maken. Met Natuur & Milieu, waarmee in het verleden tijdens diverse beurzen reeds samengewerkt werd, kiest RAI Amsterdam voor een meer structurele vorm van samenwerken. Het gaat een stap verder dan alleen geld inzamelen; er wordt geopteerd voor initiatieven die voor beide partijen meerwaarde hebben. Een mooi eerste voorbeeld van deze samenwerking was de door Natuur & Milieu georganiseerde sessie over Zero Emissie Stadslogistiek tijdens de BedrijfsautoRAI. Bedrijven, overheden en studenten kregen daar het podium om hun innovatieve visie, projecten en diensten op het gebied van binnenstedelijk vervoer te presenteren.

67

Veiligheid safety & security board

RAI Amsterdam kent een Safety & Security Board die het Health, Safety & Security-beleid van RAI Amsterdam bewaakt. Het beleid is gericht op het nemen van veiligheidsmaatregelen en voorzieningen die ondersteunen dat de bedrijfsvoering op gastvrije wijze gecontinueerd wordt en de belangen van RAI Amsterdam, van het personeel, klanten, leveranciers en bezoekers in de breedst mogelijke zin behartigd worden. In 2015 heeft de crisismanagementorganisatie zijn protocollen doorgenomen en aan de hand van verschillende cases besproken.

Top Employer certificering ontvangen

Sinds februari 2015 mag RAI Amsterdam zich rekenen tot de Top Employers. In deze maand heeft zij de gelijknamige certificering officieel ontvangen. Aan deze prestatie is een uitvoerige beoordeling voorafgegaan, gericht op het HR- beleid dat wordt toegepast door RAI Amsterdam.

Bijzondere aandacht gaat hierbij uit naar de mate waarin het beleid in de praktijk wordt nageleefd.

RAI Amsterdam is objectief beoordeeld en gecertificeerd tot Top Employer 2015. Voor (potentiële) medewerkers betekent dit concreet dat er binnen het bedrijf door optimale arbeidsomstandigheden volop ruimte wordt geboden om zich te ontwikkelen op persoonlijk en professioneel vlak. Het toont aan dat RAI Amsterdam een kwalitatief goede omgeving en bedrijfscultuur aanbiedt waarin zowel op professioneel als persoonlijk niveau prettig en effectief kan worden gewerkt.

Het Top Employers Institute certificeert wereldwijd uitmuntendheid in de voorwaarden die werkgevers creëren voor hun medewerkers. Het Top Employers keurmerk wordt jaarlijks uitgereikt aan organisaties die die uitstekende arbeidsvoorwaarden bieden, ondersteuning geven voor de ontwikkeling van talent op alle niveaus binnen het bedrijf en ernaar streven om de arbeidsomstandigheden constant te verbeteren. Inmiddels heeft RAI Amsterdam van het Top Employers Institute bericht ontvangen dat zij het keurmerk ook in 2016 mag voeren.

Overleg met RAI Ondernemingsraad veelvuldig en constructief overleg

Het afgelopen jaar heeft wederom veelvuldig en constructief overleg plaatsgevonden tussen Ondernemingsraad en bestuurder, over diverse onderwerpen zoals de financiële resultaten, de bouwontwikkelingen, de MTO-rapportage, het programma Excellent 2014, voortgang HNW, instemmingsaanvragen en de arbeidsomstandigheden. Naast dit formele overleg is het overleg in een aantal subcommissies voortgezet, zoals de HRM Commissie, de Financiële Commissie, de Arbeidsomstandighedencommissie, de Arbeidsvoorwaardencommissie, de Pensioencommissie en de Flexcommissie. De door de Ondernemingsraad ingestelde klankbordgroep, zowel voor vaste medewerkers als voor uitzendkrachten, heeft tevens over een breed scala aan onderwerpen gesproken. In het OR-jaarverslag volgt uitgebreidere toelichting op de onderwerpen die het afgelopen jaar zijn besproken.

68

Samenwerking met opleidingsinstituten aansluiting opleiding en werkveld

Met zo’n 90 stagiaires op jaarbasis, vele rondleidingen en diverse gastcolleges zoekt RAI Amsterdam intensief de verbinding tussen opleiding en werkveld. Samenwerking met relevante opleidingsinstituten past daarbij om zowel aansluiting tussen studie en werkveld te bevorderen als het bevorderen van een inhoudelijke impuls van de opleiding en het neerzetten van RAI Amsterdam als werkgever op de arbeidsmarkt. Daartoe zijn, naast op zichzelf staande samenwerkingen, drie structurele partnerships gestart, namelijk met de Hogeschool van Amsterdam, Stenden Hogeschool Leeuwarden en MBO College Zuid (ROC, dat tegenover RAI Amsterdam is gevestigd).

69

70

Eigen en vreemd vermogen Het uit te keren dividend over 2015 (€ 2,277 mln) heeft RAI Amsterdam vastgesteld conform het vigerend dividendbeleid voor de jaren 2013 – 2018. In het verslagjaar is binnen het financieringsarrangement geopereerd dat in 2013 met de Deutsche Bank en Rabobank Amsterdam is overeengekomen.

Realiseren stakeholdersdoelen RAI Amsterdam combineert haar financiële en maatschappelijke doelen en probeert de belangen van stakeholders te verenigen met de doelstelling van de onderneming zelf: continuïteit op lange termijn. Het uitgangspunt voor inrichting van het businessmodel is daarbij als volgt:

aandeelhoudersprestatie

1. Het creëren van aandeelhouderswaarde door het maximaliseren van het duurzaam financieel resultaat, in combinatie met het behalen van het financieel resultaat op de korte termijn conform jaarbudget, met een EBITDA die groter is dan 15% en een minimum nettoresultaat van € 3 miljoen.

maatschappelijke prestatie

2. Het creëren van zoveel mogelijk economische spin-off voor stad en regio, waaraan RAI Amsterdam zijn ’license to operate’ ontleent.

De werking is als volgt: indien het (geprognotiseerde) netto-jaarresultaat onder € 3 miljoen komt, prevaleert het realiseren van aandeelhouderswaarde. In overige gevallen gaat het om de balans tussen beide uitgangspunten.

Dividendbeleid 2013 - 2018 te indexeren bedrag van € 2,24 miljoen

Begin 2014 is een nieuw dividendbeleid vastgesteld voor de jaren 2013 - 2018. Jaarlijks zal RAI Holding B.V. in totaal aan haar aandeelhouders een vast dividend uitkeren van € 2.240.000 (prijspeil 2014; jaarlijks geïndexeerd op basis van de prijsindex voor de gezinsconsumptie CBS).

maximering, carry-forward

Er zal nooit over enig jaar een hoger bedrag aan dividend uitgekeerd worden, dan het nettoresultaat bedraagt over dat betreffende jaar. Indien in enig jaar het dividend geheel of gedeeltelijk conform bovenstaand beleid, niet uitbetaald kan worden omdat het nettoresultaat daartoe niet toereikend is, zal het niet uitgekeerde bedrag aan dividend in het daaropvolgende jaar, indien het nettoresultaat in dat volgende jaar daarvoor wel toereikend is, alsnog uitgekeerd worden.

Het cumulatief verschuldigd dividend over voorgaande boekjaren zal nooit hoger zijn dan het (geïndexeerde) vaste dividend over het laatste boekjaar, waarover dividend uitgekeerd zou hebben moeten worden.

indien resultaat beduidend afwijkt, volgt overleg

Indien het nettoresultaat structureel significant afwijkt ten opzichte van de bandbreedte zoals weergegeven in Contourennota 2013 -2018, zal de directie in overleg treden met de aandeelhouders om te bespreken of tot herziening van het dividendbeleid zou moeten worden overgegaan.

71

verplichte dividendtoets kan leiden tot reductie van dividenduitkering

Alvorens tot dividenduitkering in enig jaar wordt besloten, zal er conform de Flexwetgeving een dividenduitkeringstoets uitgevoerd worden door directie en commissarissen van RAI Holding B.V. In het geval van een negatieve uitkomst van deze toets, zal in het betreffende jaar geen of slechts een gedeeltelijke dividenduitkering plaatsvinden, waarna de carryforward in werking treedt.

Financieringsarrangement gelijkwaardige clubdeal,

In 2013 is RAI Amsterdam een clubdeal-financiering aangegaan met Deutsche Bank en Rabobank

verhouding geregeld via

Amsterdam. De banken participeren op gelijke wijze in het nieuwe financieringsarrangement; aan

intercreditor-overeenkomst

de nieuwe bancaire financiering liggen twee identieke kredietovereenkomsten met de onderscheiden banken ten grondslag met exact dezelfde tarieven, convenanten en standaardvoorwaarden. De verhouding tussen de twee banken is geregeld d.m.v. een intercreditorovereenkomst.

2 faciliteiten: langlopende lening en rekening courant krediet

Bij elk van de banken is voor € 28 miljoen aan langlopende leningen afgesloten. Daarnaast is bij beide banken een rekening courantfaciliteit (elk € 15 miljoen) afgesloten. In onderstaand overzicht zijn de kenmerken van beide faciliteiten weergegeven.

Financieringsarrangement Faciliteit A

Faciliteit B

• langlopende lening, omvang € 56 miljoen

• rekening courant krediet, omvang € 30 miljoen

• looptijd 7 jaar (einddatum 02/07/2020)

• ophoging 2017 + € 2,5 miljoen

• Aflossing:

• verlaging 2018 - € 2,5 miljoen

- 2013: geen

• tarief 1M Euribor +1,45% opslag

- 2014/2015: € 2,0 miljoen per jaar

• Facility Fee 0,3% per jaar

- 2016/2017: geen - 2018 e.v.: € 4,0 miljoen per jaar • tarief: 3M Euribor +1,80% opslag

renteswap: rente gefixeerd op 3,34%

Eind 2013 is voor een oplopend bedrag aan renteswaps afgesloten met de Rabobank en Deutsche Bank. Op grond van deze renteswap betaalt RAI Amsterdam voor Faciliteit A een rentepercentage van 1,54% met een opslag van 1,8%. Dit betekent dat RAI Amsterdam gefinancierd is tot en met 2020 voor een vastgelegde rente van 3,34%.

Financiële convenanten en voorwaarden De volgende tabel geeft een overzicht van de financiële convenanten. De tweede tabel toont de voorwaarden en zekerheden die aan de financiering zijn verbonden.

72

Financieringsarrangement Convenant

2015

2016

2017

2018

2019

2020

<4,5

<4,5

<4,5

<4,0

<3,5

<3,0

solvabiliteit

>30%

>30%

>30%

>30%

>30%

>30%

EBITDA € 1 mln*

>17,5

>17,5

>17,5

>17,5

>17,5

>17,5

senior Next Debt/ EBITDA

* Toetsing op jaarbasis. Peildatum 31 december

Financieringscondities Voorwaarden en zekerheden

Voorwaarden

Zekerheden

• Geen uitbreiding vreemd vermogen

• Hypotheek op bestaande en nieuwe onroerende zaken

• Change of Ownership • 2 jaarlijkse hertaxatie RAI-gebouwencomplex • Max. Capex 12 mln. per jaar (excl. nieuwbouw) • Max. dividend tot nettowinst in boekjaar • Max. op intercompany leningen op minderheidsdeelnemingen • Inzicht top 10 evenementen / bezettingsgraad

In 2014 is een kredietovereenkomst gesloten met het Amsterdams Investeringsfonds van de Gemeente Amsterdam ten behoeve van de financiering van zonnepanelen. De kredietovereenkomst bestaat uit een lening van € 0,1 miljoen en heeft een looptijd tot en met 5 maart 2029. Aflossing vindt plaats uiterlijk op 5 maart 2029 en het rentepercentage bedraagt 0%.

In 2014 is eveneens een kredietovereenkomst gesloten met Triodos Bank ten behoeve van de financiering van zonnepanelen. De kredietovereenkomst bestaat uit een lening van € 0,29 miljoen en heeft een looptijd tot en met 1 januari 2034. Aflossing vindt plaats per kwartaal in 79 termijnen ingaande 1 juli 2015. Het rentepercentage bedraagt 3,5% op jaarbasis voor de periode tot 17 januari 2026.

73

Orderportefeuille (per ultimo 2015)* * voorzien op basis van eigen evenementen en gereserveerd / in optie genomen evenementen door derden.

