АМСМ Клуб Мобилити - Јуни 2025

ЧЛЕНСКО СПИСАНИЕ | ЈУНИ 2025 БР. 78

www.amsmklubmobiliti.mk

WRC – Рели Португалија и Рели Сардинија

ЛЕГЕНДАТА ПИШУВА НОВИ РЕКЛАМИ

Тест Land Cruiser 2.8 D-4D 8 Aut Executive

НОВО ПОГЛАВЈЕ

Светско првенство во Формула 1

МОЌ И НЕМОЌ 06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

1

2

06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

ВОВЕД

18 ГОДИНИ АМСМ КЛУБ МОБИЛИТИ, ПАТУВАЊЕ СО ПОЛНА БРЗИНА!

АМСМ КЛУБ МОБИЛИТИ Членско списание ИЗДАВАЧ: АВТО-МОТО СОЈУЗ НА МАКЕДОНИЈА ул. „Митрополит Т. Гологанов“ бр. 51 1000 Скопје Република Македонија Тел: 02/ 3181-181 Факс: 02/ 3181-119 amsm@amsm.com.mk www.amsm.mk ГЛАВЕН И ОДГОВОРЕН УРЕДНИК: Маргита Поповска ГРАФИЧКИ ДИЗАЈН: Мартина Поповска РЕДАКЦИЈА: ул. „Митрополит Т. Гологанов“ бр. 51 1000 Скопје Република Македонија Тел: 02/ 3181-351 Факс: 02/ 3181-349 redakcija@amsm.com.mk www.amsmklubmobiliti.mk

ИЗДАВАЧКИ СОВЕТ: проф. д-р Спасе Јовковски (претседател) Сиљан Аврамовски (член) Калинка Танеска (член) Јован Теговски (член) Миле Атанасов (член) Димитар Пендов (член) Митко Смилков (член)

НАДВОРЕШНИ СОРАБОТНИЦИ: Жарко Атанасоски Љубомир Анастасовски Данчо Здравковски Андријан Трипунов Александар Табаковски Игор Ландсберг

ТИРАЖ: 10.000 примероци ПЕЧАТИ: Печатница „Серафимовски“ - Скопје БАНКА: Комерцијална Банка А.Д. Скопје ЖИРО-СМЕТКА: 300000000915716 ЕДИНСТВЕН ДАНОЧЕН БРОЈ: 4030991238264 ISSN 1857-6133

Пред точно 18 години сè започна со една идеја – со мал тим, неколку надворешни соработници, ентузијасти и љубители на автомобили, и многу, многу страст. Се собираа информации, се испраќаа фотографии преку бавен интернет, се пишуваа првите текстови и тестови, се фотографираа модели кои денес се сметаат за класика... Патеписи, совети, прегледи... Сè почна скромно, но со силна визија, да создадеме списание кое нема да биде само информативен медиум, туку заеднички дом за сите АМСМ членови и вистински автомобилски вљубеници. Кога излезе првиот број, знаевме дека започнавме нешто што ќе трае. Низ годините пишувавме за автомобили кога хибридите беа реткост, а електричните возила, далечна иднина. Ознаките GTI, RS и M се изговараа со восхит, а автомобилската сцена беше полна со предизвици и возбуда. Во овие 18 години тестиравме стотици автомобили, од олдтајмери до суперспортски модели. Разговаравме со дизајнери, инженери и визионери, ја документиравме историјата и паралелно го пишувавме новото поглавје на авто-мото културата кај нас. Редовно објавуваме настани, вести и ексклузивни содржини од светот на автомобилзмот и мотоциклизмот, интервјуа со истакнати имиња, како и информации за домашни и меѓународни шампионати. Ве информиравме и за новитетите во системот на АМСМ, нудејќи ексклузивни содржини поврзани со безбедноста во сообраќајот, технолошки иновации, нови модели на возила и препораки за патувања. Во 2012 година, списанието доби современа веб-страница и електронска верзија, со што се отвори кон поширока публика. Овозможивме пристап до содржините, од било каде и во секое време. Денес, „АМСМ Клуб Мобилити“ останува водечки извор на информации од областа на мобилноста, авто-мото спортот и безбедноста во сообраќајот. Со висок квалитет и богата палета содржини, заслужено го носи епитетот најчитано списание во својата категорија. Но најмногу од сè, списанието постои благодарение на вас, нашите верни АМСМ членови. Вие што го читате, коментирате, критикувате и ги споделувате нашите содржини. Без вас, ова списание немаше да биде ништо повеќе од лист хартија или дигитална сенка. Вие сте нашето гориво. Денес не славиме само роденден, туку цела една ера. Полнолетство. 18 години страст, ентузијазам и верност. Ви благодариме што сте дел од ова патување. Следното поглавје само што започнува. И верувајте, ќе биде уште повозбудливо! Следниот број (двоброј) на АМСМ Клуб Мобилити очекувајте го во јули 2025 гoдина во електронска верзија на вашата е-адреса и нашата веб страница www.amsmklubmobiliti.mk

Маргита ПОПОВСКА

© Сите права се заштитени. Овој труд не смее да биде преведен или копиран во целина или негов дел без дозвола на издавачот. Забрането е било какво складирање и архивирање, електронско прилагодување, компјутерско програмирање или користење со некоја слична или различна технологија позната до денес или која ќе се развие во иднина.

главен и одговорен уредник

Почитувани членови на АМСМ, Ве повикуваме на нашата е-маил адреса redakcija@amsm.com.mk да ни ги испратите своите е-маил адреси за да можеме да ви го доставиме интернет-изданието на списанието „АМСМ Клуб Мобилити“.

06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

3

ЦЕНТАР ЗА ВОЗИЛА

02/2631-181 4

06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

www.amsm.mk

HI-TECH

НОВОСТИ 8 „ГТИ“, СИМБОЛОТ ШТО ЈА ОБЕЛЕЖА ИСТОРИЈАТА НА ПЕЖО 10 ПОРШЕ ЦЕНТАР СКОПЈЕ ДОМАЌИН НА 911 ЗАЕДНИЦАТА

40 ОД ОХРИД ДО КУМАНОВО ЗА 30 МИНУТИ

32 СТИЛ 32 ВО ГОЛЕМ СТИЛ НА ПРОШЕТКА ВО КРАЈБРЕЖНАТА ПРОМЕНАДА

8

40

АВТО-МОТО

ИСТОРИЈА 42 ПАТОТ НА ЕДНА АВТОМОБИЛСКА ЛЕГЕНДА

12 НОВО ПОГЛАВЈЕ 20 СУШТИНАТА ЗАД ЧИСТО ЗАДОВОЛСТВО ПРИ ВОЗЕЊЕ

34 ПАТУВАЊЕ 34 СО ПОГЛЕД НА ЕДЕН ОД НАЈУБАВИТЕ ЗАЛИВИ НА СВЕТОТ

20

42

ТЕСТОВИ И СОВЕТИ

СПОРТ 48 МОЌ И НЕМОЌ

30 УЖИВАЈТЕ ВО ВАШЕТО ПАТУВАЊЕ И ЛЕТНИОТ ОДМОР

46

52 ПЕРФЕКТЕН ВИКЕНД ЗА РОУЛАНД ВО ЈАПОНИЈА

06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

5

| ОТА

ПОТРЕБНИ ДОКУМЕНТИ ЗА ПАТУВАЊЕ ВО ЕВРОПА

6

ЗЕЛЕН КАРТОН

ДОЗВОЛА ЗА УПРАВУВАЊЕ СО ТУЃО ВОЗИЛО

МЕЃЕНАРОДНА ВОЗАЧКА ДОЗВОЛА

АЛБАНИЈА

НЕ - Oд 06.04.2012 со Спогодба се овозможува преминување на границата на државјаните на двете земји со биометриски лични карти. Доколку патувате за трета земја, за влез во Албанија користете биометриски пасош.

ДА

ДА - ако возилото не е во лична сопственост

НЕ - Според билатералниот договор за взаемно признавање на националните возачки дозволи меѓународната возачка дозвола не е потребна.

АВСТРИЈА

НЕ

ДА

ДА - ако возилото не е во лична сопственост

ДА

БЕЛГИЈА

НЕ

ДА

ДА - ако возилото не е во лична сопственост

ДА НЕ - Според билатералниот договор за взаемно признавање на националните возачки дозволи меѓународната возачка дозвола не е потребна.

ДРЖАВА

ВИЗА

БОСНА И ХЕРЦЕГОВИНА

НЕ

НЕ

ДА - ако возилото не е во лична сопственост

БУГАРИЈА

НЕ

ДА

ДА - ако возилото не е во лична сопственост

ВЕЛИКА БРИТАНИЈА

ДА - се обезбедува во Британска амбасада во Скопје. tel: +389 2 3299 299

ДА

ДА - ако возилото не е во лична сопственост

ДА

ГЕРМАНИЈА

НЕ

ДА

ДА - ако возилото не е во лична сопственост

ДА

ГРЦИЈА

НЕ

ДА

ДА - ако возилото не е во лична сопственост

ДА

ДАНСКА

НЕ

ДА

ДА - ако возилото не е во лична сопственост

ДА

ЕСТОНИЈА

НЕ

ДА

ДА - ако возилото не е во лична сопственост

ДА

ИТАЛИЈА

НЕ

ДА

ДА - ако возилото не е во лична сопственост

НЕ

ЛЕТОНИЈА

НЕ

ДА

ДА - ако возилото не е во лична сопственост

ДА

ЛИТВАНИЈА

НЕ

ДА

ДА - ако возилото не е во лична сопственост

ДА

ЛУКСЕМБУРГ

НЕ

ДА

ДА - ако возилото не е во лична сопственост

ДА

НОРВЕШКА

НЕ

ДА

ДА - ако возилото не е во лична сопственост

ДА

ПОЛСКА

НЕ

ДА

ДА - ако возилото не е во лична сопственост

ДА

06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

ОТА |

ДРЖАВА

ВИЗА

ЗЕЛЕН КАРТОН

ДОЗВОЛА ЗА УПРАВУВАЊЕ СО ТУЃО ВОЗИЛО

МЕЃЕНАРОДНА ВОЗАЧКА ДОЗВОЛА

РОМАНИЈА

НЕ

ДА

ДА - ако возилото не е во лична сопственост

ДА

СЛОВАЧКА

НЕ

ДА

ДА - ако возилото не е во лична сопственост

ДА

СР МАКЕДОНИЈА

НЕ

ДА

ДА - ако возилото не е во лична сопственост

СЛОВЕНИЈА

НЕ

ДА

ДА - ако возилото не е во лична сопственост

ДА

СРБИЈА

НЕ - За влез во Србија од 26.02.2012 со Спогодба се овозможува преминување на границата на државјаните на двете земји со биометриски лични карти. Доколку патувате за трета земја, при влез во Србија користете пасош

ДА

ДА - ако возилото не е во лична сопственост

НЕ - Според билатералниот договор за взаемно признавање на националните возачки дозволи меѓународната возачка дозвола не е потребна.

ТУРЦИЈА

НЕ

ДА

ДА - ако возилото не е во лична сопственост

ДА

УКРАИНА

НЕ

ДА

ДА - ако возилото не е во лична сопственост

УНГАРИЈА

НЕ

ДА

ДА - ако возилото не е во лична сопственост

ДА НЕ - Според билатералниот договор за взаемно признавање на националните возачки дозволи меѓународната возачка дозвола не е потребна.

ФРАНЦИЈА

НЕ

ДА

ДА - ако возилото не е во лична сопственост

ХОЛАНДИЈА

НЕ

ДА

ДА - ако возилото не е во лична сопственост

ДА

ЦРНА ГОРА

НЕ - Со споогодба е овозможено преминување на границата на државјаните на двете земји со биометриски лични карти. Доколку патувате за трета земја, при влез во Црна Гора користете биометриски пасош.

ДА

ДА

НЕ - Според билатералниот договор за взаемно признавање на националните возачки дозволи меѓународната возачка дозвола не е потребна.

ШВАЈЦАРИЈА

НЕ

ДА

ДА - ако возилото не е во лична сопственост

ДА

ШВЕДСКА

НЕ

ДА

ДА - ако возилото не е во лична сопственост

ДА

ШПАНИЈА

НЕ

ДА

ДА - ако возилото не е во лична сопственост

ДА

06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

7

| НОВОСТИ

OPEL MOKKA

РАЗЛИЧНА УШТЕ НА ПРВО ВИДУВАЊЕ

С

овремена, компактна, со непогрешлив стил, накратко ова е Opel Mokka. Со својот смел и чист дизајн, сега Opel го прави необичниот компактен SUV уште поатрактивен, како одвнатре, така и однадвор. Новите акценти дополнително го нагласуваат уникатниот карактер на Mokka. Со своите смели и јасни линии, вклучувајќи го Opel Vizor, Mokka веќе остави свој белег. Тоа беше првиот модел што го воведе карактеристичното лице на брендот, кое сега го краси секој нов модел. Овој самоуверен дизајн инспирира многу клиенти, поради тоа Opel не ја преработи комплетно надворешноста, туку суптилно ги нагласи нејзините визуелни сили. Црниот Vizor визуелно ги интегрира новиот Blitz и светлата во еден елемент. Како на новиот Opel Frontera, познатиот потпис на LED светлата напред и назад свети во помодерна интерпретација со три „осветлувачки блокови“ што обезбедуваат безкомпромисен изглед. Во Mokka сите ткаенини се направени од материјали со рециклиран состав. Визуелно, „детокс“ пристапот ја создава јасната фокусираност на основните елементи и ја зазема централната сцена. Централната конзола помеѓу предните седишта, во мат сребрена нијанса, сега е уште појасна од порано. Целиот дизајн на кокпитот сега изгледа посвежо, како од повисока класa на возила. На пример, дизајнот на преостанатите прекинувачи за електричната паркирна сопирачка и селектираните начини на возење доаѓа од новиот Opel Grandland. Новиот мултимедијален и навигациски инфоразвојен систем, исто така, ја носи новата Mokka на следното ниво. Бестселерот сега нуди 10-инчен дигитален дисплеј за информации за возачот, и исто така голем екран на допир како стандард. Истиот може лесно да се управува преку модули, како преку паметен телефон или со едноставно повикување „Хеј, Opel“ е доволно за користење на природното препознавање на глас. Двата дисплеја можат да се персонализираат на многу начини. Системот го препознава личниот профил на возачот на безжична поврзаниот паметен телефон. Апликацијата myOpel, исто така, може да се користи за лесно испраќање на дестинацијата и соодветната рута до возилото. Дополнително, системот кај Electric изведбата нуди EV рутирање со прикажување на станиците за полнење. Новиот модел e достапен во две нивоа „Edition“ и „GS“ и може дополнително да се прилагодат со два индивидуализирани пакета. Покрај помоќниот бензински мотор 1.2 136 КС, сега со погонски ланец, e достапен и како модерен хибрид со

PEUGEOT

48 V технологија и како електричен, исклучиво со електричен мотор со 156 КС и 54 kWh батерија и автономија до 403 км според WLTP2. Клиентите кои претпочитаат алтернативен погон можат да ја изберат Hybrid опција со 48V технологија и 136 КС кои се добиени од 1.2-литарски турбо бензински мотор помогнат од 28 КС јакиот електричен мотор и нова електрифицирана шестстепена двојна спојка. Новата Mokka во Македонија стартува од 21.990 евра колку е потребно да издвоите за Edition ниво на опременост со 1.2 и 136 КС. „Новата или редизајнираната Opel Mokka припаѓа на B-SUV сегментот и можам со задоволство да кажам дека е навистина една од највпечатливите возила во својата класа. Особено новите бои кои ја прават уште повеќе смела и самоуверена во секој поглед. Opel Mokka се осмелува да биде различна уште на прво видување. Клиентите веднаш ги привлекува надворешниот изглед, а дополнително се фасцинираат и од нејзината внатрешност и целата технологија која што е употребена за уште поголемо уживање при возење. Воедно запазувајќи го пристапот на „Greenovation“ на брендот Opel.“ – Изјави Драган Јовев, Продукт менаџер за Опел во Еуроимпекс •

„ГТИ“, СИМБОЛОТ ШТО ЈА ОБЕЛЕЖА ИСТОРИЈАТА НА ПЕЖО

О

знаката „GTI“ во семејството на Пежо не значи само многу, таа значи сè. Покрај лавот, заштитниот знак на брендот, „GTI“ е едно од најпрепознатливите и најважни обележја за Пежо. Самото спомнување на оваа ознака веднаш буди асоцијации на марката. Зошто и како Пежо одлучи да ја отстрани ознаката „GTI“ од новите модели, тоа го знаат само тие. Последен пат ознаката беше видена на автомобилот наречен „308 гти“ во 2021, и оттогаш Пежо ја нема употребено. Откако ознаката „гти“ беше повлечена, Пежо на своите спортски изведби започна да ја користи ознаката „псе“ (Пежо Спорт Енџинирид). Првиот и единствен модел што ја понесе оваа новосоздадена ознака беше моделот „508 псе“ и толку. Потоа Пежо престана да ја употребува. Заменувањето на нешто со децениска традиција и длабоки корени сè уште останува нејасен потег. Враќањето на ознаката „гти“ ќе се случи за време на викендот кога се одржува 93. издание од легендарната трка 24 часа Леман, настан на која Пежо учествува со болидот наречен „9X8“. Првиот автомобил што ќе ја носи препознатливата ознака „гти“ по неколкугодишна пауза ќе биде моделот „е - 208“. Ќе ја користи платформата „е - цмп“, а ќе располага со силина од 240 до 280 КС и батерија со која ќе може да изминува околу 400 км. Претставувањето е закажано за 13 јуни, за време на петочните припреми и официјалните тренинзи на учесниците во трката 24 часа Леман. •

8

06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

ПОМОШ НА ПАТ

ПРОФЕСИОНАЛЕН СЕРВИС ЗА ВАШЕТО ВОЗИЛО

АМСМ - ЦЕНТАР, СКОПЈЕ

www.amsm.mk

АМСМ - ВЕЛЕС

АМСМ - КИЧЕВО

02/3181-133 06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

9

| НОВОСТИ

ДЕЛФИНО МОБИЛИТИ ГРУП

ГОРДА ПОТВРДА ЗА УСПЕХ

С

алонот на Geely во Скопје е официјално прогласен за Најдобар Geely Салон во светот за 2024 година, признание што го доделува самиот производител – Geely Auto, еден од водечките и најиновативни автомобилски брендови во светот. Наградата беше врачена на свечена церемонија во Хангџу, Кина, каде што македонскиот увозник „Делфино Мобилити Груп“ со гордост го прими ова значајно признание. Од компанијата истакнуваат дека оваа награда претставува круна на нивната посветеност, професионалност и тимска работа, како и на напорите постојано да се подигнува нивото на услуга и репрезентација на брендот Geely на македонскиот пазар. „Ова признание е резултат на синергијата на целиот тим, од продажба и пост-продажба, преку маркетинг, до администрација и логистика. Секој член на тимот секојдневно придонесува кон заедничката мисија, да го донесеме Geely искуството на највисоко ниво до македонските купувачи,“ велат од Делфино Мобилити Груп. Компанијата дополнува дека нивната визија отсекогаш била јасна: „Да изградиме доверба во нов и технолошки напреден бренд каков што е Geely, и да докажеме дека на македонскиот пазар има место за алтернатива која нуди врвен дизајн, иновации и одличен однос меѓу цена и вредност. Наградата за најдобар салон само ја потврдува исправноста на тој пристап.“ Од Geely Auto со оваа награда ја потврдуваат меѓународната релевантност и успехот на македонскиот тим, кој успеа да ја прикаже марката во најдобро светло. „Делфино Мобилити Груп“ упатува благодарност до Geely Auto за довербата, како и до сите вработени, клиенти и партнери, кои се дел од овој значаен успех.•

