M&A Magazine #2, 2022

Uitdagingen chipmarkt en de rol van durfkapitaal

Behind the Deal: LeasePlan-ALD Automotive

Mirjam de Blécourt en Denise Ozmis, Baker McKenzie Het belang van inclusiviteit & diversiteit in M&A

‘Onophoudelijk streven naar excellentie’ Aseem Varma, Koninklijke DSM

VOOR BEDRIJVEN EN PROFESSIONALS IN M&A, CORPORATE FINANCE & PRIVATE EQUITY IN DE BENELUX Q2 2022

TRAINING COMMISSARISSEN EN TOEZICHTHOUDERS Heb je de ambitie om in je carrière de stap naar een commissariaat of toezichthouderschap te maken? Of wil je vanuit een andere rol meer inzicht in de dynamiek van de boardroom en de inbreng van commissarissen en toezichthouders? Ontdek in de training Commissarissen en Toezichthouders in slechts twee dagen alle facetten die van belang zijn voor een goede toezichthouder.

Maak succesvol de stap naar een commissariaat of toezichthouderschap. Ga naar AlexvanGroningen.nl 2 | MenA.nl

Word een moderne CFO. Ga naar AlexvanGroningen.nl

Colofon

De M&A Community brengt professionals in M&A, Corporate Finance en Private Equity bij elkaar middels live events, het M&A Magazine en de website MenA.nl met nieuws en een M&A database. M&A Magazine informeert over actuele ontwikkelingen op het gebied van fusies, overnames, participaties, investeringen en financiële bedrijfsinformatie.

Redactieteam

Yilmaz Biter, Jan Bletz, Jeppe Kleijngeld (teamlead), Isabel Klerks, Willem van Oosten, Constanteyn Roelofs, Aäron van der Sanden, Charles Sanders, Henk Vlaming

Coördinator dealdatabase M&A Tijn de Boer

Vormgeving Christiaan Drost

Fotografie

Ermindo Armino, Elisabeth Beelaerts, Mark van den Brink, Eric Fecken, Robert Tjalondo, Daniel Wenzel

Uitgever

Sijthoff Media Capital C Weesperplein 4 1018 WZ, Amsterdam

Community Managers

Evelijn Hartvelt 06 15173210 evelijnhartvelt@sijthoffmedia.nl Jurrien Morsch 06 55326928 jurrienmorsch@sijthoffmedia.nl

Drukker Damen Drukkers

Lidmaatschap M&A Community De mooiste deals worden gesloten met de juiste kennis en de beste contacten. De top van de M&A-professionals in Nederland is daarom aangesloten bij de M&A Community. Wilt u daar ook bij horen? Meld u aan op MenA.nl © Sijthoff Media Amsterdam 2022 Zonder schriftelijke toestemming van de uitgever is het niet toegestaan om integraal artikelen over te nemen, te (doen) publiceren of anderszins openbaar te maken of te verveelvoudigen in welke vorm dan ook.

Nota bene: geen toestemming is nodig om de titel en inleiding van artikelen over te nemen op (eigen) websites, mits met bronvermelding.

Wet bescherming persoonsgegevens: de abonneegegevens zijn opgenomen in een database van Sijthoff Media B.V. Deze is aangemeld bij het College Bescherming Persoonsgegevens. Wij gebruiken deze gegevens om u op de hoogte te houden van aanbiedingen. Indien u hier bezwaar tegen heeft, maakt u dit kenbaar door een bericht te zenden naar contact@sijthoffmedia.nl

Why settle for standard M&A insurance advice?

Talk to the innovators www.riskcapitaladvisors.com

4 | MenA.nl

Redactioneel

Veerkracht

O

p 30 juni sloot de M&A Community in de Beurs van Berlage alsnog feestelijk het dealjaar 2021 af. In december 2021 was er immers nog een lockdown, dus met de M&A Awards Summer Edition werden de eventvrije coronajaren 2020 en 2021 enigszins goedgemaakt.

Er viel een hoop te vieren... Niet alleen het recorddealjaar 2021, maar ook de vele

(en waardevolle) transacties van het huidige jaar. Gesprekken in de community begin 2022 over inflatie, rente, recessie en Oekraïne leidde tot een pessimistischer toekomstbeeld dan hoe de werkelijkheid zich nu heeft gemanifesteerd. Van een achteruitgang in deals in namelijk weinig te merken. Sterker nog, er werd in Nederland zelfs een record in dealwaarde gerealiseerd in de eerste helft van 2022.

Een belangrijke bijdrage daaraan leverde DSM met een drietal deals waar het

concern haar jaren geleden ingezette transformatie mee voltooide. We spraken de VC M&A Aseem Varma die in de lead was bij de mega-divestments van DSM’s twee overgebleven materialendivisies in april en mei. Lees het succesverhaal van DSM vanaf pagina 16.

De vraag is: blijft het zo goed gaan? In een groot M&A-trendonderzoek, dat wij samen met onze partner Ansarada doen en dat na de zomervakantie in de vorm van een speciaal digitaal M&A Magazine zal verschijnen, komt het beeld naar voren dat er heel wat staat te gebeuren in het najaar. Veel topdealmakers die we spraken noemden onder andere de nu al krapper wordende overnamefinanciering bij banken. Ook hebben veel bedrijven last van supply chain problemen, hoge grondstof- en energieprijzen en schaarste aan personeel en zal dit deels zo blijven of zelfs verergeren.

Tegelijkertijd zijn M&A-professionals nog altijd positief: er is veel ‘dry powder’ en voor high quality assets is nog altijd veel belangstelling van zowel strategische kopers als private equity-partijen.

Een ding is zeker: macro-economisch is er veel onzekerheid en in het najaar kun-

nen er harde klappen gaan vallen. Komt er een recessie? Gaat de oorlog in Oekraïne verder escaleren? Hoe heftig wordt de energiecrisis? En wat gebeurt er met de rente en de inflatie? Welke donkere scenario's ook werkelijkheid gaan worden, Europa zal ongetwijfeld aan welvaart gaan inleveren de komende periode.

M&A staat er echter nog altijd goed voor en een significante verslechtering ziet vrijwel niemand gebeuren. Wellicht komt er een daling vergeleken met 2021, maar “dat jaar was gestoord", zei één van de geïnterviewden voor het trendonderzoek. Ja, na de hittegolven van deze zomer komt de winter er echt aan, maar het wordt naar verwachting een zachte winter voor de oververhitte overnamemarkt.

JEPPE KLEIJNGELD

MenA.nl | 5

Inhoud

16. Het jaar van DSM

In iets meer dan een maand tijd kondigde DSM drie miljardendeals aan, waarvan de laatste een toekomstbepalende fusie met het Zwitserse Firmenich. M&A Magazine ging langs bij Aseem Varma van DSM die als Vice President Mergers & Acquisitions een sleutelrol speelde bij deze deals.

30. Behind the Deal: Leaseplan-ALD

Dit jaar moet de overname van LeasePlan door ALD worden afgerond. Wat betekent een overname voor de verkopende investeerders, voor LeasePlan en de werknemers van het bedrijf, voor concurrenten en afnemers?

En wat zijn de vooruitzichten voor NewALD?

6 | MenA.nl

42. ‘I&D gaat voor meer kwaliteit zorgen’ Advocaten Mirjam de Blécourt en Denise Ozmis besloten tot een reactie na het zien van een advertentie met foto’s van recente M&A Awards-winnaars.

“Met daarop alleen maar mannen”, glimlacht Denise Ozmis. “We dachten beiden; ‘dit kan echt wel anders…’”

38. Movers & Shakers 48. Sergio Herrera, Managing Director M&A bij Rabobank: ‘Samen met onze klanten van grijs naar groen’ 52. Kennisupdate 54. Investeren in anticonceptie: 'Ons voornaamste doel is dat ieder kind gewenst is' 58. Vadeko - NIBC Investment Partners: Buy & build met prefab houtconstructies 62. Private Equity Summit 2022: Kapitaal ophalen grote uitdaging voor PE

86. De Amerikaanse markt als groeimotor

Als Head of Legal & M&A van Fagron is Johan Verlinden die spin in het web daar waar het fusies, overnames én divestments betrof, afgelopen jaren en nu. Want die deals waren en zijn er in overvloed.

65. DLA Piper over adviseren met impact 66. Grant Thornton en NMP: ‘Een rechtvaardige transactieprijs en geen verrassingen’ 70. Mark Corbidge, Sun European Partners: 'Wij investeren in bedrijven die anderen laten liggen' 74. Sector Focus Technologie, Media & Telecommunicatie (TMT)

En verder...

8. M&A Kwartaalupdate

80. Uitdagingen in de chipmarkt en de rol van durfkapitaal

10. M&A Trends

85. Column: Supply chain due diligence: nieuwe loot aan M&A boom

12. M&A Awards Summer Edition

93. League Tables

22. Uitdragen van ESG-waarden: De B Corp

102. Carrière: Deze kennis en skills heb je nu nodig als jong M&A-talent

26. Interview Daniel Lyons, Managing Director bij IMPROVED: ‘Met mijn hoofd op tafel gebonkt bij elke slecht gearticuleerde pitch’

MenA.nl | 7

Kwartaalupdate Aantal en waarde M&A deals tweede kwartaal

Aantal en waarde deals laatste 5 kwartalen

Aantal en waarde PE-deals tweede kwartaal

Aantal en waarde PE-deals laatste 5 kwartalen

8 | MenA.nl

De 14 grootste transacties van Q2, 2022 op basis van dealwaarde

01) DSM fuseert met Firmenich Dealwaarde: € 18.33 miljard

02) Pegasus Entrepreneurs gecombineerd met FL Entertainment

03) Advent International en LANXESS nemen DSM Engineering Materials over

04) GIC en APG nemen groot aandeel in The Student Hotel

Dealwaarde: € 7,2 miljard

Dealwaarde: € 3,85 miljard

Dealwaarde: € 2.1 miljard

05) Goldman Sachs Asset Management neemt Norgine over van de Stein familie Dealwaarde: € 1.87 miljard

06) Avient Corporation neemt DSM Protective Materials over van DSM Dealwaarde: € 1.44 miljard

08) 3Q Digital en Dept fuseren

08) Fusie tussen Caldic en GTM

Dealwaarde: € > 500 miljoen (value range)

Dealwaarde: € > 500 miljoen (value range)

08) InfraVia Capital Partners koopt Blue Phoenix Group van Waterland Dealwaarde: € > 500 miljoen (value range)

07) Fusie tussen Sitel Group en Majorel Group Dealwaarde: € 1.32 miljard

08) Advent International neemt IRCA over van de Carlyle Group Dealwaarde: € > 500 miljoen (value range)

08) Redevco neemt meerderheidsaandeel in redos Dealwaarde: € > 500 miljoen (value range)

08) Bain Capital neemt meerderheidsaandeel in House of HR Dealwaarde: € > 500 miljoen (value range)

09) Entain Group neemt BetCity over Dealwaarde: € 450 miljoen

Bron: MenA.nl/deals

MenA.nl | 9

Trends

Belangrijkste M&A-drivers zijn talent, techniek en handel

Fiscale regeling voor bedrijfsopvolging overbodig

Volgens het rapport ‘Putting the pieces in place: The next drivers of strategic M&A’ van advocatenkantoor Eversheds Sutherland beschouwt wereldwijd 70 procent van de bestuurders de ‘triarchie’ van talent, technologie en handel als de kern van hun toekomstige M&A-bedrijfsstrategie.

De vrijstelling van erf- en schenkbelasting in de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) is in veel gevallen niet nodig. Bij circa driekwart van de overdrachten zijn er bij de erflaters, schenkers of verkrijgers voldoende vrije financiële middelen aanwezig om de belasting direct te betalen. In andere gevallen is een (ruime) betalingsregeling voor de overheid een goedkoper instrument om de continuïteit te borgen dan een vrijstelling. Dit concludeert het Centraal Planbureau in de onlangs verschenen ‘Evaluatie van de fiscale regelingen gericht op bedrijfsoverdracht’. De BOR heeft als doel om te voorkomen dat de erf- en schenkbelasting de continuïteit van ondernemingen in gevaar brengt wanneer deze worden overgedragen. De BOR bestaat naast de vrijstelling ook uit een waarderingsfaciliteit. Deze zorgt ervoor dat de erf- of schenkbelasting wordt berekend over de waarde bij voortzetting (goingconcernwaarde) en niet over de waarde bij opheffing (liquidatiewaarde). In de periode 2010-2017 maakten per jaar circa 1100 ontvangers van een schenking en 600 ontvangers van een erfenis gebruik van de BOR. In 2017 zorgde de regeling voor een belastingvoordeel van ruim 400 miljoen euro.

Van het totale vrijgestelde bedrag in dat jaar werd 22 procent veroorzaakt door de waarderingsfaciliteit, 19 procent door de volledige vrijstelling en 59 procent door de gedeeltelijke vrijstelling. Het CPB concludeert dat de waarderingsfaciliteit goed past bij het doel van continuïteit. De doorschuifregelingen, waarbij de heffing van inkomstenbelasting wordt doorgeschoven naar de nieuwe eigenaar en naar een later moment, zijn volgens het CPB doeltreffend. De regelingen zijn doelmatiger dan de BOR, omdat bij de doorschuifregelingen sprake is van uitstel en niet van afstel van belastingheffing.

• Talent: 72 procent van de bestuurders vindt het behouden en verwerven van talent belangrijk in de strategie van hun organisatie voor het komende jaar. Drie op de vijf (62%) zijn ook van mening dat de ‘Great Resignation’ werkt als een katalysator voor fusies en overnames terwijl de strijd om talent voortduurt.

• Technologie blijft de strategieën van organisaties sturen: bijna 80 procent van de bestuurders streeft naar verbetering van hun cyberbeveiliging en driekwart streeft naar digitale transformatie. M&A wordt gezien als een snelle manier om nieuwe technologie en expertise op te nemen, waarbij 74 procent zegt dat M&A belangrijk is om technologische hiaten te overbruggen.

• Handel wordt beïnvloed door verstoring van toeleveringsketens en handelssancties en 68 procent van de bestuurders zegt dat het vergroten van de veerkracht van de toeleveringsketen het komende jaar een strategische M&A-prioriteit zal zijn en 72 procent van de bestuurders vindt het vergroten van de veerkracht van de toeleveringsketen belangrijk voor de strategie van hun organisatie in het komende jaar.

Ondanks de turbulente start van het jaar, is de markt vaak snel bezig met het verwerken van grote gebeurtenissen, omdat bestuurders op zoek zijn naar een herwaardering en herpositionering.

10 | MenA.nl

De top 10 PE-fondsen die het meeste kapitaal ophaalde

2021 was een historisch jaar voor venture capital

Private Equity International (PEI) heeft de jaarlijkse PEI 300 uitgebracht, een overzicht met de internationale PE-firma’s met het meeste kapitaal. KKR wist voor het eerst het befaamde Blackstone van de troon te stoten.

De PEI 300 meet de hoeveelheid private equity kapitaal opgehaald in de laatste vijf jaar tot aan 1 april. De top 10 haalde samen 588 miljard dollar op. KKR’s recordbrekende 126,5 miljard dollar was goed voor meer dan 20 procent van het totaal van de top 10.

Participatiemaatschappijen (private equity en venture capital) investeerden in 2021 volop in Nederlandse bedrijven en haalden nieuwe fondsen op bij beleggers. Dat laat het jaarlijkse marktonderzoek van de NVP in samenwerking met PwC en internationale partners zien. Vooral buitenlandse venture capitalists investeerden hoge bedragen in Nederlandse startups en scaleups. 318 Nederlandse startups trokken een totaal van 1,8 miljard euro aan van binnen- en buitenlandse venture capitalists. Veruit het meeste ooit.

In 2020 was dit nog 790 miljoen euro voor 308 Nederlandse startups. Tegelijkertijd vertrouwden nationale en internationale beleggers een recordbedrag toe aan nieuwe Nederlandse VCfondsen. Nederland doet hierin volop mee in de Europese trend.

Private equity investeringen in volwassen bedrijven bleven op peil, met vooral veel investeringen in middelgrote bedrijven.

De top 10 op een rij: 10) Insight Partner 09) Hellman & Friedman 08) Clearlake Capital Group 07) General Atlantic 06) The Carlyle Group 05) Thoma Bravo 04) CVC Capital Partners 03) EQT 02) Blackstone 01) KKR

Wat wil private equity van een CFO? Volgens de Amerikaanse financiële vaksite CFO.com, blijft slechts 25 procent van de CFO’s van een door PE overgenomen bedrijf in functie. De overige 75 procent wordt ontslagen of naar een andere rol overgeplaatst. CFO.com heeft een playbook ontwikkeld dat CFO’s van PE-portfoliobedrijven kunnen inzetten om van de eerste 100 dagen na de acquisite een succes te maken. Dit playbook is samen te vatten in de volgende vijf kerngebieden:

3. Stem de verwachtingen af van de CFO-rol. Begrijp waar sponsors en management willen dat de nieuwe CFO zich op richt: Een actief lid zijn van het senior management? Financiering optimaliseren? Het uitdagen van de bedrijfsstrategie? Een kapitaalmarktperspectief brengen?

1. Begrijp de zakelijke drijfveren van het bedrijf. Dat omvat hoe het bedrijf geld verdient, zijn margevoordeel én historisch rendement op geïnvesteerd kapitaal (ROIC).

4. Beoordeel de financiële organisatie. CFO's moeten het kernteam beoordelen en gebieden voor verbetering identificeren, waaronder een evaluatie van de efficiëntie van de IT-systemen, de vaardigheden van de financiële teamleden en de organisatiestructuren en -processen.

2. Voer een strategie/waarde-audit uit. Evalueer het bedrijf vanuit het perspectief van een belegger om te begrijpen hoe de kapitaalmarkten de relatieve impact van inkomsten versus hogere marges of kapitaalefficiëntie zouden waarderen.

5. Manage actief de bedrijfsprestaties. Leer meer over hoe de prestaties besproken worden in de onderneming, begrijp waar de prestaties verbeterd moeten worden en ontwikkel een rapportagestrategie voor de lange termijn.

MenA.nl | 11

Community

Winnaars M&A Awards 2021 alsnog in het zonnetje gezet

N

a twee virtuele awardshows in december 2020 en 2021 was het nu weer ouderwets gezellig in de bomvolle beurs. Op donderdag 30 juni 2022 vierde de M&A Community de M&A Awards Summer Edition in de Beurs van Berlage. Na een smakelijk diner werd er tot diep in de nacht gedanst. De M&A Community bedankt hoofdsponsor Ansarada, Loyens & Loeff voor het faciliteren van de cocktailbar en Intertrust Escrow & Settlement Services voor de welkomstchampagne. De muziek tijdens het diner werd verzorgd door de Dames Draaien Door.