74

71%

2020

78%

2019

81%

2018

89%

2017

2016

99%

Vooruitzichten De vooruitzichten voor RAI Amsterdam zijn goed te noemen. Met een gevulde portefeuille aan evenementen, een modern en zeer goed bereikbaar convention centre en een betrokken team van medewerkers is RAI Amsterdam klaar voor de toekomst.

Eigen evenementen 2016 zal naar verwachting een goed jaar worden voor de eigen evenementen. RAI Amsterdam organiseert zestien eigen evenementen, waarvan acht in Amsterdam.

Nationale beurzen Voor de nationale beurzen verwacht RAI Amsterdam een bescheiden groei van de omzet en het aantal bezoekers. De jaren van recessie, die gepaard gingen met krimp, lijken voor de sectoren die RAI Amsterdam bedient tot het verleden te behoren. Dit beeld wordt bevestigd door belangrijke graadmeters als de Horecava en de Huishoudbeurs die begin 2016 reeds gehouden zijn.

Internationale beurzen

Terwijl de nationale beurzen (zowel de vakbeurzen als de publieksbeurzen) door de economische vooruitzichten weer een bescheiden groei gaan vertonen, lijkt alles erop dat internationale beurzen hun groeicijfers zullen vasthouden. RAI Amsterdam kan daarvan profiteren gezien de sterke eigen internationale beurstitels in Amsterdam. Ook de groei van de â&#x20AC;&#x2DC;spin-offâ&#x20AC;&#x2122;-beurzen in het buitenland zal een positief effect op het resultaat hebben. In 2016 zullen in Mexico twee nieuwe spin-offs gelanceerd worden: Aquatech en Intertraffic.

Bijzonder in 2016 is de introductie van een nieuwe functionaliteit: indoor-navigatie in het RAIcomplex. Tijdens Intertraffic Amsterdam zal deze innovatie voor het eerst aan de vakbezoekers worden aangeboden.

Evenementen door derden RAI Amsterdam verwacht dat ook de evenementen door derden zullen groeien. Nagenoeg alle terugkomende evenementen worden groter. Diverse eenmalige evenementen staan gepland voor 2016.

Nieuw dit jaar in de RAI zijn onder andere, de door derden georganiseerde evenementen: FESPA Digital, European Breast Cancer Conference, ECCO Congress, ECCMID, GRI Global Conference on Sustainability and Reporting, Future of Events en Aviation Week MRO Europe.

75

Vastgoedontwikkelingen In 2016 gaat de eerste paal van het nhow Amsterdam RAI hotel de grond in. Hiermee wordt de voorbereidingsfase afgesloten en een start gegeven aan de feitelijke bouwactiviteiten van dit toekomstige hoogste landmark dat het RAI Amsterdam Convention Centre markeert.

De nieuwe, multifunctionele parkeergarage zal naar verwachting in augustus 2016 in gebruik worden genomen. Het RAI Amsterdam Convention Centre zal hiermee 1.000 extra parkeerplaatsen in gebruik nemen en 2.800 m2 extra expositieruimte kunnen toevoegen aan het aanbod.

Voor zover nu bekend zal de Noord/Zuidlijn, de nieuwe metrolijn die RAI Amsterdam met het hart van de stad en het centraal station verbindt, in 2017 gaan rijden. In minder dan 10 minuten zullen bezoekers van het convention centre naar het centrum van de binnenstad reizen en van het centraal station naar het convention centre. Alhoewel Amsterdam in vergelijking met andere Europese steden al een zeer compacte stad is, zal deze uitzonderlijk korte reistijd verder bijdragen aan de aantrekkelijkheid van het RAI Amsterdam Convention Centre, ook voor internationale evenementen van kortere duur.

Orderportefeuille De omzetprognose op basis van orderinstroom geeft een indicatie voor de commerciĂŤle performance van RAI Amsterdam. Een prognose van de directe en indirecte omzet op basis van de gecontracteerde opties en reserveringen geeft een positief beeld voor de komende vijf jaar, met name dankzij de groei van internationale evenementen. Met prioriteit wordt in 2016 gewerkt om de beschikbaar gekomen beursperiode door het wegvallen van AutoRAI 2017 in te vullen met ĂŠĂŠn of meerdere nieuwe internationale evenementen.

Strategie Ook de komende jaren zal verder worden gewerkt aan de implementatie van de strategie.

RAI Amsterdam is er van overtuigd dat de behoefte aan de fysieke ontmoeting blijft, waardoor evenementen georganiseerd zullen blijven worden. Wel zal de aard van evenementen veranderen.

Het zal meer gaan om de beleving en inspiratie en minder om het uitwisselen van feitelijke productinformatie. Het wordt nog belangrijker voor RAI Amsterdam om aan bedrijven inzichtelijk te maken dat er sprake is van een hoge return on investment bij deelname.

Mede dankzij de opkomst van digitale technologie ontwikkelt RAI Amsterdam applicaties en oplossingen die hierop inspelen. De verbinding met de virtuele wereld zorgt ervoor dat evenementen 365 dagen per jaar in contact staan met doelgroepen, waardoor communities ontstaan en de positie van fysieke evenementen versterkt kan worden. Daarnaast koppelt de virtuele wereld evenementen aan een nog groter publiek, waardoor het bereik van beurstitels

76

exponentieel kan groeien. In de toekomst gaat het niet alleen om het aanbieden van vloeroppervlak en faciliteiten maar om het year round aanbieden van slim georganiseerde content voor specifieke sectoren en communities.

Toegevoegde waarde voor de stad RAI Amsterdam is verheugd dat de Metropool Regio Amsterdam data-gedreven innovatie tot een van de vijf speerpunten heeft benoemd. Deze ambitie past bij de strategie van RAI Amsterdam. De gedeelde ambitie zal de stad en het convention centre de komende jaren over en weer versterken.

In het verslagjaar bracht de gemeente het rapport 'Stad in Balans' uit. Spreiding van bezoekers gedurende het jaar en door de stad is belangrijk om de druk op de binnenstad te verminderen. RAI Amsterdam draagt bij aan de ontwikkeling van een aantrekkelijk verblijfsklimaat, waardoor de beleving van de binnenstad wordt doorgetrokken tot aan de Zuidas. Omdat internationale bezoekers overdag in het convention centre verblijven en 's avonds de stad bezoeken, draagt RAI Amsterdam bij aan spreiding van het stadsbezoek over tijd en ruimte, terwijl de economie sterk wordt gestimuleerd omdat de veelal zakelijke bezoekers gemiddeld meer geld besteden dan toeristen.

Wisseling van bestuur In april 2016 zal de inmiddels benoemde nieuwe statutaire directie aantreden. Paul Riemens en Maurits van der Sluis zullen het roer overnemen van Hans Bakker. Met vernieuwd elan zullen zij het succes van RAI Amsterdam verder vorm geven.

Tot slot De directie dankt alle stakeholders voor hun inzet en betrokkenheid. Een bijzonder woord van dank gaat uit naar de medewerkers. Hun gastheerschap en professionaliteit zijn een essentiĂŤle voorwaarde voor het succesvol creĂŤren van ontmoetingen. Daardoor waren we in het afgelopen jaar succesvol en zullen we ons als RAI Amsterdam in de toekomst blijven onderscheiden.

Amsterdam, 17 maart 2016

Directie RAI Holding B.V. Hans Bakker, Algemeen directeur

77

#04

Governance en risicomanagement

78

Corporate governance RAI Holding B.V. is een besloten vennootschap naar Nederlands recht. De aandelen in de vennootschap worden gehouden door RAI Vereniging en Gemeente Amsterdam. De governance structuur is gebaseerd op Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek, de statuten van RAI Holding B.V. en diverse interne reglementen. RAI Holding B.V. kent in haar governancestructuur een Algemene Vergadering, RvC, directie en Ondernemingsraad.

Juridische structuur RAI Holding B.V. en haar groepsmaatschappijen

RAI Holding B.V. is een houdstermaatschappij. In de jaarrekening, onder 'Algemeen', 'Consolidatiegrondslagen', is weergegeven welke vennootschappen tot RAI Holding B.V. behoren.

Indien in dit jaarverslag ‘RAI Amsterdam’ wordt genoemd, wordt verwezen naar RAI Holding B.V. en al haar groepsmaatschappijen. Groepsmaatschappijen zijn deelnemingen waarin RAI Holding B.V. beleidsbepalende invloed heeft.

Wijziging statuten in verslagjaar naamswijziging; aangepaste statuten gepubliceerd op website

De meest recente statuten van RAI Holding B.V. dateren van 18 juli 2008. De laatste statuten van dochtervennootschap RAI Amsterdam B.V. dateren van 2 juni 2015. Deze aanpassing van de statuten in het verslagjaar is primair doorgevoerd om de naam te wijzigen van Amsterdam RAI B.V. naar RAI Amsterdam B.V.

Corporate Governance code code integraal onderschreven en, voor zover van toepassing, toegepast

De directie en de RvC onderschrijven de Nederlandse Corporate Governance code zoals vastgesteld door de monitoring Commissie Corporate Governance Code in 2008 en in werking is getreden op 1 januari 2009. De directie en de RvC passen de daarin opgenomen principes en ‘best practice’-bepalingen toe, voor zover deze op RAI Holding B.V. van toepassing kunnen worden verklaard. In enkele gevallen zijn de principes en ‘best practice’-bepalingen niet van toepassing omdat RAI Holding B.V. niet beursgenoteerd is en slechts twee aandeelhouders heeft.

Desalniettemin wordt de Code integraal onderschreven en, voor zover van toepassing, toegepast.

Elke substantiële wijziging in de corporate governance structuur van RAI Holding B.V. en in de naleving van de Code wordt onder een apart agendapunt ter bespreking aan de Algemene Vergadering voorgelegd.

‘leg uit’

De volgende aanbevelingen uit de Code worden niet of niet geheel gevolgd:

Vergoeding bestuurders bij ontslag De vergoeding bij ontslag van een directielid bedraagt maximaal eenmaal het jaarsalaris.

Deze afspraak geldt niet ten aanzien van directieleden die ten tijde van de invoering van de Corporate Governance reeds lid waren van de directie;

79

Bevoegdheid RvC aanpassing variabele bezoldiging en eventuele terugvordering De bepalingen dat de RvC de bevoegdheid dient te hebben variabele beloningen van de directie aan te passen (beneden- of bovenwaarts) alsmede de bevoegdheid om ten onrechte uitgekeerde variabele beloningen terug te vorderen zullen op korte termijn in het reglement RvC worden opgenomen;

Vaststelling en openbaarmaking bezoldiging De bezoldiging van de RvC is verderop in dit hoofdstuk weergegeven onder 'RvC', 'bezoldiging'. De bepalingen met betrekking tot de vaststelling en openbaarmaking van de bezoldiging van de directieleden zijn niet gevolgd; op grond van artikel 383 lid 1 van boek 2 BW is, net als voorgaande jaren, ook over 2015 gebruik gemaakt van de daarin opgenomen vrijstelling omdat de directie bestaat uit ĂŠĂŠn persoon;

Publicatie toelichting bij agenda algemene vergadering op website De bepaling dat de schriftelijke toelichting bij een voorstel tot goedkeuring of machtiging door de Algemene Vergadering op de website van de vennootschap wordt geplaatst, wordt niet toegepast, vanwege het feit dat de vennootschap slechts twee aandeelhouders heeft;

Publicatie beleid bilaterale contacten aandeelhouders op website De bepaling dat de vennootschap een beleid op hoofdlijnen formuleert inzake bilaterale contacten met aandeelhouders en dit beleid publiceert op de website, wordt niet toegepast, vanwege het feit dat de vennootschap slechts twee aandeelhouders kent.

Governance Raad van Commissarissen RvC-reglement geeft nader

Op 26 maart 2015 is het reglement van de RvC hernieuwd vastgesteld. Dit reglement is opgesteld

uitvoering aan Nederlandse

op grond van artikel 16 lid 4 van de statuten van de vennootschap en dient ter aanvulling op de

Corporate Governance Code

regels en voorschriften die op de RvC van toepassing zijn op grond van Nederlands recht of de statuten van de vennootschap. De taakverdeling van de RvC, alsmede haar werkwijze, zijn opgenomen in het reglement. Het RvC-reglement staat gepubliceerd op de website van RAI Amsterdam (www.rai.nl).