ПОРШЕ

ПОРШЕ ЦЕНТАР СКОПЈЕ ДОМАЌИН НА 911 ЗАЕДНИЦАТА

И

зминатиот викенд, Porsche Центар Скопје гордо беше домаќин на извонреден настан за заедницата на сопственици на иконскиот 911, собирајќи импресивна колекција од 42 модели во многу варијанти и различни генерации, како ултра ексклузивните 911 GT3 RS, 911 GT3 и Turbo S помеѓу останатите. Ова собирање го прослави богатото наследство и трајната страст за иконската серија на 911. Настанот привлече многу ентузијасти на Porsche, вклучувајќи ценети клиенти, пријатели на брендот и почитуваните членови на Porsche Клуб Македонија. Присутните имаа единствена можност да бидат сведоци на еволуцијата на 911, од класичните модели со воздушно ладење до најновите иновации, сите прикажани во живописна изложба на автомобилска извонредност. „911 е повеќе од само автомобил; тоа е симбол на инженерска моќ и безвременски дизајн“, изјави г-дин Златко Муцунски, генерален менаџер на Порше Македонија во Porsche Центар Скопје. „Успешната организација на овој настан ни овозможи да го почитуваме наследството на 911 и да се поврземе со страсната заедница што го опкружува.“ Porsche Клуб Македонија одигра улога клучна во успехот на настанот, одразувајќи ја посветеноста на клубот за поттикнување силна заедница на љубители на Porsche. Нивното учество го нагласи длабоко вкоренетиот ентузијазам за брендот во регионот. Овој настан не само што го прослави богатото минато на 911, туку ја истакна и посветеноста на Porsche Центар Скопје за ангажирање и поддршка на локалната заедница на Porsche. Преку вакви иницијативи, центарот продолжува да ја зајакнува врската помеѓу брендот и неговите ентузијасти. •

10 06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

ЗАЧЛЕНИ ПРИЈАТЕЛ И ИЗБЕРИ ПОДАРОК! АТЕЛ· ЗАЧЛЕНИ ПРИ ПРИЈ ЈАТЕ ЕНИ Л· З ЧЛ АЧ · ЗА ЛЕ Л Е

АКЦИЈАТА ТРАЕ ДО 30.07.2025

ТЕЛ· ЗАЧЛЕНИ ПРИ ЈАТ ПРИЈА ЕЛ· ЕНИ ЧЛ ЗА ЧЛ · ЗА Е ЕЛ

И ПРИЈАТЕЛ · ЗА АЧЛЕН ЧЛЕ ЕЛ·З НИ Ј АТ ПР ИЈ ПРИ АТ И Н

ЛЕНИ ПРИЈАТЕЛ·ЗАЧ · ЗАЧ ЛЕН ТЕЛ ИП ИЈА РИ ПР ЈАТ НИ

ПРИ ЗАЧЛЕНУВАЊЕ НА ПРИЈАТЕЛ ИЗБЕРЕТЕ: ЗА СЕКОЈ НОВ EUROPE PREMIUM ЧЛЕН ИЗБЕРЕТЕ: 1.200 ДЕНАРИ ВРЕДНОСЕН ВАУЧЕР, ИЛИ КУФЕР СО ДИМЕНЗИИ 57Х42Х27СМ ЗА СЕКОЈ НОВ CLASSIC ЧЛЕН ИЗБЕРЕТЕ: 500 ДЕНАРИ ВРЕДНОСЕН ВАУЧЕР, ИЛИ КУФЕР СО ДИМЕНЗИИ 50Х36Х23 СМ

www.amsm.mk

02/3181-108 06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

11

| АВТО-МОТО

Тест Land Cruiser 2.8 D-4D 8 Aut Executive

НОВО ПОГЛАВЈЕ НОВИОТ LAND CRUISER, ПОКРАЈ НАДГРАДЕНИТЕ ТЕРЕНСКИ СПОСОБНОСТИ ПО КОИ ОТСЕКОГАШ БИЛ ПРЕПОЗНАТЛИВ, СЕГА НУДИ И ЗНАЧИТЕЛНО ПОСОФИСТИЦИРАНО ОДНЕСУВАЊЕ НА АСФАЛТ. СЕТО ТОА Е ЗАОКРУЖЕНО СО ДИЗАЈН ИНСПИРИРАН ОД БОГАТО НАСЛЕДСТВО И ЕНТЕРИЕР ШТО УМЕШНО ЈА СПОЈУВА ФУНКЦИОНАЛНАТА ЕДНОСТАВНОСТ СО СОВРЕМЕНИТЕ ТЕХНОЛОГИИ.

К

ога ќе се спомне името Land Cruiser, веднаш се помислува на робусност, сигурност и бескомпромисна теренска способност. Овој легендарен модел, со историја долга над седум децении, го има освоено секој континент и секоја подлога, од огромни пустини до највисоки планинските предели. Кај новата генерација, Toyota ја комбинира проверената ДНК со современи технологии, порафиниран пристап и доза на урбана елеганција. Ова е модел кој не само што продолжува таму каде што претходникот застана, туку и ја отвора вратата за нова генерација на авантуристи, професионалци и семејства што сакаат доверба без компромис.

12 06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

МОДЕРЕН ИЗГЛЕД СО ПОЧИТ КОН НАСЛЕДСТВОТО

Дизајнот на новиот Land Cruiser претставува успешен баланс помеѓу традицијата и современата естетика, што е забележливо на прв поглед. Силуетата ја задржува коцкастата, мускулеста форма која потсетува на култните серии 40 и 70, но со значително порафиниран пристап. Предниот дел е дефиниран со широка, вертикално поставена маска, која сега носи квадратни LED светлосни групи инспирирани од иконскиот дизајн на серијата 40. Логото на марката е поставено централно и гордо сведочи за потеклото и припадноста. Капакот на моторот е долг и хоризонтален, со остри рабови што создаваат чувство на масивност и сигурност. Ветробранското стакло е исправено, кое освен што придонесува за ретро изглед, истовремено ја подобрува и прегледноста во теренски услови. Од страна, најмногу доаѓа до израз долгата, рамна линија на покривот. Квадратните стакла, засилени со изразени рабови и црна рамка, дополнително го акцентираат класичниот профил. Вратите имаат јасно исцртани рамки, а долниот дел е заштитен со пластични облоги, кои не се само декоративен елемент туку нудат реална заштита при „off-road“ возење. Посебно внимание заслужуваат трапезоидните заштитни лакови на тркалата, обложени со мат црна пластика, кои визуелно ја прошируваат каросеријата и ја потенцираат неговата физичка подготвеност. Под нив се сместени 18 инчни алуминиумски фелни со гуми чии димензии од 265/65, се уште една потврда дека стилот и функционалноста одат рака под рака.

АВТО-МОТО |

за Apple CarPlay и Android Auto е веќе стандардна, и овозможува безжично поврзување. Системот е прилагоден и за потребите на offroad ентузијастите, каде камерите со поглед од 360 степени креираат слика која покажува што се наоѓа под возилото, функција која на возачот во голема мерка му помага при совладување на пречки вон асфалтната подлога. Под екранот има физички команди за клима-уредот, што е значаен плус во време кога сè се сведува на дигитални менија. Возачката позиција е висока и доминантна, со одлична видливост, а ветробранското стакло е поставено вертикално, што помага за чувство на отворен простор. На задната клупа има впечатливо голема количина простор и за главата и за колената на сите три позиции. Багажниот простор е конфигурабилен во зависност кои се вашите моментални потреби, варијацијата се движи од огромен-комбиевски до нормаленхечбек волумен. Лесно пристапен, со рамна товарна површина и можност од него да се извлечат дополнителни две седишата кои се на преклопување, а кога не се користат незабележливо „потонуваат“ во багажникот со што се добиваат 571 литри во конфигурација со 5 седишта.

Задниот дел е минималистички, но со јасна порака. Светлосните групи се вертикални и едноставни, без непотребни украси, а големиот натпис на компанијата по средината на багажникот претставува омаж на ретро моделите. Под браникот се наоѓа изразена заштита на подвозјето, што не остава сомнеж за неговата теренска ориентација.

СОВРЕМЕНА ФУНКЦИОНАЛНОСТ

Ентериерот на Land Cruiser верно ја одразува неговата двојна природа, груб и непопустлив теренец однадвор, но со рафинирано и промислено уредена внатрешност што обезбедува комфор и интуитивна функционалност на подолги патувања. Во внатрешноста преовладува практичниот и робустен дизајн, но не на сметка на квалитетот. Toyota се одлучила за издржливи материјали кои можат да издржат сериозна употреба, а сепак оставаат пријатен и премиум впечаток. Распоредот на елементите е строго логичен и фокусиран на леснотија при користење. Командите се големи, механички и интуитивни, дизајнирани да може да се ракува со нив и со ракавици, што е повеќе од добредојдено за ентузијастите кои Land Cruiser го користат за неговата примарна, теренска намена. Контролните копчиња за блокади, режими за теренско возење, менување високи/ниски преноси и другите функции се сместени близу менувачот, јасно означени и лесно достапни во движење. Во центарот на контролната табла се наоѓа 12.3-инчен мултимедијален екран, со нов интерфејс што реагира брзо и е лесен за користење. Поддршката

06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

13

| АВТО-МОТО

ТЕХНИЧКИ КАРАКТЕРИСТИКИ НА ВОЗИЛОТО

ИНСПИРИРА САМОДОВЕРБА

Во својата најнова итерација, Land Cruiser останува верен на корените и механичките принципи кои го прославија низ децениите, но истовремено прави чекор напред со имплементација на современи технологии што му даваат на возачот повеќе прецизност, сигурност и софистицираност во возењето, без да се изгуби теренската душа. Во срцето на возилото работи добро познатиот, но унапреден 2.8-литарски четирицилиндричен турбодизел агрегат, кој сега испорачува 204 КС и 500 Nm вртежен момент, веќе достапни од ниски 1.600 вртежи во минута. Благодарение на оптимизираниот турбополнач и подобреното вбризгување, моторот реагира побрзо и работи посмирено. Во прилог оди и поврзаноста со осумстепен автоматски менувач, кој менува незабележливо и интелигентно го користи распонот на вртежниот момент. Покрај својата масивност и теренска ориентација, Land Cruiser изненадува со економичноста. За време на тестот, просечната потрошувачка на гориво не премина 10,5 литри дизел на 100 километри, резултат што е навистина респектабилен за возило со вакви димензии, тежина од преку 2.300 килограми и сериозни погонски карактеристики. Забрзувањето до 100 км/ч за помалку од 10 секунди и крајната брзина од 175 км/ч се податоци на солидни постигнувања, но никогаш не се во прв план кај овој тип на возила. Новата генерација ја користи платформата GAF, развиена за поголемиот брат од „серијата 300“, која останува верна на традиционалната конструкција. Она што е ново е начинот на кој е

14 06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

МОТОР:

ЧЕТИРЦИЛИНДРИЧЕН ТУРБО ДИЗЕЛ

ЗАФАТНИНА:

2.755CM3

МОЌНОСТ НА АГРЕГАТОТ

204 КС при 3.400 врт/мин

МЕНУВАЧ:

8 СТЕПЕН АВТОМАТСКИ МЕНУВАЧ

ПОГОН:

НА СИТЕ ЧЕТИРИ ТРКАЛА

ПОТПИРАЊЕ НА ТРКАЛА:

НАПРЕД: MCPHERSON НАЗАД: MULTILINK

СОПИРАЧКИ:

НАПРЕД: ВЕНТИЛИРАЧКИ ДИСКОВИ НАЗАД: ВЕНТИЛИРАЧКИ ДИСКОВИ

ГУМИ:

НАПРЕД 265/65 R18, ПОЗАДИ 265/65 R18

МАСА НА ВОЗИЛОТО:

2.325 КГ

ДИМЕНЗИИ: Д/Ш/В:

4.925Х1.980Х1.935 ММ

ЗАБРЗУВАЊЕ ОД 0 ДО 100 КМ/Ч:

9.5 СЕКУНДИ

ПРОСЕЧНА ПОТРОШУВАЧКА:

9.1 ЛИТ/100 КМ

МАКСИМАЛНА БРЗИНА:

175 КМ/Ч

ЦЕНА НА ТЕСТИРАНИОТ МОДЕЛ:

95.290 ЕВРА

изработена, марката имплементира напредни техники за зајакнување околу критичните делови на каросеријата. Како резултат е добиена 50% поголема торзиона крутост на рамата и 30% поцврста структура на целото возило, што директно се одразува во подобра стабилност, прецизност и рафинираност при возење. Редизајнираната суспензија ја подобрува стабилноста и комфорот на асфалт, но без компромис за теренските способности. Во моментот кога Land Cruiser ја напушта асфалтната патека, тогаш до израз доаѓа неговата вистинска природа. Со перманентен погон на сите тркала, централен и заден блокирачки диференцијал, како и интелигентни системи за помош како,„Crawl Control“ и„Downhill Assist Control“, делува на начин што и најпредизвикувачките терени да изгледаат како лесна прошетка. Дури и возачи без многу искуство во „off-road“ услови брзо ќе стекнат доверба, благодарение на интуитивните системи кои работат во позадина. Во целиот процес голема заслуга имаат и 215те милиметри оддалеченост од тлото, како и аглите на пристапување и отстапување од 32 и 22 степени, лесно се справува со препреките, без непотребни контакти со подлогата. Новата генерација на Land Cruiser не е создадена да ги следи трендовите, туку да продолжи со својата мисија, да биде незапирлив и да опстане таму каде другите се откажуваат. Серијата 250 не се менува за да стане допадлива, туку се надградува за да остане верна на себе. Токму затоа и останува вистински Land Cruiser како што го паметиме низ децениите.

• Данчо Здравковски

06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

15

| АВТО-МОТО

Претставуваме Aston Martin Vantage Roadster

НАЈБРЗИОТ КРОВ НА СВЕТОТ З

ВАКА ВО БРОЈКИ НАСТАПУВА НАЈБРЗИОТ КРОВ НА СВЕТОТ: 6,8 СЕКУНДИ ОТВОРЕН ИЛИ ЗАТВОРЕН КРОВ. 665 КС И 800 NM. 3,6 СЕКУНДИ ОД МЕСТО ДО 100 KM/H. МАКСИМАЛНА БРЗИНА 325 KM/H. ЦЕНАТА ЈА ОСТАВАМЕ ЗА КРАЈ.

амислете! Се возите низ некој живописен крај, времето се разубавува и одеднаш посакувате да го дополните доживувањето со ветар в коси, за да се чувствувате едно со природата. Притискате копче, и... Оп! Во само 6,8 секунди над вас имате чисто небо, а сетилата ви се исполнети со магијата на природата. Исполнувањето на вашата желба никогаш не било побрзо. Сето ова е долг на магионичарите од Aston Martin, кои преку Vantage Roadster, како наново да го измислија поимот кабриолет. Чичка новата отворена изведба на ултимативниот, возачки скроен Vantage, е слава на чисти перформанси и врвна возна динамика. Но, кога станува збор за префинетата одгледувачница на расни грла од Гајдон, нивната способност да ги исполнуваат желбите на возачот се само дел од приказната. Ним, подеднакво им е важен стилот, и неприкосновеноста на емоциите. Токму тоа го носи Vantage Roadster. Визуелна возбуда и ниво на емоции измешани со динамичка сензација на врвни перформанси, и сето тоа под чувството на слобода при движење кое го нуди отворениот кров. НИКУЛЕЦ НА МОДЕРНИОТ ASTON MARTIN Името Vantage во 112 годишната историја на Aston Martin се провлекува од 1950 година. Точно 75 години. Меѓутоа модерниот Vantage со мотор V8 под хауба, оној каков што денес го познаваме, се појави во 2005 година. Тоа е првиот современ Aston Martin создаден самостојно од инженерите и дизајнерите во Гајдон. Од него, после години премрежија, како никулец почна модерната приказна на легендарната марка. Воедно, 2005 година, Aston Martin за првпат се одлучи да го искористи името за модел, сам за себе, место, како што беше пракса во минатото, да го додава на модели кои имаат подобрени перформанси во однос на оригиналот. Така Vantage во 2005 година стана модел сам за себе, и, на плеќи го понесе воздигнувањето на Aston Martin. Денешниот Aston Martin Vantage Roadster е претставен токму за да ја прослави 20 годишнината од возобновувањето на марката. ИДЕНТИЧЕН СО КУПЕТО, СО ЕДНА МАЛА РАЗЛИКА Идејата при создавањето на Vantage Roadster била да се задржат перформансите и возната динамика на ниво на Vantage Coupe, модел за кого стана збор во овие редови по претставувањето минатата година. Затоа во Aston Martin одлучиле двата модели да ги развиваат паралелно, не еден подруг. Оваа одлука им дала одврзани раце на инженерите, структурата на шасијата да ја формираат без да прават компромиси во однос на перформансите и возната динамика и секако да не додадат премногу тежина заради структурните зајакнување кои се неопходни кај кабриолетите. Успеале Vantage Roadster на вага да покаже само 60 килограми повеќе од купето. Резултат кој досега е незапаметен во индустријата. Затоа без оглед дали се возите во затворениот, или пак, отворениот Vantage, перформансите остануваат идентични.

16 06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

АВТО-МОТО |

Разликата е во кровот. Мекиот кров се преклопува според конфигурација „Z”, наместо традиционалната конфигурација „K”. Ова решение вклучува помалку компоненти и нема потреба од капак за покривање кога кровот е отворен, бидејќи горниот дел од кровот ја презема улогата на капак. Воедно помалку компоненти значат помала тежина и побрза манипулација. Оттука доаѓа и времето од 6,8 секунди за спуштање/кревање, а со него и епитетот: најбрзиот кров на светот. Спуштањето и кревањето може да оди и во движење при брзини до 50 km/h. Мекиот кров има изолација од осум слоја кои обезбедуваат нивото на бучава во кабината да биде сведено како во купето. ПОИМ ЗА ЕЛЕГАНЦИЈА Vantage Roadster треба да служи како поим за елеганција меѓу кабриолетите. Без оглед дали кровот е подигнат или спуштен меките линии течно се прелеваат низ каросеријата, не оставајќи простор да се добие впечаток дека некој елемент е вишок. На прв поглед станува јасно дека Vantage Roadster е создаден како модел сам за себе. Едноставно дизајниран е така за да не може да биде ништо друго освен кабриолет. Неговиот визуелен настап кој ја нагласува претставата за предатор совршено се вклопува во сликата за чистокрвен спортски автомобил. Кабриолетот добива и проширена палета на бои како: сафирно опалесцентна, сатенско сафирна опалесцентна и блескаво бронзена. Кровот може да се добие во црна, црвена, сина или црно-сребрена боја. Посебно за него се дизајнирани четири стила на бандажи од лесен метал со дијаметар од 21 инч, а сопирачките шепи можат да се добијат во седум различни бои. Внатрешноста плени со префинетост својствена за еден благородник. За рачно изработениот ентериер, како и во купето, се користи кожа импрегнирана со ароматичен мирис кој нуди смирувачки комфор. Кожата е дело на престижниот шкотски производител Bridge of Weir, кој годинава слави 120 години постоење.

ЗВУК ЗА БУДЕЊЕ НА ВОЗАЧОТ Резонантниот рик кој доаѓа од солидно навиениот би-турбо V8, посебно кога кровот е отворен, е момент на будење за возачот. Тогаш звукот кој наежува ја разгорува желбата за истражување на границите. Покрај беснотијата од 4.0 литри навиена да ослободува 665 КС при 6.000 min-1 и 800 Nm меѓу 2.000 и 5.000 min-1, на возачот му помага и останатата техника составена од: Карбонско карданско вратило кое го спојува моторот со менувачот на ZF, поставен на задната оска по принцип трансаксл, осум тесно распоредени преносни односи кои вртежниот момент до тркалата го испраќаат преку електронски управуван диференцијал, кој пак, од целосно отворен се заклучува во 135 милисекунди и реагира при промена на динамиката во 60 милисекунди. Тука се и амортизерите на Bilstein, DTX, кои имаат петпати побрза реакција при промена на оптоварување. И, сопирачките од карбон-керамика од 410х38 mm напред и 360х38 mm назад. Прецизното управување нуди исклучително директна врска меѓу возачот и предните тркала и реагира на миг. Тоа е постигнато со исклучување на изолирачките елементи од управувањето, а дополнително, поставен е варијабилен пренос кој постојано е во корелација со брзината. Со само 2,27 свртувања на волан, открајдокрај, Vantage Roadster, се води прецизното како мисла. Уживањето при крстосување со отворен кров, е надополнето со задоволство при возење на лимит. Спојувањето на две спротивности, тешко споиви, е умешност која ја можат само одбрани. Само одбрани и ќе можат да уживаат во ова врвно парче автомобилска техника под отворен кров. Цената, нето, без опции и давачки, изнесува 175.000 британски фунти. • Љубомир Анастасовски

06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

17

| АВТО-МОТО

Ауто Шангај 2025

ШАНГАЈСКАТА „ЛОКОМОТИВА“ ВО ПОЛН СЈАЈ НА ИНАЕТ НА ЦЕЛИОТ СВЕТ, ШАНГАЈ СЕ ПРЕТСТАВИ ВО ГРАНДИОЗНО СВЕТЛО СО СВОЈАТА АВТОМОБИЛСКА ИЗЛОЖБА. ПРИСУСТВУВАА НАД 10.000 НОВИНАРИ, БЕА ПРИКАЖАНИ 163 СВЕТСКИ ПРЕМИЕРИ И ПОВЕЌЕ ОД ЕДЕН МИЛИОН ПОСЕТИТЕЛИ ЈА ПОСЕТИЈА МАНИФЕСТАЦИЈАТА. ВКУПНО БЕА ИЗЛОЖЕНИ 1.366 ВОЗИЛА ОД НАЈРАЗЛИЧНИ ТИПОВИ, A МЕЃУ НИВ ИМАШЕ И ЛЕТАЛА, РОБОТИ ВО РАЗЛИЧНИ ФОРМИ, ПА ДУРИ И ХУМАНОИДИ.