Donatello Piras (o.a. BNR) was de dagvoorzitter. Voor meer informatie over de M&A Community kunt u contact opnemen met Community Managers Evelijn Hartvelt en Jurriën Morsch. Het feestteam van Sijthoff Media voor dit evenement stond onder leiding van Vienna de Rooij.

12 | MenA.nl

Wat: M&A Awards Summer Edition Wanneer: 30 juni 2022 Waar: Beurs van Berlage, Amsterdam Wie: Volledige M&A Community Op 15 december 2022 vindt het traditionele M&A Awards galafeest plaats in de Beurs van Berlage. Een moment om te reflecteren op je hectische leven als dealmaker en om met je peers en collega's terug te blikken op de afgelopen twaalf maanden. Wat waren de hoogtepunten? Wat zijn de belangrijkste lessons learned? En wie gaan er dit jaar met de felbegeerde M&A Awards aan de haal? Reserveer nu alvast je tafel via maawards.nl.

MenA.nl | 13

Aseem Varma - VP Mergers & Acquisitions bij DSM:

‘Onophoudelijk streven naar excellentie’ In iets meer dan een maand tijd kondigde DSM drie miljardendeals aan, waarvan de laatste een toekomstbepalende fusie met het Zwitserse Firmenich. Een spectaculairdere volgende stap in de decennialange transformatie van de multinational uit Heerlen is nauwelijks denkbaar.

DOOR JEPPE KLEIJNGELD | BEELD ERMINDO ARMINO

14 | MenA.nl

MenA.nl | 15

Interview

O

p 20 april 2022 kondigde DSM de verkoop aan van DSM Protective Materials, maker van Dyneema® - 's werelds sterkste vezel, aan het Amerikaanse Avient voor een bedrag van 1.44 miljard euro. Op 31 mei volgde een spectaculaire dubbele aankondiging. Allereerst de tweede divestment, ditmaal van de divisie Engineering Materials, het onderdeel dat onder andere hoogwaardige polymeren voor de auto-, elektriciteits- en elektronicamarkt produceert, dat voor een bedrag van 3,85 miljard euro overgaat naar investeerder Advent International en het Duitse chemiebedrijf Lanxess. Last but not least volgde de aankondiging van de voorgenomen fusie van gelijken met het Zwitserse Firmenich, de op één na grootste fabrikant van geur- en smaakstoffen ter wereld.

De DSM-aandeelhouders krijgen tweederde van de aandelen in het gecombineerde bedrijf en de Zwitserse familie achter Firmenich krijgt daarnaast 3,5 miljard euro in contanten voor de transactie. De combinatie zal een duaal hoofdkantoor hebben in Kaiseraugst, Zwitserland, en in Maastricht, Nederland wanneer de fusie is voltooid.

Co-CEO's Dimitri de Vreeze en Geraldine Matchett zullen de gecombineerde groep leiden, die zichzelf omschrijft als de toonaangevende creatie- en innovatiepartner op het gebied van voeding, schoonheid en welzijn.

DSM-Firmenich, zoals de nieuwe combinatie zal gaan heten, behoudt een sterke aanwezigheid in Nederland.

Het tweede hoofdkantoor zal binnenkort verhuizen van Heerlen naar een historisch pand in Maastricht. Ook blijft de beursnotering in Amsterdam. Bovendien betekent dit een forse versterking van het hoofdkantoor van de voedingsdivisie in Delft met een omzet die meer dan verdubbelt (van 1,1 miljard euro naar 2,7 miljard euro), de uitbouw van het R&D centrum in biowetenschappen in Delft naar een centrum in de voorhoede van de wereldtop en blijvende participatie in kennisnetwerken zoals PlanetB.io en Foodvalley. De andere drie divisies, goed voor 8,7 miljard euro omzet, worden gevestigd in Zwitserland.

M&A Magazine ging langs bij Aseem Varma van DSM

16 | MenA.nl

die als Vice President Mergers & Acquisitions één van de architecten was van deze werelddeals. Met name bij de divestments van de materialendivisies speelde hij een sleutelrol.

Kun je iets meer vertellen over je achtergrond en hoe je bij DSM terecht bent gekomen?

“Ik begon mijn carrière zo'n zeventien jaar geleden als commodities trader bij Louis Dreyfus, een Franse handelsmultinational. Dat heb ik een paar jaar gedaan, waarna ik besloot mijn MBA te halen. En daarna ben ik overgestapt naar het M&A-vakgebied. In 2010 begon ik te werken voor Emergent Ventures, een private equity gesteund bedrijf waar ik leiding gaf aan strategie en investeringen in schone technologie in Azië, dus wind, zon, biomassa, waste-to-energy, et cetera. In 2013 kwam ik bij DSM in India terecht en begin 2014 verhuisde ik naar Nederland en ging ik werken bij het corporate M&A-team.

Door de jaren heen heb ik gewerkt aan verschillende transacties, overnames, desinvesteringen, joint ventures en partnerships binnen de verschillende bedrijfsonderdelen van DSM.”

Hoe zou je jouw rol omschrijven?

“Ik werk als transactieleider in de overname- en divestmentprojecten. Zo was ik onder meer in de lead bij de recente materiaaldesinvesteringen. Vanuit mijn rol fungeer

“Onderhandelingen zijn net een schaakspel en dat maakt het ook zo interessant. En je moet een win-win-oplossing vinden zodat beide partijen met precies hetzelfde gevoel vertrekken.”

PERSOONLIJK Geboortejaar 1984 Woonplaats Maastricht en Luxemburg.

Gezin Vrouw en zoon, nog een kind verwacht in september.

Hobby's Tennis, hardlopen, zwemmen, lezen (vooral biografieën).

Laatste boek Amazon Unbound door Brad Stone.

Perfecte vakantie Ik heb een drukke baan, dus heb het liefste een relaxte strandvakantie.

Film / streaming Laatste film is Top Gun: Maverick en die was geweldig.

ik als partner voor de verschillende bedrijven om een M&A-pijplijn te ontwikkelen, kansen te evalueren en de transacties vervolgens uit te voeren.”

Hoe ziet je M&A-team eruit?

“Wat het M&A-team betreft, zijn we behoorlijk lean and mean. We hebben slechts vijf mensen die wereldwijd M&A doen voor DSM. Het team wordt geleid door Philip Eykerman, lid van DSM’s Executive Committee. Hij is ook president van onze gezondheids-, voedings- en zorgactiviteiten. Het is dus een behoorlijk lean dealteam en voor projecten vullen we het aan met cross-functionele teamleden die experts zijn op verschillende gebieden, zoals legal, HR, Finance en ICT.”

Wat waren voor jou de grote hoogtepunten in de acht jaar dat je bij DSM werkzaam bent?

“Om die vraag te beantwoorden is het belangrijk om even stil te staan bij wat we als DSM willen bereiken.

DSM is een purpose gedreven bedrijf dat zich bezighoudt

met gezondheid, voeding en biowetenschappen en dat wetenschap gebruikt om de gezondheid van mensen, dieren en de planeet te verbeteren. We pakken enkele van de werelds grootste uitdagingen aan en creëren tegelijkertijd economische en maatschappelijke waarde voor alle stakeholders, dus klanten, werknemers, aandeelhouders en de samenleving als geheel. Zoals algemeen bekend is DSM begonnen als een mijnbouwbedrijf (De Staatsmijnen / Dutch State Mines, red.) en heeft het bedrijf sindsdien een enorme transformatie doorgemaakt. In de acht jaar dat ik bij DSM ben is die reis nog eens versneld. Toen ik in 2013 begon, had DSM net de overnames van Martek, Fortitech, Tortuga en Ocean Nutrition afgerond. Van 2013 tot 2018 lag de focus op het integreren van deze acquisities, een reeks kleinere overnames in voeding én het afstoten van een aantal materialenactiviteiten, waaronder Caprolactam, Acrylonitrile, Composite Resins en verschillende farmaceutische bedrijven (DSM Pharmaceutical Products en DSM Sinochem Pharmaceuticals, red.).

MenA.nl | 17

Interview

Sinds 2019 zijn we vooral bezig geweest om onze activiteiten op het gebied van voeding en gezondheid te versterken door middel van een reeks overnames. In 2019 hebben we Royal CSK overgenomen. In 2020 Glycom. In 2021 Midori, First Choice Ingredients en Vestkorn Milling.

En onlangs, in juni 2022, deden we de overname van de Braziliaanse diervoederspecialist Prodap. In dezelfde periode hebben we de transformatie naar gezondheids-, voedings- en biowetenschappelijke bedrijf voortgezet door de verkoop aan te kondigen van onze activiteiten op het gebied van harsen en functionele materialen die we in 2020 aankondigden en in 2021 afronden. In september 2021 kondigden we een versnelling van deze transformatie aan en daarmee de beslissing om onze overige materialenactiviteiten te verkopen. Ook committeerden we ons aan vijf zogeheten food system commitments die verband houden met de manier waarop ons voedsel wordt geproduceerd en geconsumeerd tegen 2030.

Fast forward naar 2022, waarin we in april ons Protective Materials-bedrijf verkochten aan Avient Corporation en in mei onze Engineering Materials-tak aan Advent International en Lanxess. Tot slot zetten we in mei de volgende stap in onze bijna tien jaar durende transformatie door de voorgenomen fusie met Firmenich aan te kondigen om een voedings-, schoonheids- en welzijns-

18 | MenA.nl

bedrijf te creëren dat een creatie- en innovatieleider zal zijn in deze industrie.”

De divestments van de materialendivisies waren cruciaal voor de transformatie. Hoe heb je dit proces benaderd?

"Het proces was redelijk eenvoudig omdat onze strategie van tevoren duidelijk was bepaald en uitgestippeld. Voor de desinvesteringen hadden we in september vorig jaar al aangekondigd dat we een strategische herziening zouden doen voor deze activiteiten en dat we ons richtten op bedrijven op het gebied van gezondheid, voeding en biowetenschappen.”

Wat waren jouw doelstellingen voor de transacties?

"In grote lijnen waren er twee hoofddoelen. Een daarvan is het vinden van een goede nieuwe thuisbasis voor deze bedrijven en de mensen en ten tweede het maximaliseren van de aandeelhouderswaarde. Met de desinvesteringen hebben we beide doelen gerealiseerd.”

Hoe verliepen de onderhandelingen bij deze deals?

"Onderhandelingen zijn net een schaakspel en dat maakt het ook zo interessant. Maar het is een spel waarbij aan het eind van de dag, wanneer beide

“Duurzaamheid en ESG zijn de absolute kern van ons bedrijf en we zijn er voortdurend mee bezig.

Dus wanneer we overnames en partnerships realiseren, is dat een fundamenteel aandachtsgebied voor ons.” partijen de tafel verlaten, ze moeten vertrekken met het gevoel dat het resultaat precies is wat ze willen.

Dat is een gevoel dat beide partijen nodig hebben om succesvol te zijn. Er zijn altijd nogal wat dingen die je probeert te regelen in die onderhandelingen: waarde maximaliseren en risico minimaliseren voor DSM. En je moet een win-win-oplossing vinden zodat beide partijen met precies hetzelfde gevoel vertrekken. Je probeert dus de balans te vinden tussen wat voor beide partijen belangrijk is. En dat is absoluut gelukt bij deze divestments.”

Wat was de impact van de macro-economische onzekerheid en de oorlog in Oekraïne?

"De huidige macro-economische en geopolitieke omstandigheden creëren uitdagingen in M&A, vooral met de volatiele schuldmarkten. Gelukkig zijn de bedrijven sterk en blijven ze uitstekende prestaties leveren en dankzij de verschillende waarden, de ESG-elementen en ook door een gedisciplineerde aanpak van de uitvoering gedurende het hele proces hebben we deze deals tot een succes gemaakt en onze doelen bereikt. ”

DSM heeft een sterke cultuur van doelgerichtheid, innovatie en duurzaamheid. Hoe zijn deze waarden ingebed in het dealproces?

“Duurzaamheid en ESG zijn de absolute kern van ons bedrijf en we zijn er voortdurend mee bezig. Dus wanneer we overnames en partnerships realiseren, is dat een fundamenteel aandachtsgebied voor ons. En dat is iets dat we ook voortdurend evalueren tijdens de gehele due diligence fase. En bij de desinvesteringen was dit iets dat goed werd gewaardeerd door de kopers en in hoge mate heeft bijgedragen aan het succes van deze transacties.”

Hoe belangrijk zijn deze waarden voor jou persoonlijk?

“Heel belangrijk. Ik vind dat wanneer je op je werk komt, je idealiter vertrekt met het gevoel dat je iets goeds hebt gedaan voor DSM en voor de wereld waarin we leven. En bij DSM krijg je dat gevoel elke dag, want waar we ook in investeren en bij alle dingen die we doen als bedrijf hebben we altijd het belang van de mens en planeet voor ogen.”

Hoe is het nieuws over de desinvesteringen binnen DSM ontvangen?

“Ten eerste gaf het zowel intern als extern duidelijkheid en de mensen die het betreft zijn blij en opgelucht dat voor deze bedrijven nieuwe thuisbasissen zijn gevonden.

De kopers zijn bedrijven die groei en ontwikkeling voor ogen hebben en dat opent heel wat mogelijkheden voor de mensen in die bedrijven en voor hun persoonlijke en professionele groei. Dus ik denk dat er veel opwinding was onder de mensen over wat hen te wachten staat en wat ze samen met deze nieuwe eigenaren voor de bedrijven kunnen gaan creëren.”

Wat zijn volgens jou belangrijke vaardigheden en kennis om te hebben als een M&A-director?

"Ten eerste moet je een 'jack of all trades’ zijn en tegelijkertijd een expert op bepaalde terreinen. Je moet iemand zijn die een drive heeft om te leren en het vermogen heeft om breed te kijken en verbindingen te leggen, variërend van business en strategie tot specialistische gebieden zoals bijvoorbeeld juridische zaken, pensioenen, HR en financiën omdat deze allemaal bijdragen aan een transactie, terwijl je nog steeds expertise hebt op gebieden zoals corporate finance, M&A-processen en onderhandelingen. Als transactieleider moet ik de impact

MenA.nl | 19

Interview

van al deze cross-functionele gebieden kunnen begrijpen om het risico te kunnen inschatten, het te minimaliseren en tegelijkertijd de waarde voor DSM te maximaliseren.

Dus dat is er één. De tweede is dat je over zeer goede 'people skills’ moet beschikken. Meestal werk ik bij fusies en overnames met grote cross-functionele teams. Ik moet in staat zijn om een goede relatie met teamleden te onderhouden, hen te motiveren en ook goede werkrelaties te hebben met verschillende andere stakeholders, zoals leden van de RvB, divisieleiders, commissarissen en verschillende tegenpartijen. En ten derde zou ik zeggen: agility. Je moet het vermogen hebben om snel na te denken terwijl je nog steeds solide zakelijke beslissingen neemt met uiteraard een positieve business impact én dat je in staat bent om mensen en situaties te lezen en je eraan aan te passen. Deze vaardigheid is niet alleen

20 | MenA.nl

belangrijk tijdens het hele proces, maar vooral tijdens onderhandelingen.”

Heb je ook veel kennis nodig over de ‘specifics’ van een bedrijf, zoals in dit geval de materialen-business?

“Absoluut, zowel voor desinvesteringen als voor overnames. Je moet echt in de details duiken en begrijpen wat je koopt of verkoopt. Natuurlijk hoeft je uiteindelijk niet zelf het bedrijf te runnen, maar je werkt nauw samen met de business leiders die aan het stuur zitten.

Als transactieleider moet je begrijpen wat de impact is en wat goed is voor DSM en wat niet. En het is ook extreem belangrijk om actief je ervaringen te delen met de mensen uit de business. Omdat ik aan veel transacties heb gewerkt, heb ik lessen geleerd in het ene bedrijf die ik in het andere bedrijf kan toepassen. M&A is een

teamsport, dus je zult altijd moeten samenwerken met de business en de ondersteunende functies. Alleen wanneer je als team succesvol bent kan een transactie slagen.”

voortdurende doelgerichte inzet voor mens en planeet.

Voor meer details raad ik uw lezers aan om de recente presentatie van de Capital Markets Day door DSM en Firmenich te bekijken.”

Wat zijn momenteel je prioriteiten?

Wat zijn de belangrijkste lessen die je in de loop der jaren hebt geleerd bij het maken van deals?

“Vanuit een M&A-perspectief ligt de korte-termijn focus op het voltooien van de verkoop van de materiaalactiviteiten en het voorbereiden van de integratie - onder voorbehoud van afronding - van de DSM-Firmenichdeal. We zullen met de bedrijven blijven samenwerken om de behoeften en kansen op het gebied van fusies en overnames te identificeren. Over het algemeen blijft de prioriteit om onze bedrijven te laten groeien en onze doelgerichte, prestatiegerichte cultuur voort te zetten.

Zodra de fusie met Firmenich is voltooid, zal de focus liggen op het succesvol integreren en het creëren van de toonaangevende creatie- en innovatiepartner op het gebied van voeding, schoonheid en welzijn met een

“Je kunt altijd geweldige ideeën hebben waarom een deal succesvol zal zijn, maar je kunt het niet succesvol maken tenzij je het gedurende het hele proces ondersteunt met een uitstekende uitvoering. Dus excellentie bij zowel de due diligence, strategieontwikkeling, de waardering, de onderhandelingen, integratie, carveout, et cetera. Je moet onophoudelijk streven naar uitmuntendheid. Naar mijn mening is het meedogenloze streven naar uitmuntendheid in uitvoering het belangrijkste element. Dat is het verschil tussen succes en mislukking bij het sluiten van deals. Al helemaal in tijden van macro-economische onzekerheid.” 

ESG

Uitdragen van ESG-waarden: De B Corp Een B Corp certificering biedt een goede kans aan ondernemingen om bij de voorhoede te behoren en op een positieve manier te anticiperen op aanstaande Europese ESG-wetgeving.

DOOR KYOKO TOLLENAAR EN MAURITS DE HAAN

O

ver de toenemende rol van ESG-normen (Environmental, Social, and Governance) in ondernemingen is in recente jaren uitvoerig geschreven. Op het moment van schrijven (juni '22), bereidt de Europese wetgever twee richtlijnen voor die een impact zullen hebben op het rapporteren over ESG-doelen door ondernemingen: de Corporate Sustainability Reporting Directive en de Corporate Sustainability Due Diligence Directive.

Over wat deze ontwikkelingen betekenen voor de corporate governance van ondernemingen, waaronder de taken en verantwoordelijkheden van bestuurders en commissarissen, en hoe men de impact van een duurzaamheidsbeleid zal gaan meten, bestaat nog geen eensgezindheid.

De Dow Jones Sustainability World Index is een erkende graadmeter aan de hand waarvan prestaties op ESGgebied gemeten worden. Een minder bekende graadmeter

22 | MenA.nl

is het B Corp certificaat. In dit artikel gaan wij nader in op de vraag wat het B Corp certificaat is en wat dit certificaat betekent voor de corporate governance van Nederlandse ondernemingen. Enkele bekende Nederlandse ondernemingen met een B Corp Certificaat zijn: WeTransfer, Auping Groep, Nutricia Nederland, Tony Chocolonely, Rituals, Dopper, SnappCar, Naïf Care en Triodos Bank.

