АМСМ Клуб Мобилити - Јули/Август 2025

ЧЛЕНСКО СПИСАНИЕ | ЈУЛИ-АВГУСТ 2025 БР. 79

Претставуваме Ferrari Amalfi

АДРЕНАЛИНСКА ИНЈЕКЦИЈА ЗА СЕКОЈ ДЕН

www.amsmklubmobiliti.mk

Полињано а маре

ТОПЛО ГОСТОМПРИМСТВО ЗА ЛЕТУВАЛЦИТЕ ОД СВЕТОТ

Светско првенство во Формула 1

СПЛЕТКА ДО СПЛЕТКА

07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

1

2

07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

ВОВЕД

ЛЕТЕН ОДМОР СО СИГУРНОСТ И НАСМЕВКА

АМСМ КЛУБ МОБИЛИТИ Членско списание ИЗДАВАЧ: АВТО-МОТО СОЈУЗ НА МАКЕДОНИЈА ул. „Митрополит Т. Гологанов“ бр. 51 1000 Скопје Република Македонија Тел: 02/ 3181-181 Факс: 02/ 3181-119 amsm@amsm.com.mk www.amsm.mk ГЛАВЕН И ОДГОВОРЕН УРЕДНИК: Маргита Поповска ГРАФИЧКИ ДИЗАЈН: Мартина Поповска РЕДАКЦИЈА: ул. „Митрополит Т. Гологанов“ бр. 51 1000 Скопје Република Македонија Тел: 02/ 3181-351 Факс: 02/ 3181-349 redakcija@amsm.com.mk www.amsmklubmobiliti.mk

ИЗДАВАЧКИ СОВЕТ: проф. д-р Спасе Јовковски (претседател) Сиљан Аврамовски (член) Калинка Танеска (член) Јован Теговски (член) Миле Атанасов (член) Димитар Пендов (член) Митко Смилков (член)

НАДВОРЕШНИ СОРАБОТНИЦИ: Жарко Атанасоски Љубомир Анастасовски Данчо Здравковски Андријан Трипунов Александар Табаковски Игор Ландсберг

ТИРАЖ: 10.000 примероци ПЕЧАТИ: Печатница „Серафимовски“ - Скопје БАНКА: Комерцијална Банка А.Д. Скопје ЖИРО-СМЕТКА: 300000000915716 ЕДИНСТВЕН ДАНОЧЕН БРОЈ: 4030991238264

Сезоната на годишни одмори е пред нас, а плановите за бегство од секојдневието веќе се подготвени. Можеби оваа година многумина ќе ја поминат својата летна авантура во границите на нашата земја, но тоа не значи дека задоволството ќе биде помало. Напротив, Македонија нуди мноштво скриени бисери, сјајни езера, прекрасни планински височини, гостопримливи туристички гратчиња, автентични села и модерни приватни сместувања што се на ниво на оние во регионот. Ова е идеална можност да ја истражиме сопствената земја како домашни туристи, со отворени очи и срце. Но пред да тргнете кон саканата дестинација, важно е да не ги занемарите подготовките кои гарантираат безбедно и пријатно патување. Често во гужвата околу пакување и организација, ги забораваме токму оние нешта што можат најмногу да влијаат врз квалитетот и безбедноста на одморот, состојбата на патиштата, техничката исправност на возилото и проодноста на патиштата. Само мал број возачи проверуваат дали патот до нивната дестинација е прооден и безбеден. Вие не бидете меѓу нив, искористете ги достапните извори за информации, јавете се во Контакт центарот на АМСМ на 15-555 и посетете ја веб-страницата www.amsmspi.mk. Користете ја и бесплатната мобилна апликација АМСМ (iOS и Android), каде што преку иконата „Состојба на патишта“ ќе најдете ажурирани податоци за сите правци. Техничката подготовка на возилото е исто така приоритет. Наместо да се изложувате на дополнителен стрес и шетање од мајстор до мајстор под високите температури, посетете го АМСМ сервисот каде што ќе добиете комплетна техничка дијагностика. Само со технички исправно возило и со целосна документација можете да тргнете на пат безгрижно. Не заборавајте дека летото носи и посебни предизвици. Температурите се високи, условите за возење не секогаш идеални. За ваша безбедност, избегнувајте патување во најжешкиот дел од денот, консумирајте доволно течности, правете редовни паузи, прилагодете ја брзината на условите на патот, почитувајте ги сообраќајните правила, не само заради вас, туку и заради безбедноста на сите учесници во сообраќајот. Проверете ја валидноста и на вашиот членски пакет. Доколку членарината е истечена, обновете ја навреме и обезбедете си сигурност и поддршка, не само за време на летните патувања, туку и во текот на целата година. Следниот број на списанието очекувајте го во текот на септември, во печатена верзија, на вашата домашна адреса и на е-адресата www.amsmklubmobiliti.mk

Маргита ПОПОВСКА

ISSN 1857-6133

© Сите права се заштитени. Овој труд не смее да биде преведен или копиран во целина или негов дел без дозвола на издавачот. Забрането е било какво складирање и архивирање, електронско прилагодување, компјутерско програмирање или користење со некоја слична или различна технологија позната до денес или која ќе се развие во иднина.

главен и одговорен уредник

Почитувани членови на АМСМ, Ве повикуваме на нашата е-маил адреса redakcija@amsm.com.mk да ни ги испратите своите е-маил адреси за да можеме да ви го доставиме интернет-изданието на списанието „АМСМ Клуб Мобилити“.

07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

3

ЦЕНТАР ЗА ВОЗИЛА

02/2631-181 4

07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

www.amsm.mk

HI-TECH

НОВОСТИ 8 ЗА ВЕЛОСИПЕДСКИ ТРКИ 10 50 ГОДИНИ СТРАСТ: BMW СЕРИЈА 3 И ВЛАТКО СТЕФАНОВСКИ

40 НАЈБРЗИОТ ДВОСЕД

32 СТИЛ 32 КУЛТУРА НА ПИЕЊЕ КАФЕ ВО ИТАЛИЈА

8

40

АВТО-МОТО 12 КОМПАКТНА ФОРМА СО ГОЛЕМА САМОДОВЕРБА 20 ДРСКА АВАНТУРА

ИСТОРИЈА 42 ТРОЈНИОТ МИТ ЗА МАЗДА

34 ПАТУВАЊЕ 34 ТОПЛО ГОСТОПРИМСТВО ЗА ЛЕТУВАЛЦИТЕ ОД СВЕТОТ

20

42

ТЕСТОВИ И СОВЕТИ

СПОРТ

29 ВНИМАНИЕ, ХЕМИКАЛИИ

54

54 ПОД ВЕЛ НА ЦЕЛОСНА ДОМИНАЦИЈА 57 СЕВЕРОТ ГО ОСВОИ ЈУГОТ

07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

5

| ОТА

ПАТАРИНИ ВО ЕВРОПА БУГАРИЈА СКОПЈЕ - СОФИЈА

Наплатни станици: Македонија - 100 денари Бугарија вињета - 8 € (за 7 дена) оддалеченост: 245 km

патарини:9,60 €

СРБИЈА СКОПЈЕ - НОВИ САД

Наплатни станици: 40 ден. Миладиновци / 60 ден. Романовце / 15,5 € Прешево - Ниш - Белград - Нови Сад оддалеченост: 528 km

патарини: 17,10 €

СКОПЈЕ - БЕЛГРАД

Наплатни станици: 40 ден. Миладиновци / 60 ден. Романовце / 13 € Прешево - Ниш - Белград оддалеченост: 432 km

патарини: 14,6 €

СКОПЈЕ - НИШ

Наплатни станици: 40 ден. Миладиновци / 60 ден. Романовце / 5,5 € Прешево - Ниш оддалеченост: 206 km

патарини: 7,1 €

СКОПЈЕ - СУБОТИЦА

Наплатни станици: 40 ден. Миладиновци / 60 ден. Романовце / 18,5 € Прешево - Ниш - Белград - Нови Сад - Суботица оддалеченост: 614 km

патарини: 20,10 €

СКОПЈЕ - ШИД

Наплатни станици: 40 ден. Миладиновци / 60 ден. Романовце / 17 € Прешево - Ниш - Белград - Шид оддалеченост: 536 km

патарини: 18,60 €

ЦРНА ГОРА СКОПЈЕ - БУДВА

Наплатни станици: Скопје-Приштина-Пеќ -премин Кула-Рожај-Беране-Мојковац-Подгорица-Цетиње - Будва оддалеченост: 449 km

патарини: нема

СКОПЈЕ - БУДВА

Наплатни станици: (Во Црна Гора се наплатува само тунелот Созина 2,5 €, кој се наоѓа на патниот правец Подгорица - Бар) оддалеченост: 420 km

6

07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

патарини: нема

ОТА |

ГРЦИЈА СКОПЈЕ - АТИНА (преку Гевгелија)

Наплатни станици: 40 ден.Петровец / 80 ден.Велес / 60 ден. Градско / 80 ден. Демир Капија / 100 ден. Гевгелија / 1.80 Evzonoi/ Malgara: Toll: 1.20 EUR /Kleidi Toll: 2.10 EUR/ Leptokarya: Toll: 3.10 EUR / E75 Makrychori: Toll: 2.50 EUR / Moschochori: Toll: 3.90 EUR / Pelasgia: Toll: 3.40 EUR / Mavromantila: Toll: 1.85 EUR / Agia Triada: Toll: 1.75 EUR / Tragana: Toll: 3.80 EUR / Thiva: Toll: 3.80 EUR / Afidnes: Toll: 3.25 EUR / оддалеченост: 709 km патарини:36,25 € СКОПЈЕ - ИГУМЕНИЦА (преку Гевгелија)

Наплатни станици: 40 ден.Петровец / 80 ден.Велес / 60 ден. Градско / 80 ден. Демир Капија / 100 ден. Гевгелија/ 1.80 Evzonon/ 1.20 EUR Malgara / 2.40 EUR Polymylos / 2.40 EUR Malakasi / Pamvotida: Toll: 1.20 EUR / 2.10 EUR Tyria оддалеченост: 529 km патарини: 13,80 € СКОПЈЕ - ИГУМЕНИЦА (преку Битола)

Наплатни станици: 40 ден.Петровец / 80 ден.Велес / 60 ден. Градско / 2.10 EUR Malakasi / Pamvotida: 1.20 EUR/ 2.10 EUR Tyria оддалеченост: 485 km

патарини: 8,40 €

СКОПЈЕ - СОЛУН Скопје - Гевгелија - Солун)

Наплатни станици: Петровец: 40 ден / Велес: 80 ден. / Градско: 60 ден. /Демир Капија: 80 ден./Гевгелија: 100 ден./ Evzonon1.80EUR оддалеченост: 237 km

патарини: 8,3 €

ХРВАТСКА СКОПЈЕ - ЗАГРЕБ

Наплатни станици: 40 ден. Миладиновци / 60 ден. Романовце / (СРБ = 17 €) Прешево - Ниш - Белград - Шид / 17 € Загреб оддалеченост: 820 km

патарини: 35,60 €

СКОПЈЕ - СПЛИТ (преку Загреб)

Наплатни станици: 40 ден. Миладиновци / 60 ден. Романовце / (СРБ = 17 €) Прешево - Ниш - Белград - Шид / 17 € Загреб / 24 € Сплит оддалеченост: 1225 km

патарини: 59,60 €

СКОПЈЕ - СПЛИТ (Преку Косово/Албанија/Црна Гора)

Наплатни станици: 5 € Албанија / 6,7 € Сплит оддалеченост: 738 km

патарини: 11,7 €

СКОПЈЕ - РИЈЕКА

Наплатни станици: 40 ден. Миладиновци / 60 ден. Романовце / (СРБ = 17 €) Прешево - Ниш - Белград - Шид / 17 € Загреб / 10 € Ријека оддалеченост: 980 km

патарини: 45,60 €

07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

7

| НОВОСТИ

SKODA L&K 130

ЗА ВЕЛОСИПЕДСКИ ТРКИ

П

ознатиот чешки производител на автомобили и оваа година ќе биде главен спонзор на велосипедската трка на француско тло. По повод 112. издание на оваа многу позната трка, но најмногу по повод 130-годишнината од создавањето на Шкода, учениците од дизајнерско-конструкторското училиште во сопственост на Шкода одлучиле да изненадат со следниов концепт наречен „шкода л&к 130“. А и не е концепт само за изложба, возилото ќе се појави на велосипедската трка, најверојатно како поддршка. За овој потфат учениците земале да прекројуваат еден „суперб комби хибрид“. Горниот заден дел го отстраниле и со тоа добиле некој вид пикап. Бидејќи покривот е дел од конструкцијата на автомобилот кој придонесува за неговата цврстина, учениците ја имаат дополнително зацврстена сета конструкција на „супербот“. Отворениот дел за товар е наменет за носење велосипеди, но и дел од покривот исто така носи велосипеди. Задната десна врата е доправана, поточно сега не се отвора класично, туку лизгачки. Таквиот вид отворање овозможува механичарот лесно да изврши поправки на велосипедот од такмичарот и тоа во движење. Во задниот дел од возилото кај петтата врата, вградена е мала платформа која електрично се извлекува и вовлекува, наменета за превоз на велосипеди. „Шкода л&к 130“, може да измине 133 км возејќи само на електричен погон, а со додавање на малку поинаква батерија и со олеснување на возилото, ќе може да служи како поддршка за време на една цела етапа. Како што е сега направена изведбата, ќе може да ги прати велосипедистите само на кусите, но не и на подолгите етапи. На подолгите патеки ќе мора да биде заменета со друго возило. Пред 130 години, односно во 1895, Лаурин и Клемент започнале со производство на велосипеди, а од 1905 започнале со моторни возила. Ова важи и за нивниот мотоцикл - првиот во светот. Затоа бројот „130“ стои во името на концептот, односно прототипот. •

LANCIA YPSILON HF RACING

САМО ЗА ПОЧЕТНИЦИ

В

еднаш, од прва, без чекање. Ланча нема време за одлагање. Затоа оди напред со изведбата „ипсилон хф рејсинг“. Да, тоа „хф“ го враќа во игра за да го нагласи некогашното славно минато кога „хф“ беше страв и трепет за конкуренцијата. И сега, згора на сè имаме и „рејсинг“. Звучи многу убаво, зарем не!? Конструкторите велат дека тоа е автомобил строго направен за да овозможи младите талентирани возачи да научат да возат рели. Не е само автомобилот да биде направен за рели. Бидејќи е прво скалило за учење рели возење, истиот автомобил мора да биде практичен и рационален, да има ниски издатоци како при возењето така и при сервисирањето. Ланча вели дека тоа е сè средено и дека автомобилот е целосно подготвен да одговори на сите предизвици и при возењето и при сервисирањето. Така и треба да биде. Автомобилите за обука бараат повеќе сервисирање и ако трошоците за сето тоа се високи, тогаш само одделни поединци ќе можат да си дозволат такво нешто, а развојот на автомобилскиот спорт не е во поединците, туку во масовноста од која подоцна ќе се изродат таленти, а подоцна и успешни рели возачи. Погонската единица е со три цилиндри со вкупна зафатнина од 1,2 л и потпомогната со турбо полнач развива солидно добри 145 КС. Моторот е сместен напред, над предната оска, а неговата силина се пренесува на предната оска преку шестстепен обичен менувач со куси преносни односи. Можно е овој дел од автомобилот да е највпечатливиот и најзанимливиот, затоа што станаа досадни со тие автоматските менувачи. Ролбар, плус сите останати безбедносни системи и сето тоа според меѓународните правила за безбедност во автомобилскиот спорт - тоа значи дека „ланча ипсилон хф рејсинг“ ја поминала хомологацијата со одличен „шест“. Таа бројка е највисоката оцена во уметничкото лизгање, а малиот рели автомобил од Ланча е вистинска уметност. И се разбира, сопирачките се диск, два напред два назад, со дијаметар од 302 и 290 мм.

8

07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

Рели автомобилот за почетници, хомологизиран за класата „рели 6“, може да го нарачате, а испораката на есен. Цена, 39.000 евра. •

ТВОЈАТА ЧЛЕНСКА КАРТИЧКА СЕГА МОЖЕ ДА БИДЕ

Visa AMSM КРЕДИТНА КАРТИЧКА

100 ден. за Classic картичка 200 ден. за Еurope Premium картичка

ФИНАНСИСКА СИГУРНОСТ

ПЛАЌАЊЕ НА РАТИ СО 0% КАМАТА

БЕСПЛАТНА ПОМОШ НА ПАТ

КОНТАКТ ЦЕНТАР 196

07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

9

| НОВОСТИ

МАК АУТОСТАР

DUCATI ЈА ЗАПАЛИ ИТАЛИЈАНСКАТА СТРАСТ ВО СКОПЈЕ

Р

еномираната македонска компанија „Мак Аутостар“ со нова светска марка во своето портфолио, станува ексклузивен дистрибутер за познатиот бренд на мотоцикли Ducati. На свечената церемонија, на која присуствуваа регионалниот директор на Ducati, Герардо Морико, италијанскиот амбасадор Паоло Палминтери и генералниот директор на „Мак Аутостар“, Зоран Марковски, беше отворен нов, модерен салон за мотоциклите Ducati. Салонот, кој претставува еден од поуникатните во регионот, нуди целосна галерија на сите модели на италијанскиот бренд, како и ексклузивни додатоци и колекции. Наскоро е предвидено да профункционира врвно технички опремен сервис според највисоките стандарди на Ducati.

Ducati е италијански производител на мотоцикли, познат по своите висококвалитетни спортски и „naked“ мотоцикли. Компанијата е основана во 1926 година во Болоња, првично како производител на радиокомпоненти, а со производство на мотоцикли почнува по Втората светска војна. Денес Ducati нуди широк асортиман, од суперспортските Panigale и авантуристичките Multistrada, до ретро-модерните Scrambler и моќните Diavel модели. Ducati, исто така, е синоним за тркачки успеси и во последните 10 години станува доминантна сила во светот на трките, особено во популарната MotoGP. •

ПОРШЕ МАКЕДОНИЈА

МАКЕДОНСКА ПРЕМИЕРА НА VOLKSWAGEN TAYRON

Ф

олксваген официјално го претстави новиот SUV Tayron на македонскиот пазар, пополнувајќи го просторот помеѓу средната класа во која настапува помалиот Tiguan и премиум моделот Touareg. Со Tayron, германскиот производител нуди современо и практично решение за семејства и индивидуалци кои бараат повеќе простор, технологија и ефикасност во еден автомобил.

Tayron е развиен и дизајниран во Волфсбург, Германија и ќе се произведува токму таму, со што се гарантира врвен квалитет и технолошка усогласеност со европските стандарди. Изграден е врз најновата MQB evo платформа и нуди комбинација од просторност, иновативни технологии и премиум удобност. Со можност за пет или седум седишта, багажен простор до 885 литри и капацитет за влечење приколка до 2.5 тони, Tayron е подготвен за сите животни сценарија, од семејни патувања до авантури со кампери или моторни чамци. Возилото се одликува со напредни карактеристики како IQ.LIGHT HD Matrix предни светла, масажни седишта со 10 зони и DCC адаптивно подвозје. Една од главните иновации е plug-in хибридната верзија Tayron eHybrid, која нуди електричен домет над 100 км и вкупен домет до 850 км. Батеријата од 19,7 kWh може да се полни со до 11 kW на AC и до 50 kW на DC полначи. Системската моќност варира од 204 КС до 272 КС, што овозможува совршен баланс меѓу економичност и перформанси.

10 07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

Tayron е достапен во три нивоа на опрема: Life, Elegance и R-Line. Основната верзија Life вклучува и амбиентално осветлување, 3-зонска клима, AppConnect Wireless, LED светла, девет воздушни перничиња и бројни системи за асистенција. Tayron Elegance додава луксузни детали како звучно изолирани стакла и електричен багажник, додека R-Line се издвојува со спортски дизајн, 19-инчни фелни и динамични декоративни елементи.

Tayron доаѓа со комплетен пакет на системи за безбедност и асистенција: адаптивен темпомат, Lane Assist, Side Assist, Front Assist со препознавање пешаци, Park Assist Plus и иновативен систем за предупредување при излегување од возилото. Сето ова го прави Tayron еден од најбезбедните SUV модели во сегментот. Во понудата се вклучени седум погонски решенија: два eHybrid погони, mild-хибрид eTSI, два бензински TSI и два дизел TDI мотори. Опсегот на моќност се движи од 150 до 272 КС, со автоматски DSG менувач како стандард и достапен 4MOTION погон на сите тркала кај избрани верзии. •

НОВОСТИ |

М КАР

50 ГОДИНИ СТРАСТ: BMW СЕРИЈА 3 И ВЛАТКО СТЕФАНОВСКИ

П

од мотото „50 години, две легенди“, BMW Серија 3 и Влатко Стефановски ја споија својата приказна во чест на два значајни јубилеи – половина век од појавата на најуспешниот BMW модел и 50 години музичка кариера на македонскиот гитарски виртуоз. Оваа симболична врска меѓу сцената и патот добива нова форма: BMW Серија 3 Touring станува секојдневен сопатник на Стефановски во неговите музички патувања. При обраќањето, тој се наврати на почетоците на соработката со М Кар BMW Македонија: „Во 2018 ја добив првата можност да возам BMW и веднаш почувствував дека ова е нешто повеќе од автомобил. Вистинско доживување на секој километар. Автомобилот ми е втора страст по гитарите – важна алатка за секој што постојано патува.“

Ова пријателство започнато пред шест години прерасна во силна и искрена врска. Стефановски во 2019 создаде оригинално звучно лого инспирирано од BMW Серија 3 – уметнички печат на таа поврзаност. Генералниот директор на М Кар BMW Македонија, Марко Јовановски, истакна: „50 години Серија 3 и 50 години кариера на Влатко заслужуваат заедничка приказна. Тие ја симболизираат страста, квалитетот и посветеноста што траат. Особено ни е чест што оваа врска е дел од нашата 10-годишнина како официјален застапник на BMW и MINI во Македонија.“ BMW Серија 3 е најпродаваниот модел на BMW, со повеќе од 16 милиони продадени примероци ширум светот. Преку седум генерации, оваа спортска лимузина постојано го преосмислуваше концептот на динамично возење. Денес, таа е симбол на перформанси, стил и иновација, а во Македонија е лидер во својата класа и за 2024 година.

