АМСМ Клуб Мобилити - Ноември 2025

ЧЛЕНСКО СПИСАНИЕ | НОЕМВРИ 2025 БР. 81

www.amsmklubmobiliti.mk

Претставуваме Yangwang U9 Xtreme

НАЈБРЗАТА РАКЕТА НА ЧЕТИРИ ТРКАЛА

Светско првенство во Формула 1 Тестови на зимски гуми 2025

ОПАСНОСТ ОД ЛИЗГАЊЕ

ЗА КОГО ЅВОНАТ ЅВОНАТА?

11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

1

2

11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

ВОВЕД

ВРЕМЕ Е ЗА ЗИМСКИ ГУМИ – БЕЗБЕДНОСТА НЕ СМЕЕ ДА МИРУВА

АМСМ КЛУБ МОБИЛИТИ Членско списание ИЗДАВАЧ: АВТО-МОТО СОЈУЗ НА МАКЕДОНИЈА ул. „Митрополит Т. Гологанов“ бр. 51 1000 Скопје Република Македонија Тел: 02/ 3181-181 Факс: 02/ 3181-119 amsm@amsm.com.mk www.amsm.mk ГЛАВЕН И ОДГОВОРЕН УРЕДНИК: Маргита Поповска ГРАФИЧКИ ДИЗАЈН: Мартина Поповска РЕДАКЦИЈА: ул. „Митрополит Т. Гологанов“ бр. 51 1000 Скопје Република Македонија Тел: 02/ 3181-351 Факс: 02/ 3181-349 redakcija@amsm.com.mk www.amsmklubmobiliti.mk

ИЗДАВАЧКИ СОВЕТ: проф. д-р Спасе Јовковски (претседател) Сиљан Аврамовски (член) Калинка Танеска (член) Јован Теговски (член) Миле Атанасов (член) Димитар Пендов (член) Митко Смилков (член)

НАДВОРЕШНИ СОРАБОТНИЦИ: Жарко Атанасоски Љубомир Анастасовски Данчо Здравковски Андријан Трипунов Александар Табаковски Игор Ландсберг

ТИРАЖ: 10.000 примероци

Со првите студени утра и магливи патишта, повторно станува актуелна старата, но секогаш важна тема – зимската опрема. Додека едни возачи веќе одамна ги замениле летните гуми со зимски, други уште си мислат дека „ќе помине и вака“. Но, како што велат експертите, безбедноста не е место за импровизација – особено кога температурата паѓа под нулата. Во овој период од годината, законите и препораките за употреба на зимски гуми повторно се под лупа. Речиси секоја европска земја има свои правила – некаде се задолжителни, некаде препорачани, но едно е сигурно: зимските пневматици спасуваат животи и штедат нерви. Бројни анализи потврдуваат дека тие значително ја зголемуваат стабилноста и контролата на возилото, особено во услови на влажни и лизгави коловози. Покрај тоа, новите стандарди сè повеќе ги земаат предвид и еколошките аспекти. Без разлика дали возите низ градските улици или се упатувате кон планините, зимските гуми не се трошок – туку најдобрата инвестиција во безбедноста. Тие се вашата прва линија на одбрана кога коловозот е лизгав, а температурата паѓа под нулата. Безбедноста секогаш треба да биде пред удобноста или брзината, затоа што добро подготвено возило и внимателен возач се најсигурната комбинација за спокојно патување во зима. Или, како што велат експертите „Подобро е да бидеш подготвен, отколку изненаден.“ Следниот број на „АМСМ Клуб Мобилити“ очекувајте го во декември 2025 гoдина, во печатена верзија на вашата домашна адреса и на веб страница www.amsmklubmobiliti.mk

ПЕЧАТИ: Печатница „Серафимовски“ - Скопје БАНКА: Комерцијална Банка А.Д. Скопје

Маргита ПОПОВСКА

ЖИРО-СМЕТКА: 300000000915716

главен и одговорен уредник

ЕДИНСТВЕН ДАНОЧЕН БРОЈ: 4030991238264 ISSN 1857-6133

© Сите права се заштитени. Овој труд не смее да биде преведен или копиран во целина или негов дел без дозвола на издавачот. Забрането е било какво складирање и архивирање, електронско прилагодување, компјутерско програмирање или користење со некоја слична или различна технологија позната до денес или која ќе се развие во иднина.

Почитувани членови на АМСМ, Ве повикуваме на нашата е-маил адреса redakcija@amsm.com.mk да ни ги испратите своите е-маил адреси за да можеме да ви го доставиме интернет-изданието на списанието „АМСМ Клуб Мобилити“.

11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

3

ЦЕНТАР ЗА ВОЗИЛА

071/232-442 4

11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

www.amsm.mk

HI-TECH

НОВОСТИ 16 ПЕЖООВИОТ „ПОЛИГОН“ 18 НОВАТА ЕЛЕКТРИЧНА ЅВЕЗДА НА РЕНО

38 ВИЗИЈА ЗА УРБАНАТА ИДНИНА

30 СТИЛ 30 УСПЕШЕН ОБИД ЗА СПРАВУВАЊЕ СО ТЕШКОТИИТЕ

18

38

АВТО-МОТО 10 НАЈБРЗАТА РАКЕТА НА ЧЕТИРИ ТРКАЛА 14 ТРИЗАБЕЦОТ СЕ ВРАЌА КОН КОРЕНИТЕ

ИСТОРИЈА 40 ОД ТРКАЧКИ ДО ЛЕГЕНДАРНИ КУПЕА

32 ПАТУВАЊЕ 32 ЛЕБЕДОВАТА ПЕСНА САМО ВО БРИЖ НЕ Е ПОСЛЕДНА

14

40

ТЕСТОВИ И СОВЕТИ

СПОРТ 44 ЗА КОГО ЅВОНАТ ЅВОНАТА?

24 ОПАСНОСТ ОД ЛИЗГАЊЕ 28 ПРОВЕРКАТА Е ТЕМЕЛ НА СИГУРНОСТА

48

58 СТРЕМЕЖ КОН ИСПОЛНУВАЊЕ СОН

11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

5

| ОТА

ЗИМСКА ОПРЕМА ДРЖАВА

АЛБАНИЈА

6

ЗИМСКА ОПРЕМА ВО ЕВРОПА Задолжително е да се поседуваат синџири во возилото во периодот од 1 ноември до 30 април.

АВСТРИЈА

Во периодот од 1 ноември до 15 април, задолжително е да се користат зимски гуми на сите 4 тркала или летни со синџири (кога услоите го бараат тоа). Кога се вози со синџири за снег, максимална дозволена брзина е 50 km / h. Гумите мора да имаат ознака M + S или М & S и минимална длабочина на шарата од 4 mm.

БЕЛГИЈА

Нема општа законска обврска за зимска опрема. Гуми со клинци може да се користат во период од 1 ноември до 31 март. Синџири за снег се дозволени кога патишта се покриени со снег или мраз.

БиХ

Зимската опрема е задолжителна за сите возила од 1 ноември до 1 април, без разлика на временските услови. За возила со вкупна тежина до 3,5 тони и со најмногу 8 седишта, зимската опрема мора да вклучува 4 зимски гуми со минимална длабочина на шарата од 4 mm, или 4 летни гуми со минимум длабочински профил од 4 мм + синџир за снег во приборот.

БУГАРИЈА

Употребата на зимски гуми е задолжителна за возила регистрирани во Бугарија, кога на патиштата владеат зимски услови. За возила регистрирани во странство, користењето зимски гуми не е задолжително, но се препорачува. Синџири за снег се дозволени, и нивната употреба може да стане задолжителна во зависност од условите на патот, што се означува со соодветен патен знак. Кога се вози со синџири за снег, максималната дозволена брзина е 50 km/h.

ЦРНА ГОРА

Во периодот од 15 ноември до 31 март, возилата мора да имаат најмалку 2 зимски гуми, или летни гуми со синџири за снег (кои мора да се носат во возилото). Товарните возила во истиот период, како дел од зимската опрема, треба да имаат и лопата.

ДАНСКА

Нема законски определен период за задолжителна зимска опрема. Зимски гуми на сите 4 тркала. Синџири за снег се дозволени само кога патиштата се покриени со снег или мраз.

ЕСТОНИЈА

Во периодот од 1 декември до 1 март, зимските гуми се задолжителни. Гуми со клинци се дозволени во периодот од 1 октомври до 1 мај.

ФРАНЦИЈА

Задолжителни се зимски гуми, но нема утврден временски период. Гуми со ознака M+S се препорачуваат кога патиштата се покриени со мраз или снег, со минимална длабочина на шарата од 3,5 мм. Возилата кои се движат по патишта покриени со снег мора да бидат опремени со синџири за снег, согласно сообраќајните знаци. Максималната брзина при возење со синџири е 50 km/h.

ГРЦИЈА

Нема прецизиран период, но зимската опрема се препорачува од ноември до март. Синџири за снег можат да се користат кога патиштата се покриени со снег или мраз. Максималната брзина за возила со синџири е 50 km/h.

ХОЛАНДИЈА

Нема утврден законски период за зимски гуми. Гуми со ознака M+S се препорачуваат, со минимална длабочина на шарата од 4 мм.

ХРВАТСКА

Во Хрватска е воведен пропис за задолжителна зимска опрема на зимските делници од 15 ноември до 15 април, без оглед на моменталната состојба на патиштата. Минималната длабочина на шарата на гумите мора да биде 4 мм. Непочитувањето на овој пропис се казнува со глоба од 700 куни и исклучување од сообраќај.

ИТАЛИЈА

Нема општ временски период за задолжителна употреба на зимски гуми или синџири. Период од 1 ноември до 15 април. Во регионот на Val d’Aosta, возилата мора да бидат опремени со зимски гуми или да поседуваат синџири за снег во периодот од 15 октомври до 15 април. Зимски гуми мора да се користат на сите четири тркала. Возилата со синџири не смеат да возат со брзина поголема од 50 km/h.

ЛЕТОНИЈА

Задолжителни се зимски гуми во периодот од 1 декември до 1 март.

ЛИТВАНИЈА

Зимски гуми се задолжителни од 10 ноември до 1 април. Гуми со клинци се дозволени во периодот од 1 ноември до 9 април.

11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

ОТА |

ДРЖАВА

ЗИМСКА ОПРЕМА ВО ЕВРОПА

ЛУКСЕМБУРГ

Нема утврден временски период за задолжителна зимска опрема. Моторните возила мора да користат гуми со ознака M+S при возење во зимски услови (мраз, натрупан снег, лапавица, мраз на патот и слично). Синџири за снег можат да се користат во секое време кога има снег или мраз.

УНГАРИЈА

Нема утврден законски период за задолжителна употреба на зимска опрема. Синџири за снег можат да се користат на патишта покриени со снег. Употребата на синџири може да се прогласи за задолжителна на одредени патишта кога временските услови тоа го бараат. Максималната дозволена брзина за возила со синџири е 50 km/h.

НОРВЕШКА

Нема утврден законски период, но зимските гуми се препорачуваат во периодот од 15 октомври до април. Зимски гуми не се задолжителни, но кога се користат, мора да бидат поставени на сите тркала, со минимална длабочина на шарата од 3 мм. Возила со летни гуми мора да користат синџири за снег ако има снег или мраз на патот.

ГЕРМАНИЈА

Зимски гуми се препорачуваат на сите четири тркала. Нема утврден временски период. Гумите мора да имаат ознака M+S или симбол снегулка. Употребата на синџири за снег е дозволена, со максимална брзина од 50 km/h. Во планинските области, обврската за синџири е обележана со сообраќајни знаци во зимски услови.

ПОЛСКА

Нема утврден законски период. Гуми со ознака M+S се препорачуваат. Синџири за снег смеат да се користат само на патишта покриени со снег.

АВТО ШКОЛА МОБИЛИТИ ПЛУС

ПРИЈАВИ СЕ ВЕДНАШ, ПЛАТИ ОНЛАЈН!

02/3181-240 | 072/228-195

11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk www.avtoskolamobiliti.mk

7

| НОВОСТИ

АУТОМОБИЛИ ГРУП

АВАНТУРА СО „DEFENDER“, ДЕСТИНАЦИЈА КОЗЈАК

А

вантуристичко дружење, природа што го одзема здивот, неоткриени патеки, автентични вкусови, се само неколку зборови кои го опишуваат овогодинешното несекојдневно искуство што Defender го приреди за гордите сопственици на автомобил од оваа британска марка, пријатели на Аутомобили Гроуп. Defender е бренд со цел, поддршка за хероите кои секојдневно го прифаќаат невозможното и се борат за зачувување и заштита на природата. Оттука, дестинацијата Козјак на работ на природниот резерват Јасен беше логичен избор за Defender авантура. Моќната колона автомобили Defender, вистинска атракција низ градскиот сообраќаен метеж, смирено се упати кон првото зададено одредиште, каде ги пречекаa фасцинантен поглед кон езерото Козјак и топло добредојде од домаќините Кристина и Александар Христови во магичната атмосфера на Гризли Иглос. Проектот на овие смели почитувачи на природата, сместен во срцето на Козјак, се состои од уникатни иновативни куполи, дизајнирани и изведени од македонски умови, кои овозможуваат доживување на спиење под отворено небо, капење на отворено, во комфор на современ дом и директен контакт со природните елементи — сето тоа без да се наруши природната рамнотежа на околината. Овде, колоната автомобили Defender со ретка комбинација од екстремна цврстина и луксуз, заштитнички поставена кон погледот на езерото Козјак и недопрената природа на резерватот Јасен, како по дефиниција беше на свој терен. Амбиентот природно наговести дека следува вистинска off-road авантура по неоткриени патеки на падините на Козјак.

Овој дел беше дизајниран за уште подлабоко разбирање на можностите на Defender – стабилност, прецизна контрола и агилност на секој терен. Возењето понуди директна врска меѓу возачите, возилата и природата, демонстрирајќи го она по што овој луксузен теренец е препознатлив: иновација, издржливост и авантура. По возбудливото возење, гостите пристигнаа во Планинскиот центар Гризли, продолжение на приказната за еколошка преродба, одржлив туризам и заедничка визија за подобро утре. Модерно уредено планинско прибежиште кое зрачи со топлина. Идеално место каде учесниците можеа да ги разменат впечатоците од возењето и совладаните предизвици по патот, уживајќи во поглед што го одзема здивот. По целодневните активности, вљубениците во Defender, се препуштија на вистинско гастрономско патување, создадено од шеф Александра Атанасовска – нашата Alex Pucci. Мајсторка на фината кујна со богато искуство во ресторани со Мишелин ѕвезди, создаде амбиент на врвен ресторан во планинска куќа. Со автентични вкусови од исклучиво локални и сезонски состојки, внимателно одбрани зачини и свежи билки од нејзината градина, виртуозно креираше кулинарско искуство дизајнирано да ги рефлектира вредностите на Defender: модерен луксуз, мајсторство, истражување, авантура и радост во живеењето. Талентираниот саксофонист и музички автор Горан Папас ја надополнуваше Александра во нејзината уметничка приказна, исполнувајќи ја атмосферата со возвишена емоција со еден од најемотивните инструменти. Defender ги поттикнува своите почитувачи да се препуштат на нови искуства и да изберат своја патека, а целодневното дружење на Козјак во суштина ја оствари целта, уникатни моменти што го надминуваат вообичаеното возачко искуство. •

8

11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

НОВОСТИ |

ЕУРОИМПЕКС

ЗАПОЗНАЈТЕ ЈА НОВАТА OPEL FRONTERA

С

екој може да биде херој во очите на своето дете, но само еден е семеен херој во очите на сите! Од страна на Еуроимпекс бевме поканети да се запознаеме со најновиот модел на Opel, новата Opel Frontera во дворот на Roosty во прекрасна германска атмосфера. На самата промоција на моделот имавме можност да видиме две верзии. Едната во промотивната Kanyon портокалова боја во GS ниво на опременост, а другата во Edition ниво на опременост, со впечатлив и необичен дизајн на Khaki зелена боја, бел кров, плус за дополнителен ретро шмек, челични тркала во бела боја. На изненадување на посетителите истата беше со кровен шатор за четири лица. „Новата Opel Frontera е секојдневен херој кој семејствата го посакуваат. Со својот робустен дизајн, комфор, многу простор, економичен и достапен по навистина прифатлива цена ова е вистинскиот автомобил дизајниран за сите Вашите секојдневни животни авантури. И не, не е автомобил наменет само за семејства и за оние кои сакаат опција со 7 седишта, туку е наменет и за сите лица кои се љубители на авантури и сакаат со своето возило да добијат многу можности.“ – изјави Томислав Нафидов, Бренд Менаџер во Еуроимпекс. Новата Opel Frontera стартува на македонскиот пазар со цена од 21.000 евра за Edition Ниво на опременост и 110 КС во Hybrid верзија и автоматски менувач со електрична паркирна сопирачка. Сè со цел потрошувачите да добијат уште повеќе. За доплата од 1.000 € на оваа опрема се добива и кожен управувач, наслон за рака, 10” екран во боја со навигација, камера за возење наназад и безжичен полнач за телефон! „Вистинската супермоќ на Opel Frontera е токму нејзиниот фокус на деталите кои го чинат секодневното функционирање и однос помеѓу возачот и возилото. Ова се огледува во јасниот, робустен изглед и продолжува во воздушестиот, флексибилен ентериер. Бројни практични решенија и многу голем багажен простор од 1.600 литри. Со патентираната функција Intelli-Seat за возачот и совозачот, Opel повторно ги прави иновациите за седиштата достапни за широк спектар на клиенти. Покрај тоа, инфозабавниот систем и другите системи кај Frontera, за разлика од многу нови патнички автомобили, можат да се управуваат лесно и интуитивно. На пример, Frontera Hybrid од основно ниво на опременост доаѓа со станица за паметни телефони како стандард што им овозможува на патниците да го користат својот мобилен уред како извор на инфозабава.“ - Изјави Драган Јовев, Продукт Менаџер на Опел во Еуроимпекс. •

АМСМ ЧЛЕНСТВО НОВИ ПРОДАЖНИ МЕСТА

*Картичките купени во новите продажни места се активираат според упатството на задната страна.

11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

9

| АВТО-МОТО

Претставуваме Yangwang U9 Xtreme

НАЈБРЗАТА РАКЕТА НА ЧЕТИРИ ТРКАЛА

СО НЕВЕРОЈАТНИ 496,22 KM/H ПОСТАВЕН Е НОВ БРЗИНСКИ РЕКОРД ЗА СЕРИСКИ ПРОИЗВЕДЕН АВТОМОБИЛ. НОВИОТ РЕКОРДЕР Е КИНЕЗ. ЧЕСТА И ПРИПАЃА НА ЛУКСУЗНАТА МАРКА НА BYD, НАРЕЧЕНА YANGWANG, И НА НЕЈЗИНИОТ ЕЛЕКТРИЧЕН U9 XTREME.

10 11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

АВТО-МОТО |

У

чете, учете и само учете.” Познатите зборови од големиот револуционер и мислител Владимир Илич Ленин очигледно се главна водилка за кинеската индустрија, вклучувајќи ги тука и производителите на автомобили. И додека западот знаеше да им се потсмева тие не губеа трпение. Учеа, учеа и само учеа! И сега! Сега го имаат најбрзиот автомобил на светот кој достигна рекордни 496,22 km/h. Или, 6 километри на час повеќе од, досега клучниот играч во оваа игра Bugatti, кој потврдено, со неговиот Chiron Super Sport 300+ достигна 490,484 km/h. Има и други играчи во оваа игра на екстремни брзини кои пукаат на вредности од преку 500 km/h, но за нив, засега, официјална потврда нема. Кинескиот змеј што бришка безмалку 500 километри на час се нарекува Yangwang U9 Xtreme и вози на струја. Yangwang е луксузна марка на BYD, глобалниот лидер кога станува збор за електрични возила. Името е акроним од Build Your Dreams. Очигледно е дека градењето соништа му успеа на кинескиот производител. По BYD веќе копнеат возачите ширум светот, но и ѕверки како Елон Маск кој се обиде, но не ги доби нивните батерии за Tesla. БАТЕРИИТЕ ЈА ПРАВАТ РАЗЛИКАТА Успехот на BYD како глобален играч се должи токму на неговите патентирани батерии наречени Blade Battery со состав Литиум Железо Фосфат, или LFP (Lithium Ferrous Phosphate). Ќелиите кои заради составот се исклучително стабилни и не се подложни на прегревање се спакувани во долги тенки плочи налик на сечиво. Оттука доаѓа звучното име Blade Battery, со кое BYD се протна на голема врата. Долгите тенки плочи наредени една до друга наликуваат на ладилник од процесор и имаат способност за брзо одведување на топлината што ги прави погодни за брзо полнење, и за брзо празнење, односно за нагло ослободување високо ниво на енергија. Воедно се доволно цврсти за да бидат дел од носечката структура на автомобилот. Овие карактеристики ги прават идеални за во хипер автомобил. ЕДИНСТВЕНИ СИСТЕМ ОД 1.200 V Со поставувањето на предизвикот за брзински рекорд, инженерите на Yangwang заклучиле дека постоечкиот систем од 800V кого го користи обичниот U9 нема да функционира за U9 Xtreme. Електромоторите на U9 Xtreme имале потреба од многу поголема јачина на струја. Затоа се одлучиле за систем од 1200V, прв на светот од ваков вид поставен во сериски автомобил. Системот е способен да испорача струја од 1000A при тоа подобрувајќи ја ефикасноста на батериите и контролата врз загревањето, или т.н. термален менаџмент. Загревањето на батериите е 67% пониско во споредна со системот од 800V при иста испорака на моќност. Со создавање на новата платформа од 1200V батериите на BYD достигнуваат нови висини во поглед способноста за ослободување на енергија и регенерација. Густината на една ќелија е за 170% поголема во споредба со системот од 800V и дозволува стапка на празнење од 30С, што во суштина е брзината со која батеријата е способна да ја ослободи насобраната енергија. Оваа вредност од 30С што ја имаат батериите на U9 Xtreme е 30 пати поголема од вредноста на батериите во обичните електрични возила, и два пати поголема од онаа што ја имаат останатите електрични хипер-автомобили на пазарот. Високата стапка на празнење која се означува со буквата С покажува дека батериите на U9 Xtreme се способни да издржат екстремно

11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

11

| АВТО-МОТО

високо предавање на енергија без да се прегреат, или да деградираат. Дури и при наполнетост од 20% тие се способни да испорачаат моќност од 1.800 kW. ПРЕКУ 3.000 КС ПРИ 30.000 ВРТЕЖИ Импресивни се бројките за моќностa на U9 Xtreme. Четирите електрични мотори ослободуваат 3019 КС и притоа се вртат на 30.000 min-1, што досега e не видено во автомобилската индустрија. U9 Xtreme буквално претставува квантен скок во однос на сè што досега е познато меѓу електричните автомобили. Дури и во однос на обичниот U9 кој сериски се произведува од минатата година и има моќност од 1.306 КС. За да стигнат до 555 kW или 754,75 КС по мотор способен да се врти на 30.000 min-1 инженерите на BYD морале сериозно да се зафатат со работа. Користен е најтенкиот супер-силиконски челик со дебелина од 0,1 mm за статорот, и ултра високо легиран челик за роторот. Куќиштето е од легура на алуминиум која се користи во аеронаутика. Со вкупни 3.019 КС добиен е сооднос од восхитувачки 1.217 КС на 1 тон тежина. Покрај суровата моќ, U9 Xtreme нуди и совршена контрола при возење која доаѓа од независната векторска распределба на вртежниот момент на четирите мотори. Наречен e4 Platform системот континуирано го набљудува однесувањето на возилото. Притоа ја прилагодува испораката на вртежен момент независно до секое тркало спрема условите на патот, со фреквенција која надминува 100 пати во минута. Затоа дури и при екстремно високи брзини, не може да се случи некое тркало да пролизга, или пак да загуби тракција. Во секоја ситуација возачот во U9 Xtreme има полна контрола над автомобилот.