Taak Raad van Commissarissen houden van toezicht en vervullen van werkgevers- en adviesrol

De taak van de RvC is het houden van toezicht op het beleid van de directie van de vennootschap en de algemene gang van zaken betreffende de vennootschap en de met haar verbonden onderneming(en). Naast het houden van toezicht vervult de RvC de werkgeversrol voor de directie.

Ook heeft de RvC een adviesrol, vanwaaruit de directie met raad terzijde wordt gestaan. De RvC richt zich bij de vervulling van haar taak naar het belang van de vennootschap en de verbonden onderneming(en) en weegt de belangen van bij de vennootschap betrokkenen af. De RvC is zelf verantwoordelijk voor de kwaliteit van haar functioneren.

Omvang en samenstelling vijf personen, maximaal drie

De Raad van Commissarissen bestaat bij voorkeur uit vijf leden. Een lid van de Raad van

perioden van vier jaar

Commissarissen kan voor maximaal drie achtereenvolgende termijnen benoemd worden.

80

profielschets regelt samenstelling

De profielschets heeft betrekking op de samenstelling van de RvC. De RvC bespreekt deze profielschets bij iedere wijziging met de Algemene Vergadering en de Ondernemingsraad. De profielschets staat gepubliceerd op de website van RAI Amsterdam (www.rai.nl).

borging van onafhankelijk en kritisch opereren

De RvC is zodanig samengesteld dat de leden ten opzichte van elkaar, het bestuur en welk deelbelang dan ook onafhankelijk en kritisch kunnen opereren, in overeenstemming met de code.

Elke commissaris dient geschikt te zijn om de hoofdlijnen van het totale beleid te beoordelen. De commissarissen beschikken gezamenlijk over de specifieke deskundigheid en de hiertoe beschreven competenties die noodzakelijk zijn voor de vervulling van hun taak. De RvC streeft ernaar dat zij is samengesteld op zodanige wijze dat de continuïteit is gewaarborgd alsmede dat zij naar leeftijd, ervaring en man/vrouwverhouding, evenwichtig is samengesteld.

Commissies drie commissies ingesteld

Omdat de RvC in haar volledige samenstelling uit meer dan vier leden bestaat, zijn – conform het reglement– drie kerncommissies ingesteld, te weten: een auditcommissie, een remuneratiecommissie en een selectie- en benoemingscommissie. De commissies worden door de RvC ingesteld en samengesteld. De (gehele) RvC blijft verantwoordelijk voor besluiten, ook als deze zijn voorbereid door één van de commissies. De reglementen van de commissies zijn gepubliceerd op de website van RAI Amsterdam (www.rai.nl). De personele samenstelling van de commissies is weergegeven in het Bericht van de RvC onder paragraaf 'Verslag van commissies'.

Rooster van aftreden maximaal drie maal een periode van vier jaar

Het rooster van aftreden is opgesteld op grond van artikel 6 lid 2 van het reglement van de RvC. Een commissaris treedt uiterlijk af op de dag van de eerste Algemene Vergadering die wordt gehouden nadat vier jaren na zijn laatste (her)benoeming tot commissaris zijn verstreken. Het rooster van aftreden is hieronder weergegeven en wordt voortdurend gepubliceerd op de website van RAI Amsterdam (www.rai.nl).

81

Rooster van aftreden Maximum is drie termijnen

Naam

Datum 1e

Huidige

Aankomend voorstel tot

Uiterste datum van

benoeming

termijn

aftreden of

aftreden: de 1e

(her)benoeming: de 1e

Algemene Vergadering

Algemene Vergadering

na:

na:

R.H (Roelf) de Boer

23.04.2015

1e

23.04.2019

23.04.2027

A.M.H. (Annemarie) Van Gaal

15.09.2015

1e

15.09.2019

15.09.2027

F.I.M. (Ferry) Houterman

01.09.2004

3e

01.09.2016

01.09.2016

S.J. (Shulamith) Rijxman

12.04.2012

1e

07.04.2016*

J.W.Th. (John) van der Steen

07.04.2011

2e

07.04.2019

07.04.2023

* Mevrouw Rijxman heeft te kennen gegeven haar commissariaat tijdens de AvA, op 7 april 2016, te willen beëindigen

Opleiding nieuwe commissarissen doorlopen een introductieprogramma

Elk lid van de RvC volgt na benoeming een door RAI Amsterdam samengesteld en gefinancierd introductieprogramma, waarin aandacht wordt besteed aan: algemene financiële en juridische zaken, de financiële verslaggeving door de vennootschap, specifieke aspecten die eigen zijn aan RAI Amsterdam en de ondernemingsactiviteiten en de verantwoordelijkheden van de leden van de RvC.

vaststelling benodigde aanvullende educatie

Tevens vindt eenmaal per jaar overleg plaats over eventueel tijdens de benoemingsperiode van commissarissen gewenste/benodigde (aanvullende) educatie.

Evaluatie RvC geen evaluatie in 2015

De RvC vermeldt in haar bericht jaarlijks over de evaluatie van haar functioneren. In het verslag is dit niet geschied. Dit is toegelicht in het bericht van de RvC.

Tegenstrijdig belang geen sprake geweest van tegenstrijdig belang in RvC

Een RvC-lid neemt niet deel aan de discussie en de besluitvorming over een onderwerp of transactie waarbij dit RvC-lid een tegenstrijdig belang met de vennootschap heeft als bedoeld in artikel 11 van het RvC-reglement. Een dergelijke transactie zal, indien goedgekeurd, uitsluitend mogen worden aangegaan onder de gebruikelijke condities, goedkeuring behoeven van de RvC en nadien worden gepubliceerd in het jaarverslag.

In het Bericht van RvC verklaart de RvC dat er in 2015 geen sprake was van transacties met tegenstrijdig belang. Uit voorzorg, ter voorkoming van een mogelijk tegenstrijdig belang, zijn contractuele afspraken betreffende het nhow RAI Amsterdam Hotel door de RvC besproken buiten aanwezigheid van de heer Ferry Houterman, commissaris bij RAI Amsterdam en tevens commissaris van Hampshire Hotelgroup.

82

Bezoldiging geen persoonlijke leningen en/of garanties aan commissarissen verstrekt

vaste bedragen per functie / voorzitterschap

Aan een commissaris zijn geen aandelen en/of opties of vergelijkbare rechten tot het verkrijgen van aandelen in het kapitaal van de vennootschap toegekend. Er zijn geen persoonlijke leningen en/of garanties aan commissarissen verstrekt.

De bezoldiging van de leden van de RvC wordt vastgesteld door de Algemene Vergadering en is niet afhankelijk van de resultaten van RAI Amsterdam. De hoogte van de bezoldiging 2015 voor een lid van de RvC bedroeg € 22.411. De voorzitter ontving een additionele vergoeding van € 5.603. De voorzitter van de Auditcommittee ontving een additionele vergoeding van € 2.241.

Reglement Secretaris van de RvC In het verslagjaar is een Reglement Secretaris van de RvC opgesteld en bekrachtigd. Op 25 juni 2014 is mevrouw mr. P.H. Bottema-Sanders benoemd in deze functie. Zij is tevens General Counsel van RAI Amsterdam.

Governance directie directiereglement geeft nader

Het reglement van de directie is laatstelijk gewijzigd op 25 juni 2014. Dit reglement is opgesteld op

uitvoering aan Nederlandse

grond van artikel 13 lid 3 van de statuten van de vennootschap en dient ter aanvulling op de regels

Corporate Governance Code

en voorschriften die op de directie van toepassing zijn op grond van Nederlands recht of de statuten van de vennootschap. De taak van de directie, alsmede zijn werkwijze, zijn opgenomen in het reglement. Met dit reglement beoogt de directie mede uitvoering te geven aan de Nederlandse Corporate Governance Code. Het directiereglement staat gepubliceerd op de website van RAI Amsterdam (www.rai.nl).

Benoeming benoeming telkens voor vier jaar

Directieleden zullen in principe worden benoemd voor een periode van maximaal vier jaar.

Herbenoeming kan telkens voor een periode van maximaal vier jaar plaatsvinden. De benoeming voor perioden van vier jaar is niet van toepassing op directieleden die ten tijde van de invoering van deze regel al lid waren van de directie. Met de huidige statutair directeur is in februari 2014 een verlenging van de statutaire termijn overeengekomen tot 1 maart 2016. Hierna is hem gevraagd statutair aan te blijven tot 1 mei 2016, waarna hij per 1 augustus 2016 vanwege zijn pensionering uit dienst zal treden.

Aanpassing topstructuur statutaire directie bestaat binnenkort uit twee personen

In het verslagjaar is gewerkt aan de inrichting van een nieuwe topstructuur en werving van nieuwe directieleden. Met ingang van 7 april 2016 zal de statutaire directie niet langer uit één persoon bestaan maar uit twee personen: een CEO en een COO. De portefeuilleverdeling wordt bij aanvang door beiden in overleg, na goedkeuring van de RvC, vastgesteld.

83

Tegenstrijdig belang sprake van tegenstrijdig belang

Een directielid neemt niet deel aan de discussie en de besluitvorming over een onderwerp of transactie waarbij dit directielid een tegenstrijdig belang met de vennootschap heeft als bedoeld in artikel 8.2 van het directiereglement. Een dergelijke transactie zal, indien goedgekeurd, uitsluitend mogen worden aangegaan onder de gebruikelijke condities, goedkeuring behoeven van de RvC en nadien worden gepubliceerd in het jaarverslag.

In 2015 was er sprake van een overleg met GVB met betrekking tot de inkoop van vervoer.

Aangezien algemeen directeur de heer Hans Bakker tevens voorzitter van de RvC van GVB Holding NV is, heeft hij niet deelgenomen aan deze bespreking. Namens RAI Amsterdam heeft de heer Maurits van der Sluis deze bespreking geleid. Ook vanuit zijn rol bij GVB heeft hij niet deelgenomen aan bespreking over dit onderwerp.

Bezoldiging geen aandelen, opties, leningen of garanties verstrekt

Aan een directielid zijn geen aandelen en/of opties of vergelijkbare rechten tot het verkrijgen van aandelen in het kapitaal van de vennootschap toegekend. Er zijn geen persoonlijke leningen en/of garanties verstrekt.

geen melding gemaakt van de bezoldiging directie

De statutaire directie van RAI Holding B.V. bestond in het verslagjaar uit één persoon. Op grond van de in artikel 383 lid 1 boek 2 BW opgenomen vrijstelling is derhalve geen melding gemaakt van de bezoldiging bestuurders.

Governance medewerkers Gedragscode normen die worden gesteld

RAI Amsterdam is zich bewust van haar maatschappelijke rol en de daaruit voortvloeiende verantwoordelijkheden tegenover alle partijen. Het handelen van RAI Amsterdam en haar medewerkers is gestoeld op de door RAI Amsterdam geformuleerde kernwaarden en business principes. In de gedragscode wordt duidelijkheid gegeven door het beschrijven van de normen die worden gesteld met betrekking tot het doen en laten van iedereen die namens RAI Amsterdam naar buiten treedt. De instructie die de gedragscode geeft is onvoorwaardelijk en wordt niet beïnvloed door financiële doelstellingen. De gedragscode is in werking getreden op 1 september 2006 en staat gepubliceerd op de website van RAI Amsterdam (www.rai.nl). In 2015 is de code op onderdelen gewijzigd; er is meer uitleg gegeven over verwacht gedrag van medewerkers met betrekking tot waarden, integriteit en ethisch handelen en er zijn richtlijnen toegevoegd betreffende communicatie, belangenverstrengeling, mededingingsrecht, marktmisbruik en misbruik van voorwetenschap, vertrouwelijkheid bedrijfsinformatie, financiële integriteit en kennis over wet- en regelgeving.

Om de naleving van de gedragscode te versterken is er binnen RAI Amsterdam een functionaris aangewezen, die onafhankelijke interne audits uitvoert. In 2015 zijn 20 interne audits uitgevoerd waarbij onder meer de autorisaties en procuratie, het kortingbeleid en de inzet van mystery buyers

84

aan de orde gekomen zijn. Uit de audit zijn aanbevelingen voortgekomen die in 2015 zijn geĂŻmplementeerd en/of geĂŻmplementeerd zullen worden.