B Corp Certificaat B Corp is een afkorting van 'beneficial corporation' en is een certificaat dat door de Amerikaanse non-profit organisatie B Lab wordt verleend aan commerciële ondernemingen die voldoen aan een aantal, hierna te bespreken, ESG-gerelateerde vereisten. Met het B Corp certificaat kan de onderneming laten zien dat het niet alleen financiële waarde, maar ook waarde voor mens en milieu nastreeft. Op dit moment beschikken 5.107

Kyoko Tollenaar (k.tollenaar@houthoff.com) is onderdeel van de praktijkgroep Corporate/M&A en Toegevoegd Notaris. Zij is gespecialiseerd in ondernemingsrecht, nationale en internationale fusies en overnames, joint ventures en herstructureringen. Ze is ook een expert op het gebied van corporate governance.

ondernemingen in 82 landen over een B Corp certificaat.

Hoewel certificering open staat voor beursgenoteerde ondernemingen, is het aantal beursgenoteerde B Corp's met 27 zeer beperkt. Het B Corp predicaat brengt verplichtingen met zich mee op het gebied van governance, beleid, transparantie en publicatie.

Om het B-Corp certificaat te verkrijgen dient een onderneming met goed gevolg de B-impact Assessment af te ronden. Deze impacttoets beslaat vijf deelgebieden: (a) governance, (b) werknemers, (c) gemeenschappen waarin de onderneming opereert, (d) milieu en (e) klanten. De prestaties van de ondernemingen op de verschillende deelgebieden moeten worden onderbouwd door een schriftelijke toelichting, voorbeelden en beleidsdocumenten. Op basis daarvan worden punten toebedeeld, waarbij de onderneming ten minste 80 van de maximaal te halen 200 punten moet behalen om in aanmerking te komen voor certificering. Deze score wordt schriftelijk en mondeling geverifieerd door B Lab. Volgens B Lab scoort een gemiddelde 'reguliere' onderneming 50 punten.

Na het succesvol doorlopen van de B-impact Assessment moet de onderneming haar statuten wijzigen. In de doelstelling van de onderneming moet het volgende worden opgenomen: ‘Een van de doelen van de vennootschap is door middel van haar bedrijfsvoering en activiteiten, een significant positieve invloed te hebben op de maatschappij en het milieu in zijn algemeenheid.’

Daarnaast moet de volgende bepaling over bestuur worden opgenomen: ‘Bij hun besluitvorming zullen de bestuurders ook rekening houden met de sociale, economische, juridische of andere gevolgen van de bedrijfsuitvoering van de vennootschap ten aanzien van (i) de werknemers, de dochtermaatschappijen en leveranciers (ii) de belangen van de klanten van de vennootschap en haar dochtermaatschappijen, (iii) de gemeenschappen en de samenleving waarin de vennootschap, haar dochtermaatschappijen en leveranciers hun bedrijf uitvoeren, (iv) het lokale en globale milieu en (v) de korte en lange termijn belangen van de onderneming.’

Het totale certificeringsproces neemt gemiddeld een periode van zes maanden tot een paar jaar in beslag, afhankelijk van de mate waarin de onderneming veranderingen dient door te voeren om ten minste 80 punten te behalen op de impacttoets. Om de certificering te behouden, moet jaarlijks een toeslag betaald worden aan B Lab. Daarnaast dient de onderneming iedere drie jaar de impacttoets opnieuw succesvol af te leggen.

B Corp in het licht van ESGwetgeving Kort samengevat worden B Corps gekenmerkt door het zich actief aantrekken van de belangen van alle stakeholders bij de onderneming. Deze nadruk op het stakeholderbelang komt ook nadrukkelijk terug in de eerdergenoemde Europese wetgeving: de Corporate Sustainability Reporting Directive en de Corporate Sustainability Due Diligence Directive. In navolging van deze

MenA.nl | 23

ESG

Maurits de Haan (m.g.de.haan@houthoff.com) begeleidt cliënten bij zowel nationale als grensoverschrijdende M&A deals. Zijn werk omvat het adviseren over openbare overnamebiedingen, private overnames, management buy-outs, joint ventures en andere strategische partnerships. ESG vormt daarin steeds vaker een vast terugkerend element.

richtlijnen zullen grote ondernemingen in kaart moeten brengen wie hun stakeholders zijn, welke belangen die stakeholders vertegenwoordigen en op welke manier de onderneming die belangen meeneemt in de bedrijfsvoering. Het voert te ver om in dit artikel de richtlijnen uitvoerig te behandelen. Wij volstaan met een korte vergelijking van de belangrijkste regels uit de richtlijnen en de certificeringscriteria die B Lab hanteert.

De verplichtingen uit de richtlijnen hebben betrekking op 'duurzaamheidsaspecten'. Deze term wordt gedefinieerd als: ‘ecologische, sociale en werkgelegenheidszaken, eerbiediging van de mensenrechten en bestrijding van corruptie en omkoping.’ Met uitzondering van de bestrijding van corruptie en omkoping komen deze aspecten één op één overeen met de B-impact factoren b t/m e. Ook op het gebied van governance (B-impact factor a) zijn de verplichtingen onder de richtlijnen sterk vergelijkbaar. Zo bevat de Due Diligence-richtlijn het volgende richtsnoer voor bestuur en commissarissen: ‘Bij het vervullen van hun verplichting om te handelen in het belang van de vennootschap, moeten bestuurders en commissarissen rekening houden met de gevolgen van hun besluiten voor duurzaamheidsaspeten, waaronder mensenrechten, klimaatverandering en milieugevolgen, inclusief op de korte, middellange en lange termijn.’

24 | MenA.nl

Het valt op dat dit richtsnoer bijna woordelijk overeenstemt met de statutaire bepaling die een B Corp ten aanzien van het bestuur moet opnemen. Ook de publicatieverplichtingen die verbonden zijn aan het B Corp certificaat, komen terug in de Europese richtlijnen.

Europese richtlijnen zijn niet rechtstreeks van toepassing en zullen eerst in nationale wetgeving moeten worden omgezet. De verwachting is dat ondernemingen voor het eerst in 2024 zullen moeten rapporteren over duurzaamheidsaspecten met betrekking tot het boekjaar 2023.

Hoewel de verplichtingen initieel alleen op grote- en beursgenoteerde ondernemingen van toepassing zullen zijn, is de bedoeling dat er een trickle-down effect plaatsvindt naar MKB-ondernemingen. Wij denken dat een B Corp certificering een goede kans biedt aan ondernemingen om bij de voorhoede te behoren en op een positieve manier te anticiperen op aanstaande wetgeving.

B Corp's in Nederland Zoals beschreven komt B Corp governance in de kern neer op het toepassen van het stakeholdermodel. Vanuit Amerikaans perspectief behelst de keuze voor het stakeholdermodel een significante wijziging ten opzichte van het traditionele shareholdermodel waarin het creëren van aandeelhouderswaarde voorop staat. Vanuit Nederlands perspectief is het echter alleen een bevestiging van de bestaande norm. Het zou daarom voor Nederlandse

ondernemingen, zeker gezien de verschillende hiervoor benoemde voordelen, weinig bezwarend moeten zijn om zich als B Corp te laten certificeren. Toch is het niet zo dat de B Corp in Nederland erg populair is.

De meest waarschijnlijke oorzaak van het bescheiden aantal B Corps in Nederland is de onbekendheid van ondernemingen met het predicaat. Een mogelijke andere oorzaak kan zijn dat het nadrukkelijk prioriteren van ESG-doelen zekere risico's met zich meebrengt. Zo overwoog de rechtbank Amsterdam in een recent vonnis met betrekking tot de 'sjoemeldiesel-affaire' dat aansprakelijkheid van Volkswagen sneller kan worden aangenomen vanwege de expliciete groene doelstellingen van de onderneming: ‘Daar komt bij dat (…) Volkswagen AG zich tegelijkertijd profileerde als een milieubewuste organisatie die duurzaamheid hoog in het vaandel heeft staan en hiermee adverteerde richting consumenten. (…) Dat maakt het in tegenspraak met dat imago handelen des te kwalijker. Geen enkele autofabrikant mag een verboden Manipulatie-instrument gebruiken, maar een autofabrikant die zich profileert als milieubewuste organisatie die duurzaamheid hoog in het vaandel heeft staan al helemaal niet.’

Uit de affaire rondom het ontslag van Emmanuel Faber als CEO van Danone blijkt dat het ook voor bestuurders niet zonder risico is om het nastreven van aandeelhouderswaarde nadrukkelijk nevengeschikt of zelfs ondergeschikt te maken aan het behalen van ESG-doelen.

Danone is onder leiding van Faber een B Corp geworden.

Statutair werd vastgelegd dat stakeholderswaarde in plaats van shareholderswaarde leidend werd. Een jaar later werd Faber onder druk van twee activistische aandeelhouders ontslagen wegens tegenvallende financiële

resultaten. De impliciete boodschap: focussen op duurzaamheid mag, maar niet ten koste van het rendement.

Conclusie Het B Corp certificaat past geheel in de huidige tendens waarbij ESG doelen en stakeholderswaarde steeds nadrukkelijker naar voren komen in de governance van ondernemingen. Door certificering draagt een onderneming de duidelijke boodschap uit dat aandeelhouderswaarde in de bedrijfsvoering niet leidend is, en wordt op een positieve manier geanticipeerd op aanstaande wetgeving. De B Corp heeft in Nederland nog geen grote vlucht genomen. Des te groter is het onderscheidend vermogen van ondernemingen die het certificaat wel hebben. 

BELANGRIJKSTE BRONNEN: www.bcorporation.net Voorstel voor een Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van 21 april 2021 tot wijziging van Richtlijn 2013/34/EU, Richtlijn 2004/109/EG, Richtlijn 2006/43/ EG en Richtlijn (EU) nr. 537/2014 betreffende duurzaamheidsrapportage door ondernemingen (Corporate Sustainability Reporting Directive), COM(2021) 189 final.

Voorstel voor een Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van 23 februari 2022 inzake passende zorgvuldigheid in het bedrijfsleven op het gebied van duurzaamheid en tot wijziging van Richtlijn (EU) 2019/1937 (Corporate Sustainability Due Diligence Directive), COM(2022) 71 final.

MenA.nl | 25

Interview

Daniel Lyons (Managing Director bij IMPROVED):

‘Ik heb met mijn hoofd op tafel gebonkt bij elke slecht gearticuleerde pitch’ Onlangs stapte Daniel Lyons over van Shell E-mobility naar IMPROVED Corporate Finance. Lyons gaat nader in op zijn opmerkelijke keuze, in een interview samen met IMPROVED-oprichter en Managing Partner, Frank Verbeek. "Dankzij mijn achtergrond kan ik bedrijven helpen bij het verbeteren van hun positionering ten opzichte van mogelijke kopers."

DOOR JAN BLETZ | BEELD MARK VAN DEN BRINK

26 | MenA.nl

D

e vaste rubriek 'Movers en Shakers' in dit medium is altijd snel gevuld. Er zijn nu eenmaal veel M&A-specialisten die een volgende stap in hun carrière zetten door zich bij een groter kantoor aan te sluiten, of door intern promotie te maken. Maar zelden komt er iemand voorbij die na jarenlange ervaring aan de buy-side bij een corporate kiest voor een rol bij een corporate finance boutique.

Daniel Lyons is zo iemand. Zoals hij zelf zegt: "Je ziet wel investment bankers die overstappen naar een M&A rol binnen een grote corporate, maar andersom komt niet zo vaak voor." Onlangs verliet Lyons Shell, waar hij leiding gaf aan de wereldwijde M&A en investering activiteiten, om Managing Director te worden van specialist corporate finance boutique IMPROVED Corporate Finance.

Lyons heeft zo'n 16 jaar als managementconsultant gewerkt, eerst bij Accenture en daarna bij EY. Bij die kantoren adviseerde hij veel bedrijven over hun corporate strategie, optimalisatie van hun supply chain en verbetering van hun operationele activiteiten. Aanvankelijk adviseerde hij vooral technologiebedrijven, maar gaandeweg kreeg hij vaker te maken met auto- en transportbedrijven. "Die zagen dat hun sector aan de vooravond stond van ingrijpende veranderingen, maar zaten met vragen wat hun te wachten stond en hoe ze daarop moesten inspelen. Dit zou een transformatie zijn die decennialang zou duren, die allerlei partijen zou raken en die mij de kans bood om ertoe te doen in de wereld, om het verschil te maken."

“De elektrificatie van transport staat nog in de kinderschoenen, maar het gaat zeker gebeuren.”

Van lieverlee kwam Lyons binnen EY ook in aanraking met allerlei scale-ups die zich richten op de mobiliteitssector, toen hij werd benaderd door de Macquarie Group om namens deze investeringsbank te adviseren bij investeringen in de mobiliteitssector, vooral in infrastructuur.

Gedurende deze tijd heeft Lyons een uitgebreid netwerk opgebouwd van pioniers op het gebied van elektrische

MenA.nl | 27

Interview

mobiliteit en bijbehorende laadinfrastructuur, en ontwikkelde vanaf een vroeg stadium een sterk begrip van hoe de industrie zich ontwikkeld(e).

Shell leidt de transitie Tot hij na een jaar door Shell werd benaderd om daar leiding te geven aan de M&A en investering-activiteiten van Shell E-mobility. "Mijn eerste reactie was: 'Waarom zou ik bij een koolwaterstofbedrijf gaan werken?' Shell stond in mijn ogen voor het tegendeel van alle veranderingen die ik teweeg wilde brengen. Aan de andere kant was Shell een leider in de mobiliteitssector en stak het veel kapitaal in de transformatie ervan, waaruit ik afleidde dat het bedrijf serieus probeerde te veranderen. Ik raakte overtuigd dat ik binnen Shell een grotere impact zou kunnen maken, om de simpele reden dat het bedrijf zoveel kapitaal tot zijn beschikking had. Dus ging ik toch overstag."

Hij trof een bedrijf aan dat nogal 'havikachtig' was als het ging om elektrische mobiliteit. "Toen ik er in 2019 begon, waren er niet veel mensen binnen Shell die enthousiast waren over elektrische mobiliteit, laat staan dat ze vonden dat we in de sector moesten investeren. Maar we hadden een nieuw onderdeel, Shell New Energies -

“Er is genoeg kapitaal, zeker bij private equity-partijen en andere investeerders die moeten voldoen aan allerlei ESG-richtlijnen bij de samenstelling van hun portfolio.”

28 | MenA.nl

het huidige Renewable Business - dat was opgezet om te innoveren. Dat heeft in de afgelopen jaren voet aan de grond gekregen. Onder andere via de overnames die Shell E-mobility onder mijn leiding heeft gedaan."

Uiteindelijk heeft Lyons drie jaar bij Shell E-mobility gewerkt, en is hij verantwoordelijk geweest voor vijf minderheidsinvesteringen en één volledige overname, van ubitricity in 2021. "Maar dat is niet meer dan het topje van de ijsberg. Ik heb meer dan 200 bedrijven voorbij zien komen die hoopten op belangstelling van Shell. Ik heb het voorrecht gehad om pitches te horen van meer dan 200 innovators en ondernemers actief in elektrische en toekomstige mobiliteit. Vrijwel elk bedrijf dat op zoek was naar investeringen of zelfs acquisities in deze sector, wilde met Shell praten, en binnen Shell was het mijn bureau waar ze terecht kwamen. Dit bood een fantastisch uitkijkpunt om te beoordelen hoe de markt zich ontwikkelde."

Een sterke indruk Ubitricity werd destijds vertegenwoordigd door IMPROVED Corporate Finance, en zodoende kwam Lyons in contact met Managing Partner Frank Verbeek en Executive Director Sherief Rahim van deze firm - dat eerder al New Motion aan Shell verkocht. Lyons was direct overtuigd van het potentieel van het bedrijf, dat een techniek had ontwikkeld om lantarenpalen te gebruiken als laadpalen (ideaal voor mensen zonder eigen oprit). "En ik had meteen een sterke indruk van IMPROVED, door middel van de samenwerking met Frank en Sherief. Het was ook mede dankzij hun professionaliteit dat de verkoop van ubitricity in drie maanden is afgrond. Geen geringe prestatie als je bedenkt hoeveel interne stakeholders binnen Shell moesten worden overtuigd dat de overname echt een goede investering zou zijn in de toekomst van het bedrijf."

De kennismaking met Verbeek en Rahim beviel Lyons zo goed dat hij gretig inging op een aanbod om Managing Director te worden van IMPROVED Corporate Finance. Hij verwacht dat er nog voor vele jaren werk is in de sectoren waarin IMPROVED gespecialiseerd is, te weten technologie, energy transitie, en mobiliteit. De elektrificatie

in de mobiliteitssector is namelijk nog maar net begonnen, aldus Lyons. “De elektrificatie van transport staat nog in de kinderschoenen - bijvoorbeeld in het Verenigd Koninkrijk, waar de verkoop van elektrische voertuigen vandaag goed is voor één op zes nieuwe voertuigen. Er is nog een lange weg te gaan voordat het hele wagenpark volledig geëlektrificeerd is. Maar het gaat zeker gebeuren.

De investeringen die de autofabrikanten doen, de wetswijzigingen die worden geïntroduceerd, en de veranderingen in houding van consumenten - alles wijst erop dit geen modegril is. En dan hebben we het nog niet eens gehad over de energietransitie, die tegelijkertijd plaatsvindt, en ook bevorderlijk is voor de transformatie van de mobiliteitssector.”

Lyons denkt dat hij samen met IMPROVED al deze veranderingen kan versnellen. "Alle inzichten die ik als investeerder heb opgedaan bij Shell zullen enorm van pas komen. Ik begrijp hoe je een deal voor elkaar kunt krijgen, hoe je intern iets moet verkopen - en daar kunnen ondernemers die op zoek zijn naar kapitaal of die hun bedrijf willen verkopen hun voordeel mee doen.

Ik kan hen helpen hun 'equity story' te brengen op een manier die bij de meest relevante kopers zal aanslaan.

Omdat ik die koper ben geweest - ik heb 200 pitches moeten aanhoren, en ik heb meerdere malen met mijn

hoofd op tafel gebonkt omdat ik weer eens een presentatie moest bijwonen die totaal irrelevant of helemaal niet overtuigend was."

Kortom, Lyons kan zich verplaatsen in investeerders en kan ondernemers, innovators, en bedrijven goed helpen om zichzelf optimaal te positioneren- om zo hun volledige potentieel te verwezenlijken. Geen wonder dat Frank Verbeek hem beschouwt als 'de perfecte aanvulling van ons team', en 'trots is dat IMPROVED iemand met zijn kwaliteiten erbij heeft'.