МЕНУВАЊЕ НА ФИЗИКАТА Прилагодувањето што го прави потпирањето исто така се мери во милисекунди. Секој амортизер од активното потпирање на U9 Xtreme, наречено DiSus-X, врши прилагодување спрема условите на патот во илјадити делови од секундата. Или претворено во должина, кога ќе се собере, секој амортизер патува нагоре-надолу повеќе од 500 mm во секунда. Овој интелигентен систем за контрола на навалувањето на каросеријата работи под притисок што го обезбедува пумпа од 9 kW, и во споредба со системите кои работат под помал напон има за 70% подобри перформанси. Со вакви карактеристики DiSus-X е способен да прави екстремно брзи вертикални прилагодувања на секој од амортизерите независно. На овој начин не само што се сузбива подигањето и тонењето при нагло забрзување и сопирање, туку, му се овозможува на U9 Xtreme да лови свијоци при високи брзини со нула навалување на каросеријата. Па дури и со негативно навалување кое оди во насока со наклонот на патот, а не спротивно како што вообичаено тежнее физиката. Всушност DiSus-X е способен да ги менува законите на физиката. АТАК НА РЕКОРДОТ Кинескиот змеј, чудото долго 4.991 mm, широко 2.029 mm, високо 1.311 mm, и тешко 2.480 kg беше подготвено да атакува на светскиот брзински рекорд за сериски произведени автомобили. Место на битката беше наменската тест патека во облик на елипса во Папенбург, Германија. Елипсата во Папенбург во повеќе наврати била сведок на битките на брзина. Но сега, со Yangwang U9 Xtreme, и таа влезе во аналите на историјата како домаќин и сведок на најбрзиот електромобил на светот. Честа да го однесе U9 Xtreme до вртоглави брзински висови му припадна на Марк Басенг. Искусниот Германец од почеток ја водел тест програмата на U9 Xtreme, и е одличен познавач на патеката Папенбург. Со скоро 30 години искуство како тркач во повеќе дисциплини од мотоспортот, а најмногу во трките на издржливост Басенг бил идеален избор за достигнување на подвиг од ваков калибар. После оваа брзинска перипетија, планот на Yangwang е да произведе само 30 примероци од U9 Xtreme наменети за цел свет без ограничувања. Цената сè уште не е позната, но секако ќе биде повисока од онаа на обичниот U9 кој се продава за околу 230.000 евра нето. • Љубомир Анастасовски

12 11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

ПОМОШ НА ПАТ

БЕЗБЕДНА ЗИМА ЗАПОЧНУВА СО НОВИ ЗИМСКИ ГУМИ!

ЗИМСКИ ГУМИ ОД ПОГОРЕНАВЕДЕНИТЕ БРЕНДОВИ СЕ ДОСТАПНИ НА ВАШЕ БАРАЊЕ ВО АМСМ СЕРВИСОТ ЗА АВТОМОБИЛИ, ЛОЦИРАН ВО РАМКИТЕ НА АМСМ ЦЕНТАР – СКОПЈЕ. АКЦИЈАТА ТРАЕ ДО 30.11.2025

02/3181-133

www.amsm.mk 11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

13

| АВТО-МОТО

Претставуваме Maserati Mcpura и Mцпура Cиело

ТРИЗАБЕЦОТ СЕ ВРАЌА КОН КОРЕНИТЕ СПОЈУВАЈЌИ ГИ УМЕТНИЧКОТО СО ИНЖЕНЕРСКОТО, MASERATI ГО ПРЕТСТАВУВА СВОЕТО НАЈНОВО РЕМЕКДЕЛО. БЕЗ ФИЛТРИ И ТРИКОВИ ЗА ПЕГЛАЊЕ НЕДОСТАТОЦИ, MCPURA, НЕ Е САМО УШТЕ ЕДЕН СУПЕР СПОРТСКИ АВТОМОБИЛ, ТУКУ ОБЈЕКТ НА БЕЗВРЕМЕНСКА УБАВИНА.

З

апишано во геномот на Maserati, а сега најавено и низ името, MCPURA доаѓа како ремек-дело поттикнато од стремежот да се создаде објект чија единствена цел е достигнување на чисто возачко задоволство. Чиста брзина, чист луксуз и чиста страст се трите постулати на Maserati истакнати преку впечатливиот блесок на тризабецот. Држејќи се до суштината на своите корени Maserati не престанува да одушевува со способноста на неговите автомобили директно да се поврзат со возачот. Без филтри и трикови за пеглање недостатоци. Само воодушевувачка возна динамика поткрепена со елеганција која единствено доаѓа од уметноста на рачната изработка. MCPURA не е само уште еден супер спортски автомобил, туку објект на безвременска убавина. ЕВОЛУТИВНО НАСЛЕДСТВО Спојот на крајности кој пред пет години беше начнат од дизајнерите на Maserati при создавањето на MC20, со MCPURA е продолжен на чекор подалеку. Обидот да се балансираат спротивности, односно да се спои уметничкото со инженерското, и да се спои секојдневната употреба со тркачкото, беше и повеќе од успешен кај првенецот од овој вид на

14 11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

Maserati, моделот MC20. Името доаѓа од: Maserati Corse 2020. Денес, Maserati Corse Pura, (Pura – Чисто), ги поставува рамките при балансирање на спротивностите далеку повисоко. Дизајнот на MCPURA претставува еволуција од МС20. Новата рачно изработена скулптура на четири тркала со зашилена муцка која наликува на чурилка од ајкула го нагласува генот на Maserati создаден преку тркачките едноседи од минатото. Како што е тркачот во Формула 1, Maserati 250F. Едносед кој во педесеттите години од минатиот век беше недостижен на патеките, со легендарниот Хуан-Мануел Фанџо зад волан. Токму 250F и Фанџо во 1957 година се закитија и со шампионска титула во Формула 1. Мазните линии на MCPURA, со вкусно вметнати аеродинамички елементи на каросеријата комплетно изработена од јаглеродни влакна, повеќе потсетуваат на скулптура од современа уметност, наменски создадена за да одушевува со својата појава. Вратите кои се отвораат како крилја на пеперутка откриваат делови од конструкцијата кои вообичаено остануваат сокриени, а сами по себе претставуваат сензација. Дури и кабриолетот MCPURA Cielo го отвора кровот без да се наруши мазноста

АВТО-МОТО |

на линиите. Кај MCPURA ништо не штрчи, дури и дифузорот одзади делува како да е слеан со каросеријата. Ултимативниот спортист повеќе личи како да ги сокрива, отколку да ги открива лутите перформанси вткаени во неговите гени. ОБЛИКУВАНА НИЗ ВЕТРОТ Извајаното тело на MCPURA се должи на преку 2.000 часа минати во воздушен тунел, и на преку 1.000 симулации направени во напреден компјутерски систем за флуидна динамика. При анализите телото на автомобилот било поделено на два дела. Горен дел каде се внимавало да се добие мазна каросерија која ќе асоцира на супер спортски автомобил и во исто време ќе зрачи со елеганција и префинетост. И долен дел кој всушност е техничката компонента оптимизирана да обезбеди ефикасно струење на воздухот потребен за ладење, но и за прилепување кон подлогата при високи брзини за подобра возна динамика. Монококот од јаглеродни влакна развиен во соработка со специјалистот за тркачки автомобили Dallara е ист и за купето и за кабриолетот Cielo. Купето е скроено да има ниска тежина и врвни перформанси, а кабриолетот кој бара поголема торзиска цврстина заради отсуството на кров е нијанса потежок. На вага купето покажува 1.475 kg, а кабриолетот 1.560 kg. Разликата во монококот единствено се подебелите слоеви од јаглеродни влакна кај кабриолетот и начинот на нивната поставеност за да се обезбеди различна структурна цврстина. ПОД ОТВОРЕНО НЕБО ВО 12 СЕКУНДИ Кога сме кај кабриолетот не може, а да не се спомене иновативниот стаклен кров чија брзина на отворање и затворање остава без зборови. Само 12 секунди се потребни од притискање на копчето за да се вози под отворено небо. Кровот е олицетворение на врвна технологија. Направен е од електрохроматско стакло, или така наречено паметно стакло, низ кое со помош на полимер е распрскан течен кристал. Неговата улога е со едно притискање на копче стаклото да го направи од проѕирно во непроѕирно и обратно. Односно во еден момент се возите како во купе кога кровот е затворен и непроѕирен, а секунда подоцна низ стаклото гледате во небо. Останува уште да се отвори кровот при брзини до 50 km/h и да се ужива во возење со ветер в коси.

ТАТНЕЖОТ НА МОЌНИОТ НЕПТУН Технолошкиот бисер од мотор, моќниот Nettuno, или Нептун, е срцето кое неуморно чука во MCPURA. Моторот Nettuno првпат се појави во МС20 и предизвика вистинска сензација користејќи ја техниката на согорување од Формула 1, со предкомора и две свеќички. Патентиран од Maserati, моторот кој го носи името на богот на морето, Нептун, татни во сите модели на марката навиен да испорачува различна моќност во зависност од намената на моделот. За во MCPURA ги има истите карактеристики како и во МС20.

630 КС и 730 Nm доаѓаат од 3.0 литарски V6 со сув картер и агол меѓу цилиндрите од 90°, во кои, воздух пумпаат два турбо полначи со притисок од 2 бари. Максималната моќност се испорачува при 7.500 min-1, додека максималниот вртежен момент стои на располагање меѓу 3.000 и 5.500 min-1. Дозволениот максимален број на вртежи е 8.000 min-1. Моќноста преку осум степен менувач со две спојки се испорачува кон задните тркала, и дозволува MCPURA да одушевува со застрашувачки перформанси. Катапултирањето од место до 100 km/h се случува во 2,9 секунди, а до 200 km/h во 8,9 секунди. Крајната брзина надминува 325 km/h. Спринтот на отворениот Cielo е идентичен со купето, само максималната брзина од преку 320 km/h е за влакно пониска. Сопирањето од 100 km/h до 0 се случува во 33 метри и кај двете изведби. ВО ДИРЕКТНА ВРСКА СО ВОЗАЧОТ Виртуелната управувачка оска која Maserati ja разви за во MC20 работи и во MCPURA. Овој тип на оска во секое време обезбедува тркалото да стои релативно вертикално во однос на подлогата. На овој начин се постигнува максимален контакт на гумата со подлогата без оглед на страничните напрегања кои се јавуваат во свијок. Во спрега со адаптибилното потпирање, виртуелната оска и обезбедува на MCPURA врвна возна динамика без оглед дали се вози на пат, или на писта. Воедно и овозможува на MCPURA да се поврзе со возачот во најчиста не филтрирана форма, за максимално возачко доживување.

Maserati со MCPURA во својата ергела сака да ги доведе оние ентузијасти кои бараат перформанси, но во исто време сакаат да уживаат во комфор и луксуз. Барања кои совршено одговараат на стилот што го негува Maserati. Впрочем тоа е марката која гордо го носи тризабецот на Нептун како свој заштитен знак.

Maserati веќе прима нарачки за MCPURA која ќе се изработува во новата фабрика изградена на историското место, авенијата Чиро Меноти во Модена, од каде пред 111 години почна да се создава историјата на марката. Цената за MCPURA е права ситница. Треба да стартува од околу 215.000 евра. • Љубомир Анастасовски

11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

15

| НОВОСТИ

PEUGEOT POLYGON

ПЕЖООВИОТ „ПОЛИГОН“

Е

дна фотографија за подгревање на атмосферата пред големата светска премиера на „пежо полигон концепт“ закажана за 12 ноември точно во 10.00. Што сака Пежо да постигне со овој концепт? Како по правило, кoнцептите ја „прескажуваат“ идната насока на делување на производителот. Пежо многу пати досега има создадено бројни комбилимузини, но овој концепт како да наликува на далечниот роднина од минатиот век, легендарниот модел „205“. Штом е така, тогаш моделот „208“ е најблизок роднина на концептот „полигон“. Но, суштината не е во нас – туку во Пежо. Производителот подготвува нешто сосема ново во својата „кујна“. Се шпекулира дека концептот „полигон“ можеби ја претставува новата „двесте петка“, односно „двесте осумка“. Пежо работи со полна пареа, најавувајќи големо изненадување, а точната улога на концептот ќе ја открие премиерата на 12 ноември. Комбилимузините никогаш нема да исчезнат од светот на автомобилите. Тие се столбот на многу производители, а колку за потсетување, Фолксваген треба да ù се поклони на „голф“, бидејќи токму овој модел бил клучен за закрепнување на компанијата. „Пежо полигон концепт“ е класична комбилимузина за XXI век со бројни современи технологии и управување преку електронски системи, наместо механика. На прв поглед највпечатлива карактеристика е големата стаклена покривна површина, која потсетува на дното од катамаран. Концептот може да биде искористен на два начина, како извор на технологии и дизајн за идните

модели или како основа за развој на директниот наследник на „208“. И, конечно, третата можност е - да стане експонат во некој музеј или музејско депо. За да дознаеме каква иднина го очекува концептот „полигон“, ќе треба да почекаме неколку месеци или години. Но, останува прашањето, дали и моделот „308“ ќе влезе под „крилото“ на концептот „пежо полигон“? •

SEAT IBIZA

ОБНОВУВАЊЕ НА НАЈПРОДАВАНИОТ МОДЕЛ

К

ога зборуваме за производителот Сеат, веднаш треба да го нагласиме следново, негова најголема потпора во изминативе неколку децении е моделот „ибица“. Од вкупната продажба на возилата од марката Сеат, повеќе од 80 отсто одат во корист на „ибицата“. Тоа е бројка што воопшто не е за потценување, бидејќи компанијата Сеат опстојува токму благодарение на овој модел. Така е уште од неговото прво појавување во 1984 година со над шест милиони продадени примероци. Втор потпорен столб на Сеат е моделот „арона“ за првпат беше претставен во 2017 година. Оттогаш до денес се продадени речиси 750.000 примероци. Затоа Сеат мора да им посвети поголемо внимание на овие два модели, за да ги задржи постоечките сопственици и да успее да привлече нови купувачи. Минатиот месец Сеат ги обнови своите најпродавани модели, а ние ќе се задржиме на „ибицата“ бидејќи таа е главниот член во семејството. Потесни светла, маска обликувана во шест агли, малку поагресивен преден дел, три нови бои и избор на тркала, од 15 и до 18 инчи. Најголемите се наменети за 1,5 л турбо мотор со 150 КС и ознака „тси“. Оваа комбинација користи исклучиво автоматски седумстепен „гси“ менувач. Истиот менувач се вградува и во изведбата со 1,0 л турбо мотор со 115 КС, но можете да одберете и обичен менувач со шест степени. Основните модели користат истиот 1,0 л мотор, еден атмосферски со 80 КС, а другата изведба е турбо со 95 КС. Дизел-изведби не се спомнуваат, но можно е нивно вградување за одделни пазари. Повеќе ќе се знае наредната година, кога се закажани првите испораки. И секако на списокот на „желби“ се моторите потпомогнати од електромоторите, со умерена хибридна технологија или од тие со приклучок, а подоцна и целосно електрична изведба. И во одделот за патниците исто така има измени, нови материјали, свежи дезени и, секако, модерна технологија. Тука се и толку посакуваните екрани осетливи на допир, 8,2 инчи сериски, а со доплата се нуди 9,2 инчен екран, преку кој може да се следи речиси сè во возилото. Возачот може да „сурфа“, да гледа филмови или дури да учествува во некоја онлајн игра.

16 11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

Ќе постои и „фр“ изведба, кај која возачот ќе може да избере меѓу неколку режими на возење: „еко“, „нормален“, „спорт“, и „индивидуален“, каде параметрите може да се прилагодат според лични желби и потреби. „Сеат ибица“ е претставник на ниската класа (или сегмент „б“) каде конкуренцијата е повеќе од силна, но и покрај тоа шпанската комбилимузина одлично се снаоѓа. Производството ќе продолжи да се одвива во фабриката Марторел, лоцирана во непосредна близина на Барцелона. •

www.amsm.mk

MAШКИ Е ДА ПОБАРАШ ПОМОШ!