Времето на потсмев заврши откако упорните и вредни Кинези докажаа дека знаат да организираат врвни саемски манифестации. Денес, тие исти новинари веќе не се потсмеваат со таканаречената „голема четворка“ иако таа се наоѓа во сериозен пад, туку даваат само умерени пофалби за неодамна одржаниот Саем за автомобили во Шангај. Тешко им е да признаат дека „големата четворка“ полека исчезнува, а на нејзино место доаѓаат изложбите во Шангај и Пекинг. Шангајската автомобилска изложба оваа година се одржа по 21. пат, а за првпат беше организирана во 1985 година. Следната година, Шангај ќе прави пауза, а домаќин на најновите автомобили ќе биде Пекинг слично како што во минатото се менуваа Париз и Франкфурт. Од 23 април до 2 мај, на простор од 360.000 квадратни метри и со учество на над 1.000 изложувачи од 26 земји, беше прикажано сè што може да се замисли од автомобилската индустрија – но и многу повеќе. Меѓу експонатите имаше и летала, како и роботи во човечка форма – хуманоиди. Особено интересни беа концептите на некои производители, чии комбиња беа трансформирани во вистински луксузни мини-соби. Овој тип на возила нуди значително поголем простор од лимузините, па не е чудо што сè повеќе купувачи се заинтересирани токму за нив. Единствено што останува е амортизацијата да се приближи до онаа на лимузините – и приказната ќе биде комплетна.

Б

уквално до вчера, саемските манифестации во Пекинг и Шангај беа предмет на потсмев. За нив се редеа најразлични приказни, често со доза на омаловажување. Така беше не само со години, туку со децении. Тогаш „специјализираните новинари“ говореа со еден глас, а денес нивниот став е сосема поинаков. Почетоците секогаш се тешки, но наместо да им дадат барем малку поддршка на тогашните кинески саеми, новинарите постапуваа спротивно — ги споредуваа со изложбите од „големата четворка“, што е крајно непристоен потег. Се споредуваше саем отворен пред еден век со оној што започнал дури во 1985 година — споредба што едноставно не држи место.

18 06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

Претседателот на Кина

АВТО-МОТО |

Чери

Летачката кочија на Хонгки треба да го има својот прв лет кон крајот на летото. Засега се работи само за концепт, но од компанијата Хонгки, односно групацијата ФАВ, во чиј состав се наоѓа брендот, најавуваат брз премин од концепт до сериско производство. Познато е растојанието на долетот, над 200 километри, изненадувачки солидна бројка за оваа категорија летала. Организаторите изјавија дека изложбата ја посетиле над еден милион луѓе, од кои 63.000 биле странци од 90 различни земји. Ако на тоа се додаде и фактот дека во првото тримесечје од годинава во Кина се произведени над 10 милиони возила, добиваме целосна слика за ново рушење на рекорди. Денес, Кина произведува повеќе возила отколку јапонската, американската и европската автомобилска индустрија заедно. Од позиција на далечно заостанување, сега Кина е далеку пред сите. И додека остатокот од светот, особено европската индустрија, сè уште калкулира со електромобилите, кинеските производители веќе знаат што прават и тоа го покажуваат преку нови решенија и исклучително напредна технологија што ја вградуваат во своите возила. На овогодишниот саем беа изложени вкупно 1.366 возила од најразлична намена, од кои 163 беа светски премиери. Електричните возила беа, се и ќе останат број еден на саемските штандови. Сè што можеше да се види, беше изложено. Ништо не недостасуваше, напротив, имаше дури и премногу. Овој вистински автомобилски бал беше невозможно да се разгледа за еден или два дена. Толку од уводот – да видиме што беше прикажано во Шангај. Наместо да одиме по ред, ќе се фокусираме на „експонатите“ кои предизвикаа најголемо воодушевување кај посетителите. Икспенг (Xpeng) приреди вистинско изненадување со претставувањето на летало од типот „ ленд еркрафт кериер“(land aircraft carrier), дрон дизајниран за превоз на материјални добра и луѓе на куси релации, како на пример Охрид – Струга – Св. Наум. Леталото има максимален долет од околу 45 километри и лета на висина од 300 до 500 метри. Неговата цена изнесува приближно 170.000 долари, а продажбата е најавена за декември оваа година или за почетокот на следната. И Чери се појави со свое летало наречено „модул флаинг кар“, кое полетува и слетува вертикално. Леталото достигнува брзина од 120 km/h, со максимален долет од околу 80 километри и лета на височина до 1.000 метри. Првите тестирања беа спроведени во август минатата година и завршија со неколку успешни летови.

Гац

Електромоторното летало на ГАЦ веќе успешно изврши тестирање во март 2023 година, со лет над урбана средина, поточно над градот Гуангжу. Интересно е што ова летало може да се управува од пилот, но и да лета автономно, без човек на командите. Според производителот, досега се изведени дури 400 успешни тест-летови. Продажбата е планирана за 2027 година. Чанган е уште еден производител на автомобили што започнува со развој на автомобили. За таа цел, компанијата потпиша договор за заеднички развој на летала со компанијата EHang. Заедно веќе имаат развиено три модели, „ех 216 - с“, ех 216 - ф“ и„ех 216 - л“. Според изјави на официјални претставници од Чанган, во наредните десет години компанијата планира да инвестира 100 милијарди јуани (околу 14 милијарди долари) во развој на трифибиски возила, способни да се движат по копно, воздух и вода – како и во хуманоидни роботи. Меѓу присутните во Шангај беше и Аутофлајт со својот прототип летало „просперити 1 в 1500“, кое предизвика голем интерес. Познавачите на оваа област велат дека Аутофлајт е најнапреден, бидејќи ова летало може да прелета дури 250 километри со едно полнење на батеријата. Со ваков развој, за околу десетина години летачките автомобили ќе станат составен дел од секојдневието. На местото на таксистите ќе седат хуманоидни роботи кои ќе поседуваат мапи на целиот свет, вклучително и најмали земјани патчиња. Не би било изненадување ако класичните автомобили во иднина бидат заборавени, можеби доаѓа времето на леталата. • Жарко Атанасовски

06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

19

| АВТО-МОТО

Претставуваме BMW M2 CS

СУШТИНАТА ЗАД ЧИСТО ЗАДОВОЛСТВО ПРИ ВОЗЕЊЕ

БУКВИТЕ НЕ СЕ САМО УКРАС. НАСТАВКАТА ВО ИМЕТО CS ВО ОДНОС НА СТАНДАРДНИОТ BMW M2 Е МОТИВ ДА СЕ ЗАДРЖИ ТРАДИЦИЈАТА НА ВРВНА СПОРТСКА ЕКСКЛУЗИВА, ИЛИ АКО ПОВЕЌЕ МИЛУВАТЕ, НА БЕСНОТИЈА ОД АВТОМОБИЛ.

20 06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

АВТО-МОТО |

В

озачки настроените ентузијасти, кои не се срамат да го разбудат детето во себе, конечно добија соодветна играчка која доаѓа од BMW M. Креаторите на возачки сни, одлучија дека е вистинско време да го откријат трудот на својот педантно скроен инженеринг, крунисан со ознаката M2 CS. Жежок како од фурна изваден, BMW M2 CS е создаден за да биде тркач во вистинска смисла на зборот. Со него BMW М го крева прагот толку високо, што е доволно за поставување на нов репер меѓу компактните спортисти. Ова специјално издание, кое обединува возбудливи перформанси, врвна возна динамика и впечатлив дизајн, и е наследник на престижната лоза што започна пред повеќе од половина век со легендарниот BMW 2002 Turbo, ќе се произведува во ограничена серија. Затоа, сладокусци, да побрзаме! Продажбите стартуваат кон крајот на летото, а бројот е ограничен. Но, пред да заминеме во салоните, да видиме што навистина ни зготвиле врвните кулинари од спортската дивизија на гордоста од Минхен. БЕСНОТИЈАТА ПОЧНУВА ОД МОТОРОТ Буквите не се само украс. Наставката во името CS во однос на стандардниот BMW M2 претставува мотив да се задржи традицијата на врвна спортска ексклузива, или ако повеќе милувате, на беснотија од автомобил. Секако, таа беснотија започнува од моторот. И по тоа прашање, во BMW M не оставиле простор за никакви дилеми. Линискиот шест цилиндричен 3.0 литарски битурбо за во M2 CS е навиен да ослободува 50 КС и 50 Nm повеќе во однос на стандардниот М2. Зборуваме за вкупно 530 КС кои се ослободуваат при 6.250 min1 и 650 Nm, достапни во широк дијапазон на вртежи меѓу 2.650 и 5.730 min-1. Воедно, максималниот број на вртежи е поставен на високи 7.200 min-1, потребни за на патека. Станува збор за истиот мотор кој служи како основа за тркачот BMW M4 GT3 EVO кој се натпреварува во трките на издржливост. Она што е наследено од тркачот е апетитот за лов на вртежи, вклучително и молскавично брзите реакции на педалот за гас. А најважно од сè, способност да ги издржи предизвиците на тркачка патека. РАВЕНСТВО БЕЗ РАЧЕН МЕНУВАЧ За жал, во BMW M одлучиле да го исклучат рачниот менувач од понудата на M2 CS. И додека тој сè уште може да се добие како опција во М2, за навиениот M2 CS е проценето дека нема да функционира. Најмногу заради високиот вртежен момент кого рачниот менувач конструктивно не може да го издржи. Во М2 каде моторот ослободува 600 Nm, за изведбата со рачен менувач вртежниот момент е ограничен на 550 Nm. Затоа во M2 CS каде моторот турка 650 Nm рачниот менувач е исфрлен од равенката. Моќноста се пренесува кон задните тркала преку осумстепениот M Steptronic чии карактеристики се прилагодени кон тркачките аспирации на M2 CS. За да се овозможат молскавично брзи реакции на барањата на возачот направено е усогласување со ремапирање, и на менувачот и на моторот. Затоа, без оглед на избраниот модус, возачот постојано е изложен на интензивен наплив на моќност и чувство како да се фатил во костец со разјарен бик. Системот Drivelogic, преку кого се управува со менувачот, дозволува да се менуваат карактеристиките при менување, па така може да се добие дури и брутално остро префрлање, од степен во друг, за врвно спортско доживување.

06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

21

| АВТО-МОТО

МОЛСКАВИЧНИ ПЕРФОРМАНСИ BMW M2 CS ја соборува границата од 4 секунди поставена од стандардниот М2 при спринт од место до 100 km/h. Во неговото седиште спринтот се случува во 3,8 секунди. Одиме понатаму. Од место до 200 km/h стигнува за 11,7 секунди, додека за меѓузабрзување од 80 до 120 km/h, во петти степен на пренос се потребни само 3,4 секунди. Максималната брзина е ограничена на 302 km/h. Молскавичните перформанси на M2 CS се поткрепени со соодветна звучна кулиса. Издувот од титаниум завршува со два пара масивни издувни цевки, а сонорната нота која наежува будејќи емоции, доаѓа од специфично за M2 CS дизајнираниот звук со електронски контролирани клапни. НИСКА ТЕЖИНА ЗА ВРВНА ДИНАМИКА Да се дојде до врвна возна динамика врежана во геномот на моделите на BMW кои во името користат наставка CS, потребно е значително намалување на тежината. Меѓутоа во случајот на M2 CS идејата била да не се напуштат комфорните елементи потребни за секојдневно користење. Затоа поголем дел од елементите на каросеријата се изработени од јаглеродни влакна. Така, карбон-фибер е користен за кровот, за капакот на багажникот кој завршува со елегантно изведен спојлер како опаш од шатка, и специфичниот, за него дизајниран дифузор од кого штрчат издувните цевки. Како дополнување доаѓаат кованите бандажи од лесна легура во златно-бронзена боја. Бандажите мерат 19 инчи напред и 20 инчи назад, и без оглед на бојата на автомобилот тие секогаш остануваат исти. Сериски се обуени во тркачки гуми со димензии 275/35 ZR19 напред и 285/30 ZR20 назад. Вкупната тежина во однос на М2 е симната за 30 kg, и во комбинација со подвозје кое е 8 mm пониско и опремено со специфично одбрани пружини и амортизери, M2 CS ги задоволува дури и врвните параметри за возна динамика кои се бараат за на патека.

22 06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

ЈАГЛЕРОДНИ ВЛАКНА И ВО КАБИНАТА Покрај каросеријата обилното користење на јаглеродни влакна е продолжено и во кабината. Целосно возачки насочениот кокпит e круна во кабината на M2 CS. Посебно во очи паѓа централниот гребен кој во целост е изработен од карбон-фибер. Од истиот материјал се изработени и тркачките кади за возачот и совозачот со интегрирани потпирачи за глава. Седиштата се местат електрично, поставени се со мерино кожа, и украсени со осветлен беџ CS. Задоволство да се држи в дланки е воланот со три пречки и рамно дно. Обложен е во алкантара во црна боја, опшиен е со црвен маркер на 12 часот и украсен е со елементи од карбон-фибер. Беџот CS е расфрлен насекаде низ кабината. Ги краси централниот гребен, праговите на вратите, и во уште една осветлена верзија панелите на вратите веднаш до ракофатот. Колку да се спомне, во M2 CS е напикана целата современа опрема која ја нуди BMW. Погледот лизга преку заоблениот екран на BMW, составен од 12,3 инчен информациски дисплеј и 14,9 инчен контролен дисплеј, управувани од новата генерација на оперативниот систем 8,5 на марката. Вреди да се нагласи и аудиото на Harman Kardon во сараунд изведба со овозможена интеграција со смартфон преку Apple CarPlay и Android Auto. Оваа ултимативна играчка за возрасни е суштината која се сокрива зад чистото задоволство при возење. Таа е тука за да го разбуди детето во возачот на сите возачки настроени ентузијасти. И секако, на оние кои ќе можат да си го дозволат ова парче ексклузива од BMW M, кое во Германија ќе чини 115.000 евра. • Љубомир Анастасовски

ТВОЈАТА ЧЛЕНСКА КАРТИЧКА СЕГА МОЖЕ ДА БИДЕ

Visa AMSM КРЕДИТНА КАРТИЧКА

100 ден. за Classic картичка 200 ден. за Еurope Premium картичка

ФИНАНСИСКА СИГУРНОСТ

ПЛАЌАЊЕ НА РАТИ СО 0% КАМАТА

БЕСПЛАТНА ПОМОШ НА ПАТ

КОНТАКТ ЦЕНТАР 196

06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

23

| АМСМ

ПОДГОТВЕТЕ С ЗА БЕЗГРИ СО ПОЧЕТОКОТ НА ЛЕТНАТА СЕЗОНА, ДОАЃА И ВОЗБУДАТА ОД НОВИ ПАТУВАЊА, АВАНТУРИ И СПОМЕНИ. ЗА ЛЕТОТО ДА БИДЕ НАВИСТИНА БЕЗГРИЖНО, РЕДОВНО ЗА ВАС ПОДГОТВУВАМЕ ПРАКТИЧНИ СОВЕТИ – КАКО БРЗО И ЛЕСНО ДА СЕ ОРГАНИЗИРАТЕ, ДА ЗАШТЕДИТЕ, ДА ИЗБЕГНЕТЕ НЕПЛАНИРАНИ ТРОШОЦИ И СЕКАКО ДА НЕ ЗАБОРАВИТЕ НИШТО ВАЖНО.

ПРОВЕРЕТЕ ГО ВОЗИЛОТО Во тек е бесплатната летна проверка на возило за АМСМ членови, па не пропуштајте ја ексклузивната можност и проверете го вашето возило. Проверката вклучува голем број бесплатни сервисни услуги, а и специјални попусти за членови на вулканизерски услуги и работна рака.

ОСИГУРЕТЕ ГО ДОМОТ Чувството на безгрижност на пат започнува знаејќи дека Вашиот дом е секогаш безбеден. Направете домаќинско осигурување и осигурете го вашиот дом од: • Пожар, удар од гром, луња и град • Провална кражба и разбојништво • Излевање на вода од инсталации • Кршење прозорски стакла • Штети предизвикани од соседите кои влијаат на вашиот дом. Со полиса од осигурителна компанија по ваш избор направена преку Мобилити Брокер, добивате бесплатно застапување и посредување при настаната штета, што е уште една причина зошто осигурителните полиси треба да ги правите преку професионален осигурителен брокер.

ИЗВАДЕТЕ EUROPE PREMIUM КАРТИЧКА Ако сте наш Classic член, а ова лето планирате да патувате надвор од Македонија, тогаш ве советуваме да го надградите својот членски пакет во Europe Premium со доплата од 1.900ден. Со него покрај бесплатна помош на пат и шлепување во земјава, овие услуги ги добивате и каде било низ Европа, а при посериозен дефект во странство добивате и хотелско сместување и рентакар. Така што и да се случи, каде и да се наоѓате – знаете дека ние сме со вас!

НАПРАВЕТЕ ПАТНИЧКО ОСИГУРУВАЊЕ Никогаш не знаете дали ќе ви затреба, но советуваме секогаш да го имате, а со Europe Premium картичката, патничко осигурување добивате на подарок и повторно заштедувате! Патничкото осигурување кое го добивате со Europe Premium членската картичка e индивидуално и се однесува само на носителот на членската картичка. Вклучува покритие од 20 дена кои можете да ги користите кумулирано во текот на една година, 365 дена, или во периодот наведен во полисата за осигурување. Важи на територијата на цела Европа, вклучувајќи ја и Турција и е без франшиза. За останатите членови на семејството советуваме да извадите семејно патничко осигурување без франшиза преку Мобилити Брокер.

24 06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

АМСМ |

СЕ БРЗО И ЛЕСНО ИЖНО ЛЕТО! ПОДГОТВЕТЕ ГИ ПОТРЕБНИТЕ МЕЃУНАРОДНИ ДОКУМЕНТИ Ако планирате патување со автомобил надвор од земјата, не заборавајте да извадите меѓународните документи, кои се задолжителни за патување со автомобил надвор од земјата: - Меѓународна возачка дозвола – која е со важност од 3 години, а за чие издавање се потребни 2 фотографии, национална возачка дозвола и потребна потврда од Министерство за внатрешни работи за прекршочна санкција забрана за управување со моторно возило (се издава од страна на МВР во АМСМ).

- Одобрение за управување со туѓо моторно возило – кое е со важност од 1 година, а за чие издавање е потребна сообраќајна дозвола од возилото, лично присуство на сопственикот со документ за идентификација и пасош на корисникот на возилото.

- Зелен картон - кој не сте го извадиле при регистрација на возилото, тогаш задолжително треба да го извадите доколку патувате со автомобил во странство. Цената на зелениот картон зависи од моќноста на возилото и периодот на важност. Сите овие меѓународни документи можете да ги извадите во кое било време вo АМСМ Скопје-Центар 24/7.

СПАКУВАЈТЕ СĖ ШТО Е ПОТРЕБНО – ЗА СИТЕ Подготовката за патување може да биде вистински предизвик, особено ако патувате со деца, но со добра организација, сè оди многу полесно. На www.amsm.mk ве очекуваат практични и детални листи за пакување, прилагодени според дестинацијата и видот на патувањето – без разлика дали се подготвувате за летен одмор на плажа или за урбана авантура низ некоја европска метропола. Со овие листи лесно ќе ги организирате сите важни работи кои треба да ги понесете: • Облека и обувки • Потребна опрема зависно од дестинацијата • Козметика и лекови итн.

СИМНЕТЕ ЈА АМСМ МОБИЛНАТА АПЛИКАЦИЈА За брз и лесен пристап до потребните информации за патување во земјава и странство, советуваме да ја симнете АМСМ мобилната апликација и да се регистрирате како АМСМ член со внесување на следните податоци: - Внесување на членски број; и - Е-адреса која сте ја оставиле при зачленување. АМСМ мобилната апликација на еден допир ви овозможува: • Да ја вклучите вашата локација и да ја следите состојбата на патиштата на рутата до вашата дестинација - во реално време.

• Да повикате помош на пат онлајн и да го следите статусот на интервенцијата .