En juist in het huidige, toch wat kwakkelende investeringsklimaat, kan Lyons binnen het kantoor extra goed tot zijn recht komen, lijkt het. Want, zoals Lyons zegt: "Er is genoeg kapitaal, zeker bij private equity-partijen en andere investeerders die moeten voldoen aan allerlei ESG-richtlijnen bij de samenstelling van hun portfolio.

Maar investeerders zijn wel al veel kritischer dan enkele maanden geleden, én omdat er steeds meer maatregelen komen om greenwashing tegen te gaan, én omdat het investeringsklimaat verslechtert. Ze zullen pas investeren als ze werkelijk overtuigd zijn dat ze met een sterk bedrijf van doen hebben. Bedrijven die op zoek zijn naar een investering zullen zich dus beter moeten presenteren. Ik help daar graag bij." 

MenA.nl | 29

Behind the Deal

30 | MenA.nl

Overname LeasePlan door ALD Automotive

Troostprijs in plaats van werelddeal Dit jaar moet de overname van LeasePlan door ALD worden afgerond. Wat betekent een overname voor de verkopende investeerders, voor LeasePlan en de werknemers van het bedrijf, voor concurrenten en afnemers? En wat zijn de vooruitzichten voor NewALD?

DOOR JAN BLETZ | BEELD SHUTTERSTOCK/CHRISTIAAN DROST

B

egin januari wordt bekend dat de Nederlandse leasemaatschappij LeasePlan in handen komt van de Franse branchegenoot ALD, de leasemaatschappij die voor bijna 80 procent in handen is van de Franse bank Société Générale.

Het nieuwe fusiebedrijf – voorlopige naam: NewALD – komt onder leiding te staan van ALD-CEO Tim Albertsen.

LeasePlan-topman Tex Gunning, CEO sinds 2016, zwaait af zodra de transactie is afgerond, vermoedelijk nog voor het einde van het jaar. Het sinds 2017 beursgenoteerde ALD betaalt 4,9 miljard euro, waarvan twee miljard in contanten en de rest in aandelen. Hierdoor krijgen de verkopende LeasePlan-eigenaren - o.a. TDR Capital en pensioenuitvoerder PGGM - een belang van ruim 30 procent in NewALD met een lock-up periode van 1 jaar.

Société Générale wordt de meerderheidsaandeelhouder van NewALD, met een belang van 53 procent. De rest van

de aandelen is vrij verhandelbaar. Société Général heeft laten weten meerderheidsaandeelhouder te willen blijven.

Eind oktober vorig jaar lieten de twee partijen al weten dat ze onderhandelden over een fusie, maar nu blijkt dat er toch is gekozen voor een overname. Aangenomen dat deze inderdaad doorgaat: wat betekent dit dan voor de verkopende investeerders, voor LeasePlan en de werknemers van het bedrijf, voor concurrenten en afnemers? En wat zijn de vooruitzichten voor NewALD?

LeasePlan ingehaald Om te beginnen de gevolgen voor de verkopende investeerders. Door de verkoop gaat LeasePlan, zij het via een omweg, alsnog naar de beurs. Tot 2018 had LeasePlan nog het plan om zelfstandig naar de beurs te gaan, maar in dat jaar werden de plannen tot twee keer toe afgebla-

MenA.nl | 31

Behind the Deal

terbedrijven, en die zijn niet mee verkocht aan ALD. Toch kun je stellen dat TDR Capital en de andere verkopers er minder goed uitspringen dan enkele jaren geleden gehoopt. Zeker als je bedenkt dat de koop van LeasePlan gedeeltelijk in aandelen is voldaan - daar moet nog maar van blijken wat ze waard zijn.

zen, waarna LeasePlan bekendmaakte andere strategische opties te zullen onderzoeken. Lees: te kijken of er mogelijk geïnteresseerde kopers waren voor het bedrijf.

Want de investeerders in LeasePlan wilden wel eens een exit maken, na een 'rit' van drie jaar. Inderdaad lijken ze nu van LeasePlan af, al moeten de mededingingsautoriteiten nog hun goedkeuring geven aan de overname.

Wel is de opbrengst een stuk lager dan zich enkele jaren geleden liet aanzien: de beursgang in oktober 2018 had volgens analisten zeker 7,5 miljard euro moeten opbrengen, zo niet meer. Weliswaar zijn de cijfers niet helemaal vergelijkbaar - die 7,5 miljard was inclusief het later verzelfstandigde CarNext.com en enkele afgestoten doch-

32 | MenA.nl

Een troostprijs, kortom. De groei en winstgevendheid van LeasePlan hielden in de afgelopen jaren ook niet over, zegt Norbert van den Eijnden, oud-CEO van leasemaatschappijen Athlon (sinds 2016 eigendom van Mercedes) en van Alphabet (onderdeel van BMW). "Terwijl ALD in de afgelopen jaren enorm is gegroeid, is LeasePlan vrijwel stil blijven staan." Dit heeft ALD onder andere te danken aan lagere herfinancieringskosten - het is tenslotte onderdeel van een bank, en geldt als meer solide dan een zelfstandige leasemaatschappij. Daarnaast heeft ALD veel groei gehaald uit de ‘white label car lease’ voor autofabrikanten.

Behalve dat LeasePlan te maken had met betrekkelijk hoge kapitaalkosten – die door de aangescherpte kapi-

om in de beeldspraak van de branche te blijven - werd gepasseerd door bedrijven als ALD Automotive, die meer op klantgerichtheid en groei waren gericht. Nu, ruim drie jaar nadat beursgang moest worden afgeblazen, wreekt zich dat: "De investeerders hebben niet de werelddeal kunnen maken waarop ze hadden gehoopt."

taaleisen voor financiële instellingen bovendien steeds hoger werden – was het management van het bedrijf er ook eerder op gericht de aandeelhouders tevreden te stellen dan om het bedrijf te laten opbloeien, zegt Van den Eijnden. “Daar hebben ze ook niet optimaal in geïnvesteerd. Dat leek ook niet strikt noodzakelijk; de investeerders verwachtten dat ze het bedrijf maar korte tijd in handen zouden hebben. Ze hebben het zeer goedkoop gekocht, voor rond de 2.000 tot 2.500 euro per contract in een tijd dat rond de 4.000 gebruikelijk was. Vervolgens hebben ze het altijd geleid met de bedoeling een snelle exit via de beurs te maken.” Dat is alleen niet gelukt.

Financiële tegenvallers Als oorzaken dat beleggers niet warmlopen voor LeasePlan worden vaak de financiële tegenvallers genoemd – door afschrijvingen in IT en somber stemmende ontwikkelingen bij dochter CarNext.com en slechte resultaten in Turkije. Maar een beursgang voor een leasebedrijf is sowieso moeilijk, zegt Van den Eijnden: “Vooral omdat beleggers bang zijn voor de onvoorspelbare restwaarde van gebruikte leaseauto's. Ten onrechte – op de lange termijn verdienen leasemaatschappijen juist op gebruikte leaseauto’s; in de afgelopen jaren zijn gebruikte auto's zelfs in waarde geëxplodeerd - maar de beurs heeft het niet op leasebedrijven." Het gevolg is wel dat het sterk op kostenreducties gerichte beleid van het management LeasePlan nu parten ging spelen. En dat het bedrijf -

De overname door ALD betekent meteen ook het einde van LeasePlan. De naam verdwijnt, en het is de vraag hoeveel van de huidige 1.600 werknemers van LeasePlan hun werk zullen behouden als het hoofdkantoor in Amsterdam wordt opgeheven omdat het hoofdkantoor van het nieuwe fusiebedrijf in Parijs zal worden gevestigd.

"Erg jammer allemaal. LeasePlan was toch het bedrijf dat autoleasen op de kaart heeft gezet. Een prachtige, Nederlandse onderneming die jarenlang marktleider is geweest", zegt Van den Eijnden.

Groot en goed gepositioneerd De gevolgen voor de concurrentieverhoudingen in de sector zullen ook ingrijpend zijn. Samen worden ALD en LeasePlan het grootste zogenoemde universele autoleasebedrijf ter wereld. Universeel wil zeggen dat het bedrijf niet gebonden is aan een beperkt aantal merken, maar auto's en andere voertuigen van allerlei fabrikanten aanbiedt. LeasePlan heeft rond de 1,8 miljoen auto’s in rond de 30 landen, ALD zit met 1,7 miljoen voertuigen in zo’n 40 landen. Nummer drie is Arval, een dochter van de bank BNP Paribas (1,4 miljoen auto's). Vergeleken met de zogenoemde captive-leasemaatschappijen – een captive is eigendom van een autofabrikant en/of importeurs – lijkt NewALD nog klein. Zo heeft Volkswagen 11,3 miljoen auto's in beheer, BMW en Mercedes elk 5,5 miljoen en RCI 3,8 miljoen. De vraag is alleen of je de marktverhoudingen wel recht doet met die vergelijking, aangezien de universele leasemaatschappijen vrij makkelijk marktaandeel kunnen winnen van de captives, zegt Van den Eijnden. Sterker nog, hij verwacht ook dat enige verdringing zal plaatsvinden.

Tot een jaar of twintig geleden richtten de universele leasemaatschappijen zich vooral op het bedrijfsle-

MenA.nl | 33

Behind the Deal

• LeasePlan wordt in 1963 in Nederland opgericht door autodealer Riva (in 1916 opgericht als garagebedrijf Reparatie Inrichting van Automobielen) en bank Mees & Hope als Maatschappij tot Verhuur en Financiering van Bedrijfsmiddelen • In 1985 wordt ABN AMRO eigenaar.

• 1991: Riva wordt Athlon. Dat stoot in 1993 de Rivadealers in Den Haag en Amsterdam af en in 2001 alle resterende dealeractiviteiten.

• LeasePlan neemt vanaf 2000 verschillende bedrijven over, zoals Dial in het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Italië en CSC in de Verenigde Staten.

ven, met een voorkeur voor de grotere bedrijven met een vloot van ten minste 100 auto's, waarbij ze vooral operational leasecontracten afsloten en eigenaar bleven van de auto's, het onderhoud op zich namen, verzekeringen afsloten en gebruikte auto's weer verkochten.

De captives waren vooral sterk vertegenwoordigd onder particuliere autobezitters en kleinere ondernemingen, met financial leaseconstructies met een minimum aan service. Anders geformuleerd: De universele leasemaatschappijen waren in feite zakelijke dienstverleners, die driekwart van hun brutowinst uit diensten behaalden. In tegenstelling tot de captives: financiële dienstverleners, die het vooral van hun rente-inkomsten moesten hebben. De komende jaren zal de leasemarkt waarschijnlijk groeien, maar de breed georiënteerde universele leasemaatschappijen zullen daar meer van kunnen profiteren dan de op financiële dienstverlening gerichte captives.

Van bezit naar gebruik Dit komt mede door enkele voor de sector belangrijke trends, zoals de ontwikkeling van 'bezit naar gebruik'. In de IT is 'gebruik' in plaats van 'bezit' al vrijwel alomtegenwoordig. Gebruikers willen wel computers en programma's gebruiken, maar vinden het prima om deze als dienst af te nemen via de 'cloud' in plaats van ze te kopen. Ze hebben meer zekerheid, gemak en keuzevrijheid dan vroeger. Zoveel rekenkracht en schijfruimte als ze willen (desnoods huren ze er wat bij), maar veel minder onderhoud dan met een standalone PC. Ook in de mobiliteitssector laten de maatschappelijke ontwikkeling van bezit naar gebruik zich en de bijbeho-

34 | MenA.nl

• In 2004 verkoopt ABN AMRO zijn aandelen aan Volkswagen (50 procent), Olayan Group (25 procent) en Mubadala Development Company (25 procent).

• 2009: Olayan Group en Mubadala Development Company verkopen hun aandelen aan de Duitse bankier Friedrich von Metzler. Volkswagen behoudt de overige 50 procent.

• 2015: alle aandelen in LeasePlan overgenomen voor 3,7 miljard euro door LP Group B.V, een internationaal consortium met pensioenuitvoerder PGGM, het Deense pensioenfonds ATP, de staatsinvesteringsfondsen van Abu Dhabi (Adia) en Singapore (GIC), het private-equityhuis TDR Capital en zakenbank Goldman Sachs.

rende ontwikkeling ‘van single-use naar sharing’ voelen.

De overstap van bezit naar gebruik van een auto is ook erg aantrekkelijk. Denk aan de service die de leaserijder krijgt: geen omkijken meer naar het onderhoud van een auto, een vervangende auto in geval van calamiteiten.

Of denk aan de stabiele cashflow: elke maand een klein bedrag overmaken naar een leasemaatschappij is voor veel gebruikers aantrekkelijker dan eenmalig een groot bedrag. En dan de keuzevrijheid: een reden temeer om het bezit van een auto af te zweren. Klanten willen ook niet per se meer een auto kopen of huren, ze willen een oplossing voor hun mobiliteitsvraagstukken. De zakelijke klant wil geen wagenpark. Hij wil dat zijn werknemers met zo min mogelijk kopzorgen dagelijks op tijd op hun werk verschijnen. Dat ze geen last hebben van de file of parkeerproblemen. Dat ze niet te ver hoeven te lopen door weer en wind. Particulieren hebben weer andere behoeften, die mede afhangen van hun levensfase. Op jonge leeftijd willen ze misschien een fiets om naar school te kunnen, later een scooter of een motorfiets en dan een auto. Of, als het mooi weer is, een elektrische fiets. Of, als de werkplek makkelijk bereikbaar is, komen ze net zo lief met de trein of de bus. Door de flexibilisering van de arbeidsmarkt veranderen de behoeften van werknemers ook nog eens veel vaker dan vroeger het geval was.

Dit alles vraagt van autodealers en leasemaatschappijen dat ze meebewegen met de klant, en op veel meer terreinen actief moeten zijn dan vroeger, met meer producten en diensten. Nu eens een voorraadauto die de dealer al in huis heeft, dan weer een auto die hij speciaal moet aankopen - wat door de opkomst van de verkoop

• Begin 2018: LeasePlan laat weten in juni naar de beurs te willen.

• In april laat LeasePlan weten de beursgang uit te stellen tot na de zomer. Als reden voor de uitgestelde beursgang wordt opgegeven dat het bedrijf meer tijd nodig heeft om beleggers uit te leggen waarom het concern meer waard is dan branchegenoten.

• Een week later wordt dit plan alweer afgeblazen, vooral 'vanwege de slechte omstandigheden op de aandelenmarkten'. Vermoedelijk spelen ook de slechte resultaten in Turkije een rol; daar moet LeasePlan een afschrijving doen door de lagere Turkse Lira.

• Op 4 oktober 2018 wordt de beursgang van het bedrijf aangekondigd. Gehoopte opbrengst volgens persbureau Bloomberg: naar schatting 7,5 miljard euro tot 12,5 miljard euro. Ter vergelijking: ALD heeft dan een beurswaarde van rond de zes miljard. In winstgevendheid ontlopen de twee bedrijven elkaar nauwelijks. De hoge prijs zou echter terecht zijn omdat de winstvooruitzichten van LeasePlan veel groter zijn dan van ALD. LeasePlan is bovendien van plan een groter deel van de winst aan beleggers uit te keren in de vorm van dividend, heet het. Een van de aanjagers van de toekomstige winst zou het platform voor gebruikte auto's CarNext.com zijn, de vroegere remarketingdivisie van LeasePlan. CarNext.com zou tussen de 1,6 en 1,9 miljard waard zijn.

• Februari 2019: LeasePlan laat weten dat het CarNext.com wil verkopen. De waarde zou ergens tussen de 1 miljard tot 2,5 miljard euro liggen.

van auto's via internet ook nog eens veel sneller moet gebeuren dan in het verleden. Nu eens een contract voor een elektrische fiets, dan weer een OV-abonnement.

De financiering van dergelijke contracten is veel ingewikkelder geworden. De 'one size fits all'-financiering – het leasecontract van vier jaar met een vaste afschrijving van de auto – krijgt gezelschap van flexibelere financieringsvormen. Nu eens een financial leasecontract, dan weer een overeenkomst voor operational lease. Nu eens een kortlopend contract voor enkele tijdelijke werknemers of juist een contract voor verschillende jaren.

Uiteraard zijn ‘gebruik’ in plaats van ‘bezit’ in de mobiliteitssector niet zo wijdverspreid als in de IT. Geen wonder, aangezien het vaste gebruik – met een piek in de ochtend en de namiddag – in woon-werkverkeer delen nu eenmaal lastig maakt. En, zoals Paul Harms, algemeen directeur van de leasemaatschappij Mobility Service, zegt: “’Gebruik’ in plaats van ‘bezit’ wordt al tien jaar voorspeld. Maar veel mensen willen nu eenmaal een auto bezitten, al was het maar omdat de auto een statussymbool is. In de afgelopen tien jaar is de operationele leasemarkt continu doorgegroeid. En gezien de schaarste op de arbeidsmarkt zie ik die groei nog wel even doorzetten: veel bedrijven bieden een ‘auto van de zaak’ aan als aantrekkelijke arbeidsvoorwaarde.”

Dominante marktpositie Toch valt niet uit te sluiten dat er een kentering gaande is. Zeker jongere mensen zijn te porren voor ‘gebruik’ in plaats van ‘bezit’. Volgens veel deskundigen is het ook

toch echt de toekomst. Leasemaatschappij Arval verwoordt het zo: ‘Een leaseauto wordt over het algemeen minder vanzelfsprekend voor werknemers, maar een mobiliteitsregeling met bijvoorbeeld een e-bike, het gebruik van deelauto’s of een mobiliteitskaart des te meer.

Daar waar voorheen een deel van de medewerkers een mobiliteitsregeling ontving zoals een leasebudget, is de focus verschoven naar het bieden van mobiliteitsoplossingen voor álle medewerkers binnen een organisatie.

Het gebruik van private lease en het aanbieden van mobiliteitsbudgetten door werkgevers is dan ook significant toegenomen’, heet het in de Mobility and Fleet Barometer 2021 van Arval Mobility Observatory.

Meer activiteiten, een flexibeler aanbod van producten en diensten, contracten in allerlei smaken en onregelmatige looptijden zijn voor een universele leasemaatschappij als NewALD veel makkelijker te verhapstukken dan de capitves die vooral met financial lease vertrouwd zijn.

"Een captive kan particulieren nog wel van dienst zijn: die vragen niet om managementinformatie of om gedetailleerde facturatie met een uitsplitsing naar kostplaats naar auto. Grote bedrijven wel. En om dergelijke diensten te kunnen aanbieden, heb je geavanceerde IT-systemen nodig. De universele leasemaatschappijen beschikken daarover, de captives niet, met uitzondering van Alphabet en Athlon. Het betekent dat internationale bedrijven straks vaak alleen nog terecht kunnen bij NewALD en bij Arval als ze een leasecontract willen afsluiten. Alphabet en Athlon kunnen internationaal ook iets betekenen, maar zijn minder sterk dan de nieuwe combinatie en Arval", zegt Van den Eijnden. Met andere woorden: ALD

MenA.nl | 35

Behind the Deal

• 22 april 2022: ALD en LeasePlan ondertekenen bindende raamovereenkomst die de eerder bekendgemaakte transactie bevestigt.