-30% ПОПУСТ НА ЧЛЕНСКИ КАРТИЧКИ ЗА МАЖИ Попустот можете да го искористите при купување на АМСМ членска картичка онлајн со внесување на промо код: movember2025 | www.amsmklubmobiliti.mk 17 *Акцијата трае до 30.11.2025 година. Попустот се однесува на картичките Classic и Europe 11.2025 Premium.

| НОВОСТИ

RENAULT TWINGO E-TECH ELECTRIC

НОВАТА ЕЛЕКТРИЧНА ЅВЕЗДА НА РЕНО

Р

ено продолжува да ја обновува својата флотата со нови модели, придружувајќи се кон препознатливото и успешното. Компанијата ја обнови легендарната „четровка“, а потоа следеше и „петката“. Сега, наскоро, во продажните салони ќе пристигне и „твинго (е - тек)“. Испитувањата на пазарот покажаа дека потршувачите ги сакаат овие култни модели, а Рено им излезе во пресрет, слушајќи го гласот на народот. Повторно појавување на култните реноови модели не е ништо друго освен сигурен рецепт за солидна продажба. Пред Рено, сличен потег направи Фолксваген со „бубачката“, а тука се и повторните изданија на „мини“. Некои други производители, иако имаат вакви култни модели, не се осмелија да ги претстават во обновено ретро издание. На пример, Фиат воопшто не размисли за враќање на првата генерација (и нејзината редизајнирана изведба) на „панда“. „Рено твинго е - тек“ расолага со 3,79 м во должина и е наменет за превоз на четири, а не пет патници - има две индивидуални седишта, а не клупа. Тие се поместуваат и кога се сосема турнати напред, во одделот за товар се добива 305 л простор, но затоа нема доволно простор за нозете на патниците. Сепак, оваа досетка на Рено е за во крајна нужда ако притреба. Ако се соборат тие седишта, тогаш добивате товарен простор со зафатнина од 1.000 л. Бидејќи „твингото е - тек“ е електрично исто како „четворката“ и „петката“, тежината не му оди во прилог, дури 1.200 кг. Батеријата (27,5 kWh) си го прави своето и патем да спомнеме дека со едно полнење „твинго е - тек“ изминува 263 км. Се прашувате за колку време се полни батеријата? Со пакетот „брзо

полнење“ батеријата ќе се наполни од 10 до 80 отсто за 30 минути. И следниве бројки се занимливи, потребни му се 3,85 сек. од 0 до 50 км/ч и 12,1 сек. од 0 до 100 км/ч и постигнува крајна брзина од 130 km/h. Автомобилот се нуди во четири бои, жолта, црвена, зелена и црна и два пакети со опрема, именувани како еволушн и техно. Има два екрани, едниот со дијагонала од 18,5 см пред возачот, а тој средишниот е со 26,5 см дијагонала. Новото „рено твинго“ ги интегрира сите современи електронски технологии, а за него се достапни тркала од 16 и 18 инчи – со обични тркала сериски, додека за лиени алуминиумски се доплаќа. Производството ќе се одвива во Ново Место, Словенија, а продажбата ќе започне следната година по цена под 20.000 евра. •

LONGBOW SPEEDSTER

ПРВ МОДЕЛ И ВЕДНАШ „СПИДСТЕР“

М

ошне занимливи „приказни“ испишува денешниов свет, поточно, се појавуваат сосема нови марки автомобили, но не од оние секојдневните, туку автомобили од највисоката класа. Овојпат светот беше сведок на појавување на марката Лонгбоу со моделот „спидстер“, по само шест месеци од дигиталното претставување на 12 март оваа година. Да, тргнале директно кон високата класа, онаа луксузната во купе-изведба, со подизведба спидстер, односно прототипот „лонгбоу спидстер“. Двајца конструктори, некогаш вработени во Тесла, тргнале во авантура наречена производство на нешто навистина посебно. Ретко кој производител денес се впушта во авантура да произведе спидстер. Така било со децении наназад, а така е и сега. Сепак, има констуктори кои тргнале во невозможна мисија, со оглед на тоа дека ваквите автомобили тешко наоѓаат купувачи. Кабриолети се продаваат тешко, а за спидстери и да не зборуваме. И покрај тоа, Даниел Дејви и Марк Тапскот облучиле нивното прво возило да биде спидстер и тоа целосно електричен. Електричната погонска единица ја задвижува задната оска, со сила од 322 КС со вкупна маса од 895 кг, или 2,77 кг по една коњска сила. Убедлив сооднос на сила и тежина, што секако значи и импресивно забрзување, од 0 до 100 км/ч за 3,5 секунди. Шасија е изработена од алуминиум, а школката од јаглеродни влакна и резултатот е повеќе од очекуван. Производителот, за време на светската премиера одржана на 31 октомври во Лондон, не откри целосни технички податоци за спидстерот, кој засега сè уште е само концепт. Во тајност се чуваат и димензиите на автомобилот. Според најавите првите примероци ќе стигнат до купувачите некаде на средината на наредната година. Сите заинтересирани треба да го имаат во предвид следново, автомобилот ќе биде произведен во ограничена серија од само 150 примероци, по цена од, условно речено „скромни“ 85.000 фунти стерлинзи. За автомобил со ограничено производство, тоа е изненадувачки прифатлива цена. По појавувањето на серискиот модел во 2026 година, производителот има намера да вгради дополнителен електромотор кој ќе ја задвижува пред-

18 11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

ната оска, односно да воведе погон на сите четири тркала. Исто така, можно е конструирање на класична купе-изведба, која ќе биде за околу една четвртина поевтина од спидстерот, приближно 65.000 фунти стерлинзи. Да ја дочекаме 2026 година и да видиме што ќе се случи со новопечениот производител на автомобили Лонгбоу и дали сите најави ќе се остварат. •

АМСМ |

АМСМ СО АКТИВНА ПОДДРШКА НА МЛАДИТЕ СПОНЗОР НА БРУЦОШКАТА ЗАБАВА НА ФЕИТ

В

о рамки на својата континуирана поддршка на младите, АМСМ и оваа година беше спонзор на традиционалната Бруцошка забава на Факултетот за електротехника и информациски технологии (ФЕИТ), која се одржа на 10 октомври. Настанот, кој веќе долги години важи за една од најпосетените и најпрепознатливи студентски забави во земјата, и овојпат собра неколку илјади студенти. Како спонзор, АМСМ беше присутен со свој промотивен штанд, каде студентите имаа можност да се забавуваат преку интерактивна дигитална игра, по што се фотографираа и ги споделуваа своите фотографии на социјалните мрежи. Најсреќните од нив, осовоија вредни награди, подготвени специјално за овој настан.

Присуството на АМСМ на Бруцошката забава претставуваше уште една можност за директна комуникација со младите генерации, кои со својата енергија и ентузијазам уште еднаш ја потврдија важноста на ваквите иницијативи. Со вакви активности, АМСМ ја продолжува својата мисија за поддршка на младите, поттикнувајќи одговорност, сообраќајна култура и позитивни вредности кај новите генерации. •

11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

19

| АМСМ

СÈ ШТО ВИ ТРЕБА ЗА БЕ БЕСПЛАТНА ЗИМСКА ПРОВЕРКА НА ВОЗИЛО ЗА АМСМ ЧЛЕНОВИ

Кога сте АМСМ член, зимската сезона секогаш ја пречекувате подготвени. Искористете ја можноста за бесплатна зимска проверка и закажете го вашиот термин навреме. Бесплатната зимска проверка вклучува бесплатни сервисни услуги кои ви овозможуваат брзо и лесно, соодветно да го подготвите возилото за новата зимска сезона: - Проверка на антифриз во системот за ладење; - Проверка на сопирачки и глицерин; - Проверка на акумулатор; - Проверка на предница и возна постројка; - Проверка на амортизери; и - Проверка на осветлување. Дополнителна придобивка за вас, нашите членови, се специјалните попусти со кои заштедувате уште повеќе: - 30% на вулканизерски услуги, кои можете да ги искористите само во АМСМ сервисот за автомобили во Скопје (Центар) - 20% попуст на работна рака. Бесплатната зимска проверка можете да ја искористите во АМСМ сервисот за автомобили во Скопје (Центар), во Велес и во Кичево, во периодот од 15.10-15.12.2024 година, само со претходно закажување. Повеќе информации и закажување: 02/3181-181

ОД 15 НОЕМВРИ ЗАПОЧНУВА ЗАКОНСКА ОБВРСКА ЗА ЗИМСКА ОПРЕМА Од 15 ноември стапува на сила обврската за задолжително користење на зимска опрема за возилата, која ќе трае до 15 март следната година. За да се избегнете сообраќајни казни и прекршоци, потребно е да го усогласите вашето возило со пропишаните барања: • Возила до 3.500 кг: потребни се зимски гуми на сите тркала со длабочина на шарата од минимум 4 мм, или летни гуми со истата длабочина, со задолжително носење синџири за снег.

• Возила со погон на сите тркала (4х4): зимски гуми со длабочина од најмалку 6 мм, или летни гуми со минимум 4 мм длабочина и синџири за снег.

• Возила над 3.500 кг: зимски гуми со длабочина од 6 мм на погонските тркала, или летни гуми со минимум 4 мм, со задолжителни синџири за снег. Покрај ова, автобусите и товарните возила мора да носат прирачен алат како лопата, ако не можат да користат синџири за снег.

ЗАПОЧНУВА ОБНОВА НА ВОЗНИОТ ПАРК ЗА ОБУКА ЗА Б КАТЕГОРИЈА Од овој месец започнуваме со процес на обновување на возниот парк за обука за Б категорија. За таа цел, веќе е набавено ново возило „Citroën C3“, а во наредниот период е планирана набавка на уште неколку современи автомобили. Со оваа инвестиција, нашата цел е да го задржиме и унапредиме високиот квалитет на обуката кој го гарантираме, и да обезбедиме уште подобро искуство за сите идни возачи, кандидати во Авто Школа Мобилити Плус.

20 11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

АМСМ |

ЕЗБЕДНА ЗИМСКА СЕЗОНА!

МАШКИ Е ДА ПОБАРАШ ПОМОШ!

– 30% ПОПУСТ ЗА МАЖИ НА АМСМ КАРТИЧКИ Ноември е месец на машкото здравје!

Грижата за себе е важна. Советуваме - побарајте помош и бидете одговорни кон себе и најблиските. А кога станува збор за вашата безбедност на пат, дозволете ни да останеме ваша сигурна поддршка секогаш кога ќе имате потреба од помош. По повод месецот на машкото здравје, искористете го попустот од 30% на АМСМ картички за мажи за да ја обновите вашата членска картичка или да подарите картичка некому. Искористете ја акцијата и заштедете: - АМСМ Classic картичката од 1.690ден ја добивате за 1.183 ден – заштеда од 507 ден - АМСМ Europe Premium картичката од 3.590ден ја добивате за 2.513 ден – заштеда од 1.077 ден Попустот можете да го искористите при купување на АМСМ картичка: - Во АМСМ Скопје (Центар и Чаир), - Во АМСМ Велес, - Во АМСМ Кичево, - ОНЛАЈН на www.amsm.mk со внесување на промо-код: movember2025. Акцијата трае до 30.11.2025 година.

СО НОВИ ЗИМСКИ ГУМИ – ГРАТИС СЕРВИСНО ВОЗИЛО НА ВАША ЛОКАЦИЈА Подгответе го службениот возен парк за зима – без стрес и без дополнителни трошоци! Со купени нови зимски гуми, добивате гратис мобилно сервисно возило за промена на гуми – директно на ваша локација. Нашето специјално мобилно сервисно возило е опремено за промена на гуми и извршување на различни сервисни услуги на локација на вашата компанија, брзо, професионално и без прекин во секојдневното работење на вашата компанија. Со оваа понуда добивате: • Бесплатно доаѓање на мобилно сервисно возило на адреса на вашата компанија • Професионален тим на механичари со најсовремена опрема • Промена на гуми без гужви, без чекање и без непотребно губење време • Безбедни и сигурни службени возила подготвени за новата сезона Акцијата е наменета за правни лица со сопствен возен парк. Акцијата трае до 15.12.2025. Подгответе се навреме – резервирајте термин веднаш. Повеќе информации и понуда: 02/3181-329

11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

21

| АМСМ

• Мојот син пред помалку од еден месец се здоби со возачка дозвола, па ме интересира дали може да му се издаде меѓународна возачка дозвола? Поздрав, Димитар

АМСМ: Меѓународна возачка дозвола може да се издаде на секое лице кое поседува важечка национална дозвола, без ограничување дали е почетник возач.

• До колку часот работи шалтерот на МВР во станицата за технички преглед во АМСМ Центар? Поздрав, Даниела

АМСМ: Шалтерот на МВР работи од понеделник до петок од 10.00 -16.30 часот, а секоја втора сабота од 08 -12.30 часот.

• Во декември очекувам гости од

Хрватска и сакам да им го дадам моето возило на користење. Дали треба да извадам некаква потврда од АМСМ, или тие можат да го користат возилото со нивната возачка дозвола? АМСМ: Вашите гости напрво треба да се пријават во најблиската полициска станица според местото каде претстојуваат. Врз основа на извршената пријава, ќе им се издаде Потврда за престој. Со таа потврда, можат да поднесат барање во АМСМ за издавање на Одобрение за управување туѓо моторно возило.

• Доколку извршам уплата за

членство преку вашата вебстраница, на кој начин ќе ја добијам членската картичка? Дали се испраќа по пошта, е-пошта, или постои можност за подигнување на физичка картичка од некоја ваша локација? Благодарам, Зоран АМСМ: При уплата на членство преку нашата веб-страница, членската картичка може да ја добиете по пошта или лично да ја подигнете во простории на АМСМ, според ваш избор.

*СИТЕ НАВЕДЕНИ ТЕЛЕФОНСКИ БРОЕВИ ВАЖАТ ЗА ПОВИК ОД ФИКСЕН И ОД МОБИЛЕН ТЕЛЕФОН

22 11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

СИГУРНИ ДЕКА СЕКОЈ ОД СЕМЕЈСТВОТО ПАТУВА БЕЗГРИЖНО!

СПОДЕЛЕТЕ ГИ УСЛУГИТЕ ОД ВАШАТА CLASSIC ИЛИ EUROPE PREMIUM ЧЛЕНСКА КАРТИЧКА СО НАЈБЛИСКИТЕ

АМСМ Classic 490 денари

www.amsm.mk

АМСМ Europe Premium 890 денари

02/3181-108 11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

23

| ТЕСТОВИ И СОВЕТИ

Тест на зимски гуми 2025

ОПАСНОСТ ОД ЛИЗГАЊЕ ВО СÈ ПОПОПУЛАРНАТА ГОЛЕМИНА НА ПНЕВМАТИЦИ, ТЕСТИРАНИ СЕ 31 ЗИМСКИ ПНЕВМАТИК ПОВЕЌЕ ОД КОГА БИЛО ДОСЕГА. РЕЗУЛТАТИТЕ СЕ ШОКАНТНИ: ПОВЕЌЕ ОД ЕДНА ТРЕТИНА НЕ УСПЕАЈА ДА ДОБИЈАТ ДОБРИ РЕЗУЛТАТИ. Од Гинтер РАУЕКЕР

Тестирани се 31 зимски гуми за 2025 година: Големина 225/40 R18

Goodyear UltraGrip Performance 3

Michelin Pilot Alpin 5

Bridgestone Blizzak 6

Dunlop Winter Sport 5

Hankook Winter i'cept evo 3 W 330

Continental Winter Contact TS 870 P

Kleber Krisalp HP32

Nokian Tyres WR Snowproof P

2,5

1,9

2,1

2,5

2,3

2,4

2,4

2,8

1,8

2,3

2,1

2,4

2,3

2,3

2,7

2,7

2,2

2,1

2,5

2,4

2,6

2,6

1,9

2,8

Оцена за безбедност при возење 70%

2,1

2,1

2,2

2,4

2,6

2,6

2,7

2,8

Оцена за еколошки перформанси 30%

1,7

2,0

2,3

2,3

1,9

2,2

2,5

2,5

Вкупна оцена 100%

2,0

2,1

2,2

2,4

2,4

2,5

2,6

2,7

Критериуми Суво 30% Влажно 40% Зима 30%

Momo W

Тестирани се 31 зимски гуми за 2025 година: Големина 225/40 R18

Критериуми

Maxxis Premitra Snow WP 6

Apollo Aspire XP Winter

Radar Dimax Winter

Nankang Winter Activa 4

Landsail Winter Lander

Petlas Snowmaster 2 Sport

Imperial Snowdragon UHP

Tomket Snowroad Pro 3

3,7

4,1

3,4

4,8

4,0

5,3

2,9

3,9

3,0

2,6

4,6

3,0

2,6

3,4

5,4

5,5

Суво 30% Влажно 40% Зима 30%

2,9

2,7

2,3

5,2

5,3

5,1

3,1

2,6

Оцена за безбедност при возење 70%

3,7

4,1

4,6

5,2

5,3

5,3

5,4

5,5

Оцена за еколошки перформанси 30%

2,3

2,7

2,9

3,7

2,8

2,9

2,4

2,0

Вкупна оцена 100%

3,7

4,1

4,6

5,2

5,3

5,3

5,4

5,5

24 11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

Star Per

ТЕСТОВИ И СОВЕТИ |

П

ред не многу години, вашиот доверлив продавач на пневматици или автосервис беше вашата прва и единствена точка за контакт за купување пневматици. Разновидноста на брендови, исто така, беше генерално ограничена. Едноставно немаше повеќе од десет брендови на пневматици, со кои сите бевте повеќе или помалку запознаени. Ова радикално се смени. Кога станува збор за тоа, особено онлајн трговците на мало имаат голем придонес за зголемувањето на тој тренд.. За да се опфати целиот спектар на достапни марки на пневматици, во тековниот тест за зимски пневматици, беше тестирана само една големина на пневматици, но беа испитани 31 марка пневматик. Големината 225/40 R18 ужива сè поголема популарност: широка, ниско профилна, но не претерано голема во дијаметар. Оваа големина е погодна за пониската средна класа; VW Golf беше тествозило. Некои добро познати марки не се претставени бидејќи новите модели на зимски пневматици за оваа сезона сè уште не беа достапни за време на тест-периодот. Меѓу нив се Pirelli, Nexen и Kumho. Ценовниот опсег? Огромен. Цените во тест-полето многу варираат. Неодамнешната анкета за цени спроведена непосредно пред рокот за нејзино објавување покажува дека најевтиниот пневматик е под 50 евра, додека добро познатите премиум брендови се повеќе од трипати поскапи, околу 150 до 170 евра еден. Ова секако го поставува прашањето: Дали разликите во перформансите помеѓу пневматиците може да бидат

толку големи што овие разлики во цените се оправдани? На крајот на краиштата, за цената на еден пневматик од премиум бренд, може да се добие речиси цел сет пневматици од најевтините брендови... Одговорот е јасен: Повеќе од една третина од сите пневматици што беа подложени на тестирање - претежно од буџетскиот сегмент - не успеваат и добиваат јасна оценка „незадоволителна“. А причините се во областа на безбедноста при возење на суви, влажни или зимски патишта. Пример: Сопирање на влажен асфалт Еден критериум за тестирање каде што разликите во безбедноста се особено очигледни е запирањето на влажен асфалт од 100 км/ч до запирање. Додека Golf, опремен со пневматиците Goodyear, кои добија најдобри оценки на тестот, застанува за само 31,7 метри, со пневматиците Syron му требаат повеќе од 15 метри подолго. Работите стануваат навистина драматични кога оваа тестпоставеност се визуализира во однос на брзината, т.е. кога ќе се земат предвид преостанатите брзини на поединечните пневматици во точката каде што Golf со пневматици од Goodyear запира. Со Evergreen, тест-возилото сè уште се движи со 40 км/ч, а Golf со Syron сè уште се движи со речиси 46 км/ч. Ве молиме имајте предвид: Почетната брзина за време на ова запирање е 80 км/ч. Судир со пречка или крај на сообраќајниот метеж со 46 км/ч речиси секогаш има фатални последици.

Ceat Winter Drive

Matador MP93 Nordicca

Uniroyal Winter Expert

Fulda Kristall Control HP 2

Semperit Speed-Grip 5

GT Radial Winter Pro 2 Sport

Giti Giti Winter W2

Point S Winter S

Firestone Winterhawk 4

2,7

3,0

3,2

3,3

3,4

3,3

3,3

3,5

3,6

3,6

2,4

2,9

3,0

2,2

2,8

2,1

3,1

2,6

2,8

2,6

2,7

2,0

2,6

2,8

2,5

2,6

2,8

3,2

2,5

2,2

2,7

3,0

3,2

3,3

3,4

3,3

3,3

3,5

3,6

3,6

2,8

2,2

2,6

2,4

2,4

2,8

3,0

3,1

2,4

2,7

2,7

2,8

3,0

3,0

3,1

3,2

3,2

3,4

3,6

3,6

W-20 North Pole

Граници за оценката:

rformer Stratos UHP

Goodride SW608

Evergreen EW66

CST Medallion Winter WCP1

Syron Everest 2

3,5

3,6

4,8

3,5

5,0

5,5

5,5

5,5

3,0

5,5

2,7

3,6

4,7

5,5

1,4

5,5

5,5

5,5

5,5

5,5

2,3

2,8

2,9

3,0

3,2

5,5

5,5

5,5

5,5

5,5

*****

****

***

**

*

0,6-1,5

1,6-2,5

2,6-3,5

3,6-4,5

4,6-5,5

ÖAMTC Оценката и рангирањето на моделите на гуми се базираат на вкупниот резултат пресметан од пондерираните индивидуални критериуми. Доколку вкупниот резултат е ист (второ децимално место), рангирањето на гумите е азбучно според името на производителот. Последици од преминувањето од една граница во друга граница Ако оценката за безбедност при возење или за еколошките перформанси е полоша од 3,5, вкупната оценка не може да се подобри. Ако една од оценките во под критериумот е полоша од 2,5, главниот критериум не може да се подобри. Ако оценката е полоша од 4,5, општите оценки не можат да се подобрат; целокупниот резултат е незадоволителен.

Критериуми за оценување на гумите Безбедност при возење 70%: Суво 30% (управување 40%, безбедност при возење 40%, сопирање 20%), Влажно 40% (сопирање 30%, надолжно аквапланинг 20%, попречно аквапланинг 10%, управување 30%, странична стабилност 10%), Зима 30% (сопирање на снег 25%, тргнување на снег 15%, управување на снег 40%, сопирање на мраз 20%). Влијание врз животната средина 30%: Километража 40%, Абење на гуми 20%, Ефикасност 20% (Тежина на гуми 50%, Потрошувачка на гориво 50%), Бучава 10% (Внатрешност 50%, Надворешност 50%), Одржливост 10% Индекс на брзина: сите Индекс V (240 km/h) освен Evergreen и Syron Индекс H (210 km/h) Индекс на оптоварување: сите 92 (макс. 630 kg/гума)

11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

25

| ТЕСТОВИ И СОВЕТИ

Победници на тестот Goodyear UltraGrip Performance 3 е водечка помеѓу моделите на пневматици оценети како „добри“. Се истакнува по сите критериуми. На влажни патишта ја доби најдобрата оценка во полето на тестирање. Со висока проектирана километража и ниско абење на пневматиците ја доби и најдобрата оценка во еколошката процена.

Michelin Pilot Alpin 5 е блиску до победникот на тестот. Нуди уште подобри перформанси на суви патишта. Го постигна највисокиот резултат на тестот за запирање од 100 км/ч. Bridgestone Blizzak 6 дава добри резултати на тестот и на суви и на влажни патишта. Само што не доби добра оценка за управување на снежни патишта, но растојанието на запирање на снег и мраз, како и тракцијата, се добри. Веднаш зад нив се Dunlop Winter Sport 5 и Hankook Winter i'cept evo3 W330, кој покажува мали слабости на патиштата во зимски услови. Сепак, со добра оценка за еколошки перформанси обезбедува „добра“ вкупна оценка. Continental WinterContact TS 870 P за малку не ја оценката оценката „добра“ за безбедност при возење поради неговите перформанси на патиштата во зимски услови, но сепак постигнува добра вкупна оценка благодарение на добрите еколошки перформанси. „Опасно е кога моделот на гума е сè уште во движење со 46 км/ч при сопирање, со брзина на која веќе се наоѓа победникот на тестот. Перформансите на сите четири модели на суви патишта се особено лоши“. Стефан Кербл ÖAMTC Експерт за гуми

Задоволително до доволно По ова следува широка средина од десет модели на пневматици оценети како „задоволително“. Меѓу нив се релативно непознати брендови, како што се Momo и Ceat. Но тие барем ги оставаат зад себе добро познатите имиња, како Uniroyal, Fulda и Semperit.