„Серија 3 е повеќе од автомобил – таа е ДНК-то на BMW, симбол на континуитет и динамика уште од 1975 година. Со посебна мини-изложба на сите генерации, се потсетуваме на историјата, но и погледнуваме кон иднината“, рече Билјана Колемишевска, маркетинг и ПР одговорна во М Кар. Во рамките на јубилејната кампања, М Кар BMW Македонија нуди и специјална понуда – подарок опрема во вредност до 10.000 евра за купувачите на BMW Серија 3. Оваа прослава не е само одбележување на времето, туку потврда на вредностите што ги поврзуваат музиката и автомобилите: страст, креативност и движење напред. •

07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

11

| АВТО-МОТО

Тест BMW 220 Gran Coupe

КОМПАКТНА ФОРМА СО ГОЛЕМА САМОДОВЕРБА СО НОВАТА ГЕНЕРАЦИЈА НА СЕРИЈА 2 GRAN COUPE, БАВАРСКАТА МАРКА УШТЕ ЕДНАШ ПОТВРДУВА ДЕКА И ВО КОМПАКТНАТА КЛАСА ЗНАЕ КАКО ДА СОЗДАДЕ ПРЕМИУМ ИСКУСТВО ДОСТОЈНО НА СВОЕТО РЕНОМЕ, ДОДЕКА ВО ПРОЦЕСОТ ОСТАНУВА ДОСЛЕДНА НА СВОЈАТА ФИЛОЗОФИЈА ДЕКА СТИЛОТ И ДИНАМИКАТА НИКОГАШ НЕ СМЕАТ ДА ТРПАТ КОМПРОМИСИ. СПОРТСКА ЕЛЕГАНЦИЈА

Од прв поглед е јасно дека новиот Gran Coupe добива поспортски карактер. Предната маска сега е поистакната и изразено тродимензионална, со што му дава на автомобилот став на самоуверен играч кој знае што претставува. Поклопецот на моторот е оформен со остри линии кои го водат погледот кон централно поставеното лого, создавајќи впечаток на динамика дури и кога возилото стои во место. Новите светлосни групи, со остар потпис и впечатлива LED графика, совршено се вклопуваат во современиот визуелен јазик на BMW. Дизајнот добива дополнителна драматичност благодарение на издолжената силуета со врати без рамки, додека класичниот „Hofmeister kink“ на Ц-столбот, овој пат

12 07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

дискретно означен со бројот „2“, симболично го поврзува овој модел со поголемите и полуксузни членови на BMW семејството. Задниот дел носи карактеристичен Gran Coupe изглед, краток багажник со интегриран црн спојлер и елегантни LED светла со дизајнерски забец што дополнително ја нагласува динамиката. Единствена забелешка е неприсуството на издувни цевки кај оваа моторна верзија, естетска одлика резервирана за помоќните модели. Доколку треба да се опише накратко изгледот на моделот, ќе кажеме дека ова е препознатлив BMW дизајн во својата најдобра форма, што во случајов претставува еволуција, а не револуција, која совршено ја вклопува традицијата со визијата за иднината.

ВОЗАЧКИ ОРИЕНТИРАНА, НО ПРАКТИЧНА КАБИНА

Доколку надворешноста плени со агресивност, ентериерот заведува со прецизност. Веднаш по влегувањето зад воланот, станува јасно дека ова е BMW во својата суштина, со јасно дефиниран спортски амбиент и беспрекорно чувство за ергономија. Управувачот е со идеални пропорции, дизајниран за динамично возење, а спортските предни седишта нудат извонредна странична поддршка без да ја жртвуваат удобност. Ова е автомобил со кој подеднакво ќе уживате

АВТО-МОТО |

и на долги патувања и на планински свиоци. Финеси како „М“ обоеното шиење на инструмент таблата, вистинските алуминиумски елементи и амбиенталното осветлување што се пробива низ прецизни отвори во алуминиумските површини, создаваат атмосфера што го подигнува внатрешниот простор на премиум ниво. Кабината е целосно ориентирана кон возачот, но истовремено нуди и практичност, задната клупа нуди доволен простор за колената, иако линијата на покривот е мал компромис за патници повисоки од 180 cm. Багажниот простор изнесува 360 литри, доволно за секојдневни потреби, а благодарение на преклопливите задни седишта, флексибилноста дополнително се зголемува. Централно место во кабината зазема новиот закривен екран, кој во себе ги спојува дигиталната инструмент табла и инфозабавниот систем. Интерфејсот, преземен од поголемите BMW модели, нуди лесна навигација и брзо поврзување со Apple CarPlay и Android Auto. Климатизацијата е секогаш на дофат преку долниот дел од екранот. За дополнителна персонализација се грижи функцијата „My Modes“, со која амбиентот може да се приспособи според расположението, од смирувачки тонови до динамични графики. Компанијата уште еднаш покажува дека умее да создаде ентериер кој инспирира, не само за возење, туку и за уживање во секој момент поминат во кабината.

07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

13

| АВТО-МОТО

ТЕХНИЧКИ КАРАКТЕРИСТИКИ НА ВОЗИЛОТО

СПОРТСКИ ДУХ СО МОДЕРЕН ПОГОН

Во срцето на тесттираниот модел работи познатиот 1.5-литарски трицилиндричен турбо бензинец, овој пат надграден со благ хибриден систем. Самостојно, моторот испорачува 156 КС и 240 Nm, но интегрираниот електромотор додава уште 20 КС и 55 Nm, што резултира со вкупно 170 КС и 280 Nm комбиниран вртежен момент. Овие бројки се преточуваат во 7,9 секунди до „стотка“ и максимална брзина од 230 км/ч, постигнувања кои го поставуваат Gran Coupe меѓу најагилните модели во својата класа. Благата хибридна технологија овозможува не само подинамични перформанси, туку и подобрена ефикасност. Официјално декларираната потрошувачка од 5,7 литри на 100 километри, но во реални услови, вредностите се движат околу 7,5 до 8 литри. Силата се пренесува преку 7-степен Steptronic автоматски менувач со двојна спојка, кој функционира беспрекорно и обезбедува прецизни и брзи промени на брзините. Благодарение на одлично избалансираната

14 07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

МОТОР:

ТРИРЦИЛИНДРИЧЕН ТУРБО БЕНЗИН

ЗАФАТНИНА:

1.499 CM3

МОЌНОСТ НА АГРЕГАТОТ

170 КС При 4.700 врт/мин

МЕНУВАЧ:

7 СТЕПЕН АВТОМАТСКИ МЕНУВАЧ

ПОГОН:

НА ПРЕДИТЕ ТРКАЛА

ПОТПИРАЊЕ НА ТРКАЛА:

НАПРЕД: MCPHERSON НАЗАД: MULTILINK

СОПИРАЧКИ:

НАПРЕД: ВЕНТИЛИРАЧКИ ДИСКОВИ НАЗАД: ДИСКОВИ

ГУМИ:

НАПРЕД 225/40 R19, ПОЗАДИ 225/40 R19

МАСА НА ВОЗИЛОТО:

1.525 КГ

ДИМЕНЗИИ: Д/Ш/В:

4.546Х1.445Х1.800 ММ

ЗАБРЗУВАЊЕ ОД 0 ДО 100 КМ/Ч:

7.9 СЕКУНДИ

ПРОСЕЧНА ПОТРОШУВАЧКА:

5.7 ЛИТ/100 КМ

МАКСИМАЛНА БРЗИНА:

220 КМ/Ч

ЦЕНА НА ТЕСТИРАНИОТ МОДЕЛ:

59.878 ЕВРА

суспензија и прецизното управување, германците успеале да го задржат она автентично„возачко чувство“ што ја дефинира марката, и покрај тоа што платформата е со преден погон. При активирање на Sport режимот, Gran Coupe добива уште понагласен динамичен карактер: реакциите на педалот за гас стануваат поагресивни, управувањето поостро, а звукот од моторот поприсутен. Автомобилот не се обидува да биде чистокрвен спортски купе, но за оние кои сакаат активно возење, нуди повеќе од доволно агилност и задоволство. Она што го издвојува е совршениот баланс помеѓу удобност и спортски дух, идеално за оние кои бараат автомобил што може да се прилагоди и на секојдневието и на возачките страсти. BMW 220 Gran Coupe е автомобил кој прецизно ги спојува стилот, технологијата и динамиката во една целина. Со дизајн кој плени, ентериер кој инспирира и погон кој нуди перформанси и ефикасност, овој модел достојно ја носи значката на BMW. • Данчо Здравковски

ЗАЧЛЕНИ ПРИЈАТЕЛ И ИЗБЕРИ ПОДАРОК! АТЕЛ· ЗАЧЛЕНИ ПРИ ПРИЈ ЈАТЕ ЕНИ Л· З ЧЛ АЧ · ЗА ЛЕ Л Е

АКЦИЈАТА ТРАЕ ДО 31.08.2025

ТЕЛ· ЗАЧЛЕНИ ПРИ ЈАТ ПРИЈА ЕЛ· ЕНИ ЧЛ ЗА ЧЛ · ЗА Е ЕЛ

И ПРИЈАТЕЛ · ЗА АЧЛЕН ЧЛЕ ЕЛ·З НИ Ј АТ ПР ИЈ ПРИ АТ И Н

ЛЕНИ ПРИЈАТЕЛ·ЗАЧ · ЗАЧ ЛЕН ТЕЛ ИП ИЈА РИ ПР ЈАТ НИ

ПРИ ЗАЧЛЕНУВАЊЕ НА ПРИЈАТЕЛ ИЗБЕРЕТЕ: ЗА СЕКОЈ НОВ EUROPE PREMIUM ЧЛЕН ИЗБЕРЕТЕ: 1.200 ДЕНАРИ ВРЕДНОСЕН ВАУЧЕР ИЛИ КУФЕР ЗА СЕКОЈ НОВ CLASSIC ЧЛЕН ИЗБЕРЕТЕ: 500 ДЕНАРИ ВРЕДНОСЕН ВАУЧЕР ИЛИ КУФЕР *АКЦИЈАТА ТРАЕ ДО 31.08.2025. КОЛИЧИНИТЕ СЕ ОГРАНИЧЕНИ!

www.amsm.mk

02/3181-108 07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

15

| АВТО-МОТО

Претставуваме Ferrari Amalfi

АДРЕНАЛИНСКА ИНЈЕКЦИЈА ЗА СЕКОЈ ДЕН СО НАМРШТЕН ПОГЛЕД КОЈ ПОТСЕТУВА НА ЧУДОВИШТЕТО ОД БЛОКБАСТЕРОТ ОСМИОТ ПАТНИК, FERRARI AMALFI E ОЛИЦЕТВОРЕНИЕ НА ПЕРФОРМАНСИ, СТИЛ И ЛУКСУЗ, АВТОМОБИЛ КОЈ БУДИ ЕМОЦИИ, КОМБИНИРАЈЌИ ЕЛЕГАНЦИЈА СО ФУНКЦИОНАЛНОСТ.

С

о намрштен поглед кој наликува на чудовиштето од блокбастерот Осмиот Патник Amalfi делува како вонземјанин. Минималистичкиот пристап во дизајнот остварен преку флуидни форми и акцентиран со ситни, но впечатливи детали, е дел од новиот стилски јазик на Ferrari наметнат од шефот на дизајн Флавио Манѕони. Чистите површини на каросеријата на Amalfi се израз на модернизам, но, во исто време и одраз на динамичност. Amalfi буквално делува како монолит, скулптура на современа уметност со елегантни пропорции исклесана во едно парче и поставена на четири тркала. Тркалата, пардон, бандажите од лесен метал подеднакво делуваат како минијатурни скулптури. Внимателно обработени од полно парче метал и доведени до совршенство. Внатрешноста е поделена. Поставени се два одвоени кокпити. Еден за возачот, еден за совозачот. Раздвоени со високо подигнат централен гребен поставен хоризонтално, се чини дека единствената разлика меѓу нив ја прави воланот. Масивната арматура делува како да лебди во воздух, а од неа во средина паѓа централниот дисплеј од 10,25 инчи достапен и за возачот, и за совозачот. Преку него се пристапува до

16 07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

клучни функции како местење на системите на автомобилот, местење на седиштата, контрола на клима уредот, радиото, телефонот, и мултимедијалниот систем. Звукот низ кабината се разлева преку 14 звучници на премиум аудио системот на специјалистот Burmester со моќност од 1.200 вати. Погледот на возачот паѓа врз дисплеј од 15,6 инчи на кого се прикажуваат сите информации и параметри за работата на возилото. Дури и силата – G во свијоци. Воланот изработен во карбон-фибер и кожа е со нов дизајн, и се враќа кон стариот начин на одбирање на функциите преку копчиња на допир. Вратени се дури и црвеното легендарно копче за стартување на моторот од лева страна, и вртливото копче за менување на сетапот од десна. Зад волан, се палките од карбон-фибер за менување на степените. За да може совозачот во целост да учествува во возењето пред себе има дисплеј од 8.8 инчи на кого, покрај тоа што се пресликуваат функциите од централниот дисплеј, се пресликуваат и оние од информацискиот. Па така, совозачот може да ги следи бројот на вртежи, брзината, па дури и силата – G. СЛАВНИОТ V8 ПОД ХАУБА Во срцето на Amalfi „вришти“ прославениот битурбо на Ferrari од фамилијата F154. Мотор кој досега има собрано 14 награди во престижниот избор за Интернационален мотор на годината. Amalfi е првиот модел на Ferrari која ја понесува најновата еволуција на 3.9

АВТО-МОТО |

ПЕРФОРМАНСИ ВО ДУХОТ НА GT Вртежниот момент кон задните тркала се испраќа преку роботизираниот менувач со две спојки и осум степени на пренос. Менувачот заедно со електронски контролираниот диференцијал се поставени на задна оска по принцип трансаксл. Поставка која обезбедува распоред на тежината од 50:50. За да се исполни припадноста кон сегментот Гранд Турисмо осмиот степен има долг преносен однос кој овозможува значително намалување на вртежите при крстосување на пат.

литарскиот V8 со рамно коленесто вратило и агол меѓу цилиндрите од 90°. Навиен е да испорачува 640 КС при 7.500 min-1 и да се врти до 7.600 min-1 кога електрониката спречува да се претера. Вртежниот момент од 760 Nm стои на располагање меѓу 3.000 и 5.750 min-1. За да стане поостар и со побрз одзив, реконструиран е блокот на моторот заедно со брегастите вратила. Блокот на мотор е полесен за 1 kg, а брегастите вратила за 1,3 kg. Новиот систем за независно управување со турбо полначите дозволува да се зголеми нивната брзина на вртење до 171.000 min-1. Оваа модификација дополнително придонесува за брзиот одзив на педалот за гас.

Со специфична моќност од 166 КС на 1 литар зафатнина моторот е способен оваа 1470 kg тешка автомобилска уметност да ја катапултира од место до 100 km/h во само 3,3 секунди, и од место до 200 km/h во точно 9 секунди. Максималната брзина застанува на 320 km/h. Но, не е сè во забрзувањето. Има нешто и во сопирањето. Сопирачкиот масивниот апарат изработен од карбон-керамика му дозволува на Amalfi од 100 km/h до целосно сопирање да мине само 30,8 метри, а од 200 km/h успева да застане после 119,5 метри. Бројки кои се навистина импресивни. Впрочем таков е и целиот автомобил. Со Amalfi, Ferrari им се обраќа на оние кои бараат автомобил што буди емоции, и автомобил што комбинира елеганција и перформанси со функционалност. Дека носителите на одлуки во Маранело со Amalfi погодиле во центар, сведочи и бројот на нарачки кој секојдневно расте. Цената треба да е преку 260.000 европски банкноти, а првите примероци ќе стигнат до купувачите некаде на почетокот од следната година.

• Љубомир Анастасовски

07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

17

| АВТО-МОТО

Најава – Салон за автомобили Минхен 2025

ПОВТОРНО МИНХЕН НА МЕСТОТО ОД ФРАНКФУРТ НОВИТЕ СВЕТСКИ ОКОЛНОСТИ ДОНЕСОА ПОИНАКВИ АВТОМОБИЛСКИ ИЗЛОЖБИ. НА МЕСТОТО НА СТАРАТА ГОЛЕМА ЧЕТВОРКА, СЕГА ИМА ГОЛЕМА ПЕТОРКА, БЛАГОДАРЕНИЕ НА ВКЛУЧУВАЊЕТО НА ПЕКИНГ И ШАНГАЈ. ИНТЕРЕСНО Е ШТО САМО КИНЕСКИТЕ САЕМИ СÈ УШТЕ ЈА ЗАДРЖУВААТ КЛАСИКАТА ШТО НЕКОГАШ БЕШЕ ОБЕЛЕЖЈЕ НА СТАРИТЕ ИЗЛОЖБИ.

Л

ани автомобилскиот саем се одржа во Париз, а годинава на ред е Минхен. Некогаш водечка дестинација беше Франкфурт, но работите се променија и сега Минхен е новиот играч. Париз и Франкфурт, односно Минхен, се менуваат наизменично, така е договорено уште пред неколку децении, и тој договор сè уште важи. Уште пред појавата на вирусот, интересот за автомобилските саемски манифестации почна да опаѓa, a некои производители веќе одлучуваа да не учествуваат. Таа „болка“ во индустријата датира уште од времето кога челниците на Крајслер, Форд и ГМ беа во Вашингтон, молејќи го претседателот Буш за финансиска помош. Тогаш тој им забележа што

18 07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

дошле со приватни авиони „боинг 747“ и им препорача прво нив да ги продадат. Но, дали индустријата навистина беше во толку голема криза? Само тие си знаат, но како е можно токму во тоа време луксузните марки како Бентли, Ролс-Ројс, Ферари и Ламборгини остваруваа рекордни продажби. Класичните саемски манифестации како да замреа, па организаторите сега осмислуваат најразновидни содржини за да привлечат што поголем број посетители. Автомобилскиот саем во Минхен ќе се одржува на две локации, едната во затворен простор, а другата под ведро небо, во самиот центар на градот, и тоа од 9 до 14 септември. Шест дена саем во Минхен, наспроти десет дена во Скопје некогаш. Но, саемот во Скопје веќе одамна згасна, прво како манифестација, а потоа и физички, со исчезнувањето на самите хали и управната зграда. Изложување на отворено, така треба. Кој кога сака може да прошета, да види што го интересира, да ужива во пријатна атмосфера и да се запознае со врвните автомобилски достигнувања. Под ведро небо, среде град, во свое време и по свој вкус. Според организаторот, најмногу изложувачи на саемот ќе има од Кина, а потоа следуваат Франција, Јапонија, Шведска, Јужна Кореја и САД. Таков е распоредот засега, но можно е да се измени во текот на подготовките. Од досега пријавените, 22 отсто учествуваат за првпат во Минхен.

АВТО-МОТО |

Важно е да се појасни дека ваквите изложби не се наменети исклучиво за автомобили, туку и за придружната автомобилска индустрија, која е исклучително обемна. Затоа, кога организаторот за 2023 година изјави дека биле претставени над 300 светски премиери, не се мислеше само на нови модели автомобили, туку и на различни производи и технологии поврзани со автомобилската индустрија. Списокот на производители на автомобили е прилично скромен. Светот очекуваше многу повеќе од досега најавеното, но останува да видиме што ќе се случи во наредните десет недели и дали ќе се појават нови пријави. Засега, своето учество го потврдиле: Audi, BMW, BYD, Bosch, Continental, Cupra, Ford, Genesis, Hyundai, Kia, Lucid, Mercedes-Benz, Mini, Opel, Polestar, Porsche, Renault, Samsung, Smart, Togg, Valeo, Volkswagen, Xpeng, ZF и други. Ова е кусиот список на марки што ќе изложуваат. Дали и колку ќе се прошири, ќе дознаеме кога изложбата ќе биде отворена. Минатогодишната изложба ја посетиле повеќе од 500.000 лица и 3.700 акредитирани новинари. Бројката на изложувачи била импресивна, над 750 од 38 земји. Организаторите годинава очекуваат рекордна посетеност, но најпрво да видиме како ќе се одвиваат настаните, а потоа ќе можеме и да коментираме.

