АМСМ Клуб Мобилити - Февруари 2025

ЧЛЕНСКО СПИСАНИЕ | ФЕВРУАРИ 2025 БР. 105

Тест на покривни кутии

ДОБРО НАТОВАРЕНО

www.amsmklubmobiliti.mk

Светско првенство во Формула 1

ЗАТИШЈЕ ПРЕД БУРА?

WRC – Рели Монте Карло

РЕКОРДНИ 10 ПОБЕДИ НА МОНТЕ КАРЛО 02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

1

2

02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

ВОВЕД

НОВИ ПОЧЕТОЦИ!

АМСМ КЛУБ МОБИЛИТИ Членско списание ИЗДАВАЧ: АВТО-МОТО СОЈУЗ НА МАКЕДОНИЈА ул. „Митрополит Т. Гологанов“ бр. 51 1000 Скопје Република Македонија Тел: 02/ 3181-181 Факс: 02/ 3181-119 amsm@amsm.com.mk www.amsm.mk ГЛАВЕН И ОДГОВОРЕН УРЕДНИК: Маргита Поповска ГРАФИЧКИ ДИЗАЈН: Мартина Поповска РЕДАКЦИЈА: ул. „Митрополит Т. Гологанов“ бр. 51 1000 Скопје Република Македонија Тел: 02/ 3181-351 Факс: 02/ 3181-349 redakcija@amsm.com.mk www.amsmklubmobiliti.mk

ИЗДАВАЧКИ СОВЕТ: проф. д-р Спасе Јовковски (претседател) Сиљан Аврамовски (член) Калинка Танеска (член) Јован Теговски (член) Миле Атанасов (член) Димитар Пендов Митко Смилков

НАДВОРЕШНИ СОРАБОТНИЦИ: Жарко Атанасоски Љубомир Анастасовски Данчо Здравковски Андријан Трипунов Александар Табаковски Игор Ландсберг

ТИРАЖ: 10.000 примероци

Празниците и зимските одмори поминаа, но допрва доаѓа вистинското време за уживање на планина. Искористете го секој слободен ден или викенд да го поминете со вашето семејство или пријатели на скијачките терени. Најдете ја планината чии патеки најмногу ви одговараат и уживајте во снежните убавини и чистиот воздух. Доколку планирате подолг одмор, тогаш нашиот предлог е скијачкиот центар во југозападна Швајцарија, Зермат. Можностите кои ги нуди овој центар всушност немаат ограничувања и не се однесуваат исклучиво на зимската сезона. Скијањето во март и април е вообичаено, па дури и во мај и во другите месеци од годината... Штом планините се покриени со снег, безброј луѓе секоја година одат на одмор на скијање. Ако патувате со автомобил и понесете сопствена опрема за скијање, би можеле да се соочите со проблем со просторот. Особено кога задното седиште е полно, можеби ќе нема доволно простор за поголем багаж. Во овој случај идеално решение е покривната кутија. Но кои од овие кутии се препорачуваат, одговорот е на страниците на нашето списание. Од неодамна почна новата сезона на Формула 1. Не очекуваат безброј победи, пехови, пресврти во резултатите на конкурентските екипи, можеби ќе настапи и затишје пред бура.... Но, тоа е убавината на Формула 1. За ова уживање ќе имаме цела една сезона, сѐ до декември. Кон крајот на јануари стартуваше релито на Монте Карло. Традиционално со него и годинешната сезона во Светскиот шампионат во рели. Следен во преку 150 држави овој планетарен спектакл стави круна на 114 годишната историја на релито на Монте Карло, и круна на историјата на релито воопшто. Следниот број на „АМСМ Клуб Мобилити“ очекувајте го во март 2025 во електронска верзија на вашата е-адреса и нашата веб-страница www.amsmklubmobiliti.mk

ПЕЧАТИ: Печатница „Серафимовски“ - Скопје

Маргита ПОПОВСКА главен и одговорен уредник

БАНКА: Комерцијална Банка А.Д. Скопје ЖИРО-СМЕТКА: 300000000915716 ЕДИНСТВЕН ДАНОЧЕН БРОЈ: 4030991238264 ISSN 1857-6133

© Сите права се заштитени. Овој труд не смее да биде преведен или копиран во целина или негов дел без дозвола на издавачот. Забрането е било какво складирање и архивирање, електронско прилагодување, компјутерско програмирање или користење со некоја слична или различна технологија позната до денес или која ќе се развие во иднина.

Почитувани членови на АМСМ, Ве повикуваме на нашата е-маил адреса redakcija@amsm.com.mk да ни ги испратите своите е-маил адреси за да можеме да ви го доставиме интернет-изданието на списанието „АМСМ Клуб Мобилити“.

02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

3

ЦЕНТАР ЗА ВОЗИЛА

02/2631-181 4

02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

www.amsm.mk

HI-TECH

НОВОСТИ 7 СВЕЧЕНО ОТВОРЕН ЦЕЛОСНО НОВИОТ ПРОДАЖНО-СЕРВИСЕН...

12 ПОВТОРНО РЕНО

34 СУПЕРИОРНИТЕ ИЗУМИ СЕ „ПОДЗАБОРАВЕНИ“

26 СТИЛ 26 ЕСЕНЦИЈАЛНИ МАНИРИ ЗА МАЖИТЕ

12

34

АВТО-МОТО

ИСТОРИЈА 36 НАЈМЛАД, НАЈМАЛ, НО НАЈИТАР

8 ЈАПОНСКА ЕЛЕГАНЦИЈА

28 ПАТУВАЊЕ 28 УЖИВАЊЕ НА СЛОБОДАТАСКИЈАЊЕ СО ВЕЛИЧЕСТВЕНА ГЛЕТКА

8

36

ТЕСТОВИ И СОВЕТИ

СПОРТ

24 ДОБРО НАТОВАРЕНО

39

40 БЛЕСКАВА Е ИДНИНАТА НА ТРКИТЕ НА ИЗДРЖЛИВОСТ 47 РЕКОРДНИ 10 ПОБЕДИ НА МОНТЕ КАРЛО

02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

5

| ОТА

НАЈВИСОКА ДОЗВОЛЕНА БРЗИНА СЕВЕРНА МАКЕДОНИЈА

ХРВАТСКА

На јавен пат во населено место, возачот не смее со возилото да се движи со брзина поголема од 50 км на час, односно со брзина поголема од брзината дозволена со поставениот сообраќаен знак за целото населено место или за определен негов дел. На јавен пат надвор од населено место, возачот не смее со возилото да се движи со брзина поголема од: - 130 км на час на автопат; - 110 км на час на пат резервиран за сообраќај на моторни возила и - 90 км на час на други патишта. На патот надвор од населено место возачот не смее со возилото да се движи со брзина поголема од брзината определена со сообраќајниот знак поставен на патот. Моторно возило кое на пат влече друго неисправно моторно возило, не смее да се движи со брзина поголема од 40 км на час. Возачот на велосипед со помошен мотор, мопед не смее да се движи по велосипедска патека, односно лента со брзина поголема од 25 км на час. На автопат, експресен пат и на пат резервиран за сообраќај на моторни возила, не смеат да се движат ниту моторни возила, кои според своите конструкциски својства не можат да се движат со брзина од најмалку 60 км на час.

Во населени места има ограничување на брзината за автомобил и мотоцикл од 50 км на час. На автопат ограничувањето за автомобил и мотоцикл е 130 км на час. На останати патишта ограниченоста е од 90 до110 км на час.

БУГАРИЈА Во населени места има ограничување на брзината за автомобил (со или без приколка) од 50 км на час. На автопат ограничувањето за автомобил е 130 км на час (на означени места и 140 Км/ч). На останати патишта ограничувањето е 90 км на час. За мотоцикл ограничувањата се 50 км на час во населени места.

6

02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

ЦРНА ГОРА Во населени места сите има ограничување на брзината од 50 км на час. Надвор од населени места, за автомобили, мотоцикли, на брзи патишта 100 км на час. На останати патишта 80 км на час Автомобили со приколка на сите патишта 80 км на час.

АЛБАНИЈА Во населени места има ограничување на брзината од 40 км на час. На автопат ограничувањето е 110 км на час. На останати патишта максимална дозволена брзина е 80/90 км на час.

ГРЦИЈА Во населени места има ограничување на брзината за автомобил (со или без приколка) од 50 км на час. На автопат ограничувањето за автомобил е 130 км на час. На останати патишта ограничувањето е од 90 до 110 км на час. За мотоцикл ограничувањата се: 40 км на час во населени места, 90 км на час на автопат и 70 км на час на останати патишта.

НОВОСТИ |

KIA МАКЕДОНИЈА

СВЕЧЕНО ОТВОРЕН ЦЕЛОСНО НОВИОТ ПРОДАЖНО-СЕРВИСЕН ЦЕНТАР НА KIA ВО СКОПЈЕ

Н

епосредно пред завршувањето на минатата година, во декември се одржа свеченото отворање на целосно новиот Киа продажно – сервисен центар, на нова локација, во простор кој е изведен по најновите стандарди на марката и со најсовремен сервисен дел. Во духот на новите и подобрени стандарди кои Киа во Македонија успешно ги имплементира од глобално ниво на нашиот пазар, уште еднаш се утврди успешната работа на Киа во Македонија која заокружува веќе две декади. Со активна работа уште од далечната 2005-та, досега Киа не само што бележи успешна и непречена работа и раст, туку и одлично одговори на новите глобални стандарди на Киа од 2022-та година. Овие достигнувања, Киа ги одбележа во присуство на преку 350 гости, соработници и клиенти. Речиси 20 години подоцна, овој нов и подобрен продажно-сервисен центар во моментов е најголемиот на Балканот, а отсега е отворен за купувачите и обожавателите на моделите на Киа. Менаџментот на групацијата Премиум Брандс – Киа изрази благодарност до сите соработници, клиенти и гости кои го одбележаа зачекорувањето на Киа во Македонија во една нова ера на високи стандарди и врвен квалитет. По илјадници продадени автомобили и бројни

задоволни клиенти, отсега врвниот квалитет на Киа, купувачите ќе можат да го најдат на новата локација на Перо Наков бр. 25, кој се наоѓа во непосредна близина до салонот на Волво во Скопје. •

ГРАНД АУТО

САРА МЕЈС СТАНА БРЕНД АМБАСАДОР НА CHERY ВО МАКЕДОНИЈА

О

фицијалниот импортер на автомобилскиот бренд Chery, компанијата Гранд Ауто со гордост објавија дека познатата македонска музичарка Сара Мејс станува официјален бренд амбасадор на CHERY во Македонија. Објавата беше направена на ексклузивна прес-конференција што се одржа на патувачкиот салон на Гранд Ауто, лоциран во East Gate Mall, Скопје. Настанот привлече голем број присутни, вклучувајќи медиуми, фанови на Сара Мејс и посетители на трговскиот центар, кои беа дел од возбудливото соопштение за соработката помеѓу CHERY, светски лидер во автомобилската индустрија и една од најомилените македонски уметници. За време на прес-конференцијата, Сара Мејс ја изрази својата возбуда што стана дел од Chery семејството, изјавувајќи: „Пресреќна сум што станувам бренд амбасадор на Chery автомобилите во Македонија. Она што мене ме карактеризира е стилот, а воедно и иновативниот пристап. Модерниот дизајн и посветеноста на квалитет што ги носи Chery се совпаѓаат со моите вредности и креативност. Со нетрпение ја очекувам оваа возбудлива соработка и патувања со мојата нова убавица“. Објавата беше направена во импресивниот патувачки салон каде беа претставени најпопуларните модели на марката, вклучувајќи ги моделите Tiggo 7 Pro и Tiggo 8 Pro. Присутните имаа можност одблиску да ги разгледаат овие напредни возила и да се запознаат со посветеноста на Chery за иновации, перформанси и стил. Од Гранд Ауто, официјалниот импортер на Chery во Македонија, ја нагласија посветеноста на брендот за присуство на пазарот, истакнувајќи ја улогата на Сара Мејс како влијателна јавна личност која ја отсликува динамиката и модерниот дух на брендот. „Chery означува уште еден голем чекор во мисијата на Гранд Аутомотив, во Македонија и регионот при обезбедување на квалитетни и доверливи технолошко напредни автомобили. Возилата од брендот Chery се потпираат на континуираниот стремеж кон технолошки иновации па затоа по повеќе од 20 години развој продажната и сервисна мрежа на Chery покрива повеќе од 80 земји и региони и ја освојува довербата на 9,5 милиони клиенти ширум светот. Сара Мејс не е само талентиран уметник, туку и симбол на извонредност и амбиција. Сигурни сме дека нејзината соработка со Chery ќе ги инспирира нашите клиенти и ќе ја зајакне присутноста на македонскиот пазар“ – изјави бренд менаџерот Сергеј Никиќ. Сара Мејс од денес ќе го вози

средниот автомобил во моменталната понуда. Моделот Tiggo 7 PRO кој се карактеризира со сите врвни безбедносни и технолошко напредни системи за да овозможи уживање и забава во возењето. Додека Chery продолжува да го шири своето влијание во Македонија, партнерството со Сара Мејс претставува важна пресвртница која го приближува брендот до своите клиенти и поставува основа за идни успеси. •

02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

7

| АВТО-МОТО

Toyota Camry 2.5i Hybrid Lyxury

ЈАПОНСКА ЕЛЕГАНЦИЈА TOYOTA CAMRY Е ПРИМЕР ЗА ТОА КАКО ЕДЕН КЛАСИЧЕН МОДЕЛ МОЖЕ УСПЕШНО ДА СЕ РАЗВИВА НИЗ ГОДИНИТЕ И ДА ОСТАНЕ РЕЛЕВАНТЕН ВО ДЕНЕШНИТЕ ДИНАМИЧНИ ПАЗАРНИ УСЛОВИ. СО СВОЈОТ СОФИСТИЦИРАН ДИЗАЈН, КОМФОРНА КАБИНА И НАПРЕДЕН ХИБРИДЕН ПОГОН, CAMRY ПРЕТСТАВУВА ОЛИЦЕТВОРЕНИЕ НА ЕЛЕГАНЦИЈА И ФУНКЦИОНАЛНОСТ.

C

amry е еден од најуспешните модели на Toyota, со историја што датира од 1982 година. Оваа легендарна лимузина, која е продадена во над 21 милион примероци ширум светот, постави нови стандарди за удобност, издржливост и технологија. Со својата репутација на сигурност и врвна механика, Camry продолжува да биде фаворит во сегментот на седани.

ЕСТЕТСКА ФУНКЦИОНАЛНОСТ

На прв поглед, Camry привлекува со својот елегантен и динамичен изглед. Предниот дел доминира со широка трапезоидна решетка, дополнета со LED светлосни групи кои додаваат современ технолошки шмек. Нископоставените отвори за воздух не само што ја подобруваат аеродинамиката, туку и го истакнуваат спортскиот карактер на автомобилот. Линиите на каросеријата се чисти и континуирани, создавајќи чувство на движење дури и кога автомобилот е во место. Со алуминиумски тркала од 18 инчи и линија на кровот која нежно се спушта кон задниот дел, Camry успева да комбинира спортски дух со пространост и удобност. На задниот дел, светлосните групи со модерен

8

02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

дизајн го заокружуваат впечатокот на широк и стабилен став. Camry не само што изгледа добро, туку и секој детаљ од неговиот дизајн е изведен врз функционална основа.

ТЕХНОЛОШКА ХАРМОНИЈА

Кога ќе влезете во кабината на Camry, веднаш се чувствува вниманието кон деталите. Панелите на вратите и инструменталната табла се обложени со меки материјали, додека хромираните акценти додаваат луксузен допир. Централната конзола е ориентирана кон возачот, овозможувајќи интуитивно користење на сите функции. Седиштата се ергономски дизајнирани, обезбедувајќи одлична поддршка за грбот, како за градска употреба, така и за долги патувања. Инструменталната табла е дигитална, со 12,3-инчи екран кој нуди јасна и прилагодлива графика. Мултимедијалниот систем, исто така, е со 12,3-инчи дисплеј, поддржува Apple CarPlay и Android Auto, овозможувајќи беспрекорна конекција со вашиот паметен телефон. Аудио системот JBL со 9 звучници обезбедува кристално чист звук, што е идеално за љубителите на музиката. Патниците на задните седишта уживаат во луксузот на пространа кабина. Тие можат да контролираат одредени функции како аудиото, греењето на седиштата и задната ролетна, што додава на чувството на ексклузивност. Дека станува збор за лимузина која сериозно оди кон границата од 5 метри и дека луксузот на задната клупа не оди на штета на багажниот дел докажува и неговиот капацитет од 524 литри кој нуди доволно простор за секојдневни потреби и подолги патувања.

АВТО-МОТО |

СИМБОЛ ЗА КВАЛИТЕТ И ЕФИКАСНОСТ

Под хаубата на Camry се наоѓа напреден хибриден систем од петтата генерација. Комбинацијата од 2.5-литарски бензински мотор и електромотор со литиум-јонска батерија обезбедува системска моќност од 231 КС. Забрзувањето од 0 до 100 км/ч за 7,2 секунди и максималната брзина од 180 км/ч (ограничена електронски) го прават автомобилот динамичен и забавен за возење. Пренос на силата кон предните тркала е изведен преку електронски контролирана CVT трансмисија (E-CVT), која обезбедува непрекинат и мазен трансфер на силата. Трансмисијата е оптимизирана за хибридниот систем, обезбедувајќи максимална ефикасност и удобност, без традиционалните „шокови“ на менувањето брзини. Покрај перформансите, Camry се издвојува со својата економичност. Просечната потрошувачка од само 6,7 литри на 100 километри го прави идеален избор и за градско и за патничко возење. Благодарение на различните режими на возење – EV, Eco, Normal и Sport, возачот може да го прилагоди автомобилот на секоја ситуација.

EV модот овозможува возење исклучиво на електрична енергија при пониски брзини, додека Sport режимот нуди максимална поддршка од електромоторот за динамично искуство.

ТЕХНИЧКИ КАРАКТЕРИСТИКИ НА ВОЗИЛОТО МОТОР:

ЧЕТИРИЦИЛИНДРИЧЕН АТМОСФЕРСКИ БЕНЗИНЕЦ

ЗАФАТНИНА:

2.487CM3

МОЌНОСТ НА АГРЕГАТОТ:

185 КС при 6.000 врт/мин

МОЌНОСТ НА ЕЛ.МОТОР:

120 КС ПРИ 0 ВРТ/МИН

ВКУПНА МОЌ НА ХИБРИДЕН СИСТЕМ:

231 КС ПРИ 5.700 ВРТ/МИН

КАПАЦИТЕТ НА БАТЕРИЈА:

-,- KWH

МЕНУВАЧ:

БЕЗСТЕПЕН (E-CVT) АВТОМАТСКИ МЕНУВАЧ

ПОГОН:

НА ПРЕДНИТЕ ТРКАЛА

ПОТПИРАЊЕ НА ТРКАЛА:

НАПРЕД: MCPHERSON НАЗАД: MULTILINK

СОПИРАЧКИ:

НАПРЕД: ВЕНТИЛИРАЧКИ ДИСКОВИ НАЗАД: ДИСКОВИ

ГУМИ:

НАПРЕД 235/45 R18, ПОЗАДИ 235/45 R18

МАСА НА ВОЗИЛОТО:

1.593 КГ

ДИМЕНЗИИ: Д/Ш/В:

4.885Х1.840Х1.445 ММ

ЗАБРЗУВАЊЕ ОД 0 ДО 100 КМ/Ч:

7.2 СЕКУНДИ

ПРОСЕЧНА ПОТРОШУВАЧКА:

4.7 ЛИТ/100 КМ

МАКСИМАЛНА БРЗИНА:

180 КМ/Ч

ЦЕНА НА ТЕСТТИРАНИОТ МОДЕЛ:

52.990 ЕВРА

БАЛАНС И ПРЕЦИЗНОСТ

Camry е изграден на платформа која обезбедува ниско тежиште, што резултира со подобрена стабилност и прецизност во управувањето. Суспензијата е внимателно калибрирана за да ги апсорбира нерамнините на патот, додека управувањето останува чувствително и одговорно. Оваа лимузина е дизајнирана за долги патувања. На автопатот, Camry се чувствува како дома, нудејќи рафинирано и тивко возење. Во урбана средина, хибридниот систем ја покажува својата ефикасност, но габаритите на автомобилот можат да бидат предизвик за паркирање во тесни простори. Сепак, системите за помош при возење, како што се адаптивниот темпомат и предупредувањето за напуштање на лента, го прават возењето помалку стресно.