Point S, Firestone, Maxxis и Apollo добиваат само оценка „задоволително“ и затоа повеќе не добиваат препорака.

Аквапланингот е еден од критериумите на влажни патишта.

26 11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

Температурите за време на тестовите во зимски услови.

Единаесет пневматици беа јасно оценети како „незадоволителни“. Тие претставуваат вистински ризик за безбедноста. Всушност, сите единаесет марки спаѓаат во категоријата буџетски пневматици. Секој пневматик откажа во барем една категорија за безбедност при возење, а Evergreen дури откажа во сите три (суво, мокро и зимско). Изненадувачки, последниот пневматик на тест-полето, Syron (имаше исклучително лоши перформанси на запирање на влажен асфалт), е најдобра на снег. Сепак, ова не може да ги компензира лошите оценки на сув и влажен асфалт. Прашањето за цената Во тестовите за гуми на ÖAMTC не даваме цени за поединечни модели, иако голем број читатели постојано го бараат ова. Сепак, бројките што се точни денес, утре може да варираат за 20 или 30 проценти, нагоре или надолу. Цените на пазарот на пневматици се исклучително нестабилни и во голема мера зависат од побарувачката. Значи, кога сите купуваат, да речеме, на почетокот на ноември, цените соодветно растат. Сепак, со соодветно планирање однапред, ова може да се искористи и со купување нови пневматици во јануари за претстојната зимска сезона. Задолжителната употреба на зимски пневматици започнува на 1 ноември. Преземено од ÖAMTC

МОЈ АМСМ СÉ НА ЕДЕН ДОПИР

www.amsm.mk

02/3181-108 11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

27

| ТЕСТОВИ И СОВЕТИ

Безбедност во сообраќајот

ПРОВЕРКАТА Е ТЕМЕЛ НА СИГУРНОСТА БЕЗ ОГЛЕД ДАЛИ СЕ ПОДГОТВУВАТЕ ЗА ПАТУВАЊЕ ИЛИ СЕКОЈДНЕВНО УЧЕСТВУВАТЕ ВО СООБРАЌАЈОТ, ВАШЕТО ВОЗИЛО МОРА ДА БИДЕ ВО ТЕХНИЧКИ ИСПРАВНА СОСТОЈБА – ВО СЕКОЕ ВРЕМЕ, БЕЗ ИСКЛУЧОК. ОВА НЕ Е ПРАШАЊЕ НА ИЗБОР, ТУКУ НА ОДГОВОРНОСТ. СТАНУВА ЗБОР ЗА ЛИЧНАТА БЕЗБЕДНОСТ, НО И ЗА БЕЗБЕДНОСТА НА ДРУГИТЕ УЧЕСНИЦИ ВО СООБРАЌАЈОТ.

К

ога е во прашање безбедноста, не постојат изговори, желби или можности, постои само обврска. Сè мора да биде технички исправно и целосно функционално. Тоа е основа на безбедното возење. Во тој контекст, возилото што го управувате мора да биде во совршена состојба. Сте се запрашале дали навистина управувате со механички исправен автомобил? Да се обидувате да ги уверите другите, а притоа и себеси дека возилото е во исправна и безбедна состојба, иако фактите укажуваат на спротивното – претставува крајно неодговорно однесување што може да има сериозни последици. „Добри ми се пневматиците, имаат шара, може уште да тераат!“ А тие пневматици се стари повеќе од 10 години. Ако се обидете да ги балансирате, не бидува. Стари се и деформирани, па тешко ќе може да се изведе правилно балансирање. И предниот дел не може да се центрира како што треба затоа што пневматиците се стари и, како што вели народот, при брзо тркалање ‘фрлаат’. Ако се обидете со такви пневматици да го центрирате предниот дел од возилото, ќе ве вратат. Ќе ви кажат да ставите нови пневматици, па дури потоа да на центрирање. И, секако, најпрво балансирање на новите гуми, па потоа центрирање. Дали пневматиците се напумпани според препораките на

28 11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

производителот? Ако премногу се напумпани – најбрзо ќе се аби средишниот дел од гумата. Ако се недоволно напумпани – ќе се абат страничните делови. И во двата случаја, стабилноста на автомобилот е нарушена – и тоа многу. Дополнително, моторот троши повеќе гориво ако пневматиците се недоволно напумпани бидејќи создаваат поголемо триење со подлогата, а со тоа и поголем отпор. Дали е прифатливо да се тргне на пат со дотраени, оштетени, неправилно напумпани и небалансирани пневматици? Гумите што можеби сè уште имаат видлива шара, но се постари од пет или шест години, не претставуваат безбедна опција за возење – тие одамна ја изгубиле функционалноста и се сериозен ризик по безбедноста. Нивната замена не е препорака, туку неопходност. Се подготвувате да патувате, а шофершајбната е извалкана со прав и нечистотии, метличките на бришачите се нагризени и не бришат како што треба, а дали има доволно течност за миење на стаклата? Што е со фаровите? Сноповите на предните светла не се правилно центрирани – едното фрла лево, другото нагоре. Ги заслепува возилата пред вас, но и тие што доаѓаат од спротив насока. А задните фарови – прекриени со слој прав. Ако ги исчистите фаровите и ги центрирате сноповите, сигурно нема да погрешите. Ем подобро ќе го осветлуваат патот, ем нема да ги заслепувате другите возачи. Амортизерите, полуоските, лагерите, летвата од управувачот, сопирачките – сe в ред? Кога последен пат сте го провериле тоа? Не сте сигурни? Однесете го возилото во сервис на детална проверка. А потоа направете и превентивен технички преглед за да бидете сигурни дека возилото безбедни ќе ве однесе до ваѓата сакана дестинација. • Жарко Атанасоски

11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

29

| СТИЛ

Хумор

УСПЕШЕН ОБИД ЗА СПРАВУВАЊЕ СО ТЕШКОТИИТЕ ТРАНСЦЕНДЕНЦИЈАТА НА НАШЕТО ПОСТОЕЊЕ ВО ГОЛЕМА МЕРА СЕ ТЕМЕЛИ ВРЗ НЕКОЛКУ ДОБЛЕСТИ (ПОЗИТИВНИ ОСОБИНИ), А СПЕЦИЈАЛИСТИТЕ ПО ПСИХОЛОГИЈА ГИ СПОМЕНУВААТ БЛАГОДАРНОСТА, ДУХОВНОСТА, НАДЕЖТА, УВАЖУВАЊЕТО НА ОДЛИЧНОСТА, ПРИВЛЕЧНОСТА (УБАВИНАТА) И СОСЕМА НЕИЗБЕЖНО ХУМОРОТ. НЕ СЛУЧАЈНО НИ ПРЕПОРАЧУВААТ НА ЖИВОТОТ ДА МУ ПРИСТАПУВАМЕ ПО МАЛКУ РАЗИГРАНО (ВЕСЕЛО), ДА СЕ СМЕЕМЕ ВО СЕБЕ, ЗОШТО ДА НЕ И ГЛАСНО - АКО ТРЕБА И ДА СЕ ШЕГУВАМЕ СО НЕВОЛИТЕ. ПОЛЕСНО СЕ ПРЕБРОДУВААТ.

Н

а сите вознемирувачки фактори спротивставете им се со хумор. Патем кажано, најдете причина да се смеете. Тоа го велат и авторите на книгата „Изградете живот каков што сакате“, која ви ја препорачавме во двобројот (јули-август), од каде што се инспириравме за овој текст. Артур Ч. Брукс и Опра Винфри се едногласни: претставувањето на настаните, човечките недостатоци, слабостите во ненавредлив комичен вид (само една од повеќето куси дефиниции на хуморот) е одличен емоционален кофеин. Особено

30 11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

Apollo’s Muse, Лондон

е важен во интеракцијата, т.е. заемното дејство на две или повеќе единки - било на работното место, било во љубовната врска, било на забар... Придонесува во создавањето на тимовите, остварувањето на нивните цели. Да поттикнете некого на смеење, особено во денешно време кога стварноста е груба за многумина, се смета за дарба. Оттаму и препораките за успешно справување со тешкотиите. Обидете се, ништо нема да ве чини - свртете на шега, со светол поглед. ВИД ИГРА ЗА ПЕРЦЕПЦИЈА НА НЕСКЛАДНОСТА (ДИСХАРМОНИЈАТА) ВО ЗАБАВАТА Луѓето со таква способност на работите гледаат поинаку - нивната перспектива е малку различна. Во исто време се кадарни да влијаат на другите да се фокусираат исклучиво на убави работи, а доколку во прашање се неволи, ако треба и да се шегуваат на нивна сметка. Резултатите од истражувањата покажуваат дека склоноста кон хуморот (духовитоста) е поврзана со задоволството и среќата во животот - како да е поисполнет, без исклучок на љубовните, пријателските, роднинските врски. Свесни за самите себеси, велат дека живеат во благосостојба. Нема дилема, хуморот е дел од природата (карактерот) на секој поединец. Таквата индивидуа се одликува со емоционална интелигенција, со топлина на чувствата - некако е поотворена. Не само што пристапот е уникатен ами и доживувањето е единствено, а точката од која се поаѓа е нејзиниот бекграунд (личното искуство), па дури и темпераментот. Имено, тоа што е смешно за некого, постои можност за некој друг да биде неинтересно, па дури и здодевно. Од друга страна, се смета дека

СТИЛ |

хуморот влијае позитивно на интимната врска - наводно, така се гради довербата, се ублажува напнатоста..., што не. Може да ги намали и болките, какви и да се. Делува олеснително. Неколкуте дефиниции за хуморот (нема универзална) се должи на неговата моќ, големата сила која ја поседува, меѓу нив и Спенсеровата - за олеснувањето и возбудувањата, во чие објаснување стои дека се сфаќа како интеракција, заемно дејство на умот и телото, спознанијата и емоциите вкоренети во т.н. биолошки супстрати на мозокот и нервниот систем, а психоаналитичката нè насочува кон присуството на темите поврзани со агресивноста и половиот живот во шегите, сугерирајќи ни дека интерперсоналните потреби што се надвор од нашата свест нè поттикнуваат да уживаме во нив. Според неа, хуморот може да функционира и како заштитен механизам во одбраната од стресот, не заобиколувајќи ги предизвиците. Длабоки се размислувањата и на теориите за супериорноста, нескладот... Се разбира, современите ги проширија формулациите со цел да ги дополнат објаснувањата. Едногласни се во тоа дека е општествен феномен, во суштина - вид игра за перцепција на нескладноста (дисхармонијата) во забавата - позитивен одговор на веселата расположба и вокално-бихевиористичкото изразување на смеата. Всушност, хуморот е начин за ослободување од напнатоста, регулирање на емоциите, справување (носење) со тешкотиите, стресот...

Club Baur au Lac, Цирих

СМИСЛАТА ЗА ХУМОР - ЕДНА ОД ГЛАВНИТЕ КАРАКТЕРИСТИКИ НА ЗРЕЛИОТ ЧОВЕК Хуморот игра важна улога во меѓучовечките (социјалнопсихолошки) односи - се разбира, може да ги подобри но и да ги влоши. Генерално, влијанието му е позитивно, без оглед на тоа што понекогаш се одразува и негативно - не случајна е поделбата на позитивен (бениген) и негативен (агресивен) хумор. Секако, првиот ни помага на животот да гледаме оптимистички, без многу тешкотии да се приспособуваме на новонастанатите ситуации, а придонесува и во намалувањето на депресијата и анксиозноста. Сума сумарум, го подобрува здравјето (менталната состојба на организмот пред сè). Вториот ги опфаќа сарказмот, критиката, исмејувањето, па и омаловажувањето на некој друг со цел да се истакнете себеси. Тоа негативно влијае на здравјето поради анимозноста и агресивноста што ги предизвикува. Донекаде иста е и поделбата на стиловите: позитивен (афилијативен - самопомошен) и негативен (агресивен самопоразувачки). Афилијативниот се користи за поубаво да ни помине времето, ништо друго. Истовремено е конструктивен бидејќи помага да ги надминеме сите пречки, стравови, тешкотии, да ги прифатиме сопствените недостатоци, мани. Агресивниот е во негативен контекст, воглавно - злонамерен. Црниот хумор спаѓа во него, иако вработените во противпожарна служба и Брза помош, на пример, го користат како своевидно одбранбено средство што не значи дека секогаш упатува на лошо. Истражувањата покажуваат дека луѓето кои се склони кон хумор немаат проблеми со самотијата, не се депресивни, самопочитта им е доста висока во споредба со другите, оние што не сакаат да се шегуваат. Аспектите кои ги вклучува хуморот се повеќе на број - когнитивни, социјални, а неретко се врзуваат и со емоциите. Убавите, добрите пред сè. Нивната тенденција е смеењето, поддршката во поглед на односите, животот... Се применува и во терапијата чија цел е образовна (едукативна) и корективна. Всушност, неговата задача е да ги урамнотежи емоциите, да поттикне на подобар увид во работите кога не одат како што треба. Секако дека тоа е возможно доколку се стане свесен за својата сушност, своите својства, квалитети..., повторно со помош на хуморот. И борбата против стресот е поуспешна на тој начин. Во контекст на горенаведеното, американскиот психолог Gordon Allport, познат како теоретичар на личноста, смислата за хумор ја сметал за една од главните карактеристики на зрелиот човек за кој се врзува и трезвениот ум - да сврти на шега и кога не му е до неа. Во секој случај, така се справува со тешкотиите. • Игор Ландсберг

11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

31

| ПАТУВАЊЕ

Бриж (Белгија)

ЛЕБЕДОВАТА ПЕСНА САМО ВО БРИЖ НЕ Е ПОСЛЕДНА РОМАНТИКАТА НА БЕЛГИСКИОТ ГРАД ВО СЕВЕРОЗАПАДНИОТ ДЕЛ НА ЗЕМЈАТА СИГУРНО ЌЕ ПРИДОНЕСЕ ЗА КОМПЛЕТНИОТ ВПЕЧАТОК, ДА ГО ДОЖИВЕЕТЕ ВО ЦЕЛОСТ - СЕ РАЗБИРА, ДОКОЛКУ РЕШИТЕ ДА ГО ПОСЕТИТЕ ВО БЛИСКА ИДНИНА, ЗОШТО ДА НЕ И НОВОГОДИШНИТЕ ПРАЗНИЦИ ДА ГИ ПОМИНЕТЕ ТАМУ. ЧУВСТВОТО НА ПРИЈАТНОСТ ЌЕ ВЕ СЛЕДИ ВО СЕКОЈ МОМЕНТ, ИСТО КАКО И ЛЕБЕДИТЕ ШТО СО ГОЛЕМА СИГУРНОСТ ЌЕ ОДАТ ПО ВАС, ДОСТА ЧЕСТО И СО РАШИРЕНИ КРИЛЈА.

Л

адното време не им пречи да ја испеат својата песна во знак на добредојде за која жителите на овој град ќе ве убедат дека не е последна, докажувајќи го тоа. Можеби се малку побавни во ритамот, движењето..., но сепак не дозволуваат да поминете покрај нив без да ве поздрават, многу често и со раширени крилја. Се разбира, љубовните игри (танцови) во парови се вообичаени за белите (сивите, црните се реткост во Бриж) пловни птици со долги вратови чие преплетување е дел од нивната кореографија, сметајќи на вашата поддршка, внимание - зошто да не и аплауз. Повеќето имаат жолти клунови, со

32 11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

црни се малку. Ги сметаат за заштитен знак на градот исполнет со романтика. Додека се возите со чамец по каналите, ќе ве следат извесно време, а потоа ќе ве остават во мир, да му се препуштите на пријатното чувство, да бидете сами со себе и глетката заради која сепак вреди да се дојде. Како што се ближат празниците (божиќните, новогодишните), со нетрпение се очекуваат и маркетите кои треба да се отворат на 21-ви овој месец (ќе работат до 4 јануари). Адвентот почнува на 30 ноември. Во согласност со повеќевековната традиција, Бриж за време на празниците блеска со сиот сјај. На двата плоштада (Markt и Simon Stevinplein) врие како во кошница, тематски се разликуваат. Целиот град наликува на театарска сцена од чии кулиси зрачи восхитувачка убавина со што се одликува и напролет и налето. Доколку не сте во можност да отпатувате за Бриж до крајот од годинава, такво задоволство направете си во скоро време, задолжително внесете го во списокот на места кои треба да ги посетите, кога-годе. Особено ако не можете да ù одолеете на чоколадата, ниту на пивото. Ќе ви се исполни душата со милина, без сомневање.

ПАТУВАЊЕ |

За кога и да се одлучите, независно кое годишно време ќе го изберете за посета, Бриж ќе ве дочека со големи салтанати - пријателски, срдечно. Ќе ве поздрават и лебедите со својата песна, таму се секогаш. За пет часа (максимум) ќе стигнете - од Скопје нема директни летови, само со прекачување. Градот се наоѓа во северозападниот дел на Белгија, поточно во Западна Фландрија (фламанската регија на земјата) чиј главен град е. Има 119.765 жители на површина од 138,4 квадратни километри, најмногу во центарот (20.113) - статистичките податоци се од оваа година. Магнетски ќе ве привлече и веднаш, во истиот момент ќе ви влезе под кожа, а богами и во срцето - со неговата динамика, космополитизмот, средновековјето во кое се крие некаква тајна, поради што веќе четврт век, од 2000-та е на листата за светско културно наследство на УНЕСКО. И сето тоа инкарнирано во примесата на сè што важи за типично бургундско.

Memling, кои токму во Бриж го откриле изворот на своето вдахновение. Надвладувале креативните човечки дејствија - буквално сè, вклучувајќи ги и животните прашања, надвор од секакво сомневање, се вртело околу ликовната уметност. Градот за кратко време се претворил во собиралиште на мецени, колекционери, артисти (уметници, па дури и актери - театарџии)... Не само да бидат видени туку и да ја фатат смислата на животот преку уметноста. Инспирацијата била пресудна за творењето, следователно и за нарачките од богатниците. Денес нивните ремек-дела се изложени во некои од 27-те музеи

Begijnhof

ИЗВОР НА ВДАХНОВЕНИЕ ЗА ЛИКОВНИТЕ УМЕТНИЦИ Нема дилема, тамошните војводи оставиле длабоки траги, меѓу другото и благодарение на раскошните забави кои ги приредувале. За нив се раскажуват многу приказни, неретко покриени со велот на загадочноста. Тогаш романтиката била во мода што резултирала со легендата за лебедите по смртта на Марија Бургундска и секако, се поврзувала со еден од управителите на дворецот во кој живеел Максимилијан Први - Pieter Lanchals, познат како Долг врат, кого го погубиле на плоштадот. Наводно, кралот ги заветил граѓаните до вечноста да се грижат за т.н. долги вратови (лебедите) во каналите и езерцата на Бриж. Се разбира, заветот не се крши ниту денеска, тие сè уште се таму - чувајќи ги. Се красат со елеганција, дополнувајќи ја сликата на градот што се вбројува меѓу најромантичните во светот, чии плоштади, улици (средновековни) исто така придонесуваат за тоа. Епитетите кои му ги припишуваат на Бриж во најголем број се постојани, врзани со неговите знаменитости - каналите, на пример. Оттаму и прекарот „Венеција на северот“ за што сите се наполно согласни. Со нивна помош, градот е во тесна корелација со морето - значајно за просперитетот. Најважен е Brugge-Zeebrugge во должина од 12 километри (широк 125 метри). Веднаш по неговата изградба во периодот меѓу 1896 и 1907 година Бриж повторно се здобил со статусот на пристаништен град кој го загубил поради тоа што пресушил. Во минатото се сметал за еден од најголемите на Северно Ледено Море со придавката „ханзеатски“, подигнат од страна на трговците кои доаѓале од сите страни - златната доба е 15 век, тогаш доживеал процут. Големо богатство можело да се стекне исклучиво со трговија. Секако, тие што имале премногу пари се преселиле во палати полни со уметнички изработки, особено по пресвртницата во бургундската династија кога фламанските сликари, меѓу нив и портретистите Jan van Eyck и Hans

на Бриж, содржајни сите до еден: Groeningmuseum, Museum SintJanshospitaal, Sint-Salvatorskathedraal и O.L.V.-kerk Museum. Туристичката маршрута, обиколката низ градот почнува на плоштадот Markt, вообичаено - познат по камбанаријата висока 83 метри. Доколку се качите по скалите на врвот од неа, ќе можете да уживате во широката глетка на околината. Убавите фасади во различни бои се доведени во склад со зградата на судилиштето. Вниманието сигурно ќе ви го привлечат и кочиите, подготвени чекаат да ве повозат на некоја блиска релација - плоштадот Burg, на пример. Зошто да не. Поврзаноста е значајна, и тоа од повеќе аспекти, гледишта. Првиот е срцето на Бриж, а вториот - неговата душа. Со години се смета за центар на моќта во градот каде што е зградата на градското собрание во готски стил, од 14 век. Секако дека монументалните архитектонски дела се одраз на времето во кое се направени. Базиликата на Светата крв, Brugse Vrije (ќе го препознаете по златниот покрив - од 1795 до 1984 година во зградата се судело) и некогашниот деканат (изграден во 1660-тите, само тој ги преживеал разрушувањата во текот на Француската револуција) се вбројуваат меѓу нив. Се разбира, можете да одите и пеш - особено ако сте желни да поминувате по камените мостови на каналите, но и доколку сакате да прошетате малку низ дворот на Begijnhof.