Klokkenluidersregeling procedure tot vermelden van

In het klokkenluidersreglement is vastgelegd hoe medewerkers vermoedens van misstanden

vermoedens van misstanden

kunnen melden bij hun werkgever. In de regeling wordt de procedure beschreven die de werkgever zal volgen en is bepaald dat de werknemer die met in achtneming van de bepalingen te goeder trouw een vermoeden van misstanden meldt, hierdoor op geen enkele wijze in zijn of haar positie wordt benadeeld als gevolg van het melden daarvan. Het klokkenluidersreglement is in werking getreden op 1 september 2006 en staat gepubliceerd op de website van RAI Amsterdam (www.rai.nl).

85

Risicomanagement RAI Amsterdam beschikt over systemen voor risicoanalyse en controle en onderscheidt strategische, financiële / administratieve en operationele risico’s. Strategische risico’s zijn verbonden aan gebeurtenissen die de positie van de onderneming structureel kunnen ondermijnen. Operationele risico’s zijn direct verbonden aan de bedrijfsactiviteiten en financiële / administratieve risico’s zijn verbonden aan de ontwikkelingen op de financiële markten en het financieel en administratief management.

Risico’s strategische risico’s

Vijf strategische risico’s zijn onderkend: S-1 exploitatierisico: het wegvallen van een grote eigen titel S-2 de verhuurbaarheid aan derden S-3 het verkeer: de bereikbaarheid van RAI Amsterdam (stad Amsterdam, Schiphol) S-4 exploitatierisico: het wegvallen van een grote titel van derden S-5 de beveiliging tegen terrorisme

financiële / administratieve risico’s

De volgende 10 financiële/administratieve risico’s zijn onderscheiden: F-1 financieringsrisico (inclusief niet voldoen aan bankconvenanten) F-2 renterisico F-3 valutarisico F-4 debiteurenrisico F-5 administratieve organisatie: integriteit, beschikbaarheid, controleerbaarheid automatische gegevensverwerking en -opslag F-6 financial control F-7 risico contante geldstromen F-8 potentieel bovenmatige onkostenvergoeding (fiscaal) F-9 boekhoudkundige fraude F-10 inzake buitenlandse activiteiten: wet- & regelgeving afwijkend van Nederlandse

operationele risico’s

Op het operationele vlak worden 17 risico’s gevolgd: O-1 het veilig werken in hallen O-2 het bouwrisico: de niet door vergunningen gedekte constructierisico’s die kunnen ontstaan bij het neerzetten van tijdelijke installaties en opstallen O-3 grootschalig gezondheidsrisico (Legionella, Ebola) O-4 schadelijke stoffen O-5 hygiëne en voedsel O-6 productaansprakelijkheid eigen diensten O-7 crowd control (bijv. bij brand) O-8 landelijke staking O-9 uitval van voor een evenement essentiële installaties (koeling, verwarming, stroom etc.)

O-10 uitvallen operationeel ICT-systemen eigen organisatie (administratie, operatiën) O-11 uitvallen event-net voor exposanten O-12 de eisen van derde partijen aan de IT-infrastructuur van RAI alsmede van publieke diensten bij RAI stijgen mogelijk sneller dan RAI kan moderniseren c.q. uitbreiden

86

O-13 organisatoren, exposanten en/of bezoekers gebruiken de (openbare) infrastructuur anders dan verwacht kon worden, met grote storingen als gevolg O-14 toegangsbewijzenverkopende sites (huishoudbeurs.nl, metstrade.com etc.) vallen langdurig uit O-15 database integriteit O-16 privacy schendingen door verkeerd gebruik van data O-17 dataontvreemding door hackers

Methodiek van risicobeoordeling huidige kans en huidig gevolg

Bij de beoordeling van de actualiteit van de risico’s voor RAI Amsterdam worden zowel de huidige kans op het voordoen van een mogelijke gebeurtenis alsook het huidige gevolg (gemeten in geld) dat deze gebeurtenis voor RAI Amsterdam heeft, betrokken.

beoordeling impact risico

De combinatie huidige kans en huidig gevolg bepaalt of het actuele risiconiveau als laag, medium of hoog wordt beoordeeld. In de beoordeling wordt expliciet rekening gehouden met de vigerende controles en maatregelen/acties die genomen zijn om het bedoeld risico te mitigeren. De bepaling van kans en gevolg zijn weergegeven in onderstaande matrixtabel. De letters in de matrix geven het type risico aan waarbij S staat voor strategische risico’s, O voor operationele en F voor financiële risico’s. De bijbehorende nummers verwijzen naar de risico’s zoals hierboven staan vermeld. De gebruikte kleuren staan voor: laag risiconiveau (groen), medium risiconiveau (geel) en hoog risiconiveau (rood).

De matrix maakt duidelijk dat alleen enkele strategische risico’s het predicaat hoog risico krijgen.

Het betreffen: S-1 (exploitatierisico: het wegvallen van een grote eigen titel) S-4 (exploitatierisico: het wegvallen van een grote titel van derden) S-5 (de beveiliging tegen calamiteiten).

Deze situatie is ongewijzigd ten opzichte van 2014.

Besproken met de Raad van Commissarissen De risico’s, de interne risicobeheersings- en controlesystemen en de uitgevoerde en geplande acties zijn behandeld in de septembervergadering van de RvC.

Werking van interne risicobeheersings- en controlesystemen In het navolgende is weergegeven welke controles en acties zijn uitgevoerd met betrekking tot de grootste drie risico’s voor wat betreft de impact op RAI Amsterdam.

beperken exploitatierisico eigen titels

Het exploitatierisico van eigen evenementen (kans gematigd, gevolg zeer groot) is gerelateerd aan de belangstelling van exposanten en bezoekers en wordt beïnvloed door economische omstandigheden (zoals in negatieve zin in 2013 toen de AutoRAI zelfs geheel werd geannuleerd).

Het exploitatierisico wordt beperkt doordat voor elk van de grote eigen evenementen vaste,

87

gespecialiseerde teams actief zijn die veel kennis van en contacten hebben in de betrokken markten en brancheorganisaties waardoor ze tijdig op de hoogte zijn van alle voor het evenement relevante ontwikkelingen en in staat zijn belangrijke exposanten te laten participeren.

Een belangrijke actie ter beteugeling van het exploitatierisico is de portfoliotransitie: minder afhankelijk worden van één sector en de portfolio ook meer internationaal uitbreiden.

Ook het versterken van de merken door het online uitrollen en aanbieden van relevante solutions is een manier om dit risico te mitigeren. De geavanceerde databasemarketing draagt er verder toe bij dat het risico van tegenvallende bezoekersaantallen wordt beperkt.

Om te voorkomen dat een door derden georganiseerd(e) grote beurs of groot congres wegvalt

beperken exploitatierisico titels

(kans klein, gevolg zeer groot), wordt het relatiebeheer van de A-accounts op directieniveau

derden

ingevuld. Waar mogelijk worden ook langetermijncontracten afgesloten. Om het effect van het wegvallen van een grote titel van derden op het resultaat van RAI Amsterdam in te dammen wordt prioriteit in tijd en geld gegeven aan het werven van alternatieve beurzen en congressen voor de toekomst.

Per groot evenement wordt een risicoanalyse uitgevoerd met de vaststelling van een

ernstige calamiteit

beveiligingsniveau. Investeringen in hardware en organisatie om te beveiligen tegen een calamiteit zijn inmiddels afgerond.

Binnen RAI Amsterdam is een Safety & Security Board actief die de maatregelen inzake bescherming tegen een calamiteit monitort en eventueel bijstelt.

Risicomatrix Kans en gevolg bepalen niveau van risico

Kans (%) >90%: zeer groot

75-90%: groot

50-75%: gematigd

O-6, O-14

25-50%: klein

O-3, O-4, F-4

< 25%: zeer klein

O-2 F-5

F-3 F-6

O-10

O-5 O-16

O-15 O-17

F-8

S-3, F-10

F-9, O-1, O-13

F-1, F-2

S-1

S-2, O-7, O-9, O-11, O-12

S-4, S-5

O-8

F-7 zeer gering < € 250.000

gering € 250.000 € 500.000

gering/groot € 5 0 0. 0 0 0 € 1.000.000

groot zeer groot € 1.000.000 - > € 2.500.000 € 2.500.000 Gevolg (€)

88

DE VEELZIJDIGHEID VAN HET AMTRIUM

Het Amtrium verenigt alle kwaliteiten van RAI Amsterdam.

Met de combinatie van functionaliteiten wordt optimaal ingespeeld op de klantwens anno 2016. De verticale kas voor city farming en restaurant THE ROAST ROOM maken het concept uniek.

89

#05

Jaarrekening

90

Algemeen RAI Holding B.V. is statutair gevestigd te Amsterdam (Europaplein 24). Het boekjaar van de vennootschap loopt van 1 januari tot en met 31 december.

Activiteiten RAI Holding B.V. is een holdingmaatschappij. De belangrijkste activiteiten van de RAI zijn zowel gericht op het accommoderen van de eigen evenementen, als het beschikbaar stellen van de faciliteiten aan derden ten behoeve van beurzen, congressen, corporate events, theaterproducties en niche events.

Continuïteit Deze jaarrekening is opgesteld uitgaande van de continuïteitsveronderstelling.

Algemene waarderingsgrondslagen De jaarrekening is opgesteld in overeenstemming met in Nederland algemeen aanvaarde grondslagen voor financiële verslaggeving en voldoet aan de wettelijke bepalingen inzake de jaarrekening zoals opgenomen in Titel 9 Boek 2 BW. De gehanteerde grondslagen voor waardering van activa en passiva zijn gedurende het huidige en vorige jaar consistent toegepast. De grondslagen voor waardering en resultaatbepaling hebben betrekking op zowel de geconsolideerde als de vennootschappelijke jaarrekening.

Aandeelhoudersstructuur De RAI Vereniging heeft een 75% belang in RAI Holding B.V. De resterende 25% van de aandelen is in handen van de Gemeente Amsterdam.

Consolidatiegrondslagen Geconsolideerd worden de financiële gegevens van RAI Holding B.V. en al haar groepsmaatschappijen. Groepsmaatschappijen zijn deelnemingen waarin RAI Holding B.V. beleidsbepalende invloed op het beleid heeft. De overige deelnemingen worden niet geconsolideerd.

De financiële gegevens van gedurende het verslagjaar verkregen ondernemingen worden geconsolideerd vanaf het moment dat RAI Holding B.V. beslissende invloed heeft verkregen op het beleid van die ondernemingen tot aan het moment van beëindiging daarvan.

Onderlinge transacties tussen vennootschappen die worden geconsolideerd worden geëlimineerd.

De vennootschap bezit 100% van de aandelen in de volgende deelnemingen: RAI Amsterdam B.V., Amsterdam; Arfora B.V., Amsterdam; RAI Langfords B.V., Amsterdam.

De vennootschap RAI Langfords B.V., Amsterdam is per 31 december 2015 opgeheven.

91

In deze deelnemingen zijn de resultaten verwerkt van de volgende indirecte deelnemingen (100%): RAI Solar Energy B.V., Amsterdam; RAI Amsterdam Catering B.V., Amsterdam; RAI USA, Inc., Delaware; Rui Ang Exhibition and Convention Co., Ltd., Shanghai. De vennootschappen in Amerika en China zijn in 2013 opgericht.

Vergelijkende cijfers De cijfers over het jaar 2014 zijn, waar nodig, geherrubriceerd teneinde vergelijkbaarheid met 2015 mogelijk te maken.

Vreemde valuta Als functionele valuta is aangemerkt de euro. Activa en passiva luidend in vreemde valuta worden omgerekend naar euro’s tegen de koersen per balansdatum. Transacties in vreemde valuta worden verantwoord tegen de valutakoersen op het moment van de transacties. De uit de omrekening voortvloeiende koersverschillen worden opgenomen in de winst- en verliesrekening.

Gebruik van schattingen Bij het opstellen van de jaarrekening dient de leiding van RAI Holding B.V. overeenkomstig algemeen aanvaarde grondslagen voor de financiële verslaggeving bepaalde schattingen en veronderstellingen te doen die mede bepalend zijn voor de opgenomen bedragen. De feitelijke resultaten kunnen van deze schattingen afwijken.