• Juli 2021: CarNext.com verzelfstandigt na verliezen van 50 miljoen in 2019 en 80 miljoen in 2020.

• September 2021: LeasePlan Australië en LeasePlan NieuwZeeland verkocht aan SG Fleet.

• Juni 2022: LeasePlan verkoopt de Amerikaanse tak LeasePlan USA aan Athene, het moederbedrijf van leasemaatschappij Wheels Donlen. Met de verkoop van LeasePlan VS zijn alle LeasePlan-bedrijven en dochterondernemingen afgestoten.

• Oktober 2021: CarNext.com gaat over naar het Britse bedrijf Constellation Automotive Group, moedermaatschappij van onder andere Webuyanycar.com en BCA, waarvan TDR Capital eigenaar is.

• Januari 2022: ALD maakt bekend dat het LeasePlan voor 4,9 miljard euro koopt van een consortium onder leiding van TDR Capital, waar ook pensioenuitvoerder PGGM en zakenbank Goldman Sachs deel van uitmaken.

heeft door de overname van LeasePlan niet alleen een directe concurrent uitgeschakeld, het is ook in één klap een zeer dominante aanbieder geworden van leasecontracten voor grote bedrijven. ALD en LeasePlan zijn in heel Europa allebei gevestigd en in sommige landen wordt de marktpositie van de nieuwe leasereus wel erg dominant, zo schrijft het Europese fleetmagazine Fleet Europe, dat de overname vergelijkt 'met een fusie tussen Microsoft en Apple'.

NewALD. Al is het niet zo dat het bedrijf straks de prijzen kan dicteren, want het heeft nog enige concurrentie van lokale aanbieders, van Arval, Athlon, Alphabet en de captives.” Harms denkt zelfs dat dit NewALD omzet gaat kosten. “Grote bedrijven, die veelal een ‘dual supplier’ policy volgen, kunnen nu niet meer terecht bij ALD en LeasePlan. Ook als ze bij NewALD klant blijven, zullen ze bij concurrenten gaan aankloppen.”

Daar komt bij dat NewALD bovendien zeer goed gepositioneerd lijkt om in te spelen op de verwachte groei van 'bezit naar gebruik' en daarmee van private lease – dat sinds 2015 steeds meer aan populariteit wint – en aanverwante leasecontracten. Een groei die een extra impuls krijgt door de opkomst van de elektrische auto: die is duur, dus ligt de drempel om te kopen hoger. Zeker de eerste jaren zal dit ALD in de kaart spelen, verwacht Van den Eijnden. “Op termijn is dat minder vanzelfsprekend. Ik kan me goed voorstellen dat autofabrikanten zwaarder gaan inzetten om een betere positie op de markt te verwerven. Met de opkomst van de elektrische auto is het voor autofabrikanten nu eenmaal minder aantrekkelijk geworden om auto's te verkopen, aangezien ze dan gevaar lopen dat ze het zicht op de data die de gebruiker genereert verliezen. Maar voorlopig zal de trend ‘van bezit naar gebruik’ en de opkomst van abonnementsvormen gunstig uitpakken voor de marges van

Al met al denkt ALD dat een groei van zes procent per jaar van het aantal voertuigen in beheer goed haalbaar is. De winstgevendheid van het nieuwe concern moet verder omhoog door allerlei kostenbesparingen. 'Big is beautiful', zoals dat heet.

36 | MenA.nl

‘Big is beautiful’

De besparingen kunnen variëren van efficiencyverbeteringen door het harmoniseren en standaardiseren van businessprocessen tot het opheffen van doublures in de ondersteunende en managementfuncties. Daarnaast hoopt NewALD op kostenbesparingen uit allerlei inkoopvoordelen. Zo wil NewALD profiteren van extra kortingen bij de inkoop van banden. Mogelijk zal het bedrijf ook sterker komen te staan tegenover autofabrikanten. Door aanhoudende chiptekorten heeft LeasePlan een historisch openstaand orderpakket van tienduizenden auto’s.

De toenemende productie van elektrische auto’s kan ook zorgen voor schaarste aan batterijen. “In de huidige

Reactie ALD en LeasePlan: ‘Wij zien het wellicht anders’ Zowel ALD als LeasePlan hebben gereageerd op dit verhaal. markt hebben de autofabrikanten de macht. Zij bepalen wie wat krijgt. Maar als grote afnemer kan NewALD meer druk zetten op de fabrikanten om te leveren,” zegt Rico Luman, sectoreconoom transport en mobiliteit bij ING, in de Volkskrant. Tegen 2025, na de integratie, moet het jaarlijkse kostenniveau 380 miljoen euro lager liggen.

Een speciale Integration Management Office (IMO) moet zorgen dat deze integratie slaagt. In de eerste fase staat de integratie in de twaalf landen waar ALD en LeasePlan allebei actief zijn op het programma, daarna volgt de rest.

Een laatste belangrijk voordeel zou in het aantrekken van personeel moeten zitten. Gunning heeft laten weten dat hij vooral een behoefte voorziet aan mensen die de digitalisering van het bedrijf in goede banen kunnen leiden. In Fleet & Mobility zegt hij: “Voorheen ging goed gekwalificeerd personeel naar de Unilevers en Shells van deze wereld, nu naar de technologie-georiënteerde bedrijven. Het is heel lastig om als leasemaatschappij de juiste mensen naar je toe te trekken als je niet over voldoende omvang en groeimogelijkheden beschikt. Wij hebben als LeasePlan al 600 mensen in digital werken.

In de toekomst zullen dat er alleen maar meer worden.

Op de personeelsmarkt moet je dan kunnen opboksen tegen de techbedrijven.” NewALD moet daar beter toe in staat zijn dan de twee bedrijven LeasePlan en ALD afzonderlijk. 

ALD vindt het ‘een mooi artikel’.

LeasePlan laat bij monde van Uneke Dekkers CFF (het kantoor dat de PR bij de overname door ALD verzorgde) weten dat ‘wij sommige dingen wellicht anders zien’. En: “Ik begrijp dat het uitgangspunt van rendement voor de investeerder logisch is omdat het artikel voor M&A magazine is, maar je vergelijkt wel een beetje appels met peren. Je zegt dat de investeerders van LeasePlan een deel in aandelen krijgen, waarvan de waarde ongewis is, maar dat is het bij een beursgang ook altijd. Over het algemeen brengt geen bedrijf meer dan 30 procent naar de beurs, en de rest van het bezit is dan nog in aandelen.

Dus ook dan is de totale opbrengt ongewis. Nu heeft LeasePlan in ieder geval direct 100 procent verkocht, waarvoor het nog een deel in aandelen van het nieuwe bedrijf terugkrijgt dat, zoals je zelf ook al aangeeft , een mooie marktpositie en toekomst lijkt te hebben.”

“Dat tweede stuk van wat ze samen creëren is dan ook positief, en ik denk ook altijd de reden – naast het rendement voor de investeerders – om zo’n deal te doen. Dat blijft , door de hele lange aanloop van 7,5 naar 4,9, waar dan nog van alles tussen zit wat niet verder wordt berekend – nu een beetje onderbelicht en dat is uiteindelijk jammer.”

MenA.nl | 37

Movers & Shakers

Movers & Shakers SAMENSTELLING DE REDACTIE

Techinvesteerder Fortino Capital Partners heeft vier nieuwe senior teamleden benoemd in België, Nederland en Duitsland. Het gaat om Ida Kuijken als Partner in Nederland, Frank van Vliet als Operationeel Adviseur in het Nederlandse kantoor, Jeroen Van Godtsenhoven als Partner in België en Matthias Kläsener als Operationeel Adviseur in België en Duitsland.

Met ingang van 1 mei 2022 is Tim Elkerbout benoemd tot counsel bij Freshfields Bruckhaus Deringer LLP. Elkerbout maakt deel uit van de Nederlandse en wereldwijde Freshfields finance praktijk en is gespecialiseerd in (leveraged) financieringen.

Op 1 mei is Robert Vodegel gestart als senior advocaat-medewerker bij Kennedy Van der Laan in Amsterdam. Vodegel versterkt met zijn komst het Corporate M&A team van

Ida Kuijken

38 | MenA.nl

Gaby Heere en Jan-Berend Möller.

Hiervoor was hij werkzaam bij deBreij in Amsterdam.

Mark Woldberg is Director geworden bij Confidant Partners. Hij komt van de Autoriteit Financiële Markten (AFM). Woldberg (45) is een breed georiënteerde communicatieprofessional met een variëteit aan ervaring. Hij opereert als boardroom adviseur op het gebied van strategische communicatie, met specialisaties in financieel, M&A, media en politiek.

EY-Parthenon benoemt Anastasia Makeeva als Director Strategy Consulting. Makeeva’s belangrijkste expertise omvat commerciële strategie, commerciële due diligence, markttoegangsstrategie en businessplanontwikkeling.

Eveneens verwelkomt EY-Parthenon Barend van Bergen als Sustainability

Anastasia Makeeva

Partner in het Strategy and Transactions team van EY Nederland. Van Bergen brengt meer dan 25 jaar ervaring mee in het adviseren van bedrijven op het gebied van duurzaamheid en ESG georiënteerde strategieën die zowel bedrijfs- als maatschappelijke waarde creëren.

Last, but nog least treedt Igor Mikhalev aan bij EY-Parthenon als Partner en Head of Emerging Technologies. Mikhalev is een erkend Emerging Technologies & Innovation Strategy leider met meer dan vijftien jaar ervaring in startup-, academische, corporate en consulting omgevingen van wereldklasse.

De Amsterdamse vestiging van het internationale advocatenkantoor Greenberg Traurig, LLP zet haar strategische groei voort met de komst van Jack Schrijver als Local Partner in de Finance & Restructuring Prac-

Igor Mikhalev

tice. Schrijver was voorheen werkzaam bij Dentons en is per 19 april jl. bij Greenberg Traurig begonnen.

Recentelijk heeft het kantoor ook Shareholder Thijs Elseman toegevoegd aan haar Finance & Restructuring Practice.

Alvarez & Marsal (A&M) heeft Roel de Vries tot Managing Director van het tax team van A&M Benelux benoemd. De Vries heeft meer dan vijftien jaar ervaring op het gebied van corporate en internationaal belastingadvies en is gespecialiseerd in tax diligence en adviesdiensten met betrekking tot financiële dienstverlening en fusies en overnames. De Vries wordt vooral verantwoordelijk voor de fiscale dienstverlening aan de FSI (Financial Services Industry) en Real Estate klanten, inclusief M&A transacties voor deze klanten.

Allen & Overy Netherlands heeft per

Erik-Jan Wagenvoort

1 mei 2022 Erik-Jan Wagenvoort als partner Banking en Daphne van der Houwen als counsel bij de praktijkgroep ICM benoemd. Brechje van der Velden, senior partner Allen & Overy Netherlands over de benoemingen: “Wij zijn in Amsterdam heel blij met de promoties van Erik-Jan als partner in onze Finance praktijk en Daphne tot regulatory counsel. ErikJan versterkt onze groeiende leveraged finance praktijk met zijn sterke profiel in de Benelux Private Equity & Private Capital markten. Daphne is een erkend regulatory specialist, met eveneens een specifieke focus op overnames."

Advocaat Elmer Veenman is op 1 mei 2022 als partner begonnen bij CMS. Veenman is een ervaren M&Aadvocaat met vijftien jaar ervaring in complexe corporate transacties en corporate governance bij Eversheds Sutherlands als partner en daarvoor

Daphne van der Houwen

gedurende een periode van 12 jaar bij De Brauw Blackstone Westbroek.

Jean Paul Dresen is per 1 mei 2022 aangesteld als partner bij het internationale advocatenkantoor DLA Piper in Amsterdam. Als expert in zijn vakgebied fungeert Dresen als adviseur voor een groot aantal Europese en wereldwijde PE-ondernemingen, RE-fondsen en zakelijke klanten.

Clifford Chance Amsterdam heeft vier nieuwe counsels benoemd.

Evert van der Kaa heeft uitgebreide ervaring in binnenlandse en grensoverschrijdende fusies en overnames, noodlijdende en insolventiegerelateerde fusies en overnames, joint ventures en bedrijfsadvieswerk.

Hansuya Reddy is een in New York en Zuid-Afrika gediplomeerde advocaat in de Amsterdam Corporatepraktijk, met ervaring in M&A, private equity en equity capital

Jean Paul Dresen

MenA.nl | 39

Movers & Shakers

markets-transacties. Tjerk de Jonge is gespecialiseerd in het opzetten en structureren van beleggingsfondsen en zakelijke transacties. IJsbrand de Jong heeft ruime ervaring met het adviseren en procederen over diverse (grensoverschrijdende) arbeidsrechtelijke zaken.

Clifford Chance heeft onlangs de promotie van Guido Bergervoet en Han Teerink als partners aangekondigd. Bergervoet maakt deel uit van de Amsterdamse proces- en geschillenbeslechtingspraktijk. Teerink is lid van de Amsterdam Corporate-groep, die zich richt op aandelenkapitaalmarkten. Zijn praktijk is voornamelijk gericht op IPO's en secundaire uitgiften.

Lisanne Veerbeek is bij Van Benthem & Keulen in dienst getreden als advocaat binnen het team Corporate/ M&A. Veerbeek werkt sinds 2016 in de advocatuur. Voordat zij de overstap naar het Utrechtse kantoor Van Benthem & Keulen maakte, werkte Veerbeek bij diverse kantoren waarbij zij altijd de focus heeft gelegd op de M&A-praktijk.

IJsbrand de Jong

40 | MenA.nl

BJTK (Biesheuvel Jansen advocaten) heeft zich versterkt met Rob van den Sigtenhorst als partner Finance & Restructuring. Eerder werkte hij bij De Brauw Blackstone Westbroek en Davis Polk & Wardwell. Hij begeleidt een breed scala aan corporate cliënten, financiers en investeerders bij financieringstransacties en adviseert hen over zekerheden, herstructurerings- en insolventiekwesties, waaronder de WHOA, en daarmee samenhangende aansprakelijkheidsrisico’s.

Universiteit in Rotterdam. Beide zijn gestart in het healthcare team van de private equity-firma.

Sander van Meeteren en Coen Keijzer zijn in dienst getreden van participatiemaatschappij Holland Capital. Van Meeteren heeft een master econometrie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam behaald en een bachelor wiskunde aan de Universiteit Utrecht. Daarna heeft hij ruim drie jaar ervaring opgedaan bij consultancybedrijf Valcon. Keijzer is in 2022 gestart bij Holland Capital na ruim drie jaar gewerkt te hebben in het private equity team van PGGM. Hij is afgestudeerd in financiële econometrie aan de Erasmus

Advocatenkantoor Simmons & Simmons heeft versterking gekregen van Ekram Belhadj als counsel en Guido Fazzi als associate. Met de komst van Belhadj en Fazzi kan Simmons vanuit de Benelux alle expertise op het gebied van het mededingings-, staatssteun- en Europees recht aanbieden. Later dit jaar zal het mededingings- en staatssteunteam van Simmons verder worden uitgebreid.

Sander van Meeteren

Robert van Beemen wordt partner bij Dicke Röell Breedveld (DRB Groep). Van Breemen heeft jarenlange ervaring met strategieontwikkeling voor advocatenkantoren.

Hij adviseert over (internationale) trends en ontwikkelingen, internationale (referral) strategieën, en ESG, en de betekenis daarvan op het business en governance model.

Cees Dekker treedt per 1 juli toe tot Simmons & Simmons als advocaat/ consultant. Hij komt over van Ny-

Ekram Belhadj

singh, waar hij partner was. Dekker is specialist in mededingingswetgeving. Hij versterkt het nieuwe Competition Team van Ekram Belhadj en Guido Fazzi die per 1 mei bij Simmons in dienst zijn getreden.

Met meer dan 30 jaar ervaring adviseert Dekker over alle aspecten van het EU- en Nederlandse mededingingsrecht in een breed scala van sectoren, met een speciale focus op staatssteun en non-EU subsidies.

Herman Hoeve gaat aan de slag bij het Corporate M&A-team van Simmons & Simmons. Hij treedt in dienst als counsel en kandidaatnotaris binnen de praktijkgroep Corporate M&A van het kantoor in Amsterdam. Hoeve adviseert ondernemingen op het gebied van ondernemingsrecht ten aanzien van onder andere het opzetten van acquisitiestructuren, joint ventures, herstructureringen, migraties en corporate governance.

Willem Bijveld is counsel geworden in de Corporate M&A-praktijk van NautaDutilh. Hij heeft tien jaar ervaring met het adviseren van cor-

Cees Dekker

porates en sponsors in zowel internationale als Nederlandse private en publieke fusies en overnames. De nieuwe counsel heeft uitgebreide ervaring met bilaterale en veilingverkooptrajecten, public-to-private transacties, vijandige overnames en vraagstukken die betrekking hebben op aandeelhoudersactivisme.

AKD Benelux Lawyers heeft Wouter Kros als partner aangetrokken ter versterking van de Corporate & M&A-praktijk. Voor zijn komst naar AKD was Wouter ruim 14 jaar werkzaam bij Loyens & Loeff, waar hij M&A-transacties verrichtte voor een breed scala aan ondernemingen.

Jeroen van Mil en Thomas Verhoeckx zijn benoemd tot analist bij M&A boutique IMAP Netherlands.

Van Mil heeft een Bachelor in Fiscale Economie, Economie en Bedrijfseconomie en een Master in Finance Investments aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Verhoeckx rondde zijn Master in Finance af in 2021 en begon zijn carrière met een stage bij IMAP.

Willem Bijveld

Van Iersel Luchtman Advocaten te ’s-Hertogenbosch versterkt de gelederen per 1 juli 2022 met de komst van Evelyn Peerboom-Gerrits. Ze zal de M&A sectie gaan versterken waarbij ze onder andere graag ondernemingen in de technologiesector bij overnames begeleidt.

HVG Law heeft Arie Dirk de With benoemd tot Partner. Hij is voornamelijk gespecialiseerd in het begeleiden en implementeren van grensoverschrijdende herstructureringen, fusies en overnames en corporate governance. Met de benoeming van De With bouwt HVG Law verder aan haar groei ambities.

Grant Thornton Mergers & Acquisitions benoemt Ruurd Somberg als Senior Manager. Zijn belangrijkste expertise omvat de advisering van (aandeelhouders van) middelgrote bedrijven voor verkoop of funding alsmede (alternatieve) financieringsvormen.

Somberg brengt ruime ervaring mee in zowel M&A advisory, private equity investeringen, entrepreneurship bij startups en financieel advies aan de Nederlandse overheid.