• Да ги добиете сите информации за патување во странство на едно место, вклучувајќи состојба на гранични премини, цени на гориво и сообраќајни прописи за повеќе од 30 европски земји. Патувајте БЕЗГРИЖНО!

06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

25

| АМСМ

• Што значи семејна членска

картичка? АМСМ: Семејната АМСМ членска картичка е практична опција што овозможува повеќе членови на едно семејство да користат поволности и услуги на АМСМ, секој со своја индивидуална поддршка, но по пониска цена од поединечните членства. Што вклучува семејното членство?

1. Главен член (носител) – го активира основниот пакет (АМСМ Classic или AMСМ Europe Premium).

2. Дополнителни членови (максимум до 4 лица) – добиваат сопствени картички, врзани за истиот пакет, но со попуст. Кој може да биде вклучен?

• Сопружник/партнер • Син/ќерка • Мајка/татко • Брат/сестра Поволности: • Секој член има поддршка на пат (пренос на возило, помош на пат); • Семејни попусти – цената за дополнителните картички е значително пониска од поединечна АМСМ членарина; • Заедничка грижа за сите возила на семејството, без дуплирање на трошоци;

• Дали е потребна Меѓународна

возачка дозвола за влез во Грција? АМСМ: Според Виенската конвенција за сообраќај, надлежните органи во странство имаат право да ви побараат меѓународна возачка дозвола како дополнителен документ, покрај вашата национална возачка дозвола. Затоа се препорачува, особено при патување надвор од земјата, да поседувате важечка меѓународна возачка дозвола за да избегнете можни непријатности или казни.

• На 30 јуни ми истекува

регистрацијата на возилото, а на 25 заминавам на одмор во странство. Што ме советувате да направам? АМСМ: Нашата препорака е да го регистрирате возилото до 30 дена пред истекот, со истиот датум на важност, со цел да избегнете ризик да останете со нерегистрирано возило додека сте во странство.

*СИТЕ НАВЕДЕНИ ТЕЛЕФОНСКИ БРОЕВИ ВАЖАТ ЗА ПОВИК ОД ФИКСЕН И ОД МОБИЛЕН ТЕЛЕФОН

26 06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

СИГУРНИ ДЕКА СЕКОЈ ОД СЕМЕЈСТВОТО ПАТУВА БЕЗГРИЖНО!

СПОДЕЛЕТЕ ГИ УСЛУГИТЕ ОД ВАШАТА CLASSIC ИЛИ EUROPE PREMIUM ЧЛЕНСКА КАРТИЧКА СО НАЈБЛИСКИТЕ

АМСМ Classic 490 денари

www.amsm.mk

АМСМ Europe Premium 890 денари

02/3181-108 06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

27

| АМСМ

АМСМ – ПРИЈАТЕЛ И ПОДДРЖУВАЧ НА

ОД СРЦЕ ЗА З

ЗЛАТЕН СПОНЗОР НА „THE DISTINGUISHED GENTLEMAN’S RIDE“ 2025 ВО СКОПЈЕ На 18 мај 2025, градот беше дел од светската мапа на стилот и хуманоста, прославувајќи 10 години од првото издание на еден од најелегантните и највпечатливи глобални мото настани – „The Distinguished Gentleman’s Ride“ (DGR). Во ова јубилејно издание, АМСМ како златен спонзор, даде поддршка на иницијативата која успешно ги поврзува моторциклизмот, социјалната одговорност и глобалната борба за машкото здравје, со фокус на менталното здравје и превенцијата од рак на простата. Настанот, кој истовремено се одржа во над 100 земји низ светот, симболизира многу повеќе од парада на класични и винтиџ мотори. Тој е автентичен израз на стил, достоинство и грижа за заедницата. Со ова партнерство, АМСМ, како водечка институција во областа на безбедноста во сообраќајот, го зацврстува својот придонес кон пошироки општествени вредности и афирмирањето на моторциклизмот како дел од културниот и хуманитарниот живот во Македонија. Со почетна локација во центарот на Скопје, 185 учесници, облечени во класичен џентлменски и дамски стил, го прославија јубилејот со парада низ градските улици, испраќајќи порака за солидарност, здравје и достоинство. Донациите собрани од овој настан ќе бидат донирани на фондацијата Movember - Лондон, која потоа средствата ги насочува кон болници и институции посветени на машкото здравје.

ПРИЈАТЕЛ НА ФЕСТИВАЛОТ НА ЖИВИ СТАТУИ – „СТАТУАФЕСТ“ 2025 Деновите од 02-04 јуни, на улиците во Скопје повторно оживеа најтивката форма на уметност, а ние уште еднаш бевме тука за да ја поддржиме. АМСМ и оваа година е пријател и спонзор на „Статуафест“ – фестивал кој низ годините прерасна во препознатлив културен белег на градот, а кој оваа година тематски се фокусираше на светот на соништата. Перформерите ја претворија градската врева во простор за тишина, размислување и емоција. Меѓу актовите имаше и неколку во кои посетителите го препознаа присуството и улогата на АМСМ. Со оваа соработка, АМСМ ја зацврстува својата посветеност на општествена одговорност не само во сферата на безбедноста и мобилноста, туку и во поддршката на културни и хуманистички проекти кои го збогатуваат јавниот живот.

ПОДДРШКА ЗА ДИПЛОМАТСКИОТ ТЕНИСКИ ТУРНИР „BUSINESS MEETS DIPLOMACY“ По повод одбележувањето на Денот на Министерството за надворешни работи и Денот на Европа, на 11 мај годинава, Министерството за надворешни работи и надворешна трговија во соработка со Тениската федерација на Северна Македонија, организираше дипломатски тениски турнир под мотото „Business meets diplomacy“. АМСМ со задоволство беше еден од спонзорите на овој престижен настан кој ги обедини активните учесници од редовите на резидентните дипломатски и конзуларни претставништва, меѓународни организации присутни во земјата, членови на Управниот одбор на Стопанската комора, претставници на домашни компании и банки, како и дипломати од Министерството. Настанот, покрај натпреварувачкиот карактер, претставуваше одлична можност за неформално вмрежување и размена на идеи меѓу претставниците од бизнис и дипломатската заедница. По завршувањето на турнирот, беше организиран свечен коктел, на кој беа доделени награди за најуспешните учесници. АМСМ и понатаму останува отворен за поддршка на иницијативи што ги поврзуваат бизнисот, дипломатијата и спортот како дел од нашата заложба за општествена одговорност и градење силни партнерства.

28 06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

АМСМ |

НАСТАНИ ОД ОПШТЕСТВЕНА ВРЕДНОСТ

ЗАЕДНИЦАТА

СТРАТЕШКИ ПАРТНЕР НА ВЕЛО УЧИЛИШТА Како стратешки поддржувач на програмата на ВЕЛО Училишта, АМСМ активно учествува во едукативни активности кои го поставуваат велосипедот во центарот на одржливата мобилност и сообраќајната култура. Целта на ваквите заеднички напори е зголемување на свеста за безбедноста во сообраќајот и поттикнување на здрави животни навики кај младите. Во рамките на проектот „Едукација за безбедноста во собраќај и активна мобилност кај образовен персонал и ученици од основни училишта на ниво на Општина Карпош“ досега се реализирани голем број информативни сесии, вебинари и работилници за наставниот кадар во основни училишта во Карпош, на кои се дискутираше за важноста на велосипедизмот во контекст на безбедно и активно движење кај учениците и улогата на наставниците за зголемување на безбедноста во сообраќајот. Како дел од самиот проект, реализирани се и повеќе од десетина практични работилници за деца со активности и во училница и на отворено, каде учениците учеа за безбедно возење велосипед, користење заштитна опрема и значењето на активниот начин на живот. На овие работилници досега присуствуваа повеќе од 200 деца од основни училишта на општина Карпош, Скопје: ООУ „Аврам Писевски“ ООУ „Братство“ ООУ „Вера Циривири Трена“ ООУ „Владо Тасевски“ ООУ „Војдан Чернодрински“ ООУ „Димо Хаџи Димов“ ООУ „Јан Амос Коменски“ ООУ „Лазо Трповски“ ООУ „Петар Поп Арсов“ ООУ „Христијан Тодоровски Карпош“ Во рамките на програмата на ВЕЛО Училишта досега се реализирани и неколку вело-настани, вело работилници и вело родеа, како: „Вело родео“ - Виница, „Вело родео“ - Пехчево „Вело работилница“ во паркот во општина Гази Баба, Скопје, како дел од настанот „Вело Тура низ срцето на Илинден“. Вело Родео - Автокоманда, оштина Гази Баба Презентација на Вело Училишта - Струмица Вело Град Вело работилница - Детски настан посветен на децата со аутизам - Гуш и Бац Вело Маалска дружба - парк Тафталиџе, Скопје Проектот продолжува со практични работилници низ сите основни училишта во Карпош, со јасна мисија – преку едукација, мотивација и соработка, да се унапреди безбедноста и активната мобилност кај младите генерации. Дополнително, во рамките на програмата се организираат и други велосипедски настани како што се вело работилници низ Скопје, „Вело тура низ Македонија“, како и тематски денови за промоција на одржлив транспорт и активна мобилност во повеќе градови низ земјата.

06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

29

| ТЕСТОВИ И СОВЕТИ

Безбедност во сообраќај

УЖИВАЈТЕ ВО ВАШЕТО ПАТУВАЊЕ И ЛЕТНИОТ ОДМОР СЕТО ОВА ШТО Е НАПИШАНО, ПОВЕЌЕ ИЛИ ПОМАЛКУ ВЕЌЕ ВИ Е ПОЗНАТО, НО ВО СООБРАЌАЈОТ ПОСТОЈАНО СЕ ПОЈАВУВААТ НОВИ ВОЗАЧИ БЕЗ МНОГУ ИСКУСТВО СО ПАТУВАЊА. ОВОЈ ТЕКСТ Е НАМЕНЕТ ЗА НИВ, А ЗА ПОИСКУСНИТЕ НЕКА БИДЕ САМО МАЛО ПОТСЕТУВАЊЕ.

П

о којзнае кој пат, повторно се наоѓаме на почетокот од топлиот период од годината и, како и секогаш, си го поставуваме истото прашање – како да се справиме со високите температури додека патуваме? Првото што ви паѓа на ум е веројатно да тргнете на пат во раните утрински часови – околу два, три или четири по полноќ. Но, да не филозофираме премногу: веднаш ќе кажеме дека оваа идеја не е најдобра. Станувањето во тие часови и потоа возењето, често завршува со дремка зад воланот – а тоа е многу опасно. Пред да тргнете на пат, најважно е да бидете добро наспани и сити. Понесете неколку шишиња вода и избегнувајте газирани пијалаци. Тоа е првиот чекор. Што се однесува до сонцето и жештината – со нив ќе се справувате додека патувате. Најпрво, паркирајте го автомобилот во добра сенка, а потоа, без разлика на делот од денот, слободно тргнете. Облечете лесна и удобна облека во светли бои, која ќе ви помогне да се чувствувате посвежо, а не заборавајте и на очилата за сонце. Правете редовни паузи за одмор и секогаш барајте сенка, и за себе и за возилото.

30 06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

Користењето на клима уредот треба да биде внимателно и разумно. Избегнувајте да правите преголема температурна разлика – ако надвор е +40 степени, а во автомобилот е само +20, тоа може да предизвика температурен шок. Ваквата нагла промена е слична на ситуацијата кога долго сте на сонце, а потоа нагло влегувате во студена вода. Затоа, температурата на клима уредот подесете ја така што разликата со надворешната температура да не биде поголема

ТЕСТОВИ И СОВЕТИ |

од 8 до 10 степени. На пример, ако надвор е +40, климата подесете ја на околу 30 до 32 степени. Исто така, колку што е можно, избегнувајте да патувате во пладневните часови. Наместо тоа, искористете го тој дел од денот за одмор под добра сенка. Ако со вас патува вашето куче или маче, бидете особено внимателни. Домашните миленици бараат почести паузи, не се навикнати да патуваат со часови и многу тешко поднесуваат високи температури. Никогаш не ги оставајте сами во автомобилот. Ако навистина мора да ги оставите на кратко, отворете ги сите прозорци околу 10 мм за да овозможите провев, и вратете се што е можно побрзо. А што е со брзината? Заборавете на брзото возење. Сте тргнале на одмор, уживајте во патувањето. Ако имате потреба да возите брзо, ви препорачуваме да посетите тркачка патека, каде што на безбеден начин ќе можете да ги тестирате своите возачки способности и потенцијалот на возилото. И за крај – не заборавајте да го однесете автомобилот на превентивен технички преглед. Безбедното патување започнува со технички проверено и добро подготвено возило. Пред да тргнете, задолжително проверете ги гумите, сопирачките, маслото, светлата, клима уредот и нивото на сите течности. Технички исправниот автомобил не само што обезбедува сигурност, туку ви овозможува и безгрижно патување. Не ризикувајте – проверете сè навреме и тргнете спокојно! • Жарко Атанасовски

АВТО ШКОЛА МОБИЛИТИ ПЛУС

11: 11 a.m.

100%

ПРИЈАВИ СЕ И ПЛАТИ ОНЛАЈН 02/3181-240 | 078 387 578

www.avtoskolamobiliti.mk 06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

31

| СТИЛ

Шорцови (кратки панталони)

ВО ГОЛЕМ СТИЛ НА ПРОШЕТКА ПО КРАЈБРЕЖНАТА ПРОМЕНАДА ВО ПРЕСРЕТ НА ЛЕТОТО, ВИСОКИТЕ ТЕМПЕРАТУРИ..., ОБНОВУВАЊЕТО НА ЛЕТНАТА ГАРДЕРОБА СЕ ПОДРАЗБИРА НЕКАКО, САМО ПО СЕБЕ. ШОРЦОВИТЕ ИЛИ КРАТКИТЕ ПАНТАЛОНИ НЕ СМЕАТ ДА СЕ ИЗОСТАВАТ, НО ВНИМАВАЈТЕ КОГА И КАДЕ ГИ НОСИТЕ. ВО СЕКОЈ СЛУЧАЈ, ИДЕАЛНИ СЕ ЗА НА ОДМОР.

У

ште неколку дена нè делат од летото - годишното време со кое се врзуваат само убави спомени, без оглед на големата жештина. Меланхолијата како со волшебно стапче се претвора во сангвиничност. Радосните чувства нè преплавуваат, донекаде и необјасниво - според многумина, се должат на сонцето. Асоцијацијата на слободата е разбирлива, во поширока смисла. Облеката има големо значење и за жените и за мажите, особено во топлите денови кога се облекуваме лесно. Со шорцови, на пример. Ногавиците досегнуваат до средината на бутовите, а можат да бидат и подолги - до колената. Нозете долу се голи, непокриени. Секако, изборот е прашање на вкус за кое воопшто не треба да се расправа. И бермудите и кратките панталони се идеални за летните денови кога температурите се високи, да се чувствувате пријатно за време на прошетките, кога одите на плажа... Внимавајте, ни едните ни

32 06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

другите не се носат на состаноци, правилата на службата се јасни, недвосмислени - шорцовите мора да се избегнуваат во официјалните кругови. Истото важи за големите свечености на кои треба да се облечете многу елегантно, и покрај тоа што некои модни креатори ќе ви препорачаат да ù се противставите на унификацијата. Неоспорен факт е дека одредени комбинации што вклучуваат и кратки панталони се одликуваат и со отменост, префинетост..., меѓу нив и оние со потписот на Ралф Лорен, но сепак треба да се придржувате кон правилата, протоколите. На одмор е инаку - шорцови можете да носите и на забави, кои често се приредуваат во убави, раскошни куќи, на мали луксузни бродови (јахти). Без исклучок на прошетките по крајбрежните променади, во голем стил. Ама и опуштено, „кежуал“. ПРВИЧНО РЕЗЕРВИРАНИ ЗА ОСНОВЦИТЕ Кратките панталони се распределуваат во различни групи, според намената. Сепак, благодарејќи на нивното стилизирање, модифицирање со текот на времето ги вбројува денес во неколкуте парчиња облека без кои не се може во лето. Асоцираат на спортските игри, но првично се користеле за униформирање на основците во Америка и Англија, вклучувајќи ја и војската, полицијата во тропите. Шорцовите во Индија ги нарекуваат половина панталони, некако потсмешливо. Терминологијата е различна, секоја земја има своја - оттаму и нееднаквоста на термините за кратките панталони. Општоприфатен секако е англискиот и покрај тоа што мнозина ги поистоветуваат со боксерките. Некогаш во минатото (втората половина на 19-тиот и почетокот на 20 век), носењето шорцови се врзувало со раното детство - машките деца до половата зрелост ги облекувале во кратки панталони, а кога ќе пораснеле, најчесто во пубертетот, можеле да носат и долги, поради што перцепцијата се искривувала. Имено, повозрасните луѓе ги избегнувале шорцовите за да не изгледаат незрело, па дури и кога деновите биле топли, а во многу земји, пак, жените не се облекувале во кратки панталони затоа што нивните

СТИЛ |

обичаи не го дозволувале тоа. Во 1890-тите, Американците се свртеле на стандардизација - бермудите биле резервирани за учениците од основни училишта, кои се носеле и во текот на зимата, со чорапи - видливи на заедничките фотографии. Замислата им се допаднала и на голем број Англичани, прифаќајќи ја. 40-тина години подоцна, во 1930-тите, шорцовите почнале да се носат за време на спортските игри, без разлика на полот. Сепак не биле прифатени од сите, многумина ги сметале за табу. Опуштањето резултирало со нивна општоприфатеност - кратките панталони се облекувале и за прошетка, вклучувајќи ги во летните модни

трендови. Шорцовите биле дел и од опремата на војниците кои во текот на Втората светска војна се бореле во земјите околу екваторот, во тропскиот појас. Дури на крајот од 1960-тите и почетокот на 1970-тите, благодарејќи на неколку движења (контракултурни) во Америка и Европа, се популаризирале до таа мера што ги носеле буквално сите, најмногу од тексас платно (џинс). Требало да помине извесно време за источњаците да се опуштат, да ги носат без предрасуди. Некогаш во кратки панталони се облекувале само жените оддадени на проституција. Денес ја симболизираат младоста, енергичноста. И повеќе - на закоравените мислења не им се придава особено значење.

СОГЛАСНО ПРАВИЛАТА НА БОНТОНОТ Враќањето во минатото е инспиративно за креаторите стилизирајќи ги, модифицирајќи ги, но сепак во согласност со потребите на своето време, во чекор со него. Се разбира, пријатното чувство надвладува над конституцијата на телото. Сепак е лето во прашање. На петтиот континент - Австралија, во Јужноафриканската Република и Нов Зеланд..., можат да се носат шорцови на работното место, па дури и за време на состаноците. Како било, треба да се придржуваме кон правилата на бонтонот, а често и самите да процениме - каде би можеле да влеземе во кратки панталони, на кои места: ресторани, кафулиња... Особено ако го имаме предвид фактот дека фокусот е во нозете. Затоа е многу важно да го направите вистинскиот избор, т.е. да се одлучите за оние што најубаво ви прилегаат, во соодветство со вашиот карактер. Обрнете внимание на нивниот квалитет, добрите својства на материјалот се значајни како и мотивите, шарите на шорцовите и кројот. Доколку се решите за памучни, секако дека можат да бидат и монохроматски (еднобојни), а опција е и тексас платното и ленот. Внимавајте на ширината - треба да има луфт, но не голем. Кога пробувате, за тамам се сметаат кратките панталони во чии џебови ќе ги ставите рацете без тешкотии, чувствувајќи ја нивната комоција. Истото важи за бермудите - карго, на пример. Обично се комбинираат со поло-маички, кошули, блузи... Нема да направите грешка и доколку ставите некој детаљ, конгруенциски (марама, зошто да не). И каишот е составен дел од целината. Добро стојат со патики, мокасини, еспадрили. Апостолки се препорачуваат за на плажа. Боите не треба да бидат јаки. Одбегнувајте и впечатливи дезени. Нека се во согласност со природата на машкиот пол - „кежуал“. И со пригодата, се разбира. Елеганцијата (отменоста, префинетоста) е забележлива не само во стилот, начинот на кој се облекувате туку и во однесувањето, движењето. Облеката само ја нагласува. Истото важи и за жените. Модните трендови знаат да претераат, да излезат од тоа што е нормално - класиката на некој неопределен, непознат начин е одраз на смислата за убавото. Изборот е прашање на вкус. Без исклучок на чувствата - уживањето, задоволството. Налето се во преден план, разбирливо. Како и безбројот комбинации што можат да се направат со шорцовите. • Игор Ландсберг

06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

33

| ПАТУВАЊЕ

Сан Себастијан

СО ПОГЛЕД НА ЕДЕН ОД НАЈУБАВИТЕ ЗАЛИВИ ВО СВЕТОТ ГРАДОТ НА МОРСКОТО КРАЈБРЕЖЈЕ ВО СЕВЕРНИОТ ДЕЛ НА ШПАНИЈА - ВО БАСКИЈА, ПОСЛЕДНИТЕ НЕКОЛКУ ГОДИНИ Е КРАЈНА ДЕСТИНАЦИЈА НА ГОЛЕМ БРОЈ ТУРИСТИ ВО ЛЕТНАТА СЕЗОНА, КОЈ ВООДУШЕВУВА МЕЃУ ДРУГОТО И СО СПОЈОТ НА ТРАДИЦИЈАТА И МОДЕРНОСТА, БЕЗ ИСКЛУЧОК НА МОЖНОСТИТЕ ШТО ГИ НУДИ. БАСКИСКОТО ИМЕ МУ Е ДОНОСТИЈА.