De schattingen en onderliggende veronderstellingen worden voortdurend beoordeeld. Herzieningen van schattingen worden opgenomen in de periode waarin de schatting wordt herzien en in toekomstige perioden waarvoor de herziening gevolgen heeft.

Financiële instrumenten Onder financiële instrumenten worden zowel de primaire financiële instrumenten, zoals vorderingen en schulden, als de financiële derivaten verstaan. Voor de grondslagen van de primaire financiële instrumenten wordt verwezen naar de toelichting per balanspost.

RAI Holding B.V. past hedge-accounting toe op basis van documentatie per individuele hedgerelatie en documenteert de wijze waarop de hedgerelaties passen in de doelstellingen van het risicobeheer, de hedgestrategie en de verwachting aangaande de effectiviteit van de hedge.

Het effectieve deel van financiële derivaten die zijn toegewezen voor kostprijshedge-accounting, wordt tegen kostprijs gewaardeerd en het ineffectieve deel wordt tegen reële waarde gewaardeerd. De waardeveranderingen van de reële waarde van het ineffectieve deel worden direct in de winst- en verliesrekening verwerkt.

Grondslagen voor de waardering van activa en passiva De waardering van activa en passiva geschiedt, voor zover bij de afzonderlijke posten in de toelichting niet anders is vermeld, tegen nominale waarde.

92

Immateriële vaste activa Extern verworven beurstitels zijn gewaardeerd op kostprijs of lagere marktwaarde en worden afgeschreven over de economische levensduur, die wordt verondersteld maximaal 20 jaar te zijn.

Software wordt gewaardeerd tegen historische kostprijs en wordt afgeschreven over de economische levensduur die wordt verondersteld maximaal 10 jaar te zijn. Exploitatierechten zijn gewaardeerd tegen verkrijgingprijs en jaarlijks wordt hierop afgeschreven, gebaseerd op de duur van het recht.

Materiële vaste activa Materiële vaste activa zijn gewaardeerd tegen verkrijgingprijs, verminderd met een lineaire afschrijving gebaseerd op de economische levensduur en verminderd met eventuele bijzondere waardeverminderingen. Werken in uitvoering worden gewaardeerd tegen verkrijgingprijs.

Onderhoudskosten voor gebouwen in eigendom worden direct ten laste van het resultaat verantwoord, dan wel geactiveerd en afgeschreven indien de activeringscriteria dit toestaan.

Financiële vaste activa Deelnemingen waarbij invloed van betekenis wordt uitgeoefend op het zakelijke en financiële beleid worden gewaardeerd tegen de netto vermogenswaarde, bepaald op basis van de waarderingsgrondslagen van RAI Holding B.V. Deelnemingen waarbij geen invloed van betekenis wordt uitgeoefend, worden gewaardeerd tegen verkrijgingprijs of lagere actuele waarde.

De vorderingen op en leningen aan deelnemingen alsmede de overige vorderingen worden bij eerste verwerking opgenomen tegen de reële waarde en vervolgens gewaardeerd tegen de geamortiseerde kostprijs, onder aftrek van noodzakelijk geachte voorzieningen.

Bijzondere waardeverminderingen vaste activa Jaarlijks wordt beoordeeld of er aanwijzingen zijn dat immateriële, materiële en financiële vaste activa aan bijzondere waardeverminderingen onderhevig zijn. Van een bijzondere waardevermindering is sprake als de boekwaarde van het actief hoger is dan de realiseerbare waarde ervan. In geval van bijzondere waardevermindering wordt het betreffende actief afgewaardeerd tot de realiseerbare waarde. Het verlies wordt direct als last verwerkt in de winst- en verliesrekening.

Vorderingen De vorderingen worden bij eerste verwerking opgenomen tegen de reële waarde en vervolgens gewaardeerd tegen de geamortiseerde kostprijs, welke gelijk is aan de nominale waarde, onder aftrek van de noodzakelijk geachte voorzieningen voor het risico van oninbaarheid. Deze voorzieningen worden bepaald op basis van individuele beoordeling van de vorderingen.

De vorderingen hebben, tenzij anders vermeld, een verwachte looptijd van maximaal één jaar.

Voorraden De voorraden betreffen voornamelijk food & beverage producten en de waardering ervan geschiedt tegen verkrijgingprijs, voor zover nodig onder aftrek van een voorziening voor incourantheid.

Effecten Effecten zijn gewaardeerd tegen de verkrijgingprijs of lagere marktwaarde per balansdatum. Als marktwaarde geldt in principe de beurswaarde. Indien de verkoop op korte termijn zal plaatsvinden, geldt als marktwaarde de directe opbrengstwaarde.

93

Liquide middelen De liquide middelen staan ter vrije beschikking van de vennootschap.

Voorzieningen Voorzieningen worden opgenomen voor alle in rechte afdwingbare dan wel feitelijke verplichtingen als gevolg van een gebeurtenis vóór balansdatum en waarvan het waarschijnlijk is dat voor de afwikkeling van die verplichtingen een uitstroom van middelen nodig is en de omvang daarvan betrouwbaar kan worden geschat.

Er wordt een voorziening voor jubileumuitkeringen opgenomen op basis van de per balansdatum geldende jubileumregeling, rekening houdend met blijfkans, toekomstige loonkostenontwikkeling en disconteringsvoet.

Voor bonusregelingen en winstdelingen op basis van de relevante prestatieregelingen wordt een verplichting opgenomen. De verplichting wordt verantwoord onder de kortlopende schulden.

Pensioenregeling De onderneming heeft twee actieve pensioenregelingen voor haar werknemers. Voor medewerkers die voor 1 januari 2013 in dienst zijn getreden is een pensioenregeling getroffen die kwalificeert als een toegezegd-pensioenregeling, waarbij de toegezegde pensioenuitkeringen gebaseerd zijn op middelloon. Deze pensioenregeling is ondergebracht bij een pensioenverzekeraar en wordt in de jaarrekening verwerkt als toegezegde-bijdrageregeling, aangezien de verplichtingen uit hoofde van de uitvoering van deze pensioenregeling geheel herverzekerd zijn.

Voor medewerkers die vanaf 1 januari 2013 in dienst zijn getreden dan wel vrijwillig zijn overgestapt naar de nieuwe pensioenregeling, is een beschikbare premieregeling getroffen met het karakter van een premieovereenkomst. De verplichtingen van de onderneming gaan niet verder dan het betalen van een jaarlijkse bijdrage aan de verzekeringsmaatschappij. De in de toekomst te betalen bijdragen zullen mede afhankelijk zijn van de ontwikkeling van de arbeidsvoorwaarden en van de rendementen die de verzekeringsmaatschappij behaalt op de belegde bijdragen.

Langlopende schulden Onder de langlopende schulden worden schulden opgenomen met een resterende looptijd van meer dan één jaar. De schulden worden bij eerste verwerking opgenomen tegen de reële waarde en vervolgens gewaardeerd tegen de geamortiseerde kostprijs.

Kortlopende schulden De kortlopende schulden hebben een verwachte looptijd van maximaal één jaar. Voor bonusregelingen en winstdelingen op basis van de relevante prestatieregelingen wordt een verplichting opgenomen. Daarnaast wordt een verplichting opgenomen voor contractuele afspraken, die gemaakt zijn met de medewerkers.

(Latente) vennootschapsbelasting Tijdelijke verschillen tussen commerciële en fiscale winstbepaling worden tegen nominale waarde in de balans opgenomen als latent te vorderen respectievelijk verschuldigde vennootschapsbelasting. Latent te vorderen vennootschapsbelasting uit hoofde van compensabele verliezen wordt, voor zover het redelijkerwijs te verwachten valt dat deze realiseerbaar wordt, gewaardeerd tegen het per balansdatum bekende toekomstige belastingtarief.

RAI Holding B.V. staat aan het hoofd van een fiscale eenheid voor de vennootschapsbelasting waarin ook de volgende ondernemingen zijn opgenomen: RAI Amsterdam B.V., RAI Solar Energy B.V., RAI Amsterdam Catering B.V., RAI Langfords B.V. en Arfora B.V.

94

Grondslagen voor resultaatbepaling Verantwoording van opbrengsten De bepaling van het resultaat geschiedt volgens een stelsel gebaseerd op historische kostprijs. Opbrengsten en kosten worden toegerekend aan de periode waarin de prestatie wordt verricht. Voor beurzen en tentoonstellingen betreft dit de periode waarin het evenement plaatsvindt. Winstneming vindt ook pas op dat moment plaats. Verliezen en risico’s die hun oorsprong vinden voor het einde van het boekjaar, worden verwerkt indien en voor zover deze voor het opmaken van de jaarrekening bekend zijn geworden.

Afschrijvingen De afschrijvingen op materiële vaste activa zijn lineair berekend en gebaseerd op de verwachte economische levensduur. De bedrijfsgebouwen worden afgeschreven tot restwaarde.

De gehanteerde afschrijvingspercentages liggen tussen de 2% en 20%. De afschrijvingen van de immateriële vaste activa zijn gerelateerd aan de aanschafwaarde en liggen tussen de 5% en 20%.

Financiële baten en lasten De financiële baten en lasten betreffen de aan de periode toe te rekenen koersverschillen, rentebaten en -lasten.

Resultaat deelneming Het resultaat op deelnemingen betreft het aandeel van de vennootschap in het resultaat van de op netto-vermogenswaarde gewaardeerde deelnemingen. Als resultaat van deelnemingen wordt opgenomen het aan de vennootschap toekomende aandeel in het resultaat van deze deelnemingen.

Vennootschapsbelasting De belastingen worden berekend over het commerciële resultaat vóór belastingen, rekening houdend met fiscale faciliteiten. Bij de bepaling wordt rekening gehouden met de mutatie in de voorziening voor latente vennootschapsbelasting.

Kasstroomoverzicht Het kasstroomoverzicht is opgesteld volgens de indirecte methode. De geldmiddelen in het kasstroomoverzicht bestaan uit liquide middelen en bankkrediet. Ontvangsten en uitgaven uit hoofde van interest en vennootschapsbelasting zijn opgenomen onder de kasstroom uit operationele activiteiten. In de opstelling wordt de cash flow die bestaat uit het netto- resultaat na belastingen vermeerderd met de afschrijvingslasten afzonderlijk gepresenteerd.

95

1.1. Geconsolideerde balans (vóór voorstel resultaatbestemming) Geconsolideerde balans Vóór voorstel resultaatbestemming, bedragen x € 1.000

Ref.

ACTIVA

Vaste activa

Immateriële vaste activa

1.1.1.

4.285

4.878

Materiële vaste activa

1.1.2.

166.217

161.808

Financiële vaste activa

1.1.3.

1.134

1.134

171.636

167.820

Vlottende activa

Voorraden

403

433

Vorderingen

1.1.4.

29.162

29.169

Effecten

41

41

Liquide middelen

529

529

30.135

30.172

201.771

197.992

PASSIVA

Eigen vermogen

1.1.5.

Geplaatst kapitaal

2.730

2.730

Agioreserves

22.006

22.006

Overige reserves

57.733

50.738

Onverdeelde winst

4.214

9.257

86.683

84.731

Voorzieningen

1.1.6.

Belastinglatentie

508

1.342

Voorziening Overig

1.600

2.100

2.108

3.442

Schulden

Langlopende schulden

1.1.7.

59.951

60.109

Kortlopende schulden

1.1.8.

53.029

49.710

201.771

197.992

96

2015

2014

2.1. Geconsolideerde winst- en verliesrekening Geconsolideerde winst- en verliesrekening Bedragen x € 1.000

Ref.

Netto-omzet

2.1.1.

Som der bedrijfsopbrengsten

Kosten uitbesteed werk en andere externe kosten

2.1.2.

Lonen en salarissen

2.1.3.

Sociale lasten

Pensioenlasten Afschrijving op immateriële en materiële vaste

2015

2014

126.151

119.749

126.151

119.749

58.614

45.409

21.973

23.500

3.273

3.302

2.536

2.358

13.778

14.274

2.1.4.

17.034

17.245

activa Overige bedrijfskosten (inclusief overige personeelskosten)

Som der bedrijfskosten

117.208

106.088

Bedrijfsresultaat

8.943

13.661

Rentelaten en soortgelijke kosten

2.1.5.