Кога по неколку денови ќе ги сумираме впечатоците слободно може да кажеме дека Camry е автомобил кој успешно комбинира елеганција, удобност, технологија и економичност. Со својот софистициран дизајн и напредна хибридна технологија, тој е идеален избор за оние кои бараат повеќе од автомобилот. Без разлика дали сте зад воланот или на задната клупа, Camry во секоја прилика нуди врвно искуство кое го оправдува статусот на глобална икона. • Данчо Здравковски

02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

9

| АВТО МОТО

Автомобил на годината 2025

ПОВТОРНО РЕНО ЧУДНО E ШТО „РЕНО 5“ НЕ ЈА ДОБИ НАГРАДАТА ТОГАШ КОГА БЕШЕ НАЈПРОДАВАН И НАЈПОСАКУВАН МАЛ АВТОМОБИЛ НА КОНТИНЕНТОВ. ТРЕБАШЕ ДА ПОМИНЕ ПОЛОВИНА ВЕК ЗА ГРЕШКАТА ДА БИДЕ ИСПРАВЕНА.

Е

ден од најпопуларните модели на Рено по долги години ја доби титулата Автомобил на годината за 2025. За првпат се појави во далечната 1972 год. како мал семеен автомобил со три, односно пет врати. Јавноста беше наклонета кон овој модел на Рено затоа што во секој поглед беше подобар од сите останати во семејството, но подобар и од тогашните конкуренти во класата. Дизајнот беше во сопственост на Мишел Боуе, а се произведуваше во дури седум држави во светот на три континенти, Европа, Ј. Америка и Африка. Кон крајот на 1984 и почетокот на 1985 „рено 5“ доби обновување на дизајнот и тоа многу успешен. Како нема да биде успешен кога зад тоj дел стои името на легендарниот Марчело Гандини, творецот на линијата на „ламборџини каунтач“. Душата на овој автомобил сè уште провејува во Ламборџини - денешните модели ја имаат таа препознатлива „каунтач“ линија - душа дадена од страна на големиот М, Гандини. Така обновениот и до перфекција испеглан „рено 5“ опстојуваше сè до 1996 година, а потоа беше заменет со не така успешниот „клио“, модел кој во ниту еден сегмент не можеше да ù се спротивстави на легендарната „петка“. Во тоа време „петката“ не ја доби престижната континентална титула. Мораше да минат пет десетлетија за грешката да биде исправена.

Годинава „рено 5“ доживеа да ја освои европската титула Автомобил на годината за 2025. Како се случи тоа? Повторното доаѓање на сцена на рено 5 се случи во 2021 како концепт под името „5 е“, модел на електричен погон, но со зачуван дизајн, тој од М. Гандини. Серискиот модел се појави минатата година и веднаш влезе на списокот од кандидати кои ќе се борат за титулата. Списокот броеше 41 (42) кандидат, потоа според правилникот на организаторот во завршниот дел влегоа седум модели: „алфа ромео јуниор“ (некогашен „милано“), „цитроен ц 3“, „купра терамар“, „дачија дастер“, „хјундаи инстер“, „киа ев 3“, а меѓу нив и „рено 5 е - тек“. На ден пред одржувањето на Салонот за автомобили во Брисел, жирито го прогласи автомобилот „рено 5 е - тек“ за Автомобил на годината за 2025 со освоени 353 бодови, а по него следат: „киа ев 3“, со 291, „цитрен ц 3 / е - ц 3“ со 215 бодови, „хјундаи инстер“ собра 172, „дачија дастер“ 168, „купра терамар“ 165 и „алфа ромео јуниор“ освои 136 бодови. Ова е втора едноподруго титула за Рено. Минатата година моделот „сеник“ беше прогласен за прв носител на признанието. Првиот избор е одржан во далечната 1964 година, а тогаш престижното признание му беше доделено на „ровер 2000“.

• Жарко Атанасоски

ПЕТРОЛ

КИЛОМЕТАР ПОВЕЌЕ! Бензинската пумпа е лоцирана во рамките на АМСМ станицата за технички преглед во Чаир.

10 02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

АМСМ |

СО НАС СЕКОГАШ ДОБИВАТЕ ПОВЕЌЕ! СО СЕКОЈ СЕРВИС – ДОБИВАТЕ ПОДАРОК ВАУЧЕР ЗА ГОРИВО! Направете редовен или вонреден сервис на вашето возило и искористете ја нашата специјална понуда што ви носи дупла вредност! При сервисирање на вашето возило во АМСМ сервисот за возила во Скопје, не само што добивате врвни професионални услуги, туку добивате и подарок ваучер за гориво во износ од 1.000ден. Ваучерот за гориво го добивате со сметка над 5.000ден., а можете да го искористите на бензинската пумпа на АМСМ Петрол, лоцирана во рамките на АМСМ Станицата за технички преглед - Чаир. Понудата важи за возила во сопственост на физички лица и компании. Закажете го вашиот термин за сервис онлајн или на 02/3181-133.

ПОБАРАЈТЕ ЈА ВАШАТА ПОЛИСА ЗА ЖИВОТНО ОСИГУРУВАЊЕ Се грижиме за техничката исправност и осигурувањето на вашето возило, за вашата безбедност на пат, а сега и за вас и вашиот живот, во текот на целата година. Со направени комплет технички преглед и полиса за автоодговорност преку Мобилити Брокер, побарајте ја вашата полиса за животно осигурување во траење од 1 година со осигурена сума од 30.000ден. или 60.000 ден. Само следете ги препораките на нашите осигурителни брокери за да ја обезбедите вашата полиса за животно осигурување. Понудата важи за користење на услуги во сите подружници на МОБИЛИТИ БРОКЕР АД Скопје, во рамките на АМСМ Станиците за технички преглед во Скопје (Центар и Чаир), Велес и Кичево и авто-мото друштвата низ Македонија Ве очекуваме! Повеќе информации: 02/3181-402 | 02/3181-403

02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

11

| АМСМ

Вработени кои ја одбележаа 2024 година

УСПЕХОТ СЕКОГАШ СЕ НАГРАДУВА Н

А КРАЈОТ ОД ГОДИНАТА, ТРАДИЦИОНАЛНО, СЕ ДОДЕЛУВАА НАГРАДИ ЗА ВРАБОТЕНИ КОИ ЈА ОДБЕЛЕЖАА 2024 ГОДИНА ВО СЛЕДНИВЕ КАТЕГОРИИ. НАЈДОБАР ПРОДАВАЧ НА ЧЛЕНСТВО ПРОГРАМА „ПОФАЛБА ОД КОРИСНИК“ ПРОГРАМА „ПОФАЛИ КОЛЕГА“ ПРОГРАМА „ВРАБОТЕН НА ГОДИНАТА“ АМД - НАЈДОБАР ПРОДАВАЧ НА ЧЛЕНСТВО ЗА 2024

Од АМД наградата за најголем број на продадени членства му припадна на АМД „Тетово“ Од вработените во АМД со најголем број на продадени членства се: МИЛИЦА ТОСКОВСКА од АМД „Тетово“ Од вработените во системот на АМСМ (по локации, бази) најголем број продадени членства имат: НАТАША АРСОВСКА – Мобилити Брокер Центар ХРИСТИНА ЈОВАНОВСКА КОЏАБАНОВА – СТП, Велес ВАЛЕНТИНА ПАНДИЛОСКА – ЦВ, Кичево СЛАЃАНА АЦЕВСКА – Мобилити Брокер, Центар МАЈА ПЕТРОВСКА – Мобилити Брокер, Центар ПРОГРАМА „ПОФАЛБА ОД КОРИСНИК“ Во текот на годината од задоволството на клиентите за добро, професионално и ефикасно завршена работа посебно се истакнати, пофалени вработените: СЕНАИД АЛИУ – СПИ, Центар ДЕЈАН ЃУРЧИНОСКИ - Центар за возила, Кичево СЛАЃАНА АЦЕВСКА - Мобилити брокер, Центар ДАНИЕЛА БУЏАКОВСКА – Консалтинг АНТОНИО НИКОЛОВСКИ – СТП, Центар ДАНИЕЛА РИСТОВСКА ДОДЕВСКА – СТП, Центар ВИОЛЕТА ЃОРЃИЕВСКА – СТП, Центар СОЊА ХРИСТОВСКА - СТП, Центар ВЛАДАН ДРАГОВИЌ- СПИ, Центар ГОРАН БЛАЖЕВСКИ – СПИ, Центар ФИЛИП ДОНЕВСКИ – СПИ, Центар

12 02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

ПРОГРАМА „ПОФАЛИ КОЛЕГА“ Како благодарност до колегите што во текот на годината со својата работа, однесување и позитивен став дале поддршка, помош на колега, преку програмата „Пофали колега“ препознаени и пофалени се: СЕНАИД АЛИУ – СПИ, Центар ТРАЈАН ДИМЧЕВСКИ – СПИ, Центар ВЛАДИМИР ЗДРАВКОВСКИ, Консалтинг ТАКИ ТУФА – Консалтинг ДУШКО ТОДОРОВСКИ – СТП, Центар МАРЈАН ПЕТРУШЕВСКИ – СТП, ЦЕНТАР ТИХОМИР ПЕТРУШЕВСКИ – СТП, Центар ДУШКО ФИЛИПОВ - СТП, Центар ЗОРАН ТРАЈКОВСКИ - СТП, Центар ВЛАДИМИР МИШЕВСКИ – СТП, Центар ФИЛИП ДОНЕВСКИ – СПИ, Центар ПРОГРАМА „ВРАБОТЕН НА ГОДИНАТА“ ЗА 2024 Како и секоја година, согласно критериумите од програмата „Вработен на годината“ така и за 2024 година управителите на правните лица во системот на АМСМ ги номинираа вработените кои со своите резултати, посветеност, однесување, направија позитивна разлика и со тоа придонесоа за развојот на правното лице. Од правните лица беа номинирани вработените: ВЛАДИМИР ЗДРАВКОВСКИ – Консалтинг, ИТ Сектор ФИЛИП ДОНЕВСКИ - СПИ ТИХОМИР ПЕТРУШЕВСКИ – СТП ЗОРЕ ПЕТРУШЕВСКИ - Центар за возила МАЈА СТАНКОСКА - Мобилити Брокер ВЛАДИМИР ХРИСТОВСКИ - Петрол БОРЧЕ МИРКОВСКИ - Авто Школа Оваа година на КАТЕРИНА СУГАРЧЕВА, Центар за возила и е доделена и плакета- ПОСЕБНИ ЗАСЛУГИ ЗА РАЗВОЈОТ НА ПРАВНОТО ЛИЦЕ Во согласност со гласањето на вработените во АМСМ системот ЗА ВРАБОТЕН НА ГОДИНАТА ЗА 2024 е прогласен колегата ВЛАДИМИР ЗДРАВКОВСКИ ОД КОНСАЛТИНГ, ИТ СЕКТОР.

• Биљана Шушкало

АМСМ |

Спиро Василевски

Тихомир Петрушевски

Владимир Здравковски - НАЈДОБАР ВРАБОТЕН ВО СИСТЕМОТ НА АМСМ ЗА 2024ГОДИНА

Катерина Сугарчева

Маја Петровска

Христина Јовановска

Таки Туфа

Филип Доневски

Зоре Петрушевски

Борче Мирковски

Милица Тоскоска

Наташа Арсовска

Владимир Христовски

Даниела Р. Додевска

Слаѓана Ацевска

Дејан Ѓурчиновски

Душко Тодоровски

Маја Станкоска

Маријан Петрушевски

Сенаид Алиу

АВТО ШКОЛА МОБИЛИТИ ПЛУС

ПРИЈАВЕТЕ СЕ И ПЛАТЕТЕ ОНЛАЈН! ОБУКА ЗА А, Б И Ц КАТЕГОРИЈА!

www.avtoskolamobiliti.mk

02/3181-240 | 078 387 578 13 02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

| АМСМ

Владимир Урошевиќ, писател, долгогодишен АМСМ член

ПРИКАЗНАТА ЗА ЧЕТИРИТЕ ТРКАЛА ПОЧНА СО „ПАЈТОНОТ НА ВЛАДО И ТАЊА“ ЗА АМСМ ПРЕТСТАВУВА ИСКЛУЧИТЕЛНА ЧЕСТ ШТО ЕДЕН ОД НАШИТЕ НАЈДОЛГОГОДИШНИ АМСМ ЧЛЕНОВИ Е ДОАЈЕНОТ НА ПИШАНИОТ ЗБОР, МАКЕДОНСКИОТ ПИСАТЕЛ ВЛАДА УРОШЕВИЌ (1934, СКОПЈЕ). УРОШЕВИЌ ЕВОЦИРА СПОМЕНИ ЗА СВОЈАТА ДРУЖБА СО АМСМ И ПРИДОБИВКИТЕ ОД НЕА, ЗА ПРВИТЕ ВОЗАЧКИ ДЕНОВИ И ИСКУСТВАТА ВО СООБРАЌАЈОТ, НО И ПРЕДЛОЗИ ЗА НАШАТА ОРГАНИЗАЦИЈА ВО КОРИСТ НА ЧЛЕНОВИТЕ.

Клуб М: Според евиденцијата на АМСМ, повеќе од пет децении Вашето име се наоѓа во нашите регистри. Што претставуваше за Вас возењето во минатото и какво мислење имате во однос на активен учесник во сообраќајот? Какви спомени Ве врзуваат со АМСМ и со членството во оваа организација? Владимир Урошевиќ: Ми се чини дека во декември 1968 година (или во јануари 1969 година) го положив возачкиот испит. Веќе не се сеќавам кога ја добив првата членската книшка на АМСМ, но веројатно тоа беше пред 56 години, ако добро пресметав, кога добив и возачка дозвола. Отпрво имав доста отпор кон возењето. Ми се чинеше дека бара многу психички напор, дека бара значајна доза на концентрација (што е точно), дека бара голема одговорност (што, исто така, е точно!). Тешко ми беше да се префрлам од положба на безгрижен шетач во положба

14 02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

на некој што мора да внимава на толку многу работи. Ми се чинеше дека возењето ми ја одзема слободата на размислувањето. Но постепено се навикнував на таа нова ситуација и по неколку години почнав вистински да уживам во возењето. Ми стана задоволство да возам по патиштата на Грција (тогаш кај нас немаше такви) со 120/130 на час и да ги престигнувам „мерцедесите“! Но (за среќа!) никогаш немав вистински брза кола. Им останав верен на француските коли. Во текот на годините менував неколку типови „ситроени“, сега возам „пежо“. Мислев дека е добро да се биде член: ако не ми биде потребна помош - добро е, а ако ми притреба и има од кого да ја побарам - пак е добро. Клуб М: Да се потсетиме на првото возило во Вашето семејство... Владимир Урошевиќ: Првото возило не го купив јас, туку мојата сопруга Тања. Јас бев на деветмесечен престој во Париз, кога таа ми јави дека купила автомобил и дека положила возачки испит. Со него ме пречека на железничката станица (тогаш во Париз патувавме со воз); добро е што автомобилот имаше голем багажник, па можев да ги натоварам сите оние пакети со книги што ги накупив во париските книжарници. Возилото беше „ситроен“, „ами 6“. Имаше многу „сензибилна“ амортизација, беше доста бавно, тешко ги искачуваше угорниците. Бидејќи тогаш ја објавив книгата раскази „Ноќниот пајтон“, сите таа нашата кола ја викаа „пајтонот на Тања и Влада“. Клуб М: Како би се дефинирале себеси како возач? Владимир Урошевиќ: Се разбира, за себе мислам дека сум добар возач. Не правам сообраќајни прекршоци. Внимавам. Еднаш, се сеќавам, ù понудив на една помлада колешка од факултетот да ја однесам од работа до дома бидејќи беше лошо време, врнеше. „Се извинувам - рече таа - но не можам да се возам со Вас!“ „Зошто?“-„Не можам да поднесам како возите - премногу сте претпазлив“.

АМСМ |

Клуб М: Дали сè уште возите и дали планирате активно да учествувате во сообраќајот и понатаму? Владимир Урошевиќ: Да, сè уште возам, без проблеми. Пред десетина години велев дека ќе возам до деведесеттата. Во октомври навршив деведесет и сега велам дека ќе возам сè додека моите рефлекси ги осигуруваат и мојата безбедност и безбедноста на другите. Се надевам дека така ќе остане и следните години.

ВЛАДА УРОШЕВИЌ, МАКЕДОНСКИ ПОЕТ, РАСКАЖУВАЧ, РОМАНОПИСЕЦ, КНИЖЕВЕН И ЛИКОВЕН КРИТИЧАР, ЕСЕИСТ, АНТОЛОГИЧАР И ПРЕВЕДУВАЧ. ТОЈ ОБЈАВИЛ ЧЕТИРИЕСЕТИНА КНИГИ ОД ПОВЕЌЕ ЖАНРОВИ, А ИСТО ТОЛКУ И ПРЕВОДИ. РЕДОВЕН ЧЛЕН Е НА МАКЕДОНСКАТА АКАДЕМИЈА НА НАУКИТЕ И УМЕТНОСТИТЕ, КАКО И ДОПИСЕН ЧЛЕН НА ПОВЕЌЕ СТРАНСКИ АКАДЕМИИ. УНИВЕРЗИТЕТСКАТА КАРИЕРА ЈА ЗАВРШИЛ КАКО РЕДОВЕН ПРОФЕСОР НА ФАКУЛТЕТОТ „БЛАЖЕ КОНЕСКИ“ И ШЕФ НА КАТЕДРАТА ЗА ОПШТА И КОМПАРАТИВНА КНИЖЕВНОСТ. ДОБИТНИК Е НА НАГРАДИТЕ „СВЕТИ КЛИМЕНТ ОХРИДСКИ“, „13 НОЕМВРИ“, „ЗЛАТЕН ВЕНЕЦ“ НА СТРУШКИТЕ ВЕЧЕРИ НА ПОЕЗИЈАТА, „РОМАН НА ГОДИНАТА“. ТОЈ Е ЗАСЛУЖЕН ГРАЃАНИН НА ОПШТИНА КАРПОШ И НОСИТЕЛ НА НЕКОЛКУ СТРАНСКИ ОДЛИКУВАЊА. ВО 2023 ГОДИНА Е ПРОГЛАСЕН ЗА „АВТОР НА ГОДИНАТА“.