• Жарко Атанасовски

07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

19

| АВТО-МОТО

Претставуваме PORSCHE 963 RSP

ДРСКА АВАНТУРА PORSCHE 963 RSP E УНИКАТ КОЈ ЌЕ ОСТАНЕ ЗАПИШАН ВО ИСТОРИЈАТА НА PORSCHE И ЌЕ ПРЕДИЗВИКУВА ЕМОЦИИ ПОДЕДНАКВО КАКО И НЕГОВИОТ ПРЕТХОДНИК, МОДЕЛОТ 917, СОЗДАДЕН СПОРЕД ЖЕЛБИТЕ НА ГРОФОТ РОСИ. ГОЛЕМ ЕНТУЗИЈАСТ И НАСЛЕДНИК НА АЛКОХОЛНАТА ИМПЕРИЈА MARTINI & ROSSI.

20 07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

АВТО-МОТО |

Т

очно 50 години навршуваат откако група посветени инженери и механичари во Porsche одлучи да ја исполни желбата на еден Гроф, и на улица да го испрати тогашниот чистокрвен тркач и шампион од серијата Ле Ман, легендарниот модел 917. Во чест на оваа прослава, исто така, мал тим на ентузијасти, од Porsche и од Penske, тимот кој ја води тркачката програма на Porsche во WEC и IMSA, одлучи да тргне по стапките на своите претходници. И! Да се впушти во дрска авантура, чиј исход е, повторно да се создаде таканаречена цивилна изведба на чистокрвен тркач. А станува збор за актуелниот модел 963 кој пали и жари на трките од Американската серија на трки на издржливост – IMSA и Светскиот шампионат на трки на издржливост – WEC. ШТО АКО? Зачнат како оригинална идеја на извршниот директор на Porsche за Северна Америка, Тимо Реш, проектот за создавање на цивилна изведба на тркачот 963 започнал со поставување на едно, едноставно прашање: Што ако? Два едноставни збора кои најчесто доаѓаат кога сонуваме будни, кои ја брануваат имагинацијата, и се водилка низ мечтите. Тоа „што ако“ на Тимо Реш, било доволно за денес светот на автомобилите да го има единствениот примерок на моделот 963 хомологизиран за да вози во секојдневниот сообраќај. Уникат кој ќе остане запишан во историјата на Porsche и ќе предизвикува емоции подеднакво како и неговиот претходник моделот 917.

ИСПОЛНУВАЊЕ НА ЕДНА ЖЕЛБА Архивата на Porsche го бележи 28 април 1975 година. Тркачкиот автомобил Porsche 917 го напушта развојниот центар во Вајсах, но наместо да се упати кон тркачка патека, како што тоа го правеа останатите 917, тргнува да вози по јавни патишта. Моделот 917 со шасија број 30, кој претходно учествувал во трки на издржливост во раните 1970-ти години, претрпел низа измени што му овозможиле да добие регистарски таблички и да вози по улица. Создавањето на овој 917/30 била желба на италијанскиот бизнисмен и наследник на алкохолната империја Martini & Rossi, Грегорио Роси ди Монтелера, попознат во тоа време како „Грофот Роси”. Голем ентузијаст и човек на кого трките му биле во крвта. Спонзорирал тркачки тимови во повеќе сфери од мотоспортот, и буквално не постои октански зависник кој не го препознава логото на Martini Racing. Грофот Роси бил и светски шампион во трки со моторни чамци. За својот уникат, нарачал автомобилот да биде обоен во сребрена боја на Martini Racing, со седишта обложени со крем кожа од специјалистот Hermes, и велур за остатокот од кабината, вклучувајќи ги вратите и арматурата. Тркачот 917 морал да добие и задолжителен ауспух, ретровизори, трепкачи, па дури и свирка. Дури имал и резервно тркало. Овој 917/30 со лично возење, Грофот Роси го донел на југот на Франција, каде и денес редовно крстосува по патиштата. Неодамна поминал низ обемна реставрација, која ќе му овозможи да доживее цел век минат на пат.

07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

21

| АВТО-МОТО

ИСТ, А РАЗЛИЧЕН Влечејќи инспирација од 917 кај кого биле направени само нужни измени во однос на тркачот со цел да се задоволат сообраќајните прописи, цивилната верзија на 963 е подеднакво блиска со тркачката. Но, сепак различна бидејќи денешните правила за хомологација се далеку построги од оние од пред 50 години. Она што е императив при неговото создавање е користењето на прекрасни материјали со највисок квалитет со цел да се украси основата на вистински тркач. Вистински предизвик било боењето на 963 со оригиналната нијанса на 917 која била извадена од архивата на Porsche. Кај тркачот голиот карбон-фибер и кевлар на ултра тенките елементи од каросеријата се обвиткани со фолија во различни бои што е норма. Меѓутоа 963 RSP морал да се обои и да се прекрие со три слоја лак кои ја даваат длабочината на бојата, но и обезбедуваат заштита. Уредувањето на кабината е приказна за себе. Користена е комбинација од мека кожа и алкантара со иста нијанса како и оригиналниот 917. Кожа е користена за обложување на седиштето кое всушност е тркачка када од карбон-фибер. За разлика од 917 во кабината на 963 RSP немало место да се сместат две седишта. Веднаш до возачот е поставенa посебна платформа обложена со кожа која служи за одложување на слушалките за комуникација Peltor, за воланот, за нужниот лаптоп за следење на системите на автомобилот и за кацигата на Роџер Пенске. Воланот на кого се прикажува телеметријата и преку кого се одбираат различни функции е идентичен како ја тркачот. Единствената разлика е што е обложен во кожа. Таванот и арматурата се преслечени во алкантара, додека на вратите е задржана комбинација од кожа и алкантара. Горниот дел од арматурата е поставен со црна алкантара која го намалува одблесокот при возење. Седиштето како и кај тркачката верзија се разладува од клима уредот, а на централната конзола е поставен уште еден отвор кој може да се насочува. Носачот на оригиналната шолја со логото на Porsche е изработен со принтер 3D, а истата техника е користена и за елементи на каросеријата, шарки, кваки и осигурувачи за панелите од каросеријата. Па дури и за носачите на регистарски таблички.

МОЌТА НА ХИБРИДНИОТ ТРКАЧ Механичките компоненти и погонот се идентични како кај тркачот. Моќниот 4.6 литарски V8 е навиен да испорачува околу 680 КС. Моторот користи рамно коленесто вратило и кус од на клиповите. Оваа конфигурација овозможува полесно ловење на вртежи што е приоритет за во трка и ниско монтирање во шасија за да се добие ниско тежиште. Полнењето е помогнато од два турбо полначи дело на холандскиот специјалист Ван дер Ли. Поставени на внатрешна страна од цилиндрите според принцип на жешко – V пумпаат со умерен притисок подобрувајќи ја издржливоста на моторот. Моторот работи во соработка со хибриден систем кој се храни од литиум-јонски батерии и нуди возење само на електрика на куси растојанија. Целиот систем е ремапиран со цел да обезбеди помазна испорака на моќност потребна за во редовен сообраќај. Воедно менувањето на параметрите на моторот дозволило користење на обичен бензин потребно за во секојдневието. Од овие причини направени се и измени кај подвозјето кое го носи најмекиот сетап на амортизерите Multimatic DSSV специјално конструирани за трки на издржливост. Гумите се на Michelin, всушност нивната тркачка спецификација наменета за дожд, а поставени се на бандажи од лесен метал од 18 инчи кои ги испорачува OZ. НОСИ И АЛАТ Интересно. Како и кај обичните автомобили за 963 RSP обезбеден е и прирачен алат сместен во сандаче со фиоки со кожни рачки. Алатот го потпишува Snap On. Покрај алатот фиоките носат и посебна опрема потребна за стартување, за редовни мали сервисни зафати и за нормално функционирање на автомобилот. Вака опремен 963 RSP во секое време е подготвен да го дружи 917/30 на патувањата на југот на Франција, но и на отворените делници на патеката Де Ла Сарт на која се вози трката за 24 часа на Ле Ман. Целиот проект тргнал со благослов од сопственикот на тимот Penske, Роџер Пенске. Наставката во името RSP доаѓа токму од иницијалите на полното име на Роџер Пенске – Roger Searle Penske. Секако тој ќе биде и единствениот сопственик на Porsche 963 RSP. • Љубомир Анастасовски

22 07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

СИГУРНИ ДЕКА СЕКОЈ ОД СЕМЕЈСТВОТО ПАТУВА БЕЗГРИЖНО!

СПОДЕЛЕТЕ ГИ УСЛУГИТЕ ОД ВАШАТА CLASSIC ИЛИ EUROPE PREMIUM ЧЛЕНСКА КАРТИЧКА СО НАЈБЛИСКИТЕ

АМСМ Classic 490 денари

www.amsm.mk

АМСМ Europe Premium 890 денари

02/3181-108 07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

23

| АВТО-МОТО

Најава - „Автомобил на годината за 2026“

ВО ПОТРАГА ПО 62. ТИТУЛА СРЕДЕ ЛЕТОТО, ЗА ВРЕМЕ НА ОВИЕ ГОЛЕМИ ГОРЕШТИНИ, ТРГНА КАРВАНОТ НАРЕЧЕН „АВТОМОБИЛ НА ГОДИНАТА ЗА 2026“. ШЕЕСЕТ СПЕЦИЈАЛИЗИРАНИ НОВИНАРИ ОД 22 ДРЖАВИ ОД КОНТИНЕНТОТ ЌЕ ГИ АНАЛИЗИРААТ И ТЕСТИРААТ ПРИЈАВЕНИТЕ АВТОМОБИЛИ, А НА ПОЧЕТОКОТ ОД НАРЕДНАТА ГОДИНА ЕДЕН ОД НИВ ЌЕ БИДЕ ПРОГЛАСЕН ЗА ПОБЕДНИК НА ИЗБОРОТ.

Изборот ќе биде под надзор на 60 специјализирани новинари од 22 европски држави. Најмногу новинари имаат државите што се производители на автомобили, а по само еден претставник имаат државите кои не се производители на автомобили. Списокот воопшто не е скромен, дури 30 кандидати, а меѓу нив има марки кои кандидираат дури по три автомобили, како Ауди и БЈД, а по два модели пријавија Цитроен и МГ. Најтрофејни марки се: Фиат со девет титули, Рено има осум, Пежо шест, Форд и Опел имаат освоено по пет титули, Фолксваген има четири, а Цитроен и Тојота имаат по три титули. Минатогодишен победник е „рено 5 е - тек“ / „алпина а 290“ (на фотографиите). Во продолжение следи списокот кој во меѓувреме може да претрпи сосема мали измени:

К

ога зборуваме за автомобилската индустрија и доделувањето награди на најуспешните производители, треба внимателно да го следиме месец јули, бидејќи тогаш специјално жири го објавува списокот на автомобили вклучени во изборот за Автомобил на годината. Годинашниов список штотуку беше објавен, а е важечки за следната година. Право на учество имаат сите нови автомобили кои до крајов на годинава ќе започнат да се продаваат во најмалку пет европски држави. Од сите пријавени модели, само седум ќе бидат избрани за завршниот избор. Потоа, ќе бидат селектирани само три финалисти, од кои еден ќе ја понесе титулата Автомобил на годината за 2026.

24 07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

„Ауди а 6 e - трон, „ауди ку 5“, „бјд ато 2“, „бјд делфин сурф“, „бјд силајн 7“, „цитроен e - ц 3“, „цитроен ц 3 еркрос“, „ц 5 еркрос“, „дачија бигстер“, „дс аутомобилес н°8“,„фиат гранде панда“,„хјундаи 9“,„џип компас“,„киа ев 4“, „ланча ипсилон“, „липмотор ц 10“, „мазда 6 e“, „мeрцедес - бенц цла“,„мг хс“,„мг с 5“,„мини ајсмен“,„митсубиши аутлендер“,„нисан лиф“, „опел фронтера“, „рено 4“, „смарт #5“, „шкода елрок“, „сузуки е витара“, „тојота урбан крузер“,„волво ес 90“ и„зикр 7 икс“. • Жарко Атанасоски

07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

25

| АМСМ

СÈ ШТО ВИ ТРЕБ

АМСМ МОБИЛНАТА АПЛИКАЦИЈА, КОЈА Е ДОСТАПНА НА PLAY STORE И APP STORE, Е КРЕИРАНА ЗА ДА ВИ ОБЕЗБЕДИ КОМПЛЕТНА ПОДДРШКА НА ПАТ И БРЗ ПРИСТАП ДО СИТЕ УСЛУГИ ВО АМСМ. БЕЗ РАЗЛИКА ДАЛИ ПАТУВАТЕ НИЗ МАКЕДОНИЈА ИЛИ НАДВОР ОД НЕА, ОВАА АПЛИКАЦИЈА ВИ ОВОЗМОЖУВА СÈ ШТО ВИ ТРЕБА – НА ЕДЕН ДОПИР!

ИНФОРМАЦИИ ЗА СОСТОЈБАТА НА ПАТИШТАТА Со АМСМ мобилната апликација, добивате пристап до практични информации за безбедно патување низ Македонија и Европа. Овој дел е особено корисен кога се подготвувате за пат или веќе сте на пат. Еве што овој дел точно опфаќа: 1. Состојба на патишта во реално време – најнови сообраќајни информации за патиштата и граничните премини во Македонија, како сообраќај во колона, затворени патни правци, градежни активности и сл.

2. Вклучете ја вашата локација и можете да следите состојбата на вашата рута до крајната дестинација. Советуваме: Проверете ја состојбата на патиштата пред да тргнете на пат за да избегнете непланирани застои.

ИНФОРМАЦИИ ЗА ПАТУВАЊЕ ВО СТРАНСТВО Овој дел од апликацијата ви е најпотребен ако патувате надвор од Македонија. Прегледно, кратко и практично, без потреба да пребарувате на различни места, овој дел опфаќа: 1. Информации за патување во над 30 европски земји, вклучувајќи ги Србија, Хрватска, Грција, Бугарија, Албанија, Италија, Австрија, Германија, Словенија и др.

2. Информациите за патување по држави се однесуваат на: • Цени на гориво • Сообраќајни правила - ограничување на брзина, задолжителна опрема, патарини итн.

• Потребни документи и поважни телефони итн. Советуваме: Проверете ги информациите за патување во странство барем неколку дена пред да тргнете на пат надвор од земјата и тргнете информирани.

ОНЛАЈН УСЛУГИ И ДЕТАЛНИ ИНФОРМАЦИИ АМСМ мобилната апликација ви овозможува пристап до информации за сите услуги во АМСМ, од технички преглед на возила и потребни меѓународни документи за патување со автомобил во странство, преку осигурување, специјализирани услуги достапни преку АМСМ Центар за возила, содржини од членското списание АМСМ Клуб Мобилити и други. Дел од услугите се достапни за користење онлајн преку самата мобилна апликација: Повикување помош на пат онлајн Оваа функционалност ви овозможува: • Да повикате помош на пат со еден клик • Да ја споделите својата локација во случај на дефект со АМСМ Контакт Центарот без дополнителни објаснувања • Да го следите статусот на вашата интервенција. Советуваме: Повикајте на помош на пат онлајн особено при дефект во странство за да избегнете високи телефонски сметки.

26 07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

АМСМ |

А НА ЕДЕН ДОПИР!

Закажување сервис онлајн Без телефонски јавувања и чекање - со АМСМ мобилната апликација закажувањето на сервис за вашето возило е брзо, едноставно и достапно 24/7 со само неколку чекори: • Изберете сервисни услуги (редовен сервис, замена на масло, проверка на сопирачки и сл.)

• Изберете локација на сервис која ви одговара: Скопје, Велес или Кичево • Изберете датум и време според вашите потреби. Советуваме: Сервисирајте го вашето возило редовно, а пред патување направете превентивен технички преглед, кој е бесплатен за вас како наши членови. Пријавување за обука онлајн Без разлика дали е за вас или за некој близок, изберете обука за А или Б категорија, пријавете се и платете онлајн – без гужви и чекање.

• Едноставно и брзо пријавување за обука • Безбедно плаќање онлајн

МОЈ АМСМ Ова е дел од АМСМ мобилната апликација кој е достапен само за активни АМСМ членови. Со едноставна регистрација (членски број и е-адреса), како наш член добивате пристап до: • Електронска членска картичка, која секогаш ви е при е рака • Преглед на искористени и преостанати услуги • Можност за обнова на членската картичка онлајн • Електронска сервисна книшка за евиденција на извршени сервисни услуги • Персонален календар на евиденција и потсетување за истек на лични документи најмалку 6 месеци пред истек, регистрација на возила, полиси за осигурување итн. Советуваме: Пополнете ги податоците во корисничкиот профил со ваши податоци, податоци за возила и за документи, и АМСМ мобилната апликација ќе памти за вас! Симнете ја АМСМ мобилната апликација денес, регистрирајте се како АМСМ член – патувајте БЕЗГРИЖНО!

07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

27

| АМСМ

• Дали доколку сум оснивач и

сопственик на бугарска фирма која во сопственост има моторно возило, а немам бугарски документи за идентификација (пасош или лична карта), можам да го возам возилото кое е сопственост на мојата бугарска фирма ? Ако може тогаш кои документи ми се потребни за тоа? АМСМ: Согласно нашата позитивна законска регулатива, наш државјанин ако нема двојно државјанство, не може да управува возило со странски регистерски таблички во СРМ. За надвор од нашата држава, секоја држава засебно ја регулира оваа материја. За управување на моторно возило во друга странска држава, каде имате оснивано фирма,( во случајов Бугарија) треба да се обратите во нејзиното министерство за внатрешни работи каде соодветно ќе ви одговорат на Вашето барање. Доколку имате потреба од дополнителни информации ги очекуваме Вашите прашања на нашиот е-маил contact@ amsmstp.mk, или во контакт центарот на АМСМ на следниот телефон +389 (0)2 3 181 181, а исто така можете да ја посетите нашата веб страница www.amsmstp.mk.

• Ме интересира дали кај вас, во

АМСМ Центар, можам да извадам ЦОЛ таблички. Ако не можам, ве молам да ми посочите каде? АМСМ: ЦОЛ табличките се издаваат од страна на Министерство за внатрешни работи, во Oдделението за моторни возила, кое се наоѓа во просториите на Македонската радио-телевизија (МРТВ).

• Доколку возилото не е

регистрирано околу 6 месеци (како во мојот случај), дали при повторната регистрација е потребно да се извадат нови регистарски таблички, или може да се користат постоечките? Поздрав, Весна АМСМ: Во случај на истечена регистрација на возилото, доколку поминале повеќе од две години од денот на истекот, регистрацијата се смета за целосно поништена, па затоа е потребно да се извадат нови регистарски таблички.

• Дали положените тестови за

возачка дозвола важат и по тричетири години, или мора да се полагаат повторно по една година? Благодарам, Антоанела АМСМ: Во рок од една година од положувањето на теоретските тестови треба да положите и градска, во спротивно тестовите и полигонот ќе ви пропаднат, и ќе треба да ги полагате повторно.

*СИТЕ НАВЕДЕНИ ТЕЛЕФОНСКИ БРОЕВИ ВАЖАТ ЗА ПОВИК ОД ФИКСЕН И ОД МОБИЛЕН ТЕЛЕФОН

28 07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

ТЕСТОВИ И СОВЕТИ |

Тест на детски седишта 2025

Загадувачи на животната средина

Величина во cm

Тежина на седиште/ основа во кг

Цена

Препорака на клубот

Директива UN R129: Од 2024 година, може да се продаваат само детски седишта кои што се во согласност со новата директива.

Isofix: Безбеден и лесен за употреба систем за инсталација на детско седиште за автомобили. Благодарение на системот со клипови, седиштето е цврсто поврзано со каросеријата. Задолжително за сите нови автомобили од 2013 година. Монтирање: Детско седиште свртено наназад. Децата мора да се транспортираат свртени наназад до 15 месеци.

Тестирање на загадувачи

Важни услови при купување детско седиште

Ергономија

еќе 22 години, клубот тестира различни видови на детски седишта во врска со безбедност, работа, ергономија и штетни супстанции. Сепак, многу строгата постапка за тестирање постојано се ревидира и се прилагодува на новите технички спецификации. Годинава се користат нови тест автомобили, тестовите за судир се базираат на тестот Euro NCAP, а се користи и нова кукла за бебиња сè со цел да се подобри проценката во насока на зголемување на здравјето и безбедноста на новороденчињата. Затоа, резултатите не се директно споредливи со претходните. Сепак, моделите кои што беа тестирани претходната година и кои што добија позитивни резултати и критики, сè уште можат да се купуваат без двоумење. Добра вест е и тоа што: Дури и под потешки услови на тестирање, оваа година сите 19 тестирани детски седишта добија оценка „Добро“ или „Задоволително“. Додадена е нова категорија во тестирањето: „Загадувачи на животната средина“. Овие таканаречени „вечни хемикалии“, познати како PFAS, не се опасни за децата, но играат улога значајна во отстранувањето на седиштето. PFAS не се биоразградливи и, доколку се испуштат во животната средина, може да завршат во синџирот на исхрана. За жал, овие вечни хемикалии беа пронајдени во три вида на тестирани детски седишта. Ова значи дека ако се детектираат загадувачи на животната средина, седиштето, без разлика колку добро би се покажало, не може да постигне оценка повисока од „задоволително“. Ова особено се однесува на детското седиште од видот Cybex Anoris T2 i-Size, кој според резултатите се покажа како најбезбедно седиште на тестот, но заради тој нов критериум сега доби само „задоволителна“ оценка. Со оглед на тоа што овие хемикалии се забранети од 2023 година, ова е првенствено повик до производителите да обрнат поголемо внимание на нив и намалување на нивната употреба во производството на детски седишта. Генерално, клубот препорачува да ги земете во предвид добиените резултатите од тестот при донесувањето на одлуката за купување на детско седиште и да ги земете во предвид вашите индивидуални потреби. Пред да купите, треба да го тестирате седиштето во вашиот автомобил и со вашето дете. Ова е единствениот начин да утврдите колку добро вие и вашето дете се „сложувате“ со седиштето. Информации на www.oeamtc.at/kindersitz

Функционалност

В

Безбедност

Од LYDIA SILBERKNOLL

Насока на монтирање

ÖAMTC ТЕСТИРАШЕ 19 ДЕТСКИ СЕДИШТА СПОРЕД НОВИ КРИТЕРИУМИ. НИТУ ЕДНО НЕ ДОБИ ОЦЕНКА „МНОГУ ДОБРО“.