11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

33

| ПАТУВАЊЕ

ХАНЗЕАТСКИОТ КВАРТ - СРЕДИШТЕТО НА ТРГОВСКАТА МРЕЖА Во манастирскиот комплекс некогаш (почнувајќи од 1245-та) живееле бегините, а денеска е дом на неколку бенедиктинки, самохрани мајки..., поради што се наоѓа на листата за културно наследство на Бриж - местото ќе ве воодушеви со тишината, душевниот мир се чувствува наоколу - грижата за него е во рацете на градската управа. Мора да се придржувате кон прописите и дневниот ред. Милосрдието е својствено за тамошните луѓе, уште во 14 век на дојденците им помагале да се снајдат, обезбедувајќи им ги животните, егзистенцијалните потреби - пред сè сместувањето, а оттогаш се и неколкуте т.н. милосрдни куќи (Godshuizen) за кои секогаш има интерес да се посетат. Без оглед на скромноста, иако се мали, сепак се исполнети со убави чувства. Нивната топлина ги грее сите инволвирани, буквално. Со својата впечатливост се издвојува и Concertgebouw Brugge (концертната сала) што спаѓа во 1001-та зграда која треба задолжително да ја видите пред да умрете (така е насловена листата), и тоа во светски рамки. Аудиториумот има 1.289 седишта. Помалата се карактеризира со интимна атмосфера - наменета за камерна музика и брои 322 места за седење. Во салата одвреме-навреме се организираат изложби на уметнички фотографии, како и тури со цел посетителите да видат како се работи во позадина. И покривот е отворен за нив, со прекрасен поглед на сите страни. Попатно наминете во ханзеатскиот кварт на Бриж - градската четврт е дом на трговскиот сталеж, така ја нарекуваат резидентите. Од 13 до 15 век на тоа место се создавала мрежата на соработници - трговци, склучувајќи добри зделки. Како што се зборува, доаѓале луѓе кои се занимавале со трговија од 200 земји ширум светот - најмногу од Ан-

глија, Германија, Италија, Франција и Шпанија. Исто и денес затоа што од минатото се учи најдобро, особено мудроштините. Ложата сведочи за успесите. Ако ве интересира подоцнежниот развој на настаните (историските првенствено), Gruuthusemuseum ќе ви даде одговор на сите прашања - ги опфаќа трите најважни периоди на Бриж, олицетворени во мотото „Plus Est En Vous“ - Во тебе има повеќе (отколку што мислиш) на Louis de Gruuthuse, човекот кој се погрижил за палатата каде што е сместен музејот да се гордее со големината, т.е. значајнос-

та, важноста. Исто како и O.L.V.-kerk. Имено, црквата „Пресвета Богородица“ се издвојува меѓу другото и со својата втора по висина кула од тули во светот (висока е 115,5 метри). Во 9 век на нејзино место се наоѓала капелата на Каролинзите. Изградбата започнала во 1230 година, додека рајскиот портал е од 1465-та (се користел песочник). За време на утринските литургии е преполна - верниците се поклонуваат и пред ремек-делото на Микеланџело (Мадона). Во неа се погребани Марија Бургундска и татко ù. Езерото на љубовта (Minnewater) дефинитивно е најфотографираното место во Бриж, заедно со Rozenhoedkaai (спојот на двата канала - некогаш таму се продавале бројаници за долго сеќавање на една романса). Согласно верувањата, го населувале нимфи. Оттаму и неговото име. Топ-локации се мостот и куќата на чуварот. Филтри не ви требаат, дури и ако сакате да ги сликате кулинарските специјалитети. Но, прво одлучете во кој ресторан ќе седнете. Изборот е голем, како и бројот. Некои од нив ќе ги сретнете во водичот на „Мишелин“, сигурно. Можеби ќе имате среќа да пробате нешто приготвено од поранешните студенти на двете школи за врвно готварство, кои се наоѓаат во градот -Spermalie и Ter Groene Poorte. Повеќето се шефови на нивните кујни, а вообичаено на менијата се школки со помфрит, чорби (Hochepot - со сланина, овча плешка, зеленчук, волова опашка и Waterzooi - со зеленчук, месо исечено на танко: рибино, кокошкино), свинско филе а ла Бриж, зајак на фламански начин, домати полнети со шкампи, бакалар на фламански начин. Пивото е неизбежно, се служат дури 350 видови - едноставно не можат да се добројат. За десерт - вафли, секако. А чоколадата, пак, носете ја секогаш со себе. Да се заблажите додека шетате низ градот. Во различни форми, со бадеми, лешници, ореви... Темна, млечна, бела. Вкусот е повеќе од пријатен. • Игор Ландсберг

34 11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

ЧЛЕНСТВО

ЗАЧЛЕНЕТЕ ПРИЈАТЕЛ И ЗАШТЕДЕТЕ! Вредносниот ваучер може да го искористите на сите локации на АМСМ во Скопје и Велес, за попуст на следниве услуги: - Технички преглед на возило - Полиса за осигурување од автоодговорност и зелена карта - АМСМ членство - Производи од АМСМ продавницата за автомобилска галантерија - Обуки за сите категории во АВТО ШКОЛА МОБИЛИТИ ПЛУС - Хомологација, одобрување на преправено возило, атест на плин и фолии за стакла во АМСМ ЦЕНТАР ЗА ВОЗИЛА - Услуги во АМСМ Сервисот за автомобили - Услуги Помош на пат и шлепување - Горива на АМСМ ПЕТРОЛ

02/3181-108

www.amsm.mk 11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

35

ГАСТРОНОМИЈА

ЗАЈАК НА ФЛАМАНСКИ НАЧИН МЕЃУ ЖИТЕЛИТЕ НА БРИЖ Е ОМИЛЕНО ЈАДЕЊЕ И ПОКРАЈ ТОА ШТО СЕКОЈ НЕ МОЖЕ ДА ЈА ПОДНЕСЕ МИРИЗБАТА НА ДИВИОТ ЗАЈАК. ОД ТИЕ ПРИЧИНИ СЕ МАРИНИРА СО ПИВО. БЕЛГИСКОТО Е ПРАВ ИЗБОР - ГО ИМА И ТУКА, ВО ДОБРО СНАБДЕНИТЕ ПРОДАВНИЦИ ЗА ПИЈАЛАЦИ. РЕЦЕПТОТ Е ОРИГИНАЛЕН, СЕ ПРИГОТВУВА ЛЕСНО, ПО ВКУС НА ФЛАМАНЦИТЕ - ОНИЕ ШТО ЖИВЕАТ ВО ФЛАНДРИЈА. ГО ИМА НА МЕНИЈАТА ВО СИТЕ РЕСТОРАНИ, А ДОСТА ЧЕСТО СЕ СПРЕМА И ДОМА.

Сосотојки: 1 ЛАЖИЦА РАСТИТЕЛНО МАСЛО ½ ЛАЖИЦА ПУТЕР 1 ЗАЈАК (ИСЕЧЕН НА ПАРЧИЊА, НЕ МНОГУ СИТНИ) СОЛ И ЦРН ПИПЕР (МЕЛЕН) 2 ГЛАВИЦИ КРОМИД (СИТНО ИСЕЧКАН) НЕКОЛКУ ГРАНЧИЊА МАТЕРКА (МАЈЧИНА ДУШИЦА) 1 ЛОВОРОВ ЛИСТ 2 МОРКОВИ (СРЕДНИ ПО ГОЛЕМИНА, ИСЕЧЕНИ НА ПАРЧИЊА) 5 ДЛ ПИВО (БЕЛГИСКО, ТЕМНО ПО МОЖНОСТ) 1 ЛАЖИЦА СЕНФ (ЛУТ) ¼ ЧАША ‘РЖАН ЛЕБ (ИСЕЧЕН НА ПАРЧИЊА - ФЛАМАНЦИТЕ КОРИСТАТ И МЕДЕНИ КОЛАЧИЊА И ЛЕБ СО ЃУМБИР, ПО ИЗБОР) ¼ ЧАША МАГДОНОС (СВЕЖ, ИСЕЧКАН НА СИТНО)

НАЧИН НА ПРИГОТВУВАЊЕ: ВКЛУЧЕТЕ ЈА РЕРНАТА НА 150 СТЕПЕНИ ЦЕЛЗИУСОВИ, ДА СЕ СТОПЛИ. ВО ТАВЧЕ НА СРЕДНА ТЕМПЕРАТУРА НЕКА СЕ ЗАГРЕЕ РАСТИТЕЛНОТО МАСЛО И ПУТЕРОТ, ПА СТАВЕТЕ ГО ЗАЈАЧКОТО МЕСО ДА СЕ ПРОПРЖИ 3-4 МИНУТИ, ДОДЕКА НЕ ПОРУМЕНИ. ДОДАЈТЕ СОЛ И ЦРН ПИПЕР. ВЕДНАШ ПОТОА, ИЗВАДЕТЕ ГО. ВО ИСТОТО ТАВЧЕ СТАВЕТЕ ГИ КРОМИДОТ, МАТЕРКАТА И ЛОВОРОВИОТ ЛИСТ - ПРЖЕТЕ ГИ МАЛКУ, 2-3 МИНУТИ. ВРАТЕТЕ ГО МЕСОТО И ДОДАЈТЕ ГИ МОРКОВИТЕ И ПИВОТО, НЕКА ЗОВРИЕ. ПОКРИЈТЕ ГО СО АЛУМИНИУМСКА ФОЛИЈА И СТАВЕТЕ КАПАК. НАМАЛЕТЕ ЈА ТЕМПЕРАТУРАТА И ОСТАВЕТЕ ГО ЗАЈАЧКОТО МЕСО ДА СЕ КРЧКА, ДОДЕКА ДА ОМЕКНЕ. СТАВЕТЕ ГИ ПАРЧИЊАТА ЛЕБ И СЕНФОТ, ИЗМЕШАЈТЕ ГИ, А ТАВЧЕТО ПРЕФРЛЕТЕ ГО ВО РЕРНАТА, НЕКА СЕ ПЕЧЕ 10-ТИНА МИНУТИ СО ПОВРЕМЕНО МЕШАЊЕ. ПОСЛУЖЕТЕ ГО СО МАГДОНОС - ОДОЗГОРА НА ЧИНИИТЕ.

36 11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

читаj, гледаj, слушаj...

„THE GODFATHER 4“ (КУМ - ЧЕТВРТО ПРОДОЛЖЕНИЕ)

„THE LIFE OF A SHOWGIRL“ TAYLOR SWIFT „100 НАЧИНИ КАКО ДА ГО ПРОМЕНИТЕ ВАШИОТ ЖИВОТ“ ЛИЗ МУДИ креаторката на „Поткастот на Лиз Оза дМуди“ доаѓа научно поткрепен водич создавање најдобар живот. Кои се-

којдневни навики за среќа ги препорачуваат психолозите за да внесеме радост во нашиот живот? Што покажуваат најновите истражувања за тоа како можеме да живееме подолго? Како можеме да ја зголемиме нашата харизма, да создадеме и одржиме квалитетни пријателства и да ја надминеме исцрпеноста што ни ја одзема енергијата секој ден? Без оглед дали ќе одлучите да ја прочитате целата книга одеднаш за целосна трансформација, по еден совет на ден за да додадете доза инспирација на вашата утринска рутина или директно ќе ги прегладете деловите што ги покриваат вашите специфични потреби и предизвици, секоја страница нуди моќни совети за градење навики во области како што се менталното здравје, кариерата, односите, самодовербата, физичкото здравје, во 100 забавни делови, лесни за читање, кои обезбедуваат многу практични алатки и идеи за промена на секој дел од вашиот живот. „Ова е книга за акција. Ова е водич за животот што е најдобар за вас“, пишува Лиз Муди во краткиот предговор, раскажувајќи ја својата приказна: „Како дете бев исполнета со егзистенцијален страв. Останував будна во текот на ноќта...“ •

инатиот месец (3 октомври), познатата М пејачка го промовираше својот 12-ти студиски албум во соработка со Republic

Records, кој пак го снимаше во Шведска за време на турнејата со наслов „Eras“ што ја опфати и Европа ланската година. Негови продуценти се Max Martin и Shellback. Нема сомневање, кантавторката се инспирирала од самото патување и љубовната врска со фудбалерот на Kansas City Chiefs - Travis Kelce, опишувајќи го албумот како жив, кој во исто време ја одразува и нејзината душевна расположба, победничкиот дух. Богатата визулена имагинација на фотографското дуо Mert & Marcus резултира со гламурозен, екстравагантен и провокативен омот. Гостува и Sabrina Carpenter, заедно ја изведуваат насловната песна - „The Life of a Showgirl“. Албумот има вкупно 12 музички нумери, останатите се „The Fate of Ophelia“, „Elizabeth Taylor“, „Opalite“, „Father Figure“, „Eldest Daugther“, „Ruin The Friendship“, „Actually Romantic“, „Wish List“, „Wood“, „Cancelled!“ и „Honey“ - во времетраење од 41:40. Со цел да го прослави неговото издавање, таа го дистрибуира и филмот „Taylor Swift: The Official Release Party of a Showgirl“ во повеќе од 100 земји ширум светот каде што го има и спотот за песната „The Fate of Ophelia“, кадри од снимањето и монтирањето - целосната реализација, вклучувајќи ги и коментарите на пејачката. •

премиера на „The Godfather 4“ Сцијатаветската се одржа на 10 октомври, a дистрибуја врши Paramount Pictures. Екипата

која го снимаше четвртото продолжение на култниот филм располагаше со парични средства, т.е. буџет од 150 милиони долари. Во 172 минути продолжува сагата за фамилијата Корлеоне, претставувајќи ја новата генерација замешана во политичката борба за доминација во криминалното подземје. Автори на филмското сценарио се Taylor Sheridan и Sofia Coppola која ја игра и улогата на Дијана Корлеоне, а дејствието се одвива во сегашно време - ја раскажува приказната за Винсент Манчини Корлеоне додека се соочува со насилничкото наследство на својата фамилија и со силата на Дон Беломо што претендира да завладее со Сицилија, поточно со нејзиниот долен свет, криминалниот дел. И сето тоа во костец со постапките на ФБИ за утврдување докази, предавствата и појавувањето на Изабела „Изи“ Витале (ќерката на Винсент) во подземјето. Жанр: криминалистички филм (драма) Актери: Oscar Isaac, Zendaya, Jeremy Strong, Giancarlo Esposito, Michael Imperioli, Sofia Coppola, Al Pacino, Robert De Niro, James Franco, Daniel Kaluuya, Isabella Rossellini, Timothée Chalamet, John Turturro, Chazz Palminteri, Florence Pugh, Joe Pesci Режија: Denis Villeneuve •

11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

37

| HI TECH

Супер технолошки град

ВИЗИЈА ЗА УРБАНА ИДНИНА СÈ ПОЧНУВА СО ТКАЕЊЕ, СИМБОЛ НА РЕД И ПРЕЦИЗНОСТ. ПОТОА ДОАЃААТ АВТОМОБИЛИТЕ, НОСЕЈЌИ МОБИЛНОСТ И ПОВРЗАНОСТ. СЛЕДНИОТ ЧЕКОР: ВСЕЛЕНАТА, СО ЛЕТАЛА И ТЕХНОЛОГИИ ЗА ИСТРАЖУВАЊЕ НА НОВИ СВЕТОВИ. НАЈНОВАТА ВИЗИЈА Е „ТКАЕНИОТ ГРАД“ – УРЕДЕН, ПОВРЗАН, ОДРЖЛИВ. ГРАД ШТО ЖИВЕЕ И СЕ ДВИЖИ КАКО СОВРШЕНО ИСТКАЕНА ТКАЕНИНА.

Д

енешниов свет е полн со изненадувања, особено поради забрзаниот напредок на технологијата, која стана сè подостапна и зема замав, при што технолошките решенија се достапни за сите што се интересираат за нив. Најзанимливото во овие мигови е развивањето на космичка технологија од страна на производителите на моторни возила. Едноставно сакаат да ја освојат вселената - Тојота, Генерал Моторс, Хонда и кинескиот гигант Гили. Сите тие се фокусирани на истражување на вселената и се чекор пред останатите.

38 11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

Звучи малку чудно, зарем не!? Наместо да создаваат автомобили што трошат два до три литри гориво на 100 км, тие развиваат космички летала и возила што ќе се движат по површината на други планети...(засега, фокусот е насочен кон Месечината, а во следната фаза на планот е и планетата Марс). Кој би помислил дека производителите на автомобили се толку финансиски моќни. А апсурдот да биде уште поголем, во 2020 год Тојота најави изградба на сосема нов град, буквално од темел. Но тоа не е обичен град, туку град со последните техничко-технолошки решенија. Сè што денес е врв на светската технологија ќе биде вградено токму таму, најави извршниот директор во Тојота, Акио Тојода, на изложбата ЦЕС во Лас Вегас. Замислете, компанија позната по автомобили, сега гради цел еден град: со згради, улици, мостови, паркови и паметни решенија за иднината. Во 2020 год. го најавија градењето, на 23 февруари 2021 започнаа со градење, а годинава е завршена првата од трите фази и градот е веќе подготвен да ги прими првите 360 жители. При завршувањето на третата фаза, градот ќе вдоми над 2.000 жители и најголемиот дел од нив се вработени во Тојота. На градителите им биле потребни само три години и осум месеци да го подигнат градот и оспособат да стане функционален. Населувањето на првите жители е најавено за крајот од годинава, што значи само што не почнале со населувањето. Сега се прашувате зошто Тојота изгради град со насовремени решенија и технологии? Овој „испит“ на Тојота ќе и послужи како своевидна лабораторија за секојдневното функционирање на еден град од иднината - како ќе се одвива сообраќајот, дистрибуција на материјалните добра, превозот на жителите до нивните работни места и назад до дома и сл. Сè што „дише“ во новиот

HI TECH |

град ќе биде евидентирано и архивирано, за подоцна стекнатото знаење и резултатите да се искористат за подобра мобилност и поквалитетен живот во секој друг град (или најнапред тука на планетава, а потоа можеби изградба на слична населба на Месечината? И тоа е во опција.). Една од одликите на градот, наречен технолошка лабораторија, е тоа што мобилноста е поделена на три дела-три зони. Првата е наменета за автоматизирани возила, втората за пешаци, а третата за оние што користат разновидни електрични тротинети, велосипеди и други слични превозни средства. За транспорт на материјални добра, пак, се предвидени подземни сообраќајници. Ова решение со подземните сообраќајници потсетува на Бразилија, но и на идејата за подземен сообраќај во Скопје, според визијата на најголемиот меѓу најголемите, Кензо Танге.

Тојотиниот град се простира на површина од 71 хектар и е изграден на местото од поранешните погони на Тојота, во подножјето на Фуџијама, во месноста Сусоно, покраина (префектура) Шизуока. Тојота почна со разбоите, продолжи со автомобилите, а денес развива и вселенска технологија. Најновото од оваа еволуција е „ткаен град“, град што симболизира движење, поврзување и напредок. Идејата зад името е дека сè во градот е „ткаено“, прецизно, поврзано, организирано, како под конец. Врската со разбоите за ткаење не е случајна, туку симболична, новиот, супер технолошки град е наречен „ткаен град“ токму поради оваа филозофија • Жарко Атанасоски

11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

39

| ИСТОРИЈА

40 години Мекларен

ОД ТРКАЧКИ ПАТЕКИ ДО ЛЕГЕНДАРНИ КУПЕА ТУРИСТИЧКИТЕ АВТОМОБИЛИ СО ИМЕТО „МЕКЛАРЕН“ ИЗРАСНАА НА ТРКАЧКИТЕ ПАТЕКИ ШИРУМ СВЕТОТ. И ПОКРАЈ ГОЛЕМОТО УМЕЕЊЕ ВО КОНСТРУИРАЊЕТО СПОРТСКИ АВТОМОБИЛИ, ОВОЈ ПРОИЗВОДИТЕЛ ПРЕД ТОЧНО 40 ГОДИНИ ГО СОЗДАДЕ ОДДЕЛОТ „МЕКЛАРЕН КАРС“, СО ЕДИНСТВЕНА НАМЕНА, ДА БИДЕ ОДГОВОРЕН ЗА „СЕКОЈДНЕВНИТЕ“ АВТОМОБИЛИ.