Клуб М: За многумина, довербата и лојалноста кон организацијата произлегуваат од позитивните искуства, стручноста и поддршката што ја добиваат кога им е потребна. Што Ве мотивира да останете наш лојален АМСМ член низ годините? Владимир Урошевиќ: За среќа, ретко бев принуден да ја употребам мојата АМСМ членска картичка, но секогаш ја имав со себе во автомобилот. Кога е на пат, возачот се чувствува посигурен кога знае дека може, ако се укаже потреба, да повика некого да му помогне. Клуб М: АМСМ системот за своите членови нуди повеќе услуги, на пример, помош на пат, осигурување, патни информации, попусти, акции и сл. Тие услуги често ги прават патувањата побезбедни и поудобни, а истовремено овозможуваат големи предности и заштеди. Дали сте користеле некои од овие услуги и какво е Вашето искуство со нив? Владимир Урошевиќ: Еднаш една таква услуга ми го спаси летувањето. Во поранешните години (не знам дали тоа постои и сега) преку АМСМ имаше можност да се добијат девизни чекови со кои може да се платат поправки на возилата во странство. За среќа, ги зедов пред да тргнам на летување во Грција. И некаде кај Патрас имав сообраќајка. Излегував, полека и претпазливо, од еден спореден пат на главниот. Видливоста не беше добра, имаше некакви грмушки отстрана. Одев полека, но излегов на главниот пат десетина сантиметри повеќе отколку што требаше. Еден камион, кој возеше „строго десно“, ме поткачи - одлетаа фаровите, хаубата се искриви. Но ја однесов колата во една

автомеханичарска работилница, ја поправија, јас платив со тие чекови и го продолживме патот кон островите. Тие чекови ни помогнаа летувањето да излезе како што планиравме. Клуб М: Кога ја разгледувате Вашата долгогодишна историја како член на АМСМ, какви промени или новини би предложиле во однос на содржините на системот и членството што би придонеле за натамошниот развој на организацијата? Владимир Урошевиќ: Би било добро за вашите членови да издадете една мала книшка во која ќе бидат наведени броевите на телефоните на слични организации во сите европски земји, на кои може да им се обратиме за помош на пат, ако (не дај боже) ни притреба. А зошто не би почнале иницијатива - барем со соседните земји - и да направите договор со слични организации кај нив, членовите на АМСМ да имаат исти погодности како и нивните членови. И обратно. Ми се чини дека тоа не е неизводливо. • Маргита Поповска

02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

15

| АМСМ

Проект „Безбедни патеки за безбедни велосипедисти“

CYCLERAP ПРОЦЕНА НА БЕЗБЕДНОСТ НА ВЕЛОСИПЕДСКАТА ИНФРАСТРУКТУРА

Моделот CycleRAP е составен од две компоненти: Анализа на моделот на ризик - користи информации за физичките карактеристики на инфраструктурата, брзината и бројот на учесници во сообраќајот за да ги пресмета оцените за ризик за секој тип судир. Модел за безбедносен третман - користи податоците собрани за време на CycleRAP процената и оцените за ризик за да обезбеди приоритетна листа на препорачани безбедносни контрамерки за велосипедските патеки што биле предмет на анализа и процена.

Слика 1а, 1б: Слики што ги прикажуваат велосипедот и опремата

ОВА Е ПРВИОТ ПРОЕКТ CYCLERAP РЕАЛИЗИРАН ВО МАКЕДОНИЈА, А СО НАД 130 КИЛОМЕТРИ АНАЛИЗИРАНА ВЕЛОСИПЕДСКА ИНФРАСТРУКТУРА Е НАЈГОЛЕМ ВАКОВ ПРОЕКТ НА БАЛКАНСКИОТ РЕГИОН ДОСЕГА.

В

о март, минатата година, започнавме со имплементација на проектот „Безбедни патеки за безбедни велосипедисти“, кој се однесуваше на имплементација на CycleRAP методологијата која овозможува објективна процена на безбедноста на велосипедските патеки согласно меѓународни стандарди.

CYCLERAP МЕТОДОЛОГИЈА Моделот CycleRAP, кој е развиен од iRAP, го проценува ризикот од сообраќајни судири за велосипедистите и корисниците на микромобилни превозни средства.

CycleRAP е најсовремен модел со кој се проценува ризикот од судири на велосипедските патеки и патиштата, без оглед на видот, врз основа на анализа на различните карактеристики на инфраструктурата и корисничките податоци. Моделот се фокусира на четири главни типови сообраќајни судири: Сообраќаен судир на велосипеди и возила, Сообраќаен судир со други велосипеди или микромобилни превозни средства (PMV), Сообраќаен судир меѓу пешаци и велосипедисти, Сообраќаен судир со објекти на патеката што не вклучуваат други учесници во сообраќајот (на пример, поради проблеми со површината на патот).

Методологијата CycleRAP ја нагласува важноста на дизајнот за безбедноста на велосипедската инфраструктура, а оттука и за безбедноста на велосипедистите и корисниците на микромобилни превозни средства на кои им недостасува заштитата што ја имаат возачите во автомобилите.

16 02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

РЕЗУЛТАТИ ОД CYCLERAP ПРОЦЕНАТА Извештајот од CycleRAP процената, кој го подготви „FACTUAL Consulting“, соработник на проектот и член на советодавниот одбор на CycleRAP, кој исто така беше ангажиран од страна на АМСМ да направи анализа на безбедноста на велосипедската инфраструктура во Скопскиот плански регион користејќи ја методологијата CycleRAP, беше комплетиран во декември минатата година. Во извештајот се анализирани точно 143,7 километри велосипедска инфраструктура во Скопскиот плански регион, кои се поделени во следните категории: Еднонасочни ленти, Двонасочни ленти, Булевари, Мешани велосипедско-пешачки патеки, Рекреативни патеки, Коловози без велосипедска инфраструктура (без лента), Специјална лента (на ул. „Ленинова“) и Други ленти, кои главно се однесуваат на ленти надвор од градот. Резултатите од CycleRAP процената покажуваат дека: 52,19 % од овие маршрути имаат висок или екстремен ризик, 30,57 % имаат среден ризик, 17,25 % имаат низок ризик за велосипедистите или корисниците на микромобилни превозни средства. Вкупните резултати покажуваат дека булеварите се најзастапен тип патека во километри што има висок ризик од судири, со вкупно 18,66 %. Примарен фактор на ризик е близината на брзиот моторизиран сообраќај до релативно тесните велосипедски ленти. Дополнителните ризици вклучуваат чести раскрсници, пешачки премини и пристапни точки на патеката што го зголемуваат потенцијалот за судири. Многубројните раскрсници, автобуските постојки и пешачките премини дополнително го зголемуваат ризикот од сообраќајни судири.

Дел 40 од 72 од „Кирил и Методиј“ - исток-запад

АМСМ |

Процената на велосипедските патеки во рамките на велосипедската инфраструктура во Скопје откри неколку фактори на ризик што се повторуваат и кои ја намалуваат безбедноста на велосипедистите: Недостиг на рамномерни транзиции и рабници за тротоарите, Недостиг на пешачки острови и несинхронизирани сообраќајни сигнали на пешачките премини, Кривулести и прекинати патеки на раскрсниците, и Пречки на ленти и тротоари, како контејнери, паркирани возила и други пречки.

КОЛКУ ПАТИ Е ПРЕДЛОЖЕНА МЕРКАТА

БЕЗБЕДНОСНА МЕРКА / ТРЕТМАН Подобрување на висинската разлика, т.е. слевање на рабниците

5.264

Проширување на патеката

2.364

Имплементација на мерки за смирување на сообраќајот

2.149

Поставување светлосно разграничување

1.971

Надградба на постојната патека во велосипедска лента на коловоз со безбедносна бариера

1.865

Целиот извештај од CycleRAP процената е достапен на веб страницата на АМСМ (www.amsm.mk).

Делница 24 од 31 на „Тодор Александров“ југ-север

ПРЕПОРАКИ ЗА БЕЗБЕДНОСНИ МЕРКИ Во CycleRAP методологијата е вклучен модел за анализа на потенцијалните подобрувања за секој дел од инфраструктурата во зависност од неговите карактеристики. Моделот содржи 25 различни мерки што се категоризирани во четири групи безбедносни третмани или „контрамерки“: Имплементација или измена на типот на инфраструктурата, Подобрување на инфраструктурата, Дизајнирање побезбедни раскрсници за велосипедистите, и Патишта погодни за велосипедистите.

Слика 25: Фотографија преземена од анкетата што го прикажува проблемот со недостиг на мазни транзиции и ограничување и рампи на тротоарите

Повеќето од делниците во анализираната скопска мрежа добиваат еден или повеќе безбедносни третмани. Сите делови што се оценети со екстремен ризик имаат барем еден предложен безбедносен третман. Ги издвојуваме петте најчесто повторувани третмани предложени за подобрување на безбедноста на анализираната инфраструктура во Скопје:

Фотографија преземена од истражувањето што го прикажува проблемот со недоволно простор на островите

ИДНИ ПРОЕКТНИ АКТИВНОСТИ Во следниот период, а во соработка со велосипедските активисти здружени во група „НаТочак“, извештајот од CycleRAP процената ќе биде и официјално доставен до архивите на сите надлежни институции, како Министерството за внатрешни работи, Министерство за локална самоуправа, ЗЕЛС, Град Скопје и општините во град Скопје. Директни средби за презентација на извештајот ќе бидат организирани со сите заинтересирани страни. Активностите за лобирање за имплементација на предложените безбедносни мерки за подобрување на високоризичните маршрути ќе продолжат сè до нивното усвојување. ФИНАЛИСТ ВО ТРКАТА ЗА FIA PRESIDENT`S AWARDS 2024 „Со оглед на извонредниот квалитет на вашиот проект и значајното влијание што може да го има, би сакале да му оддадеме посебно признание на вашиот клуб (АМСМ). Со задоволство ве известуваме дека сте еден од тројцата финалисти за FIA President’s Awards 2024 во категоријата за безбедност на патиштата“ – Xavier Malenfer, FIA Director of Institutional and International Relations. При доделување на наградите во рамките на Генералното собрание на ФИА, кое оваа година се одржа во Кигали, Руанда, Претседателот на ФИА, Мохамед Бен Сулејем, кој првпат ја започна програмата во 2022 година, рече: „Овие проекти се доказ за извонредната култура на иновации во нашата организација. Горд сум што ја водам Федерацијата која е толку посветена на создавање побезбедна, одржлива и инклузивна иднина за планетата“.

• Благица С. Блажевски

02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

17

| АМСМ

• Колку чини Europe Premium картичката? АМСМ: Цената на членскиот пакет АМСМ Europe Premium изнесува 3.590 денари, со важност една година (12 месеци).

• Ве молам за информација дали ако полагам за возачка дозвола во нашата држава таа ќе важи и во земјите од ЕУ? Благодарам, Марина АМСМ: За управување моторно возило надвор од границите на СРМ потребно е да имате извадено меѓународна возачка дозвола (МВД). Националната македонска возачка дозвола важи само на територијата на нашата држава. Потребни документи за МВД: - 2 фотографии (45мм џ 35 мм) - Лично присуство со документ за идентификација (лична карта или пасош) и - национална возачка дозвола - Потврда од Министерство за внатрешни работи за прекршочна санкција забрана за управување со моторно возило (се издава од страна на МВР во АМСМ) Важноста на МВД е 3 години, но со истекот на важноста на националната возачка дозвола истекува и важноста на меѓународната возачка дозвола...

• Неодамна прочитав за АМСМ

Партнер програмата и би сакала да ги користам попустите кои следуваат, но не сум член на АМСМ бидејќи немам возило. Кои се условите за користење на програмата? Поздрав, Николина АМСМ: Најпрвин треба да станете член на АМСМ и да поседувате еден од членските пакети за физички лица - Европа Премиум, Класик и Лајт. За да станете член на АМСМ, не е потребно да поседувате моторно возило, бидејќи членството не се врзува со возило туку со лице. Ова значи дека може да ги користите сите услуги без оглед на тоа дали се наоѓате во ваше или туѓо моторно возило. Што се однесува до користење на услугата „АМСМ Партнер Програма“, сè што треба да направите е да ја покажете вашата членска картичка и да уживате во еден од многубројните попусти.

• Дали постои ценовник за регистрација на патнички возила што би ги опфаќал сите битни податоци при регистрација (такси и други обврски)? Поздрав, Милорад АМСМ: Постои, но ценовникот на едно правно лице е деловна тајна и не е дозволено да се дава на увид. Може само да ви пресметаме цена за одредено возило за кое се интересирате по поединечни ставки за да имате претстава за што плаќате при регистрација.

*СИТЕ НАВЕДЕНИ ТЕЛЕФОНСКИ БРОЕВИ ВАЖАТ ЗА ПОВИК ОД ФИКСЕН И ОД МОБИЛЕН ТЕЛЕФОН

18 02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

19

| АМСМ

Мобилити Брокер

ЗОШТО ОСИГУРУВАЊЕТО Е ВАЖНО И КОЛКАВ БУЏЕТ НИ Е ПОТРЕБЕН ЗА 2025?

СОВРЕМЕНИОТ НАЧИН НА ЖИВЕЕЊЕ ГИ ИЗЛОЖУВА НА РИЗИК НАШИТЕ ЖИВОТИ, ЗДРАВЈЕ И НАШИОТ ИМОТ. СВЕСТА ЗА ОПАСНОСТА ОД РИЗИЦИ ШТО ПОДРАЗБИРА ПРЕЗЕМАЊЕ МЕРКИ ЗА ЗАШТИТА И ПРЕВЕНТИВА ВКЛУЧУВА И СООДВЕТНО ОСИГУРУВАЊЕ, СО ЦЕЛ ФИНАНСИСКИ ДА СЕ НАДОМЕСТАТ И ДА СЕ УБЛАЖАТ ПОСЛЕДИЦИТЕ ОД ШТЕТНИ НАСТАНИ ШТО ЕВЕНТУАЛНО БИ НАСТАНАЛЕ.

В

о продолжение да ги видиме неопходните осигурувања што би требало да ги имате за да бидете заштитени во текот на годината за да не се грижите дека евентуален штетен настан што би настанал може да ја загрози вашата финансиска сигурност.

• Здравствено осигурување • Осигурување од несреќен случај – незгода • Осигурување на возила (Автоодговорност, Зелен картон, Каско) • Домаќинско осигурување • Осигурување на живот во комбинација со инвестициски фонд ЗДРАВСТВЕНО ОСИГУРУВАЊЕ Здравственото осигурување, односно приватното здравствено осигурување ги покрива трошоците за лекување во приватни здравствени установи за новонастаната болест, состојба или повреда. Основните ризици на здравственото осигурување ги покриваат следниве трошоци за лекување: • Специјалистичко вонболничко лекување (специјалистички прегледи, дијагностички методи, лабораториски анализи, амбулантни зафати итн.), болничко лекување, операции Покрај основните ризици во полисата може да бидат вклучени и дополнителни ризици со одредени лимити, кои кај некои осигурителни компании се вклучени во основниот пакет: физикална терапија и рехабилитација, лекови на розов рецепт, малигни заболувања итн. Што значи да имате полиса за здравствено осигурување? На пример, во случај на потреба за операција за новонастаната болест што чини 7.000 ЕУР во приватна здравствена клиника, доколку имате полиса за приватно здравствено осигурување осигурителната компанија ќе ги надомести тие трошоци. Доколку немате полиса за здравствено осигурување тоа можеби ќе значи значителен финансиски издаток за вас, потреба за обезбедување на финансиските средства во краток временски рок, дури за некого можеби и потреба од задолжување. ОСИГУРУВАЊЕ ОД НЕСРЕЌЕН СЛУЧАЈ – незгода Осигурувањето од незгода обезбедува финансиски надоместок во случај на евентуални повреди (скршеници на екстремитети или

20 02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

друг вид посериозни повреди), надоместок на трошоците за лекување поврзани со незгодата, како и осигурително покритие во случај на смрт од несреќен случај – незгода, во случај кога осигурената сума му се исплаќа на семејството на осигуреното лице. Осигурани ризици што се покриени со индивидуално осигурување од незгода се следните: - траен инвалидитет (повреди), смрт од несреќен случај, трошоци за лекување поврзани со незгодата Без оглед дали сте осигурени од незгода колективно преку работната организација во која работите, имате полиса за животно осигурување со вклучено осигурување од незгода или преку друга полиса сте осигурени од незгода, може дополнително да склучите полиса за индивидуално осигурување од незгода затоа што во случај на незгода може да побарувате по сите полиси поединечно надоместок на штета во согласност со осигурените суми. Во посебна полиса може да го осигурите и ризикот смрт од болест, на договорена сума на осигурување што му се исплаќа на семејството, во случај доколку настане за периодот на важност на полисата за осигурување. ОСИГУРУВАЊЕ НА ВОЗИЛА (автоодговорност, зелен картон, каско) Возилата што секојдневно ги користиме во денешни услови ни се неопходни за извршување на секојдневните работни и социјални активности, вклучително и за патувања при користење годишни и викенд одмори, што значи дека тешко би можеле да ги замислиме нашите животи без автомобил. За да може да го користиме автомобилот како превозно средство потребно е да биде регистриран секоја година, што од аспект на осигурување потребно е возилото да има полиса за автоодговорност што покрива евентуално причинета материјална и нематеријална штета на трети лица. За да патувате надвор од државава потребно е да купите зелен картон за возилото. Зелениот картон ве заштитува од евентуално причинети штети на трети лица во странство. Доколку возилото ви е до 10 години старост би било добро возилото да биде осигурено и каско затоа што во случај на штетен настан, сообраќајна незгода или друг вид незгода со возилото, полисата за автоодговорност, доколку сте виновен за незгодата, ве заштитува за штетата што евентуално би им ја направиле на трети лица, но не

АМСМ |

и за штетата причинета на вашето возило. Во овој случај потребна ви е каско полиса што најчесто ги покрива следниве основни ризици: сообраќајна незгода (удар, судир, превртување, лизгање, пад во амбис и слично; паѓање или удар од некој предмет; пожар; ненадејно надворешно термичко или xемиско дејство; удар на гром; експлозија, освен експлозија од нуклеарна енергија; луња, град; паѓање на воздушни летала; манифестации и демонстрации; злонамерни постапки или обест на трети лица; оштетување на тапацирот во возилото предизвикано при давање помош на лица што се повредени во сообраќајна незгода или на некој друг начин; намерно предизвикување штета на осигурените предмети со цел да се спречи поголема штета на тој или друг предмет или на лица; провална кражба и разбојништво. ОДОМАЌИНСКО ОСИГУРУВАЊЕ Домаќинското осигурување го заштитува вашиот дом, односно вашиот имот (стан, куќа, викендичка) од непредвидена штета што може да настане на градежниот објект и предметите во градежниот објект. Со домаќинското осигурување се обезбедува осигурително покритие за: • Градежниот објект (пожар и некои други опасности), • Предметите во градежниот објект (пожар и некои други опасности и провална кражба и разбојништво), • Одговорност кон трети лица (причинета штета на соседите), • Трошоци за нужно сместување. Основни ризици за пожар и некои други опасности се: пожар; удар од гром; експлозија; луња; град; паѓање на воздушни летала; манифестации и демонстрации. Во домаќинското осигурување може да вклучите и дополнителни ризици доколку не се вклучени во основниот пакет, како што се: земјотрес, поплава, порој и високи води. ОСИГУРУВАЊЕ НА ЖИВОТ ВО КОМБИНАЦИЈА СО ИНВЕСТИЦИСКИ ФОНД Пакетите за осигурување на живот во комбинација со инвестициски фонд вклучуваат осигурување на живот (штедна и ризико компонента) и инвестиција во инвестициски фонд (инвестициска компонента). Ваквиот начин на осигурување обезбедува да се заштедат средствата што се вложуваат за животно осигурување што се акумулираат во текот на траењето на осигурувањето во согласност со осигурената сума за доживување на осигуреното лице или исплата на вкупната осигурена сума или двојна осигурена сума во случај на смрт на осигуреното лице за времетраење на полисата за осигурување, од друга страна зголемување на вредноста на средствата наменети за инвестициската компонента доколку инвестицискиот фонд остварува позитивни финансиски резултати. Напомена: наведените осигурени ризици за поединечни осигурувања може да варираат од една до друга осигурителна компанија, односно да бидат вклучени во основниот пакет на осигурување или како дополнителни ризици за кои се доплаќа премија за осигурување.