Име на тип на бренд

ВНИМАНИЕ, ХЕМИКАЛИИ Joie Sprint

Назад

1.8

1.8

1.8

1.0

2.0

40-75

4.1

269,95

1.8

Maxi cosi Pebble S+ FamilyFiks S

Назад

1.7

1.9

2.1

1.5

1.0

40-83

3.5/6.5

329,98

1.8

Nuna pipa lite+ Base Next

Назад

2.1

2.0

1.9

1.0

1.0

40-83

2.7/7.1

k.A.

2.0

Avionaut Pixel pro 2.0 C+IQ Orbit

Назад

1.9

2.3

1.9

1.0

1.0

40-86

3,0/7.0

279+ 249,99

2.1

Maxi cosi pebble S

Назад

1.8

3.3

2.0

1.5

1.0

40-83

3.5

179,99

2.7

Avionaut pixel pro 2.0 C

Назад

1.7

4.1

1.9

1.0

1.0

40-86

3.0

279

3.3

Graco turn2Me DLX i size R129

Напред/ Назад

2.1

2.8

2.3

1.0

1.0

40-105

11.3

299,95

2.4

Joie i pivot 360

Напред/ Назад

2.1

2.8

2.3

1.0

1.0

40-105

11.3

269,95

2.4

Chico Seat105 i size

Напред/ Назад

2.9

3.2

2.6

1.0

2.0

40-105

13.5

379,-

3.1

Thule Elm RWF+Alfi Base

Назад

2.2

2.2

2.3

1.0

1.0

67-105

7.7/7.2

719,90

2.2

Maxi cosi pearl S+Family fix S

Напред/ Назад

2.4

2.9

2.2

1.7

1.0

61-105

7.2/6.5

373.98

2.7

Thule Elm+Alfi Base

Напред/ Назад

3.0

2.4

2.3

1.0

1.0

67-105

7.7/7.2

689.90

2.8

Cubex Anoris T2 i size

Напред

1.3

1.7

2.6

1.0

4.1

76-125

11.6

Ab 749.95

2.8

Britax Römer Advansafix Pro

Напред

2.6

2.9

2.2

1.0

1.0

76-150

9.9

Ab 299.90

2.8

Osann Flux isofix

Напред

3.2

3.3

2.3

1.0

1.0

76-150

9.4

179.99

3.2

Cubex Solution G2

Напред

2.3

1.8

1.9

1.0

1.0

100-150

5.8

Ab 199.95

2.1

Recaro Axtion 1

Напред

2.5

1.7

2.1

1.0

1.0

100-150

5.9

279.90

2.1

Joie i trillo FX

Напред

2.5

2.1

2.3

1.0

1.0

100-150

4.8

129.95

2.3

Britax Römer Kadfix Pro M

Напред

3.1

1.9

2.0

1.0

1.0

100-150

6.4

Ab 199.90

2.7

За целокупната оценка важи следново: 2.6 -3.5 задоволителен

0,6 -1,5 многу добар

1,6 - 2,5 добар

3,6 - 4,5 доволен

4.6 - 5.5 недоволен

07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

29

| ТЕСТОВИ И СОВЕТИ

Безбедност во сообраќајот

МОТОЦИКЛИСТИ, ЛЕТОТО И ДОЛГИТЕ ПАТУВАЊА НЕМА НИШТО ПОУБАВО ОД ДОЛГИ ПАТУВАЊА НИЗ НЕПОЗНАТИ ПРЕДЕЛИ, ДА ОТКРИВАТЕ НОВИ МЕСТА КОИ НИКОГАШ ПРЕТХОДНО НЕ СТЕ ГИ ВИДЕЛЕ, И СЕТО ТОА НА МОТОР. ЗАСТАНУВАТЕ КАДЕ ШТО САКАТЕ, КАМПУВАТЕ КОГА ВИ ОДГОВАРА, И ПРОДОЛЖУВАТЕ СО ВОЗЕЊЕТО КОГА ЌЕ ПОЧУВСТВУВАТЕ ДЕКА Е ВРЕМЕ. ЗА ОВА ПАТУВАЊЕ ДА БИДЕ ВИСТИНСКО УЖИВАЊЕ И ДА ПОМИНЕ БЕЗ ПРОБЛЕМИ, ПОТРЕБНА Е ДИСЦИПЛИНА ВОЗЕЊЕ БЕЗ РИЗИК.

С

ега е време на месеците без буквата „р“. Мотоциклистите често знаат да кажат „возиме мотоцикли во месеците кои немаат 'р' во името." И навистина, мај, јуни, јули и август се најтоплите и најубавите месеци во годината, идеални за возење мотоцикл. Во овие месеци, патиштата се суви, деновите се долги, а уживањето на две тркала е на највисоко ниво. Но, посебноста на мотоциклистите е токму во тоа што, за разлика од возачите на автомобили, тие се директно изложени на временските услови, сонце, ветар, па и дожд. Иако тоа е дел од авантурата, мора да се има предвид при секое возење.

30 07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

Зошто го спомнуваме ова? Да се вратиме на сообраќајот, поточно на крстосниците. Свети црвено светло, автомобилите чекаат зелено. Во такви моменти, важно е сите учесници во сообраќајот да бидат свесни едни за други, особено за мотоциклистите, кои се помалку забележливи, но далеку поранливи. Колона од дваесет автомобили, а меѓу нив и неколку мотоцикли кои се пробиваат напред, со цел да стигнат до челото на колоната, веднаш до семафорот. Некои возачи на автомобили се лутат на ваквото движење, сметајќи го за некоректно. Но, важно е да разбереме нешто клучно, мотоциклистите немаат покрив над главата, ниту клима уред. Тие се директно изложени на сонцето, жешкиот асфалт и гужвата. Затоа, наместо да ги попречувате, овозможете им простор, да стигнат напред до семафорот. Тие многу побрзо ја напуштаат крстосницата од автомобилите, кои се потроми при тргнување. Ако мотоциклите останат заглавени во редот, буквално ќе „се сварат“ на асфалтот. Бидете коректни, направете мал гест на почит и ослободете простор за мотоциклистите. Тоа не само што им го олеснува патувањето, туку придонесува и за побезбеден и поефикасен сообраќај за сите. Но и мотоциклистите не се исклучок, и тие мора да ги почитуваат сообраќајните правила, секогаш кога се на пат: • Не возете по крајната десна или лева страна на коловозната лентата. Наместо тоа, движете се точно по нејзината средина, како да управувате со автомобила. Оваа позиција овозможува подобра видливост, повеќе простор за маневрирање и значително ја зголемува вашата безбедност во сообраќајот.

• Исто така, никогаш не престигнувајте автомобил ако во истиот момент доаѓа возило од спротивната насока. Тоа се нарекува „влегување во ножички“, и е исклучително опасно. Дополнително, избегнувајте нагли и брзи маневри меѓу автомобилите, таканаречено „цик-цак“ возење. Не сте на скијачка патека, а ниту на слалом трка. Возете дисциплинирано, без ризици и непотребни авантури. Зошто да ја ставите здравата нога в трње, кога можете да уживате безбедно и паметно?

ТЕСТОВИ И СОВЕТИ |

Иако е лето, мотоциклистите мора да носат целосна заштитна опрема. Постојат „летни“ верзии на мото-гардероба, но тие најчесто се наменети за градско или парадно возење, не за долги и исцрпувачки тури. При вакви патувања, бидејќи мотоциклистите постојано седат, без можност да се исправат, препорачливо е да се прават почести паузи. За време на тие одмори, добро е да се изведат неколку лесни вежби, слични на оние од часовите по физичко. Ако има можност, се препорачува краток одмор во грбна лежечка положба, барем дваесетина минути, особено ако има сенка или покрив. Bаквиот одмор го освежува телото и ја намалува напрегнатоста од возењето. Само на тој начин мотоциклистот ќе биде и физички и ментално подготвен за преостанатите километри.

За возачите на автомобили важи следновото правило, кога одминувате мотоцикл, постапете исто како да одминувате автомобил. Не се приближувајте премногу до мотоциклот, воздушното струење кое го создава вашето возило може да го наруши балансот на мотоциклистот, а тоа може да доведе до загуба на контрола и опасен пад. Затоа, направете класично, правилно претекнување, излезете од вашата лента и преминете во левата (соседна) лента, Одминете го мотоциклистот со доволна странична дистанца, Потоа, вратете се безбедно во десната лента. И не заборавајте при секоја промена на правецот без разлика дали менувате лента или свртете, задолжително вклучете го соодветниот трепкач (жмигавец). Тоа правило важи за сите учесници во сообраќајот, без исклучок.

Брзото возење зачувајте го за на тркачка патека

Дополнително, за време на паузите неопходно е и телото да се хидрира правилно. Освежување со вода е најдобриот избор, идеално е да се пие чиста вода со неколку капки лимон, по сопствен вкус. Но, внимавајте со мразот! Пиењето вода со многу коцки мраз не е препорачливо, бидејќи температурната разлика од околу 35 °C претставува шок за телото. Ако надворешната температура е 37–38 °C, а водата со мраз е околу 2–3 °C, тоа може негативно да влијае на дигестивниот систем, но и на здравјето на забите, бидејќи глеѓта може да се оштети или напука. Пред да тргнете на пат направете детална проверка на мотоциклот во овластен сервис. Секое моторно возило мора да биде технички исправно пред да се впуштите во патување. Понесете ја целосната мотоциклистичка опрема, „од игла до локомотива“. Безбедноста е на прво место. Не заборавајте основна патна аптека, лекови за болка, температура, алергии и сл. Понесете и храна за по пат. Секако, најдобро знаете што ви треба, но не е лошо да проверите двапати дали сте спакувале сè. И за крај, алкохолот и брзото возење немаат ништо заедничко со безбедно патување. Уживајте во патот, но со глава на рамениците. • Жарко Атанасовски

АВТО ШКОЛА МОБИЛИТИ ПЛУС

11: 11 a.m.

100%

ПРИЈАВИ СЕ И ПЛАТИ ОНЛАЈН 02/3181-240 | 078 387 578

07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk 31 www.avtoskolamobiliti.mk

| СТИЛ

Хедонизам

КУЛТУРА НА ПИЕЊЕ КАФЕ ВО ИТАЛИЈА НЕЗАВИСНО ДАЛИ ЛЕТОВО ЌЕ ОТПАТУВАТЕ НА ОДМОР ВО ИТАЛИЈА ИЛИ ПАК ЈУЖНОЕВРОПСКАТА ЗЕМЈА ПЛАНИРАТЕ ДА ЈА ПОСЕТИТЕ КОГА ЌЕ СЕ ЗАЛАДИ - СЕЕДНО, ПОДГОТВЕТЕ СЕ МЕЃУ ДРУГОТО И ЗА МАРАТОНСКО ПИЕЊЕ КАФЕ, ДОКОЛКУ СТЕ МУ НАКЛОНЕТИ СЕКАКО. ИТАЛИЈАНЦИТЕ ГО ИЗДИГНАЛЕ НА НАЈВИСОК СТЕПЕН, ВОСПРИМАЈЌИ ГО КАКО СВОЕВИДЕН КУЛТ НЕМА ШТО.

Г

раѓаните на Италија се големи кафеџии, без сомневање. Исто како нас. Кога зборуваат за кафе, обично мислат на еспресо. Но не по секоја цена. Италијанците пијат и капучино и макијато - изборот е прашање на вкус. Не случајно се вели дека и јазикот на кафето е италијански. Во соодветство со хедонизмот, задоволството и телесните уживања како единствена животна цел. Се пие и неколку пати во денот, ритуално - ама и од нога, доста често. Секој момент го користат за да отидат во најблискиот бар и да испијат по едно еспресо, на пример. Гледиштето во врска со самото пиење кафе во Италија е повеќестрано - го вклучува и комерцијалниот и социјалниот аспект. Мнозинството е согласно дека се пренесува од генерација на генерација, дури се восприема и како темелник на национланиот идентитет - по малку фанатично. Страсната преданост кон своите уверувања е врзана за традицијата, проникната во културата. Префинетоста (извонредната финост) е својствена за тамошните луѓе и кога се работи за него, т.е. пиењето кафе. Го сметаат за мераклиска работа, хедонистички - со големо уживање. Во разни пригоди е и предмет на расправа, генерализирано. Ама и за специјален ритуал - неколку пати во текот на еден ден.

32 07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

„КАФЕ АЛ (ИН) ВЕТРО“ - НАБРЗИНА, ОД НОГА И малите локали во кои се служи кафе за Италијанците имаат иконично значење, покрај пиењето. Вистинска љубов е во прашање, како што знаат и доста често да кажат. Откога ќе го нарачаат своето еспресо - на пример, ја земаат сметката (итал. „сконтрино“) и му ја даваат на шанкерот. Правењето е голем предизвик, треба да се приспособи на вкусот - индивидуално. Граѓаните на Италија се ситничари, во врска со кафето. Не пијат што и да било. Сакаат да уживаат во него, и тоа во секој поглед. Затоа и велат дека задоволството нема цена. Повеќето нарачуваат „кафе ал (ин) ветро“, предност ù даваат на стаклената чаша - секако, наспроти керамичката и порцеланската. Се разбира, по желба на нарачателот, може да се додаде и малку млеко. Неретко се пие набрзина, стоејќи - од нога, пред сè затоа што времето е кратко, ни минута (по правило така се консумира еспресо - три голтки), а второ - седењето генерално ја зголемува цената на кафето во баровите (заменска форма на кафулињата, мајтапејќи се со изразите). Кога ќе побараат кафе, добиваат еспресо. Интересно, ама не го употребуваат овој збор или многу ретко. Исто како и тука, нудењето кафе во Италија е знак на внимание. Учтивоста е во тесна корелација со гостопримливоста. Нема дилема, веќе се смета за вкоренета навика. И дома и на работното место и надвор. Секако дека пријателскиот однос, т.е. дружбата се дополнува и со кафе, сосема оправдано. Успешно се вклопува во секој муабет. Доколку ги прашате, Италијанците ќе ви одговорат дека за него секогаш ќе најдат причина. И време - освен кога треба да ручаат. Обедувањето има предимство. На крајот му се препуштаат целосно, со сите сетила. Заедно со некој десерт изборот навистина е голем.

СТИЛ |

Денот почнува со кафе, било еспресо, било направено во „мока“. Тивкиот клокот на водата, пријатниот мирис на кафето е нешто за кое со задоволство ќе ви кажува секоја „нона“ (баба). Утрата се посебни, особено во друштво со најблиските - покрај шпоретот, без исклучок на еспресото - пар екселанс, во различни варијанти. Списокот нема крај, може да биде долго, кратко, дупло, „ристрето“... Како што велат граѓаните на Италија, доволно да се запознаете со нивната култура на пиење кафе. Датира уште од 1700-тите кога се отвориле првите мали локали каде што можело да се испие и по едно кафе, меѓу другото. И тогаш се одликувале со елеганиција, во чекор со своето време. Зрната на ова растение се носеле од земјите на Блискиот Исток, пред сè во Венеција. Градотдржава се претворил во собиралиште на луѓе кои можеле да си ја дозволат напивката што се посочувала како луксузна - причината била проста, чинела многу пари. Не случајно го сметале за колепка на кафето, надградувањето се одвивало со брзина на светлината затоа и голем број имиња се италијански (типични).

ПО ЕДНО КАФЕ, СТОЕЈЌИ ПРЕД ШАНКОТ Месното население, каде и да било во Италија, секогаш е расположено за дружење со кафе, без исклучок. Дури и случајните средби завршуваат во некој од баровите во непосредна близина. Се разбира, Италијанците никогаш не нарачуваат „лате“ во спротивно, бармените ќе ги послужат со чаша млеко. Во исклучителен случај се додава и малку еспресо (лате макијато). Знаат да побараат и капучино (половина еспресо, половина млеко со пена) и макијато (еспресо и незначително количество млеко), а неретко и „американо“ - за да им остават силен впечаток на странските туристи, посебно Американците, но сепак не се прави на ист начин (капка по капка). Еспресото е помалку густо, разредено со топла вода. Појако е само долгото („лунго“) кафе. Доколку сакате да одите во чекор со нив, за време на посетата во „бел паезе“ (прекрасната земја), придржувајте се кон правилата на игра, како што велат, без оглед на фактот дека не се пишани. Капучино пијат само за појадок, никако не по 11 часот - особено не кога е вечер. Шлаг не додаваат на кафе - ако нарачате, можеби ќе ве послужат со „кремина“ во посатка. Изматената млечна павлака се става со лажиче. Доколку ви е многу јако, побарајте млеко. Еспресото не се служи со шеќер, горко е - но, секогаш има во ќесиња од хартија, оставени на пултовите. Во лето се продава и ледено кафе (протресено со мраз и засладувач), слично на грчкото фрапе. Италијанците во никаков случај не нарачуваат еспресо за да си го носат со себе. Истото важи и за другите кафиња. Пластиката, чашите со капаци и цевки се аут, нема исклучок. Единствена опција е онаа во која и најмногу се ужива - да се испие по едно кафе, стоејќи пред шанкот. Секако, во друштво со блиските пријатели, колегите..., макар и накратко. Автентичноста е карактеристична за граѓаните на Италија, во секој поглед. Особено кога се работи за културата на пиењето кафе што мнозина ја подражаваат, идентично. Вклучувајќи го и начинот, стилот на живеење генерално. Без фингирање, со големо уживање, давајќи предност на телесните вредности. Но, не ги запоставуваат ни умствените. Контекстот е добро познат - долче вита. Се разбира, кафето зазема важно место во него, без кое не може да се замисли италијанското секојдневие.

• Игор Ландсберг

07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

33

| ПАТУВАЊЕ

Полињано а маре

ТОПЛО ГОСТОМПРИМСТВО ЗА ЛЕТУВАЛЦИТЕ ОД СВЕТОТ БЛАГОДАРЕНИЕ НА НЕКОЛКУТЕ МИЛИОНИ РЕЦЕНЗИИ ШТО ГИ НАПИШАЛЕ ТУРИСТИТЕ КОИ ОДЕЛЕ НА ЛЕТУВАЊЕ ВО ИТАЛИЈАНСКИОТ ГРАД ЧИЈА ДРЕВНА ИСТОРИЈА Е ДОСТОЈНА ЗА ПОЧИТ, ЗАЕДНО СО АВТЕНТИЧНИТЕ СВЕДОШТВА И МОЖНОСТИТЕ ШТО ГИ НУДИ ЗА ДОЛГО СЕЌАВАЊЕ, ПОЛИЊАНО А МАРЕ СО ГОДИНИ Е ПРВ НА РАНГ-ЛИСТАТА КОГА СЕ РАБОТИ ЗА ГОСТОПРИМСТВОТО - СЕКАКО, ВО СВЕТСКИ РАМКИ. ТОПЛИНАТА НА ЧУВСТВАТА Е РАЗБИРЛИВА САМА ПО СЕБЕ.

Г

радот се наоѓа во Апулија, од Бари е оддалечен 60 км - јужно. Веќе неколку години со ред го има приматот за најгостопримлив, а изборот е направен во конкуренција на голем број туристички места ширум светот - врз основа на рецензиите (позитивните критики) од летувалците кои резервирале на порталот „Букинг“, почнувајќи од 2023-та. И годинава ја има предноста, исто како и лани. Водениот превоз, траект и ферибот од Бар, секако дека е олеснувачка околност за македонските граѓани - трае околу седум часа. Штом ќе пристигнете,

34 07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

без оглед на заморното патување, градот ќе ве освои на прв поглед, со својата автентичност - пред сè. Полињано а Маре всушност белее на карпата, големата камена маса која се издига над водената површина, и тоа 20 м. Нема сомневање, поврзаноста со Јадранот е судбинска, емотивна - барем така ја опишуваат неговите жители. Оттаму и древните легенди што се пренесуваат и на младите поколенија, враќајќи го минатото - уште во времето на неговото создавање, пред новата ера. Историјата е достојна за почит, без исклучок на сегашнината. Испреплетеноста може да се забележи на секој чекор, проникната со поетски доживувања - не случајно, Полињано (скр.) е родниот град на Доменико Модуњо. Италијанскиот кантавтор се овенчал со слава на „Евровизија 1958“ кога ја испеал „Воларе“. Песната станала голем хит, па дури и во Америка - постојано се вртела на тамошните радиостаници. Наводно го инспирирале сликите на Марк Шагал. Во негова чест, мештаните пред 15-тина години го ангажирале познатиот уметник Аргентинецот Херман Мејер да изработи скулптура од бронза, висока три метри. Косата и палтото како да му се веат на ветрот, додека го прегрнува својот град со раширени раце. Глетката е величествена, странските туристи постојано се фотографираат со желба да ја овековечат, заедно со прекрасниот поглед на морето. Ритмичните звуци на брановите се во хармонија со изведбите на домашните - „Нел блу дипинто ди блу“, доволно за да ве поттикнат на нешто храбро, мадлесто: да скокнете од некоја стена, нурнувајќи се во неговата длабочина, во боја на безоблачно небо.