А

ко малку повнимателно ја разгледаме историјата на автомобилската куќа „Мекларен“, ќе забележиме многу сличности со другите производители од иста класа. Но, за разлика од нив, Мекларен нешто подоцна започнал со производство на туристички автомобили. Заедничко им е тоа што најпрво почнале со изработка на тркачки автомобили. Не дека основачот Брус Мекларен не сакал да создаде друмски автомобил, туку настаните се одвивале во поинаква насока и тој план со текот на времето замрел. Тимот „Мекларен“ во '60 години од минатиот век учествувал и во трките од серијата Кан Ам, во која биле присутни бројни производители на автомобили и шасии, како што се: „Далара“, „Форд“, „Порш“ е, „Ферари“, „Лола“, „Шедоу“ и други. Во тоа време, тимот на „Мекларен„ бил доминантен, со дури 43 победи, три пати повеќе од неговиот најголем ривал

40 11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

„Порше“. Во сезоната 1969, Мекларен победува на сите 11 трки, а во периодот од 1967 до 1971 титулите во класата на конструктори се наоѓале во неговите витрини. Но, не сме тука да зборуваме за тркачката историја на Мекларн, туку за неговите секојдневни автомобили. Спомнувањето на трките и постигнувањата во нив беше неминовно, бидејќи токму тркачките автомобили што учествувале во трките од класата Кан Ам послужиле како појдовна точка за конструирање на туристички автомобил. Работата била доведена речиси до почеток на производство, а Б. Мекларен секојдневно возел еден од четирите изработени прототипови и речиси сè било подготвено. Но тука застанало сè, Б. Мекларен трагично загинал при тестирање на својот болид на патеката Гудвуд во 1971 год. Така, проектот за туристички автомобил замрел. Прототип-купето го носело името „м 6 гт“, а како основа за развој бил користен „кан ам“ болидот „мекларен м 6 а“. Според замислата на Б. Мекларен, прототипот „м 6 гт“ требало да биде директен конкурент на туристичките купе автомобили како: „Ферари“, „Масерати“, „Ламборџини“, „Порше“, „Лотус“ и другите од класата. Во купе-прототипот бил вграден 5,7 л V8 мотор позајмен од Шевролет со силина од 370 коњи, а забрзувањето од 0 до 100 км/ч било импресивни само 4,2 сек, извонреден резултат за тоа време кај еден туристички автомобил. И покрај сето тоа знаење за конструирање автомобили, Мекларен релативно доцна започнал да производува туристички автомобили. Најнапред, во 1985 година, односно пред точно четири десетлетија е основан одделот „Мекларен Карс“, со намера работилницата да биде посветена исклучиво на изработка на друмски купеа. За производството на тие автомобили, најзаслужен е Гордон Мареј, кој пристигнал во Мекларен од Бребем, откако Рон Денис во 1986 год. му понудил работно место како технички директор во тимот од Формула 1. Токму Гордон Мареј сакал повторно да го заживее неостварениот проект „мекларен м 6 гт“. Својата намера му ја рас-

ИСТОРИЈА |

Брус Мекларен

кажал на тогашниот прв човек на компанијата, Рон Денис, и по неколку разговори работата тргнала по нагорна линија. Седум години подоцна, од таа ново основана работилница излегол моделот „ф 1“, најбрзото сериско купе во тоа време, со максимална брзина од неверојатни 386 км/ч. Според записите од фабриката, за време на тестирањата, прототип-возилото достигнало брзина од 391 км/ч. Сите овие брзински перформанси се добиени од атмосферски V12 мотор со зафатнина од 6,1 л, кој развива импресивни 627 коњски сили при 7.400 вртежи во минута. Основата на купето е монокок-кострукција изработена од јаглеродни влакна, која, замислете, тежи само 1.140 кг, иако во себе го сместува огромниот V12 мотор. Дури и менувачката кутија е со импресивни димензии, затоа што мора да го совлада и целосно да го искористи големиот вртежен момент од 650 Нм. Важно е да се напомене дека Мекларен не произведува сопствени мотори, туку ги нарачува од други производители. За моделот „ф 1“, компанијата нарачала V12 мотори од „БМВ“. Токму во ова купе може да се препознае филозофијата на големиот конструктор Колин Чепмен, „Поедностави, а потоа додади леснотија“. Неговата идеја е автомобилот да биде што е можно попросто изра-

ботен, со лесни материјали, за како краен резултат да се добие лесен автомобил кој е брз на правите делови од патеката, но и стабилен во свиоците. Колку е помала тежината толку е помала силата која сака да го исфрли автомобилот од свиоците, зборуваме за центрифугалната сила. Споматиот конструктор не е од јатото на Мекларен, туку е основач на тркачкиот тим „Лотус“ и производител на туристичките автомобили Лотус. Него го спомнавме затоа што тој е еден од основоположниците на филозофијата за лесна конструкција која важи еднакво и за тркачките, и за секојдневните автомобили. Со појавувањето на „мекларен ф 1“ светот доби уште еден сериозен производител на суперколи, а „староседелците“, како Ферари, Масерати, Ламборџини, Лотус, Бентли, Порше, Астон Мартин итн, добија вистински конкурент. И денес, познавачите на автомобилската индустрија зборуваат за овој автомобил со голема почит, истовремено оддавајќи признание и на Гордон Мареј, кој успеал да создаде врвно купе со својства невидени до тој момент. Сето тоа мајсторство на инженерите од Мекларен се должи на нивното големо искуство стекнато на тркачките патеки, вклучувајќи ја и најпрестижната класа, Формула 1. За величината на „мекларен ф 1“ сведочи и следниов податок: тркачката изведба „ф 1 гтр“ во 1995 год. учествувала на познатата трка на издржливост 24 часа Леман, во класата „гт 1“. Временските услови биле сè друго, само не поволни за една ваква, 24-часовна трка. Ветер и дожд ја покривале патеката Сарт, но „мекларен ф 1 гтр“, управуван од Масанори Секија, Јурки Јарви Лехно и Јаник Далмас, најдобро се снаоѓал и возел најбрзо на патеката. И тогаш се случило, нешто што никогаш потоа не се повторило. Прототиповите од класите „ЛМП1“ и „ЛМП2“, кои се далеку побрзи од класата „ГТ1“, доживеале вистински дебакл. Супериорно изработените „Мекларени Ф1 ГТР“ буквално им „зеле мерка“ на многу побрзите ривали. На трката учествувале седум возила „ф 1 гтр“, а дури пет од нив ја завршиле треката. Купето со стартен број 59, по 24 часа возење, прво стигнало на целта. За целата таа „лудорија“ да биде уште поимпресивна, треба да се нагласи дека тогаш „Мекларен“ за првпат учествувал на легендарната трка „24 часа Ле Ман“ и веднаш победил, со автомобил од класа која ни во најсмелиот сон не ја гледала победата, а не пак во реалност. Токму затоа, добрите познавачи на спортските автомобили со голема почит зборуваат за купето „мекларен ф1“ и за неговиот генијален конструктор Гордон Мареј.

Гордон Мареј покрај својот автомобил „гордон мареј т.50

11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

41

| ИСТОРИЈА

„Мекларен Ф1“ се произведувал во период од седум години, од 1992 до 1998 година, по што работилницата направила пауза од пет години. По тој, да го наречеме, одмор, „Мекларен“ во соработка со „Мерцедес“ започнал развој на ново купе. Оваа соработка претставувала продолжение на нивната заедничка работа во Формула 1, каде што „Мекларен“ го изработувал болидот, а „Мерцедес“ бил одговорен за моторот. Плод на оваа соработка бил моделот „Мерцедес-Бенц SLR Мекларен“, претставен пред светската јавност на Салонот за автомобили во Франкфурт во 2003 година. Спомнатото купе го краси рачно изработен V8 мотор со тежина од 232 килограми и зафатнина од 5,4 литри. Внатре се „кријат“ 617 коњски сили добиени со механички компресор поврзан со коленестото вратило, а целата сила се пренесува на задната оска преку петстепен автоматски менувач. По соработката со Мерцедес, Мекларен го лансира моделот „12 ц“ (2011 – 2014), по кој следуваат: „п 1“ (2013 - 2015), „650 с“ (2014 – 2017), „625 с“ (2015 - 2016), „675 лт“ (2015 - 2017), „540 ц“ (2015 - 2020), „570 с“ (2015 – 2021), „600 лт“ (2018 - 2021), „620 р“ (2019 - 2021), „720 с“ (2017 - 2023), „765 лт“ (2020 - 2023), „сена“ (2018 - 2020), „гт“ (2019 - ), „артура“, „750 с“, „гтс“, „солис гт“, „спидтеил“, „елва“ и „солус“. Да напоменеме дека овде се наведени само моделите, но не и нивните изведби и подмоделите. Меѓу сите овие модели, еден подобар од друг, и секој со нешто свое, посебно, мора да се издвои еден, м „сена“. Мекларен му го посвети овој модел на својот најголем и најтрофеен возач, легендарниот Аиртон Сена. Бразилецот ги освои трите шампионски титули (1988, 1990 и 1991 година) зад воланот на болидите на „Мекларен“. Кога Аиртон Сена го напушти тимот, тогашниот прв човек на екипата, Рон Денис, заплакал, што доволно зборува колку Сена бил дел од семејството „Мекларен“, како свое дете. До денешен ден „Мекларен“ останува доследен на својата филозофија, строго купе со две седишта. Постоји еден модел со конфигурација 2+2, но ваквите каросерии не спаѓаат во категоријата на автомобили со класични четири (или пет) седишта. Сепак, работилницата сместена во малото место Вокинг има намера да конструира SUV возило. Современите возачи сакаат да управуваат со автомобили во купе-облик, но со карактеристики на теренец и со многу коњски сили, а производителите им излегуваат во пресрет. Конкуренцијата веќе продава „сув“ модели, па „Мекларен“, за да не остане покусо, планира вакво возило да претстави во 2027 година. До засега, „Мекларен“ останува верен на својата традиција, производство исклучиво на спортски купеа со две седишта. Ќе видиме што ќе донесе иднината.

„Мекларен гт“ за најмладите

„Мекларен елва спидстер“

„Мекларен сена“

Денес „Мекларен“ е во сопственост на „Мумталакат Холдин Компани“ од Бахреин, фирма која поседува најголем дел од акциите, додека вториот мнозински акционер, „ЦЈВН Холдингс“ со седиште во Абу Даби, има многу помал удел. Големиот шеф Рон Денис, човекот кој ја разбра визијата на Гордон Мареј да го оствари сонот на Брус Мекларен за производство на туристички автомобил, во 2016 година го напушти „Мекларен“ поради несогласување со мнозинските акционери. Денес тој ја води својата фондација „ Дримчејсинг “, која им помага и менторира млади талентирани ученици, финансиски ги поддржувајќи. Виртуозот-конструктор Гордон Мареј го напушти „Мекларен“ во 2005 година и денес ја води својата компанија „ Гордон Мареј Дизајн “. И за крај, да потсетиме дека најновото од Мекларен е моделот „двојно в 1“, кој користи технологии позајмени од Формула 1.

• Жарко Атанасоски

Фабриката

42 11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

43

| СПОРТ

Светско првенство во Формула 1

ЗА КОГО ЅВОНАТ ЅВОНАТА? СО НЕКОЛКУ ПОБЕДИ ВО НИЗА НА МАКС ФЕРСТАПЕН, КАКО И НЕКОЛКУ ЛОШИ РЕЗУЛТАТИ НА ОСКАР ПЈАСТРИ КОЈ БЕШЕ ЛИДЕР НА ТАБЕЛАТА, ВО ФОРМУЛА 1 СЕ ВРАТИ РЕЗУЛТАТСКАТА НЕИЗВЕСНОСТ, ПА ЗА ПРВПАТ ВО ОВАА ДЕКАДА ДУРИ ТРОЈЦА ВОЗАЧИ СЕ КАНДИДАТИ ЗА ШАМПИОНСКИОТ ТРОН НА ЧЕТИРИ ТРКИ ПРЕД КРАЈОТ НА СЕЗОНАТА.

О

ткако заврши летната пауза, Макс Ферстaпен „вади максимум“ од своите можности и буквално се нема симнато од подиум, што му овозможи да ја преполови предноста на ривалите. Во Зандворт почна со второ место, следеа две победи во Монца и Баку, повторно второ место во Сингапур и уште една победа во Тексас и трето место во Мексико. Паралелно со ова, досегашниот цврст возачки тандем на Мекларен, престана да биде „бедем за ривалите“, бидејќи конкуренцијата во борбата за тронот си го направи своето. Дополнително, имаше и нејасни тимски одлуки (во Монца, Мекларен го замоли Пјастри да го пропушти Норис бидејќи загубил позиција заради лоша реакција на механичарите во боксот), а потоа во Баку Оскар излета во првиот круг. Пјастри водеше на табелата во текот на 15 последователни трки оваа година и најголемата предност од 34 бода пред Ландо Норис и 104 бода пред Макс Ферстапен ја имаше по трката за Големата награда на Холандија. Откако поради сплет на околности тој не се

44 11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

најде на подиумот на 4 трки по ред, во Мексико Ландо Норис со победата го презема водството во главниот пласман за 1 поен додека Макс Ферстапен е на дополнителни 35 зад Пјастри. Сето ова отвори простор за шпекулации дека Мекларен можеби го фаворизра Ландо Норис како прв возач на тимот, но истовремено циркулираа и нагаѓања дека шасијата на болидот на Пјастри е оштетена по излетувањето во Азербејџан и неговиот болид не е подготвен на исто ниво.

- Секој доказ, секое парче на податоци, секоја индиректна информација ни укажува дека немаме проблем со шасијата на Оскар по излетувањето во Баку, па немаме причини да се сомневаме дека има случај во тоа. Во историјата на Формула 1 многу се зборувало на оваа тема, но јас попрво би сменил некои други компоненти отколку шасијата, на пример подот или предното крило, но во реалноста постои ротација на извесни делови и тоа значи дека не секогаш ги имаме истите на возилото,- изјави првиот инженер на тимот, Андреа Стела.

- Се разбира дека испробавме повеќе различни нешта. Се чуствував како да зјапам во задниот дел на другите болиди, па ми беше тешко да проценам дали она што го менував во моето возење вродуваше со плод или не, - рече Пјастри од своја страна. Објаснувањето на Мекларен ги насочи сите критичари кон помалку познати теми со техничка позадина, кои во суштина укажуваат дека болидот бил брз на патеките во Тексас и Мексико, но далеку потежок за возење.

- Беше добро да докажеме дека го имаме најбрзиот болид. Но исто така тој треба да биде возен на специфичен начин, особено кога по-

СПОРТ |

крајот на минатата година. Сепак коментиравме дека Пјастри се подобрил, дека се изедначил во брзината со Ландо или дека станал уште побрз. Но дали навистина Пјастри се подобрил или само Ландо не бил во форма? Тој цело време зборува дека не е комфорен со болидот. Можеби Пјастри се задоволи со тоа. Кога единственото нешто што го правиш е да се бориш со својот тимски колега, можеби некогаш не притискаш до последниот лимит, не ја бркаш последната десетинка од секундата. Одеднаш стигнуваме во Баку и Макс почнува да победува во сите трки. И тогаш Ландо се издигна, сега вози побрзо и подобро отколку што возеше цела сезона.

КВАЛИФИКАЦИИТЕ СЕ КЛУЧНИ ЗА УСПЕХ ВО 2025 ГОДИНА!

стојат временски услови како во Остин, со жежок асфалт и пневматици што пролизгуваат, па начинот на кој што доаѓате до времето во еден круг е поприроден за Ландо, а помалку природен за Оскар. Во исто време не треба да заборавиме дека зборуваме за лидер во шампионатот кај возачите, а тој ја привршува само својата трета сезона во Формула 1. Стекнувањето искуство со ситуации како што имавме во Мексико и Тексас е всушност тоа што прави калибрација на тебе како возач. Во секоја сесија Оскар учи по нешто што треба да го направи. Тој треба да биде горд на себе за тоа како управува со ситуацијата бидејќи гледаме дека ги корегираа тие нешта во трките,- дополни во своето објаснување Андреа Стела.

- Поради некоја причина последниве трки бараа поинаков начин на возење, па она што функционираше во досегашните 19 трки одеднаш стана многу поразлично во овој дел од сезоната. Навикнувањето на тоа ми беше тешко и на некој начин значеше експериментирање. Возачкиот стил од последните неколку викенди не е особено природен за мене, па се обидувам да го искористам максимум што можам,- гласи помирливиот одговор на Оскар Пјастри. Но, поранешниот светски првак, Жак Вилнев, има поинаков став, чија логика е повеќе видлива во некои други спортови, а во овој случај оди во прилог на Норис.

- Некои екипи едноставно имаат просечна сезона, но кога ќе дојдат блиску до финалето или во плејофот, одеднаш стануваат најдобри. Зошто, со која причина? Па нели беа просечни цела сезона! А тимовите што дотогаш поведуваа на секоја средба, колабираат. Тоа се случува постојано. Ние не видовме екстремно фантастичен Ландо на почетокот на сезоната. Тоа не беше Ландо што го имавме на

Дури 14 од 20 гран-при трки во 2025-та година биле победени од истиот возач кој ја имал и пол позицијата. Експертите тоа го нарекуваат „визок степен на конверзија“, кој се изразува со 70% и е највисок во последната декада. Дури и во 2023та година, која што беше карактеризирана на еден возач и еден тим, не постои толку висок степен на конверзија на пол позициите во победи. За илустрација, најнискиот степен во оваа декада е забележан во 2019-та година и изнесува 38%. Овој податок ги враќа регулаторите на почетна точка затоа што и покрај настојувањата да го олеснат престигнувањето, всушност во 2025-та година е добиен поинаков ефект, кој што се смета дека произлегува од изедначеноста на поголемиот дел на екипите. За разлика од 2022-ра година кога беше намален ефектот на нечистиот воздух за болидите кои што се во позадина, сега повторно овие турбуленции стануваат тема на разговор поради отежнатите престигнувања.

11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

45

| СПОРТ

Но Пјастри не се издигнува, тој веќе бил на лимитот. И кога ќе дојдете до тоа дека морате да добиете 2 десетинки екстра, одеднаш наоѓате на проблеми во болидо кои не постојат. Знаете, кога возите во близина на лимитот, болидот е перфектен, лесно е, возиш и ги чуваш пневматиците. Кога одиш да бркаш чифт десетинки побрзо, па не можеш да го возиш болидот повеќе. Сè е погрешно, ти не знаеш зошто бидејќи го имаш истиот болид. Тој не е нешто многу променет, и нема причина да биде возен поинаку. Гумите се исти, повторно Пирели. Ни тие не се сменети. Понекоаш се помеки, понекогаш не се. Понекогаш патеката е потопла, и така натаму. Но тоа не се големи промени. Единствено што треба да се случи е тимскиот колега да е малку побрз и почнува сето ова дека всушност ништо не работи. Ти влегува во глава и ти стануваш побавен и побавен, почнуваш да измислувааш сетап што не постои. Се сомневаш во својот стил на возење. Ќе ја погледнеш телеметријата и ќе видиш дека тимскиот колега е една десетинка побрз во извесен свиок и дека треба да возиш поинаку, и тогаш ништо не оди како што треба. Сè што треба да направиш е да памтиш што си правел кога ти одело добро и да го подигнеш нивото - анализираше Канаѓанецот кој ја освои титулата во 1997 година. На крајот, што да се каже освен дека овие две трки во Тексас и Мексико освен по драмата околу шампионските игри, нема да бидат запаметени по акциите и маневрите во текот на самиот натпревар. Во Тексас ситуацијата беше дека Ферстапен водеше пред Норис, при што возачот на Мекларен два пати го престигна ривалот од Ферари во дуел за второто место, додека во Мексико, Ферстапен од петтото место успеа да дојде зад Норис и Леклер и да измести неколку други ривали како Хамилтон и Расел. Со други зборови, Ферари најде начин да се врати на подиумот, а тоа очигледно ја отежнува и борбата за титулата на останатите, бидејќи Леклер освојува значајни бодови и трофеи на трките во финишот на сезоната.

46 11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

- Последните четири трки не би требало да имаат проблематична конфигурација ниту за Ландо ниту за Оскар. Ние мораме да бидеме сигурни дека сме во ситуација да ги извадиме сите перформанси што се можни, како што тоа беше случај во Мексико (но не и во трките пред него). Во последните четири трки не постои причина да се мисли дека некој може да фаворизира еден или друг возач,инсистира Андреа Стела.

- Остануваме фокусирани на себе и нема да посветуваме внимание на буката од надвор. Оваа година победивме на 4 трки на кои што сакав да победиме. Првата беше во Бахреин заради нашите сопственици, втората беше во Монако, бидејќи Монако се важи за тројната круна и затоа што е Монако, а на крајот ги посакувавме и победите во Австралија и Британија бидејќи тоа се домашни трки на нашите возачи. Ако ме прашавте на почетокот на годината за тоа на кои трки би сакале да победиме, тоа ќе беше мојот одговор,дипломатски изјави Зак Браун, тимскиот шеф на Мекларен. Ландо Норис со 357 бода, само еден повеќе од Оскар Пјастри, влегува како лидер на табелата во завршницата на сезоната. Макс Ферстапен со 321 поен е единствениот кој има реални шанси да остане во трката за шампионскиот наслов до крајот, бидејќи веќе четвртопласираниот Џорџ Расел со 258 бода и петтиот Леклер со 210 бода – ќе ги изгубат и теоретските шанси по претстојното гран при во Бразил, освен ако не се случи чудо па тие да доминираат, а останатите да не освојат поени.

Математиките не се најбистри бидејќи освен четирите гран при трки, во Бразил и во Катар ќе има и спринт трка, додека Лас Вегас и Абу Даби остануваат „нормален“ распоред. Тоа носи дополнителна шанса, но прашање е за кого, бидејќи во сегашната ситуација навистина тешко може да се прогнозира кому тоа може најмногу да му донесе. • Александар Табаковски

ТЕХНИЧКИ ПРЕГЛЕД

ИЗВАДЕТЕ МЕЃУНАРОДНИ ДОКУМЕНТИ Меѓународна возачка дозвола ∙ Одобрение за управување со туѓо моторно возило Патничко осигурување ∙ Зелен картон ∙ АМСМ членски картички

02/3181-181

www.amsm.mk 11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

47

| СПОРТ

Светско првенство во Мото ГП

БЕЦЕКИ ЈА ДОКАЖА КЛАСАТА ИАКО БЕШЕ МЕЃУ НАЈБРЗИТЕ ВО ИНДОНЕЗИЈА И АВСТРАЛИЈА, БЕЦЕКИ ИМАШЕ ИЗЛЕТУВАЊЕ И КАЗНА КОИ МУ ГО РАСИПАА ПЛАСМАНОТ, ПА НА ТРКАТА ВО ПОРТУГАЛИЈА КОНЕЧНО „МУ СЕ ПОКЛОПИЈА КОЦКИТЕ“.