Исто така, пресметката во прилог на планираните годишни трошоци за осигурување е индикативна и дава општ увид, додека точната пресметка зависи од конкретните предмети на осигурување, осигурените суми, премиите за осигурување на поединечни осигурителни компании и преференциите на осигуреникот за избор на соодветно осигурително покритие. Вид на осигурување

Годишна премија во МКД

• Здравствено осигурување

20.000

• Осигурување од несреќен случај – незгода

3.000

• Осигурување на возила (Автоодговорност, Зелен картон, Каско) Автоодговорност (основна премија за возило со 74KW, секоја година следи бонус за немање штети до максимум 50%

7.134

Зелен картон (годишен зелен картон за возило до 66KW)

3.690

Каско (возило во вредност од 20.000 ЕУР со 200 ЕУР франшиза)

25.000

• Домаќинско осигурување (Стан 60м2)

3.000

Вкупно

61.824

• Осигурување на живот во комбинација со инвестициски фонд

годишна премија во зависност од преференциите на осигуреникот за штедење и инвестиција

Секако дека грижата за вашиот автомобил што го користите како превозно средство е битна што подразбира навреме да го сервисирате, навреме да го регистрирате со полиса за автоодговорност и зелен картон доколку патувате во странство, како и каско, но исто така е битна и грижата за вас и вашето семејство што од аспект на осигурување подразбира да имате полиса за здравствено осигурување, осигурување од незгода, домаќинско осигурување за заштита на вашиот дом и секако полиса за животно осигурување за обезбедување стабилна финансиска иднина. • м-р Жарко Јованоски МОБИЛИТИ БРОКЕР АД е осигурително брокерско друштво кое ги штити осигурителните интереси на своите осигуреници, обезбедува понуди од осигурителните компании и осигурително покритие согласно нивните осигурителни потреби, дава советодавни услуги за осигурување и надомест на штета во случај на осигурани штетни настани. Осигурениците ги добиваат услугите без финансиски надоместок. Полиси за осигурување може да склучите преку МОБИЛИТИ БРОКЕР АД од сите осигурителни компании и за сите видови на осигурувања. Доколку сакате да склучите полиса преку МОБИЛИТИ БРОКЕР АД и да ги користите осигурително брокерските услуги слободно може да исконтактирате за соработка преку следните контакт податоци: Тел: 02 3 181 405 Моб: 071 276 535 е-маил: zjovanoski@mobilitybroker.com.mk

02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

21

| ТЕСТОВИ И СОВЕТИ

Тест на покривни кутии

Ш

ДОБРО НАТОВАРЕНО Во тестот ÖAMTC беа тестирани 13 покривни кутии. Билансот на состојбата од тестирањето ветува. ТЕКСТ: ЈАКОБ СТАНТЕЈСКИ

том планините се покриени со снег, безброј луѓе секоја година одат на одмор на скијање. Ако патувате со автомобил и понесете сопствена ски опрема, би можеле да се соочите со проблем со просторот. Особено кога задното седиште е полно, можеби ќе нема доволно простор за поголем багаж. Во овој случај идеално решение е покривната кутија. Но кои од овие кутии се препорачуваат? КАКО СЕ ПРАВИ ТЕСТИРАЊЕТО Покривните кутии со капацитет од околу 400 литри се тестирани во четири главни категории: конструкција, ракување, возни карактеристики и безбедност при судир. Конструкцијата е пондерирана со 20 % од вкупниот резултат.

ОБЕЗБЕДУВАЊЕ ТОВАРИ: СОВЕТИ ОД ПРАВНИОТ ОДДЕЛ НА ÖAMTC Според законот, товарот секогаш мора да биде соодветно обезбеден за време на транспортот. Правниот оддел на клубот објаснува како функционира ова.

• Товарот мора секогаш да се складира безбедно и на таков начин да може да ги издржи следниве маневри при возење: забрзување, сопирање, вртење во кривини и сл. Доколку тоа не е случај, се соочувате со казни до 10.000 евра и доколку ги загрозите другите, забелешка во регистарот за возачка дозвола.

• Товарите може да се прицврстат со помош на методи за прицврстување или поставување форма, т.е. преку триење или директен контакт помеѓу поединечните делови (а ла тетрис). За таа цел може да се користат ремени за врзување, облоги на багажникот, покривни кутии, клинови, душеци против лизгање итн.

• Информациите за максималното оптоварување на покривот во упатството за работа на возилото мора строго да се почитуваат кога се користи покривна кутија. На крајот сепак вие одлучувате колку може да сместите во кутијата. Покривните кутии за кабаста ски опрема се особено популарни во зима.

22 02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

ТЕСТОВИ И СОВЕТИ |

Се тестираат волумен, отпорност на дожд, отпорност на студ и отпорност на стрес. За оние со поголема тежина, односно каде што 40 % припаѓа на конструкцијата, ракувањето, склопувањето, товарењето и растоварањето, како и упатствата за работа се клучни. Карактеристиките на возење (20 % од вкупниот резултат) се тестираат при практично возење во различни ситуации, а кутиите на покривот, исто така, мора да издржат силно сопирање и маневарски тест за избегнување. Последните 20 % од оцената се засноваат врз безбедноста при несреќа. Симулиран е судир со 30 km/h. Тестовите се вршат со поголеми оптоварувања отколку што се бара со стандардот DIN, а ÖAMTC користи производи што редовно се купуваат од трговците на мало. ПОБЕДНИЦИ И ГУБИТНИЦИ Цените на тестираните покривните кутии се движат од 350 до 900 евра. Топ 3 се на горниот крај од ценовниот опсег, но има и две покривни кутии под 550 евра со вкупен рејтинг од 2,2. Ова ги вклучува не само производите од додатоците туку и производителите на автомобили. Штефан Кербл, експерт за тестови и технологија во ÖAMTC, додава: „Некои од покривните кутии на производителите на возила имаат добри резултати на тестот, а други помалку. Тогаш кутиите од производителите на додатоци се подобар избор.“ Победникот на тестот доаѓа од Audi но првично доаѓа од Thule. Кутијата од 879 евра се претставува многу добро до добро во сите категории и на тој начин ја обезбедува вкупната победа со вкупен резултат од 1,9. Единствено што може да се критикува се високата тежина од 22,9 килограми и кабастото затворање.

Norauto Bermude 300 е позициониран како победник во однос на цена - перформанси: за 349,99 евра добивате разумна покривна кутија што сепак добива „добра“ оцена од 2,5, особено во однос на конструкцијата. Двете последни кутии од Northline и VDP, секоја со вкупен резултат од 4,0, паднаа на тестот за судир бидејќи се откачија од основниот носач. Во случај на вистинска несреќа, пешаците би можеле да бидат изложени на ризик. Сите резултати од тестот детално, како и постарите тестови може да ги најдете на www.oeamtc.at/tests

Цена во евра

Конструкција 20 %

Ракување 40 %

Карактеристики на возење 20%

Безбедност при судир 20%

Вкупен резултат

Audi Ski und Gepäckbox

879,00

2,2

2,0

2,2

1,0

1,9

Thule Motion 3 XL Low

899,00

2,4

1,9

2,6

1,0

2,0

888,00

2,2

2,1

2,7

1,5

2,1

547,00

1,9

2,1

2,4

2,5

2,2

498,99

1,7

2,3

2,2

2,5

2,2

796,00

2,0

2,1

2,8

2,5

2,3

BMW Dachbox 420

900,00

2,0

2,4

2,7

2,0

2,3

Norauto Bermude 300

349,99

1,9

2,8

2,7

2,5

2,5

327,99

2,4

3,0

1,8

3,5

2,7

549,00

2,1

3,4

2,5

2,0

2,7

VW Dachbox 340

449,00

1,9

3,6

2,6

2,5

2,8

Northline EVOs pace TEF XL

589,00

2,2

3,0

2,6

4,5

4,01)

VDP Xtreme 400

390,00

3,0

3,2

2,5

4,5

4,01)

Критериум

Mercedes Benz Dachbox M

Hapro Traxer 6.6

Kamei Base 400

Atera Casar L

G3 Spark 480 Skoda Ski und Gepäck Box

Рејтинг на ÖAMTC Заокружување: Главните критериуми за групни оцени се заокружуваат: до 1,50 (многу добро): Од 1,51 се заокружува на 1,6 (добро). Подредени по редослед: Според оцената на ÖAMTC, ако оцената е иста според вкупната оцена, ако вкупната оцена е иста по азбучен ред според името на производителот.

*****

0,6 -1,5

многу добар

****

1,6 - 2,5

добар

***

2,6 -3,5

задоволителен

**

3,6 - 4,5

доволен

*

4,6 - 5,5

недоволен

Преземено од ÖAMTC

1. Девалвација: Ако безбедноста при судир е доволна или полоша, завршната оцена може да биде максимум половина поен подобра.

2. Според Hersheller G3, покривната кутија Spark 480 е тестирана и одобрена за три пара скии, што не е јасно наведено во упатствата за употреба. Затоа ÖAMTC препорачува користење на покривната кутија за најмногу три пара скии.

02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

23

| СТИЛ

Бонтон

ЕСЕНЦИЈАЛНИ МАНИРИ ЗА МАЖИТЕ ШТО ДА СТОРИТЕ, КОГА ДА ГО СТОРИТЕ ТОА И ЗОШТО СЕ ТРИТЕ ПРАШАЊА НА КОИ АВТОРОТ ДАВА ОДГОВОРИ ВО ВРСКА СО ПРАВИЛАТА ЗА УБАВО ОДНЕСУВАЊЕ НА МАЖИТЕ, ОНИЕ ШТО ДРЖАТ ДО СЕБЕ. КНИГАТА НА ПИТЕР ПОСТ, КОЈА ЗА КРАТКО ВРЕМЕ СТАНА БЕСТСЕЛЕР ВО АМЕРИКА, СИГУРНО ЌЕ ВИ ПОМОГНЕ ДА ГИ СОВЛАДАТЕ СИТЕ ЕЛЕМЕНТИ НА БОНТОНОТ - СЕ РАЗБИРА, ДОКОЛКУ ВНИМАВАТЕ НА СВОЕТО ОДНЕСУВАЊЕ БИДЕЈЌИ, СПОРЕД ИСТРАЖУВАЊАТА, КОГА СЕ ОДНЕСУВАТЕ УБАВО, ЛУЃЕТО ГО ЗАБЕЛЕЖУВААТ ТОА.

А

второт на „Есенцијални манири за мажите“ - Питер Пост е правнук на Емили Пост (1873-1960), име во Америка на кое најмногу му се верува во врска со етикецијата, утврдениот ред и правилата за начинот на однесување во определен општествен круг. Изјавата што некогаш ја дала за печатот се цитира и ден-денеска, служејќи како инспирација за голем број мажи кои држат до себе, внимаваат на своето однесување: „Добрите манири се одраз на нешто од внатрешноста - вродено чувство за внимателност кон другите и почит кон себеси“. Веднаш по издавањето на нејзината книга со наслов „Етикеција“ во 1922-ра, без оглед на тоа што за кратко време се нашла на врвот во листата на бестселери, наголемо се употребувала и фразата „според Емили Пост“, особено кога во прашање било решавањето на дилемите за општественото однесување. На таа тема пишувала и во Vanity Fair и во Collier’s и во McCall’s, вршејќи влијание со личната вредност. Питер Пост ги следи нејзините стапки. Тој е директор на The Emily Post Institute: Etiquette Advice & Training, држи предавања, обуки..., а пишува и во The Boston Globe како експерт за бонтон.

24 02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

РАЗУМНИ РЕШЕНИЈА ЗА СИТУАЦИИТЕ ВО КОИ МОЖАТ ДА СЕ ЗАПЛЕТКААТ БУКВАЛНО СИТЕ Во книгата ги дестилира суштинските информации кои им требаат на мажите за сите важни улоги што ги играат во животот, советите кои ги дава се проникливи, во исто време понудувајќи разумни решенија за ситуациите во кои можат да се заплеткаат буквално сите, па дури и многу снаодливите. Бестселерот на The New York Times што делува инспиративно, да работите над себеси, во 25 поглавја се фокусира на постапките кои треба да ги одбегнувате или да ги правите и во салата за вежбање и на работа и на теренот за голф и дома и надвор, кога сте со пријателите, во разни пригоди, на спортски натпревари..., вклучувајќи ги и правилата врзани со оставањето на бакшиш, претставувањето, возењето... Без исклучок на родителството, успешното делење на просторот за живеење со саканата жена, сопругата или пак со цимерот - не само далечинското, туку и мијалникот и тоалетната школка. Доколку не знаете како да направите совршена забава, да бидете перфектен гостин, советите на Питер Пост добро ќе ви дојдат. Неговите поуки ќе ви се најдат и кога е вашето присуство на ручек или вечера (деловно) во прашање и кога се работи за она што мажите го прават сосем погрешно, а притоа не им се допаѓа на жените. И обратно. Секако, добредојден ќе ви биде и процесот во пет чекори за лесно да се справите со тешкотиите во ретките ситуации за кои нема утврден ред и правила за начинот на однесување. Започнете со внимание. Развијте некакви специфични решенија. Покажете почит кон секоја личност во ситуацијата. Бидете искрени кон себеси.

СТИЛ |

МАЖОТ И НЕГОВИОТ АВТОМОБИЛ Користете сирена само кога е апсолутно неопходно

РОДИТЕЛИ И ДЕЦА Споделување на одговорноста Наспроти верувањето на многумина, автомобилската сирена не е дизајнирана како направа за привлекување внимание, за изразување незадоволство или фрустрација од сообраќајниот метеж во којшто сте заглавиле, или за поздравување на вашите пријатели. Вашата сирена служи за да им дадете предупредување на другите возачи. Токму затоа е дизајнирана да биде гласна, продорна и наметлива. Трубењето со сирената поради каква било друга причина, освен од аспект на безбедноста, е неучтива и невнимателна работа. (извадок од книгата)

Ако е неопходно, прилагодете го вашето решение. Служејќи се со него, исходот е позитивен - силната самодоверба, т.е. довербата во себеси, во сопствените можности и способности, така (позитивно) влијае и на луѓето, без секакво сомневање. „Оваа книга покрива околу 10 проценти од сите манири - десетте манири што навистина се значајни - но советите што ви ги нудам се однесуваат на 90 или повеќе проценти од ситуациите на кои ќе наидете во вашиот живот“, вели авторот на „Есенцијални манири за мажите“, кој дејствува сообразно со резултатите на истражувањата (анкетите) што ги врши The Emily Post Institute. Врз основа на нив се избрани и темите за кои се говори во книгата.

Да се биде машки родител не значи да се преземе улога поголема во работите околу куќата, со цел да се изврши притисок врз сопругата, за таа да може да е фокусирана на грижата за бебето. Да се биде машки родител значи и да се биде дел од грижата за детето - и тоа не само во првите неколку недели. Тоа значи да се биде еднаков партнер во грижата за вашето дете во наредните 18 години, па и понатаму. Грижата околу детето се пројавува во неколку различни форми: Споделување на товарот. Ова понекогаш подразбира и сериозно жртвување... Учење на дисциплина. Татковците не треба секогаш да бидат забавни. Дисциплината е дел од родителството... Одење на настаните што им се значајни на децата. Имам слушнато повеќе божиќни концерти во основно училиште одошто можам да ги запомнам. Секој од нив им беше значаен на моите ќерки, и исто така беше важно дека и двајцата нивни родители беа таму да ја гледаат нивната изведба... Зборувајте со вашите деца. Издвојте време за да ги слушнете вашите деца. Тие имаат прекрасни размислувања и секогаш нудат нова точка на гледишта. Зборувањето со нив ќе им помогне... (извадок од книгата)

Според Емили Пост, етикецијата или утврдениот ред и правилата за начинот на однесување во определен општествен круг се заснова на три принципи: обѕирност (да сфатиме како на други луѓе и ентитети влијае нешто што се случува), почит (да признаеме дека начинот на интеракција со друга личност ќе влијае на нашиот однос со неа) и чесност (да бидеме вистинољубиви, а не лажливи). Манирите во секој случај се одраз на воспитанието. • Игор Ландсберг

02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

25

| ПАТУВАЊЕ

Зермат

УЖИВАЊЕ НА СЛОБОДАТА СКИЈАЊЕ СО ВЕЛИЧЕСТВЕНА ГЛЕТКА СКИЈАЧКИОТ ЦЕНТАР ВО ЈУГОЗАПАДНА ШВАЈЦАРИЈА ВЕЌЕ НЕКОЛКУ ГОДИНИ ПО РЕД СТОИ НА ЧЕЛО КОГА Е ПОСЕТЕНОСТА ЗА ВРЕМЕ НА ЗИМАТА ВО ПРАШАЊЕ, ИАКО ЦЕНИТЕ СЕ ДОСТА ВИСОКИ. НЕ СЛУЧАЈНО СЕ СМЕТА ЗА ЕЛИТЕН, А ИДИЛИЧНИОТ ПЕЈЗАЖ ВО КОЈ СПАЃА И ПРЕКРАСНИОТ ПОГЛЕД НА МАТЕРХОРН СЕКАКО ДЕКА ПРИДОНЕСУВА ЗА СИЛНИОТ ВПЕЧАТОК. БЕЗ ИСКЛУЧОК НА ГЛЕЧЕРИТЕ И ДЕБЕЛИОТ СЛОЈ СНЕГ.

26 02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

П

рестижот на Зермат (Zermatt) чија посетеност во текот на зимата е огромна, пред сè поради извонредните скијачки писти во должина од 200 км, приспособени за сите категории скијачи, меѓу нив и почетниците, во голема мера се должи и на неговата сестраност, како што велат тамошните луѓе. Можностите кои се нудат всушност немаат ограничувања, ги опфаќаат сите страни на нештата. И секако, не се однесуваат исклучиво на зимската сезона. Туризмот ги опфаќа сите четири годишни времиња и покрај тоа што алпските снегови се задржуваат долго време. Скијањето во март и април е вообичаено, па дури и во мај и во другите месеци од годината. Спуштањето по падините мора да се доживее, уживањето на слободата не може да се опише, исто како и чувството на добро расположение што го побудува и величествената глетка на Матерхорн (Matterhorn) и шетањето низ гратчето во кое има стотина хотели со различна категоризација (повеќето се луксузни), каде што можете да испиете и по една чаша вино..., раскошни куќи наменети за одмор, без исклучок на домовите за живеење на околу 5.800 лица. Се разбира, вниманието ќе ви го свртат и рестораните во внатрешноста на планината, од прва класа. Иако нема сообраќајница во Зермат, достапноста воопшто не е тешка. Продавниците се богато снабдени, поради што и секогаш се полни со муштерии, особено сувенирниците. И останатото, секако. Шармот му е другото име на гратчето.