ПАТУВАЊЕ |

КРИСТАЛНО ЧИСТО МОРЕ САМО НА НЕКОЛКУ МЕТРИ ОД ЦЕНТАРОТ Речиси нема припадник на месното население што не може да се оквалификува како мајстор за скок во вода, независно дали се работи само за салто, вклучувајќи го и т.н. салтомортале - буквално сите ја искусиле и неубавата и убавата страна на спортската дисциплина. Во прашање секако е повеќедецениски тренд кој го носи истото име како и надалеку прочуената канцона. Летното време е идеално за одмерување на силите, до крајна граница. И тоа со публика. Местата за капење, плажите во шпицот на сезоната се преполни, без оглед на фактот што ги има во голем број. Иако теренот е карпест, Полињано а Маре изобилува и со песочни. Сепак, најпозната е „Лама Монакиле (Кала Порто)“, ќе ја забележите на страниците во сите бедекери, туристички водичи - претставена и како најубава во Апулија. Се нарекува и плажа на желбите. По малку потсетува на фјорд. Сместена меѓу две карпи (туф), некогаш била речно корито, а во непосредна близина е мостот кој води кон срцето на стариот град. Во неговото подножје е „Кала Паура“. Стравот од ветровите и брановите на морепловците кога се закотвувале таму е главната причина за името што ù го дале. Плажата е карпеста, за разлика од „Порто Кавало“ на југ - песочна, со доволно простор за оние кои сакаат мир, тишина (полно спокојство). Морето е кристално чисто, се стигнува за кратко време, можете да одите и пеш. А, водата е кристална и во северниот дел на Полињано. До „Порто Контеса“ ќе ве одведе и велосипедска патека. Во спротивен правец е „Спјаџа Сан Вито“, совршена

за семејства со деца - песочна, исто така - недалеку од центарот на градот. И неговата околина е богата со плажи, најразлични: „Монополи“ (оддалечена 10 км), „Капитоло“ (15 км), „Торе Гвачето“ и „Торе Кане“ (30 км), „Санта Марија ди Леука“ (80 км) - за сечиј вкус. Изборот навистина е голем. Доволен е само еден ден за Полињано а Маре да го прошетате цел. Но, ако сакате да го почувствувате, доживеете..., потребни се неколку - без сомневање. Годишниот (летен) одмор е добра прилика за такво нешто - во раат да го истражите, да се уверите во неговата сугестивност. Во врска со тоа прашање, туристите (и странските и домашните) наполно се согласуваат дека градот влијае хипнотички, без исклучок на мештаните. Освен што сакаат гости, со задоволство ги примаат и пречекуваат во своите домови. Притоа ќе ве упатат на вистинските адреси - каде да одите, кои места да ги посетите, знаменитости... Пештерите секогаш се во прв план. Дури и ќе ве охрабрат да се пуштите во лов на октоподи - не сами, туку со обучени ловци. И заедно да ги приготвите. Слободниот дух е карактеристичен за месното население, во тесна корелација со благата на животот. Културното е само дел од нив. Сè започнува во срцето на стариот град (историскиот кварт), секоја прошетка. Зборно место е „Арко Маркезале (Порта Гранде)“, секако. Датира уште од 16 век. Тогаш немало друг влез во утврдениот град, постоела само арката. Остатоците од „Сан Џузепе“ (15 век) сведочат за живописноста на некогашната црква. Позади неа е катедралата во романски стил - „Пресвета Богородица“ чии фрески, декорации немаат цена, се сметаат за непроценливо културно наследство. Бидете спокојни, нема да се загубите во лавиринтот од калдрмисаните улички, ставени се ознаки. Лесно ќе го најдете и еврејското гето, денес таму има две цркви: едната е посветена на чистилиштето (според познатите христијански верувања - место во задгробниот свет, пред влегувањето во рајот), а другата, пак, на Свети Стефан. Во нивна близина се наоѓа „Пино Паскали“, т.е. Музејот на современата уметност. Изложбата е постојана, единствена во регионот. Попатно ќе наидете на сувенирници, слаткарници, сладоледџилници, ресторани со поглед на морето...

„Лама Монакиле (Кала Порто)“

07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

35

| ПАТУВАЊЕ

ВИЗУЕЛНИ ПРЕТСТАВИ КАКО ПЕШТЕРНА УМЕТНОСТ Многу изненадувања ве очекуваат, убави - се разбира. Полињано е познат и како град на поезијата. Следува нешто возвишено, восхитувачко, пријатно. На скалите, ѕидовите, вратите..., уличниот уметник Гвидо Лупори со благослов од мештаните ги испишал стиховите на познатите писатели со цел на младите да им го доближи литературното творештво, нејзината убавина. Ловот на духовното богатство секогаш е интересен, спознавајќи го во исто време. Како и на материјалното. Разликата е во тоа што може да се види, без разлика дали е морско благо во прашање. Или земно. Во него спаѓаат и пештерите, оддалечени само 200 м од центарот на Полињано а Маре, до кои ќе стигнете на различни начини: со чамец, СУП-даска..., зошто да не и пливајќи. Тур-операторите се подготвени да ги исполнат желбите на сите, па дури и на оние кои пребираат многу. Штом ќе влезете, како што изгледа - веројатноста да бидете маѓепсани од прекршувањето на зраците во водата, правејќи визуелни сензации, воопшто не е доведена под знак прашалник. Не препуштајте да влезете во „Грота дела Рондинела“, „Грота деле Монаке“, „Грота дел’Арчивесковадо“ - имињата не се дадени случајно. Се врзуваат со ластовиците, калуѓерите, архиепископите. Без исклучок на „Грота Палацезе“ во чии рамки е и хотелот и ресторанот прогласен за најромантичен во светот, без преседан. Освен што треба да резервирате маса, важно е да имате и длабок џеб. Астрономските цифри се вообичаени - кореспондираат со добриот квалитет. Инаку, во пештерата се приредувале раскошни забави уште во 1700-тите години за што сведочи и акварелот на Louis Jean Desprez од 1783-та.

Природната хармонија може да се забележи на секое место. И спокојниот живот, како што доликува - со мерак. Узурпацијата е апстрактна именка. Градот брои нешто повеќе од 17.000 жители, а филозофијата до која се држат во голема мера го вклучува и хедонизмот- секогаш имаат време за прошетка. Макар и до „Понте Борбонико“ кај „Лама Монакиле (Кала Порто)“, за да го гледаат зајдисонцето. Небото ја менува бојата, за миг станува розово. Изградба на мостот е всушност - нарачка на едно богато семејство на почетокот од 19 век, да

Најромантичниот ресторан во светот - „Грота Палацезе“

ги сврзе двата брега, разделени од реката. Иако денес е безводна, „Понте Борбонико“ служи како видиковец. Погледот е восхитувачки, од 15 м височина. Сигурно ќе ве наговорат да застанете и да уживате во неговата убавина. Ја опфаќа и Виа Трајана, некогаш ги поврзувала Беневенто и Бриндизи. Веднаш потоа, вкусете ги специјалитетите на тамошната кујна. Рецептите за јадењата се традиционални, какво што е и самото приготвување. Вкусни се и тестенините („орекјете“) со листови од репка, и школките со магдонос, лук и лебно брашно, и рибината чорба, и фокачата, и тавата со школки, ориз и компири, потпечена со „пекорино“ и чери-домати, и ролните со сланина, сирење и магдонос („бомбете пулјези“), печени на жар, и октоподот во глинен сад, со домати, кромид и компири. За десерт можете да си порачате или сладолед или „пастичото“ или „торончино семифредо“ - ќе ве освежат, дефинитивно. И сето тоа во комбинација на црвено вино. Мештаните со задоволство ќе ви го препорачаат „Примитиво ди Мандурија“ - има јак мирис, таква му е и бојата. Дружбите навистина се пријатни, траат долго - некогаш и до зори. А, утрата се приказна за себе. На повидок се нови искуства, хоризонти..., за коплетен впечаток. И љубезните насмевки на домаќините. За да се вратите, макар и во спомените. Барем уште еднаш. Независно дали се излежувате на некоја плажа по цел ден, рипате од карпите во водата или можеби се воодушевувате од пештерната уметност, визуелните претстави..., сеедно - впечатоците ќе останат во вашите сеќавања, засекогаш. • Игор Ландсберг

36 07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

ТЕХНИЧКИ ПРЕГЛЕД

ИЗВАДЕТЕ МЕЃУНАРОДНИ ДОКУМЕНТИ Меѓународна возачка дозвола ∙ Одобрение за управување со туѓо моторно возило Патничко осигурување ∙ Зелен картон ∙ АМСМ членски картички

02/3181-181

www.amsm.mk 07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

37

ГАСТРОНОМИЈА

ПАСТИЧОТО ДОМАЌИНКИТЕ ВО ПОЛИЊАНО А МАРЕ НЕ ПРОПУШТААТ НИЕДЕН ВИКЕНД (САБОТА И НЕДЕЛА) ДА ГО НАПРАВАТ ОВОЈ ДЕСЕРТ. КРЕМОТ ОБИЧНО СЕ ПРИГОТВУВА ЕДЕН ДЕН ПОРАНО. ПАСТИЧОТО Е НАЈУБАВО ТОПЛО, ДА СЕ ЗАБЛАЖИТЕ ДОДЕКА ГО ПИЕТЕ КАФЕТО. НЕ ЈА ГУБИ ВКУСНОСТА НИТУ КОГА Е ЛАДНО. НАПРОТИВ. РЕЦЕПТОТ Е ЗА ДЕСЕТМИНА.

Сосотојки: - ЗА ТЕСТОТО: 250 Г БРАШНО, ТИП 00 125 Г ПУТЕР 125 Г ШЕЌЕР 2 ЖОЛЧКИ 1 ЛАЖИЧЕ ПРАШОК ЗА ПЕЧИВО ПРСТОФАТ СОЛ - ЗА КРЕМОТ: ½ Л МЛЕКО 125 Г ШЕЌЕР 4 ЖОЛЧКИ 50 Г ПЧЕНКАРНО БРАШНО 1 ВАНИЛА (МЕШУНКА) ИЛИ КОРА ОД ЛИМОН (ИЗРЕНДАНА) - ЗА МАЧКАЊЕ: 1 ЖОЛЧКА

НАЧИН НА ПРИГОТВУВАЊЕ: ПРВО ТРЕБА ДА СЕ ИЗМЕШААТ БРАШНОТО, ШЕЌЕРОТ, ПРАШОКОТ ЗА ПЕЧИВО И СОЛТА. ПОТОА СЕ ДОДАВА ОМЕКНАТИОТ ПУТЕР НА ПАРЧИЊА И БРЗО СЕ ЗАМЕСУВА СО ПРСТИТЕ. КОГА СМЕСАТА ЌЕ СТАНЕ ПЕСОКЛИВА, ВО СРЕДИНАТА НАПРАВЕТЕ ДЛАБНАТИНА И СТАВЕТЕ ГИ ЖОЛЧКИТЕ. МЕСЕТЕ ГО ТЕСТОТО ДОДЕКА НЕ СТАНЕ МЕКО И НЕЛЕПЛИВО. ЗАВИТКАЈТЕ ГО ВО ПЛАСТИЧНА ФОЛИЈА (ПРОЅИРНА) И СТАВЕТЕ ГО ВО ФРИЖИДЕР, НАЈМАЛКУ ЕДЕН ЧАС. КРЕМОТ МОЖЕТЕ ДА ГО НАПРАВИТЕ И ПРЕТХОДНИОТ ДЕН, КАКО ДОМАЌИНКИТЕ ВО ПОЛИЊАНО А МАРЕ, НО НЕ МОРА. СВАРЕТЕ ГО МЛЕКОТО СО ВАНИЛАТА. ОТКОГА ЌЕ ЗОВРИЕ, ОСТАВЕТЕ ГО НЕКОЛКУ МИНУТИ. ЗА ТОА ВРЕМЕ, ИЗМЕШАЈТЕ ГИ ШЕЌЕРОТ, ПЧЕНКАРНОТО БРАШНО И ПРЕТХОДНО ИЗМАТЕНИТЕ ЖОЛЧКИ. МАЛКУ ПО МАЛКУ СИПЕТЕ ВРЕЛО МЛЕКО, ПОСТОЈАНО МЕШАЈЌИ. СТАВЕТЕ ГО ВО ТЕНЏЕРЕ НА ЛЕСЕН ОГАН, ДА ЗОВРИЕ И ДА ЗГУСНЕ. ПРИТОА ВНИМАВАЈТЕ ДА НЕ СЕ ЗАЛЕПИ НА ДНОТО. ИЗВАДЕТЕ ГО ТЕСТОТО ОД ФРИЖИДЕРОТ И РАЗВЛЕЧЕТЕ ГО - НЕКА БИДЕ ДЕБЕЛО 4 ММ. ИСЕЧЕТЕ ГО НА ДИСКОВИ, СТАВЕТЕ ГИ ВО КАЛАПЧИЊА И НАПОЛНЕТЕ ГИ СО КРЕМ. ПОКРИЈТЕ ГИ СО ПОМАЛИ ДИСКОВИ. НАМАЧКАЈТЕ ГИ ОДОЗГОРА СО ИЗМАТЕНАТА ЖОЛЧКА И ПЕЧЕТЕ ГИ ВО РЕРНА 25 МИНУТИ, НА 200 СТЕПЕНИ ЦЕЛЗИУСОВИ. ПОСЛУЖЕТЕ ГИ ДОДЕКА СЕ ТОПЛИ, СО КАФЕ.

38 07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

читаj, гледаj, слушаj...

„MISSION: IMPOSSIBLE - THE FINAL RECKONING“ (НЕВОЗМОЖНА МИСИЈА: ЗАВРШНОТО ПРЕСМЕТУВАЊЕ) „100 ALL-TIME SUMMER SONGS“ APPLE MUSIC SUMMERTIME SOUNDS „ИЗГРАДЕТЕ ЖИВОТ КАКОВ ШТО САКАТЕ“ АРТУР Ч. БРУКС И ОПРА ВИНФРИ

В

о книгата „Изградете живот каков што сакате“, Артур Ч. Брукс и Опра Винфри ве покануваат на патување кон поголема среќа, без разлика колку се предизвикувачки вашите околности. Потпирајќи се на најсовремената наука и долгогодишното искуство на авторите на оваа книга, ќе можете да го подобрите вашиот живот веднаш, наместо да чекате да се промени надворешниот свет. Со мудрост, сочувство и надеж, Брукс и Винфри откриваат како можат алатките за емоционално самоуправување да ви го променат животот веднаш. Тие препорачуваат практични, истражувачки базирани практики за градење на четирите столба: семејството, пријателството, работата и верата. Притоа, споделуваат скапоцени животни лекции од нивниот сопствен живот и кариера, како и сведоштва од обични луѓе чиј живот е среќен, и покрај пречките и тешкотиите. Опремени со алатки за емоционално самоуправување и подготвени да ги изградите своите четири столба, можете да ја преземете контролата врз вашата сегашност и иднината, наместо да се надевате и да чекате подобрување на околностите. „Изградете живот каков што сакате“ е вашиот план за подобар живот. •

правило, веселата атмосфера и доКсе акоброто расположение во текот на летото подразбираат, без оглед на топлото вре-

ме. Сонцето делува стимулативно, вишокот енергија треба да се канализира на убав начин - зошто да не и со музика. Во забрзан ритам, секако - да го разбуди сангвиничниот темперамент во вас. Летните денови асоцираат на забави, патувања, скари... Музиката само помогнува да се чувствувате пријатно, жизнерадосно, па дури и носталгично - некојпат. Благодарејќи на големите хитови, се разбира. Една од најголемите платформи за стриминг - „Епл мјузик“ е подготвена за летово со своите листи, меѓу кои и „100 All-Time Summer Songs“. Нумерите како „Watermelon Sugar“ (Harry Styles), „Holiday“ (Madonna), „Hot Stuff“ (Donna Summer), „Walking On Sunshine“ (Katrina and the Waves), „Here Comes the Sun“ (The Beatles), „Padam Padam“ (Kylie Minogue), „Summer on 69 - Classic Version“ (Bryan Adams), „Superstition“ (Stevie Wonder), „The Sweet Escape - feat. Akon“ (Gwen Stefani), „Smooth - feat. Rob Thomas“ (Santana), „New Rules“ (Dua Lipa), „Dreams“ (Fleetwood Mac), „Summer Nights“ (John Travolta, Olivia Newton-John), „We Found Love - feat. Calvin Harris“ (Rihanna), „Crazy in Love - feat. Jay-Z“ (Beyoncé), „Dancing Queen“ (ABBA)... сигурно ќе придонесат да уживате во него. •

премиера на филмот се одржа ССАДветската во Токио на 5 мај. Во киносалите ширум се прикажува од 23-ти, благодарение

на Paramount Pictures, а меѓувремено, публиката имаше можност да го гледа и во рамките на 78. Кански филмски фестивал надвор од конкуренцијата. Критиката генерално е позитивна, исто како и заработката. „Mission: Impossible - The Final Reckoning“ е продолжение на „Mission: Impossible - Dead Reckoning Part One“ (2023) и осми дел од серијалот „Невозможна мисија“. Сценариото е на Christopher McQuarrie и Erik Jendresen. Главната личност - Ethan Hunt (Том Круз) и неговата екипа со сета, полна сила се бори против непријателската вештачка интелигенција - таканаречениот ентитет кој го смета за уништувач на човештвото. The Guardian го оцени со петка (5 ѕвездички колку што се можни), осврнувајќи се на монтажата. Позитивно е мислењето и на Chicago Tribune, фалејќи го враќањето на Rolf Saxon по 30 години. • Жанр: акционен филм, шпионажа Актери: Tom Cruise, Hayley Atwell, Ving Rhames, Simon Pegg, Henry Czerny, Angela Bassett Режија: Christopher McQuarrie

07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

39

| HI TECH

Ултра лесно летало

НАЈБРЗИОТ ДВОСЕД КАБИНА ШИРОКА 123 СМ, ДВА ДИГИТАЛНИ ЕКРАНИ, ВРВНА АЕРОДИНАМИКА И КРАЈНА БРЗИНА ОД 428 КМ/Ч, СЕТО ТОА ВО УЛТРА ЛЕСНО ЛЕТАЛО. ИДЕАЛНО ЗА ЛЕТЕН ОДМОР, ПА ДУРИ И ЗА „СКОК“ ОД ЕДЕН ДО ДРУГ ОСТРОВ.

Л

ето е – и сигурно би било убаво да сте некаде на вода, во некое пловило. Зарем не? Но зошто секогаш да се ограничуваме на пловење? Лето е, да, но зошто не и летало? Време е да излеземе од шаблонот. Сонцето повеќе не е како порано, денес е поинтензивно и опасно, велат експертите. На пловилата, изложеноста е постојана, зраците не доаѓаат само од небо, туку се рефлектираат и од водата. Брзо црвенеење, потреба од постојана сенка, очила, заштита за лицето и вратот..., затоа рибарите ја завиткуваат главата, очите им се секогаш покриени. Дали тоа значи дека пловилата треба да ги сметаме за „нездрава работа“? Не. Но, мора да признаеме дека голем дел од времето ќе го поминете во кабината. И токму тука доаѓа новата идеја, наместо да пловите, едноставно... летате? Брзо, лесно летало, речиси како спортски двосед со турбо мотор. Звучи интересно, нели? Охрид - Љубљана за нешто повеќе од два часа лет.