Н

екогашното рибарско село, благодарејќи на неговата експанзија во текот на изминатите години, децении..., го предизвикува љубопитството на летувалците од сите страни на светот за годишните одмори да ги поминат во градот за кој се говори само во суперлатив, често и последователно - едноподруго. Причините за тоа што го сметаат како едно од најатрактивните туристички места во Кантабрија не можат да се избројат до крај. На врвот секако е природната хармонија на морето и планините, дополнета со правилната распоредба на из-

34 06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

градените објекти (градбите) од кои може да се ужива во широкиот поглед на заливот La Concha и плажата со исто име, а воодушевување предизвикува и спојот на традицијата и современата стварност или модерноста - особено забележлив во конгресната сала Kursaal, музејот San Telmo и скулптурното дело Peine del Viento. Не изоставајќи ја ни променадата, веднаш до местото за капење. Уличното осветление во вечерно време ја претвора во меркез. И сето тоа во комбинација на историските, културните знаменитости, водните и другите спортови, активности за релаксација, вклучувајќи ја и кујната што во исто време на трпезата ги собира и Баскијците и останатите - дојденците, меѓу нив и граничните појаси кои ги разделуваат неколкуте определени локации чија привлечност не може да се опише со зборови, едноставно мора да се видат, доживеат. Периодичните културни приредби го комплетираат впечатокот, а големата посетеност говори за нивната репутација. Во јуни (21-ви, 24-ти) ќе се одржат два концерта на Брус Спрингстин и E Street Band, за јули (од 22-ри до 27-ми) е закажана Jazzaldia - „Сан Себастијан џез-фестивал“ со шеесетина перформанси, еднонеделната фиеста

ПАТУВАЊЕ |

позната како Semana Grande е договорена за август (од 9-ти до 16-ти), а љубителите на класичната музика ќе можат да уживаат во неа, цел месец (од 1-ви до 29.08). Есента е резервирана за Интернационалниот филмски фестивал (од 19-ти до 27 септември), за Gastronomika (од 6-ти до 8 октомври) и за Фестивалот на хорор и научнофантастични филмови (од 31.10 до 7 ноември). Во шпицот на сезоната, улиците се преполни со изведувачи што придонесуваат за добро расположение на посетителите. Веселата атмосфера е присутна буквално на секој чекор, како што му доликува на летото, впрочем.

ТРАДИЦИЈАТА ВО ТЕСНА КОРЕЛАЦИЈА СО СОВРЕМЕНАТА СТВАРНОСТ Со добра расположба се карактеризираат и двете плажи - едната, која се истакнува со својата големина е во должина од 1.350 м, широка 40 м, а другата, помалата се протега на површина од 600 м (должински), напречно 100 м. Обете имаат многу поволности што придонесуваат за посетителите да се чувствуваат пријатно, без грижа. Особено ако се одлучите за Ondarreta, која ќе ја препознаете по белата ограда од ковано железо, каде што можете да најмите лежалки, сонцобрани, чамци..., но располага и со мијалници, тушеви, тоалети, спортски терен за возрасни, детско игралиште. Вниманието на децата го привлекуваат и базенот, едриличарскиот клуб - наменети само за нив. Секако, чистотата е на високо ниво, постојано се одржува. И сето тоа дополнето со поглед на кој долго ќе се сеќавате. Заливот La Concha важи за еден од најубавите во светот - истото се однесува и на зајдисонцето. Двете места за капење меѓусебно се разграничени со зелен појас, Pico del Loro каде што има и подземни ходници - тунели. Во непосредна близина е вилата „Мирамар“, подигната по желба на кралицата Марија Кристина во 19 век и бањата „Перла“ во која втората сопруга на кралот Алфонсо XII го минувала слободното време. Денски, часовите се исполнети со разонода што го вклучува и шетањето по златниот песок, а приквечер, кога сè стивнува, плажите се претвораат во собиралишта на сурфери, во кои се вбројува и Zurriola - на другата страна, пред Gros каде што има многу барови, галерии, продавници. Нема дилема, т.н. јавање на бранови е дополнето со пријатна дружба - секогаш, без исклучок. Фотографиите со нив и островчето во позадината се присутни во сите бедекери, туристички водичи за Сан Себастијан - меѓу кои и сликите на Peine del Viento, скулптурното дело со потписот на познатиот уметник Едуардо Чилјида. Имено, се работи за три челични конструкции заковани во карпите, симболизирајќи ја хармонијата на формите со празнината. Не случајно е избран и насловот - „Ветерен чешел“ (буквален превод). Локацијата се вика Punta Torrepea, поврзaна со Igeldo, сосем природно, складно. Прошетката до неа ќе ве исполни со позитивна енергија. Исто како и шетањето по улиците, маалата на градот каде што спојот на традицијата и модерноста е забележлив не само во градбите,

туку и во начинот, стилот на живеење. Обичајот да се испие по една чаша вино (бело „txakoli“ - пенливо, црвено „txikito“), пиво („zurito“) со мезе се почитува и ден-денес. Во тесна корелација со современата стварност. И сите нејзини пројави. Температурите во летните денови нема да ве поколебаат доколку се одлучите за бесцелно да прошетате малку низ градот - секогаш е полн со туристи, па дури и напладне. Особено во рибарското пристаниште (симбол на баскиската традиција). Доста посетени се поморскиот музеј и аквариумот, а кога ќе падне мрак, гужвата е најголема во самиот

Скулптурното дело Peine del Viento на локацијата Punta Torrepea

центар каде што се историските, културните знаменитости. Калдрмата е сведок на многу немили случаи во минатото. Уличката која е именувана по датумот на пожарот во 1813 година - 31 de Agosto изобилува со барови каде што се оди на „pintxo“ (ќе ве примами со пријатниот мирис). Близу е старата христијанска црква - базиликата Santa María (18 век) со епархискиот музеј во кој се изложени 150 предмети. Фасадата навистина е импресивна, без оглед на нејзината китност, а силен впечаток сигурно ќе ви остави и катедралата - Buen Pastor (19 век). Инспирација за сводот на црквата е средновековјето, христијанските храмови во Германија, Франција и важи за највисока зграда во Сан Себасијан (75 м). Таму е и Plaza de la Constitución чиј фреквентен пулс го привлекува вниманието на гостите, посетителите - терасите на кафе-рестораните секогаш се полни. Местото е важно и за надалеку прочуената Tamborrada (Фестивалот на тапани) што се одржува на иста дата (20 јануари), секоја година.

Некогашната бања - Перла

06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

35

| ПАТУВАЊЕ

РОМАНТИЧНО НАСТРОЕНИЕ ВО ЦЕНТАРОТ НА ГРАДОТ Врволицата е вообичаена и на плоштадот Zuloaga, преку 31 de Agosto. Повеќе за националната историја ќе дознаете во музејот San Telmo, а можете да уживате и во некоја од неговите изложби. Авангардноста е одлика на објектот од 16 век, проширен во 2011-та. Одзади е пристапот кон Urgull - „белите дробови“ на градот, каде што се наоѓаат Castillo de la Mota и Sagrado Corazón de Jesús, споменикот во чест на Синот Божји - со широк поглед. Многумина се ориентираат според авенијата (збирното место на младите) по која поминуваат сите автобуси. Шетајќи низ ценатрот на Сан Себастијан, вашето љубопитство ќе го предизвика и градското собрание. Потсетува на казино. Не случајно, порано зградата била коцкарница - отворена во 1887-ма. Таму е паркот Alderdi Eder, познат по цветната градина и вртелешката. Делува инспиративно. И тера на романтично настроение, како што велат жителите на градот. А, истото се однесува и на околината чии архитектурни проекти се врзуваат со периодот околу 1900 година, ретроспективно оценет како пријатно и безгрижно време - бел епок. Убави егземплари се театарот Викторија Евгенија и хотелот Марија Кристина. Во меѓувреме, одморете се на Plaza Gipuzkoa - љубовната игра на лебедите и закачливоста со рибите во езерцето ќе ве расположат дополнително. И продолжете со шопинг на улиците Urbieta, Getaria и Fuentеrrabia. Зошто да не и на пазарите San Martín и La Bretxa. Можеби ќе се сретнете со некој готвач, вистински професионалец. Веднаш ќе го препознаете, онака. Муабетите се сведуваат на кулинарските специјалитети. Мезето во прв ред. Го сметаат за свое, мало дете на Доностија - „ txikiteo donostiarra“. Без исклучок на другите. Баскиската кујна е традиционална, и тоа во најголемиот дел.

Поглед на споменикот Sagrado Corazón de Jesús, дел од Castillo de la Mota

36 06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

Ноќната забава е концентрирана на четири локации: во центарот (историскиот кварт), Reyes Católicos (изобилува со барови во модернистички стил, алтернативна музика - се наоѓа веднаш зад катедралата Buen Pastor), Egia (микротеатарот и настапите во живо се нејзини атрибути) и во Gros (омилена меѓу сурферите, каде што се пие со лезет, полека). Не изостануваат ни дискотеки (најпозната е Bataplán - на плажата La Concha) ни пабови (Mambo, Museo del Whisky со 3.400 шишиња, Ostadar) ни казина (Luckia во Kursaal).

Плажата Ondarreta

По примерот на тамошните луѓе, издвојте време да ги искачите Igeldo и Urgull. Двете планини се своевидни гранични појаси, разделувајќи ги неколкуте определени локации на копното и морето. Првата ќе ве импресионира со вовчето пуштено во 1912-та и глетката за која се вели дека вреди милион долари. Погледот на морската шир е восхитувачки, додека брановите им нанесуваат силни удари на карпите - се разбира, исто како и оној на голем дел од Кантабрија. Доживувањето е навистина возбудливо. Противтежа на одењето по т.н. зиплајн. Доколку го фатите залезот на сонцето, препуштете му се целосно - со сите сетила, и чувства. Без разлика дали ќе седнете на клупа, во ресторанот под кулата. Некогашниот светилник е претворен во изложбен салон. Експонатите говорат за животот во Сан Себастијан и секако, за неговите обичаи. Ако сакате, можете да отседнете во хотелот со четири ѕвезди. Имате на располагање и базен. Во текот на ноќта, видикот е чудесно убав. На спротивната страна се наоѓа Urgull. Ноќната прошетка е забранета, во 21:00 се затвораат вратите. Преку ден, имате можност да уживате во панорамата. Благодарение на неколкуте видиковци, перспективите се различни. Патот до калето (Castillo de la Mota) е асфалтен. Во минатото служело за одбрана. Датира уште од 12 век. Сепак, Доностија се согласила на капитулација во 1794-та, отстапила од понатамошна борба со непријателската војска (француската). Не успеала ниту да го спречи големиот пожар во 1813-та, кога сè било претворено во пепел. Околу тврдината има топови, а внатре во неа - музеј, Casa de la Historia de Urgull, каде што аудиовизуелно се раскажува приказната за градот низ вековите (цели девет). Статуата на врвот од планината - Sagrado Corazón de Jesús веќе 75 години му дава благослов на Сан Себастијан, заштитувајќи го. Ремек-делото на Federico Coullaut, високо 12 м, со капелата врз која е поставена достигнува до 24 м височина, можете да го види од 7.408 м далечина (четири наутички милји). Додека патувате со брод, на еднодневен излет. За да ја заокружите претставата за градот на еден од најубавите заливи во светот. Патем, направете обиколка и околу островчето.

• Игор Ландсберг

06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

37

ГАСТРОНОМИЈА

ГИЛДА ЛАДНОТО ПРЕДЈАДЕЊЕ КОЕ ПОТСЕТУВА НА ТАПАСОТ ВО ЈУЖНИОТ ДЕЛ НА ШПАНИЈА ЌЕ ВИ ГО ПРЕПОРАЧААТ БУКВАЛНО СЕКАДЕ ВО САН СЕБАСТИЈАН, ПО СИТЕ МЕСТА (РЕСТОРАНИ) ШТО ЌЕ ОДЛУЧИТЕ ДА ГИ ПОСЕТИТЕ. ГО ВБРОЈУВААТ МЕЃУ СПЕЦИЈАЛИТЕТИТЕ НА БАСКИСКАТА КУЈНА. ВКУСОТ Е ПРИЈАТЕН, А РЕЦЕПТОТЕДНОСТАВЕН. ГО ПРОСЛАВИЛА РИТА ХЕЈВОРТ, БЛАГОДАРЕЈЌИ НА ИСТОИМЕНИОТ ФИЛМ ОД 1946-ТА.

Сосотојки: 16 ЗЕЛЕНИ МАСЛИНКИ БЕЗ СЕМКИ 16 СИТНИ ЛУТИ ПИПЕРЧИЊА (ФЕФЕРОНИ) 16 ИНЧУНИ (8 МАРИНИРАНИ, 8 НЕ ПОТУРЕНИ САМО СО СОЛ) ЕКСТРА ДЕВСТВЕНО МАСЛИНОВО МАСЛО ЗА СЕРВИРАЊЕ БАГЕТ

НАЧИН НА ПРИГОТВУВАЊЕ: НА КРАТОК РАЖЕН ИЛИ ПАК НА ДОЛГА ЧЕПКАЛКА, ДРВЕНО СТАПЧЕ, БОЦНЕТЕ ЕДНА МАСЛИНКА И ПОВЛЕЧЕТЕ ЈА КОН ВРВОТ, ПОТОА РИБАТА (ПРВО МАРИНИРАНАТА - СВИТКАНА) И ДОБЛИЖЕТЕ ЈА ДО МАСЛИНКАТА, ПО НЕА - ФЕФЕРОНОТ (СВИТКАН, ИСТО ТАКА). СЛЕДУВА РИБАТА, ПОТУРЕНА САМО СО СОЛ, ПА ДРУГИОТ ФЕФЕРОН И НА КРАЈОТ, УШТЕ ЕДНА МАСЛИНКА. ИСЕЧЕТЕ 8 ПАРЧИЊА ФРАНЦУСКИ ЛЕБ (БАГЕТ), СТАВЕТЕ ГИ „РАЖЕНЧИЊАТА“ И ПОСИПЕТЕ ГИ СО МАЛКУ ЕКСТРА ДЕВСТВЕНО МАСЛИНОВО МАСЛО. СЕ КОМБИНИРААТ СО „TXAKOLI“ (БАСКИСКО ВИНО - ПЕНЛИВО), А ДОСТА ЧЕСТО И СО ПИВО.

38 06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

читаj, гледаj, слушаj...

„THE LIFE LIST“ (СÈ ШТО ПОСАКУВАВ)

„FUNNY LITTLE FEARS“ DAMIANO DAVID „ЌЕРКИТЕ НА ЛОРД ВЕСТЕРАМ“ РИС БОУЕН

П

овеќеслојна драма за хаосот на војната, за довербата, за предавството, за љубовта и за силните жени, од авторката на бестселери - Рис Боуен. Лорд Вестерам има пет ќерки, кои се обидуваат да го пронајдат своето место во светот, додека Втората светска војна беснее со полна сила. Памела работи во најстрога тајност за МИ5 во Лондон, додека нејзината сестра Марго се вклучува во француското движење на отпорот. Преостанатиот дел од семејството го дели својот имот со војската, обидувајќи се да го задржи нормалниот живот во селото. Но, кога во шумата крај имотот Фарли Плејс пронаоѓаат мртов војник, односите се затегнуваат: изгледа дека меѓу нив има германски шпион... Кој е овој човек и од чија страна е? И што бара толку блиску до Фарли Плејс? Потрагата по одговори го води агентот на МИ5 - Бен Красвел, пријател на семејството Сатон, но трагата на шпионите, предавниците и заговорите, но и поблиску до неговата голема љубов - Памела Сатон, која досега имаше очи само за воениот херој - Џереми. Сепак, и Памела не ги открива сите свои тајни... •

италијански пејач со промоП„Funnyознатиот вирањето на дебитантскиот албум Little Fears“ минатиот месец почна

да настапува соло без оглед на тоа што и натаму членува во групата „Манескин“. „Funny Little Fears“ е издание на Sony Music Entertainment Italy и Arista Records. Како што се вообичајува, нему му претходеа три сингла: „Silverlines“ (27 септември 2024), „Born with a Broken Heart“ (25 октомври 2024) и „Next Summer“ (28 февруари 2025), за кои има и видеоспотови. Сето тоа беше проследено со турнеја - самостојна, се разбира. Дамјано Давид секогаш изненадува со својата ексцентричност. И овој пат не беше исклучок, претставувајќи се како затвореник, лице што издржува казна во италијански затвор. До крајот на годинава ќе настапи и во Америка. Песните се достапни на интернет и одделно, како и цедето и плочата со вкупно 14 музички нумери: „Voices“, „Zombie Lady“, „The Bruise“, „Sick of Myself“, „Angel“, „Tango“, „Tangerine“, „Mars“, „The First Line“, „Perfect Life“ и „Solitude (No One Understands Me)“. •

по светската премиера на 28 март, Вна еднаш филмот беше прогласен за најгледан Нетфликс. За само два дена го собори рекордот. „The Life List“ е романтична комедија, позната како „драмедија“, снимена по истоимениот роман на Лори Нелсон Шпилман, чии режија и сценарио се потпишани од Адам Брукс. Приказната е посветена на Алекс Роуз (Софија Карсон), која по смртта на мајка ù почнува да ги исполнува своите желби од листата што ја напишала уште како дете. Во текот на тоа патување, Алекс се соочува со низа подеми и падови, ама и се вљубува. Критичките осврти се различни, поделени. Еден дел од рецензентите го оценуваат филмот како топол, пријатен (предизвикувајќи убави чувства, задоволство, уживање), додека пак другите сметаат дека му недостасува енергија и автентичност. Како и да било, сите се согласни дека „Сè што посакував“ задолжително треба да се погледне. Сигурно ќе ве опушти. Трае 125 минути. • Жанр: „драмедија“ - романтична комедија Актери: Sofia Carson, Kyle Allen, Connie Britton Режија: Adam Brooks

06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

39

| HI TECH

Аутофлајт просперити 1

ОД ОХРИД ДО КУМАНОВО ЗА 30 МИНУТИ СВЕТОТ НА ЛЕТАЛАТА ОТСЕКОГАШ БИЛ МОШНЕ ПРИВЛЕЧЕН КАКО ЗА НАЈМЛАДИТЕ, ТАКА И ЗА ВОЗРАСНИТЕ. ТИЕ ПРИРОДНО БУДАТ ГОЛЕМО ВНИМАНИЕ КАДЕ И ДА СЕ ПОЈАВАТ. ТАКА БЕШЕ И НА НЕОДАМНА ОДРЖАНИОТ САЛОН ЗА АВТОМОБИЛИ ВО ШАНГАЈ, КАДЕ, ПОКРАЈ „ АУТОФЛАЈТ ПРОСПЕРИТИ 1 “, БЕА ИЗЛОЖЕНИ УШТЕ ДЕСЕТИНА ДРУГИ ЛЕТАЛА.

С

ветот сака да лета и да истражува, без да чека во гужви по улиците и на семафорите. Меѓу компаниите што нудат решение е Аутофлајт, со седиште во Шангај и канцеларија во Аугсбург, Германија. Леталото именувано како „Prosperity 1“, изработено од Аутофлајт, најмалку наликува на класичен летачки автомобил, но тоа не го спречи да се појави на автомобилската изложба Ауто Шангај. Повеќе потсетува на необичен хеликоптер. Кабината има модерен дизајн сличен на класичните хеликоптери, но наместо една голема елиса, има неколку помали, што му дава изглед на дрон. Како и да е, станува збор за летало кое, според производителот, е наменето за летање на блиски релации.

40 06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

Зошто го избравме ова летало за нашата рубрика? Од многу едноставна причина, затоа што „аутофлајт просперити 1“ е единственото летало што може да прелета растојание од 251 километар со едно полнење на батеријата, што го прави светски рекордер во својата класа.