ПАТУВАЊЕ |

ЗИМСКА ИДИЛА ВО СЛАБАТА СВЕТЛИНА НА НОЌТА

Се наоѓа во југозападниот дел на Швајцарија, во кантонот Вале (Valais) - близу границата со Италија. Поврзаноста со Червино (Cervino) на другата страна од границата е природна, логична бидејќи сепак се работи за планински вериги. Затоа информациите доста често се однесуваат на обата ски-центри, не разделувајќи ги. Но, кога е транспортот во прашање, со воз од Сион се стигнува за еден час, од Цирих за три и пол часа, од Базел/Женева за три часа и четириесет и пет минути, отприлика. Сместувачките капацитети се во самото гратче, на надморска висина од 1.620 м. Порано се водело како село, мештаните работеле полјоделство, одгледувале говеда, живина..., за свои потреби. Некои обори се сочувани, исто како и дрвените колиби. Ќе ги забележите во тесните сокаци што се издвојуваат од главната улица, шеталиштето. А прошетката по нив, пак, ќе придонесе да си споменувате за незаборавната идила од зимните ноќи. Месечевата светлина и алпските снегови, заедно ќе ве привлечат на еден шармантен начин, восхитувачки. Ресторани, кафулиња има во изобилство, за уште попријатно чувство, секако - за да се одржи рамнотежата со амбиентот. И денски, без сомневање. Тогаш погледот на Матерхорн е навистина прекрасен, истакнувајќи се со сета своја убавина. Неговата висина е импресивна, 4.478 м. Заради величественоста на глетката, мостот и дворот на црквата постојано се полни со туристи кои фотографираат, неоспорно и Rothorn чиј видиковец е на 3.103 м, а дотаму се оди со жичарница. Личи на пирамида, го искачиле и неколку Македонци. Всушност, планините источно од Зермат се најдобри за позиционирање. На пример, Gornergrat е окружена со 29 врвови над 4.000 м, оттаму се гледа и третиот по големина ледник на Алпите, но сигурно ќе ве заинтригира и фактот дека последните неколку години, поради климатските промени, на некои места, не секаде, можат да се видат и кактуси (бодликави круши). Стручњаците велат дека се размножуваат забрзано. Како и да било, музејот во центарот на гратчето, близу плоштадот, ќе ви ги даде сите детални информации за Матерхорн, патешествијата на лицата што се занимаваат со алпинизам, меѓу нив и авантурата на Edward Whymper, првиот алпинист кој го освоил неговиот врв - пред точно 160 години, во 1865-та. Скијачкиот центар изобилува со голем број патеки што достигнуваат до 3.820 м височина, долги се вкупно 200 км (заедно со Червино - 350 км). Опфаќаат три планини, а меѓусебно се разликуваат по стрмнината, должината итн. Секоја има свои, специфични својства. Оттаму и поделеноста на пистите, соодветни за врвните скијачи, почетниците и за оние што не спаѓаат ниту во едната ниту во другата група, некаде помеѓу. Ареалот Schwarzsee во подножјето на Матерхорн, познат и по езерцето, импресионира со големината. Снегот се задржува долго, па и во лето. Патеките секогаш се средени, како во Klein Matterhorn. Таму е највисоката точка (3.820 м), затоа и косината можеби ќе ви предизвика возбуда. Спустот е во еден здив, 2.200 м - ќе ве однесе право во гратчето. Омилена меѓу повеќето скијачи, долга пет километри, секако е пистата Kumme, во Sunnegga-Rothorn. Скијањето со величествена глетка на планината во форма на пирамида не е ништо друго освен уживање на слободата. Но, рекреативците го обожаваат Gornergrat, додека врвните скијачи со задоволство

ù се препуштаат на патеката Triftji, заради нерамнините кои се формираат токму сега, во февруари. Таква е природата, нејзините услови, законитости... Височините до кои достигнуваат скијачките писти го поставуваат Зермат на првото место во Европа, цели области се на висина од 3.000 м, највисоката точка е 3.820 м (налето и 3.899 м). Скоро сите се наоѓаат на север. И покрај тоа што врнежите не се чести колку во другите зимувалишта, снегот се задржува долго. Некои патеки се покриени со шуми - во случај да фати невреме, како на пример во Sunnegga.

Opéra de Monte-Carlo

Искусните скијачи неретко се спуштаат и по недостапните терени, каде што снегот воопшто не е допрен со машина, и тоа со вратоломна брзина. Има и стаза со могули, во должина од 1.000 м, која завршува на самиот влез во Gant, кај жичницата. На останатите, чие искуство не е толку големо, им ги препорачуваат Klein Matterhorn, над Riffelberg, Kelle (велосипедската патека на лето, кога нема снег), White Here долга три километри, Hohtälli која ги разделува глечерите Findel и Gorner (лоцирана меѓу Gornergrat и Stochorn), Kumme и незаобиколно - Schwarzsee.

02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

27

| ПАТУВАЊЕ

РЕСТОРАНИ ОД ПРВА КЛАСА ВО ВНАТРЕШНОСТА НА ПЛАНИНАТА

Неколкуте школи за скијање на почетниците ќе им помогнат да ги надминат буквално сите пречки, вклучително и стравот. Иако Зермат располага со повеќе стази приспособени за нив, во трите ареали, сепак најголем е интересот за Lesse под Sunnegga. Најмалите се тригодишни деца и покрај тоа што патеките не се наоѓаат во долините, туку на високите места, близу Riffelberg и на врвот во Klein Matterhorn. За среќа, тоа не ги обеспокојува ни малку. Напротив, им влева храброст. Несомнено дека мнозинството е наклонето кон алпските дисциплини, ама воопшто не е мал бројот и на оние кои ги сакаат нордиските. За да уживаат во скијачко трчање (крос-кантри скијање), неговите љубители мораат да патуваат со воз, нешто повеќе од десет минути. Стазата во Täsch е дваесет и петкилометарска. Но, патеките во Зермат се преплавени и со сноубордери. Вратоломии има секаде. Последниот спуст во денот без двоумење можете да го искористите и за малку да се забавувате, да испиете нешто. Малиот локал Hennu Stall во подножјето на Furi е совршен за младите кои сакаат гласна музика, но и да играат во нејзиниот такт. Голема е посетеноста и на Othmar’s и на Cervo, кога се враќаат од Sunnegga. Помирни се за разлика од првиот. Убав начин да влезете во ноќта и секако, забавата што ја нуди Зермат.

Скијачкиот центар е познат и по рестораните во внатрешноста на планината, сите (до еден) се од прва класа. Важат за најдобри на Алпите. Мнозина ги посетуваат и за време на паузите, кога скијаат, за да ручаат. Секој, без исклучок, е со прекрасен поглед на Матерхорн. Chez Vrony во Findeln стопроцентно ќе ве импресионира и со вкусните јадења и со рустиката. Цело попладне можете да уживате во величествената глетка од терасата свртена кон југ, навалени на софите. Конкурентен му е Findlerhof, познат и како Franz and Heidi. За добро расположение придонесува и селскиот амбиент, се разбира. Месното население ќе ви го препорача и Zum See (се стигнува за четириесетина минути одење пеш, се наоѓа под Furi) и Stafelalp (на 2.200 м височина, во Schwarzsee) и Alphitta (на надморска висина од 2.222 м, во Riffelalp), за енергичните и Gandegghütte (со 135-годишна традиција, лоциран во Trockener Steg, на 3.030 м височина).

28 02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

Специјално приготвените јадења ќе ве воодушеват, независно дали ќе нарачате нешто со сушено месо, јагнешко или со Raclette du Valais чија ознака AOP (Appelation d’origine protégée) го гарантира потеклото на сирењето или пак ќе се одлучите за типично швајцарско фонду со три вида сирења, зошто да не. Во комбинација на добро вино, тамошно. Се карактеризира со висок, голем квалитет. Белото Fendant (бот. сплит во превод) е прикладно за фонду. Ако имате мерак за црвено, изберете меѓу Humagne Rouge, Pinot Noir и Syrah. Сите три се соодветни за со месо, сирење и така, без ништо.

Независно дали скијате или не, во Зермат никогаш нема да го имате непријатното чувство на здодевност. Доволно е само да се качите на планината, проодни се сите патеки, врвот на Klein Matterhorn ќе го освоите со жичарница. Видиковецот е на надморска висина од 3.840 м, заедно со ледената пештера ќе придонесе да се чувствувате пријатно. Во меѓувреме, додека спортски настроените уживаат во зимските спортови, можете да им се препуштете и на чарите во рестораните низ падините. Но и во гратчето, сигурно. Има секакви локали, за сечиј вкус. Приквечер придружете им се на скијачите во Papperla, сигурно ќе ви ги раскажат возбудливите доживувања во текот на денот. Пабот се наоѓа во самиот центар на гратчето, исто како и Elsie’s - омилениот бар меѓу повозрасните. Шампањот е задолжителен, со мала закуска. Пријатни дружби има и во бифеата на хотелите и во рестораните со престижната ѕвезда на „Мишелин“ - After Seven (Backstage Hotel), Capri (Mont Cervin Palace) и во клубовите каде што ноќната забава трае до изутрина. Но и на лизгалиштето во кое се организираат натпревари во карлинг. Zermatt Unplugged што годинава ќе се одржи од 8 до 12 април е одлична прилика за тоа. Ќе има дури 80 концерти. Без исклучок на театарот. Па дури и за време на патувањата со Glacier Express, доколку се решите на некое од нив. Ги поврзува Зермат и Сент Мориц, преку Андермат (Andermatt). Минува низ 291 мост и 91 тунел, за осум часа.

• Игор Ландсберг+

НИЗ ЕВРОПА ВОЗИ БЕЗ НЕРВОЗИ!

БЕСПЛАТНА ПОМОШ НА ПАТ ВО ЗЕМЈАТА И ВО ЕВРОПА ПОДАРОК ПАТНИЧКО ОСИГУРУВАЊЕ

www.amsm.mk

02/3181-108

02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

29

ГАСТРОНОМИЈА

ТИПИЧНО ШВАЈЦАРСКО ФОНДУ (традиционален рецепт) Главни состојки се трите вида сирења кои можат да се најдат и тука, во добро снабдените продавници. Начинот на приготвувањето е многу лесен, дури не ви треба ни апарат - пламеник. Доволен е само метален сад, обичен.

Сосотојки: • 1½ шолја изрендано сирење „гријер“ (180 г) • 1½ шолја изрендано сирење „ементалер“ (180 г) • ½ шолја изрендано сирење „апенцелер“ (60 г) • 2-3 лажици брашно (пченично) • 1 чешне лук (преполовено) • 1 чаша бело вино (суво) • 1 лажиче лимонов сок (исцеден) • малку „кирш“ - ракија од марела (опционално) • прстофат мускатно (морско) оревче • корка леб, исечена на коцки

НАЧИН НА ПРИГОТВУВАЊЕ: Прво измешајте ги трите вида сирења со брашното. Веднаш потоа, намачкајте го дното на тенџерето со двете половинки лук, ставете го виното во металниот сад и ринглата вклучете ја на средна температура. Оставете го да се загрее, не да зоврие. Додајте го лимоновиот сок, па ракијата од марела и на крајот, малку (шака) по малку (шака), смесата од трите вида сирења и брашното. Штом ставите малку (шака) од смесата, почекајте да зоврие - постојано мешајќи за да не загори. Повторувајте ја постапката додека не ја исипете целата смеса. Во меѓувреме, додајте ги зачините. Кога ќе биде готово, фондуто ставете го на пламеник, но и не мора (доколку немате). Послужете го со исечените корки леб, со туршија, пршута, помфрит... И бело вино. Швајцарците имаат обичај и да се забавуваат додека макаат во фондуто, ако се во друштво. Имено, тој/таа што ќе ја изгуби корката во сосот е обврзан/а да ја/го бакне сосетката/соседот на масата за јадење или, евентуално, да ги измие садовите.

30 02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

читаj, гледаj, слушаj...

„BRIDGET JONES: MAD ABOUT THE BOY“ (БРИЏИТ ЏОНС: ЛУДА ПО МОМЧЕТО)

„CANDLELIGHT CLASSICS“ (CLASSICAL MUSIC FOR ROMANTIC DINNER) „ВОДИЧ ЗА ОСЛОБОДУВАЊЕ ОД ТАГА “ БИЛЈАНА ПЕШЕВА

К

аде што е тагата - таму е и силата! Тагата е истовремено празнина и можност - таа може да нè потисне или да нè поттикне на раст. Сè зависи од тоа како ќе ù пристапиме“, Билјана Пешева. Книгата „Водич за ослободување од тага Холистички алатки за враќање на животната хармонија“ е уникатно дело кое на суптилен и практичен начин нуди поддршка за справување со емоционалната болка. Таа комбинира духовни и психолошки техники за ослободување од потиснатите чувства и враќање на внатрешниот мир. Во предговорот, новинарката и авторка Ана Василевска пишува: „Живееме во едно стресно време кога болката сè помалку е физичка состојба, а тагата станува дел од нашето секојдневие. Книгава е изненадувачко четиво за тоа што е тагата, како да ја преживееме и надживееме, што таа ни одзема, а што ни дава“. Книгата е практичен водич со вежби за свесност, техники за дишење и совети за подобрување на менталното здравје. Таа е создадена за сите кои се соочуваат со загуба или стрес, но и за оние кои сакаат да ја пронајдат својата внатрешна хармонија. •

дали го прославувате Свети Нне езависно Трифун или Свети Валентин, зошто да и заедно, секогаш имајте ја предвид и

цврстата поврзаност на музиката со виното и љубовта, која во голема мера се однесува на романтиката, вклучувајќи ја и романтичната вечера. Нема сомневање дека „тројството“ (музиката, виното и љубовта) е толку возвишено, благородно што во комбинација доста често го побудува чувството на задоволство, среќа. Candlelight Classics е сет - комплет од 10 цедеа, кој може да се нарача и онлајн. Се разбира, во исто време би можел да ви послужи и како инспирација за избор на музиката во соодветство со виното. И со љубовта, секако. Без дилема, класиката е идеална за романтична вечера со свеќи. Проникнати од љубовни чувства веројатно биле и композиторите кога ги создавале музичките дела. Пријатните звуци на Air од Johann Sebastian Bach, Adagio Sostenuto од Ludwig van Beethoven, Andante од Felix Mendelssohn, Piano Sonata in C-Sharp Minor, K. 247 од Domenico Scarlatti, Romance: Andante од Wolfgang Amadeus Mozart, Berceuse in D-Sharp Minor, Op. 57 од Frédéric Chopin..., со голема сигурност ќе придонесат за убав помин. •

а Денот на вљубените, Universal Pictures Зширум и StudioCanal се обврзаа во киносалите Америка, Британија и Франција да го

дистрибуираат четвртото продолжение на филмот „Бриџит Џонс“, овој пат насловено „Луда по момчето“. Ветија дека ќе може да се гледа и онлајн. Романтичната комедија се базира на истоимената книга од 2013-та на Helen Fielding, снимена по нејзино и сценарио на Dan Mazer и Abi Morgan. Главната личност во филмот живее како вдовица и самохран родител, со помош на потесната фамилија, пријателите и поранешниот љубовник Даниел - целосно посветена на работата и на апликациите, во меѓувреме. Притоа ù се додворува младиот наставник, учител по природни науки, но сепак... Инаку, автор на музичкото дело во позадината е врвниот пијанист Dustin O’Halloran. •

Жанр: романтична комедија Актери: Renée Zellweger, Hugh Grant,

Emma Thompson, Chiwetel Ejiofor, Leo Woodall, Colin Firth, Gemma Jones, Isla Fisher… Режија: Michael Morris

02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

31

| HI TECH

Технологија

СУПЕРИОРНИТЕ ИЗУМИ СЕ „ПОДЗАБОРАВЕНИ“ ВРВНИ ЛЕТАЛА, ПЛОВИЛА, АВТОМОБИЛИ, ПОГОНСКИ ЕДИНИЦИ И ШТО УШТЕ НЕ, НО ГОЛЕМ ДЕЛ ОД НИВ СЕ ТРГНАТИ НА СТРАНА. ЗОШТО Е ТОА ТАКА?

К

ако велат старите, однoсно латинската поговорка, „повторувањето е мајка на знаењето“. Овој пат во рубриката за високата технологија ќе повториме неколку теми, стари, но и денес многу актуелни. Многупати луѓето измислиле и направиле брилијантни нешта, но светот ги отфрлил. За почеток ќе го спомнеме неповторливиот двотактен турбо дизел мотор направен од Даихатсу, претставен во 1990 г. на Салонот за автомобили во Франкфурт. Совршен дизел мотор со пет пати помалку вибрации од кој било ото или дизел мотор - „комон реил“ систем за вбризгување, променливо отворање и затворање на четирите вентили по цилиндар и турбо полнач, исто така, со променлива динамика. Троши само 3,0 л нафта на 100 км.

987 ссм („е 202“), убедливо најчист мотор со внатрешно согорување. До ден-денешен светот нема направено почист и помирен мотор, но во меѓувреме моторот е сосема заборавен. Зошто? Михаел и Георг Цохе пред околу 30 год. конструираат три радијални двотактни дизел мотори наменети за мали авиони, од ултра лесните до тие од класата ГА (генерална авијација - злин, пајпер, цесна, цирус и др.). За нивните мотори добиваат прва награда на конкурс организиран од тутунската компанија Филип Морис. Три мотори со два (1.330 ссм), четири (2.660 ссм) и осум цилиндри (5.330 ссм) поставени ѕвездесто. За тој со четири велат дека е фантастично мирен со речиси никакви вибрации, а за тој со осум цилиндри велат како да „плови по масло“. Трошат пет видови дизел гориво и истите можат да се најдат насекаде во светот, а „ав - гас“ не ќе можете да го најдете насекаде да биде перфектно чист. Убедливо најштедливи и најтивки мотори за лесна авијација. Последен пат кога одговорните од Цохе се огласија беше во 2019 год. со следнава изјава „Бидете трпеливи, работиме напорно на проектот цохе аеро дизел“. Сега е 2025 год. а од „цохе аеро дизел“ ни трага ни глас (www.zoche.de). Некаде под швајцарскиот алпски венец, група ентузијасти прават

32 02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

Пловилото „соларимпакт кат 80“

мал авион и го нарекуваат „смартфиш“, односно „хифиш (хидроген фиш)“. Неговиот облик многу потсетува на рибата раја. Макетата е тестирана безброј пати и убедливата конструкција никој досега не ја оспорил. Според изјавите од одговорните, моделот во размер 1 : 1 може да лета со брзини како патничките авиони (800 - 900 км/ч), но да троши гориво како лимузина, а може да користи и водород како погонско гориво. Планот е авионот да има најмалку две седишта, а најмногу од шест до осум. Поседува совршена аеродинамика и врвни летачки особини, но планот никако да се оствари. Зошто? „Солар импакт кат 80“ (2021 г.) - тоа е пловило кое ја користи сончевата светлина да произведе „струја“ за задвижување на електричниот мотор. Луксузна јахта, долга 24 м, а конструкторите велат дека речиси целосно може да го покрие патувањето со помош на сончевата светлина. Тоа не е шала, 18 тонска јахта да може да плови со помош на сонцето со брзина од 9,0 км/ч (5,0 јазли), додека крајната брзина е 22 јазли. Со брзина од 18 до 20 јазли, јахта може да плови 10 часа. Ако плови со 10 км/ч, тогаш нема потреба од вклучување на помошните мотори (генератори) за дополнителна електрична енергија. И сега зошто светов чека, што не ги направи останатите јахти на сличен погон? Од Охрид до Свети Наум за помалку од три часа и тоа без бучава, само зуење како од детска играчка. Ако на светов му беше до спасување на животната средина од зага-

Авионот наречен „смартфиш“ („хифиш“)

„Даихатсу е 202“ убедливо најдобриот дизел мотор

дување, поточно загадувањето на воздухот, зошто производителите на автомобили не ги направат сите мотори на природен гас? Зошто фабриките, термоцентралите и сличните на нив сè уште користат разни течни и тврди горива...? А Хенри Форд со своето електрично возило изминал 1.600 км (30 км/ч) со едно полнење на батеријата и тоа пред повеќе од 100 години, а денес не можат да направат таква батерија. Зошто пред 100 години можеле, а денес не?