Р

астот на Априлија и наметнувањето како втор тим наспроти доминацијата на Дукати е тема која е актуелна цела сезона, а доби на тежина со трансферот на шампионот Хорхе Мартин во италијанската екипа, за нештата да се комплицираат со неговата повреда во претсезонските тестирања. Сепак, вториот возач на Априлија, Марко Бецеки, успешно се справи со притисокот и ја презема одговорноста покажувајќи борбеност на завидно ниво, со кое успеа да спречи потполна доминација на Дукати и браќата Маркез. На трката за Големата награда на Португалија, италијанскиот возач успеа да ја освои пол позицијата за спринт трката со време од 1:37.556, откако претходно Алекс Маркез беше побрз на првите слободни тренинзи. Педро Акоста со КТМ и Фабио Куартараро со Јамаха се најдоа на втората и третата позиција што беше комплетно изненадување, бидејќи Бањаја и Алекс Маркез беа најдобро пласираните возачи на Дукати на четврто и петто место. Сепак, Алекс Маркез успеа да ја однесе победата во спринт трката со една десетинка предност во однос на Акоста, односно шест десетинки во однос на Бецеки, а оваа тројка во своите најбрзи кругови возеше за цела секунда побрзо од сите останати на патеката. Бецеки поведе пред Акоста и Маркез, а откако се виде дека тие се во посебна конкуренција, останатите се откажаа од потерата.

48 11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

Акоста го презема водството во третиот од вкупно 12 круга, за еден круг подоцна и Алекс Маркез да го помине Италијанецот. Иако се обиде повеќе пати, Маркез го помина Акоста во деветтиот круг, за потоа да го брани првото место во финишот.

- Бев блиску до победата, а тоа значи дека работиме добро и јас не правам многу грешки. Тоа само ме прави подобар, продолжуваме. Се бориме против двата најсилни конструктори со она што го имаме на располагање. Се трудев некако да ги блокирам ривалите, се чини дека не загубив време при тие маневри. Ваквите тешки моменти само ме прават посилен,- коментираше Акоста кој беше на десетинка до првата победа. Но, главната трка во недела го врати Бецеки во центарот на вниманието. Овој пат, од првиот свиок па сè до целта, тој не го испушти првото место, додека Алекс Маркез уште еднаш успеа да го престигне Педро Акоста во борба за второто место.

- Бевме во можност да се подобруваме од ден во ден. Верував во проектот и имав доверба во моторот. Инженерите и целата фабрика во Ноале одлично си ја завршија работата. Точно е дека малку се намачив на почетокот, но потоа се подобрив. Поминавме долг пат, бевме со големо заостанување на зимските тестирања. Но, реков, се подобрувавме од ден во ден и момците во фабриката ги анализираа податоците. Тука на патеката, успеавме да

СПОРТ |

ЈАМАХА ЌЕ ТЕСТИРА И ОДЛУЧУВА ПО ВАЛЕНСИЈА Некогаш шампионскиот тим на Јамаха се бори да се врати во конкуренција за победи на трките од Мото ГП, но нивниот мотор кој има четири цилиндри во линија не е конкурентен наспроти V4 конфигурацијата на Дукати. Јапонскиот производител веќе има свој прототип со таква конфигурација, но првите тестови не донеле оптимизам во нивните редови. Како најверодостојни споредби се земаат двата настапи на тест возачот Аугусто Фернандез во Мизано (во септември) и во Сепанг (во октомври), при што немало знаци на прогрес.

- Според моите сфаќања, 99% е сигурно дека ќе се натпреваруваме со новата конфигурација на моторот во 2026 година. Тие 99% се поради тоа што можеби V4 има помалку перформанси, па возачите ќе сакаат да останат со старата конфигурација. Но, одлуката ќе биде на Јамаха,- изјавил првиот возач на тимот, Фабио Куартараро, кој треба да го тестира новиот мотор по трката во Валенсија, по што треба да уследи и одлуката за продолжување на соработката меѓу двете страни.

11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

49

| СПОРТ

МАРКЕЗ ЌЕ ДОЈДЕ ВО ВАЛЕНСИЈА КАКО ТУРИСТ Марк Маркез ја освои шампионската титула на четири трки пред крајот на сезоната, а потоа имаше незгоден пад во Индонезија каде што го повреди рамото, кое претходно го имаше оперирано четири пати и поради кое долго отсуствуваше од патеките. Во изјава за шпанскиот весник „Ас“, официјалниот доктор на Мото ГП објаснил дека старата повреда не е повлијаена, но дека е потребно време за телото да се регенерира, па за враќање во седлото ќе се чека до стартот на претсезонските тестирања.

- Тој направи тоа што мораше да го направи, бидејќи таа повреда не е нималку лесна. Неговото рамо веќе било четири пати оперирано и тој ќе се врати кога ќе биде 100% подготвен. Претходната повреда не е повлијаена, но заменет е еден штраф. И другата коска има своја историја. Работата не е во помалку или повеќе сериозност на повредата, туку дека рехабилитацијата мора да биде направена трезвено. Тој донесе одлука која и јас би ја донел,- рекол Д-р Анхел Шарте, појаснувајќи дека неговата рака морала да биде фиксирана четири седмици по операцијата. - Тој ќе дојде во Валенсија како турист, а оваа пауза ја заслужи со тоа што имаше извонредна сезона!

50 11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

го подобриме моторот и колку повеќе возев, толку подобро го запознавав. Ни недостига уште нешто, на некои патеки имаме потешкотии, па секој викенд почнуваме од нула. Засега ни оди добро и верувам дека можеме да продолжиме како досега,- изјави Бецеки по триумфот во Портимао. На една трка пред крајот на сезоната Бецеки се етаблираше на третото место во генералниот пласман, зацврстувајќи го водството пред Франческо Бањаја од фабричкиот тим на Дукати. Марк Маркез има 545 бода на првото место, додека неговиот помлад брат е второпласиран со 445 бода. Бецеки има 323 поени, односно водство во 35 бода во однос на ривалот кој е со 288 бода. Се чини дека последната трка во Валенсија ќе биде битна само за четвртото место во генералниот пласман, бидејќи Педро Акоста на петтата позиција има само три бода помалку од Бањаја. Последното гран при за оваа сезона е закажано за 16 ноември оваа година. • Александар Табаковски

Колумна своерачно

АЛЕКСАНДАР ТАБАКОВСКИ

ЗАСЛУГА НА КРАЈОТ ОД ГОДИНАТА ВООБИЧАЕНА ПРАКСА Е ДА СЕ СУМИРААТ ПОСТИГНУВАЊАТА И ДА СЕ ОЦЕНУВА ДАЛИ БИЛЕ ОСТВАРЕНИ ОЧЕКУВАЊАТА, ИЛИ ,ПАК,,ШТО ПРЕСУДИЛО ВО БОРБАТА ЗА ШАМПИОНСКИТЕ ТИТУЛИ.

О

на што го видовме во Формула 1 беше класичен пример на сезона во која тројца возачи имаа свои „пет минути“ и секоја евалуација станува потешка за елаборирање и докажување на заслугите. Факт е дека Мекларен доминираше во сезоната, но Ландо Норис и Оскар Пјастри не беа во целост доминантни, ниту покажаа ниво на извонредност кое би дало сјај на нивната шампионска кампања. Пјастри ја започна сезоната со откажување во трката за Големата награда на Австралија, негово домашно гран при, каде што од следната сезона ќе има и трибина со неговото име. Тоа не беше единствено разочарување, затоа што во текот на годината имаше уште неколку, како стартот на трката за Големата награда на Азербејџан и спринт трката во Бразил. Со ова не сакам да кажам дека другите актуелни возачи или поранешни шампиони немале вакви киксеви, ниту пак да го осудам младиот Пјастри за нешто повеќе од недоволно искуство. Грешки им се случуваат и на најдобрите, но на крајот кога се сумираат резултатите тоа е оној индекс кој покажува дали „дозволената граница“ била надмината или не. Ако тие грешки придонеле титулата да биде изгубена или „подарена“ на конкурентите, тогаш нема зошто да се плетат другите теории за заговор и форсирање на возачите од страна на екипата. Но, не е дека Ландо и Макс се „ангелчиња“. Токму Норис не освои бодови во Канада и Холандија, а во Баку го има единствениот финиш во сезоната кој е во бодови, но без трофеј од подиумот. Судирот во болидот на тимскиот колега во Монтреал е подеднаквa бламажа како и некои од грешките на Пјастри, додека Холандија беше „чист малер“, односно дефект на моторот кој не може да му се стави „на душа“. Во Азербејџан, лошиот пласман се должеше на лошите квалификации и неможноста да се престигнува, но сепак, бодови беа освоени.

Ферстапен своите лоши моменти ги проживеа во движење, односно со чифт лоши пласмани кога болидот не беше на ниво на борба за титула, а тоа се виде со шестото место во Бахреин, но најголем кикс дефинитвно е туркањето со Расел во Барселона што му донесе казна од 10 секунди на крајот, по што остана со еден поен. На трката во Австрија беше елиминиран од Антонели кој ја прифати вината и се извини, додека во Унгарија повторно се соочи со лоши перформанси, слаби квалификации и само два бода. „Преродбата“ која се случи по летната пауза му донесе победи за почит, но Бразил го потсети дека лошите викенди доаѓаат ненајавено, па во Сао Паоло ја спасуваше ситуацијата во главната трка, откако „потона“ во спринтот и во квалификациите. Сето ова е реалност и во минатото во Формула 1 се наградуваа најдобрите пласмани, на пример во времето на дуелите Сена и Прост, во игра беа 11 најдобри пласмани од 16 трки. Дури еднаш Сена успеа да биде светски првак со помалку бруто бодови од Прост, но со подобри 11 пласмани со што ја поништи тактиката на Французинот за „собирање поени“ и каскање зад тимскиот колега по 30-40 секунди. Но, додека Мекларен сè уште (поточно 30 години по тие дуели) мака мачи со односите меѓу возачите кои сакаат да се борат за титулата, Ферстапен го нема тој проблем во тимот кој му овозможува да биде неприкосновен лидер и без внатрешна конкуренција. Има уште три гран при викенди до крајот, па цртата ќе биде подвлечена. Вообичаено е да се гледа кон иднината, но сепак, потсетување од минатото може да годи за да бидат направени вистинските нешта и да бидат избрани вистинските одлуки. •

11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

51

| СПОРТ

Extreme E – Збогум / Extreme H – Добредојде

ЕКОТ НА ПОСЛЕДНАТА ТРКА EXTREME E ДОНЕСЕ МНОГУ НОВИНИ ВО СВЕТОТ НА МОТОСПОРТОТ. ПРОМОВИРАШЕ РОДОВА ЕДНАКВОСТ, ПОКАЖА КАКО МОТОСПОРТОТ МОЖЕ ДА ПОМОГНЕ ВО РЕШАВАЊЕ НА ПРОБЛЕМИТЕ НА ЖИВОТНАТА СРЕДИНА И ОСТАВИ ПЕЧАТ КАКО ШАМПИОНАТ ВО СВЕТОТ СО НАЈНИСКА ЕМИСИЈА НА ЈАГЛЕРОД ДИОКСИД.

П

осле повеќе од година молк, работите се придвижија. Шампионатот со звучното име EXTREME конечно пушти глас. Бездната што се отвори пред електричниот Extreme E, откако беше донесена одлука силите на целата организација да се насочат кон новиот водороден Extreme H, конечно дојде време да се затвори. Со затворањето на бездната се затвора и поглавјето наречено Extreme E 2021/2025. Барем така е, според организаторот, компанијата Extreme Е Limited, предводена од основачот и извршен директор Алехандро Агаг. Меѓутоа, во целост не би се согласиле со ознаката 2021/2025, сигурно не со 2025. Зошто? Затоа што Extreme Е започна во 2021, но не ја заврши ниту сезоната 2024. Односно, по само 4 од вкупно 10 трки што требаше да се возат за да се оформи сезоната 2024, шампионатот беше запечатен. Точка. Ниту збор од организаторот за судбината на Extreme E, освен помпезно најавуваниот Extreme H. И сега, по цела година неизвесност, доаѓа на цел глас најавувано „заглавје“ за крај на шампионатот Extreme E 2021/2025. Секако, ништо не се случи ниту во текот на оваа 2025 година, барем не што се однесува на Extreme E. И одеднаш, се случи една, би ја нарекле, трка за збогување, со која во исто време се стави крај на Extreme E и се промовираше Extreme H, поддржан од FIA. И сега, по сите овие збиднувања, доколку Extreme Е Limited и Алехандро Агаг милуваат да го наречат Extreme E 2021/2025, тогаш нека им биде.

52 11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

ЗБОГУМ ЗА EXTREME E 2021/2025!

Extreme E е шампионат кој донесе многу новини во светот на мотоспортот, новини кои вредат да бидат спомнати. Воедно, покажа како една дисциплина од мотоспортот може да помогне во решавање на дел од проблемите со кои се соочува животната средина на оваа планета. А што е уште поважно, успеа да биде гласноговорник кој ја поткрене свеста за овие проблеми меѓу луѓето на глобално ниво. Секако, ново создадениот Extreme H продолжува по овие стапки. Но да се навратиме на достигнувањата кои го обликуваа Extreme E како уникатен глобален предизвик.

Extreme E беше првиот шампионат кој ја промовираше родовата еднаквост и токму затоа привлече значителна публика од понежниот пол. Концептот на тим составен од еден машки и еден женски возач се покажа како исклучително интересна приказна. А бидејќи, за првпат, трките се емитуваа во живо преку видео канал на YouTube и можеа да се следат во реално време, глобално публиката беше поделена во сооднос 60% наспроти 40% во корист на мажите. Поделба на гледаност што досега не ù успеала на ниту една друга мотоспорт-дисциплина на планетата Extreme E е шампионат со најниска емисија на јаглерод во светот на мотоспортот. Покрај електрични тркачки возила Odyssey 21, користени се водород и горивни ќелии за напојување на падокот со електрична енергија, а транспортот на целиот караван се врше исклучиво со брод одеднаш и целосно.

Extreme E е првиот и единствениот шампионат кој досега се грижел за животната средина преку директна вклученост во локалните проекти на местата каде се одржувале трките, како и преку запознавање на светот со овие проблеми преку медиумски кампањи, емисии и објави. Дел од овие проекти се: садење на садници од др-

СПОРТ |

вото мангрова кое расте во солена вода, во Сенегал, поддршка на проектот за зачувување на Амазон во Бразил, помош за враќање на популацијата на дабарот во Шкотска, зачувување на коралните гребени во Саудиска Арабија, спасување на морската трева на Сардинија која се смета за најголем „заробувач“ на јаглерод диоксид и еден од најзначајните производители на кислород на светот.

Extreme E во три и неполни четири сезони запиша вкупно 26 трки. На овие 26 трки, победите ги однесоа дури 16 различни возачи. Од овие 16 различни возачи, 9 се мажи, а 7 се жени. Најтрофеен возач е Јохан Кристоферсон со 10 победи, додека возачот кој најчесто се нашол на победничкиот подиум е Микаела Алин-Котулински со дури 16 пласмани на подиумот. Низ шампионатот на Extreme E поминале 18 различни тимови со 43 возачи од 16 држави. Меѓу нив учествубале едни од најголемите имиња во светот на мотоспортот, легендарниот возач и шампион во рели, Карлос Сајнц, деветкратниот светски шампион во рели Себастијан Леб, осумкратниот светски шампион во рели-крос Јохан Кристоферсон, светскиот RX шампион Тими Хансен, како и шесткратниот американски шампион во рели Тревис Пастрана, кој воедно е и шампион во Nitrocross и има и 11 златни медали од X-Games. Да ја споменеме и Јута Клајншмит, првата жена која победила на релито Париз – Дакар.

Extreme E конечно официјално беше затворен како шампионат, на начин на кој и доликува, со уште една последна трка што со нетрпение се очекуваше уште од септември 2024 година. Всушност, токму со оваа трка Extreme E ù кажа збогум на глобалната публика и ја искористи можноста да ја насочи кон новоформираниот шампионат Extreme H. ДOBРЕДОЈДЕ EXTREME H! Последната трка од Extreme E и првата од Extreme H се одржаа во Саудиска Арабија, во близина на новоизградениот град Кидија, град кој според визијата на раководството на државата, е првиот град на светот изграден за натпревари, игри и забава. Визијата за градот Кидија е на едно место да се обединат забавата, спортот и културата во средина каква што светот досега не видел. Кидија е изграден во близина на Ријад, главниот град на Саудиска Арабија, и е сместен на планинскиот масив наречен Туваик. Градот изобилува со стадиони, водни паркови, тркачки патеки, концертни сали и тематски паркови. Токму подножјето на планината Туваик се покажа како идеална локација за поставување на патеката за тркачките теренци на Extreme. Возачите дури и се согласија дека станува збор за најдобрата теренска патека на светот. Таму, водородните Pioneer 25 го доживеаја своето „огненото крштевање“, додека електричните

Odyssey 21 за последен пат се соочија со директни дуели што доведоа до големото финале и до последните победнички парови во Extreme E. За збогум, во првата трка во Кидија, во големото финале на Extreme E, победата ја однесоа најтрофејните возачи во шампионатот, Микаела Алин-Котулински и Јохан Кристоферсон од тимот Kristoffersson Motorsport – KMS, додека нивните најголеми конкуренти, Хеда Хосас и Оле Кристијан Веиби од тимот Even Operated by KMS завршија на второто место. Во втората трка, во големото финале, победата им припадна на Кејти Мунингс и Андреас Бекеруд од тимот Hansen Motosport, а второто место го освоија Моли Тејлор и Кевин Хансен од новиот саудиски тим Jameel Motorsport, кој ќе се натпреварува и во Extreme H. За добредојде, првата трка со која Extreme H му се претстави на светот ги внесе Моли Тејлор и Кевин Хансен од саудискиот Jameel Motorsport во историјата на мотоспортот, како први победници во првиот водороден шампионат поддржан од FIA. Во втората трка победата отиде во раце на Тимо Шнајдер и Клара Андерсон од тимот на Carl Cox Motorsport. Шнајдер и Андерсон повторно се обединија под капата на тимот на Carl Cox во обид да докажат дека се победничка комбинација која ќе атакува кон титула уште во првата сезона. Ова еднократно шоу на Extreme E и Extreme H, во најзабавниот град на светот, беше токму она што требаше за да се затвори вратата на електриката и да се отвори вратата пред водородот. Од организацијата на Extreme се очекува наскоро да биде објавен календарот на трки во Extreme H во следната сезона. А додека го очекуваме календарот, во нашите наредни текстови ќе се посветиме на тимовите и на технологијата што стои зад единствениот тркачки автомобил во светот задвижуван со водород.

• Љубомир Анастасовски

11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

53

| СПОРТ

СПОРТ |

Светско првенство во Формула Е

СИТРОЕН ЌЕ ДЕБИТИРА ВО ФОРМУЛА Е ГРУПАЦИЈАТА СТЕЛАНТИС ОДЛУЧИ ДА ГО ПОВЛЕЧЕ МАСЕРАТИ ОД СВЕТСКОТО ПРВЕНСТВО НА ФОРМУЛА Е И ДА ГО РЕБРЕНДИРА ТИМОТ ВО СИТРОЕН.

С

лично како во Формула 1, во Формула Е ќе се вози последната сезона со сегашниот пакет правила, што воедно значи последна сезона за болидите од таканарачената „генерација 3“, бидејќи во 2026/27 година ќе дебитира „генерација 4“. Најголемите промени доаѓаат со повлекувањето на два тима: Мекларен и Масерати. Во првиот случај, замена нема да има, па некогаш шампионскиот тим (тогаш во сопственост на Мерцедес) сега ќе се повлече од ова првенство и ќе се посвети на трките на издржливост (WEC). Мекларен по заминувањето на Мерцедес користеше технологија од Нисан, но за разлика од јапонскиот тим кој лани ја освои титулата, немаше големи успеси. Наспроти ова, Масерати три сезони се издигнуваше во Формула Е, но сега ќе се ребрендира во Ситроен. Во минатото, Ситроен во своите спортски активности постигнуваше големи успеси, па зад нив се освоени светски шампионски титули во рели (WRC) и во трките со туринг возила (WTCC). Возачката двојка која ќе настапува за тимот е составена од поранешниот светски првак во Формула Е, Жан Ерик Верње, наспроти двократниот светски вице-шампион од последните две сезони, Ник Касиди. Според актуелните правила, болидите од „Генерација 3“ имаат минимална тежина од 859 килограми (вклучувајќи го и возачот), а електричниот погон овозможува максимум од 350 киловати, што е еквивалент на 470 коњски сили. Забрзувањето од 0 до 100 километри на час е само 1,86 секунди и крајна брзина од 320 километри на час. Техничкото решение предвидува два мотори (напред и назад) кои енергијата ослободена од сопирачките ја конвертираат за повторна употреба, при што се проценува дека околу 50% од употребените киловати во трките доаѓа од обновената енергија.