Evelyn Peerboom-Gerrits

MenA.nl | 41

Diversity

‘Advocaat, vrouw, M&A? You can have it all!’

42 | MenA.nl

De een is toonaangevend arbeidsrechtadvocaat, partner bij Baker McKenzie Amsterdam én senator voor de VVD, de ander Legal Director in de Corporate M&A groep van datzelfde kantoor.

Mirjam de Blécourt en Denise Ozmis over het belang van inclusiviteit & diversiteit (I&D) in de wereld van fusies en overnames.

DOOR CHARLES SANDERS | BEELD MARK VAN DEN BRINK

Z

e vallen beiden maar met de deur in huis: dit is zeker geen pleidooi voor minder mannen in het relatief kleine en selecte Nederlandse M&A-wereldje! “Echt niet”, zegt Denise Ozmis, Legal Director binnen de Corporate M&A groep van advocatenkantoor Baker McKenzie. Haar collega, Mirjam de Blécourt, beaamt haar woorden. “Maar waar het uiteindelijk om gaat, is dat I&D voor meer kwaliteit gaat zorgen.”

Beide advocaten besloten tot een reactie na het zien van een advertentie met foto’s van recente M&A Awardswinnaars. “Met daarop alleen maar mannen”, glimlacht Denise Ozmis (34). “We dachten beiden; ‘dit kan echt wel anders…’”

Vandaar de afspraak om voor M&A Magazine samen te komen op het kantoor van Baker McKenzie aan de Amsterdamse Zuidas. En een zwaar, laat staan beladen, gesprek over meer vrouwen en meer culturen in de advocatuur en het bedrijfsleven werd het zeker niet.

Integendeel; twee professionals, volgens vriend en vijand absolute toppers in hun eigen vakgebied, vrijuit pratend over I&D. Denise Ozmis geldt als opkomende ster in de M&Aadvocatuur. Al op de universiteit, tijdens haar studie rechten in Utrecht, besloot ze voor de dynamiek van

fusies en overnames te gaan. Bij Baker McKenzie is ze nu, bij onderhandelingen, vaak in de lead. “Ik regel het voor de cliënt”, zegt ze zelfbewust. En, zonder valse bescheidenheid, maar even vastberaden: “Ja, mijn doel is snel partner bij ons kantoor te worden.”

Schoolvoorbeeld van I&D in mannenbastion Denise is een schoolvoorbeeld van I&D in een mannenbastion, want zo wordt de M&A-branche gezien. Want: vrouw, en ‘ook nog eens’ met Turkse roots…

Zelf doet ze over dat laatste heel nuchter: “Ik ben opgegroeid in Ede met veel familie om mij heen, waaronder mijn anderhalf jaar jongere zus. Die heeft een baan in leadership, bij het UWV. En die Turkse afkomst? Thuis leerden we eerst perfect Nederlands spreken, tot we ongeveer tien jaar waren. Daarna kwam pas dat Turks spreken, verstaan. De voornamen van mijn zus en mij ontbreken in de Turkse namenlijstjes. Ik heb de Nederlandse nationaliteit. Of ik me Nederlandser voel dan Turks, of misschien juist wel omgekeerd? Ik voel me mens, ik bén mens. Maar door mijn Turkse achtergrond heb ik wel toegang tot 80 miljoen inwoners van dat land, ik begrijp de achtergronden.”

Als Denise spreekt, kijkt Mirjam de Blécourt (57) glimlachend naar haar jongere collega. Een beetje trots en

MenA.nl | 43

Diversity

bewonderend ook, zo lijkt het. Als partner bij Baker McKenzie heeft de senator – sinds 2019 is ze voor de VVD lid van de Eerste Kamer – zeker haar sporen als voorvechter voor I&D binnen het kantoor, maar ook in de rest van Nederland en ver daarbuiten, verdiend.

In de Champions League van de advocatuur

Mirjam de Blécourt

Zelf speelt Mirjam al vele jaren in de Champions League van de advocatuur. Zo werd ze vier keer tot beste vrouwelijke arbeidsrechtadvocaat van Europa gekozen tijdens de European Women in Business Law Awards. En nog eens zes keer tot Band 1 in Chambers en Partners.

Daarnaast staat ze steevast in de Opzij-lijst van Top 100 invloedrijkste vrouwen van Nederland en in de Volkskrant Top 200 van invloedrijkste Nederlanders.

Inclusiviteit en diversiteit? Mirjam de Blécourt schreef zo ongeveer het draaiboek om in Nederland tot meer gendergelijkheid te komen. Letterlijk ook: ze was één van de grondleggers van de wet met het streefcijfer voor een evenwichtige zetelverdeling tussen mannen en vrouwen in Raad van Bestuur en Raad van Commissarissen van grote ondernemingen. “Ik wilde eigenlijk helemaal geen advocaat worden, toen ik jong was”, vertelt ze. “Ik dacht meer aan kinderrechter, tandarts of de journalistiek.

Leven zoals Christiane Amanpour, de Brits-Iraanse CNNcorrespondent, dát leek me fantastisch.”

Arbeidsrecht, omdat het over mensen gaat Het werd uiteindelijk toch die advocatuur, en vanaf het begin bij Baker McKenzie, toen nog Caron & Stevens genaamd. En arbeidsrecht, omdat het over mensen en niet alleen over geld gaat en ging. Een vrouw in een – destijds zeker nog – mannenwereld die zich naar de top werkte.

Naar haar werd ‘De methode De Blécourt’ vernoemd: de stoelendans-manier, een wijze van reorganiseren uit de jaren negentig waarbij functies van werknemers vervallen, waarbij werknemers vervolgens kunnen solliciteren op nieuw gecreëerde functies. Op deze manier door Mirjam de Blécourt uitgedokterd bij een overname in de IT-branche. De advocaat wist hiermee voor haar cliënt te voorkomen dat die al zijn jonge werknemers moest laten gaan volgens het last-in-first-out principe.

Eyeopener voor haar, daar waar het I&D betreft, was destijds: de door haar felbegeerde positie van partner

44 | MenA.nl

“Er zijn zeker stappen gezet. Je ziet zelfs dat er nu bedrijven zijn die niet meer in zee willen met advocatenkantoren zonder evenwichtige man-vrouw verhouding.”

ging naar een man, terwijl er plaats was voor twee en zij minstens zo succesvol was. Uiteindelijk weet ze dat partnerschap – mede door een maand thuis te blijven en te flirten met een ander kantoor – alsnog te bemachtigen. In een interview met Advocatie Magazine zegt ze daar in 2021 openhartig over: “Dat was echt heel spannend. Het kon mijn loopbaan maken of breken. Ik nam een groot risico, maar dacht ‘als het mijn kop kost, ga ik wat anders doen’.”

‘Iets bereiken, niet alleen vanaf de zijlijn roepen’ Over de mede door haar geschreven Wet Streefcijfers – sinds 2013 van kracht en die het gehele bedrijfsleven verplicht tot uitleg als er binnen de RvB of de RvC van ondernemingen geen evenwichtige man-vrouwverhouding is: “Ik schreef op persoonlijke titel, samen met een groep zeer politiek betrokken vrouwen. Ja, we konden echt met z’n allen iets bereiken, niet alleen vanaf de zijlijn roepen.”

Al eerder, in 2006, startte De Blécourt met een aantal andere vrouwen, waaronder Marry de Gaay Fortmann, uit de advocatuur samen met OSR het Women Leadership Program. Met als doel: een einde maken aan het mannenkartel. “Er zijn zeker stappen gezet. Je ziet zelfs dat er nu bedrijven zijn die niet meer in zee willen met advocatenkantoren zonder evenwichtige man-vrouw verhouding.”

Denise Ozmis

En juist dat evenwicht – of beter gezegd het ontbreken daarvan – op de M&A Award foto’s viel bij zowel Mirjam de Blécourt als Denise Ozmis ‘een beetje verkeerd’. “Al-

MenA.nl | 45

Diversity

leen maar blanke mannen in pak? Dat kan anno 2022 echt niet meer”, zegt Ozmis. En niet met een zuur ‘Kijk mij nou eens feministe zijn-gezicht’, maar breed glimlachend.

‘Kies je voor M&A, dan kies je voor dynamiek’ “Dit wil ik jonge vrouwen die nu op de universiteit zitten, meegeven over de M&A-advocatuur”, vervolgt ze. “Kies je voor deze tak van sport, dan kies je voor dynamiek, voor keihard werken, work hard, play hard. Ik heb weleens het idee dat vrouwelijke studenten bang voor dit wereldje worden gemaakt. Onzin, voor work-life balance ben je immers ook zelf verantwoordelijk. Mijn tip: stippel niet van tevoren je gehele carrière uit, ga recht op je doel af, maak keuzes als de noodzaak daartoe zich aandient.

Advocaat, vrouw, M&A? You can have it all!”

Bij kantoren, juist ook op de Zuidas, is er bovendien terecht steeds meer aandacht voor wellbeing. Net als Mirjam de Blécourt, doet Denise Ozmis méér dan ‘alleen’ haar dagelijkse werk als advocaat. Zo participeert ze in het Legal Atlas for Street Youth project, dat focust op de rechten van zwerfkinderen, wereldwijd. Vorig jaar won ze de popular vote bij de verkiezing van de Best Young

“Ik heb weleens het idee dat vrouwelijke studenten bang voor dit wereldje worden gemaakt. Onzin, voor worklife balance ben je immers ook zelf verantwoordelijk.”

46 | MenA.nl

M&A Lawyer. Haar talent om mensen te verbinden en deals te closen wordt in de M&A-wereld alom geroemd.

Voor ze bij Baker McKenzie neerstreek adviseerde ze bij AkzoNobel als in-house attorney over M&A-transacties en corporate governance.

‘Zuidas moet reflectie van maatschappij zijn’ In de pitch voor Best Young M&A Lawyer 2021 bewieroken collega’s Denise Ozmis onder andere om haar capaciteit mensen – óók van verschillende culturele achtergronden – te verbinden. Ze wordt vaak door jonge studenten uitgenodigd om over haar ervaringen als advocaat en over haar loopbaan te spreken. En dat doet ze vervolgens met verve, waarbij ze haar toehoorders meegeeft dat de Zuidas een reflectie van de maatschappij moet zijn. Precies zoals dat nu al geldt voor het diverse M&A-team van Baker McKenzie, dat onder leiding staat van partner Mohammed Almarini, zelf van Marokkaanse afkomst. Het team bestaat verder onder andere uit mensen met een Griekse, Antilliaanse, Chinese en Afghaanse achtergrond. De corporate sectie van Baker McKenzie Amsterdam bestaat sowieso voor de helft uit vrouwen.

Waar ze over vijf jaar wil staan? Geen greintje, geen seconde twijfel, ze zei het al eerder: “Dan wil ik partner zijn. In dit M&A-team. We hebben een geweldig team en als je doet wat je leuk vindt, is hard werken helemaal niet erg, dan is die adrenaline juist uitdagend.”

Hoe de loopbaan van Mirjam de Blécourt de komende vijf jaar vervolg krijgt: “ik vind het leuk wat ik doe, ons team aansturen, die wereldwijde deals op het gebied van arbeidsrecht afronden. Ik ben veel in Afrika, om daar met onze partners te werken. En dan is er natuurlijk nog mijn senatorschap. Ik zit al bijna drie jaar in de Eerste Kamer, maar het voelt alsof ik pas net in die politiek ben begonnen. Uitdagingen genoeg, bij Baker McKenzie en voor de VVD in de senaat!” 

Finance for Lawyers The program Finance for Lawyers provides people with a legal background with the

knowledge to better understand the financial decision-making of their corporate clients, to support with negotiations, and structuring and handling financial arrangements.

Matti Suominen - Aalto University School of Business  5 - 7 October 2022

Psychology of Risk In finance, risk is an everyday aspect. Retaining risk overview and control, assessment, mitigating and reporting is at the core of the financial responsibilities. However, the

psychological component in these processes is often underexposed. The Psychology of

Risk program enables you to better understand the psychological elements at play which systematically influence our financial decisions.

Stefan Zeisberger - Radboud University, University of Zurich  24 - 25 November 2022

Advanced Valuation Discover the difference between long-term value-creating strategies and short-term

indicators, such as stock price, earnings per share, market share, revenue growth, and customer satisfaction. Learn to ask the right questions to create value for the future.

Kevin Kaiser - The Wharton School of the University of Pennsylvania  19 - 22 December 2022

Ready to learn more?

Find your program and reserve your place at aif.nl

If you have any questions regarding our programs, please feel free to get in touch with Paula Jääskeläinen, Business Development Manager, via +31 20 246 7140 or p.jaaskelainen@aif.nl

Energietransitie

Sergio Herrera, Managing Director M&A bij Rabobank

Samen met onze klanten van grijs naar groen

48 | MenA.nl

Op de fusie- en overnamemarkt is de energietransitie een belangrijke thema. Sergio Herrera en zijn team bij Rabobank zijn de verbindende schakel tussen bedrijven die de groene kant op willen en de fondsen die in toenemende mate geld beschikbaar stellen.

DOOR CONSTANTEYN ROELOFS | BEELD ERIC FECKEN

H

eel grote ambities, daar gaat het om bij de energietransitie. Het gros van het bedrijfsleven en de nationale en internationale overheden zijn het erover eens dat we snel van fossiele brandstoffen naar duurzaam opgewerkte elektriciteit moeten overschakelen. Dat zien we terug in de M&A-praktijk: “het heeft gevolgen voor de magnitude van de investeringen. Het gaat over de transformatie van onder andere de netwerken, maar dat gaat verder dan alleen energie, het gaat ook om thema’s als circulariteit”, aldus Sergio Herrera, Managing Director M&A bij Rabobank. Operationele verduurzaming, het inrichten van circulaire bedrijfsprocessen, een straatbeeld dat omschakelt van centrale pompstations naar decentrale laadpaalnetwerken… Herrera stipt bepaalde segmenten aan: “je ziet bijvoorbeeld mooie investeringsmogelijkheden in mobiliteit, circulariteit en recycling.”

De lijst van projecten is lang. Bankiers zoals Herrera en zijn team hebben dus een duidelijke missie in deze snel veranderende en complexe wereld. “Onze missie is om samen met onze cliënten van grijs naar groen te gaan.”

Put the balance sheet to work Voor die transitie heeft de bankier een aantal instrumenten tot zijn beschikking. In de eerste plaats is er natuurlijk traditionele financiering van groene investeringen:

“put our balance sheet to work, zoals wij dat noemen.” M&A vult dat mooi aan: “niet alle doelen kunnen gerealiseerd worden met organische groei. We helpen onze klanten daarom met het vinden van de juiste partners.” Aan beide kanten van de overnametafel gaat het daarom om een grote variatie aan partijen. Herrera werkt met beursgenoteerde bedrijven, partijen in het MKB, infrastructuurfondsen en private equity-huizen. Ook zijn de targets vaak heel verschillend: van kleine, innovatieve startups die een cruciale techniek hebben ontwikkeld die de grote corporates nog missen tot deals met heel veel nullen tussen institutionele partijen of mondiaal opererende organisaties. Naast een veelvoud van partijen zijn er legio strategische redenen om een overname te doen die Herrera meeneemt in zijn overwegingen. “Bedrijven doen overnames om hun huidige waarde te beschermen of te vergroten, maar het komt ook voor dat ze technologie of een bedrijf kopen om de transformatie te versnellen.”

Op bedrijfsniveau ziet Herrera ook dat er veel vraag is naar deals die we onder de categorie ‘Buy & Build’ zouden kunnen scharen, zowel door private equity als strategische partijen. “Bedrijven willen ook graag een platform aanbieden waarop meerdere diensten of producten kunnen worden aangeboden. Zo wil een instal-

MenA.nl | 49

Energietransitie

lateur van zonnepanelen ook slimme meters kunnen leveren, of warmtepompen.” Sectorspecifieke strategieën zijn er uiteraard ook. Herrera noemt het voorbeeld van asset rotation. “Wat ik zie is dat de grotere utilities kapitaal ophalen door middel van projecten op een build to sell-principe. Dan bouwen ze bijvoorbeeld een offshore of een onshore windpark met het idee om die op termijn te verkopen aan investeerder en de opbrengst daarvan weer door te investeren in nieuwe projecten.”

Kennis exporteren

Fudura Een recente deal die het verhaal van Herrera perfect illustreert is de verkoop van Fudura door Enexis aan DIF Capital Partners en PGGM. Fudura kennen we bijvoorbeeld van de transformatoren, maar verzorgt ook de verdere infrastructuur in de stroomketen tussen de hoogspanningslijnen en ondernemingen - en alle data die daarbij komt kijken. We zien in de eerste plaats dat dit een flinke deal is met een waarde van 1.3 miljard euro. Op de tweede plaats is het een deal waarbij bovengenoemde partijen als overheden en infrastructuurfondsen elkaar ontmoeten; een verband van gemeentelijke en provinciale overheden als aandeelhouders van de verkoper Enexis, de pensioenfondsen via PGGM als koper en een infrastructuurfonds als partner van het pensioenfonds. Herrera en zijn team hebben op verzoek van de verkoper ook niet-financiële factoren meegenomen bij het inrichten van het dealproces, zoals duurzaamheid, behoud van werkgelegenheid en de continuïteit van de onderneming. Kortom, het was geen kwestie van simpelweg sturen op de hoogste prijs, maar een bespoke proces. Uiteindelijk werden er in een specialistisch infrastructuurfonds en een pensioenfonds twee partners gevonden die perfect aansloten bij de langetermijnvisie voor Fudura, zoals meegegeven door opdrachtgever Enexis.

50 | MenA.nl

De deals gaan niet zelden over de grens. “Nederland biedt een stabiele omgeving en een sterk regulatory environment. We zijn daarom aantrekkelijk voor grote internationale investeerders.” Naast dat Herrera opmerkt dat Nederland een sterke positie heeft in de maakindustrie en een goede voedingsbodem kent voor innovatieve bedrijven is het ook belangrijk dat er in Nederland de politieke wil is om de omslag te maken. “Nederland heeft door regulering en ambitie een voortrekkersrol. Dat lijkt me een goede ontwikkeling, ook omdat we als Nederland vervolgens onze kennis kunnen exporteren.”

Naast dat zoiets als renewable energy vanzelfsprekend goed wordt opgepakt in het land van de windmolens past het thema van de energietransitie op het culturele vlak ook bij de Rabobank, meent Herrera. “We staan als bank midden in de samenleving en willen de wereld beter maken.” Ook heeft de bijzondere structuur van de bank voordelen. “Door onze coöperatieve achtergrond hebben we de stabiliteit en de tijd om ambities en doelstellingen op de lange termijn uit te voeren.” Bij het opstellen van de strategische plannen voor de cliënt speelt de synergie met andere afdelingen binnen de bank een belangrijke rol. “Op het gebied van project finance in groene energie groeien we in de double digits en behoren we wereldwijd tot de top tien.”