• Жарко Атанасоски

02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

33

| ИСТОРИЈА

100 години Крајслер

НАЈМЛАД, НАЈМАЛ, НО НАЈИТАР

Автомобил на годината за 1979 - „симка крајслер хоризон“

РЕЧИСИ СИТЕ ПРОИЗВОДИТЕЛИ УЧЕСТВУВААТ НА ТРКИ СО ШТО ПРИДОНЕСУВААТ ВО ПРОДАЖБАТА НА НИВНИТЕ АВТОМОБИЛИ, НО КРАЈСЛЕР ИМАШЕ СОСЕМА ПОИНАКВА СТРАТЕГИЈА И ТОА ГО ПРАВЕШЕ МНОГУ УМЕРЕНО.

К

рајслер, еден од трите најголеми американски производители на автомобили, слави 100 години постоење. Исклучително значајно е еден век да се произведуваат автомобили и да се опстојува меѓу двата гиганта, Форд и Генерал Моторс. На нашиот континент оваа марка автомобили е релативно непозната. Се знае по тоа што купи неколку француски производители на автомобили во доцните шеесетти и на почетокот на 70-тите години на минатиот век. Тогаш Крајслер, на чело со менаџерот Ли Ајакока, патем речено најскапо платен на планетава, произведе компактна комби лимузина, проект наречен „автомобил за цел свет“. Во Европа беше именуван „симка крајслер хоризон“ и во 1979 година ја освои титулата Автомобил на годината, но остана марка што е помалку позната од другите. Приказната за Крајслер и неговите 100 години започна во 1925 година кога Волтер Крајслер ја основал компанијата Крајслер

34 02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

на темелите на тогашниот производител Максвел, компанија во криза и долгови. Својот прв автомобил „крајслер сикс“, заведен и како „крајслер 70“, го направил во 1924 година. „Сикс“ е поради моторот со шест цилиндри. Уште од детството Волтер Крајслер се интересирал за механиката, локомотивите, железничкиот превоз. Татко му бил машински конструктор, работел во американската железница и бил познат како врвен познавач на механиката на локомотивите. Но по желба на родителите Волтер посетувал часови по пијано и кларинет. Но, машинството многу го привлекувало и наместо да се дошколува, тој на 17 години почнал да работи како механичар во Канзас. Поради работата често се селел, но го влечело родното место, па работел и за помалку пари само за да биде дома. Во ова големо влијание имала Дела Форкер, во која се вљубил уште од школските денови, која како сопруга му била главен поттик и поддржувач на сите негови напори и планови. Бидејќи умеел како возрасните и искусните да дава совети го добил прекарот „стариот човек (олд мен)“, иако бил најмлад. Бил познат и по врвните организациски способности, но и по намалувањето на трошоците при работа, се грижел за компанијата и вработените и дошол до високо работно место. Во тоа време работел во Чикаго и еден ден отишол на изложба на автомобили. Се воодушевил од автомобилот „локомобил“ и решил да го купи. Неговата цена била 5.000 долари, а Волтер имал само 1.400. Зел кредит и автомобилот го донел до дома на коњска запрега затоа што сè уште не знаел да вози. Но наместо да учи да вози, тој го расклопил автомобилот до најмал дел затоа што го интересирало како е направен и повторно го сос-

ИСТОРИЈА |

тавил. Велат дека најмалку 40 пати го расклопил и составил својот прв автомобил. Тогаш ја согледал иднината на автомобилите како превозно средство и конкурент на железницата. Почнал да размислува да најде работа во автомобилската индустрија и дошол до Генерал Моторс (ГМ). Неговата способност од друг агол да ги гледа работите и да ги организира на свој начин брзо била забележана од шефовите и од основачот на ГМ, Вилијам Дурант. Во една пригода сопственикот отишол во одделот каде што работел Крајслер и по краток разговор го поканил на деловен ручек со неколку познати менаџери и сопственици на компании од автомобилскиот свет. Оттогаш В. Крајслер и В. Дурант станале пријатели и во 1916 година добил предлог да го преземе Бјуик. Крајслер прифатил, но под услов неговиот збор да биде последен. В. Дурант се согласил и набрзо Бјуик работел со најмалку потрошени пари, а најмногу продадени автомобили во споредба со другите марки во компанијата. Малку подоцна, Дурант сакал да гради фабрика за шасии за „бјуик“, но Крајслер не согласувал со тоа бидејќи по пониска цена ги набавувал од браќата Доџ. Сепак, изгардабата на фабриката започнала, а Крајслер не можејќи да ја прифати економската нелогичност, го напуштил ГМ иако заработувал милионски суми.

Волтер Крајслер до првиот автомобил „крајслер сикс“

Следна станица му бил производителот Вилис, кој за време на Втората светска војна го произведе познатото мало теренско возило „вилис“ за потребите на армијата. Крајслер се обидел да го подигне овој производител, но поради многуте долгови успеал само делумно да ја подобри состојбата. Потоа со сопствениците на Максвел договорил соработка како спасувач на фабриката. Тогаш заедно со тројца конструктори -Фред Зедер, Карл Брир и Оувен Скелтон, попознати во јавноста како „тројцата мускетар (во тоа време најдобри), почнал со конструирање автомобил според негов план. Во 1924 година бил претставен автомобилот „крајслер сикс“, прв автомобил со хидраулични сопирачки на сите тркала, со филтер за масло и воздух, прв со мерачи за температура на моторот и на количината моторно масло. По една година компанијата и фабриката Максвел биле преименувани во Крајслери и тогаш почнува приказната. По само две години Крајслер произвел дури 182.000 автомобили, а во 1928 година ја претставил новата марка Плимут чии автомобили биле достапни за скромни пари, сегмент во кој доминирале Шевролет и Форд. Таа година Доџ влегол под капата на Крајслер. Уште тогаш рекламирањето било на највисоко ниво. Во тоа време биле создадени принципите на врвниот маркетинг за автомобилите што се применуваат и денес. На пример, Плимут возела и најпознатата жена пилот Емилија Ерхарт, која го прелета Атлантикот. Во 1928 година ја купил и марката Де Сото,

основана во 1912 година од Л. М. Филд и браќата Хејс и Глен Фрај. Тогаш почнал да ја гради Крајслеровата зграда (319 м) во Њујорк, која денес претставува еден од неколкуте симболи на градот и објект што го посетуваат туристите. Во 1937 година Крајслер произвел еден милион возила, со што се искачил на второ место во САД зад ГМ со 1,8 милиони автомобили, но пред Форд. Од 1925 до 1937 година Волтер Крајслер успеал да ја формира големата тројка што и денес опстанува, ГМ, Форд и Крајслер. Волтер Крајслер престанал да ја води компанијата во периодот од 1935 до 1937 година и бил само член на нејзиното највисоко тело. Невообичаено, но ниедно од неговите четири деца не покажало интерес за автомобилската индустрија и водење на семејната компанија. Големиот љубител на автомобилите Волтер Крајслер починал во 1940 година. По војната компанијата продолжила да работи и да постигнува успеси, но не како во времето кога ја водел Волтер. Настапиле двете светски нафтени кризи, а американските автомобили не биле познати по штедливи мотори. Крајслер направил обид за пробив на европскиот пазар и купил неколку француски марки. Иако во 1979 година произвел автомобил што ја доби титула Автомобил на годината, тоа не му помогнало на Крајслер да застане на здрави нозе. И покрај големината Крајслер не успеа да се наметне на евроазискиот автомобилски пазар. Дајмлер-Бенц ја насети големината на Крајслер и во 1998 година стана дел од германската компанија, односно компанијата беше наречена Дајмлер Крајслер. Здружувањето со купување на дел од акциите не даде резултати. Потоа Фиат се здружи со Крајслер и ја основаа компанијата „Фиат Крајслер“. Денес Крајслер е дел од групацијата Стелантис во која се марките: ПСА, Цитроен, ДС, Фиат, Опел, Џип, Доџ, Абарт, Алфа Ромео, Ланча, Масерати, Рам и Воксал. Групацијава е четврта светска велесила во автоиндустријата. Но нивната продажба се намалува. Ланча, Доџ и Алфа Ромео треба допрва да докажат дека умеат да го оправдаат постоењето, а Масерати од средно стабилна марка последниве две-три години бележи постојан пад во продажбата. И Крајслер на својот континент не е во подобра ситуација. Најпродавано возило од Крајслер е пикап Рам со 444.926 примероци во 2023 година - прв е „форд ф -150“, а втор „шевролет силверадо“. Првите три места се за возилата од класата пикап (но ги нема лимузините).

Доџ челинџер, 1970

Крајслер тц масерати, 1989

Крајслер фивт авенју, 1980

Крајслер 200, 2014

Неизвесна е иднината на марката создадена од брилијантниот стопанственик Волтер П. Крајслер. Засега нема најави за стратегии за производството и продажбата. Индустријата на четири тркала се насочи кон електрифицирањето. Со исти проблеми се соочува целата светска автомобилска индустрија. • Жарко Атанасоски

02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

35

| СПОРТ

Светско првенство во Формула Е

НЕТИПИЧНО ТИПИЧЕН ПОЧЕТОК НА СЕЗОНАТА КОГА БИ ГИ АНАЛИЗИРАЛЕ САМО ПОЧЕТНИТЕ ТРКИ НА ФОРМУЛА Е НАСПРОТИ КОНЕЧНИТЕ РЕЗУЛТАТИ НА КРАЈОТ ОД СЕЗОНАТА, БИ ЗАКЛУЧИЛЕ ДЕКА ШАМПИОНСКИТЕ ТИМОВИ УШТЕ НА ПРВИТЕ ТРКИ СЕ ИДЕНТИФИКУВААТ ПРЕКУ ПОЛ ПОЗИЦИИ И ПОБЕДИ.

Д

енот по утрото се познава, гласи старата народна мудрост, каде што „финишот“ баш и не е земен предвид. Обратно, во автомобилскиот спорт, шампионите се познати на крајот откако ќе поминат сите искушенија и осцилации во текот на една тркачка сезона. Минатата година Паскал Верлен стана шампион и славеше на првата трка во Мексико, а набрзо потоа и на една од следните во Сао Паоло. Пред него, Џејк Денис кој, исто така, ја користеше машинеријата на Порше со победа ја започна сезоната во 2022 година, а пред нив ќе остане запаметена доминацијата на Мерцедес со Стофел Вандорн и Ник де Вријс. За разлика од претходно, оваа сезона стартуваше од Сао Паоло, со првата рунда возена уште во декември, а потоа карванот ќе оди на локациите што минативе години имаа чест „да ја кренат завесата“, односно Мексико Сити и Ријад (Дирија). И како за почеток, ете ти „ребус“: пол позицијата ја освои Паскал Верлен со Порше, додека победата му припадна на Мич Еванс од Јагуар, обајцата врвни возачи со победничко педигре докажано минативе сезони. Како „капак на сè“ е фактот дека и трет возач полагаше право на победа во трката, која беше одбележана со инцидент во финишот кога Ник Касиди беше удрен одзади, па го удри Верлен, чиј болид драматично се преврти.

- Болно е чувството кога и да видите еден болид што се превртува наопаку, па драго ми е што Паскал е добар. Јас не чувствувам дека удрив некој, имав два болиди зад мене кои ме ставија во сендвич со оној напред. Не знам што можев да направам таму.

36 02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

Во финишот на трката имавме проблем со енергијата, би рекол дека нешто беше погрешно во нашиот софтвер за последните неколку круга. Не знам како се случи тоа, но потребно беше да направиме голем зафат, но потоа бев надвор од трката поради други причини,- објасни Ник Касиди.

- Заштитниот ореол беше откорнат од шасијата, но другата штета не беше толку голема. Мислам дека немаше друго место на болидот што беше повлијаено. Сепак грижата за безбедноста ќе беше повисока доколку во следен случај не би било докажано дека 100% е океј. Силата на ударот беше околу 20 G, но сè беше наопаку и многу различни сили беа присутни на шасијата. Единствено загрижувачко нешто е што почувствував удар со главата во ѕидот, а како што објаснив заштитниот ореол беше оштетен. Цело време бев свесен, но неколку дена подоцна се мачев со главоболки. Кога се вратив дома повторно отидов во болница бидејќи главоболката беше голема, - изјави актуелниот шампион Верлен. Победата му припадна на Мич Еванс кој стартуваше од последниот ред, но континуирано напредуваше во текот на трката. За да стигне до првото место на пиедесталот, возачот на Јагуар имаше олеснета задача откако беше казнет Оливер Роуланд со Нисан, кој водеше од 17 до 34 круг во трката.

- Понекогаш е тешко да се прифати. Бевме во добра форма, имавме ефикасност, бевме брзи. Навистина сум разочаран. Да бидам комплетно искрен, имаше повеќе од еден проблем со којшто се справував, а причината зошто имав три и пол секунди разлика пред казната е поради друг проблем. Не е исто со она што лани го видовме во Мизано, но сепак е слично. Без тој проблем ќе се борев за победа. Потоа бев казнет, паднав на осмо место, но по вториот прекин сè беше неутрализирано и морав да се задоволам со пониска позиција. При првиот прекин јас бев на второто место и бев еден од најдобрите на патеката со добро ниво на енергија. Но, тие 4-5 круга пред вториот прекин, навистина ме зафркнаа,- објасни Роуланд.

СПОРТ |

Во такви услови, зад Мич Еванс се најдоа Антонио Феликс да Коста и двајцата возачи на Мекларен, Тејлор Барнард и Сем Бирд. По паузата за Божиќните празници и Нова година, сезоната продолжи со трката во Мексико Сити, која претендираше да биде филтер за очекувањата од 2025 година, по „нецелосната слика“ која можеше да се добие од првата трка во Бразил. Но, повторно, тешко кој би се осмелил од резултатите да извлече сигурен заклучок. Верлен и тимскиот колега од Порше – Антонио Феликс да Коста го „окупираа“ првиот стартен ред, додека зад нив се најдоа четири големи имиња: Верње, Роуланд, Еванс, Гунтер и екс-шампионот Денис. Трката започна со овој редослед, при што возачите на Порше водеа во 26 од вкупно 36 кругови, но Оливер Роуланд овој пат ги дочека „своите пет минути“ и по второто излегување на возилото за безбедност успеа во еден круг да ги престигне ривалите при рестарт.

- Мислев дека ќе имаме „еден-два“ победа, но тогаш беше аплицирано возилото за безбедност и трката доби поинаков тек. Ќе мора да ја погледнам снимката за да разберам. Можеби Оливер Роуланд ќе имаше енергија и во регуларни околности да направи преврат, но тоа никогаш нема да го дознаеме. Сепак, успеа да ни ја расипе забавата,- рече Антонио Феликс да Коста.

- Точно е дека второто излегување на возилото за безбедност беше среќен момент за мене, но истовремено треба да се знае дека тогаш изгубив и речиси шест минути од моето време за напад со активиран мод за атак. Доколку немаше возило за безбедност и само ги престигнев, не знам дали ќе имав доволно енергија на крајот за да се одбранам од нив. Мислам дека некаде по 10 круг од трката немав добра ефикасност. Ги немам конкретните бројки пред мене, но ми се чини дека ќе требаше да им го препуштам првото место. Овој пат бевме на добра позиција и успеавме да ги собереме сите делови од сложувалката,- искрено изјави Роуланд. Со двете втори места освоени досега, Португалецот е на чело на генералниот пласман со 37 бода, додека Роуланд и Еванс имаат по 25, а Верлен е зад нив со 21 поен.

Календар за Сезона 11 – 2024/25 Трка 01 - 07.12

ГН Бразил, Сао Паоло

Трка 02 - 11.01

ГН Мексико, Мексико Сити

Трка 03 - 14.02

Саудиска Арабија, Дирија

Трка 04 - 15.02

ГН Саудиска Арабија, Дирија

Трка 05 – 12.04

ГН Мајами, Мајами

Трка 06 – 03.05

ГН Монако, Монте Карло

Трка 07 – 04.05

ГН Монако, Монте Карло

Трка 08 – 17.05

ГН Јапонија, Токио

Трка 09 – 18.05

ГН Јапонија, Токио

Трка 10 – 31.05

ГН Кина, Шангај

Трка 11 – 01.06

ГН Кина, Шангај

Трка 12 – 21.06

ГН Индонезија, Џакарта

Трка 13 – 12.07

ГН Германија, Берлин

Трка 14 – 13.07

ГН Германија, Берлин

Трка 15 – 26.07

ГН Велика Британија, Лондон

Трка 16 – 27.07

ГН Велика Британија, Лондон

Следува гран при викендот во Саудиска Арабија, каде што наjголема новост е дека нема да се вози на патеката Дирија, североисточно од Ријад, како што беше случај минативе години, туку на патеката позната од Формула 1 во Џеда.

• Александар Табаковски

02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

37

| СПОРТ

Светско првенство во Формула 1

ЗАТИШЈЕ ПРЕД БУРА? КАКО ПО НЕПИШАНО ПРАВИЛО, КОГА ВО ФОРМУЛА 1 СЕ СЛУЧУВААТ ПРОМЕНИ ВО ПРАВИЛАТА, СЕ МЕНУВААТ И ЕКИПИТЕ ШТО ДОТОГАШ ДОМИНИРАЛЕ.

Н

ајавените правила за 2026 година беа објавени на крајот од минатата сезона, таман за да направат „недоумица“ во главите на инженерите: дали да се подготвуваат за 2025 година или да ја прежалат и да се фокусираат на онаа што следува потоа? Треба да се потсетиме дека со менувањето на сетот правила често доаѓа до промени во Формула 1, па така на пример, во 1998 Мекларен Мерцедес го презема приматот од Вилијамс Рено откако беа сменети правилата за аеродинамиката, за потоа Ферари да преземе во сезоните кога беа дозволени повеќе производители на гуми, а Рено да се врати во игра со намалување на зафатнината на моторот во 2005 година, а Мерцедес да почне своја доминација откако турбо-моторите повторно беа дозволени од 2014 година. Од 2005 до 2025, кога беше основан Ред Бул, овој тим континуирано растеше и го бараше своето место под сонцето предводен од Адријан Њуи, при што во два наврати имаа доминација со Фетел и Ферстапен кога успеваа да се престројат „во од“ и да ги свртат нештата во своја корист при помали промени. Овие две години ќе бидат критични и за нив, бидејќи најпрво го загубија Њуи (трансфер во Астон Мартин), а потоа ќе се обидат и сами да го произведуваат моторот за да не зависат од ниедна друга фабрика. Покрај ова, во 2025 година почнуваат и поместувањата на возачкиот пазар, при што наместо предвиденото пензионирање Луис Хамилтон премина во Ферари, враќајќи ја старата традиција дека во тимот од Маранело има место само за возачи кои освоиле шампионски титули. Се очекува 2025 година да биде и последна за Фернандо Алонсо, додека помладата генерација возачи е на потег да избира каде ќе ја продолжат кариерата, а во случајот на Ферстапен дури и се спомнува прашањето дали воопшто ќе сака да продолжи, имајќи предвид дека објави дека ќе стане татко. Во врска со календарот, по неколку години „реструктуирање“ откако прекуокеанските трки отсуствуваа за време на пандемијата, како и исклучувањето на некои поради војната во Украина, оваа 2025 година нема да има ниту една нова трка, а се планираат вкуп-

38 02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

Ф1 КАЛЕНДАР ВО 20205 ГОДИНА 16.03

ГН Австралија, Мелбурн

23.03

ГН Кина, Шангај

06.04

ГН Јапонија, Сузука

13.04

ГН Бахреин, Сакир

20.04

ГН Саудиска Арабија, Џеда

04.05

ГН Мајами, Мајами

18.05

ГН Емилија Ромања, Имола

25.05

ГН Монако, Монте Карло

01.06

ГН Шпанија, Барселона

15.06

ГН Канада, Монтреал

29.06

ГН Австрија, Шпилберг

06.07

ГН Велика Британија, Силверстоун

27.07

ГН Белгија, Спа Франкоршамп

03.08

ГН Унгарија, Будимпешта

31.08

ГН Холандија, Зандворт

07.09

ГН Италија, Монца

21.09

ГН Азербејџан, Баку

05.10

ГН Сингапур, Марина Беј

19.10

ГН САД, Тексас

26.10

ГН Мексико, Мексико Сити

09.11

ГН Бразил, Интерлагос

22.11

ГН Лас Вегас, Лас Вегас

30.11

ГН Катар, Лосаил

07.12

ГН АбуДаби, Абу Даби

но 24 гран при викенди. Реинсталираните класици како Зандворт и Имола, надополнети со новите хит трки во Мајами, Лас Вегас и Катар го проширија календарот кој претходно ги востанови и Тексас и Мексико како свои редовни станици. Промени ќе има по 2025 година, трката за титулата ќе ги фаворизира оние што на дилемата загатната од почетокот на текстот ќе одговорот со фокус кон тековните обврски. • Александар Табаковски

СПОРТ |

Светско првенство во Мото ГП

РАСПЛЕТ ВО НАЈАВА МИНАТИТЕ ДВЕ ГОДИНИ ИМАШЕ ОДЛУКИ КОИ ВЛИЈАЕЈА НА ОНА ШТО НÈ ОЧЕКУВА ВО 2025, А ЕДНА ОД НИВ БЕШЕ И ОНАА НА ТИМОТ НА ДУКАТИ ДА НЕ МУ ДАДЕ СЕДИШТЕ НА ХОРХЕ МАРТИН ВО НИВНИОТ ФАБРИЧКИ ТИМ, ПА СЕГА ОСТАНАА БЕЗ „БРОЈОТ 1“.