54 11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

- Правиме нешто повеќе од обичен дизајн на болид, ја воскреснуваме страста на Ситроен во еден од највизионерските шампионати на светот,- гласи изјавата на првиот човек за моторспорт во Стелантис, Жан Марк Фино. Тимски шеф на Ситроен ќе биде Сирил Блез, кој има долго искуство во Формула Е како инженер за трка на возачите Лукас ди Граси и Максимилијан Гунтер, а на лидерската позиција е поставен уште во годините кога го предводеше Масерати. Не е соопштено дали Ситроен комплетно го има откупено тимот, кој во ерата на Масерати беше „позајмен“ од Вентури Рејсинг, или пак соработката е продолжена во нова форма, бидејќи е најавено дека сите нешта, од електромотори, акумулатори и софтвер ќе бидат произведени во рамки на тимот. Со ова, покрај Нисан и Ситроен, во Формула Е ќе има најмалку четири производители кои ќе снабдуваат една или повеќе екипи, при што минативе години доминираа Порше и Јагуар. Календарот за новата сезона предвидува 17 трки, од кои 12 се „дуплекс“, односно составени од две трки на истата локација.

• Александар Табаковски

КАЛЕНДАР ЗА 2025/2026 06.12 – Сао Паоло, Бразил 10.01 – Мексико Сити, Мексико 31.01 – Мајами, САД 13.02 – Џеда, Саудиска Арабија 14.02 – Џеда, Саудиска Арабија 21.03 – Мадрид, Шпанија 02.05 – Берлин, Германија 03.05 – Берлин, Германија 16.05 – Монте Карло, Монако 17.05 – Монте Карло, Монако 20.06 – Санја, Кина 04.07 – Шангај, Кина 05.07 – Шангај, Кина 25.07 – Токио, Јапонија 26.07 – Токио, Јапонија 15.08 – Лондон, Велика Британија 16.08 – Лондон, Велика Британија

СПОРТ |

WRC – Рели на Централна Европа

ШАМПИОНСКАТА КРУНА ПОВТОРНО ОДИ ВО ЈАПОНИЈА

TOYOTA Е НОВ СВЕТСКИ ШАМПИОН ВО РЕЛИ И ТОА ПЕТПАТИ ЕДНОПОДРУГО. ОВАА ТИТУЛА Е ДЕВЕТТА ЗА ЈАПОНСКИОТ ПРОИЗВОДИТЕЛ И СО НЕА TOYOTA ГО НАДМИНА CITROEN ПО ВКУПНИОТ БРОЈ ПОБЕДИ ВО СВЕТСКИОТ ШАМПИОНАТ ВО РЕЛИ.

11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

55

| СПОРТ

С

лично како и минатата година, релито на Централна Европа можеше да предочи две опции, да ја кристализира трката за шампионска титула меѓу возачите или уште повеќе да ја заплетка. И како по непишано правило се случи второто. Со преостанати два настана до крајот на сезоната разликата во бодови меѓу водечката тројка Еванс, Рованпера и Ожие се намали уште повеќе. Се очекуваше дека Ожие, како лидер во шампионатот, е во совршена положба да доминира на ова рели што се вози низ Австрија, Германија и Чешка, односно дека ќе освои победа по оние во Парагвај и Чиле. Но не се случи тоа. Му се повтори речиси иста ситуација како лани и победи Рованпера. Поради тоа, неизвесноста продолжува. Меѓутоа, само кога станува збор за титулата меѓу возачите. Во однос на производителите ситуацијата е кристално јасна. Toyota е новиот светски шампион во рели и тоа петпати едноподруго. Оваа титула е вкупно деветта за јапонскиот производител и со неа Toyota го надмина Citroen по вкупниот број победи во Светскиот шампионат. Францускиот производител има вкупно осум титули, но затоа Lancia има вкупно 10 титули и сè уште го држи рекордот. Исто така, Lancia држи рекорд и по број на последователни титули или вкупно шест, додека Toyota и Citroen се изедначени по ова прашање и имаат по пет титули едноподруго. На Toyota ù недостасува една титула за да се изедначи со Lancia и уште една за да биде предводник во историјата на релито. Цел што несомнено јапонскиот производител ќе се стреми да ја достигне во следните две сезони.

56 11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

Ситуацијата е многу позаплеткана меѓу возачите. Во ова рели Ожие, Еванс и Рованпера влегоа со дваесетина бода разлика меѓу нив. Ожие по победата во Чиле беше на врвот на пласманот со 224 бода, Еванс имаше 222 бода, а Рованпера 203 бода. Не се исполнија очекувањата дека Ожие ќе го добие релито на Централна Европа. Победи Рованпера и со тоа сосема се смени сликата во шампионатот за возачи. Еванс кој заврши втор и освои по 4 бода од неделната агенда Super Sunday и брзинскиот испит Wolf Power, повторно се искачи на врвот на пласманот со вкупно 247 бода. Иако Ожие се откажa, сепак искористи најмногу од Super Sunday и Wolf Power, вкупно 10 бода. Oд релито на Централна Европа замина како втор во пласманот со вкупно 234 бода. Иако победи, Рованпера не сакаше да ризикува последниот ден и од Super Sunday и Wolf Power освои по 3 бода. Според бодовите во генералниот пласман е изедначен со Ожие, односно и двајцата имаат по 234 бода. Но бидејќи Французинот има две победи повеќе, Рованпера се најде на третата позиција. Вкупно 13 бода ја делат водечката тројка со две релија до крајот на сезоната. И со оглед на неизвесноста на релито како дисциплина само по себе, очигледно нè очекува интересна завршница на сезоната. Стартувајќи прв Ожие веднаш стана предводник на ова рели. Тој го доби првиот брзински испит во четврток навечер со кој се отвори релито на Централна Европа. Но веќе на следниот испит истата вечер Рованпера се истакна. Сепак, Ожие остана во водство. Само 1,6 секунди го делеа од Рованпера во очекување на првиот полн натпреварувачки ден. Петокот наутро Ожие продолжи со силно темпо, но не ризикуваше. Според него, да се стартува прв во условите што доминираа на патеките низ Централна Европа не е идеална позиција. Ситен дожд, паднати лисја, па дури и песок и прав бараа зголемена внимателност. И додека Нојвил, Еванс и Рованпера се менуваа како победници на брзинските испити, Ожие остана прикриен. Но, сепак, на крајот на денот го задржа водството, иако минорните 0,6 секунди пред Рованпера не дозволуваа олабавување.

СПОРТ |

Притисокот беше евидентен. Но искусниот Еванс ја запечати водечката тројка составена од екипажи на Toyota. Танак заврши четврти, Катсута петти, а Фурмо шести. Еванс поради казната од 5 секунди денот го почна од осмо место. Казната ја доби бидејќи претходниот ден удри во балите сено што формираа шикана. Овој прекршок се води како кратење на патека и за него следува казна. Напредокот од осмо до трето место го претвори во јунак на денот. Се чинеше дека асфалтот повеќе му годи на Рованпера отколку на Ожие. Покрај трите испити во петок, тој го доби и првиот во саботата утро и со него го презеде водството од тимскиот другар. Мала, но значајна предност доби младиот Финец, а Ожие се најде во позиција да надоместува време. Веќе на вториот испит од денот ситуацијата се кристализира. Ожие беше исфрлен од игра. Излета во десен свиок при полна петта брзина и удри во дрво. Силината на ударот измерена на околу 10G го откорна предното лево тркало на автомобилот и за него играта заврши. Причина за излетувањето, според Ожие, е издишан преден лев пневматик што сензорот за притисок не го детектирал и не предупредил со сигнал на инструментите во кокпитот. Затоа загубил контрола над автомобилот. За среќа, Ожие и совозачот Ландаи излегоа неповредени од овој сериозен удар. По немилиот настан на тимскиот другар Рованпера можеше полесно да дише. Еванс, кој ја наследи втората позиција, веќе заостануваше 38,4 секунди. Со таква предност на Рованпера му беше лесно да ја контролира ситуацијата од врвот. Не ризикуваше и го заврши денот со солидна предност од 36,3 секунди пред Танак. Токму така. Танак го престигна Еванс и успеа да му побегне на Велшанецот за 8,4 секунди. Еванс мораше да се задоволи со трето место. Четири брзински испити во недела го делеа Рованпера од нов успех. Иако не победи на ниеден од нив, со контролирано возење стигна до третата победа годинава. Победа што го врати во трката за титула. Со Кале славеше и Еванс кој на последниот испит успеа да го надмине Танак и да му го земе второто место, за солидни 5,6 секунди. Естонецот мораше да ја прифати третата позиција, со што дополнително се оддалечи од борбата за титула. За него сега шансите се само теоретски. Подеднакво како и за неговиот тимски другар и актуелен шампион Тиери Нојвил, за кого релито на Централна Европа заврши со страшен удар во ограда на мост.

Релито на Централна Европа уште еднаш ни ја предочи апсолутната доминација на Toyota годинава. Посебно на асфалт. Подлога на која Toyota неочекувано е значително подобра од Hyundai. Чакалот покажа дека силите се поизедначени, сепак, повторно предноста оди кај Toyota. Доказ се 11 победи од 12 настани, ретка доминација што можеби нема да се повтори во годините, па дури и децениите што доаѓаат. Ако се земе предвид дека на репертоар се уште две настана, рели на Јапонија што се вози на асфалт и рели на Саудиска Арабија што се вози на мешана подлога од чакал и песок. Останува да видиме како ќе се покаже Toyota на овие два настани. Но очекувањата се високи со оглед дека дури тројца возачи од тимот се борат за титула. Секако, Toyota веќе ја освои шампионската титула и затоа збиднувањата во тимот целосно се насочени кон возачката тројка што се бори за титула, а ја делат само 13 бода. Иако станува збор за тимски другари, тимот на Toyota создаде атмосфера на олабавеност во која Еванс, Ожие и Рованпера не чувствуваат дека се борат еден против друг, туку дека се борат против штоперица. Нема љубомора, нема непријатни моменти. Толку позитивна атмосфера во полн спортски дух се должи на искусните шефови на тимот Јари-Мати Латвала и Јуха Канкунен. Како поранешни возачи тие најдобро знаат како е да си им во кожа на Еванс, Ожие и Рованпера во овие моменти. Затоа им дадоа одврзани раце во трката за титула со благослов: Нека победи подобриот! • Љубомир Анастасовски

11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

57

| СПОРТ

Кале Рованпера

СТРЕМЕЖ КОН ИСПОЛНУВАЊЕ СОН СВЕТСКИОТ ШАМПИОНАТ ВО РЕЛИ И СЕТА МАШИНЕРИЈА ШТО СЕ ВРТИ ОКОЛУ НЕГО ДОБИЈА НЕОЧЕКУВАНА ВЕСТ ЗА ЗАМИНУВАЊЕТО НА КАЛЕ РОВАНПЕРА И НЕГОВАТА ОДЛУКА ДА СЕ ОБИДЕ ВО ТРКИТЕ СО ФОРМУЛА.

К

але Рованпера, вистинскиот вундеркинд во светот на релито, си заминува од Светскиот шампионат во рели. Сигурно ова е најнеочекуваната, а можеби и најголемата и најконтроверзната вест во светот на мотоспортот. Факт е дека младиот Финец, 25 години, остави голема трага во повеќе од седумдецениската историја на светското рели. Во 2020 година на релито на Шведска, на возраст од 19 години, заврши трет и стана најмлад возач во Светскиот шампионат во рели што се искачил на подиум. Во 2021 година, на возраст од 21 година, на релито на Естонија стана најмлад возач што победил на рели од светскиот шампионат. Подемот на Рованпера доживеа кулминација во 2022 година кога со шест победи од 13 настани на 22-годишна возраст стана најмлад светски шампион во историјата на релито. Рекорд што дотогаш го држеше легендарниот Колин Мекре. Тој во 1995 година стана светски шампион на 27-годишна возраст. Шампионската титула Рованпера ја одбрани во 2023 година и на 23-годишна возраст стана најмлад двократен шампион во WRC со две титули едноподруго. Рекорди за кои веруваме дека уште долго нема да бидат надминати во Светскиот шампионат во рели. Меѓутоа, бремето на големиот успех на толку млада возраст го зеде својот данок и Кале Рованпера во 2024 година побара одмор од тимот на Toyota Gazoo Racing. Односно исто како и неговиот тимски другар и осумкратен светски шампион Себастијан Ожие возеше сезона со делумен ангажман.

58 11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

Очигледно е дека одморот на Рованпера му беше потребен за да се престрои, но и да проба нови нешта. Скокотот на тркачките патеки почна да го привлекува. Во оваа сезона на одмор Рованпера имаше можност на тркачката патека Red Bull Ring да седне во кокпит на болид од Формула 4 и од Формула Renault 3.5, додека за ултимативниот тест го чекаше болидот Red Bull RB8 од Формула 1 од сезоната 2012 со кого сврти дури 50 круга. Рованпера се натпреваруваше и во серијата Porsche Carrera Cup Benelux која ја сочинуваат шест трки. Сезоната ја заврши на четврто место со три победи од четири извозени трки, другите две ги пропушти поради ангажманот во WRC. Се бореше и со најдобрите јапонски дрифтери атакувајќи на планината Иваки, во најпознатиот дрифт дуел на Јапонија. Овој настан организиран од Toyota беше од промотивен карактер, но Рованпера, зад волан на Toyota GR Corolla, успеа да го покаже своето дрифтерско умеење спроти најдобрите во оваа дисциплина од мотоспортот, качувајќи се низ точно 69 свиоци, колку што има до врвот на планината. Овој настан не е избран случајно. Бројот на свиоците кон врвот на планината Иваки одговара со бројот што Кале го има избрано како свој натпреварувачки број и го носи на автомобилот во WRC. Постигнувањето голем успех на рана возраст отвори нови врати за младиот Финец. Што е со другите дисциплини од мотоспортот? Зошто да не се пробаат и тркачките патеки? Тука се трките на издржливост, формулите и, секако, ултимативната Формула 1. Зошто да не се биде шампион и во Формула 1? Прашање што го предизвикува младиот врвен возачки талент. Откако на почетокот на август годинава го освои домашниот настан, релито на Финска, а верните навивачи, па и од пошироката јавност во земјата го третираа како крал, успех по кој копнееше седум години, за Рованпера целосно беа исполнети барањата во поглед на релито. На релито на Финска годинава Кале Рованпера

СПОРТ |

и неговиот возач Јоне Халтунен поставија рекорд за највисока просечна брзина постигната на едно рели во историјата на шампионатот. Кале Рованпера соопшти дека се повлекува од релито и сака својот возачки талент да го насочи кон трките во Формула. Како да кажува дека тргнува по титула во Формула 1. Секако патот кон еден олку голем сон ќе биде долг и трнлив, но Рованпера има време. И што е најважно има целосна поддршка од својот тим Toyota Gazoo Racing и од големиот шеф на Toyota, Акио Тојода. Веќе е договорено. Следната сезона во 2026 година ќе вози во шампионатот на јапонската Супер Формула. Шампионат што се смета за втор најбрз тркачки натпревар на светот, веднаш зад Формула 1. Поддршката од Toyota е логична бидејќи заедно со Honda се единствени снабдувачи на мотори во шампионатот. Оваа серија се смета за одличен старт и учебник на патот кон Формула 1. Големите имиња на кралицата на мотоспортот Михаел Шумахер и Еди Ирвајн, па дури и сегашните возачи Пјер Гасли кој вози за Alpine и Лијам Лосон кој вози за Red Bull биле дел од јапонската Супер Формула, како преоден чекор пред влез во Формула 1. Сето ова личи на магична приказна за менување на возачката дисциплина на Рованпера, но дали реално може да се очекува титула и во Формула 1? Да се потсетиме на славната изјава на големиот Михаел Шумахер кој бил воодушевен по едно возење како совозач во рели автомобил од врвна категорија: „Ова е најимпресивното нешто што ми се случило некогаш. Сигурен сум дека тој може да го прави тоа што го правам јас, но мислам дека јас никогаш нема да можам да го направам тоа што го прави тој.“ Веруваме дека овие зборови секогаш ќе стојат како одговор на дилемата: што ако возачите од рели ги сменат местата со оние од Формула 1 или обратно. Воедно ќе стојат како вечен предизвик пред возачите во Светскиот шампионат во рели да се пробаат во Формула 1. Најверојатно тоа го поттикнал огнот во Рованпера.

Факт е дека досега сме виделе како возачи од Формула 1 се обиделе во рели, но ниеден возач од рели не целел толку сериозно кон Формула 1. А притоа да биде поддржан од сериозен производител подготвен да инвестира и да ја истурка работата докрај. Јасно е дека во Toyota веруваат во Рованпера и затоа има целосна поддршка. Дури и шефот на тимот во рели, Јари-Мати Латвала, ја прифаќа одлуката на Рованпера со воодушевување. Според Латвала, со оглед дека Кале постигнал огромен успех во рели на рана возраст, природно е младиот талентиран возач да посака нов предизвик и да се обиде да го оствари. Со причина Латвала го бодри Рованпера. Тој сега има 25 години. Ако остане во Светскиот шампионат во рели уште 10 години, па дури и 5 години, ловењето на висови што водат кон Формула 1 веќе ќе биде залудно. Затоа сега времето е идеално. Ќе биде навистина интересно доколку еден ден го видиме на подиум во Формула 1. Или, пак, уште подобро, светски шампион во Формула 1. Засега има 18 победи во Светскиот шампионат во рели. Рованпера треба да ја истурка оваа сезона докрај и да се обиде да ги надвози тимските другари Себастијан Ожие и Елфин Еванс во борбата за трета возачка титула во WRC. За предизвикот што го избра му посакуваме среќа и истрајност и да му обезбеди посебно место во историјата на мотоспортот.

11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

59

| АМСМ

ПОКАЖЕТЕ ЈА ВАШАТА ЧЛЕНСКА КАРТИЧКА И ЗАШТЕДЕТЕ Покрај бесплатна помош на пат и шлепување, АМСМ членската картичка ви овозможува специјални попусти во внимателно избрани АМСМ Партнер продажни места! Попустите можете да ги користите неограничен број пати во текот на годината, само со покажување на валидна АМСМ членска картичка.

СПОРТСКА ОПРЕМА И ОБУВКИ „DELTA SPORT“ За мажи, жени и деца. Од различни брендови: Hummel, Adidas, Kappa, Nike, Sketchers. Изберете спортска облека, опрема и обувки по ваш вкус од „D Sport“ и покажете ја вашата АМСМ членска картичка за да заштедите 20% на сè од новата колекција. Локација: City Mall, ГТЦ и ТЦ „Рамстор“ – Скопје

ТУРИСТИКА АГЕНЦИЈА „НОА ТУРС“ Новогодишни патувања, егзотични дестинации, европски метрополи, скијање и летување – „НОА ТУРС“ е нашиот избор за вас. Како наши членови добивате 10% попуст на сите туристички аранжмани и веднаш заштедувате. Локација: бул. „Гоце Делчев“ бр.6, Скопје

ОЧНА ОПТИКА „ВИЗУС“ Најдобрите брендови на машки, женски и детски очила на едно место. Направете го вашиот избор на диоптриски или очила за сонце во „ВИЗУС“, покажете ја вашата АМСМ членска картичка и како наши членови веднаш добивате од 10-30% попуст.

Локација: ул. „Македонија“-Скопје

ХЕМИСКО ЧИСТЕЊЕ „FRESH EXPRESS“ Професионална грижа за вашата облека и брза и квалитетна услуга – затоа го препорачуваме „Fresh Express“. Покажете ја вашата АМСМ членска картичка за 10% попуст и заштедете. Локација: ТЦ Веро Центар - Скопје

АМСМ ПАРТНЕР ПОПУСТИТЕ НЕ МОЖЕТЕ ДА ГИ КОРИСТИТЕ ЗА ПРОИЗВОДИ И УСЛУГИ КОИ СЕ НА АКЦИСКА ЦЕНА. СИТЕ ОСТАНАТИ АМСМ ПАРТНЕР ПРОДАЖНИ МЕСТА И ДЕТАЛНИ ИНФОРМАЦИИ ЗА НИВ МОЖЕТЕ ДА НАЈДЕТЕ НА ВЕБ СТРАНИЦАТА НА АМСМ.

WWW.AMSM.MK

60 11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

ТВОЈАТА ЧЛЕНСКА КАРТИЧКА СЕГА МОЖЕ ДА БИДЕ

Visa AMSM КРЕДИТНА КАРТИЧКА

100 ден. за Classic картичка 200 ден. за Еurope Premium картичка

ФИНАНСИСКА СИГУРНОСТ

ПЛАЌАЊЕ НА РАТИ СО 0% КАМАТА

БЕСПЛАТНА ПОМОШ НА ПАТ

КОНТАКТ ЦЕНТАР 196

11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

61

ОСИГУРАЈТЕ ГИ ВРАБОТЕНИТЕ, ЗАШТИТЕТЕ ЈА ВАШАТА КОМПАНИЈА! КОЛЕКТИВНО ОСИГУРУВАЊЕ ОД НЕЗГОДА *УСЛУГИТЕ НА МОБИЛИТИ БРОКЕР СЕ БЕСПЛАТНИ И НЕ ВЛИЈААТ НА ЦЕНАТА НА ОСИГУРУВАЊЕТО. ПОЛИСИ ДОСТАПНИ ОД СИТЕ ОСИГУРИТЕЛНИ КОМПАНИИ.

02/3181-405 | 02/3181-402 62 11.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

www.mobilitybroker.com.mk