‑3.260

‑3.372

Resultaat uit gewone bedrijfsuitoefening vóór

5.683

10.289

2.1.6.

‑1.469

‑1.032

Resultaat na belastingen

4.214

9.257

belastingen Belastingen op resultaat uit gewone bedrijfsuitoefening

97

3.1. Geconsolideerd kasstroomoverzicht Geconsolideerd kasstroomoverzicht Bedragen x € 1.000

2015

2014

Kasstroom uit operationele activiteiten

Bedrijfsresultaat

8.943

13.661

Aanpassingen voor:

13.778

14.274

Afschrijving op immateriële en materiële vaste

activa Mutaties in voorzieningen

‑1.334

2.748

12.444

17.022

Mutaties in voorraden en vorderingen

37

1.006

Mutaties in kortlopende schulden (exclusief

2.602

‑91

2.639

915

Kasstroom uit bedrijfsoperatie

bankkrediet)

Betaalde interest

‑2.629

‑2.924

Betaalde belastingen resultaat uit gewone

‑1.731

‑1.435

‑4.360

‑4.359

Totale kasstroom uit operationele activiteiten

19.666

27.239

bedrijfsuitoefening

Kasstroom uit investeringsactiviteiten

Netto-investering in materiële vaste activa

‑16.752

‑22.320

Netto-investering in immateriële vaste activa

‑842

‑985

Netto-desinvestering in financiële vaste activa

0

0

Totale kasstroom uit investeringsactiviteiten

‑17.594

‑23.305

Kasstroom uit financieringsactiviteiten

Dividenduitkering

‑2.262

‑2.240

Aflossing langlopende leningen in boekjaar

‑2.165

‑2.000

Mutaties in langlopende schulden

‑158

‑1.750

Totale kasstroom uit financieringsactiviteiten

‑4.585

‑3.990

Mutatie liquide middelen en bankkrediet

‑2.513

‑2.056

Liquide middelen en bankkrediet per 1 januari

‑7.729

‑5.673

Liquide middelen en bankkrediet per 31 december

‑10.242

‑7.729

98

Toelichting op de geconsolideerde balans per 31 december 2015 1.1.1. Immateriële vaste activa

Immateriële vaste activa Bedragen x € 1.000

Beurstitels

Software

Overige

Werken in

Totaal

872

7.151

1.685

651

10.359

Aanschaffingen

0

477

0

365

842

Gereedgekomen werk in uitvoering

0

633

0

‑633

0

Desinvesteringen

0

‑465

0

0

‑465

872

7.796

1.685

383

10.736

378

4.032

1.070

0

5.480 1.081

uitvoering Aanschaffingswaarde per 1-1-2015

Aanschaffingswaarde per 31-12-2015

Afschrijvingen en waardeverminderingen per 1-12015 Afschrijvingen Waardeverminderingen Desinvesteringen Afschrijvingen en waardeverminderingen per 31-12-

30

998

53

0

355

0

0

0

355

0

‑465

0

0

‑465

763

4.565

1.123

0

6.451

2015

Boekwaarde per 1-1-2015

Boekwaarde per 31-12-2015

494

3.119

615

651

4.879

109

3.231

562

383

4.285

Investeringen in beurstitels worden in maximaal 20 jaar afgeschreven. Jaarlijks wordt een impairment test uitgevoerd op in het verleden extern geworven titels. Software wordt afgeschreven in een periode van maximaal 10 jaar, te rekenen vanaf het moment van ingebruikneming.

De categorie ‘Overige’ betreft met name het gebruiksrecht van een lounge in de Amsterdam ArenA. Deze rechten worden afgeschreven tot het jaar 2026. Desinvesteringen hebben betrekking op activa die buiten gebruik zijn gesteld.

99

1.1.2. Materiële vaste activa

Materiële vaste activa Bedragen x € 1.000

Gebouwen,

Inventaris

installaties

Werken in

Totaal

uitvoering

en terreinen

Aanschaffingswaarde per 1-1-2015 Investeringen Gereedgekomen werk in uitvoering Desinvesteringen Aanschaffingswaarde per 31-12-2015

Afschrijvingen en waardeverminderingen per 1-1-

285.438

25.517

22.038

332.993

5.851

3.244

7.657

16.752

19.841

1.156

‑20.997

0

‑194

‑2.111

‑12

‑2.317

310.936

27.806

8.686

347.428

153.195

17.990

‑0

171.185

9.298

2.968

65

12.331

‑195

‑2.110

0

‑2.305

162.298

18.848

65

181.211

132.243

7.527

22.038

161.808

148.638

8.958

8.621

166.217

2015 Afschrijvingen 2015 Desinvesteringen Afschrijvingen en waardeverminderingen per 31-122015

Boekwaarde per 1-1-2015

Boekwaarde per 31-12-2015

Gebouwen en terreinen worden afgeschreven in 50 jaar, het congrescentrum in 20 jaar en installaties in 10 tot 20 jaar. De overige vaste activa worden afgeschreven in 5 tot 20 jaar.

De boekwaarde van de afgekochte erfpacht tot en met 2028 bedraagt per 31 december 2015 € 3.529.652 (2014: € 3.804.690).

Desinvesteringen hebben betrekking op activa die buiten gebruik zijn gesteld.

1.1.3. Financiële vaste activa

Financiële vaste activa Bedragen x € 1.000

Totaal

Stand per 1-1-2015

1.134

Overige mutaties

0

1.134

Stand per 31-12-2015

De financiële vaste activa betreft een kapitaalbelang in Stadion Amsterdam C.V. van 1/9 deel van het commanditair kapitaal. De waardering van dit kapitaalbelang wordt gewaardeerd op verkrijgingprijs of lagere actuele waarde.

100

1.1.4. Vlottende activa, vorderingen

Vlottende activa, vorderingen Bedragen x € 1.000

2015

2014

Vorderingen

Handelsvorderingen

18.343

18.582

Voorziening voor dubieuze debiteuren

‑1.467

‑1.554

16.876

17.028

Overige vorderingen

4.773

3.422

Overlopende activa

7.513

8.719

29.162

29.169

De overlopende activa betreft onder andere vooruitbetaalde kosten € 1.948.423 (2014: € 2.041.189) en gemaakte personeelskosten voor toekomstige beurzen voor een bedrag van € 5.563.838 (2014: € 5.152.259).

1.1.5. Groepsvermogen

Voor een toelichting op de mutaties in het eigen vermogen gedurende 2014 en 2015 wordt verwezen naar de toelichting op de vennootschappelijke jaarrekening van RAI Holding B.V. (zie 4.1.2.). Gedurende het boekjaar vonden er geen directe vermogensmutaties plaats in het eigen vermogen.

1.1.6. Voorzieningen

Voorzieningen Bedragen x € 1.000

Belasting-

Overig

Totaal

latentie

Stand per 1-1-2015 Dotatie Onttrekking

Stand per 31-12-2015

1.342

2.100

3.442

0

387

387

‑834

‑887

‑1.721

508

1.600

2.108

De passieve belastinglatentie heeft betrekking op verschillen tussen commerciële en fiscale waardering.

De overige voorzieningen bestaan grotendeels uit: individuele personeelafvloeiingen, de jubileavoorziening en overige personeel gerelateerde voorzieningen. Bovenstaande voorzieningen, met uitzondering van de individuele personeelafvloeiingen hebben een overwegend langlopend karakter.

101

1.1.7. Langlopende schulden

Langlopende schulden Bedragen x € 1.000

2015

2014

Leningen Deutsche Bank Nederland N.V.

26.000

26.000

Lening Coöperatieve Rabobank Amsterdam U.A.

26.000

26.000

Lening Triodos Bank

268

283

Lening Klimaatfonds Amsterdam

100

100

7.583

7.726

Overige schulden

59.951

60.109

Hoofdsom

Aflossing in

Restsom

Lening Deutsche Bank Nederland N.V.

27.000

1.000

26.000

Lening Coöperatieve Rabobank Amsterdam U.A.

Overzicht langlopende leningen Per 31 december 2015, bedragen x € 1.000

boekjaar

27.000

1.000

26.000

Lening Triodos Bank

290

22

268

Lening Klimaatfonds Amsterdam

100

0

100

8.504

143

8.361

Overige schulden

62.894

2.165

60.729

778

Af: Kortlopend gedeelte langlopende schulden

62.894

2.165

59.951

In 2013 is een kredietovereenkomst overeengekomen met de Deutsche Bank Nederland N.V. en de Coöperatieve Rabobank Amsterdam U.A. Deze kredietovereenkomst bestaat naast rekening-couranten van € 30 miljoen uit een tweetal leningen van in totaal € 56 miljoen (50% Deutsche Bank Nederland N.V. en 50% Coöperatieve Rabobank Amsterdam U.A.) tot en met 2020.

De rente op de leningen bedraagt Euribor + 1,80%.

In 2013 is een renteswap contract afgesloten. Op grond van deze renteswap betaalt RAI Holding B.V. een rentepercentage van 1,54% over een bedrag van € 52 miljoen.

Als zekerheid voor de langlopende schulden en de rekening-courant zijn de bedrijfspanden aan het Europaplein bezwaard met hypotheek.

In 2014 is een kredietovereenkomst gesloten met Triodos Bank ten behoeve van de financiering van zonnepanelen. De kredietovereenkomst bestaat uit een lening van € 0,29 miljoen en heeft een looptijd tot en met 1 januari 2034. Aflossing vindt plaats per kwartaal in 79 termijnen ingaande 1 juli 2014. Het rentepercentage bedraagt 3,5% op jaarbasis voor de periode tot 17 januari 2026.

102

In 2014 is een kredietovereenkomst gesloten met het Amsterdams Investeringsfonds van de Gemeente Amsterdam ten behoeve van de financiering van zonnepanelen. De kredietovereenkomst bestaat uit een lening van € 0,1 miljoen en heeft een looptijd tot en met 5 maart 2029. Aflossing vindt plaats uiterlijk op 5 maart 2029 en het rentepercentage bedraagt 0%.

De overige langlopende schulden betreffen een in 1988 van de Gemeente Amsterdam ontvangen afkoopsom inzake de exploitatieverliezen van het Congrescentrum over de periode tot 2038. De afkoopsom is in het verleden opgerent tegen een rentepercentage van 7,46%. Deze afkoopsom heeft een overwegend langlopend karakter. De vrijval vindt plaats ten gunste van de bedrijfskosten. De jaarlijkse oprenting vindt plaats ten laste van de financiële baten en lasten.

1.1.8. Kortlopende schulden

Kortlopende schulden Bedragen x € 1.000

2015

2014

10.771

8.258

Schulden aan kredietinstellingen Kortlopend gedeelte langlopende leningen

778

2.785

Vooruitontvangen bedragen

22.686

20.874

Schulden aan leveranciers

6.941

5.676

Vennootschapsbelasting

359

0

Overige Belastingen en premies sociale

426

1.122

11.068

10.995

verzekeringen Overlopende passiva

53.029

49.710

De overlopende passiva bestaat grotendeels uit nog te ontvangen facturen voor gemaakte kosten voor een bedrag van € 7.615.345 (2014: € 7.440.824 ) en overlopende passiva met betrekking tot personeel voor een bedrag van € 3.169.456 (2014: € 3.467.112).

Niet in de balans opgenomen rechten en verplichtingen

1. Er zijn geen contractuele verplichtingen uit hoofde van huurovereenkomsten (2014: € 38.325) 2. Er zijn geen bankgaranties afgegeven (2014: geen).

3. Er zijn operational leaseverplichtingen voor 46 (2014: 52) auto’s aangegaan. Ultimo het boekjaar bedragen de totale contractuele verplichtingen € 810.719 (2014: € 872.916 ), waarvan € 339.443 binnen één jaar vervalt. Het overige deel vervalt binnen 5 jaar.

4. In het kader van de bouw van het Multifunctioneel parkeergebouw zijn verplichtingen aangegaan tot een totaalbedrag van € 11.189.000. Dit bedrag vervalt volledig in 2016.

5. De totale verplichting inzake erfpacht (tot en met 2028) bedraagt € 5.943.895 waarvan een bedrag van € 457.223 binnen één jaar vervalt, een bedrag van € 2.286.113 vervalt binnen 5 jaar. Het overige deel heeft betrekking op de periode 2021 tot en met 2028.