HI TECH |

Вкупната тежина при полетување не смее да надмине 2.000 килограми, а капацитетот е ограничен на четири лица, пилот и три патници. Според производителот, леталото може да достигне брзина до 200 км/ч. Благодарение на современата опрема, „просперити 1“ може да лета во сите временски услови според „ифр“ (инструмент флајт рулс). Електричното летало е речиси подготвено за продажба на континентално ниво, но се чека одобрение од ЕАСА. Сериозноста на проектот се гледа и од изборот на дизајнерот на леталото, Френк Стефенсон, кој претходно работел за Ферари, Масерати, Мекларен и Мини. Јасно е дека знае што прави, што се забележува и од фотографиите. Кабината има елипсовиден облик и големи стаклени површини за да им овозможи на патниците панорамски поглед додека летаат. Распонот на крилјата е 14,5 метри, леталото е долго 11,6 метри и високо 2,6 метри. Поседува десет пропелери, осум се наменети за вертикално полетување и слетување, а два се туркачи за хоризонтален лет. Сите се напојуваат со електрична енергија од батерија со капацитет од 160 kWh. Леталото е изработено од карбонски влакна (карбон фибер), што обезбедува мала тежина и голема цврстина. Досега, леталото на Аутофлајт има извршено над 150 тест летови, при што поминало повеќе од 10.000 километри. Првите нарачки веќе пристигнаа во фабриката во Кина, а првиот официјален клиент е од Јапонија. Производството ќе се одвива во Кина, а продажбата се очекува да почне следната година. Сè уште не е познато каква дозвола ќе биде потребна за управување со овој тип летала. Цената е околу 160.000 долари. • Жарко Атанасоски

06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

41

| ИСТОРИЈА

75 години од основање на Сеат

ПАТОТ НА ЕДНА АВТОМОБИЛСКА ЛЕГЕНДА ОВАА ГОДИНА СЕАТ ЈА ОДБЕЛЕЖУВА СВОЈАТА 75-ГОДИШНИНА ОД ОСНОВАЊЕТО. ТЕКСТОТ СЕ НАВРАЌА НА ПОЧЕТОЦИТЕ НА БРЕНДОТ И ГИ ИСТАКНУВА УСПЕШНИТЕ МОДЕЛИ ШТО ПОМОГНАА СЕАТ ДА ИЗРАСНЕ ВО РЕСПЕКТИРАН ПРОИЗВОДИТЕЛ НА АВТОМОБИЛИ.

П

роизводителот на автомобили познат под името Сеат е посебен по многу нешта. Начинот на неговото основање и подемот што го доживеал се уникатни и не можат да се сретнат кај ниту една друга автомобилска компанија. Сеат има поинаков развоен пат од останатите производители во светот. Повеќето, познати или помалку познати автомобилски компании, имаат сличен почеток – поединец или мала група луѓе сонувале да создадат сопствен автомобил. Додека кај речиси сите производители на автомобили како иницијатори се јавуваат поединци-сонува-

42 06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

чи, марката Сеат не е основана од ентузијаст што сакал да направи свој автомобил, туку како резултат на иницијатива од страна на шпанските државни челници, веднаш по завршувањето на Втората светска војна. Во тој период, земјоделството било најзастапената стопанска гранка во Шпанија. Но, по војната, на државата ù бил потребен индустриски развој со цел, барем делумно, да се подобри животниот стандард на населението. Речиси во сите сектори, државата го диктирала развојот преку стратешки планови. Еден од бројните примери за ваков пристап е и подемот на туризмот во тогашна Шпанија. Државата спровела стратегија – еден вид „рецепт“ – според кој туризмот требало да се развива. ОД ДРЖАВЕН ПРОЕКТ ДО СИМБОЛ НА МОТОРИЗАЦИЈАТА Покрај големиот интерес на државата за развој на автомобилската индустрија, слично размислувале и неколку банки и компании. Банко Уркијо, заедно со неколку тогашни фирми, меѓу кои и познатиот производител на суперлуксузни автомобили Хиспано-Суиза на 22 јуни 1940 година, ја основале компанијата Sociedad Ibérica de Automóviles de Turismo, позната по кратенката СИАТ. Следејќи ги новонастанатите индустриски околности, тогашната шпанска влада се вклучила преку Националниот институт за индустриски развој, носејќи јасна визија: Шпанија да не биде само поле за развој на туѓи марки, туку да создаде своја, домашна автомобилска индустрија, со сопствено производство, вклучително и резервни делови. Државата вложила 51% од капиталот, додека останатите 49% ги обезбедиле шест банки. На инвеститорите им бил потребен партнер што ќе ја постави темелната технологија и знаење за производство на патнички моторни возила. При меѓусебното договарање, изборот паднал на Фиат, кому му биле доделени 7% од акциите.

ИСТОРИЈА |

Фиат имал многу предности на своја страна – пред сè, големо искуство во автомобилската индустрија, сличен менталитет и општествени услови како оние што владееле во Шпанија. И во Италија, земјоделството било главна стопанска гранка, па затоа се вели дека Фиат ја моторизирал земјата, додека Ламборџини, со своите трактори и земјоделска механизација, го подигнал земјоделието на повисоко ниво. Токму поради тоа, вклучувањето на Фиат во создавањето на шпанскиот автомобил бил логичен чекор, за него тоа не било непозната територија. Веќе го имал изодено патот на т.н. „моторизација на државата“. Почетокот на шпанската моторизација официјално се случил на 9 мај 1950 година, кога биле завршени сите административни процедури и компанијата била формално основана. Единствената промена во тој момент била во името – наместо „Иберика“, новото име било „Еспањола“ - Sociedad Española de Automóviles de Turismo (SEAT), што во превод значи Шпанско друштво за туристички автомобили. Токму овој датум се смета за официјален почеток на СЕАТ, па оттука, годинава компанијата го слави својот 75-ти роденден. Сега, вложувачите размислувале каде да ја изградат фабриката. Наместо да ја лоцираат во некој од неразвиените делови на Шпанија, раководството направило мудар потег и одлучило фабриката да се гради во индустриската зона во близина на Барселона. Во тоа време, Шпанија немала развиена патна инфраструктура што би овозможила брз и ефикасен копнен превоз. Затоа Барселона била избрана како најсоодветно место за изградба на фабриката. Првиот автомобил што излегол од производната лента бил Сеат 1400 – семеен автомобил, мала лимузина со четири или пет врати. Тогаш, од фабриката секојдневно излегувале по пет автомобили. Во периодот од 1953 до 1963 година биле произведени речиси 100.000 примероци од моделот 1400. Автомобилот што ќе предизвика вистинска револуција во моторизацијата на Шпанија беше Сеат 600 – мало возило со две врати, во кое можат да се сместат четири до пет возрасни лица. Ова едноставно конструирано возило имаше огромно значење за шпанската економија, бидејќи Сеат вработуваше илјадници лица, а парите од

продажбата остануваа во државата. Вработувањата не се случија само во фабриката, туку и во помалите производствени единици што ја снабдуваа фабриката со најразновидни материјали и услуги, како на пример: пластични, метални, платнени, гумени, стаклени и други делови. Тука мора да нагласиме дека автомобилската индустрија е една од најповолните за развој на државите, па не случајно Сеат 600 бил наречен „шпанско економско чудо“. Ем што ја потпомогна моториза-

цијата во државата, ем што во иста мера доведе до живнување на стопанството и повисок стандард. Директно или индиректно, Данте Џијакоза е заслужен за сите случувања поврзани со моделот Сеат 600. Овој човек е дизајнерот на Фиат 500 и Фиат 600. Заедно со Фиат, тој е виновникот за големиот економски напредок, како во матичната земја, така и во странство, на пример во Шпанија. Сеат 600, со должина од само 3,32 метри, успеа да биде најпродаван автомобил во Италија цели 10 години – од 1958 до 1966 година, а потоа повторно во 1968 година. Но не само таму, туку и во Финска каде беше најпродаван во 1971, 1972 и 1973 година. Овој модел бил произведен во речиси 800.000 примероци во периодот од 1957 до 1973 година. На почетокот од производството, времето на чекање за испорака достигнувало и до две години. На крајот од производниот век на моделот 600, челниците од Сеат одлучија да претстават уште еден мал автомобил, исто така од семејството на Фиат – моделот 127. Продажбата започна во 1972 година и траеше до 1982 година. Исто како „шестстотката“, и овој модел е комби-лимузина, но со поголеми димензии: 3,65 × 1,53 × 1,35 метри (должина × ширина × висина), со растојание меѓу оските од 2,23 метри. Тоа е уште еден типичен градски автомобил со три или пет врати, приметливо поудобен од моделот 600. За 12 години производство, беа произведени 1,24 милиони примероци, или просечно околу 100.000 примероци годишно. Сеат 127 беше успешно продолжение на моделот 600. И покрај тешкотиите на почетокот од работењето, Сеат сепак успеа да застане на здрави нозе благодарение на успешните модели 600 и 127. Осумдесеттите години од минатиот век ќе бидат запаметени по преговорите меѓу државата, банките и Фиат. Тогаш Фиат имаше најголем дел од акциите и, како што е ред, главниот акционер беше одговорен за севкупното работење. Сеат бараше нови вложувања,

во кои требаше да учествуваат сите согласно уделот на акциите, но Фиат се двоумеше и не се согласуваше со предлогот на државата. Во тие години надвисна нафтената криза, а паралелно со тоа истекуваше повластената позиција на Фиат во однос на ГМ. Поради тоа, Фиат не ја гледаше својата иднина во Шпанија и, по скоро три децении работење, одлучи да се повлече. Местото на Фиат го зазеде Фолксваген во 1982 година. Со тоа, на Сеат му беше дозволено да ги произведува автомобилите од програмата на германската марка. По неколку години, Фолксваген го откупи управувачкиот дел од акциите (51%) и Сеат стана дел од семејството Volkswagen AG. Последните модели произведени според теркот на Фиат беа „панда“ (позната како „марбеља“) и „ронда“. Всушност, моделот „ронда“ беше развиен како пандан на „ритмо“, токму во периодот кога Сеат

06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

43

| ИСТОРИЈА

и Фиат го раскинуваа договорот за соработка. Тогаш конструкторите од Сеат направија бројни измени за „ронда“ да се разликува што е можно повеќе од „ритмо“. Дизајнот остана речиси ист, но беа извршени значајни промени во внатрешноста на возилото. Приказната за Сеат не би била целосна ако не се спомне третиот модел што оставил длабоки траги во историјата на оваа марка. Покрај легендарните 600 и 127, во 1984 година им се придружува и моделот Ибица, мал градски автомобил со три или пет врати и слични димензии како 127: должина 3,68 m, ширина 1,61 m и висина 1,4 m. Со овој нов модел, Сеат ја продолжува традицијата на типични градски автомобили. Новиот дизајн и уредно изведената ергономија го прават Ибица најудобниот модел што дотогаш излегол од фабриката. За тоа е најзаслужен мајсторот на дизајнот, Џорџето Џуџаро. И тогаш, а и денес, Ибица е најпродаваниот и најуспешниот модел во понудата на Сеат. Благодарение на Ибица, Сеат и денес произведува автомобили. Иако во последните години Арона е рекордер по продажба, Ибица останува најпродаваниот модел во историјата на компанијата. Од нејзиното појавување во 1984 година па сè до денес, се продадени над шест милиони примероци. Досега, Ибица доживеа пет генерации, а сега со нетрпение ја очекуваме шестата. Првата фабрика во близина на Барселона го имаше одслужено своето, па Фолксваген реши да вложи во нов, современо опремен производствен погон. Така, на 28 февруари 1993 година, шпанскиот крал Хуан Карлос и тогашниот шеф на Фолксваген, Фердинанд Пиех, свечено ја отворија новата фабрика во Марторел. Првиот автомобил што излезе од оваа фабрика беше втората генерација на моделот „ибица“, во 1993 година. ОД ФАБРИЧКИ ЛЕНТИ ДО ТРКАЧКИ ПАТЕКИ, ИСТОРИЈАТА ПРОДОЛЖУВА Врз основа на искуствата во автомобилскиот спорт, Сеат создаде посебна верзија на своите модели со ознаката „купра“. Додека другите автомобилски марки користат ознаки како „гт“, „гти“, „гтв“, „гта“, „гто“ итн., Сеат за своите најбрзи и најопремени туристички модели ја користи ознаката Cupra. Иако „ибица“ останува најпродаваниот модел на Сеат, продажбата на другите модели не е на посакуваното ниво. „Арона“ бележи солидни резултати, но тоа не е доволно за Сеат да остане стабилен на пазарот. Поради тоа, сè почесто се зборува дека Фолксваген размислува да ја згасне марката Сеат и да продолжи само со Купра како нова, самостојна марка. Според планот, Купра треба да се позиционира како премиум бренд со силен фокус на спортски карактеристики и динамичност. Марката Купра беше официјално претставена во јануари 2018 година, и оттогаш настапува самостојно – како на домашниот, така и на меѓународните пазари. Спортската нота што Сеат ја истакнува е стекната на кружните патеки и рели натпреварите. Редно е да се спомене дека Сеат има освоено три светски рели титули во класата до 2,0 литри („Кит Кар“) во 1996, 1997 и 1998 година. Покрај релито, Сеат учествувал, и сè уште учествува, на трки на кружни патеки. Во британскиот шампионат за туристички автомобили БТЦЦ (BTCC – British Touring Car Championship), Сеат има забележано 44 победи. Во Светскиот шампионат за туристички автомобили (WTCC – World Touring Car Championship), марката има две титули: првата со возачот Иван Милер во 2008 година, и втората во 2009 година со Габриеле Тарквини зад управувачот.

44 06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

Обете титули се освоени со дизел-возило – Сеат Леон TDI. Всушност, се работи за две двојни титули – и во конкуренцијата на возачи и во онаа на конструктори. И македонскиот автомобилски ас Игор Стефановски – Иџе, возеше со автомобил од марката Сеат и постигна забележителни резултати. Пред девет години, тој победи на патеката „Енцо и Дино Ферари“ во Имола, во рамки на италијанскиот шампионат за туристички автомобили. Иако зад целиот план за производство на домашен автомобил стоеле државата и неколку банки, сето она што го следи развојот и реализацијата на идејата, во најголем дел му се припишува на едно лице – индустриски инженер, аеронаутички конструктор, пилот и фотограф, Хозе Ортиз-Ечаг Пуертас. Неговото работење во Сеат било извонредно, поради што во 1976 година бил прогласен за почесен доживотен претседател на Сеат. Со тоа, и државата и компанијата му оддале заслужена почит. Минатата година Сеат произведе нешто над 580.000 автомобили, што претставува раст од околу 9% во споредба со 2023 година, а

за тековната година, се предвидува производството да надмине 620.000 возила. Во моментов, Сеат вработува повеќе од 15.000 работници, што го прави еден од клучните индустриски работодавачи во Шпанија. • Жарко Атанасоски

ТЕХНИЧКИ ПРЕГЛЕД

ИЗВАДЕТЕ МЕЃУНАРОДНИ ДОКУМЕНТИ Меѓународна возачка дозвола ∙ Одобрение за управување со туѓо моторно возило Патничко осигурување ∙ Зелен картон ∙ АМСМ членски картички

02/3181-181

www.amsm.mk 06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

45

| СПОРТ

Светско првенство во МОТО ГП

ДОЖДОТ ИМ ДАДЕ ШАНСИ, ЗАРКО И БЕЦЕКИ ГИ ПРЕТВОРИЈА ВО ПОБЕДА ВРЕМЕНСКИТЕ УСЛОВИ СЕ ДЕЛ ОД МОЗАИКОТ НА ДЕТАЛИ ШТО КАКО ЕНИГМАТСКИ ПРАШАЊА СЕ НАМЕТНУВААТ ВО СЕКОЈА ТРКА, А ВО СЛУЧАИТЕ НА МОТО ГП ВО ЛЕ МАН И СИЛВЕРСТОУН, СЕ ПОКАЖАА КАКО ПРЕСУДНИ.

Т

ребаше да поминат пет гран при викенди од светското првенство за некој да го симне Дукати од врвот, откако доминацијата на италијанската компанија беше надополнета и со ривалството на браќата Маркез кои комплетно го преземаа шоуто и борбата за првото место во генералниот пласман. За волја на вистината, тоа не се случи само по себе, но трката на историската патека во Ле Ман, која воедно е дом на француските возачи од Мото ГП, се покажа како навистина инспиративна. Фабио Куартараро ја донесе Јамаха до пол-позиција поставувајќи време од 1:29.324, иако на првиот тренинг започна со 6 десеттинки зад Маркез. Сепак, браќата Маркез во спринт трката покажаа дека она што Фабио може да го постигне во еден круг, сепак не може да го направи во сите кругови од трката, па еден по еден го престигнаа. Куартараро имаше пролизгување во шестиот круг, но успеа да продолжи, за на крај да стигне како четврти зад Алдегуер.

46 06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

Јохан Зарко - Ле Ман 2025

Но, променливото време донесе дождовно претпладне во пресрет на главната трка, па во пресрет на стартот сите се одлучија да ги променат своите мотоцикли, а единствено Јохан Зарко со Хонда остана со гумите за суво време. Куартаро кој имаше пол-позиција падна во вториот круг, а само неколку обиколки подоцна и Франческо Бањаја му се придружи на листата на фаворити кои не стигнаа до целта. Така Јохан Зарко се етаблираше како главен ривал на Марк Маркез и му парираше на Шпанецот кој во средишницата беше на една секунда до Зарко. Сепак, се чинеше дека е Божја волја да победи Французин, по неверојатно 71. година: последен пат Пјер Монере славел на Ле Ман во 1954 година. Организаторите соопштија дека и покрај лошите временски услови, имале рекордна посетеност од 120.000 гледачи на денот на трката, кои се израдуваа што некој ја прекина победничката серија од 22 триумфи во низа на Дукати. Сето ова, Зарко го постигна со победа во една трка – која за него беше и прва во кариерата!

- Не постојат зборови да го изразам она што го чувствувам денес. Не очекував победа, но да се стигне до неа на домашен терен е нешто неверојатно и емотивно. Трката беше долга и исполнета со случувања, но нашата стратегија се исплатеше. Ризикувавме со гуми за суво, наспроти прогнозата која велеше дека се очекува уште дожд. Го направивме вистинскиот чекор! Победа за Хонда е нешто кон што се стремев, а сега го направив. Му благодарам на тимот, како и на моите родители кои дојдоа тука да ме гледаат. Ова е ден што нема да го заборавам,- рече Французинот Јохан Зарко.

СПОРТ |

ХОРХЕ МАРТИН СТАНА ПРАВЕН ПРОБЛЕМ! Актуелниот светски првак, Хорхе Мартин, успеа да стигне до тронот со сателитскиот тим на Дукати, по што направи трансфер во Априлија, но имаше неколку повреди во низа на стартот од сезоната. Сега, како што наближува средината на сезоната, така доаѓа и датумот за нови преговори околу договорот. Мартин најави заминување од Априлија по крајот на 2025 повикувајќи се на клаузулата дека не е во конкуренција за титулата и има 0 бодови. Априлија не се согласува со таквото толкување, и инсистира тој да остане, укажувајќи дека според нив таа клаузула е ништовна.

- Во центарот на спорот е договорна клаузула „condicio resolutiva“ со одложено дејство, која, според изјавата на возачот, дозволува раскин на договорот доколку тој не биде во борба за титулата по шестата трка од сезоната. На овој начин тој се труди самиот да ја контролира својата кариера, но овој случај отвора значајни прашања во сферата на договорното право, конкретно во делот на условните клаузули, нивната извршливост, како и третманот на вонредни околности (force majeure). Доколку спорот се решава во италијанска судска или арбитражна надлежност (веројатно поради седиштето на Piaggio Group), тоа ù дава процесна предност на Априлија, и може да значи висок трансакциски и репутациски трошок за возачот, - се вели во правната анализа кој привлече внимание поради дебатата во јавноста. Оттука, не е чудо што Мартин даде и втора изјава, со која бара рокот за продолжување на договорот да биде пролонгиран откако тој ќе се врати во седиштето и ќе процени самиот со што располага. Но, повторно, сето ова не се случува без причина: тимскиот шеф на Хонда, Алберто Пуиг, ја призна заинтересираноста за Мартин со едноставни зборови „а кој не би бил заинтересиран за светскиот првак“?