40 07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

По копнен пат ова растојание изнесува околу 1.200 километри, додека воздушно е околу 700–800 км. Ова патување го овозможува ултра лесното летало „рисен“, создадено од швајцарската работилница Свис Ехселенс Ерплеинс (Swiss Excellence Airplanes). Творец на ова компактно летало со две седишта и мал товарен простор зад нив е аргентинскиот конструктор со италијанско потекло – Алберто Порто. Оваа година, „рисен“ го одбележува својот 10. роденден, а својата светска премиера ја имаше во 2015 година, на познатиот меѓународен аеро-саем во Фридрихсхафен. Посетителите и новинарите беа воодушевени од она што го видоа, мало, но неверојатно брзо летало. „Рисен“ достигнува максимална брзина од речиси 430 км/ч, а неговата крстосувачка брзина изнесува дури 400 км/ч, бројка од која им се заврте во глава на сите присутни на аеро-изложбата. За споредба, само „муни аклаим ултра“ лета со брзина поголема од 430 км/ч, поточно 448,2 км/ч. Сепак, треба да се има предвид дека „муни аклаим ултра“ припаѓа на сосема друга класа, тоа е едномоторен авион со четири седишта, додека „рисен“ е ултра лесно летало. Производителот Муни е глобално познат токму по своите брзи, едномоторни авиони сочетири повеќе седишта. Да потсетиме дека авион од марката Mooney, со мотор од 200 коњски сили, достигнал брзина од 300 км/ч, нешто што досега не е забележано во таа класа. Муни сè уште го држи тој рекорд, што сведочи за исклучително добра аеродинамична изведба. Сличен пристап во дизајнот применил и Алберто Порто кај ултра лесното летало „рисен“. Оваа класа летала во САД е позната под ознаката ЛСА (лесно спортско воздухопловство). „Рисен“ ги има следни димензии, должина 6,8 метри, распон на крила 8,2 метри и површина на крилата 8,5 м². Празен тежи 350 килограми, додека максималната дозволена тежина при полетување изнесува 625

HI TECH |

килограми. Во зависност од вградениот мотор, леталото „рисен“ постигнува различна максимална брзина. Досега се користени три модели на мотори од производителот Ротакс (модели 912, 915 и 916). Да го земеме за пример моторот Ротакс 915. Брзината директно влијае на потрошувачката на гориво, колку побрзо летате, толку повеќе гориво ќе се троши. Производителот наведува дека „рисен“ троши најмалку 8,5 литри безоловен супер плус бензин на час, при брзина од околу 200 км/ч, а најмногу до 42 литри на час кога леталото лета со максималната крстосувачка брзина. За оние што сакаат да летаат со 400 км/ч, се препорачува изведбата

„супер велоче 916“. Овој мотор од „ротакс“ има четири цилиндри, работна зафатнина од 1.352 ссм и турбо полнач, со вкупна моќност од 160 коњски сили. „Рисен“ троши помалку гориво од вашата лимузина, само 8,5 л, а при тоа лета со брзина од 210 км/ч, односно со 120 л гориво колку што може да понесе леталото, ќе прелетате скоро 3.000 километри во „еден здив“, на пример, Охрид - Сан Ремо и назад. Тоа е тој најбрз двосед, не на копно, туку во воздух. Кабината на „рисен“ е пространа, широка 123 см, со двојни команди и автоматски пилот. Наместо класични инструменти, тука е модерен „стаклен кокпит“, два дигитални екрани преку кои се следи работата на моторот, однесувањето на леталото и навигацијата. Целата инструмент табла е дигитална, традиционалните инструменти се минато. Леталото стандардно доаѓа со 5-инчни тркала, но со доплата може да се добијат и 6-инчни. Тоа значи дека „рисен“ може без проблем да полетува и слетува на тревни површини. Со потрошувачка од само 8,5 литри на час и крстосувачка брзина од 210 км/ч, ова летало троши помалку гориво од просечна лимузина. „Рисен“ е најбрзиот двосед, не на копно, туку во воздух. А цената? За таа информација најдобро е директно да се обратите до производителот.

• Жарко Атанасоски

07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

41

| ИСТОРИЈА

75 години од основање на Сеат

ТРОЈНИОТ МИТ ЗА МАЗДА

Мазда м икс - 5 прва генерација

ДАЛИ Е МИТ ИЛИ ЛЕГЕНДА, НЕКА СУДИ СВЕТОТ. МАЗДА ПРЕЖИВЕА АТОМСКА БОМБА, ПОБЕДИ НА „24 ЧАСА ЛЕ МАН“ ВО 1991 ГОДИНА, И СО „MX-5“, КОЈ И ПО 35 ГОДИНИ ОСТАНУВА ЕДЕН ОД НАЈПОСАКУВАНИТЕ И НАЈПРОДАВАНИТЕ АВТОМОБИЛИ, ГО ПРОМЕНИ СВЕТОТ

П

ред да ја раскажеме приказната за неверојатната „случка“ поврзана со надалеку познатиот производител на автомобили, најнапред да разјасниме неколку особености за таа компанија. На 6 август 1945 година, Хирошима беше разурната до темел од американската атомска бомба. Тоа беше првпат во историјата на човештвото да се употреби такво разурнувачко оружје. Денот остана врежан во светската историја како симбол на уништување, но во исто време, токму тој ден, тогашниот челник на Mazda, Јуџиро Матсуда, го прославуваше својот 70-ти роденден.

42 07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

Според локалната традиција, за секој голем ден сè се средува до најситен детал. Токму затоа, Јуџиро Матсуда станал многу порано од вообичаеното и се упатил кон берберницата во центарот на Хирошима. Сакал да биде првиот што ќе седне на берберското столче, за што побрзо да ја заврши таа традиционална обврска. Додека чекорел кон берберницата, неколку минути пред 7:30 часот, од другата страна на улицата и друг човек брзаше кон истата дестинација. Сепак, Јуџиро Матсуда бил побрз за пет-шест чекори и прв влегол во салонот. Откако ритуалот завршил – средување, потшишување и утринско бричење – тој веднаш се упатил кон седиштето на компанијата. Според историските записи, токму тоа утро, во 8:15 часот, атомската бомба експлодирала на само дваесетина метри од берберницата. Во тој миг, Матсуда бил оддалечен повеќе од три и пол километри од епицентарот и со тоа го избегнал смртоносниот топлотен бран кој го горел и уништувал сè пред себе. Од силината на ударот, автомобилот во кој се возел бил исфрлен од патот, но за среќа, и возачот и Матсуда се извлекле само со неколку гребнатини. Главната зграда на компанијата, заедно со фабриката, исто така останала недопрена, бидејќи се наоѓала на околу 5,5 километри од центарот на Хирошима, зад планински масив. Токму ваквиот распоред на релјефот ја заштитил не само фабриката, туку и сите што се наоѓале во нејзина близина.

ИСТОРИЈА |

Скицата на табла нацртана од Боб Хол, предочена на Јудџиро Матсуда

ВАНКЕЛ МОТОРОТ, РИЗИК, РЕВОЛУЦИЈА И ПОБЕДА ВО ЛЕ МАН Вториот мит, или загатка, наречете ја како сакате, е одлуката на Mazda да продолжи да го развива ванкел-моторот, инаку оригинално замислен од Феликс Ванкел и првично користен од германскиот НСУ. Ротацискиот мотор покажа врвни перформанси, но мораше да ги „прележи“ сите детски болести. NSU, обидувајќи се да го развие моторот, на крајот банкротираше. Но, Мазда се дрзна да го преземе и да започне негово усовршување. И токму тука започнува нешто спектакуларно, но истовремено налудничаво, неприродно и крајно ризично. Цунео Матсуда, синот на Јуџиро Матсуда, одлучи да тргне во поход кон елитното друштво на тркачки автомобили. Се дрзнува да развие болид што ќе учествува во трките на издржливост меѓу кои и славната патека Сарт, каде се вози легендарната трка „24 часа Ле Ман“. И во целата таа тркачка приказна, тој го вклучи и ванкел-моторот со согласност од останатите директори. За многумина, тоа беше рамно на самоубиство. Никој не можеше да разбере како некој ќе вложува огромни средства во тркачки болид со ваков тип мотор. Сите, кои барем малку се разбираа во автомобилска техника и тркачки спорт, велеа дека тоа е чиста лудост. Но, како за иронија на судбината, во 1991 година, болидот Мазда 787B ги направи сите смешни на патеката Сарт и прв ја помина целта. Мазда го освои пехарот на „24 часа Ле Ман“. Сите тимови беа во неверување. Дури и најголемите познавачи на натпреварувачкиот автомобилизам останаа со прстот во уста. Не знаеја што ги снашло. Се чинеше како победата на Мазда да им ја избриша колективната меморија и чувството за реалност. Каква атомска бомба, каков цунами, каков земјотрес – победата на Мазда беше шок од кој автомобилскиот свет не може да се опорави до ден-денес. Речиси нов тим, со ограничено искуство во трките од ваков калибар и како капак на сè, винкл мотор во болидот. Во тој дел од светот, во автомобилскиот спорт, настана целосна тишина. Мазда зададе толку силен удар, што многумина и денес се уште во фаза на „нокаут“. И кога нештата ќе тргнат кон несвојственото, необичното, чудното, тогаш нема враќање назад. Ова е третиот мит. Станува збор за храбриот чекор на Мазда, која тргнува во насока на создавање мал, отворен купе-автомобил, таканаречен спајдер, или ако сакате, роудстер. Во тоа време, многу производители од оваа класа веќе се откажаа од своите модели и не ни помислуваа на наследници. Во последните две децении од минатиот век, светот не покажуваше интерес за роудстери. Производителите еден по еден ги гасеа овие модели. МГ се обидуваше со огромни финансиски вложувања да ја поттикне продажбата на своите роудстери, но безуспешно. Триумф целосно исчезна од автомобилската сцена токму поради драматичниот пад

на продажбата, тренд што траеше и пред, но и по тој период. Дури и Алфа Ромео имаше сериозни проблеми со пласманот на својот Спајдер. А сега, замислете ја сцената, целиот свет, и производители и купувачи, бегаат од ваков тип автомобил, а токму тогаш Мазда најавува производство на таков модел. Сите се крстат со двете раце и велат дека Мазда сама си пресудува и си го најавува сопствениот банкрот. Но, тврдоглаво продолжуваше по својот пат, не отстапувајќи од зацртаниот план. Американскиот автомобилски новинар Боб Хол, кој имал можност да се школува во Јапонија и одблиску ја следел јапонската автомобилска индустрија, неколку пати се сретнувал со Кеничи Јамамото еден од водечките луѓе во одделот за истражување и развој на Мазда. Како страстен љубител на автомобили, за Хол секоја средба со Јамамото била посебна чест. Во една таква, на изглед обична средба, Хол му поставил едноставно прашање: „Каков автомобил треба Мазда да конструира во блиска иднина?“ Во текот на разговорот, Хол му покажал скица од мал кабриолет, нацртана на табла, и му предложил на Јамамото да создаде класичен роудстер – дводелна кабрио-верзија инспирирана од европските модели. Тоа се случило во 1979 година. Боб Хол подолго време го замислувал тој автомобил, правел скици, запишувал идеи и внимателно дефинирал како треба да изгледа еден вистински роудстер. Сето тоа, во детали, му го објаснил на Кеничи Јамамото.

Мазда м икс - 5 прва генерација

Восхитен од идејата, на крајот од 1981 година, висок претставник на Мазда му понудил на Хол работно место во дизајнерско-идејниот оддел на компанијата во Калифорнија. Но Јамамото поставил еден необичен услов според кој Боб Хол смеел да работи на проектот за малиот кабриолет само пред 8:30 наутро и по 17:30 попладне, во слободно време, надвор од неговите службени обврски. Хол прифатил без двоумење и во следните седум години секое утро пристигнувал на работа уште во шест часот. Идејата полека добивала форма. Калифорнискиот и токискиот дизајнерски тим работеле на проектот „роудстер“ независно еден од друг, секој следејќи своја визија, но со иста цел, создавање на совршен мал спортски кабриолет. Најпрвин Боб Хол работел со дизајнерот Масао Јаги, а по една година им се придружил и Марк Џордан. Следниот чекор бил споредување на глинените модели (концепти) од дизајнерските студија. Мазда го избрала нацртот на калифорнискиот дизајнерски тим, по што проектот влегол во финална фаза – комплетирање на шасија, суспензија, мотори, менувачи и сè останато што му е потребно на еден автомобил.

07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

43

| ИСТОРИЈА

На Салонот за автомобили во Чикаго, во 1989, е претставен моделот „м икс-5“ пред светската јавност. Одделот за планирање на производство и продажба на Мазда, проценил дека месечната побарувачка ќе изнесува околу 200 примероци. Но, се излажале, побарувачката достигнала до 4.000 примероци месечно само неколку месеци по почетокот на продажбата во 1990 година. И сега, замислете што се случи, целиот свет дотогаш речиси заборавил на концептот на мал, отворен спортски автомобил, но откако Мазда го понуди својот роудстер, купувачите, народски речено, „збеснаа“. На пример, во Германија, основниот модел чинеше нешто помалку од 28.000 германски марки. Но некои од првите среќници што успеале да го купат веднаш го препродавале по цена од околу 33.000 марки. Поради енормната побарувачка, германски увозници започнале дополнителен увоз на возила од САД и Канада. Луѓето чекале и до 15 месеци за да го добијат веќе платениот автомобил. Ете таква „јагма“ владееше за првата генерација на „мазда м икс - 5“. И што е најинтересно, овој модел почна да ги руши сите претходни продажни рекорди. „Мазда м икс - 5“ влезе во Гинисовата книга на рекорди како најпродаван автомобил од својата класа на сите времиња. Но, приказната не заврши тука, Мазда продолжи со развојот и денес со својата четврта генерација на овој модел. Гладта кај купувачите за „м икс-5“ сè уште не стивнува. Што е тоа што се случува во светот, која е таа среќна ѕвезда што блеска над Мазда? Продажбата на „Mazda MX-5“ започна во мај 1990 година, и токму тогаш сè почна, вистинско цунами наречено „мазда м икс-5“. Но зошто цунами? Ниту најдобрите познавачи на автомобилската индустрија не ù предвидуваа светла иднина на Мазда со „м икс петката“.

Мазда м икс -5, трета и прва генерација

Kабриолетот „м икс - 5“

44 07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

Сепак, светот се преврте наопаку и моделот „м икс - 5“ стана светски хит. Од планирани 200 автомобили месечно, побарувачката порасна на неверојатни 4.000. Планерите на производство не очекуваа побарувачка 20 пати поголема од планираната. Никој на планетата не можеше да го разбере успехот на Мазда и нејзиниот тогаш најнов автомобил. Сите мали двоседи кабриолети од тој период се бореа со продажбата, а производителите го напуштаа развојот на таквите автомобили, но на Мазда ù тргна како никогаш претходно. Сега сигурно ви е појасно каква беше состојбата со „м икс-5“, модел што денес се претвори во жива легенда. Првата генерација се продаде во речиси 230.000 примероци во периодот од 1989 (1990) до крајот на 1997 година, кога на Салонот за автомобили во Токио беше претставена втората генерација. Продажбата започна наредната година, рано напролет, како модел за 1999 година. Интересот за малиот двосед кабриолет не стивнуваше. Тие што имаа прилика (и чест) да возат „м икс петка“, беа — и сè уште се — маѓепсани од возните својства на автомобилот. Од ширењето на таквите приказни, многумина одлучија токму „м икс петка“, да го купат. Најдобра реклама за еден автомобил е гласот на народот. Нема човек кој изјавил дека управувањето и возењето на „м икс петка“, не е добро или му недостасуваат некои работи. Откако ќе поминеле неколку часа возејќи , буквално сите беа воодушевени. Во 2000 година малиот отворен двосед „мазда м икс 5“ беше прогласен за рекордер во продажбата во својата класа автомобили. Дури и ако се соберат сите модели од таа класа, нема да можат да ја стигнат вкупната продажба на Мазда. Овој рекорд е внесен во Гинисовата Книга на рекорди. Третата генерација беше претставена на Салонот за автомобили во Женева во март 2005 година, а четвртата во септември 2014 година во САД. За време на развојот на четвртата генерација, Мазда соработуваше со Фиат, со договор Мазда прва да го претстави својот мал отворен двосед, потоа Фиат, а на крај најверојатно Алфа Ромео со свој „спајдер“. Фиат го претстави својот мал кабриолет во 2015 година во Лос Анџелес (почеток на продажба во 2015), но проектот со Алфа Ромео заглави. Во текот на 35-годишниот период на продажба, Мазда успеа да изгради врска со над 1,2 милиони купувачи на моделот „мазда м икс 5“. Прославата по повод 35. годишниот јубилеј се одржа годинава во јануари. Што прави денес Мазда? Сè уште го доразвива и усовршува ротацискиот мотор (ванкел), се сврте кон „сувите“ возила како и другите производители и настојува да го одржи чекорот со електрификацијата. А ова следново е за паметење, ретко кој производител на автомобили има толку бурна и богата историја како Мазда. Единствено Alfa Romeo може да се пофали со подолга историја и бурни периоди, додека останатите производители се зад нив. Но едно е сигурно, Мазда има најпосебна и најнеобична приказна во светот на четирите тркала.

• Жарко Атанасоски

07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

45

| СПОРТ

24 часа Леман

ВОЗЕЊЕ НА РАБОТ НА РИЗИКОТ ШТО ПРЕТСТАВУВА 24 ЧАСОВНАТА ТРКА? ЛУДОСТ ОД МИНАТИОТ, НО И ОД ОВОЈ ВЕК? ИЛИ ПАК НАТПРЕВАР МЕЃУ ТЕХНОЛОГИИТЕ РАЗВИЕНИ ОД АВТОМОБИЛСКИТЕ ПРОИЗВОДИТЕЛИ? ИМА ПО МАЛКУ ОД СÈ, ЛУДОСТ, СТРАСТ, БОРБА ЗА НАДМОЌ, НО НАЈМНОГУ УПОРНОСТ, ЖЕЛБА ЗА ПОБЕДА И ПОТРЕБА ДА СЕ ДОКАЖЕ ДЕКА СИ ПОДОБАР ОД ДРУГИТЕ.

С

епак, во сета оваа приказна има и лудост. Возење со брзини слични, а понекогаш и повисоки од оние во Формула 1, цели 24 часа без престан, претставува ризик што мора да се прифати без двоумење. Возачите, всушност, и немаат време да размислуваат дали тоа што го прават е опасно или не. Сета нивна концентрација е насочена кон возењето, одржувањето на болидот на патеката и, секако, да бидат побрзи од конкуренцијата. Од првата ваква трка поминале повеќе од сто години. Првпат се возело непрекинато 24 часа во далечната 1923 година. Годинава, по 93-ти пат, беше одржана оваа легендарна трка на издржливост, а победата ù припадна на Ферари. Така, оваа марка ја продолжи победничката низа, третпат по ред. Малку недостигаше сите три болиди на Ферари да се најдат на подиумот, но Порше го наруши нивниот план, финиширајќи на второто место.

46 07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

Од прво организираната трка има поминато повеќе од 100 години, односно за првпат се тркале цели 24 часа во 1923 год. Годинава по 93 пат беше организирана трката на издржливост на која победи Ферари. И така, оваа марка победува три години по ред. Малку фалеше сите три болиди да се искачат на подиумот, но Порше им ја замати водата со тоа што стигна втор на целта. Четвртопласираниот болид на Ферари со стартен број 50 е дисквалификуван затоа што на неговиот заден спојлер е забележано отстапување од дури 50 мм, а дозволеното отстапување е 15 мм. Од трите последователни победи на Ферари, една се издвојува по нешто значајно. Додека првите две победи беа остварени со фабрички болиди, годинашната триумфална победа ја извојува приватниот болид во сопственост на тимот АФ Корсе. Нивниот болид, кој го донесе златото, го возеа Роберт Кубица, најупорниот меѓу најупорните, Јифеи Је и Фил Хансон. Ако некој има причина да биде особено среќен поради оваа победа, тогаш тоа е токму Роберт Кубица. Талентираниот полски возач имаше блескава иднина во Формула 1, но нa едно рели толку многу настрада што долго време беше „надвор од трките“. По 300 прележани маки и рани, Роберт Кубица се врати во Формула 1, но без поголеми успеси. Денес, тој е дел од победничкото трио, и покрај тоа што едната рака му е делумно функционална, последица од ужасната несреќа. Неколку часа пред крајот на трката, Роберт Кубица добива тимска наредба да го пропушти болидот на Ферари со стартен број 51, со цел тимот да собере што повеќе бодови за освојување на титулата, како во конкуренција на возачи, така и во конструкторската класа. Меѓутоа, Кубица ја одбива оваа наредба и продолжува да вози со темпо недостижно за неговите конкуренти.

СПОРТ |

Иако тимовите обично ги почитуваат возачите кои ги слушаат тимските наредби, одлуката на Кубица е сосема оправдана. Да возиш толку долго време и да бидеш водечки, а потоа да ти наредат да ја отстапиш титулата, тоа нема смисла. Фабричкиот тим на Ферари убедливо води во генералниот пласман на Светското првенство во трките на издржливост, и во класата на конструктори, и во класата на возачи. Води пред конкурентите со двојно повеќе бодови, има залиха повеќе од доволно за двојна титула, а до крајот има уште четири трки на издржливост. Дури 19 некогашни возачи од Формула 1, меѓу кои и шампионот од 2009 година, Џенсон Батон, беа дел од годинашниот маратонски циркус. Интересот за учество е голем, како од страна на производителите на автомобили, така и кај возачите. Трките на издржливост добија нова димензија откако беа сменети правилата, па така денес друштвото го сочинуваат Пежо, Тојота, БМВ, Ферари, Кадилак, Алпина, Порше, Астон Мартин и Протон. Ламборџини се откажа по воведувањето нови правила, според кои секој тим треба да има два болиди во класата „лмх 1“ (леман хибрид 1). Накусо кажано, зголемените трошоци за обезбедување втор болид го принудија Ламборџини да се повлече од трките на издржливост, но ќе продолжат да учествуваат во ИМСА-првенството во САД. Во блиска иднина, трките на издржливост ќе бидат домаќини на производителот Џенезис (читај Хјундаи) во 2026 година, а во 2027 се очекуваат и Форд и Мекларен. Засега овие тимови го потврдуваат своето учество, а не е исклучена можноста во меѓувреме да се приклучи и некој друг производител. Пол позицијата ја заземаа двата болиди на Кадилак, што е малку невообичаено за тим кој за првпат влегува во трките на издржливост. Сепак, тоа е добар знак дека производителот темелно се подготвил за 24-часовниот предизвик. Познавачите очекуваа повеќе од БМВ, бидејќи тие беа директен конкурент на Ферари на трките во Катар и Имола. Малку потклекнаа во Спа Франкоршампс, патека која има сличности со Сарт, каде се вози 24-часовниот Ле Ман. Ако некој не може многу да се препознае на патеката, тоа е Пежо.