Sturen op ESG en maatschappelijk belang De energietransitie maakt bedrijven in de sector ook interessant voor private equity investeerders. De hoe-

Sergio Herrera (49) studeerde Bedrijfskunde van de Financiële Sector aan de VU in Amsterdam en begon zijn carrière in 2000 als analist op de corporate finance-afdeling van MeesPierson. Tijdens een spannende en complexe deal in de bouwsector (de mogelijke overname van HBG door Heijmans) ontdekte hij zijn passie voor het M&A-vak.

Na dienstverbanden bij MeesPierson en ING trad Herrera in 2019 in dienst bij de Rabobank. Internationale ervaring deed hij op in Madrid, waar zijn Spaans (de bankier heeft een Argentijnse achtergrond) goed van pas kwam. Het doelgerichte werken, de constructieve adviesrelatie met de klant en het werken met enthousiaste jonge teamleden noemt Herrera als de aantrekkelijkste kanten van M&A. Sergio Herrera is getrouwd en woont met zijn vrouw en twee zonen in Haarlem.

veelheid beschikbaar kapitaal voor energiegerelateerde bedrijven bij private equity neemt toe, net als dat er steeds meer (impact)fondsen bij komen die zich specifiek op het transitievraagstuk richten. Meer geld bij PE gaat trouwens hand in hand met vergroening: “We vinden dat een positieve ontwikkeling. Private equity heeft ESG echt geïncorporeerd en ze hebben hun beleid op dat gebied samen met hun limited partners vormgegeven.

Zo creëer je waarde maar heb je ook impact.”

Naast het werken voor PE-fondsen werken Herrera en zijn team voor gespecialiseerde infrastructuurfondsen.

Dat vereist maatwerk: “Infrastructuurfondsen hebben langere looptijden, grotere tickets, lagere rendementseisen en een langere periode om de investering terug te

verdienen. Deze fondsen maken vaak grotere kapitaalinvesteringen mogelijk, en blijven doorinvesteren. Daarbij kun je bijvoorbeeld denken aan energieinfrastructuur die voortdurend mee moet groeien in de transitie.”

Het bovenstaande resumerend, kan men concluderen dat er veel op het energietransitieteam afkomt. De deals zijn vaak groot, de markt- en regelgeving is complex en de tactische en strategische opties zijn navenant groot.

In een nog lang niet uitgekristalliseerde markt met veel concurrerende, opkomende technieken en bijbehorende (groei)bedrijven is een degelijke sectorkennis onontbeerlijk. Waar doet het snelgroeiende team van Herrera de nodige kennis op? “Uiteindelijk leer je het vooral door deals te doen en zo expertise op te bouwen in het team.” 

MenA.nl | 51

Kennisupdate

Hoe een investeerder een target van het Kremlin werd Bill Browder is een investeerder die in de jaren 90’ het grootste hedgefonds in Rusland oprichtte, genaamd Hermitage Capital, dat op zijn hoogtepunt voor 4,5 miljard dollar in Russische aandelen had belegd. Hij nam het ook op tegen oligarchen en corrupte ambtenaren die de bedrijven leegroofde waar hij in investeerde, een normale gang van zaken in Rusland. Hier maakte Browder zich niet populair mee en in 2005 werd hij door Poetin het land uitgezet. Vervolgens werden zijn holdings gestolen en werd uit zijn naam de Russische belastingdienst opgelicht voor 230 miljoen dollar. Vervolgens is Browder’s Russische advocaat Sergej Magnitski gemarteld en vermoord in de gevangenis. Sindsdien is de naar rechtvaardigheid strevende investeerder bezig geweest de geldsporen te volgen, de betrokken corrupte oligarchen te ontmaskeren en middels de naar zijn advocaat vernoemde Magnitski-wet hun gestolen geld te confisqueren. ‘Achtervolgd door de staatsmaffia’ lijkt soms op een thriller van James Patterson, maar het is een verbluffend waargebeurd verhaal over witwaspraktijken en internationale financiële misdaad in het Rusland van Vladimir Poetin. Een must-read voor eenieder die de tactieken van een moderne autocratie wil begrijpen. (JK) Achtervolgd door de staatsmaffia, Bill Browder Atlas Contact, 334 blz. Prijs: €24,99

Wat we nodig hebben is een goede crisis!

Gaat de mensheid de komende eeuw overleven? Volgens politiek analist Ian Bremmer (Eurasia Group) hangt dit voor een groot deel af van ons vermogen om internationaal samen te werken en tezamen de grote problemen op te lossen die op ons afkomen. Momenteel lijken we hier maar heel matig toe in staat. In Europa en vooral de Verenigde Staten is sprake van enorme interne spanningen. Daarnaast verslechtert de relatie tussen economische grootmachten China en de VS in rap tempo.

Dit is ongunstig, want deze relatie maakt meer dan welke andere dan ook uit voor het veiligstellen van onze collectieve toekomst. Wanneer we het internationale vertrouwen niet herstellen, zullen we niet opgewassen zijn tegen de reusachtige crisissen die op ons afkomen: de klimaatcrisis, de volgende pandemie én de impact van extreem disruptieve technologieën. Net zoals Covid-19 voorspeld was, zijn deze crisissen dit ook. En net zoals Covid-19 ons activeerde tot de razendsnelle ontwikkeling van vaccins, zo kunnen we deze nog veel destructievere crisissen aangrijpen om tot actie over te gaan. Maar daarvoor moet wel een nieuwe koude oorlog tussen de VS en China koste wat het kost voorkomen worden. (JK) The Power of Crisis: How Three Threats – and Our Response – Will Change the World, Ian Bremmer Simon & Schuster, 272 blz. Prijs: €19,99

52 | MenA.nl

De bijbel voor investeerders is terug Hoe zat het ook alweer met de enterprise value to equity bridge? Welke asset-based ratio's worden gebruikt bij financieringen en bancaire kredietverlening?

En hoe bepaal je nou effectief hoe kapitaalintensief een onderneming is? Het ‘Handboek Investeren & Financieren’ van Taco Rietveld behandelt deze en vele andere vragen. Aan bod in deze geheel herziene, derde editie komen onder andere: overnameprocessen, financiële analyse, EBITDA-normalisaties, werkkapitaalanalyses, cash-like & debt-like items, ondernemingswaarde, sources & uses, closingmechanismen, DCF-waardering, LBO-waardering, rendementsberekeningen en (acquisitie)financiering. Kortom, 'Handboek Investeren & Financieren' behandelt alle stappen die privateequityfondsen nemen om ondernemingen te kopen en te verkopen. Inclusief handige rekenvoorbeelden uit de dagelijkse praktijk van de investeerder. Door private equity coryfee Boudewijn Molenaar omschreven als “een bijbel voor eenieder die in de wereld van overnames actief is of wil worden: het meest complete boek op dit moment.”

Handboek Investeren & FInancieren Private equity, beleggen & kredietanalyse, Taco Rietveld Boom Uitgevers, 345 blz. Prijs: €47,50

Cursus: Ontdek hoe private equity waarde creëert in deals Het Private Equity-programma van Amsterdam Institute of Finance biedt deelnemers een gedegen en kritisch inzicht in de werking van durfkapitaal, groeikapitaal, buy-outs en turnarounds, inclusief de werking van private-equityfondsen, de manieren en middelen om buy-outs te ontwikkelen, rapportage en prestatiemeting, en het perspectief van institutionele beleggers. De docent Cyril Demaria is een expert op het gebied van private markten die investeerders adviseert over assetallocatie, fondsen en directe investeringen. Hij is ook de auteur van meerdere boeken over private equity en assetallocatie. Demaria was tot 2020 Partner bij Wellershoff & Partners, een onafhankelijke CIO-dienstverlener voor family offices en financiële instellingen in Zwitserland. Zijn uitgebreide ervaring omvat 20 jaar, waarin hij o.a. CIO was van UBS en waar hij verantwoordelijk was voor onderzoek naar private markten (buy-side). Hij is oprichter en managing partner van verschillende venture capital-fondsen en combineert academische expertise met zijn uitgebreide praktijkervaring.

Cursus Private Equity, Amsterdam Institute of Finance Drie dagen | Taal: Engels | Prijs: €3.600 Volgende beschikbare datum: 3 oktober

MenA.nl | 53

VeeCee

Pre-seed investering in anticonceptie startup

‘Ons voornaamste doel is dat ieder kind gewenst is’ Peter van de Graaf en Leonie van de Kamer van Choice for Women vertellen over de noodzaak van een ‘passion proof’ en disciplinevrij anticonceptiemiddel.

DOOR YILMAZ BITER

O

p het voormalige bedrijventerrein Strijp-S in Eindhoven is Choice for Women gevestigd.

Ruim 100 jaar geleden heeft Philips het bedrijventerrein opgezet om innovatie te stimuleren.

Heden ten dage geldt nog steeds die samenhang met innovatie: de drang om te vernieuwen en te verbeteren wat er al is. Het medtechbedrijf wil met haar anticonceptiemiddel genaamd Choice die nodige vernieuwing brengen. Immers, de al bestaande anticonceptiemiddelen doen niet altijd even goed hun werk en brengen ook nog eens ongevraagd bijwerkingen met zich mee.

Wrijving met de natuur Anticonceptie heeft een lange geschiedenis. De Romeinen ge-

54 | MenA.nl

bruikten al een zogeheten bronzen pessarium. Later schreef Giacomo Casanova over condooms vervaardigd uit de huid van lammetjes. De pil kwam in 1960 in Amerika op de markt. Oprichter en CEO Peter van de Graaf vertelt: ‘’Anticonceptie ontstaat uit de wrijving tussen de natuur en waar we nu zijn als mens, waarbij bijvoorbeeld een stel zegt: ‘Wij willen twee kinderen hebben en hen opvoeden’.’’ ‘’Eigenlijk was het idee: sterilisatie is de ideale oplossing als het omkeerbaar zou zijn’’, vervolgt hij. ‘’Wij dachten ook: we moeten iets maken wat in één keer alles oplost. Wat we hebben ontwikkeld, is een relatief kleine ingreep: het is de sluitspier die de natuur je nooit gegeven heeft.

De natuur zal namelijk nooit een

rem zetten op de vruchtbaarheid van een diersoort.’’

Choice werkt door middel van twee kleine – minuscuul te noemen – implantaten met klepjes die in de eileiders van de vrouw worden geplaatst, zonder de tussenkomst van een operatie. Deze klepjes kunnen vervolgens geopend of gesloten worden. Chief Clinical Affairs Leonie van de Kamer wijst naar de klep. “Het is bi-stabiel. Hij gaat niet opeens uit zichzelf terug naar de andere stand, dus dat de klep openspringt. Dat is een onderdeel van onze veiligheid, die we wel voor 100 procent willen bieden. We zijn nu bijna bij het finale model.’’

Choice zal in meerdere fases worden gelanceerd. In een latere fase zal

Choice werken met een motor. Van de Kamer heeft het prototype in haar handen en vertelt: “Je kunt je voorstellen hoe klein dit is en hoe klein de motor moet zijn. De eileider is heel klein en fragiel. Daar kan je niet nog een uitstekend deel hebben met een motor. Daar moet iets heel kleins bij. Daarom hebben we gezegd: ‘Kunnen we dit niet in fases lanceren?’. Die motor is de meest ideale situatie: door middel van een band om je buik gaat de klep in een halfuur dicht of open. We gaan eerst een systeem op de markt brengen dat helemaal geen motor heeft.’’

Disciplinevrij Waarom zou Choice beter werken dan andere anticonceptiemiddelen?

Dat hangt samen met een van de twee beginselen: Choice is disciplinevrij. “Aan elk anticonceptiemiddel kleven er wel nadelen. In de pil zitten er hormonen. Ook moet je het continue opnieuw gebruiken én kopen. Dat is voor veel westerse landen geen probleem, maar op een continent als Afrika is dat ten tijde van corona een probleem geweest. Een condoom is toch iets minder gezellig.

Er is altijd een bezwaar van de man of van de vrouw. In een spiraaltje zitten er wel of geen hormonen. In de meeste gevallen wordt een hormoonspiraal gebruikt. Het is ook een ingreep die een keer in de zoveel jaar moet worden gedaan’’, vertelt zij.

dat wel een verstandige optie? “Artsen zijn erg terughoudend, omdat zij weten: deze vrouw is minstens nog vijftien jaar vruchtbaar. Over vijf jaar kan zij een man ontmoeten en alsnog een kind willen. Dus pas vanaf een bepaalde leeftijd stemt de arts ermee in’’, vertelt Leonie van de Kamer. Peter van de Graaf sluit zich daarbij aan: “Het is bekend dat die hormonale drang om kinderen te krijgen bij sommige vrouwen vrij laat kan komen.’’ ‘’In de praktijk blijkt dat met de pil mensen ook kinderen kunnen krijgen’’, benadrukt hij. ‘’De discipline van mensen is niet perfect. Ik vergelijk het met tandenpoetsen. De meeste mensen poetsen twee keer per dag hun

tanden. Af en toe heb je een feestje en is het zo laat geworden dat je je bed in valt en het een keertje overslaat. In een moment van transitie – zoals een scheiding of het overlijden van een naaste – kan je de pil een beetje verwaarlozen en opeens ben je dan zwanger.’’

Konijnen In 2021 is de eerste dierproef gedaan: de implantaten zijn in de eileiders van acht vrouwelijke konijnen geplaatst. “De eerste resultaten zijn heel positief’’, vervolgt Van de Kamer. De reactie van de konijnen op de buisjes was mild en de meeste buisjes hadden geen littekenweefsel-

Als laatste anticonceptiemiddel wordt sterilisatie genoemd. Maar is

MenA.nl | 55

VeeCee

Peter van de Graaf en Leonie van de Kamer

vorming tot gevolg. In het kort: groen licht om door te gaan met de volgende proef. “Voor iets wat eigenlijk iedereen voor onmogelijk hield, zijn de resultaten zo positief dat wij er verder mee moeten gaan. Als we er allemaal infecties zagen dan was de vraag: is dit nog mogelijk? We zien dat het materiaal wordt getolereerd in de konijnen.’’

De studie zal de volgende keer worden herhaald met vijf vrouwelijke konijnen en een kleiner buisje. “Met de vorige studie hadden we acht konijnen met twee verschillende buisjes, om te kijken of het ene beter werd getolereerd dan het andere. Nu kiezen we voor de optie die het best

56 | MenA.nl

schaalbaar is. Daarom gaan we met één buisje verder’’, vertelt zij.

Echter, bij konijnen kan er een vorm van trauma ontstaan. De patholoog vermoedt dat die vorming van trauma is te verklaren door het gebruikte model. “Bij een konijn kan er iets te veel trauma worden aangebracht. Dat zorgt voor vorming van bepaalde cellen die je normaal gesproken daar niet ziet. Wij willen dat eerst duidelijk hebben voordat we de volgende stap nemen’’, vertelt Leonie van de Kamer.

Mini-organen Naast de dierproeven is Choice for Women ook bezig met organoïden-

studies. Organoïden zijn verkleinde en versimpelde versies van organen die buiten het lichaam zijn gekweekt. Het voordeel? Organoïden bootsen de organen na, ondanks dat ze qua structuur en interconnectiviteit niet hetzelfde zijn. Of zoals Van de Kamer zegt: “Organs in a dish. Er is een organenbank met organoïden.

Wij brengen het materiaal bij menselijke eileiders: tolereren de cellen de materialen die wij gebruiken? In hoeverre kan je dat vertalen naar de mensen? Regulatoir gezien is dit de gouden standaard.’’

“Wij zijn daarmee ook vernieuwend’’, vervolgt Peter van de Graaf. ‘’Iedereen is bezig met manieren om

“Iedereen ziet dat dit van waarde is en boven het normaal commerciële uitstijgt. Aan de andere kant is het een goede businesscase. Als het slaagt hebben we een product met een omzet van miljarden euro’s.”

dierproeven zo min mogelijk nodig te laten zijn. Samen met het RIVM kijken we of dit als een eerste bewijs kan dienen dat je in plaats van het offeren van een dier een menselijke cel kan gebruiken. Daarnaast kijken we tevens of dat een betere voorspellende waarde heeft – een dier is immers anders en niet helemaal menselijk in zijn reactie.’’

Passion proof De achterliggende problematiek van ongewenste zwangerschappen heeft volgens Peter van de Graaf iets diep tragisch. “Van iedere 100 bevruchtingen worden er gemiddeld 25 geaborteerd. We hebben vervolgens 75 overgebleven concepties. Daarvan zijn er 15 ongewenst. 40 van de 100 concepties zijn dus ongewenste kinderen. Die ongewenste kinderen zijn ook de basis van grote problematiek in de samenleving. Ons voornaamste doel is dat ieder kind gewenst is. Wat daarvoor nodig is, is iets wat in je lijf zit, je beschermt en waar je niet actief over hoeft na te denken. Choice is daarmee ook ’passion proof’.”

De gevolgen van ongewenste kinderen zijn groot. Van de Graaf: “Het kind krijgt weinig kans op een

goede opvoeding, liefde, voedsel en een goede opleiding. Uit meerdere onderzoeken in de Verenigde Staten blijkt dat het grootste deel van de criminaliteit wordt veroorzaakt door jongens die thuis niet gewenst waren, op straat beginnen met kruimeldiefstal en later grote boeven worden.’’

Hoe hij op het idee kwam om anticonceptiemiddelen te innoveren? “Het kwam voort uit de zorgen over wat wij met deze planeet op ecologisch gebied doen. Wat je ook uitvindt: het aantal mensen blijft hetzelfde. Als je twee keer zo ecologisch gaat leven en je twee keer zo veel mensen krijgt, ben je op hetzelfde punt beland. Wat je vooral wilt, is het aantal ongewenste kinderen verminderen. Het gaat om zelfbeschikking. Als je het over zelfbeschikking hebt: je wilt geen kinderen op aarde brengen die je daarvoor niet wilde hebben. Als we die al weglaten, wordt de wereld al een stuk beter.’’

Familie en vrienden Het geld dat tot nu is opgehaald is een combinatie geweest van publiek en privaat geld. Publiek geld is afkomstig van start-up-fondsen en

van een aantal startersubsidies. Privaat geld is afkomstig van familie en private impact investeerders. “Eerst hebben wij twee softwareontwikkelaars aangetrokken. Geleidelijk aan zijn er meer angels bijgekomen. Zo hebben we nu een groep van zeven private investeerders, waarbij iedereen een eigen rol heeft. Iedereen ziet dat dit van waarde is en boven het normaal commerciële uitstijgt. Aan de andere kant: het is ook een goede businesscase. Als het slaagt hebben we een product met een omzet van miljarden euro’s’’, vertelt hij. ‘’Wij denken dat we geschikt zijn voor een Series-A investeringsronde als we het hele dierproefpakket hebben afgemaakt’’, vervolgt Peter van de Graaf. “Dan willen we meer geld ophalen. We hebben dan de bewijslast: kijk het wordt geaccepteerd in lichamen en het werkt ook nog eens. We hebben nu de eerste stappen ervoor gezet. Desalniettemin staan we open voor mensen die nu mee willen doen voor een kleiner deel, ook omdat onze waardering op dit moment relatief klein is. Wij nodigen iedereen uit die dit interessant vindt om samen te investeren.