Марко Бецеки - Силверстоун 2025

Јохан Зарко - Ле Ман 2025

Марко Бецеки - Силверстоун 2025

Речиси по идентичен „рецепт“, случувањата се повторија и на следната трка во Англија, на патеката Силверстоун. Алекс Маркез се врати со победа во спринт трката пред својот славен брат Марк, додека Фабио Ди Џиантонио беше трет, а сите користеа Дукати. Четвртопласираниот Марко Бецеки имаше одличен викенд, а тоа го покажа со триумфот на главната трка. Настанот беше скратен на 19 круга откако на почетокот имаше ситуација со истечено масло на патеката и беше покажано црвено знаме. Пред да биде прогласен прекинот, Алекс Маркез падна и го остави Марк во дуел со Куартараро. Во рестартот, повторно возачот на Јамаха покажа перформанси како во Франција, имаше и пет секунди предност, но потоа без објаснување се повлече во боксот поради дефект. Од четвртиот круг (по рестартот), Бецеки поведе пред Зарко, а Маркез беше третопласиран по голем дуел со Морбидели.

- Горд сум, но и среќен. Целата фабрика треба да биде горда. Не беше лесно за никој, особено по повредата на Хорхе Мартин, кој е актуелен светски првак и на некој начин предводник на тимот. Знаев дека не им беше лесно и затоа се обидов да работам колку што можам повеќе и да им го донесам тоа што го заслужуваат,рече Бецеки. Во текот на јуни ќе се возат трки во Арагон, а потоа следат четири класици: Муџело, Асен, Заксенринг и Брно. Со трката за Големата награда на Австрија ќе биде означена средина на сезоната кога возачите ќе имаат летна пауза во втората половина на јули.

• Александар Табаковски

06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

47

| СПОРТ

Светско првенство во Формула 1

МОЌ И НЕМОЌ ТРИТЕ ГРАН ПРИ ВИКЕНДИ ВОЗЕНИ НА ЕВРОПСКО ТЛО ЈА ВОВЕДОА СЕЗОНАТА НА ФОРМУЛА 1 КОН СРЕДИШНИЦАТА НА ПРВЕНСТВОТО, А ПОПАТНО ЈА ПОКАЖАА МОЌНОСТА НА МЕКЛАРЕН КОЈ НА СИТЕ ТРИ НАСТАНИ ИМАШЕ ДВАЈЦА ВОЗАЧИ МЕЃУ ПРВИТЕ ТРОЈЦА.

М

акс Ферстапен беше светлата точка за време на Големата награда на Емилија Ромања, па на патеката Имола (која е една од ретките „од стариот ков“ во календарот), успеа да направи сензација и да ја однесе победата. Оскар Пјастри ја имаше пол позицијата, но дефанзивниот пристап му донесе изненадување: Ферстапен иако беше јасно втор на влезот од шиканата Тамбурело, поради ниската брзина на предводникот успеа да мине „низ иглени уши“ и од надворешна страна да стигне до првото место. Фактот дека се вози на патека која е градена во седумдесеттите години од минатиот век, каде што нема многу точки за престигнување, ниту пак големи зони за излетување за комфорни маневри без ризик, му овозможи на четирикратниот првак да има мирна трка на првата позиција и на крајот да слави во јубилејната трка за Ред Бул во Формула 1, вкупно 400-та за екипата. Но, далеку од тоа дека немаше други возбудувања, бидејќи потегот на Ферстапен им даде инспирација и на останатите да си ја пробаат среќата со престигнувања од надворешна страна. Тоа донесе уште неколку убави престигнувања, меѓу кои можат да се издвојат она на Норис (против Расел) и Хамилтон (против Хаѓар и Антонели). Имаше и неуспешни, или подобро речено недовршени реализации, па обидите на Гасли и Албон можат да се анализираат и да се види „што недостасуваше“.

48 06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

Ферстапен го имаше најбрзиот круг во трката (1:17.988) и заслужено стигна до победата, но последните девет круга донесоа дополнителна драма, откако беше аплицирано возило за безбедност поради паркираниот болид во дефект на Кими Антонели со Мерцедес. Дел од возачите ризикуваа да направат промена на гумите, додека некои останаа на патеката. Така Норис, му го препушти второто место на Пјастри, но повторно го освои на патеката, додека Хамилтон и Албон го престигнаа Леклер за четвртото и петтото место.

- Мојот старт не беше особено добар, но сепак останав на надворешната линија, која всушност е нормалната. Помислив да се обидам и сè испадна добро. Тоа ја ослободи нашата брзина, бидејќи нашиот болид е мошне добар кога сме во водство. Можев да се грижам за своите пневматици и имавме добар ритам во трката. Во пракса, тоа беше големо унапредување во однос на петочните тренинзи и му благодарам на тимот за тоа,- објасни победникот Ферстапен. Следниот гран при викенд во Монако ја немаше истата магичност, иако тоа е уште една стара патека која има сосема поинаков дух од модерните автодроми. Шанса за тоа постоеше и навистина, Шарл Леклер уште еднаш направи „чудо“ со пласманот во првиот ред, но Норис ја имаше пол позицијата и ја штитеше до последниот метар, задржувајќи го водството. Иако традиционално неколку болиди завршија во блиските огради, тоа не влијаеше во борбата за челните

СПОРТ |

Пјастри - финиш Кина 2025

позиции. Единствено Ферстапен се обиде со поинаква стратегија од останатите, односно возење со медиум гуми до неколку круга пред крајот, кога успеа да избие во водство благодарение на тоа што другите беа во бокс, но кога мораше и тој да го направи задолжителното застанување падна на четвртото место. Додека Ферстапен беше напред, Леклер му се закануваше на Норис, но кога актуелниот шампион се тргна, Норис направи безбедна разлика и стигна до првата победа во малото кнежевство. Леклер ги раздвои возачите на Мекларен, што значеше најдобар пласман за него оваа година, додека Пјастри беше трет.

- Сега изгледа неверојатно, но беше исклучително исцрпувачка трка. Сепак, не беше досадна и можевме да се притискаме во текот на трката. Во последниот свиок бев нервозен поради притисокот од Шарл, но на крајот се радувам на победата. Не е важно како ќе победиш, си велам. Ова е нешто за што сонував како дете и остварив еден од своите сонови,- изјави Ландо Норис на крајот од трката. Третиот гран при викенд донесе нова содржина, но повторно само Макс Ферстапен се обидуваше да направи нешто против двата болида на Мекларен. Во втората половина на трката тој се обиде да направи дополнително застанување во боксот и да има извесна брзина во финишот, но тогаш работите тргнаа наопаку за неговата стратегија. Поради излетување на Антонели беше аплицирано возило за без-

бедност, па сите направија пит стоп, а трката беше рестартирана со шест круга до крајот, Макс во овој случај доби тврди гуми, затоа што сите останати веќе беа истрошени и ја загуби полетноста, напротив беше и престигнат од Леклер. Поради тоа што Расел беше зад Леклер, кога Макс излезе надвор од патеката при нивниот дуел, стјуардите му доделија казна да го пропушти и Расел. Тоа доведе до реакција од светскиот првак, тотално непотребна, но доволно јасна за да го искаже незадоволството, при што наместо да го пропушти Расел, тој пружи отпор и во тој маневар го допре со тркалата на својот болид. Се разбира, тоа доведе до нова казна (плус 10 секунди) и Ферстапен од четврто место падна на десетто, додека трите возачи од Монако повторно се сретнаа на подиумот во Барселона, но секој имаше нова позиција. Пјастри прв пред Норис, а Леклер трет пред Расел. Ферстапен доби и три негативни бодови за возачката лиценца, а критиките од сите страни на светот укажаа дека стјуардите биле и премногу благи, односно дека можеле да му доделат суспензија.

- Јас стартував четврти и завршив четврти, а тоа е веројатно најдобрата позиција што можев да ја изборам. Потфрлив на стартот кога двата болида на Ферари ме престигнаа, но на крајот имав чувство дека можам да го стигнам Леклер. Нештата се измешаа со возилото за безбедност и ударот од Макс, па ќе беше преголем ризик ако продолжев да го бркам,- скромно изјави Расел.

06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

49

| СПОРТ

Пјастри и Расел - Кина 2025

Хамилтон и Леклер - Кина 2025

50 06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

- Со тврдите гуми во финишот немав добар контакт со подлогата. Немавме друг избор, можеби требаше да останеме на старите. Тоа доведе до ситуациите подоцна. Контактот со Расел? Не морам да кажам ништо на таа тема, и онака не е важно. И без тоа, не смееме да критикуваме,- од своја страна рече Ферстапен, кој вака ја продолжи „тивката војна“ со стјуардите на ФИА, но еден ден подоцна му се извини на Расел преку соопштение. Пјастри е лидер на табелата со 186 бода, односно 10 повеќе од тимскиот колега Ландо Норис. Макс Ферстапен е трет со 137 бода, а зад него се Расел со 111 и Леклер со 94 поени. Мекларен е прв во конкуренција на конструктори со убедливи 362 бода, додека за второто место во конкуренција се три екипи: Ферари со 165, Мерцедес со 159 и Ред Бул со 144 поени. До крајот на јуни се возат трките во Канада и Австрија, а пред летната пауза Формула 1 ќе профилира уште во Британија, Белгија и Унгарија. • Александар Табаковски

Колумна своерачно

АЛЕКСАНДАР ТАБАКОВСКИ

„ТАЗИ ДУПКА НЕ Е ДУПКА“ ИСТОРИЈАТА НА КОНФЛИКТИ МЕЃУ МАКС ФЕРСТАПЕН И СИТЕ ОСТАНАТИ, БЕШЕ ВО СЕНКА НА НЕГОВИТЕ НЕОДАМНЕШНИ УСПЕСИ, НО ПОВТОРНО СЕ СЕЛИ ВО ЦЕНТАРОТ НА ВНИМАНИЕТО.

Ф

ИА во светот на моторспортот ја има улогата на владејачко тело кое ги носи и спроведува прописите кои се еднакви за сите. Ако се обидеме да направиме паралела меѓу тој свет и овој граѓанскиот што го познаваме, тоа би значело како да се споени министерството за правда и министерството за внатрешни работи, со цел да обезбедат „јавен ред и мир“. Оттука, како што во секое општество постојат либерални сфаќања околу ограничувањата кои со себе ги носат одредени прописи, така и имиџот на „полицајците“ наспроти „голораките претставници на народот“ знаат да донесат симпатии за некои „урбани бунтовници“. Не многу одамна, додека претседател на ФИА беше Жан Мари Балестре, неговиот конфликт со Аиртон Сена создаде негативен имиџ за федерацијата, а истиот беше соодветно документиран и прикажан во документарните филмови кои се појавија подоцна. Така се појави Макс Мозли и со лобирање преку Берни Еклстоун успеа да го исфрли Балестре од канцеларијата, а потоа и да владее четири мандати со ФИА. Оваа година е изборна за светската автомобилистичка федерација, па нарушувања на „редот и мирот“ можат да бидат само во корист на опозициските кандидати, кои би посочувале дека оној што е на власт не си ја врши работата како што треба. Точно пред еден месец, на почетокот од мај, „Скај Спорт“ објави дека двократниот светски првак од рели трките, Карлос Саинц, кој воедно е татко на Ф1 пилотот Карлос Саинц Јуниор, ќе биде кандидат на изборите и ќе се соочи со актуелниот предводник Мохамед Бин Сулајем. Бидејќи само еден мандат е во канцеларијата што ја презема од Жан Тод, Мохамед Бин Сулајем не може да се пофали со многу сработени проекти. Неговиот мандат започна со Ф1 драмата во Абу Даби во 2021 година, кога требаше да решава за судбината на персоналот кој раководеше со трката на која Ферстапен ја освои првата титула, а Хамилтон три месеци тактизираше со објавата дали ќе продолжи да вози. Мерцедес вложи жалба, но единствено што се постигна беше да биде разрешен директорот на трката Мајкл Маси.

Тоа не значеше дека Бен Сулајем се стави на страната на Мерцедес, но подоцна го прошири јазот со Ферстапен, наоѓајќи забелешки околу неговиот речник и носејќи прописи за тоа да биде санкционирано во сите светски првенства под капата на ФИА. Иако Ферстапен го одработи „доброволниот јавен сервис“ како надомест за употребата на вулгаризми, тој не го криеше дистанцирањето од казните за вербален деликт. Последниот инцидент што се случи на патеката во Барселона меѓу Ферстапен и Расел, неодминливо потсетува на моментите од 1997 година, кога Михаел Шумахер го удри Жак Вилнев во борбата за шампионската титула. Овој пат, титулата не беше во прашање, но веројатно ова беше најлегитимната можност за Ферстапен да се казни за сета агресивност која ја демонстрираше од почетокот на кариерата. Наместо тоа, тој доби казна од 10 секунди и три негативни бода на возачката лиценца. Лично сметам дека ФИА за првпат направи лоша проценка, веројатно стравувајќи од лошиот публицитет во пресрет на изборното собрание закажано за декември оваа година во Ташкент, Узбекистан. Можеби немаше доволно „штоф“ да се употреби дисциплинскиот правилник со иста сила како за Шумахер, меѓутоа имаше доволно простор за вистинска постапка со соодветни санкции. Наспроти тоа, слушнавме наратив дека „нема што да кажам, кога забрането ми е да критикувам“, што дополнително создава поткопување на довербата кон ФИА. Макс Ферстапен е несекојдневен талент и редок примерок на возач кој соборил многу рекорди во Формула 1, почнувајќи од оној како најмлад победник во трка. Од друга страна, правилата важат за сите, и удирањето на Расел да беше во неизборна година веројатно ќе беше многу подрастично. Но, за жал, правдата (во светски рамки) се помалку е производ на спроведување на законите, а се повеќе на преговорите, токму како во стариот виц за поништената возачка дозвола од страна на бугарски полицаец и повлекувањето на одлуката подоцна со допишување „тази дупка не е дупка“. •

06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

51

| СПОРТ

Светско првенство во Формула Е

ПЕРФЕКТЕН ВИКЕНД ЗА РОУЛАНД ВО ЈАПОНИЈА ВО СВЕТСКОТО ПРВЕНСТВО НА ФОРМУЛА Е СЕ ВОЗЕА ДВА ГРАН ПРИ ВИКЕНДИ СО ПО ДВЕ ТРКИ, ВО ЈАПОНИЈА И КИНА, НО СИТУАЦИЈАТА НА ТАБЕЛАТА И НАТАМУ ВЕЛИ ДЕКА ИМА САМО ЕДЕН КАНДИДАТ ЗА ТИТУЛАТА.

О

ливер Роуланд се етаблираше како најконзистентен поединец за 2025 година и неговото име како предводник на табелата можеби изненадува од аспект на тоа дека „никаде го немаше минатите сезони“, но никој не може да ја оспори неговата кампања оваа година. Јапонското гран при за него не беше само уште еден гран при викенд, туку и домашна трка за неговиот тим Нисан. Нештата не одеа во посакувана насока во смисла на тоа дека улиците на Токио беа поплавени за време на вториот слободен тренинг, а бидејќи невремето продолжи, квалификациите беа откажани па во првата трка возачите стартуваа според пласманот на вториот слободен тренинг. Ако тоа беше шанса за некој, секако беше за некој од оние во позадина, но во пракса – Оливер Роуланд се најде на првата стартна позиција, потврдувајќи го својот имиџ на најконзистентен возач.

52 06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

Сепак, првата трка му ги донесе победничките почести на Стофел Вандорн кој стартуваше од 14 место, но имаше стратегија рано да ги посети механичарите во боксот за надополна на енергија, а откако излезе (13 круг) се случи прекин и нов старт поради дефектот на Максимилијан Гинтер, чиј болид остана на патеката. Така Вандорн доби шанса да се најде веднаш зад фаворитите и да ја искористи енергетската надмоќ за да ги престигне во финишот.

- Имавме среќа со црвеното знаме. Знаев дека ќе излезам во водство на извесен дел од трката и дека ќе треба да го довезам болидот до целта. Дури мислам дека возев и премногу „на сигурно“ и направив некои грешки, но на крајот стигнав до целта и среќен сум,- изјави победникот Вандорн. Роуланд влезе во бокс дури во 24 круг, по што падна на осмо место, но успеа да се врати во борба за подиумот и на крајот заврши втор по 35 круга од трката низ улиците на Токио.

- Знаевме дека се можни такви ризици со возачи кои рано ќе влезат во бокс, но за нас што бевме напред тоа не беше можно. Од моја гледна точка, извадив максимум од возилото,- рече Роуланд кој во финишот беше под притисок од Тимо Барнард со Мекларен.

- Жал ми е за публиката која комплетно беше наводенета, но ако ви е полесно, ќе ви кажам дека и мајка ми беше на трибините. Се надевам на подобри услови во втората трка! Како што посака, Роуланд доби стабилни временски услови во втората трка, па најпрвин брилјираше во квалификациите со освојување на пол позицијата пред Дан Тиктум и Паскал Верлен. Тој ја поведе трката, но штедејќи енергија падна до шестото место, за во финишот да го активира напаѓачкиот пакет на енергија. На пет

СПОРТ |

рана предност. Паскал Верлен од третото место успеа да напредува и да покаже желба за трка, но успеа да стигне само до втората позиција, додека Антонио Феликс да Коста во вториот болид на Порше дојде до третото место.

- Повторно сме во игра! Навистина сум горд на мојот тим, се вративме онаму каде што бевме. Нашата брзина беше неверојатна, каква трка! Имаше многу трки кои требаше да ги победиме, но тоа не се случи. Сега се чувствувам како предолго да сум чекал. Такви нешта обично на возачите им минуваат низ глава во последните кругови, па да се симне тој товар од грбот е навистина олеснување. Среќен сум, моите родители се тука со мене овој викенд, имам фантастична група на луѓе околу себе. Првенствено, тука е Џеф, мојот инженер за трка, потоа и Кац, Фаб, Фил, одлична група на луѓе. Сега ќе имаме шанса да уживаме во финишот на сезоната,рече возбудениот победник Ник Касиди.

Оливер Роуланд - Токио 2025

круга до крајот, го стигна и престигна актуелниот шампион Верлен, кој воедно му е најсериозен противкандидат за титулата оваа година. Со освоената четврта победа годинава, Роуланд замина од Јапонија со зголемена предност во генералниот пласман. Нештата се сменија откако Формула Е се префрли во Кина, каде што исто така на програмата беа две трки во еден гран при викенд. За првата, во квалификаците се издвоија четири возачи: Макс Гунтер, Тимо Барнард, Паскал Верлен и Ник Касиди. Изненадување беше пласманот на Касиди од Јагуар, кој лани беше ривал за титулата, но оваа година имаше катастрофален старт. Трката покажа дека на патеката во Шангај најдобро подготвен тим е оној на Пенске, па Макс Гунтер заедно со колегата Жан Ерик Верње стигнаа до „еден-два“ победа. Додека за Гунтер трката значеше старт од пол позицијата, Верње беше десетти на стартот, но успеа да дојде до ситуација да ги нападне Тиктум и Барнард во последниот круг, а со тоа и да ја запечати судбината на Мекларен како втор тим на оваа трка. Петтото место му припадна на Оливер Роуланд, но бидејќи неговиот противкандидат не се пласираше пред него, ова значеше и зголемување на разликата во однос на него (Паскал Верлен). Стартот на втората трка беше поместен поради дожд, а квалификациите кои беа повлијаени беа прекинати и стартните места беа доделени согласно пласманот од првата сесија. Така, Ник Касиди повторно се најде во центарот на вниманието бидејќи и покрај добриот пласман во квалификациите за првата трка, не успеа да ја заврши поради судир со Мортара. Овој пат доби уште подобра шанса со пласман на пол позицијата и ја поведе трката создавајќи

Паскал Верлен - Токио 2025

Нисан на чело - Токио 2025

- Условите за возење беа зафркнати, особено на почетокот, а малку се поправија кон крајот на трката. Нашата брзина беше добра, но недоволна за првото место. Сепак, бевме мошне брзи во однос на оние зад нас. Лично сум среќен со освоеното второ место, затоа што чувствував дека сме конкурентни и на влажна подлога, што не беше случај во Монако и Токио. Се трудиме да ја освоиме конструкторската титула, да бидам искрен, таа е поверојатна од возачката во моментов, таму задоцнувањето е преголемо во момоентов. Имаме уште пет трки до крајот и ќе продолжиме да се бориме,- изјави Верлен. За разлика од победниците, Роуланд го имаше најлошиот финиш сезонава, откако заврши на 13. место. Затоа, тој остана на 171 поен, а Верлен се доближи на 103 поени. Да Коста и Барнард се на трето и четврто место со 88 и 86 бода. Порше сега води на табелата кај екипите со 191 поен, додека Нисан има 190, а Пенске 145 бода. Во јуни се вози трката за Големата награда на Индонезија, а потоа следат два гран при викенда во Берлин и Лондон со по две трки, каде што ќе биде спуштена завесата на сезоната. • Александар Табаковски

06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

53

| СПОРТ

WEC – 6 часа на Спа-Франкоршамп

ТРИ, ОД ТРИ

ЦЕЛОСНАТА ДОМИНАЦИЈА НА FERRARI ПРОДОЛЖУВА. СО ТРИУМФ НА СПАФРАНКОРШАМП ЦРВЕНИТЕ ЗАБЕЛЕЖАА ТРЕТА ПОБЕДА ЕДНОПОДРУГО ГОДИНАВА. И НЕ САМО ПОБЕДА. ПО ТРЕТ ПАТ ГОДИНАВА ИМАА ПОЛПОЗИЦИЈА И НАЈБРЗ КРУГ.