Неверојатно е што му се случува на овој производител, 17-то и 18то место на стартот, и слични позиции на целта, 11-то и 16-то. Доминацијата на Тојота полека исчезнува. Зошто е тоа така, одговорите ги имаат челниците на тимот Тојота Газу Рејсинг. До пред неколку години беа неприкосновени, а сега со многу скромни резултати, 5-то и 15-то место. Порше, пак, со своите три болиди ја заврши трката во топ 8, заземајќи второ, шесто и осмо место. Алпин (читај Рено) прави големи напори да стигне до што подобар пласман, но засега прави грешки, па го завршија на деветтото и десеттото место. Малку е непојмливо следниов податок: болидите на Пежо имаат најнеповолен однос помеѓу тежината и силата. Тоа значи дека Пежо допатува во Ле Ман со најтешки болиди, што се потврдува со нивните пласмани надвор од топ 10. Како што веќе спомнавме, Ферари бр. 83, во составот Роберт Кубица, најупорниот меѓу најупорните, Јифеи Је и Фил Хансон, ја освои првата позиција. Зад нив, Порше бр. 6, со возачите Л. Вантор, К. Естре и М. Кемпбел, заврши на второто место, а третото место му припадна на фабричкиот Ферари бр. 51 со возачите А. Пјер Гуиди, Ј. Каладо и А. Џованаци. Во втората по јачина класа „лмп2“ триумфираше тимот Интер Еуропол Компетишн бр. 43. Второто место му припадна на ВДС Пани Рејсинг бр. 48, додека третото го освои АО бај ТФ бр. 199. За потсетување, во оваа класа сите тимови користат иста шасија и ист мотор, што значи дека возилата се изедначени. Во класата „LMGT3“ победи тимот Метју 1ст Форм бр. 90 (Порше), следен од Виста АФ Корсе (Ферари) бр. 21, додека третото место му припадна на тимот ТФ Спорт бр. 81. На стартната линија беа 62 возила, 21 од класата „Хиперкарс“, 17 од „лмп2“ и 24 од класата „лмгт3“. Трката ја завршија неверојатни 55, што е повеќе од одличен резултат. Трката помина без поголеми инциденти, а организаторот беспрекорно ја изврши својата работа. Следната година ќе биде уште поинтензивна ако Пежо и Тојота се вратат во форма, а Кадилак ја зацврсти својата упорност со место меѓу првите пет. Генезис е новиот член во семејството, а не е исклучена можноста да се приклучи и уште некој производител.

• Жарко Атанасоски

07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

47

| СПОРТ

Светско првенство во Формула 1

СПЛЕТКА ДО СПЛЕТКА НА ТРИ ТРКИ ВО НИЗА СЕ СЛУЧУВА НА ПОДИУМОТ ДА ИМА ДВАЈЦА ВОЗАЧИ ОД ОНИЕ КОИ ВАЖЕЛЕ ЗА ФАВОРИТИ, НО И ПО ЕДНО ИЗНЕНАДУВАЊЕ!

Б

ританското гран при е дефинитивно еден од класиците на Формула 1, при што легендарната патека Силверстоун при секое навраќање таму потсетува на почетоците од далечната 1950 година на истата локација. Оваа година екипата на Мекларен дојде на домашен терен како фаворит за победа, иако претходно на трките во Канада и Австрија беше виден и поинаков распоред на силите. Имено, Џорџ Расел ги имаше „своите пет минути“ во Монтреал, каде што стигна до пол позиција и победа во трката за Големата награда на Канада. Се чинеше дека на овој гран при викенд „магијата“ која прави болидите на Мекларен да се најдобри на патеката едноставно беше „на пауза“, па во такви услови негов најголем ривал беше актуелниот шампион Макс Ферстапен, со кој и на претходното гран при во Шпанија имаа „блиска средба“. За Расел оваа пол позиција беше шеста во кариерата, но втора едно по друго во Канада, каде што лани во дождливи услови не успеа да ја претвори во трофеј. Еден од клучните моменти беше што тој избра да вози со „медиум“ пневматици.

- Буквално ова беше првпат да се наежам по извозен квалификациски круг. Веќе на првиот свиок имав предност од една десеттинка и потоа болидот одеше како по шини. Се чувствувам полн со самодоверба и можев да возам до лимитот, па на крајот го

48 07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

подобрив времето за шест десеттинки од првиот круг во третата квалификациска сесија. Навистина беше нешто специјално и тоа ќе го паметам уште долго време. Уште на минувањето на целната линија знаев дека тоа е пол позиција и среќен сум што е така,- рече Расел по квалификациите во Монтреал. Тогаш неговиот тимски колега Андреа „Кими“ Антонели успеа да стигне до четвртото место на стартот, а во трката двајцата возеа безгрешно, па Расел го конвертираше успехот од квалификациите во победа, додека со пласманот на третото место од страна на вториот возач, триумфот беше комплетен. За тотална доминација фалеше малку, иако Антонели се обиде низ боксовите да го мине Ферстапен, но сепак остана да се задоволи само со престигнувањето на Пјастри, направено на стартот. За комплетно заокружување на лошиот викенд на Мекларен се погрижи Ландо Норис, кој се посрамоти возејќи зад тимскиот колега и удирајќи се во него, но за среќа штетата беше само на неговиот болид. Австриското гран при ги врати нештата во позиција што беше добро позната, каде што возачите на Мекларен повторно беа најбрзи, а победникот од Канада, Џорџ Расел изјави дека петтото место со задоцнување од осум десеттинки било најдоброто што можеле да го направат.

СПОРТ |

Наголемото изненадување го приреди Шарл Леклер, кој се најде на второто место, или „во сендвич“ меѓу Норис и Пјастри, кои постигнаа квалификациски резултати со шест десеттинки разлика. Четвртото место на Хамилтон го позиционираше Ферари како втор тим на овој гран при викенд, а според објаснувањата тоа се должело на новиот под на болидот, кој италијанскиот тим го тестирал во пресрет на оваа трка. Очекувано, двајцата возачи ги спомнаа надградбите на болидот како добар чекор, но тимскиот шеф Фредерик Васер го минимизираше нивното значење.

- Вистина е дека надградбите ни помогнаа, дури и ако нивното значење се мери во стотинки, а не во десеттинки, па јас верувам дека во суштина резултатите се должат на извршувањето на задачите. Сепак, Ландо денес беше на друга планета. Во трката не очекува потопло време, па верувам дека клучно ќе биде управувањето со пневматиците. Од друга страна, на оваа патека има можности за престигнување, што ни ја олеснува работата со застанувањата во боксот, бидејќи потоа можеш да се вратиш на своето место,- објасни првиот човек на Ферари. Во трката, Норис и Пјастри доминираа од почеток и Ферари дури не се ни обиде да парира со некоја стратегија, напротив во првиот случај личеше дека одеа „на сигурно“ со подоцнежни застанувања, а

во вториот случај Мекларен реагираше соодветно, односно направи пит стоп со своите возачи еден круг подоцна откако тоа го сторија Леклер и Хамилтон, иако разликата напред беше дваесетина секунди. Највозбудливите моменти беа пред првиот пит стоп кога Пјастри се обиде да го нападне Норис, но овој соодветно се бранеше, за подоцна австралискиот возач да биде опоменат преку радио врската дека премногу ризикува во своите напади. Малку недостигаше Пјастри да биде елиминиран од Бортолето во финишот на трката, кога по излез од боксот го заобиколуваше за цел круг. Наспроти мирољубивата разврска за врвот, во Австрија на стартот од трката Антонели понесен од успехот во Канада, на стартот од оваа трка го елиминираше Макс Ферстапен. Од тактичка страна, изненадија Лоусон и Алонсо, кои со едно застанување во бокс се пласираа на 6 и 7 место. Само една недела подоцна уследи Големата награда на Велика Британија во Силверстоун, при што уште големо шоу се случи во живо пред очите на традиционално верната публика. Во променливи временски околности Макс Ферстапен ја освои пол позицијата и го залечи своето шампонско его со честитките за успехот во „колевката на мотоспортовите“. Пјастри со пласманот на второто место стана првиот тимски колега на Ландо Норис кој се пласирал подобро од него на Силверстоун (во случајов на третото место). Трката стартуваше во затишје меѓу утринскиот дожд и пладневната бура, но Оскар Пјастри го презема водството користејќи го сушењето на патеката. Но, откако тоа се случи во осмиот круг, само три круга подоцна „се отвори небото“ и нештата повторно „излегоа од контрола“. Ландо Норис дојде зад Ферстапен и по кус период на притисок успеа да го принуди на грешка и да ја преземе втората позиција, за веднаш потоа да влезат во бокс и актуелниот шампон повторно да излезе пред возачот на Мекларен. Поради инцидентот на Исак Хадјар беше аплицирано возило за безбедност, но нова драма се случи при повлекувањето на истото. Оскар Пјастри како водечки кога забележа дека се исклучија ротациските светла на возилото за безбедност како сигнал дека се повлекува во боксот, нагло ја намали брзината, па дури и подзастана, предизвикувајќи негодување од возачите зад него дека можеле да се удрат во него. Трката продолжи кон рестарт, а во тие моменти се изврти Ферстапен и падна од второ на деветто место.

- Беше тешко за нас на патеката, тешко беше да се задржи болидот, да се управува со балансот при високи и мали брзини. Имаше многу различни сценарија, но мислам дека донесовме правилни одлуки кога да одиме во бокс и што да монтираме, но откако се извртев, нештата се искомплицираа. Беше тешко да се пробиеш напред, но некако успеав да стигнам до петтото место,- рече Ферстапен, додека Цунода упади на тоа дека имал проблеми со деградација на пневматиците. Наспроти ова, стјуардите донесоа одлука да го казнат Пјастри со 10 секунди во боксот, иако немаше формална жалба од некој натпреварувач, ниту пак друг се пожалил дека Пјастри стекнал извесна неспортска предност со маневарот на намалување на брзината, пред тој да почне да го диктира темпото за летечки рестарт. Оваа одлука во целост беше донесена од стјуардите без некој да побара да отворат случај за истото, а благодарение на неа Ландо Норис (кој задоцнуваше четири секунди во моментите по рестартот), изби во водство и го сочува до крајот на трката.

07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

49

| СПОРТ

- Мислам дека казната беше престрога, дека не беше фер. Доколку тимот мисли исто така, би можеле да ги смениме местата и да се тркаме,- предложи Пјастри преку радио врската, но неговата понуда очигледно не беше прифатена, бидејќи тимот секако имаше обезбедено „еден-два“ победа. Иако за многумина е несфатлива ригорозноста во казната на Пјастри, таа го враќа Ландо Норис во игра за шампионската титула, особено по сопката што сам си ја стави во Канада. Пјастри за првпат ја почувствува моќта на оние од позадина кои носат дисциплински одлуки и веројатно во вистинско време од сезоната ќе стане свесен дека ако сака да опстои во игра за шампионската титула ќе мора да биде многу попретпазлив.

50 07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

Нико Хулкенберг кој стартуваше од 19. место возејќи претпазливо на променливото време, на крајот успеа да фати приклучок со водечката група, а потоа и да ги престигне Ленс Строл за да се искачи на подиумот за првпат по 239 настапи во кариерата, а по подолго време тоа е нов трофеј и за екипата Заубер. Хамилтон заврши четврти, додека Пјер Гасли во финишот исто така го престигна Строл во дуел за петтото место. Предноста на Пјастри по трката на Силверрстоун сега изнесува само осум поени пред Ландо Норис (234:226), додека Ферстапен со 165 бода наликува дека е во дуел само уште со Џорџ Расел кој има 147 поени и го посакува третото место на табелата. Леклер и Хамилтон со 119 и 103 поени се наоѓаат на петтото и шестото место во поединечна конкуренција, додека дебитантот Антонели со 63 бода е на седмата позиција. Мекларен убедливо води на табелата на конструкторите со 460 бода, а Ферари е второпласиран со 222 поени. Мерцедес со 210 бода сè уште е во конкуренција за третото место, додека Ред Бул благодарение на поените од Ферстапен ја има четвртата позиција со 172 бода, по што следуваат Вилијамс со 59 и Заубер со 41 поен. Во пресрет на летната пауза карванот на Формула 1 ќе ги посети традиционалните „станици“ во Белгија и Унгарија, додека „рестартот“ на првенството е закажан за 31 август на холандската патека Зандворт. • Александар Табаковски

Колумна своерачно

АЛЕКСАНДАР ТАБАКОВСКИ

БОМБ(ОН)А! Е ЕДНА ОД ФРАЗИТЕ КОЈА СЕ СПОМЕНУВА КОГА СЕ ЗАГАТНУВААТ НЕШТА ОКОЛУ НОВИНАРСКАТА ПРОФЕСИЈА Е ОНАА ДЕКА „ЛЕБОТ ШТО НОВИНАРИТЕ ГО ЈАДАТ ИМА ГОРЧЛИВА КОРА“, ПА КАКО ЧОВЕК КОЈ РАБОТИ ВО МЕДИУМИТЕ ВЕЌЕ ТРИ ДЕЦЕНИИ, СИ ЈА ЗЕМАМ СЛОБОДАТА ДА КАЖАМ ДЕКА ИСТАТА ОПСТОЈАЛА СО ТЕК НА ВРЕМЕТО БИДЕЈЌИ Е ВИСТИНИТА.

Н

е ми е намерата да навлегувам во бројот на корите и нивната тврдина наспроти сензитивноста на непцата на оние кои во минатото работеле со пенкало и тефтерче, а денес ги нижат своите мисли преку копчињата на компјутерските тастатури, туку да се осврнам на метафората која и ден денес е актуелна. Навидум, едноставна задача да се опишат нештата точно. Но, потребата на читателите е повеќе од тоа, при што често уредниците им укажуваат на почетниците - „напиши така за секој да може да те разбере“, а тука веќе нештата се компликуваат. За секој да разбере, треба да напишеш и за она што претходело и за она што може да следи, па изборот на зборови и аргументи може да се претвори во манипулација со фактите. Известувањето секогаш има две лица, колку и да е фактографско. Еве да речеме во спортот, на пример во ракометен натпревар голманот ќе одбрани три пенали, па за едната страна тоа ќе биде причина за победа, а за другата причина за пораз. Уште повеќе, работата на известувачите се комплицира кога една страна не сака да зборува, не го дава на увид своето вистинско мислење од разни причини, еве на пример во пресрет на некој натпревар, кога тренерите загадочно ги кријат составите небаре тоа ќе ја открие целата нивна стратегија за како да стигнат до победата. Во трките, најчесто оние кои што не стигнале до победа укажуваат на тоа со кои проблеми се соочиле, додека оние кои победиле најчесто се среќни дека се функционирало по план и не елаборираат што точно направиле за победа. Вистината не може да биде соопштена онака како што сака публиката: сега и сè одеднаш! Главна вест минатиов период беше дека Ред Бул решил да го раскине договорот со тимскиот шеф кој бил прв човек на тимот веќе 20 години и со нив освоил осум возачки и шест конструкторски титули. Причини не се соопштени, напротив тие сакаат да го задржат во својот тим и да бидат и натаму негови работодавци, бидејќи се свесни дека неговите познавања ќе бидат мошне корисни за конкуренцијата која би можела да го ангажира по разни основи.

Театралноста и слаткоречивоста која е нагласена во соопштенијата за јавноста всушност упатуваат дека проблеми немало, сè било како што треба. Вистина е дека „бомбата“ за отпуштањето на Хорнер се претвори во „бонбона“ за да можат медиумите да си разврзат на долго и на широко свои теории за тоа зошто и како дошло до епилогот, па дури и да измислуваат неточни наслови кои вклучуваа зборови како „отказ“ или „отпуштање“. Други се фокусираа на настани од минатото, трети на откривање пикантерии од типот зошто едниот од газдите на Ред Бул не се појавил на турнирот во пукање глинени гулаби на Силверстоун ... Капак на сè, за најголемата „бомба“ од британското гран при, едвај објавија неколку медиуми. Имено, за време на викендот, беше објавена кандидатурата на Тим Мејер за претседател на ФИА, откако еден месец претходно Карлос Саинц (рели возач и татко на Карлос Саинц јуниор, Ф1 возач на Вилијамс) се повлече од трката против Мохамед Бин Сулајем. Изборите се на 12 декември, за време на Годишното собрание на ФИА во Ташкент, Узбекистан, а противкандидатот кој има кариера како Ф1 стјуард, најмногу е познат по разните улоги што ги извршувал во телата за моторспорт на САД. Мејер започна со кампања во која се фокусираше да го нападне Бен Сулајем, а овој реторички одговараше дека тоа е стилот на изборите во САД и дека тој нема да оди со такво сценарио. Јасно е дека позицијата претседател на ФИА, која е во ранг на претседател на држава, звучи примамливо за поедини лични интереси, но многу побитно е кој како ќе ја води организацијата, а со тоа и спортовите под нејзина капа. Кои би биле евентуалните интереси на поддржувачите на Мејер, или што тие би добиле со неговиот избор? Тешко дека ова ќе може да се прочита во медиумите. Политика и интереси имало и ќе има. А лебот на новинарите, ќе остане со горчлива кора •

07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

51

| СПОРТ

Светско првенство во мотоциклизам

ШПАНСКА СЕРИЈА БЕЗ ПРЕСВРТ? СРЕДИШНИЦАТА НА СЕЗОНАТА ОД СВЕТСКОТО МОТОЦИКЛИСТИЧКО ПРВЕНСТВО ВЛЕЗЕ ВО ФАЗА КОГА ИМЕТО НА ПОБЕДНИКОТ СЕ ПОВТОРУВА ОД ТРКА ВО ТРКА – МАРК МАРКЕЗ СО ОСУМ ПРВИ МЕСТА ВО НИЗА!

О

ткако Марко Бецеки победи на трката за Големата награда на Велика Британија возена на 23 мај, уследија четири гран при викенди со идентичен победник – Марк Маркез. Шесткратниот светски шампион ја искористи секоја шанса да извади максимум од ситуацијата и да замине дома со максимум поени од победите во тие осум настани: четири во спринт и четири „главни трки“. Поради ваквите факти и самото покривање и објаснување на нештата е потешко, па затоа фокусот на овој текст ќе биде на околните нешта кои можеа да се забележат за време на трките во Арагон, Муџело, Асен и Заксенринг. Бидејќи една од темите беше дека второпласираниот во генералниот пласман е неговиот брат Алекс Маркез, па затоа отсуствува жестоко ривалство, Марк ја искористи шансата во Асен да одговори на оваа теза, без притоа директно да биде прашан.

52 07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

- Вчера го прашувавте Алекс зошто не ме нападнал во спринт трката, а денеска? Зошто Бецеки не ме нападна? На оваа патека, која е супер тесна, не можеш да го нападнеш оној што е во водство. Се бранев на најдобар можен начин против Алекс, а истото го направив и денес против Марко. Барам од вас да ги почитувате сите возачи во Мото ГП, секој од нив ги брани боите на својот тим. Секој возач тука сака да победи, но проблемот е во тоа што може да има само еден победник,- порача Марк Маркез во обраќањето до акредитираните претставници на седмата сила во Холандија. Токму таа победа во Асен, за Марк претставуваше изедначување на резултатот на легендарниот Џакомо Агостини – 68 победи во најсилната („кралска“) класа, денес наречена Мото ГП, додека броејќи ги оние од другите категории има вкупно 94 триумфи во светските мотоциклистички првенства.

СПОРТ |

Трката во Холандија беше несреќна за Алекс Маркез, кој имаше незгоден пад од кој произлезе полесна скршеница на неговата десна рака и мораше да биде опериран, но сепак по двонеделната пауза доби дозвола за настап на Заксенринг во Германија. Марко Бецеки ја немаше потребната конзистентност и веднаш по големата победа на Силверстоун не успеа да освои нов подиум во Арагон и Муџело, но во Холандија и Германија тоа му појде од рака. Во два наврати се најде на пиедесталот во Асен, додека во Заксенринг беше втор во спринт трката, но не успеа да ја заврши главната трка. Наспроти ова, Алекс Маркез со вторите места од спринт трките и главните трки на Арагон и Муџело продолжи да се одвојува од останатите, додека на Асен имаше подиум само во спринтот, а во Заксенринг само во главната трка.

Поранешниот светски првак со Дукати, Франческо „Пеко“ Бањаја, беше трет во Германија, а претходно истото успеа да го постигне и во Арагон и во Муџело. Тој е индиспониран од успесите на тимскиот колега, па дури и разочаран бидејќи иако има пристап до податоците од другите мотоциклисти кои користат Дукати, не успева да се подобри.