О

ткако неколку сезони по ред Дукати се наметна како прв тим во мотоциклистичката елита, досегашниот шампион Ф. Бањаја беше детрониран од ривалот кој и минатите години му задаваше најмногу проблеми. Хорхе Мартин е првиот возач во „новата ера“ (откако зафатнината на моторите во „кралската класа“ беше подигната од 500 на 1.000 сантиметри кубни) што стигна до шампионскиот трон со независен тим, поточно екипа без фабричка поддршка, често именувана и како „сателитска“. Во меѓувреме, Дукати беше исправен пред предизвикот за избор на возачи на средина од сезоната во 2024 година, кога реши дека треба да го смени Енија Бастијанини. Италијанецот пред две години доби предност пред Хорхе Мартин при релативно изедначени резултати, но од тој трансфер неговата кариера имаше надолна линија, првенствено поради повреди. Иако сите очекувања беа дека Хорхе Мартин ќе го добие седиштето, одлуката на поранешниот шампион Марк Маркез да не прифати седиште во сателитски тим, го премисли Дукати, па го ангажираа другиот Шпанец, форсирајќи ја логиката дека „подобро е да го немаш за непријател“. Априлија го искористи моментот и му понуди на Хорхе Мартин седиште во нивниот фабрички тим, а на крајот на годината тој им го донесе шампионскиот број 1 за 2025 година. Уште еден млад возач од „академијата“ на Валентино Роси, Марко Безеки, ќе му биде партнер во новата сезона, исто така оставајќи зад себе празно седиште во сателитскиот тим на Дукати. Но, тоа не е единствената загуба на италијанската фабрика, бидејќи загубија партнер и во екипата Прамак со која што Хорхе Мартин стигна до титулата. Имено, од оваа сезона наместо сателитски тим на Дукати, тие ќе бидат под закрила на Јамаха. Ова е особено важно бидејќи во моментов правилата за развој на погонските единици се „замрзнати“, а од 2027 година ќе бидат воведени нови правила и намалување на зафатнината од 1.000 на 850 сантиметри кубни. Претстојат сезони на развивање на тие нови агрегати, па добивање втор тим е најдоброто нешто што Јамаха можеше да го

Сезоната почнува на 2 март во со трката за Големата награда на Тајланд, а ќе заврши на 16 ноември со Големата награда на Валенсија.

КАЛЕНДАР НА МОТО ГП ЗА 2025 ГОДИНА 02.03

ГН Тајланд, Буринам

16.03

ГН Аргентин, Рио Хондо

30.03

ГН Америка, Тексас

13.04

ГН Катар, Лосаил

27.04

ГН Шпанија, Херез

11.05

ГН Франција, Ле Ман

25.05

ГН Британија, Силверстоун

08.06

ГН Арагон, Арагон

22.06

ГН Италија, Муџело

29.06

ГН Холандија, Асен

13.07

ГН Германија, Заксенринг

20.07

ГН Чешка, Брно

27.07

ГН Белгија, Спа Франкоршамп

17.08

ГН Австрија, Шпилберг

24.08

ГН Унгарија, Балатон Парк

07.09

ГН Каталонија, Барселона

14.09

ГН Сан Марино, Римини

28.09

ГН Јапонија, Мотеги

05.10

ГН Индонезија, Мандалика

19.10

ГН Австралија, Филип Ајленд

26.10

ГН Малезија, Сепанг

09.11

ГН Португалија, Алгарве

16.11

ГН Валенсија, Рикардо Тормо

направи за себе, а бонус е тоа што го откина од главниот ривал. Ангажманот на искусниот Џек Милер покрај надежниот Мигел Оливеира прави сликата за овој потег да биде комплетна. Наспроти Хонда, која остана со Жоан Мир, Јохан Зарко и други помлади возачи, КТМ сериозно се подготвува. Покрај Бред Биндер и Педро Акоста во првиот тим, во втората сателитска екипа Теч 3 (поранешна на Јамаха), ги доведоа Маверик Вињалес и Енеа Бастијанини, двајца возачи од ривалски фабрички тимови. Со ова, тие се наметнуваат на краток рок како најголем ривал на Дукати, наспроти растечките апетити на Априлија со Хорхе Мартин.• Александар Табаковски

02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

39

| СПОРТ

WEC – Вовед во сезона 2025

БЛЕСКАВА Е ИДНИНАТА НА ТРКИТЕ НА ИЗДРЖЛИВОСТ НОВИ ИМИЊА, НОВИ ТИМОВИ, НОВИ АВТОМОБИЛИ Е СИЖЕТО ОД НАЈАВАТА НА СЕЗОНАТА 2025 ОД СВЕТСКИОТ ШАМПИОНАТ НА ТРКИ НА ИЗДРЖЛИВОСТ НА FIA, КОЈА ГОДИНАВА СЕ ОЧЕКУВА ДА БЛЕСНЕ УШТЕ ПОСЈАЈНО ЗАСЕНУВАЈЌИ ГО ДУРИ И МИНАТОГОДИШНИОТ РОЛЕРКОСТЕР.

П

онесен на крилјата од минатогодишната, извонредно возбудлива и до самиот крај неизвесна сезона, Светскиот шампионат на трки на издржливост на FIA, или FIA World Endurance Championship – WEC, се очекува и годинава да блесне во полн сјај. Регрупирање на класите, односно поставувањето на две здрави категории Hypercar и LMGT3, кое се случи минатата сезона се покажа како одличен потег и го подигна нивото на шампионатот. Затоа годинава останува истиот систем кој евидентно е дека привлече големо внимание, посебно за приватните тимови во послабата класа LMGT3. Отворањето на вратите за ваков тип на возила минатата сезона дополнително ја зголеми популарноста на шампионатот и привлече нови имиња кои одлучија да се борат на светската сцена на трки на издржливост. Нема двојби дека новините воведени минатата сезона која се сметаше за историска го поткрена нивото на ова глобално натпреварување и придонесе за зголемена популарност на трките на издржливост воопшто. Од тие причини нови марки кројат планови за сериозен настап во WEC во годините што доаѓаат.

40 02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

Еден таков сериозен глобален играч е Hyundai. Корејскиот производител годинава ќе ја мине во подготовки, а од в година ќе земе полно учество под името на својата луксузна марка Genesis и нејзиното „чичка“ ново спортско одделение Magma. Односно Hyundai Motorsport преку болидите на Genesis Magma Racing се подготвува да стане сериозен предизвикувач на веќе востановените играчи во шампионатот. Славните тркачки имиња Lamborghini и Isotta Fraschini кои се појавија на стартот од минатата сезона си заминуваат од шампионатот. Се чини дека легендарните марки не најдоа соодветен одговор за силната конкуренција, и ја загубија поддршката од тимовите кои ја водеа нивната спортска програма, и во класата Hypercar, и во класата LMGT3 и затоа одлучија да стават крај на своите тркачки програми. Меѓутоа нивното заминување не треба да се разбере трагично, бидејќи се отворија вратите за нови предизвикувачи. Тимот на Iron Lynx кој ја водеше тркачката програма на Lamborghini и во класата Hypercar, и во класата LMGT3, одлучи годинава да се преориентира само на послабата класа. Италијанскиот тим Iron Lynx годинава ќе се натпреварува со пар од долго очекуваните тркачи Mercedes-AMG LMGT3. Женскиот тим Iron Dames – Железни Дами од класата LMGT3, исто така одлучи да го напушти Lamborghini и да се врати на својот стар партнер Porsche со кого има запишано големи успеси.

СПОРТ |

Литванско-германскиот тим Manthey Purerxcing кој ја однесе титулата во класата LMGT3 годинава ќе изостане од шампионатот. Ќе изостане и вицешампионскиот австралиско-германски тим Manthey EMA. Место нив, германскиот тркачкиот тим Manthey кој е полноправен тркачки партнер на Porsche, се одлучи годинава да го поддржи тимот на Iron Dames и тимот на фармацевтскиот гигант 1st Phorm, кој ќе се натпреварува под името Manthey 1st Phorm. Подеднакво голема новина во класата LMGT3 е и повлекувањето на тимот D`Station Racing поддржан од Aston Martin. Неговите должности како официјален тркачки партнер на Aston Martin ќе ги преземе тимот Racing Spirit of Léman. Францускиот тим ќе настапи заедно со американскиот тим Herath of Racing, кој лани

Mестото на Lamborghini и на Isotta Fraschini во класата Hypercar ќе го пополни Aston Martin со неговиoт долго најавуван и со нетрпение очекуван модел Valkyrie. Тимот на Aston Martin The Heart of Racing ќе настапува со два автомобили и се очекува од старт да биде силен конкурент и да им фрли предизвикувачка ракавица в лице, и на Toyota, и на Porsche. Интересно, Aston Martin Valkyrie е единствениот автомобил во оваа класа кој ќе настапува без хибриден погон. Имено тој се потпира само на бруталната моќност на 6,5 литарски атмосферски V12 кој е дело на чудотворците од Cosworth. Шампионот меѓу тимовите, тимот на Hertz Team Jota, кој минатата година во соработка со Porsche успеа да ја освои титулата годинава презема нов предизвик. Британскиот специјалист за мотоспорт одлучи да ја прекрати соработката со Porschе и да го здружи силите со Cadillac. Американскиот автомобилски бисер се натпреваруваше под капа на сопствениот тркачки тим Cadillac Racing. Но, евидентно е дека на американскиот тим му недостасува нишка искуство потребна за влез во првиот тркачки ешалон. Затоа одлуката да се стане партнер со Jota кој во изминатите две децении секогаш е во врвот на трките на издржливост се чини и повеќе од исправна. За првпат Cadillac низ целата сезона ќе се натпреварува со два автомобили, односно станува збор за трета генерација на тркачот, Cadillac V-Series.R, од класата Hypercar.

02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

41

| СПОРТ

WEC – календар 2025 година Рунда

Трка

Класа LMGT3 – тимови

Патека

Место

Вовед во сезона Лосаил

Лосаил

Датум

Тим

Автомобил

Мотор

Број на автомобили

21 – 22 февруари

Racing Spirit of Leman

Aston Martin Vantage AMR GT3 Evo

Aston Martin M177 4.0 L Turbo V8

1

Vista AF Corse

Ferrari 296 GT3

Ferrari F163CE 3.0 L Turbo V6

2

Heart of Racing Team

Aston Martin Vantage AMR GT3 Evo

Aston Martin M177 4.0 L Turbo V8

1

Team WRT

BMW M4 GT3

BMW P58 3.0 L Turbo I6

1

1

1.812 km на Катар

2

6 часа на Имола

Имола

Имола

20 април

3

6 часа на СпаФранкоршамп

СпаФранкоршамп

Ставелот

10 мај

4

24 часа на Ле Ман

Сарт

Ле Ман

14 – 15 јуни

The Bend Team WRT

BMW M4 GT3

BMW P58 3.0 L Turbo I6

1

5

6 часа на Сао Паоло

Интерлагос

Сао Паоло

13 јули

United Autosports

McLaren 720S GT3 Evo

McLaren M840T 4.0 L Turbo V8

2

6

Лоун Стар Ле Ман

СОТА

Остин, Тексас

7 септември

Iron Lynx

Mercedes-AMG GT3 Evo

AMG 6.3 L V8

2

7

6 часа на Фуџи

Фуџи Спидвеј

Ојама, Шизоука

28 септември

Iron Dames

Porsche 911 GT3 R (992)

Porsche M97/80 4.2 L Flat-6

1

8

8 часа на Бахреин

Бахреин

Сахир

8 ноември

Proton Competition

Ford Mustang GT3

Ford Coyote 5.4 L V8

2

Akkodis ASP Team

Lexus RC F GT3

Lexus 2UR-GSE 5.0 L V8

2

TF Sport

Chevrolet Corvette Z06 GT3.R

Chevrolet LT6.R 5.5 L V8

2

Manthey 1st Phorm

Porsche 911 GT3 R (992)

Porsche M97/80 4.2 L Flat-6

1

28 февруари

Класа Hypercar – тимови Тим

Автомобил

Мотор

Број на автомобили

Aston Martin THOR Team

Aston Martin Valkyrie

Cosworth 6.5 L V12 Naturally Aspirated

2

Porsche Penske Motorsport

Porsche 963

Porsche 9RD 4.6 L Turbo V8 Hybrid

2

Toyota Gazoo Racing

Toyota GR010 Hybrid

Toyota 3.5 L Turbo V6 Hybrid

2

Cadillac Hertz Team Jota

Cadillac V-Series.R

Cadillac LMC55R 5.5 L V8 Hybrid

2

BMW M Team WRT

BMW M Hybrid V8

BMW P66/3 4.0 L Turbo V8 Hybrid

2

Alpine Endurance Team

Alpine A424

Alpine 3.4 L Turbo V6 Hybrid

2

Ferrari AF Corse

Ferrari 499P

Ferrari F163 3.0 L Turbo V6 Hybrid

2

AF Corse

Ferrari 499P

Ferrari F163 3.0 L Turbo V6 Hybrid

1

Peugeot TotalEnergies

Peugeot 9X8

Peugeot X6H 2.6 L Turbo V6 Hybrid

2

Proton Competition

Porsche 963

Porsche 9RD 4.6 L Turbo V8 Hybrid

1

42 02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

успеа да го доведе тркачот на Aston Martin, Vantage AMR, до победа. Се очекува овие два тима, поддржани од Aston Martin, годинава да им ги заматат сметките и на Porsche, и на Ferrari, во класата LMGT3. Календарот во однос на минатата сезона не е сменет. Остануваат истите арени и редоследот на трките. Секако се менуваат само датумите. На воведот од сезоната 2025 на Светскиот шампионат на трки на издржливост на FIA, на 21 и 22 февруари на дефилето на патеката Лосаил – Катар ќе се појават 18 автомобили од класа Hypercar поддржани од 8 производители преку 10 тимови.

Porsche место минатогодишните 5 автомобили годинава ќе има само 3 распоредени низ два тима. Ferrari исто како и лани ќе има 3 автомобили распоредени низ два тима. Toyota, Aston Martin, Cadillac, BMW, Alpine и Peugeot во своите тимови ќе имаат по 2 автомобили. Класата LMGT3, исто така, ќе има 18 автомобили, но од 9 различни производители распоредени низ 12 тимови. Новина во оваа класа се тркачите на Mercedes-AMG. Интересно е што Mercedes им се враќа на трките на издржливост после отсуство од 26 години. • Љубомир Атанасовски

02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

43

Колумна своерачно

АЛЕКСАНДАР ТАБАКОВСКИ

НОВОГОДИШНИ ЖЕЛБИ ЖЕЛБИТЕ ОРБИТИРААТ ВО НЕКОЈА СВОЈА ГАЛАКСИЈА, НЕКОИ СЕ ОСТВАРУВААТ, А НЕКОИ - ГИ ОДЛАГАМЕ ЗА СЛЕДНА ПРИГОДА. ЕДЕН МЕСЕЦ ВЕЌЕ ПОМИНА, ШТО НАПРАВИВТЕ ВО НЕГО ЗА СВОИТЕ НОВОГОДИШНИ ЖЕЛБИ?

П

рославата на Новата година редовно е проследена со посакување желби, првенствено оние за добро здравје и мир меѓу луѓето, но не е мал бројот и на оние кои навистина си замислуваат желби што посакуваат да им се исполнат во текот на следните 365 дена, додека Планетата Земја го танцува својот „круг околу Сонцето“. Желбите орбитираат во некоја своја галаксија, некои се остваруваат, а некои ги одлагаме за следна пригода. Веројатно, на помладите не им е доволно разјаснето дека остварувањето е тесно поврзано со тоа да се потрудиш околу реализацијата, или барем да ги создадеш потребните услови за тоа. Не дека тоа е некаков вид на критика, повеќе би рекол констатација дека помладите имаат поголема имагинативна моќ од повозрасните, па замислуваат желби за кои апсолутно немаат поим како би можело да се случат, додека повозрасните повеќе се оптоваруваат со оној дел дека „ма нема шанси тоа да се случи“ и тука дискусијата за посакување отприлика е завршена. Јас не сакав „да бидам возрасен“ во оваа пригода и посакав преносите од Формула 1 и Мото ГП да се вратат на македонските телевизии, со македонски коментатори. Реалноста би ме прегазила „како шлепер“, затоа што бизнисот со спортските канали и собирање претплата е унапреден и веќе легализиран „колач“ од кој се гоштеваат овозможувачите на тие услуги. Најдобра шанса ни е ако сегашните сопственици на ТВ правата, „пуштат срце“ па се согласат да ни овозможат да слушаме македонски коментатори, во спротивно веќе многу се шансите мали да се најде македонска телевизија која ќе има капацитет да се бори на пазарот за ТВ права и да ги обезбеди ексклузивно за нашата територија. Во мојата околина слушнав и повеќе желби да се патува на некоја трка од Формула 1, да се гледа во живо спектаклот и по можност да се стигне до фотографија или автограм од некој омилен возач. Тоа се желби кои и јас сум ги имал како помлад и знам дека се лесно остварливи, но човек мора да се потруди – сами нема да паднат од небо. Првенствено, мора да се штеди бидејќи за разлика од порано, сега ваквите патувања се многу поскапи. Во средината на деведесеттите, патување до Будимпешта и назад со две три ноќевања се движеше од 100 до 200 тогашни марки, а влезниците беа од 20 марки до 100, барем оние за „стоење“, бидејќи трибините тогаш беа баснословно скапи.