54 06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

СПОРТ |

П

родолжува налетот на Црвената фурија. Очекувањата дека доминацијата на Ferrari можеби ќе биде сопрена на 6 часа на Спа-Франкоршамп, и трката за титула ќе се измеша, не се исполнија. После исцрпувачките 6 часа на патеката во Белгија црвените знамиња со жолт штит повторно беа развиорени. Нема двојби дека Ferrari годинава гази како валјак. Покрај убедливата победа, марката од Маранело повторно имаше полпозиција и повторно забележа најбрз круг на една трка. Овие остварувања се повторуваат трет пат годинава. Три победи, три полпозиции, три најбрзи круга! Не е само триумфот, Ferrari забележа 1-2 победа. Ferrari број 51 и број 50 беа неприкосновени во текот на трката. Без оглед на превирањата, не попуштија и останаа на чело. Најблизок им беше тимот на Alpine со автомобилот број 36 пилотиран од Жил Гунон, Фредрик Маковиецки и Мик Шумахер. Триото на Alpine го повтори успехот од Имола и повторно застана на третото скалило од подиумот. Оваа најбрза тројка и избега на останатиот дел од глутницата за повеќе од 30 секунди, што јасно говори за перформансите со кои располага. Toyota број 8 заврши на четвртата позиција, а број 7 на седмата. Автомобилите на Cadillac број 12 и број 38 ги поделија петтото и шестото место. Ferrari ја однесе победата и во класата LMGT3 со број 21 на Vista AF Corse, додека вториот автомобил на тимот со број 54 заврши трет. Нив ги раздели број 88 Ford Mustang GT3 на Proton Competition, кој првпат годинава се качи на подиум.

Ferrari буквално ја смете конкуренцијата. Минатогодишните шампиони Toyota и Porsche се декласирани. Ваква доминација на еден производител не се памети во Светскиот шампионат во трки на издржливост на FIA од неговото воведување во 2012 година кога Audi беше неприкосновен делумно и заради тогашните проблеми на Toyota. Денес, после само три трки Ferrari со 136 освоени бодови води убедливо пред Toyota која има 71 бод и пред BMW кој има 64 бодови. Огромна разлика од 65 бодови предност во однос на Toyota и 72 бодови предност во однос на BMW. Минатогодишниот шампион Porsche го нема на повидок. Лежи долу на шестата позиција, со мали 14 бодови собрани од три трки. Голем пресврт во шампионатот, и би додале, сосем неочекуван. Ако се осврнеме на минатата сезона, после три трки, односно после трката 6 часа на Спа-Франкоршамп, разликата меѓу водечките три тима во шампионатот беше значително потесна. Лидер беше Porsche со 83 освоени бодови. Toyota на свое конто имаше 60 бодови, а Ferrari 59 бодови. Тесни разлики, кои, борбата за титула ја доведоа буквално до последните метри од последната трка во сезоната. Но, тоа беше во 2024 година. Годинава, во колку Ferrari го повтори истиот успех и на 24 часа на Ле Ман, трка која носи двојно повеќе бодови, има добри шанси Светскиот шампионат во трки на издржливост на FIA, да го добие шампионот на средина на сезоната. Во колку ова се случи, тогаш се поставува прашањето: каде исчезнаа изедначеноста на перформансите и возбудливоста на натпреварувањето кое се етаблира на светската мотоспорт сцена како шампионат на еднаквост?

Ferrari е гласен во одбрана на своите перформанси, наведувајќи дека тие се должат на значителните подобрувања кои тимот успеал да ги направи во паузата пред почетокот на сезоната. Прогресот е енормен, дури и зачудувачки. Подеднакво за чудење е и значителниот пад на перформансите на Porsche. Уште повеќе ако се земе предвид доминацијата на Германците во американската серија

06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

55

| СПОРТ

IMSA, кои во досегашниот дел од сезоната освоија сè што можеше да се освои. Исто како и Ferrari во WEC. Но, ако Porsche е одличен во IMSA, и лани беше одличен во WEC, како одеднаш падна толку ниско? Раководството од Цуфенхаузен падот во формата стихијно го адресира на системот на FIA за еквивалентност, односно, за баланс на перформансите наречен BoP – Balance of Performance. Негодување доаѓа и од таборот на Toyota. Секако заради ограничувањата поставени од спортските правила на FIA, учесниците не смеат јавно да се противат на овој систем. Па сето тоа се прикажува во завиена форма. Системот BoP во Светскиот шампионат на трки на издржливост на FIA е создаден за да овозможи, автомобили со различен пристап во конструкцијата, да се тркаат во иста категорија, и да имаат слични перформанси. Односно да имаат подеднакви шанси за успех. Овој иновативен систем развиен од FIA и организаторот на трки на издржливост асоцијацијата ACO користи читачи на вртежен момент, или сензори, поставени на погонските вратила на автомобилите. Отпорни на електромагнетно поле и топлина, сензорите ја мерат моќноста и соодветно ја лимитираат според податоците добиени од напредните алгоритми за пресметка на перформансите кои ги одредува FIA.

Пресметките кои ги прави оваа најново развиена технологија се базираат врз параметри добиени од автомобилите за време на трка и врз хомологациските параметри на автомобилите приложени од производителите. Овој сложен систем на пресметки треба да овозможи фер натпревар и изедначена конкуренција. И досега успеваше. Се споредуваа перформансите после секоја трка и се поставуваа параметрите за следната. Доколку автомобилите покажат подобри параметри, перформансите се придушуваат, или пак, се дозволува да се ослободат повеќе. Доказ за работата на овој систем се изминатите сезони. Меѓутоа минатата сезона после трката на 6 часа на Сао Паоло, FIA одлучи да го смени начинот на пресметка. Место после секоја трка, за споредба се земаат параметрите од последните три трки, и се поставуваат за следните три. Сето ова не враќа на крајот од минатата сезона. Колку за потсетување. Ferrari победи на Лоун Стар Ле Ман 2024, веќе на следната трка 6 часа на Фуџи 2024 заврши деветти, а на последната трка 8 часа на Бахреин 2024 дури единаесетти. Во моменти кога Porsche и Toyota борејќи се за титула покажуваа извонредни перформанси, Ferrari, знаејќи дека титулата му е далеку од дофат, нагло опадна по прашање на перформансите. Мудра тактика која му донесе значителна предност на почетокот од годинешната сезона. Можеби правилата се правила, и се создадени со најдобра намера, но дали е во ред снимањето на перформансите од крајот на претходната сезона да влијае врз почетокот на следната, како прашање останува да лебди.

Знаејќи дека за трката на 24 на Ле Ман, за процесот на пресметка на перформансите не се земаат предвид остварувањата во останатите трки од шампионатот, голема е веројатноста за првпат годинава да добиеме пореална слика за распоредот на силите на терен. Но, да не заборавиме дека лани Ferrari славеше на 24 часа на Ле Ман и сигурно гори од желба да го повтори успехот и годинава. Сигурни сме дека со нетрпение се очекува стартот на 24 часа на Ле Ман на 14 јуни, но со уште поголема неизвесност се очекува и останатиот дел од сезоната во WEC. Бидејќи можеби таму ќе се најдат одговорите на прашањата кои засега остануваат да лебдат во воздух. До тогаш, Ferrari останува убедлив лидер во шампионатот.

• Љубомир Анастасовски

56 06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

СПОРТ |

WRC – Рели Португалија и Рели Сардинија

ЛЕГЕНДАТА ПИШУВА НОВИ РЕКЛАМИ СЕБАСТИЈАН ОЖИЕ ОСВОИ ДВЕ ПОБЕДИ ЕДНОПОДРУГО. ВО ПОРТУГАЛИЈА И НА САРДИНИЈА. ВОЕДНО СЕ ЗАКИТИ И СО ДВА НОВО ИСПИШАНИ РЕКОРДИ. СЕДМА РЕКОРДНА ПОБЕДА ВО ПОРТУГАЛИЈА И ПЕТТА РЕКОРДНА ПОБЕДА НА САРДИНИЈА.

06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

57

| СПОРТ

Е

дноставно одбива да се предаде. Осумкратниот светски шампион Себастијан Ожие освои сè што можеше да биде освоено на изминатите два настани од Светскиот шампионат во рели. Иако вози скратена програма, легендата меѓу активните возачи во WRC, сè уште претставува сила на која мора да се смета. Благодарение на упорноста и смиреноста, доминираше и на релито на Португалија, и на релито на Сардинија. Ожие можеби не беше најбрзиот возач на исклучително грубите патеки кои ги одбележаа и двата настани, но затоа беше соземен, и трпеливо градејќи ја својата позиција стигна до огромен успех. Ожие успеа да ги собори сопствените рекорди. На релито на Португалија ја освои рекордната седма победа, додека на релито на Сардинија ја однесе рекордната петта победа. Поставувањето на нови рекорди го става на листата на најуспешни возачи на сите времиња кога станува збор за овие два настани. Не веруваме дека некој во блиска иднина ќе успее да ги собори овие рекорди. Подеднакво интересен е и фактот кој говори за неговата извонредна форма. Ожие годинава стартуваше на четири, од шест одржани настани, и победи на три од нив. Елфин Еванс победи на два, Кале Рованпера на еден. Победите му помогнаа да го престигна Кале Рованпера во генералниот пласман за возачи, и да се искачи на второ место, веднаш зад Елфин Еванс, сечејќи ја разликата на само 17 бодови. Релито на Португалија и релито на Сардинија се два од трите исклучително непредвидливи настани кои ја заокружуваат првата половина од сезоната. Третиот настан е Релито Акрополис на Грција. Високите температури и грубите патеки прекриени со чакал знаат да бидат поразителни за автомобилите, посебно за гумите и подвозјето. Воедно оваа подлога не им оди во прилог на оние кои се на врвот од табелата. Да се стартува прв на овие настани значи да се игра ролја на метла која го чисти слободниот чакал под тркалата додека тие се борат да дојдат до тврда подлога. Оние подолу во поредокот веќе имаат тврда подлога и ја користат ситуацијата за да напредуваат полесно. Така борбата меѓу подобрите и послабите станува изедначена претворајќи го релито во една од највозбудливите дисциплини во мотоспортот.

РЕЛИ НА ПОРТУГАЛИЈА Toyota која доминираше на претходното рели, релито на Канарски Острови, се очекуваше својата доминација да ја повтори и на релито на Португалија. Но, во Португалија се случи пресврт. Доминацијата во перформанси ја презеде Hyundai, иако победата повторно замина во раце на јапонскиот тим. Поточно во раце на Себастијан Ожие, кој на ова рели ја освои рекордната седма победа. Меѓутоа на крајот од релито осумкратниот светски шампион призна дека перформансите на неговиот тим беа засенети од оние на Hyundai. Посебно од От Танак, на кого и Ожие му симна капа за брзината. Релито во Португалија беше исцрпувачко. Со исклучително долга маршрута која остави траги врз екипажите. Тие на високите температури минуваа и по 15 часа дневно во автомобил, без време за одмор и малку време за јадење, што на крај остави трага и врз нивните перформанси. Нивното негодување поддржано со факти отиде дотаму што организаторот за в година ќе мора да ја ревидира рутата.

Почетокот на релито мина во знак на Hyundai. Водечките екипажи на Toyota не успеаја најдобро да се снајдат на слободниот чакал. Посебно Еванс кој како лидер во шампионатот не најде начин да се бори со подлогата. Ејдриен Формо и От Танак беа предводници.

Hyundai за првпат годинава покажа перформанси кои го задржуваат вниманието. Според времињата на брзинските испити, значително беше побрз од Toyota. Но, не беше доволно издржлив. Корејските автомобили не го издржаа бруталното камшикување од грубите патеки. Формо, при рано водство се откажа заради откорнато лево тркало, и тоа од удар, кој не би требало да предизвика толкава штета. Тој му го предаде водството на Танак, кому, на крај од вториот ден, камен му го скрши куќиштето од сервото. Така летечкиот Естонец, како што го нарекуваа на ова рели, остана без серво. Остана да се бори, но без серво загуби многу време и му го предаде водството на Ожие. Фрацузинот го искористи подарокот и победи.

58 06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

СПОРТ |

Кале Рованпера го заврши релито на трето место. После брилијантните перформанси на Канарските Острови, Финецот повторно не успеа да најде соодветен сетап со гумите на Hankook. Пробуваше комбинации, но очигледно за него ништо од тоа не функционираше. На крај Рованпера призна дека можеби никогаш нема да успее да се навикне на гумите на Hankook, кои, според него, по конструкција се спротивни на неговиот стил на возење. Четвртото место во Португалија му припадна на Тиери Нојвил. За разлика од тимските другари Танак и Формо, тој не можеше да најде вистински сетап за борба со грубите патеки, и мораше да се задоволи со оствареното. Такамото Катсута заврши петти, а Еванс шести, откако младиот Сами Пајари одлучи да подзапре пред крај и да го пропушти во обид да му помогне во потерата по титула. Пајари на крајот од релито нагласи дека немало наредба од тимот, туку дека одлуката е лично негова. Тој нагласи дека кога сезоната ќе дојде при крај секој бод е важен за освојување на титула. Затоа одлучил да му помогне на Еванс.

РЕЛИ НА САРДИНИЈА И додека сè уште лебдеа импресиите од исцрпувачкото рели на Португалија, започна релито на Сардинија. И на ова рели грубите патеки бараат соодветен пристап за да се стигне до крај. Ожие и тука покажа дека е мајстор за проценка на условите и прилагодување кон нив. Затоа стигна до уште една голема победа. За разлика од Португалија, во Сардинија го презеде водството од првиот ден. Поведе рано, но кон средина на денот загуби доста време борејќи се со лизгавиот чакал. Во овој сегмент од релито Формо и Нојвил покажаа силен напредок заради стартната позиција. Меѓутоа нивниот напад не траеше долго. Нојвил на петтиот испит од релито удри во брег, сериозно го оштети автомобилот и се откажа. Формо го наследи, но се бореше со сетапот на коментирајќи дека автомобилот е премногу тврд и не ги впива ударите од грубата подлога. Полека паѓајќи со перформансите Формо му го предаде водството на Ожие, кој ги надмина проблемите. Формо денот го заврши втор, а Танак со скршен амортизер стигна трет. Од четврто до седмо место беа наредени екипажите на Toyota. Пајари четврти, Рованпера петти, Еванс шести. Катсута кој се преврте, но продолжи, беше седми. Еванс и Рованпера немаа технички проблеми, но заради стартната позиција не успеаја да направат повеќе. Благодарение на одмерените перформанси Себастијан Ожие го задржа водството и на крај од вториот ден. Формо беше декласиран уште на почеток од денот. Прво застана да смени гума, а потоа направи кус излет надвор од патеката по што загуби 5 минути и падна на деветтото место. Танак ја наследи втората позиција од него, но издишана гума го спречи да се бори со Ожие за водство.

Со Формо надвор од игра Пајари го наследи третото место, но загуби време откако го оштети автомобилот на третиот испит од денот. Рованпера и Еванс немаа проблеми, но напредуваа полека. Го прескокнаа Пајари за трето, и четврто место соодветно, додека Пајари заврши петти. Со Ожие и Танак во позиција да се борат за победа, последниот ден од релито на Сардинија како да беше пресликан од минатата сезона. Лани, тука, Ожие загуби од Танак за минорни 0,2 секунди. Временски најтесниот финиш во историјата на Светскиот рели шампионат, вистинска драма до последната секунда. Секако сеќавањето на минатогодишните настани не му одеше во прилог на Ожие. Пресијата беше голема. Дури, за малку можеше и да загуби. Во последните неколку километри од релито, во еден тесен свијок со длабоки бразди неговиот автомобил одби да сврти. Ожие мораше да се врати во рикверц за да сврти и да продолжи. Иако оваа случка му ја преполови предноста од 17,1 секунди во однос на Танак, сепак стигна до нова рекордна победа на Сардинија. Пофалните зборови за тимот како сами да излегуваа од уста на Ожие. Тој нагласи дека после падот во перформансите на релито на Португалија, тимот завршил одлична работа и успеал да се изедначи со Hyundai кога се вози на чакал. Рованпера повторно заврши на третата позиција, Еванс беше четврти, а Катсута петти. Пајари остана на седмата позиција, а Нојвил и Формо го завршија релито дури на деветнаесеттата и дваесеттата позиција. Во очекување на уште едно брутално рели, релито Акрополис на Грција, кое се вози од 26 до 29 јуни сликата во шампионатот за возачи не му оди во прилог на Еванс. Иако Велшанецот останува на врвот со 133 бодови, Ожие со 114 бодови и Рованпера со 113 бодови веќе сериозно му се доближуваат. Апсолутна доминација на возачите на Toyota, која, доминира и меѓу производителите со 312 бодови пред Hyundai кој има 243 бодови. • Љубомир Анастасовски

06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

59

| АМСМ

ЗАЧЛЕНЕТЕ ПРИЈАТЕЛ – ИЗБЕРЕТЕ ПОДАРОК! ога нешто е добро, природно е да го споделите. Како да зачлените пријател? Ки безгрижност Особено кога станува збор за чувството на сигурност што го носи членството во АМСМ. Три лесни чекори до подарок: Постојано преземаме активности за да ве наградиме вас, нашите најлојални членови – вие кои со гордост зборувате за поволностите кои ги добивате со вашата АМСМ членска картичка и кои чувството на безгрижност го споделувате со други. Токму за вас ја креиравме програмата „Зачлени пријател!“, а сега ја збогативме со дополнителни подароци. Како функционира? Препорачајте пријател да стане АМСМ член и притоа изберете подарок. За секој нов Europe Premium член изберете: • 1.200 денари вредносен ваучер, или • Куфер со димензии 57х42х27см За секој нов Classic член изберете: • 500 денари вредносен ваучер, или • Куфер со димензии 50х36х23 см Колку повеќе пријатели препорачате, толку повеќе подароци добивате!

60 06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

1. Препорачајте ваш пријател да стане АМСМ Classic или Europe Premium член.

2. Дојдете во просториите на АМСМ или пополнете го онлајн формуларот кој е достапен на www.amsm.mk во делот Зачлени пријател со основни податоци за вашиот пријател и со ваши податоци.

3. Вашиот пријател може да се зачлени во просториите на АМСМ или онлјан. А вие може да изберете подарок ваучер или куфер во зависност од пакетот со кој се зачленил Вашиот пријател. Подарокот или ваучерот можете да го подигнете од АМСМ Членство во Скопје (Центар). Акцијата трае до 30.07.2025, а количините се ограничени. Побрзајте, искористете ја шансата и споделете ја сигурноста на пат со вашите пријатели! Повеќе информации на www.amsm.mk и на 02/3181-108.

НИЗ ЕВРОПА ВОЗИ БЕЗ НЕРВОЗИ!

БЕСПЛАТНА ПОМОШ НА ПАТ ВО ЗЕМЈАТА И ВО ЕВРОПА ПОДАРОК ПАТНИЧКО ОСИГУРУВАЊЕ

www.amsm.mk

02/3181-108 06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

61

ЕДНА ГРИЖА ПОМАЛКУ! *НАПРАВЕТЕ ДОМАЌИНСКО ОСИГУРУВАЊЕ СО ВКЛУЧЕНИ РИЗИЦИ ОД: ПОЖАР, УДАР ОД ГРОМ, ЛУЊА И ГРАД, ПРОВАЛНА КРАЖБА И РАЗБОЈНИШТВО, ИЗЛЕВАЊЕ НА ВОДА ОД ИНСТАЛАЦИИ, КРШЕЊЕ ПРОЗОРСКИ СТАКЛА, ШТЕТИ НАСТАНАТИ КАЈ СОСЕДИТЕ КОИ МОЖАТ ДА ВЛИЈААТ НА ВАШИОТ ДОМ. ПОЛИСИ ОД СИТЕ ОСИГУРИТЕЛНИ КОМПАНИИ:

02/3181-405 | 02/3181-402 62 06.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

www.mobilitybroker.com.mk