6. RAI Holding B.V. staat aan het hoofd van een fiscale eenheid voor de vennootschapsbelasting en omzetbelasting waarin ook de volgende ondernemingen zijn opgenomen: RAI Amsterdam B.V., RAI Solar Energy B.V., RAI Amsterdam Catering B.V., RAI Langfords B.V. en Arfora B.V. Iedere vennootschap is hoofdelijk aansprakelijk voor de schulden van de fiscale eenheid.

103

Financiële instrumenten

De met financiële instrumenten verbonden risico’s zijn onderstaand toegelicht.

Kredietrisico Om het kredietrisico te beheersen wordt de blootstelling aan kredietrisico’s voortdurend bewaakt en opgevolgd. Ultimo boekjaar is geen sprake van belangrijke concentratie van kredietrisico’s. Kredietrisico’s hebben betrekking op debiteuren en overige kortlopende vorderingen. Ter zake zijn toereikende voorzieningen opgenomen.

Valutarisico Er is geen sprake van grote valutarisico’s aangezien de operationele kasstromen en financieringsactiviteiten overwegend in euro’s plaatsvinden.

Renterisico Renterisico’s betreffen hoofdzakelijk de voor lange termijn afgesloten langlopende leningen. RAI Amsterdam B.V. heeft renteswap contracten afgesloten in verband met het afdekken van de renterisico’s. Om de rentepercentages te fixeren zijn in 2013 renteswap contracten afgesloten voor de periode tot en met 2020 voor een bedrag ultimo boekjaar 2015 van € 52 miljoen. RAI Amsterdam B.V. betaalt een rentepercentage van 1,54% over de renteswap van de Deutsche Bank Nederland N.V./Coöperatieve Rabobank Amsterdam U.A. Over de schulden aan kredietinstellingen wordt een variabele rente betaald van 3 maand Euribor plus een individuele opslag. De middels renteswaps afgedekte bedragen zijn kleiner of gelijk aan de uitstaande hoofdsom van de leningen Deutsche Bank Nederland N.V./Coöperatieve Rabobank Amsterdam U.A. De renteswaps hebben per 31 december 2015 een reële waarde van € 2.969.000 negatief (2014: € 3.971.520 negatief). De nominale waarde loopt gedurende de resterende looptijd van de renteswaps (tot en met 2020) af naar nihil.

104

Toelichting op de geconsolideerde winst- en verliesrekening 2015 2.1.1. Omzet

Omzet Bedragen x â&#x201A;Ź 1.000

2015

2014

Naar geografische gebieden

117.478

114.736

8.673

5.013

126.151

119.749

Naar activiteiten

Beurzen en evenementen

56.871

47.464

Accommodatieverhuur

18.102

22.280

Catering

15.547

15.108

Parkeren

5.898

4.496

Hotelcommissies

3.285

3.443

Facility Services

24.334

24.826

2.114

2.132

126.151

119.749

2014

Nederland Overige landen

Overige

2.1.2. Kosten uitbesteed werk en andere externe kosten

Kosten uitbesteed werk en andere externe kosten Bedragen x â&#x201A;Ź 1.000

2015

27.012

21.406

Accommodatieverhuur

1.743

29

Kosten van inhuur

6.634

4.585

Catering

4.791

5.058

Personeel

7.253

6.818

Marketingkosten

5.995

3.924

Overig

Beurzen en evenementen

5.186

3.589

58.614

45.409

105

2.1.3. Personeelskosten

De directie van RAI Holding B.V. bestaat uit 1 persoon. Op grond van de in artikel 383 lid 1 boek 2 BW opgenomen vrijstelling is derhalve geen melding gemaakt van de bezoldiging bestuurders.

De bezoldiging van commissarissen (gemiddeld 4) bedroeg € 106.682 (in 2014: € 102.068, gemiddeld 4).

Gemiddeld aantal personeelsleden In FTE, werkzaam bij de groep

2015

2014

375

384

2015

2014

7.809

7.116

715

837

Automatiseringskosten

4.042

3.948

Advieskosten

2.067

1.924

In Nederland

2.1.4. Overige bedrijfskosten

Overige bedrijfskosten Bedragen x € 1.000

Gebouwkosten Bureaukosten

Reis-, verblijf- en representatiekosten Overige personeelskosten Overige algemene bedrijfskosten

898

866

1.248

1.685

255

869

17.034

17.245

Accountantskosten Het ingevolge artikel 382a Boek 2 BW in het boekjaar ten laste van de vennootschap gekomen honorarium van BDO Audit & Assurance B.V. bedraagt € 76.550 (2014: € 72.400). Hiervan heeft € 70.000 (2014: € 68.000) betrekking op de jaarrekeningcontrole en € 6.550 op overige controle-opdrachten.

2.1.5. Rentelasten en soortgelijke kosten

Rentelasten en soortgelijke kosten Bedragen x € 1.000

Rentelasten

2015

2014

3.260

3.372

106

2.1.6. Belastingen

Belastingen Bedragen x â&#x201A;Ź 1.000

2015

2014

1.469

1.007

Mutatie belastinglatentie

0

33

Verrekende belastingen en overige effecten

0

â&#x20AC;&#x2018;8

1.469

1.032

Belastinglast op basis van het commerciĂŤle resultaat

Belastinglast in de winst- en verliesrekening

De effectieve belastingdruk over 2015 bedraagt 25,8% en ligt daarmee in lijn met het algemeen geldende belastingtarief in Nederland.

De effectieve belastingdruk over 2014 bedraagt 8,8% en is daarmee lager dan het gemiddeld nominaal vennootschapsbelastingpercentage in Nederland. Dit wordt veroorzaakt door toepassing van de fiscale stimuleringsbijdrage in het kader van de Milieu investeringsaftrek op de nieuwbouw van RAI Amsterdam B.V. en het gerealiseerde liquidatieverlies als gevolg van de liquidatie van EC Zuid Limburg B.V.

107

4.1. Enkelvoudige balans (vóór voorstel resultaatbestemming) Enkelvoudige balans Vóór voorstel resultaatbestemming, bedragen x € 1.000

ref.

ACTIVA

Vaste activa

Financiële vaste activa

4.1.1.

108.042

103.828

108.042

103.828

PASSIVA

Eigen vermogen

4.1.2.

Geplaatst kapitaal

2.730

2.730

Agioreserves

22.006

22.006

Overige reserves

57.733

50.738

Onverdeelde winst

4.214

9.257

86.683

84.731

Voorzieningen

4.1.3.

0

7.620

Schulden

Schulden aan groepsmaatschappijen

4.1.4.

21.359

11.477

108.042

103.828

108

2015

2014

5.1. Enkelvoudige winst- en verliesrekening Enkelvoudige winst- en verliesrekening Bedragen x â&#x201A;Ź 1.000

2015

2014

Enkelvoudig resultaat na belastingen

0

0

4.214

9.257

4.214

9.257

Resultaat deelnemingen na belastingen

Nettoresultaat

De vennootschappelijke winst- en verliesrekening is opgesteld met inachtneming van artikel 402 Boek 2 BW.

De financiĂŤle gegevens van RAI Holding B.V. zijn in de geconsolideerde jaarrekening verwerkt. Derhalve vermeldt de winst-en verliesrekening van RAI Holding B.V. conform artikel 402 Titel 9 BW slechts het aandeel in de winst na belasting van ondernemingen waarin wordt deelgenomen en het overige resultaat na belasting.

109

Toelichting op de enkelvoudige balans per 31 december 2015 4.1.1. Financiële vaste activa

Financiële vaste activa Bedragen x € 1.000

Deelnemingen in

groepsmaatsch.

Stand per 1-1-2015 Resultaat

103.828

4.214

Dividenduitkering

0

108.042

Stand per 31-12-2015

De vennootschap bezit 100% (tenzij anders vermeld) van de aandelen in de volgende belangrijkste deelnemingen: RAI Amsterdam B.V., Amsterdam; Arfora B.V., Amsterdam; RAI Langfords B.V, Amsterdam. De vennootschap had een 100% belang in EC Zuid Limburg B.V. Deze vennootschap is op 20 maart 2014 geliquideerd.

De vennootschap RAI Langfords B.V., Amsterdam is per 31 december 2015 opgeheven.

In deze deelnemingen zijn de resultaten verwerkt van de volgende indirecte deelnemingen (100%): RAI Solar Energy B.V., Amsterdam; RAI Amsterdam Catering B.V., Amsterdam; RAI USA, Inc., Delaware; Rui Ang Exhibition and Convention Co., Ltd., Shanghai. De vennootschappen in Amerika en China zijn in 2013 opgericht.

110

4.1.2. Eigen vermogen

Eigen vermogen Bedragen x € 1.000

Aandelen-

Agioreserve

kapitaal

Stand per 1-1-2014

Overige

Onverd.

reserves

winst

77.714

Totaal

2.730

22.006

49.686

3.292

Resultaatbestemming

0

0

3.292

‑3.292

0

Resultaat boekjaar

0

0

0

9.257

9.257

Dividend

0

0

‑2.240

0

‑2.240

2.730

22.006

50.738

9.257

84.731

84.731

Stand per 31-12-2014

Stand per 1-1-2015

2.730

22.006

50.738

9.257

Resultaatbestemming

0

0

9.257

‑9.257

0

Resultaat boekjaar

0

0

0

4.214

4.214

Dividend

0

0

‑2.262

0

‑2.262

Stand per 31-12-2015

2.730

22.006

57.733

4.214

86.683

Het maatschappelijk kapitaal bedraagt € 13.650.000, verdeeld in 225.000 gewone aandelen A en 75.000 gewone aandelen B, elk nominaal groot € 45,50. Hiervan zijn geplaatst en volgestort 45.000 aandelen A en 15.000 aandelen B.

4.1.3. Voorzieningen

Voorzieningen Bedragen x € 1.000

Stand per 1-1-2015 Dotatie Vrijval

Voorzieningen

7.620

0

7.620

Stand per 31-12-2015

0

De voorziening 2014 betrof een voorziening van het negatief eigen vermogen van RAI Langfords B.V. Deze vennootschap is per 31 december 2015 geliquideerd.

111

4.1.4. Schulden aan groepsmaatschappijen

Schulden aan groepsmaatschappijen Bedragen x â&#x201A;Ź 1.000

Schulden aan

11.477

9.882

groepsmaatsch.

Stand per 1-1-2015 Mutatie

Stand per 31-12-2015

21.359

Evenals vorig jaar wordt op de schulden aan groepsmaatschappijen geen rente berekend.

Personeel

De onderneming heeft in 2015, evenals in 2014, geen personeel in dienst gehad.

Niet in de balans opgenomen rechten en verplichtingen

Voor de deelnemingen RAI Amsterdam B.V., RAI Solar Energy B.V., RAI Amsterdam Catering B.V. en RAI Langfords B.V. zijn aansprakelijkheidsverklaringen ex artikel 403 Boek 2 BW afgegeven.

Amsterdam, 17 maart 2016

Directie RAI Holding B.V.

A.J. (Hans) Bakker, algemeen directeur

Raad van Commissarissen RAI Holding B.V.

R.H. (Roelf) de Boer, voorzitter J.W.Th. (John) Van der Steen, vice-voorzitter A.M.H (Annemarie) van Gaal F.I.M. (Ferry) Houterman Mevr. S.J. (Shulamith) Rijxman

112

113

#06

Overige gegevens

114

Voorstel resultaatbestemming Resultaatbestemming volgens statuten

In artikel 24 van de statuten van de vennootschap staat het volgende opgenomen betreffende de resultaatbestemming.

Artikel 24.

1. De vennootschap kan naast enige andere reserves een algemene reserve, een agioreserve A, een agioreserve B, een dividendreserve A en een dividendreserve B in haar boeken aanhouden. Tot deze reserves zijn respectievelijk gerechtigd de houders van aandelen A en aandelen B en wel naar rato van het aantal en soort aandelen dat zij bezitten.

2. Storting op aandelen A en aandelen B, die de nominale waarde van die aandelen overtreft, wordt toegevoegd aan de desbetreffende agioreserve.

3. Onverminderd het hierna in dit artikel bepaalde, staat de uitkeerbare winst ter vrije beschikking van de algemene vergadering voor uitkering van dividend, reservering of zodanige andere doeleinden binnen het doel van de vennootschap als de algemene vergadering zal besluiten.