44 02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

Триесет години подоцна, кога моите деца ги посакуваат овие желби, мене ми е мило на срцето, но знам дека денеска буџетот за такво нешто, особено ако е фамилијарно патување, ќе биде петпати повисок, што поради цените на горивата, патарините, влезниците и хотелите. Ако пред 30 години јас сум можел да си дозволам патување во вредност од 200 марки (денешни 100 евра), денеска без 200 евра по човек не е замисливо да се појде на пат (со автобус, преку туристичка агенција), но уште толку мора да се има в џеб за исхрана и нужни трошоци, а за цените на билетите – навистина немам коментар. Но, тоа не треба да биде пречка, затоа што нема подобар пример за истрајност и покажување на дело дека соништата се остваруваат ако навистина силно ги посакуваш и можеш да се посветиш на нивно остварување. Во мојот случај, се обидувам да ги упатам децата да размислуваат да одат сами, како туристи, без преголеми очекувања, но во исто време знам дека и во таа варијанта, но и во онаа другата каде што јас би требало да ги изненадам со таков гест, ми претстои период на штедење од барем година или две. Но, што да кажат македонските автомобилисти и оние кои сакаат да учествуваат во автомобилските трки на високо меѓународно ниво? Примерите на последните вакви обиди кои ги правеа Стефановски, Давидовски и Вуков е дека во прашање се буџети од стотици илјади евра годишно. Претпоставувам нивните желби се најтешки за остварување, заедно со оние кои посакуваат изградба на тркачка патека во Македонија – желба вредна повеќе милиони евра. Убаво ќе беше да имавме Дедо Мраз со ваква агенда, но реалноста е дека треба да се одважиме и да се обидеме самите. Примерите на сегашните наши претставници на меѓународната сцена покажаа дека и најтешките (за остварување) желби можат да се остварат и да имаат среќен завршеток. Некој ќе ги стегне забите, некој каишот, друг можеби ќе најде поддршка во стопанството, владата, итн. Еден месец веќе помина, што направивте во него за своите новогодишни желби? •

ТВОЈАТА ЧЛЕНСКА КАРТИЧКА СЕГА МОЖЕ ДА БИДЕ

Visa AMSM КРЕДИТНА КАРТИЧКА ЛЕНА СО НАМАЧНА МЕСЕ НА ЧЛЕНАРИ.2025 ДО 31.03

100 ден. за Classic картичка 200 ден. за Еurope Premium картичка

ФИНАНСИСКА СИГУРНОСТ

ПЛАЌАЊЕ НА РАТИ СО 0% КАМАТА

БЕСПЛАТНА ПОМОШ НА ПАТ

КОНТАКТ ЦЕНТАР 196

02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

45

ТЕХНИЧКИ ПРЕГЛЕД

ИЗВАДЕТЕ МЕЃУНАРОДНИ ДОКУМЕНТИ Меѓународна возачка дозвола ∙ Одобрение за управување со туѓо моторно возило Патничко осигурување ∙ Зелен картон ∙ АМСМ членски картички

02/3181-181 46 02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

www.amsm.mk

СПОРТ |

WRC – Рели Монте Карло

РЕКОРДНИ 10 ПОБЕДИ НА МОНТЕ КАРЛО СЕБАСТИЈАН ОЖИЕ СО ПОБЕДА ЈА ОТВОРИ СЕЗОНАТА ВО СВЕТСКИОТ ШАМПИОНАТ ВО РЕЛИ И ГО ЗГОЛЕМИ РЕКОРДОТ ПО БРОЈ НА ПОБЕДИ НА РЕЛИТО НА МОНТЕ КАРЛО. ПОБЕДУВАЈЌИ ДЕСЕТ ПАТИ ОЖИЕ Е НАЈУСПЕШНИОТ ВОЗАЧ ВО ИСТОРИЈАТА НА ОВА РЕЛИ ЛЕГЕНДАРНО КОЕ ДАТИРА ОД 1911 ГОДИНА.

С

езоната 2025 во Светскиот шампионат во рели почна онаму каде што заврши сезоната 2024, a која се покажа како исклучително возбудлива и исклучително драматична. Борбата за превласт во шампионатот траеше низ цела сезона, буквално до последното рели, последниот ден, последниот брзински испит. Тимовите и екипажите ја покажаа големината на Светскиот шампионат во рели, а неговата популарност почна да привлекува сè повеќе интерес, па оттука, сè повеќе држави се активираат во обид да станат домаќини на настан од Светскиот шампионат.

14 НАСТАНИ НА 4 КОНТИНЕНТИ Имено, годинава, место 13 ќе имаме 14 настани распространети низ четири континенти. Носителот на комерцијалните права на Светскиот шампионат во рели, германската компанија WRC Promoter чии сопственици се Red Bull и германската инвестициска куќа KW25, сака да го зголеми бројот на земји учесници во WRC на тој начин што, од година на година, ќе ги ротира настаните. Така годинава во игра се враќа релито на Естонија (ќе

го земени релито на Латвија), а нема да се вози ниту релито на Хрватска и Полска (Хрватска ќе се врати на календарот во 2026). Релито на Канарските Острови кое досега беше дел од Европскиот шампионат во рели потпиша договор за две сезони да биде дел од Светскиот шампионат (oва рели се вози на асфалт). Од годинава во игра влегува и релито на Парагвај, па така Парагвај станува триесет и осма нација која ќе биде домаќин на рели од WRC. Последно рели од сезоната ќе биде релито на Саудиска Арабија чии организатори потпишаа 10 годишен договор за да бидат дел од Светскиот шампионат. ЗБОГУМ НА ХИБРИДНИОТ СИСТЕМ Воведен во 2022 година хибридниот систем во врвната категорија на автомобили Rally1 повеќе не е во игра. Одлуката системот да се исфрли од игра дојде откако производителите пресметаа дека трошоците за одржување и поправка стануваат премногу високи. Меѓутоа за да се компензира намалената тежина на автомобилите, односно да се задржи соодносот тежи-

02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

47

| СПОРТ

на/моќност, намалена е ширината на доводот за воздух за да се намали и моќноста на моторот. Голема новина е доаѓањето на нов снабдувач на гуми. По заминувањето на Pirelli во игра влегува Hankook кој ќе ги снабдува со гуми сите учесници со погон на четири тркала.

WRC календар за 2025 година Рунда

Настан

Датум

Подлога

1

Рели Монте Карло

23 – 26 јануари

Асфалт и снег

2

Рели Шведска

13 – 16 февруари

Снег

3

Сафари Рели Кенија

20 – 23 март

Чакал

4

Рели Канарски Острови

24 – 27 април

Асфалт

5

Рели Португалија

15 – 18 мај

Чакал

6

Рели Италија Сардинија

5 – 8 јуни

Чакал

7

Акрополис Рели Грција

26 – 29 јуни

Чакал

8

Рели Естонија

17 – 20 јули

Чакал

9

Рели Финска

31 јули – 3 август

Чакал

10

Рели Парагвај

28 – 31 август

Чакал

11

Рели Чиле

11 – 14 септември

Чакал

12

Рели Централна Европа

16 – 19 октомври

Асфалт

13

Рели Јапонија

6 – 9 ноември

Чакал

14

Рели Саудиска Арабија

РОВАНПЕРА СЕ ВРАЌА ВО ИГРА По едногодишната пауза двократниот светски шампион Кале Рованпера се враќа во игра, но актуелниот шампион Тиери Нојвил е тука за да го одбие нападот и одбрани титулата. Секако за исходот на сезоната ќе знаеме по релито на Саудиска Арабија. Сакајќи да ја зацврсти својата позиција Hyundai годинава во своите редови го прибра извонредниот Ејдриен Формо. Корејскиот тим повеќе нема да ги користи услугите на специјалистите Дани Сордо и Андреас Микелсен. Место нив ќе се потпре на силната тројка: Нојвил, Танак и Формо. Toyota, пак, со нетрпение го чекаше враќањето на Рованпера, меѓутоа одлучи во својот прв состав да го прибере и минатогодишниот шампион од WRC2 Сами Пајари и да му даде шанса да вози полна сезона. Така Јапонците во своите редови ќе имаат четири постојани возачи и плус на одредени настани ќе вози и Себастијан Ожие. На M-Sport Ford му останаа трошките. Или, пак, можеби не е така? Факт е дека на британскиот тим му избега Формо, но затоа на Грегори Манстер кој стана прв возач во тимот му се отвора шанса да се докажува. Него ќе го поддржува Ирецот Џош МекЕрлин кој минатата година прикажа импресивни перформанси во WRC2.

Тимови со екипажи * возат скратена програма Тим

27 – 30 ноември

Чакал

БОДУВАЊЕТО КОНЕЧНО ИМА СМИСЛА Предизвикувајќи големи контроверзии бодовниот систем воведен минатата сезона си заминува. FIA конечно воведува систем на бодување сè со цел да се спречи калкулирање на последниот ден од релито. Бодови добиваат првите десетмина според следната низа: 25 – 17 – 15 – 12 – 10 – 8 – 6 – 4 – 2 – 1. За да се задржи вниманието на возачите во недела се доделуваат дополнителни бодови за првите петмина по досегашниот систем: 5 – 4 – 3 – 2 – 1. Истиот систем: 5 – 4 – 3 – 2 – 1 останува и за последниот испит од секој настан Wolf Power.

48 02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

M-Sport Ford

Hyundai

Toyota

Возач

Совозач

Грегори Манстер

Луис Лоука

Џош МекЕрлин

Иоин Триси

Тиери Нувил

Мартин Вајдаг

От Танак

Мартин Јарвеоја

Ејдриен Формо

Александар Корија

Кале Рованпера

Јоне Халтунен

Елфин Еванс

Скот Мартин

Такамото Катсута

Арон Џонстон

Сами Пајари

Марко Салминен

Себастијан Ожие*

Винсент Ландаи

СПОРТ |

РЕЛИ НА МОНТЕ КАРЛО Под моќните рефлектори од единственото „лајтшоу” и величествениот огномет, во стил на врвно шоу на прочуениот Плоштад на казина во Монако, стартуваше релито на Монте Карло. Традиционално со него и годинешната сезона во Светскиот шампионат во рели. Следен во преку 150 држави и „стримуван” на новата платформа на WRC, Rally.TV, овој планетарен спектакл стави круна на 114 годишната историја на релито на Монте Карло, и круна на историјата на релито воопшто. Совладувајќи го плаштот на тремата во оваа магична ноќ Себастијан Ожие победи на првите два испити од релитo. Но, потфрли на третиот кога закачи столб крај патот. Среќата го пратеше и тој продолжи. Сепак, загуби доволно време за да му го препушти водството на Тиери Нојвил, а второто место на тимскиот другар Елфин Еванс на крајот на вечерта. Незгодата што му се случи на Ожие како да беше потсетник за предизвиците кои го очекуваат во понатамошниот дел од годинешното издание на Монте Карло. Со изгрејсонце стартуваше и првиот испит во петок наутро. Водечкиот од првиот ден, актуелниот шампион Нојвил, веднаш се збогуваше со идејата за добар пласман. На третиот испит од денот, возејќи на надолница промаши остар лак и лизна надвор од патот оштетувајќи го потпирањето одзади десно. Куцајќи до финишот загуби безмалку 2 минути. Истиот испит ги исплаши и Ожие, и Танак, но тие минаа без дефект.

Еванс ја искористи приликата и го презеде водството во првиот дел од денот. Меѓутоа Ожие брзо се врати во ритам, и, на со мраз прекриените патеки прикажа брилијантни перформанси. До крајот на денот ја стопи предноста на Еванс. И, откако Велшанецот се изврте и загуби драгоцени секунди на претпоследниот испит од денот Ожие прејде во водство. Екипажите на Hyundai немаа толку среќа. Ова важи само за Нојвил и Танак. Формо, на пример, имаше одличен ден. Постојано беше во врвот и на крај заврши трет. Извонреден успех за младиот Французин кој штотуку прејде од M-Sport Ford во Hyundai. Четвртото место го освои Кале Рованпера кој после внимателниот старт во понатамошниот дел од денот го најде вистинскиот ритам. Петти заврши Танак, а шести Катсута. Сами Пајари возеше внимателно, дури и премногу внимателно, и затоа не стигна подалеку од седмото место. Нојвил заврши дури на осмото.

Целејќи кон 10 победа на Монте Карло, Ожие прикажа досега невидени перформанси на третиот и воедно најдолг ден од релито. И покрај тотално непредвидливите услови на патеките, на места прекриени со црн мраз, Ожие докажа дека не залудно е рекордер по број на победи на ова рели. Во сабота наутро, само во првите два испити, успеа да ја зголеми предноста на повеќе од 20 секунди во однос на Еванс и Формо. Иако стартуваше од десеттата позиција и се соочуваше со многу кал и камења исфрлени на пат од возилата пред него, осумкратниот светски шампион го искористи секој инч од познавањето на своето домашно рели за да избега далеку напред. Зад него Еванс и Формо жестоко се бореа за второто место, а во втората половина од денот им се приклучи и Танак. Естонецот направи низа измени и конечно го доби она што го бараше од автомобилот. Освои четири од петте брзински испити и до крајот на денот стигна на 2,5 секунди зад третопласираниот Формо. Еванс успеа да ја одбрани втората позиција, но разликата во однос на Формо се стесни на 4,3 секунди. Изненадување на денот беше новата ѕвезда на M-Sport Ford, Грегори Манстер. Победи на првиот испит од денот и со времињата секогаш беше меѓу најбрзите, меѓутоа проблемите со електриката кои го принудија да се откаже на крајот од првиот ден на релито го оддалечија од жижата на настаните. Да не беше пехот Манстер ќе возеше во првата петорка. Без оглед што победата на Монте Карло ја држеше в раце Ожие не се штедеше ниту на последниот ден од релито. Победи на првиот испит од денот, и на последниот испит Wolf Power освојувајќи го непредвидливото рели на Монте Карло по десетти пат во својата кариера. Неговиот тимски другар Еванс успеа да се одбрани од нападите на Формо и заврши втор носејќи и 1 – 2 победа на Toyota на отворањето на сезоната. Формо мораше да се задоволи со третата позиција. Рованпера се задржа на четвртото место откако Танак го промаши изборот на гуми за последниот ден, Танак заврши петти, а Нојвил шести. Светскиот шампион имаше среќа и ја наследи позицијата откако Катсута и Пајари излетаа од пат на претпоследниот испит од релито и не завршија. За жал истата судбина го снајде и Манстер. Со освојувањето на годинешното рели на Монте Карло, Себастијан Ожие го продлабочи рекордот кој веруваме уште долго ќе остане недостигнат. Значајни 10 победи на ова славно рели бележи осумкратниот светски шампион. Зад него со 9 победи е неговиот сонародник и најуспешниот возач во историјата на релито деветкратниот светски шампион Себастијан Леб. Со по 4 победи се легендите: Жан Трево, Сандро Мунари, Валтер Рерл и Томи Макинен, со по 3: Дидие Ориол и Карлос Сајнц, а со по 2: Бојрн Валдегард, Ерик Карлсон, Мики Биасон и Тиери Нојвил. Без оглед што годинава не се бори за титула Ожие поведе во шампионатот за возачи со 33 освоени бода од ова рели. Втор е Еванс со 26 бода, а Формо е трет со 20 бодови. Благодарение на добриот пласман на своите возачи Toyota рано се одвои од својот лут ривал Hyundai. Води со 60 бодови во генерален пласман. Hyundai има 36 бода, а M-Sport Ford 11 бодови. Следно на репертоар е снежното рели на Шведска кое се вози од 13 до 16 февруари. • Љубомир Атанасовски

02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

49

| АМСМ

МОЈ АМСМ: ДЕЛ ОД МОБИЛНАТА АПЛИКАЦИЈА ЕКСКЛУЗИВНО ДОСТАПЕН САМО ЗА ЧЛЕНОВИ ОД НЕОДАМНА НА PLAY STORE И НА APP STORE ДОСТАПНА Е КОМПЛЕТНО НОВА АМСМ МОБИЛНА АПЛИКАЦИЈА, ЗБОГАТЕНА СО МНОГУ ФУНКЦИОНАЛНОСТИ КОИ ЌЕ ВИ ПОМОГНАТ ПРИ ЗАКАЖУВАЊЕ И КОРИСТЕЊЕ НА АМСМ УСЛУГИТЕ И СЕКАКО, ПРИ ПАТУВАЊЕ ВО ЗЕМЈАВА И НАДВОР ОД НЕА.

• На овој начин добивате практична алатка и дополнителни функционалности во рамките на МОЈ АМСМ, кои ви овозможуваат да имате: Електронска членска картичка – секогаш достапна во рамките на МОЈ АМСМ, како и во Google паричникот

• Електронска сервисна книшка - сервисна евиденција Во рамките на неа, го креиравме делот МОЈ АМСМ, кој е за сите ваши возила на едно место, вклучувајќи ги изврексклузивно достапен само за нашите активни АМСМ чле- шените сервисни услуги Електронски потсетник и евинови. денција на: - Датумот на истек на вашите документи, како пасош, воСо регистрација како АМСМ член и со внесување на член- зачка дозвола, меѓународна возачка дозвола, зелен карски број, добивате пристап до информации поврзани со: тон и сл. и можност за потсетување за обнова најмалку 6 месеци пред истек - Искористени и преостанати услуги за помош на пат и - Датумот на регистрација и технички преглед на вашите шлепување од избраниот членски пакет; и возила и можност за потсетување пред истек, и - Потсетување пред истек со цел навремена обнова на ва- - Сите ваши полиси за осигурување и можност за потсетушата АМСМ членска картичка. вање пред нивниот истек Преку МОЈ АМСМ во делот Кориснички профил имате Со следните верзии на АМСМ мобилната апликација, очеможност да внесете дополнителни податоци со цел да ко- кувајте уште неколку нови функционалности. ристите дополнителни функционалности кои ги креиравме ексклузивно за вас како наши членови: Симнете ја АМСМ мобилната апликација за Android и iOS. -Во Кориснички профил може да внесете: Патувајте БЕЗГРИЖНО!

- Ваши лични податоци; - Податоци за сите ваши возила; и - Податоци за истек на ваши лични документи и документи на членови од вашето семејство.

50 02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

МОЈ АМСМ: ЕКСКЛУЗИВНО ДОСТАПЕН САМО ЗА АМСМ ЧЛЕНОВИ Eлектронска членска кртичка

Преглед на искористени членски услуги

ЗА ПРИСТАП ДО ДЕЛОТ МОЈ АМСМ, ПОТРЕБНО Е ДА СЕ РЕГИСТРИРАТЕ КАКО АМСМ ЧЛЕН ВО МОБИЛНАТА АПЛИКАЦИЈА

02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

51

ПОБАРАЈТЕ ЈА ВАШАТА ПОЛИСА ЗА ЖИВОТНО ОСИГУРУВАЊЕ • ПОЛИСАТА ЗА ЖИВОТНО ОСИГУРУВАЊЕ МОЖЕТЕ ДА ЈА ПОБАРАТЕ СО КОМПЛЕТ ТЕХНИЧКИ ПРЕГЛЕД И ПОЛИСА ЗА АВТООДГОВОРНОСТ ПРЕКУ МОБИЛИТИ БРОКЕР.

• ПОНУДАТА ВАЖИ ЗА КОРИСТЕЊЕ НА УСЛУГИ ВО СИТЕ ПОДРУЖНИЦИ НА МОБИЛИТИ БРОКЕР АД СКОПЈЕ, ВО РАМКИТЕ НА АМСМ СТАНИЦИТЕ ЗА ТЕХНИЧКИ ПРЕГЛЕД ВО СКОПЈЕ (ЦЕНТАР И ЧАИР), ВЕЛЕС И КИЧЕВО И АВТО-МОТО ДРУШТВАТА НИЗ МАКЕДОНИЈА

www.mobilitybroker.com.mk 52 02.2025 | www.amsmklubmobiliti.mk

02/3181-402 | 02/3181-403