- После секоја сесија, ги анализирав податоците од другите возачи за да дознаам зошто и како губам две секунди во секој круг. Сепак, разбирањето на проблемот не промени ништо во текот на денот, јас останав на истото бавно ниво. Ова е големо разочарување за мене, за моите перформанси. Шокиран сум од она што го постигнав. Не се сеќавам на друга трка или сесија на која сум бил волку бавен на влажна патека. Навистина е тешко да се разбере. Единствено нешто позитивно беше стартот на спринт трката, кој што беше правовремен и со добро забрзување. Но преостанатиот дел, беше кошмар, - искрено кажа Франческо Бањаја по спринт трката во Германија. Овие тројца возачи во моментов се најактуелни од оние кои возат зад Марк Маркез, но радуваат вестите дека и актуелниот светски шампион Хорхе Мартин веќе се враќа на тестирањата и се очекува да биде активен во втората половина од сезоната, што би било некаква гаранција за повозбудливи трки, особено што тој требаше да биде главната сила во развојот на новиот мотор на Априлија, а во оваа ситуација тамошниот „втор возач“ Марко Бецеки беше единствениот што нижеше успеси надвор од кампот на Дукати. Марк Маркез е неоспорен како главен кандидат за шампионската титула бидејќи води на табелата со 344 бода, Алекс Маркез има 261, додека Франческо Бањаја е трет со 197 поени. Со трката за Големата награда на Чешка во Брно ќе се затвори првиот дел од сезоната, а по летната пауза следуваат нови четири европски трки: Австрија, Унгарија, Каталонија и Сан Марино.

• Александар Табаковски

07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

53

| СПОРТ

WRC – Рели Грција

ПОД ВЕЛ НА ЦЕЛОСНА ДОМИНАЦИЈА ОТ ТАНАК ГО ОСТАВИ СЕБАСТИЕН ОЖИЕ ЗАД СЕБЕ И ОСВОИ БРИЛИЈАНТНА ПОБЕДА НА НАЈБРУТАЛНОТО РЕЛИ „АКРОПОЛИС“ ВО ГРЦИЈА ВО ПОСЛЕДНИТЕ ГОДИНИ. ВО МЕЃУВРЕМЕ, БОГОВИТЕ СО ПОЛНА СИЛА УДРИЈА ПО ЕКИПАЖИТЕ И НИКОЈ НЕ ОСТАНА ПОШТЕДЕН.

П

ознато по својата бруталност Акрополис рели на Грција годинава не само што ги оправда туку и ги надмина очекувањата. Условите беа побрутални дури и од оние од минатата сезона и буквално го наплатија данокот во крв. Како боговите со полна сила да удрија врз екипажите од Светскиот шампионат во рели. Многумина се согласија дека годинешното рели на Грција веројатно е еден од најбруталните настани во изминативе години. Грубата подлога прекриена со крупен чакал на која и најмалата грешка може да биде фатална, казнуваше без прошка. Дополнителна мака за екипажите беа исцрпувачки високите температури. Преместувањето од вообичаениот септември на крајот на јуни значеше дека, во сенка, живата на термометарот се искачуваше до 40°С. Внатре пак, во автомобилите, температурата достигнуваше дури и до 70°С, ставајќи ја физичката спремност на екипажите пред вистински предизвик.

54 07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

СПОРТ |

Во едни олку сурови услови за натпреварување за исходот беше беспредметно да се шпекулира. Но, факт е дека очекувањата за освојување на релито одеа во насока на фаворитите од претходниот настан Себастијан Ожие и От Танак. Иако доволно беше мала грешка за целиот труд да биде фрлен во вода, оваа двојка повторно го водеше колото во борбата за победа. Сепак, за разлика од релито на Сардинија, Танак беше човекот кој славеше на крај во Грција. Сосема заслужено. Естонецот беше недостижен на патеките. Како да леташе! Ја повтори истата брзина од Сардинија. Но, додека на медитеранскиот остров скршеното куќиште од управувањето го оттргна од најголемата награда, на Акрополис среќата беше на негова страна. Го надвози Ожие во секој сегмент од играта и стигна до првата победа годинава. И, прва победа за неговиот тим во оваа сезона. Воедно ги заслужи признанијата од осумкратниот светски шампион, кој од срце му честиташе на големата победа. Почетокот од релито мина во знак на Ожие, човекот што блесна во Португалија и на Сардинија, тргнувајќи кон третата, последователна победа годинава. Но неговиот налет не траеше долго. Во првите пет брзински испити успеа да создаде предност од 2,9 секунди пред Танак, но веќе на шестиот предноста исчезна. Само во еден испит Танак успеа да го добие Ожие и да му побегне за 7,9 секунди. До крајот на денот претстоеше уште еден испит и на него Танак блескаше. Ожие не се снајде најдобро заради ограничениот избор на гуми и падна на третата позиција со 16,9 секунди зад Естонецот. На второ место се искачи Ејдриен Формо. Младиот Французин ја искористи шансата да ги оправда очекувањата од тимот, иако пред него имаше уште два напорни дена натпреварување. Четврти на крајот од денот заврши Еванс. Иако не се сретна со проблеми, неблагодарната ролја да ги мете патеките бидејќи стартува прв, не му дозволи да се бори за подобар резултат. Катсута, Рованпера и Нојвил беа триото со најмногу проблеми. Секој од нив мораше да застане по два пати во текот на денот за да менува тркало губејќи меѓу две и три минути во процесот. Време кое тешко се надоместува. Со издишани гуми се сретнаа и Танак, и Ожие, и Формо, но секој од нив успеа да го заврши испитот без застанување. Големиот број на дефекти со гумите повторно го подигна прашањето за издржливост на гумите на новиот добавувач Hankook. Најгласен беше Нојвил кој со три дупнати гуми не бираше зборови да истакне дека Hankook е далеку од нивото кое се бара во WRC. Според него не се работи само за издржливост, и за перформанси, туку и за грижа при монтажа. Една од гумите на неговиот автомобил едноставно издишала без видливи надворешни оштетувања. При инспекција се видело дека оштетувањето е од внатре и е последица на лоша монтажа. Со слични проблеми се сретна и Катсута, но тој одлучи да не се жали бидејќи очекува Hankook да ги надмине детските болести.

07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

55

| СПОРТ

WRC2 – СОЛБЕРГ ИЗБИВА ПРЕД РОСЕЛ Победа од голем калибар забележа Оливер Солберг на Акрополис рели на Грција, оставајќи ги своите ривали далеку зад себе, pосебно претендентите за титула Јохан Росел и Гас Гринсмит. Ниту еден од нив не му беше ниту до колена. Тој ги победи, и жештината, и грубите патеки, и успеа да го сочува својот автомобил, кого во совршен возачки ритам го спроведе низ целта. Солберг создаде значителна предност од 53,8 секунди во однос на второпласираниот Гринсмит и 69 секунди во однос на третопласираниот Росел. Французинот кој досега беше водечки во шампионатот лидерската позиција му ја препушти на Швеѓанецот. Солберг сега има 85 бода пред Росел со 82 и Гринсмит со 57 бодови.

Саботата мина во знак на Танак. Естонецот освои сè што можеше да се освои во текот на денот, освен првиот испит. Призна дека исклучително грубите патеки демнат и не простуваат грешка. Сепак, беше еден од ретките што го мина денот без проблеми. Без оглед на температурите кои беа во постојан пораст, и значително уништените патеки, Танак успеа да го заврши денот со 43,6 секунди пред Ожие. Сериозна разлика пред преостанатите четири испити, кои се возат во недела. Разлика која му дозволи совршено да се постави за освојување на првото рели годинава, воедно и прво рели после победата на релито на Централна Европа во октомври минатата година.

56 07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

Ожие се помири со фактот дека не може да го стигне Танак. Затоа се фокусираше на одржување ритам, место да брка победа. За искусниот лисец, да се остане на страна од неволја, беше приоритет на ова рели. Така денот го заврши на второ место. Иако, за волја на вистината, проблемите на Формо му помогнаа да стигне дотука. И додека Ожие се држеше на страна од неволја, Формо ја најде. На 10-от испит од релито удри во камен и го оштети потпирањето одзади. Загуби повеќе од минута влечејќи се до крајот на испитот, но поправките што ги направи на патната секција му помогнаа да го истурка денот. Заврши трет, но веќе со минута и половина за Танак. Еванс упорно се држеше на далечната четврта позиција. Со внимателен пристап во овие тешки услови Велшанецот се грижеше само да го заврши релито и да освои доволно бодови за да го задржи приматот во шампионатот. Нојвил после проблематичниот прв ден и ново дупната гума на почеток на вториот ден одлучи да се помири со позицијата во која се наоѓа и да го заврши релито без оглед на исходот. Катсута и Рованпера се откажаа на 11-от испит од релито и се повлекоа во обид да соберат сила за последниот ден. Неделна драма за От Танак. На последниот ден од релито тој и Ожие ги поделија преостанатите 4 испити. Танак победи на првите два, а Ожие на следните. Посебно со драма беше исполнет последниот испит од релито Wolf Power, кога на Танак му откажа менувачот. Само неколку километри во брзинскиот испит Танак го загуби третиот степен, потоа и останатите, еден по еден. Менувачот откажа послушност, но големата разлика му помогна да остане на врвот. Страшна беше дури и патната секција од 56 километри до последниот пункт за пријавување. Во колку Танак се откажеше на оваа делница немаше да го освои релито. Сепак, боговите му се насмевнаа и му дозволија да си замине од Акрополис со победа. Ожие остана на второ место, а Формо на трето. Еванс на четврто и Нојвил на петто. Со овој успех Танак се искачи на третата позиција во шампионатот за возачи и сега седи 12 бодови зад водечкиот Еванс и три бода зад второпласираниот Ожие. Убедливото водство на Еванс одеднаш се стопи на овие тешки настани. Сепак, во очи на двата брзи настани, релито на Естонија и релито на Финска, Велшанецот е на добар пат да остане не чело на поредокот во генерален пласман. Еванс води со 150 бодови, пред Ожие со 141 бод и Танак со 138 бодови.

Hyundai успеа да ја намали разликата во однос на Toyota во шампионатот за производители. Но, сепак високите 358 бодови на Toyota во однос на 293 бодови на Hyundai сè уште го фаворизираат јапонскиот тим. Следно на репертоарот е релито на Естонија кое се вози од 17 до 20 јули, а набрзо потоа следи релито на Финска кое се вози од 31 јули до 3 август. • Љубомир Анастасовски

СПОРТ |

WEC – 6 часа на Сао Паоло

СЕВЕРОТ ГО ОСВОИ ЈУГОТ

АПСОЛУТНА ДОМИНАЦИЈА НА CADILLAC НА ИНТЕРЛАГОС.

6 ЧАСА НА САО ПАОЛО СЕ ПРЕТВОРИЈА ВО ПРВА ГОЛЕМА ПОБЕДА ЗА АМЕРИКАНСКИОТ ПРОИЗВОДИТЕЛ ВО СВЕТСКИОТ ШАМПИОНАТ НА ТРКИ НА ИЗДРЖЛИВОСТ НА FIA, ВО ТОЛКУ ПОГОЛЕМА ШТО ДОЈДЕ ВО ФОРМАТ 1-2.

07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

57

| СПОРТ

C

adillac Herz Team Jota конечно дојде по заслуженото. Прикажа апсолутна превласт низ 6 часа на Сао Паоло, буквално доминирајќи на легендата меѓу патеките Интерлагос. Како во квалификациите, така и во трката, ниту еден од противниците, за волја на вистината, овој пат не му беше ниту до колена на Cadillac. Можеби е најдобро така за американскиот производител кој сепак победи, условно кажано, на американско тло. Дали Јужно, или пак, Северно, во овој случај и не е толку важно. Голема победа во формат 1-2, во една голема трка, во која, во директен дуел потклекна Porsche, а Ferrari и Toyota ги немаше ниту на повидок. Со нетрпение се очекуваше стартот на 6 часа на Сао Паоло, поточно, на отворањето на тркачкиот викенд на автодромот Интерлагос. Зошто? Затоа што, после кралицата на трките на издржливост, 24 часа на Ле Ман, каде годинава Ferrari славеше трет пат едноподруго, на 6 часа на Сао Паоло за првпат годинава се очекува да добиеме пореална слика за распоредот на силите на терен. Причина за ова, како што пишувавме по завршувањето на 6 часа на Спа-Франкоршамп, е системот на FIA за еквивалентност, односно, за баланс на перформансите наречен BoP – Balance of Performance. И да се види дали воведувањето на новите ограничувања за изедначување на перформансите за вториот дел од сезоната ќе влијае врз болидите на Ferrari, или пак тие ќе останат недопирливи, како и досега.

За во Бразил болидите Ferrari 499P беа 12 kg потешки и имаа 12 КС помалку во однос на 6 часа на Спа. Болидите Toyota GR010 имаа иста тежина со оние на Ferrari 1.069 kg, и 3 КС поголема моќност.

963 на Porsche беа 2 kg полесни и 8 КС помоќни. Cadillac V-Series исто така 2 kg полесни, но дури 20 КС помоќни. Одличниот A424 на Alpine се здебели 8 kg и загуби 11 КС, додека M Hybrid на BMW, пак, доби 9 kg и 3 КС плус. Единствено 9X8 на Peugeot и Valkyrie на Aston Martin можеа да возат со минималната тежина од 1.030 kg и максималната моќност од 707 КС. Откако системот BoP ги распредели наоколу килограмите и коњските сили, и се чини најсоодветно во оваа сезона, работите малку мрднаа. На слободните тренинзи Toyota и Porsche ги имаа најдобрите времиња. Блиску беа и Ferrari, и BMW, и Alpine, но и Cadillac, ù изненадувачки Aston Martin. Нивните Valkyrie во втората сесија се пласираа петти и осми.

58 07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

Меѓутоа квалификациите и сесијата Hyperpole прикажаа нешто сосема поинакво. Нешто кое не успеавме да го видиме ниту минатата, ниту, пак, во оваа сезона. И според виденото, се чини дека системот BoP има многу поголемо влијание врз перформансите отколку што се очекуваше. И се надеваме, заради одржливоста на шампионатот, FIA ќе се преиспитува на оваа тема и ќе најде посоодветен начин за имплементација на BoP во текот на сезоната. Очигледно е дека системот BoP, имплементиран за годинешнава сезона: (место после секоја трка, за споредба се земаат параметрите од последните три трки, и се поставуваат за следните три), не функционира најсоодветно, и оди, од крајност, во крајност.

Cadillac растури на квалификациите и на сесијата Hyperpole. Број 12 со Алекс Лин ја прелета патеката за 1:22.829 на квалификациите, додека зад него број 94 и број 93 на Peugeot возеа со 1:23.208 и 1:23.269. На сесијата Hyperpole Лин беше уште постравичен. Го сврте Интерлагос за 1:22:570 и ја доби полпозицијата. Неговиот тимски другар Себастијан Бурде во број 38 беше (.100) поспор, односно ја сврте патеката за 1:22.670 за да стартува од првиот ред веднаш до Лин. Но, заради прекршок направен врз број 93 Peugeot, Бурде е казнет и ќе стартува од третата позиција. Во првиот ред до Лин ќе стартува број 5 Porsche со Жулиен Анадауер со време од 1:22.834. Четврти е број 94 Peugeot со Малте Јакобсен и време од 1:22.948. Третиот ред, пак го делат број 20 BMW и број 93 Peugeot. Болидите на Ferrari и на Toyota како да исчезнаа од приказната. Најдобар Ferrari беше број 83 со Роберт Кубица зад волан на приватниот тим AF Corse кој годинава победи на 24 часа на Ле Ман. Број 83 не успеа подобро од 9 позиција, додека Антонио Фуоко со број 50 и Антонио Џовинаци со број 51 беа 14 и 17. Најдобра Toyota беше број 8 со Рио Хиракава и ќе стартува од 10 стартна позиција, додека минатогодишниот полсетер Камуи Кобајаши во број 7 беше последен, дури 18 на сесијата Hyperpole. Како и квалификациите, така и трката мина во знак на американскиот тим. Број 12 кој стартуваше од полпозиција, сега со Стивенс зад волан, го задржа приматот на стартот и ја поведе трката, но не за долго. Заради техничка грешка, погрешен притисок во гумите, мораше да издржи казна drive-through. Водството го презеде број

СПОРТ |

5 Porsche со Жулиен Андауер, додека број 38 Cadillac со Ерл Бамбер возеше близу зад него. Меѓутоа веќе по два часа тркање и предвидените влегувања во пит-стоп заради замена на возачите Cadillac број 12 повторно изби на чело на трката. Вториот американски автомобил со број 38 успеа да го престигне број 5 на Porsche преземајќи ја втората позиција. Овој распоред на водечката двојка не се смени до крајот на трката. Повеќе немаше изненадувања кога станува збор за водечките број 12 и број 38 на Cadillac кои како да се зацементираа на лидерската позиција. Хируршки прецизно изведените застанувања во бокс и добро одмерената тактика им овозможи да стигнат до првата победа на еден американски тим во Светскиот шампионат на трки на издржливост. Голем успех за Cadillac и за партнерството со Herz Team Jota.

Porsche број 5 се обиде во завршницата на трката да го нападне Cadillac број 38, но без успех, и мораше да се задоволи со третата позиција. Четвртата пак, му припадна на вториот автомобил на Porsche со број 6 кој веќе заостануваше цел круг зад водечкото трио. Во ист круг се најде и петто пласираниот BMW со број 20, додека болидите на Peugeot број 94 и број 93 кои завршија шести

и седми веќе заостануваа по два круга зад победникот. Што се однесува до Peugeot ова е нивниот најдобар пласман годинава. Осми заврши Ferrari број 83 на AF Corse, деветти Alpine број 36, а десетти Porsche број 99 на Proton Competition. Што се случи со фабричките болиди на Ferrari и со оние на Toyota? Тие останаа надвор од првата десетка. Број 51 и број 50 на Ferrari освоија 11 и 12 место, додека број 7 и број 8 на Toyota завршија на 14 и 15 место. Ferrari и Toyota ги раздвои Aston Martin со број 9 кој финишираше тринаесетти. Шесте часа на Сао Паоло годинава изненадија и во послабата класа LMGT3. За прв пат во оваа класа Lexus успеа да победи на трка од Светскиот шампионат. Lexus RC F број 87 на тимот на Akkodis стигна до својата прва голема победа во историјата на оваа дисциплина од мотоспортот. Тие ги добија квалификациите, но беа втори на сесијата Hyperpole. Сепак, во текот на трката постојано беа на врвот, дури и после изречената казна drive-through за брзо возење во пит стоп. Големата предност му помогна на Lexus број 87 да остане на водечката позиција и да финишира во голем стил. Во борбата за втората позиција во која учествуваа повеќе возила како победник излезе Corvette Z06 број 81 на TF Sport. Третото место му припадна на Aston Martin Vantage GT3 број 10 на тимот Racing Spirit of LeMan, а четвртото на тимот Iron Dames. Железните дами со Porsche 911 GT3 број 85 за влакно ја загубија борбата за подиум од број 10 на Aston Martin и мораа да се задоволат со освоеното. Почетокот на втората половина од сезоната во WEC најавува возбудлива завршница. Ferrari останува на врвот во шампионатот со досега освоени 175 бодови, но Cadillac брзо се доближи со 120 бодови и го зазеде второто место. Трет е Porsche со 111 бодови. Со оглед на фактот дека алгоритмите на системот BoP работат на мистичен начин, со нетрпение ја чекаме следната трка Лоун Стар Ле Ман која се вози на патеката СОТА во Остин Тексас од 5 до 7 септември. • Љубомир Анастасовски

07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

59

| АМСМ

ПОКАЖЕТЕ ЈА ВАШАТА КАРТИЧКА, ЗАШТЕДЕТЕ И ПАТУВАЈТЕ БЕЗГРИЖНО! АМСМ членската картичка ви овозможува специјални попусти во внимателно избрани АМСМ Партнер продажни места, па со нејзино секојдневно користење можете многу да заштедите! Попустите можете да ги користите неограничен број пати, а сè што е потребно е да покажете валидна АМСМ картичка. Како наш член, отсега добивате попуст и во: • Туристичка агенција „НОА ТУРС“ - 10% попуст на сите аранжмани: Локација: бул. Свети Климент Охридски бр.13 Контакт: 077/809-859 • Бензински станици „ОКТА - Шимов“ - многу поволности: - Подарок литар течност за шофершајбна - Подарок кафе и шише вода за секој АМСМ член во периодот јуни-август Локација: - Граничен премин „Богородица“ – Гевгелија - Граничен премин Дојран - Гевгелија АМСМ Партнер попустите не можете да ги користите за производи и услуги кои се на акција. За комплетна листа на АМСМ Партнер продажни места и детали за попустите и понудите, посетете ја нашата веб страница www.amsm.mk. Вашата членска картичка вреди уште повеќе кога ја користите секојдневно!

60 07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

НИЗ ЕВРОПА ВОЗИ БЕЗ НЕРВОЗИ!

БЕСПЛАТНА ПОМОШ НА ПАТ ВО ЗЕМЈАТА И ВО ЕВРОПА ПОДАРОК ПАТНИЧКО ОСИГУРУВАЊЕ

www.amsm.mk

02/3181-108 07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

61

ОСИГУРАЈТЕ СÈ ШТО ВИ Е ВАЖНО - ПАТУВАЈТЕ БЕЗГРИЖНО! ОСИГУРУВАЊЕ НА ВОЗИЛОТО И ДОМОТ ПОЛИСИ ОД СИТЕ ОСИГУРИТЕЛНИ КОМПАНИИ:

02/3181-405 | 02/3181-402 62 07/08.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

www.mobilitybroker.com.mk