4. De algemene vergadering kan besluiten, zulks met voorafgaande goedkeuring van de vergadering van houders van aandelen van de desbetreffende soort, op aandelen van die soort geen winst uit te keren, maar het desbetreffende deel van de winst te reserveren en toe te voegen aan de dividendreserve A respectievelijk B. Een uitkering ten laste van de dividendreserve A respectievelijk B kan alleen worden gedaan aan de houders van aandelen van de desbetreffende soort, zulks na een daartoe strekkend besluit van de algemene vergadering genomen met voorafgaande goedkeuring van de vergadering van houders van aandelen van de desbetreffende soort.

5. Onverminderd het elders in dit artikel bepaalde, zullen indien de algemene vergadering besluit winst te reserveren of dividend uit te keren ten aanzien van alle aandelen, ongeacht de soort, gelijke bedragen aan winst worden gereserveerd of dividenden worden uitgekeerd.

6. De vennootschap kan aan aandeelhouders en andere gerechtigden tot de voor uitkering vatbare winst slechts uitkeringen doen voorzover het eigen vermogen groter is dan het gestorte en opgevraagde deel van het kapitaal vermeerderd met de reserves die krachtens de wet of de statuten moeten worden aangehouden.

Bij de berekening van de winstverdeling tellen de aandelen die de vennootschap in haar kapitaal houdt niet mede.

7. Uitkering van winst geschiedt na de vaststelling en de goedkeuring van de jaarrekening waaruit blijkt dat zij geoorloofd is.

8. De algemene vergadering is, met inachtneming van het bepaalde in het zevende lid, bevoegd tot uitkering van ĂŠĂŠn of meer interimdividenden te besluiten.

9. Tenzij de algemene vergadering een ander tijdstip vaststelt zijn dividenden onmiddellijk betaalbaar na vaststelling.

10. De vordering tot uitbetaling van dividend verjaart door verloop van vijf jaren.

115

Voorstel resultaatbestemming

De Algemene vergadering van Aandeelhouders wordt voorgesteld om over het jaar 2015 een dividend uit te keren van â&#x201A;Ź 2,277 miljoen.

Het resultaat na belasting over 2015 is opgenomen in de post onverdeelde winst in het Eigen vermogen.

Gebeurtenissen na balansdatum

Geen.

116

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Aan: de aandeelhouders, bestuur en de raad van commissarissen van RAI Holding B.V.

Verklaring over de jaarrekening 2015

Ons oordeel Wij hebben de jaarrekening 2015 van RAI Holding B.V. te Amsterdam gecontroleerd. De jaarrekening omvat de geconsolideerde en de enkelvoudige jaarrekening.

Naar ons oordeel geeft de in dit rapport opgenomen jaarrekening een getrouw beeld van de grootte en de samenstelling van het vermogen van RAI Holding B.V. op 31 december 2015 en van het resultaat over 2015 in overeenstemming met titel 9 Boek 2 van het in Nederland geldende Burgerlijk Wetboek (BW).

De jaarrekening bestaat uit:

1. de geconsolideerde en enkelvoudige balans per 31 december 2015; 2. de geconsolideerde en enkelvoudige winst-en-verliesrekening over 2015; en 3. de toelichting met een overzicht van de gehanteerde grondslagen voor financiële verslaggeving en overige toelichtingen.

De basis voor ons oordeel Wij hebben onze controle uitgevoerd volgens het Nederlands recht, waaronder ook de Nederlandse controlestandaarden vallen. Onze verantwoordelijkheden op grond hiervan zijn beschreven in de sectie ‘Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening’.

Wij zijn onafhankelijk van RAI Holding B.V. zoals vereist in de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assuranceopdrachten (ViO) en andere voor de opdracht relevante onafhankelijkheidsregels in Nederland. Verder hebben wij voldaan aan de Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA).

Wij vinden dat de door ons verkregen controle-informatie voldoende en geschikt is als basis voor ons oordeel.

Verantwoordelijkheden van het bestuur en de raad van commissarissen voor de jaarrekening Het bestuur is verantwoordelijk voor het opmaken en het getrouw weergeven van de jaarrekening in overeenstemming met titel 9 Boek 2 BW. In dit kader is het bestuur verantwoordelijk voor een zodanige interne beheersing die het bestuur noodzakelijk acht om het opmaken van de jaarrekening mogelijk te maken zonder afwijkingen van materieel belang als gevolg van fouten of fraude.

Bij het opmaken van de jaarrekening moet het bestuur afwegen of de onderneming in staat is om haar werkzaamheden in continuïteit voort te zetten. Op grond van genoemd verslaggevingsstelsel moet het bestuur de jaarrekening opmaken op basis van de continuïteitsveronderstelling, tenzij het bestuur het voornemen heeft om de vennootschap te liquideren of de bedrijfsactiviteiten te beëindigen of als beëindiging het enige realistische alternatief is. Het bestuur moet gebeurtenissen en omstandigheden waardoor gerede twijfel zou kunnen bestaan of de onderneming haar bedrijfsactiviteiten in continuïteit kan voortzetten, toelichten in de jaarrekening.

117

De raad van commissarissen is verantwoordelijk voor het uitoefenen van toezicht op het proces van financiële verslaggeving van de vennootschap.

Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening Onze verantwoordelijkheid is het zodanig plannen en uitvoeren van een controleopdracht dat wij daarmee voldoende en geschikte controle-informatie verkrijgen voor het door ons af te geven oordeel.

Onze controle is uitgevoerd met een hoge mate maar geen absolute mate van zekerheid waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraude ontdekken.

Afwijkingen kunnen ontstaan als gevolg van fraude of fouten en zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen. De materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op ons oordeel.

Wij hebben deze accountantscontrole professioneel kritisch uitgevoerd en hebben waar relevant professionele oordeelsvorming toegepast in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen. Onze controle bestond onder andere uit:

het identificeren en inschatten van de risico’s dat de jaarrekening afwijkingen van materieel belang bevat als gevolg van fouten of fraude, het in reactie op deze risico’s bepalen en uitvoeren van controlewerkzaamheden en het verkrijgen van controle-informatie die voldoende en geschikt is als basis voor ons oordeel. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten. Bij fraude kan sprake zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen, het opzettelijk verkeerd voorstellen van zaken of het doorbreken van de interne beheersing; het verkrijgen van inzicht in de interne beheersing die relevant is voor de controle met als doel controlewerkzaamheden te selecteren die passend zijn in de omstandigheden. Deze werkzaamheden hebben niet als doel om een oordeel uit te spreken over de effectiviteit van de interne beheersing van de vennootschap; het evalueren van de geschiktheid van de gebruikte grondslagen voor financiële verslaggeving, en het evalueren van de redelijkheid van schattingen door het bestuur en de toelichtingen die daarover in de jaarrekening staan; het vaststellen dat de door het bestuur gehanteerde continuïteitsveronderstelling aanvaardbaar is. Tevens het op basis van de verkregen controle-informatie vaststellen of er gebeurtenissen en omstandigheden zijn waardoor gerede twijfel zou kunnen bestaan of de onderneming haar bedrijfsactiviteiten in continuïteit kan voortzetten. Als wij concluderen dat er een onzekerheid van materieel belang bestaat, zijn wij verplicht om aandacht in onze controleverklaring te vestigen op de relevante gerelateerde toelichtingen in de jaarrekening. Als de toelichtingen inadequaat zijn, moeten wij onze verklaring aanpassen. Onze conclusies zijn gebaseerd op de controle-informatie die verkregen is tot de datum van onze controleverklaring. Toekomstige gebeurtenissen of omstandigheden kunnen er echter toe leiden dat een onderneming haar continuïteit niet langer kan handhaven; het evalueren van de presentatie, structuur en inhoud van de jaarrekening en de daarin opgenomen toelichtingen; en het evalueren of de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de onderliggende transacties en gebeurtenissen.

Wij communiceren met de raad van commissarissen onder andere over de geplande reikwijdte en timing van de controle en over de significante bevindingen die uit onze controle naar voren zijn gekomen, waaronder eventuele significante tekortkomingen in de interne beheersing.

118

Verklaring betreffende overige door wet- of regelgeving gestelde vereisten

Andere informatie Dit rapport omvat, naast de jaarrekening en onze controleverklaring daarbij, andere informatie. De andere informatie bestaat uit:

paragraaf in vogelvlucht het bericht van de raad van commissarissen het verslag van de directie paragraaf governance en risicomanagement de overige gegevens

Wij vermelden op basis van de verplichtingen onder titel 9 Boek 2 BW en de controlestandaarden dat:

wij geen tekortkomingen hebben geconstateerd naar aanleiding van het onderzoek of het verslag van de directie, voor zover wij dat kunnen beoordelen, overeenkomstig titel 9 Boek 2 BW is opgesteld, en of de door titel 9 Boek 2 BW vereiste overige gegevens zijn toegevoegd; het verslag van de directie, voor zover wij dat kunnen beoordelen, verenigbaar is met de jaarrekening; we niets te rapporten hebben met betrekking tot andere informatie anders dan het verslag van de directie en de overige gegevens.

Ons oordeel over de jaarrekening omvat niet de andere informatie en we brengen over de andere informatie geen controleoordeel of andere vorm van assurance conclusie tot uitdrukking. In het kader van onze controle van de jaarrekening is het, op basis van de controlestandaarden, onze verantwoordelijkheid om de andere informatie te lezen. Hierbij overwegen wij of een inconsistentie van materieel belang bestaat tussen de andere informatie en de jaarrekening. Hiertoe gebruiken wij de verkregen controle-informatie van de jaarrekeningcontrole en de tijdens de controle getrokken conclusies. Daarnaast gaan wij na of de andere informatie anderszins afwijkingen van materieel belang lijkt te bevatten. Als wij concluderen, gebaseerd op werkzaamheden die wij hebben uitgevoerd, dat deze andere informatie een afwijking van materieel belang bevat, zijn wij verplicht dit feit te rapporteren.

Het bestuur is verantwoordelijk voor het opstellen van de andere informatie waaronder het opstellen van het verslag van de directie en de overige gegevens in overeenstemming met titel 9 Boek 2 BW.

Amstelveen, 17 maart 2016

BDO Audit & Assurance B.V. namens deze,

O. van Agthoven RA

119

#07

Bijlage

120

Personalia management en ondernemingsraad Per ultimo 2015

Management RAI Amsterdam Directie Drs. A.J. Bakker, Algemeen Directeur (statutair)

FinanciĂŤn M. Roodenburg, Financieel Directeur

RAI Exhibitions I. Boersma, Directeur Exhibitions Th. Lingmont, Directeur Internationale Beurzen Mevr. Drs. M.H.W. Visser, Directeur Marketing en Nationale Beurzen

RAI Convention Centre Mr. J. van den Bosch, Directeur Productie & Gebouw M. van der Sluis, Directeur Commercie M.A. van Nierop, Directeur Operations

Juridische Zaken Mevr. Mr. P.H. Bottema-Sanders, tevens secretaris van de vennootschap

Ondernemingsraad RAI Amsterdam E. Kayser, Voorzitter G.C. van Bemmel, plv. Voorzitter Mevr. J.C.A. Visser J.P. ten Kleij Ir. C.J.M. van Gastel H. Rosenberg Mevr. H. de Vries R. Stokvis Mevr. P. van Waegeningh R.J. van Schooten P. Lucassen Mevr. Mr. H.A.M. Schouten, Ambtelijk secretaris

121

Colofon Uitgave van RAI Amsterdam, Corporate Communicatie

Concept en realisatie Toebosch Consult i.s.m. De Man Beheer en Advies

Fotografie Delux Luifoto NFP Photography OTTI Fotografie Van Yperen Fotografie

Druk Mullervisual Communication

Website Ontwikkeld in Kirra Jaarverslag

Contact RAI Amsterdam ontvangt graag uw reactie op het jaarverslag via corcom@rai.nl

122

Copyright De in dit jaarverslag opgenomen informatie mag worden overgenomen onder de bronvermelding â&#x20AC;&#x2DC;Jaarverslag RAI Holding B.V. 2015â&#x20AC;&#x2122;.

123

RAI Amsterdam Europaplein 1078 GZ Amsterdam Postbus 77777 1070 MS Amsterdam Tel. +31 20 549 12 12 Fax +31 20 646 44 69 www.rai.nl

124