We zouden graag meer vrouwelijke investeerders willen zien.’’ 

MenA.nl | 57

Entrepreneurship

Vadeko - NIBC Investment Partners

Buy & build met prefab houtconstructies Vadeko is een duurzaam opererende specialist in prefab houtskeletbouwconstructies. Prefab-constructies zijn niet alleen financieel voordelig ten opzichte van traditionele bouw, maar hebben ook een veel lagere CO2-voetdruk. Niet onbelangrijk in tijden waarin duurzaamheid een substantiële rol speelt in de actuele thematiek rondom (huidige en toekomstige) woningbouw. In 2020 nam NIBC Investment Partners een minderheidsbelang in Vadeko en onlangs kondigde het bedrijf een overname aan. Een gesprek met Vadeko eigenaar-directeur Mark Timmer en met Franck Marra van NIBC Investment Partners.

DOOR JEPPE KLEIJNGELD | BEELD DANIEL WENZEL

58 | MenA.nl

I

n 2007 begon ondernemer Mark Timmer (40) zijn eerste bedrijf: Domestic Prefab Houtconstructies, gevestigd in het Drentse Geesbrug. Hij nam de boedel van het bedrijf, dat zich vooral richtte op middelgrote bouwprojecten en dat zo'n tien werknemers had, over van een curator en begon er zijn eigen bedrijf mee. Tijdens de kredietcrisis kwam hij in contact met de (nu voormalig) eigenaar van branchegenoot Vadeko, de heer Van der Kooij (vandaar de naam Vadeko, red.). “Daar had ik een goede klik mee", vertelt Timmer. “Hij zocht een koper, want hij had geen opvolger. Voor mij was dit een mooie kans om een groeisprong te maken. Maar het kwam uiteindelijk niet tot een deal.”

Timmer bleef wel in gesprek met Van der Kooij en in 2014 heeft hij samen met de bedrijfsleider van Vadeko – Wiebe Postma (34) – de prefab-onderneming overgenomen. “We hebben de ondernemingen in 2015 geconsolideerd en als locatie het Friese dorp Winsum gekozen waar Vadeko al gevestigd was.”

Timmer en Postma zijn allebei deels eigenaar en directeur van de onderneming en managen het bedrijf samen.

“Wiebe specialiseert zich vooral in personeelszaken, verkoop en calculatie. Ik houd me bezig met de werkverdeling, de techniek en algemene zaken. We zijn nu met zo'n 120 mensen en de omzet is gegroeid naar zo'n twintig miljoen euro.”

NIBC Investment Partners aan boord In 2019 zagen de ondernemers een snelle toename van opdrachten en een groeiende potentie van hun markt en besloten om de groei te versnellen... “Autonoom zou niet snel genoeg gaan om onze positie in de markt te behouden en verstevigen. Ondanks de overname van Vadeko stonden bedrijfsovernames totaal niet op ons vizier. We hadden hiervoor een partner nodig", aldus Timmer.

Via Marktlink kwamen de bouwondernemers in contact met verschillende partijen. Ze hadden besloten om een deel van hun aandelen aan te bieden en zo het nodige groeikapitaal op te halen voor investeringen en mogelijke overnames. Eind 2020 kozen ze voor NIBC Investment Partners (‘NIBC’). “Er waren veel gegadigden, maar NIBC had het meest interessante bod. Vooral hun commitment sprak ons aan.” NIBC kwam met een minderheidsaan-

MenA.nl | 59

Entrepreneurship

“Automatisering helpt ons met het capaciteitsvraagstuk.

Vanuit de markt wordt dit op de voet gevolgd.”

een minderheidsbelang. Marra: “We willen vooral de ondernemers aan boord houden met skin in the game.

Zij moeten profiteren van de upside bij succes. Als zij gemotiveerd blijven, kunnen we er samen voor zorgen dat de strategie succesvol wordt uitgevoerd.” Wat NIBC Investment Partners meeneemt – naast kapitaal natuurlijk – is ervaring met groeivraagstukken zoals overnames, kapitaalintensieve investeringen, uitbreiding van managementteams en professionalisering van de rapportages. “We hebben dezelfde visie als Mark en Wiebe en dat is doorgroeien", vertelt Marra. “Kosten gaan daarbij voor de baten uit. We geloven ook in verdere automatisering.

Mark en Wiebe blijven het management voeren. En als het aankomt op bijvoorbeeld acquisities en bankfinanciering nemen wij meer de lead in het partnership.”

“Dat vinden wij ook prettig", vult Timmer aan. “Dat maakt dat we niet afhankelijk zijn van adviseurs. NIBC heeft alle nodige kennis in huis. Bovendien kosten overnames heel veel tijd. Wij zijn te plat georganiseerd om dat goed zelf te kunnen doen.”

Innoveren en investeren deel van 40 procent aan boord en wilde de ondernemers vooral steunen waar waarde toegevoegd kon worden. De ondernemers bleven in de drivers seat.

Franck Marra, NIBC: “Wat ons aantrok was de marktpotentie en het ondernemerschap van Mark en Wiebe. Er moet veel en op een duurzame manier gebouwd worden in Nederland de komende decennia. Prefab Houtskeletbouw biedt een aantal voordelen aan aannemers op kostentechnisch vlak én op het gebied van duurzaamheid.

Mark en Wiebe zijn permanent op zoek naar de beste oplossingen voor de klanten en naar verdere automatisering van de productieprocessen.”

NIBC Investment Partners heeft een andere propositie dan veel andere investeerders. Ze nemen doorgaans

60 | MenA.nl

Met het groeikapitaal van NIBC is er geïnvesteerd in uitbreiding van gebouwen en een additionele productielijn waarbij de nadruk op gevelelementen ligt. Hiermee kan Vadeko 50.000 m2 aan extra gevelelementen per jaar produceren. “Deze productielijn heeft een hoog niveau van automatisering en dat is waar de sector naar toe gaat", zegt Marra. “Het gaat een stuk verder dan hoe de meeste branchegenoten dit aanpakken.”

Timmer: “In onze industrie is de productie met lineaire bruggen de standaard. Technologie met drie assen.

Wij gaan werken met een systeem met zeven-assige robotarmen. Dat geeft veel meer mogelijkheden. Deze robotinstallatie kunnen we in de toekomst nog van alles leren. Ook hebben we in onze industrie met schaarste aan mensen te maken. Automatisering helpt ons met

het capaciteitsvraagstuk. Vanuit de markt wordt dit op de voet gevolgd. Van onze integrator die de software en tools voor ons ontwikkelt begrijpen we ook dat er veel partijen hier interesse in tonen en erop mee willen liften.

Dat hoop ik ook, want zo wordt de hele sector verder gebracht.”

Inmiddels is ook de eerste overname een feit. Begin dit jaar nam Vadeko Notebomer Houtconstructie over. “Een wat kleinere, maar rendabele branchegenoot gevestigd in het Groningse Marum", vertelt Timmer. “De eigenaar wist dat hij voor de toekomst schaalvoordeel nodig had.

Hij deelde onze visie op de sector en is daarom samengegaan met ons. Hij is nog erg betrokken en blijft dat voorlopig ook.”

De overname levert een hoop synergievoordelen op.

“Commerciële synergiën, inkoopsynergiën, synergiën op het gebied van personeel", somt Marra op. “En ook het kunnen optimaliseren van de productieplanning. Wanneer ze het druk hebben in Marum, kan een opdracht worden geproduceerd in Winsum en vice versa. Bovendien was er sprake van een goede spreiding van klanten.

Kortom, een geweldige acquisitie.”

Floreren in dynamische omgeving Qua inkoop komt Vadeko uit een hele volatiele tijd met grote prijsstijgingen. “Door Covid kwam er grote druk op beschikbaarheid van hout; iedereen ging wat aan z'n huis doen omdat ze niet op vakantie konden", vertelt Timmer. “Toen de beschikbaarheid eindelijk was verbeterd, brak de oorlog in Oekraïne aan en gingen de prijzen weer omhoog. Het is nu weer wat gestabiliseerd, maar het blijft gevoelig.”

Ondanks deze uitdaging doet de onderneming het goed omdat de markt opschuift naar de houten constructies.

Mark Timmer: “We zien dat wij het in de markt beter doen dan concurrerende bouwsystemen. Prefab houtske-

letbouw wint bijvoorbeeld ten opzichte van prefabbeton.

Logisch, want het is veel duurzamer. En de normen om een bouwvergunning te krijgen worden steeds strenger.”

In Nederland is het aandeel complete houtskeletwoningen nog geen tien procent, schat Timmer in. Daarin ligt dus nog enorme potentie. Combineer dat met de woningnood in Nederland en je hebt een gat in de markt te pakken. Vadeko is dan ook van plan een stevige groei te realiseren, zowel organisch als via mogelijke acquisities.

“De kernwoorden zijn toekomstbestendig en aantrekkelijk. Dat vind ik belangrijk. Verder blijven we investeren in automatisering en slimme productie. Door productieslagen te maken kun je ook goed organisch blijven groeien", besluit de ondernemer. 

Community

Kapitaal ophalen grote uitdaging voor PE Na 2,5 jaar vond op 25 mei eindelijk weer eens een live Private Equity Summit plaats. 250 dealmakers en investeerders gaven acte de présence.

DOOR ONZE REDACTIE | BEELD ROBERT TJALONDO

D

at er recordjaren voor PE en M&A achter ons liggen mag bekend zijn. In 2021 werden er in Europa 46 procent meer private equity deals gedaan dan het jaar daarvoor. Nu is de wereld weer radicaal aan het veranderen. “Het eerste kwartaal is het nog heel goed gegaan, maar in april is de dealactiviteit significant gedaald", aldus Martin Kooistra van KPMG waar het PE Summit dit jaar plaatsvond en dat mede mogelijk werd gemaakt door Ansarada. De dagvoorzitter was oudgediende van de M&A Community Willem van Oosten. Met als sidekick niemand minder dan Herman Kaemingk van Loyens & Loeff.

62 | MenA.nl

“Oekraïne is in deze cijfers nog niet verwerkt", vervolgde Kooistra. “Onze verwachting is dat deze trend zal doorzetten.” Ook denkt hij dat hoewel er nog veel dry powder is, de assets lastiger te vinden zullen zijn. “Iedereen wil de toppresteerders, de beste managementteams en de unicorns van de toekomst. Daar komt druk op te staan.”

‘Zes closings in één week’ Charly Zwemstra (Main Capital), één van de vier panelleden van het openingsdebat, ziet de uitdaging voor komend jaar niet zozeer in het vinden van targets, maar in het ophalen van nieuw kapitaal. “Het vinden van tar-

gets zie ik in het licht van afnemende waarderingen nog positief in. 74 procent van ons laatste fonds is al gealloceerd. Misschien ben ik bevooroordeeld omdat wij alleen enterprise software doen en internationaal actief zijn, maar ik zie geen problemen op dit vlak. We hebben laatst zes closings in één week gedaan.”

gaan zitten. Ze doen geen tickets onder de 75 miljoen meer. Dat is bijna net zoveel als ons hele fonds.” Maar net als Zwemstra ziet zij nog voldoende interessante bedrijven om te kopen. “Maar je hebt als fonds wel een unieke strategie nodig om aan tafel te komen, want de concurrentie is groot. “

Cilian Jansen-Verplanke (Karmijn Kapitaal) - die zich op kleinere bedrijven richt dan Main - gaf aan hetzelfde te ervaren: geld ophalen is moeilijk momenteel. “We zijn bezig met ons derde fonds van 90 miljoen euro. Twee institutionele beleggers zijn we kwijt omdat ze hoger zijn

Herman Kaemingk vroeg zich af of de lastigheid van fundraising te maken heeft met de lagere beurskoersen. Dat wanneer koersen dalen, er ook relatief minder kapitaal naar PE gaat. Zwemstra stelde dat dit inderdaad het geval is. “Alle grote Limited Partners zijn overallocated", gaf hij

MenA.nl | 63

Community

aan. “Ze hebben al moeite de fondsen van bestaande relaties in te vullen.” Wat PE-fondsen hieraan kunnen doen is een continuation fund opzetten. Hiermee kunnen ze additioneel kapitaal ophalen voor hun top assets. Dit is een van de grootste trends in private equity de laatste jaren.

Panellid Friso Janmaat (Capital A) verwacht dat aangezien PE in de asset mix van pensioenfondsen een bovengemiddeld rendement haalt, ze een groter aandeel gaan vormen in de asset mix. “Totdat de toenemende concurrentie dit weer verstoort."

En, wil dagvoorzitter Willem van Oosten van de panelleden weten, hoe zit het dan met bankfinanciering? Volgens Koos Teule (Rivean Capital) valt het mee met de invloed van stijgende rentelasten en andere macro-economische en geopolitieke invloeden. “De rente gaat van extreem laag naar laag. Het duurt een tijd voordat dat doorwerkt in PE. Ook zijn er bedrijven die bijvoorbeeld juist profite-

64 | MenA.nl

ren van stijgende olieprijzen. Je moet het echt per bedrijf bekijken.”

Ook zijn er nog alternatieve lending funds waar je wel meer voor betaalt, maar die wel bereid zijn fondsen een hogere leverage te verschaffen. Kortom, financiering wordt geen showstopper dit jaar. Andere onderwerpen die op het PE Summit de revue passeerden waren het imago van de sector, het vinden van talent, de energietransitie en klimaat, SPACS, de economische vooruitzichten en leiderschap. Head of Private Equity KPMG Ewald van Hamersveld blikt terug op een zeer geslaagd event. "Het Private Equity Summit, dat door de M&A Community is georganiseerd en door KPMG werd gehost, was voor beide weer het eerste grote event sinds corona. Erg mooi om alle professionals in deze markt weer na lange tijd samen te zien en de gelegenheid te hebben om kennis te delen, discussies met elkaar aan te gaan en uiteraard met elkaar te connecten onder het genot van een drankje.” 

ESG

Adviseren met impact Connie van Niekerk

Jacklynn Everduim

A

ls senior associates bij DLA Piper doen wij veel complexe transacties voor internationale en nationale cliënten. Wij zien hierbij dat zowel strategische corporates als private equity partijen toenemend bezig zijn met hun impact op de maatschappij. Dit doen zij onder meer door het integreren van ESG-aspecten (Environmental Social Governance) in hun businessmodel en/of het identificeren en mitigeren van ESG-gerelateerde risico's.

Een van de manieren waarmee wij onze cliënten helpen naar een meer sustainable toekomst, is door het doen van ESG due diligence. ESG due diligence biedt inzicht in hoe een bedrijf scoort op ESG-gerelateerde onderwerpen ten opzichte van andere bedrijven in dezelfde sector en/ of jurisdictie. DLA Piper heeft gezamenlijk met software platform Datamaran een speciale AI tool ontwikkeld, die samen met onze experts kan assisteren bij het doen van ESG due diligence. Omdat DLA Piper wereldwijd aanwezig is en reeds jarenlang bij meer M&A deals wordt betrokken dan ieder ander advocatenkantoor, hebben wij een schat aan data tot onze beschikking. Deze gegevens verwerken wij ook in ons jaarlijkse Global M&A Intelligence Report met marktanalyses en inzichten in trends.

We zijn bezig met het verzamelen van data zodat we de komende jaren een specifiek onderdeel van het Global M&A Intelligence Report kunnen wijden aan wereldwijde ontwikkelingen op het gebied van ESG en ESG due diligence. De meest recente editie van het rapport is bij ons op te vragen en we vertellen je daar ook graag meer over.

Net als onze cliënten willen wij graag bijdragen aan een betere wereld. Dit doen wij al jarenlang door middel van pro bono werk en tegenwoordig ook steeds meer in onze dagelijkse praktijk. Wat ons bijzonder motiveert, is het samenwerken met cliënten die hun impact op de wereld serieus nemen. Een goed voorbeeld is Nijhuis Saur Industries, die haar marktaandeel, lokale aanwezigheid en technologieportefeuille uitbreidt middels een combinatie van autonome groei en acquisities en zodoende bijdraagt aan het verder ontwikkelen van afval- en drink waterzuivering en het terugwinnen van waardevolle grondstoffen. Een ander voorbeeld is Prothya Biosolutions, een biofarmaceutisch bedrijf dat uit gedoneerd bloedplasma geneesmiddelen maakt voor de behandeling van patienten wereldwijd die lijden aan ziekten ten gevolge van eiwittekorten. Werken voor cliënten met oog voor impact geeft ons persoonlijk voldoening en stelt ons in staat om met onze kennis en expertise een bijdrage te leveren die er echt toe doet. Het Global M&A Intelligence Report geeft onze analyse weer van de belangrijkste dealvoorwaarden van bijna 5.000 wereldwijde M&A-transacties over de jaren 2019 t/m 2021 waarbij DLA Piper heeft geadviseerd.

Jacklynn en Connie zijn te bereiken via jacklynn.everduim@ dlapiper.com en connie.vanniekerk@dlapiper.com.

Het rapport kan ook worden opgevraagd via: https://inform.dlapiper.com/9/7202/landing-pages/rsvp-blank.asp

MenA.nl | 65

Het dealproces

VLNR: Wilfred van der Lee (Grant Thornton), Kevin van den Berg (Grant Thornton), Leon Breed (NMP) en Menno Hulst (NMP)

66 | MenA.nl

Nederlandse MKB Participatiemaatschappij (NMP) kiest voor Grant Thornton als financieel adviseur.

Directors en Partners van beide partijen lichten die samenwerking én de M&A-markt 2022 toe.

DOOR ONZE REDACTIE | BEELD ELISABETH BEELAERTS

G

eo-politieke crisis, inflatie, hoge energieprijzen ten spijt; in de Nederlandse M&A- en investeringswereld heerst nog altijd topdrukte. Al is er zeker sprake van veranderingen en verschuivingen door bijvoorbeeld de stijgende rente.

Leon Breed, Managing Partner en CEO van Nederlandse MKB Participatiemaatschappij (NMP): “Je ziet bijvoorbeeld dat due diligence-trajecten langer duren en dat de bevindingen hieruit kunnen leiden tot substantieel lagere waarden van targets. En waar deals tot voor kort vaak sneller tot closing leidden, kunnen kopende en verkopende partijen nu wel een jaar lang in gesprek zijn wanneer in de transactie risico’s worden geïdentificeerd. Due diligence heeft een enorme impact op de waarde van een onderneming. Mede door de risico’s van deze tijd.”

Ruim een jaar geleden heeft NMP het vierde MKB obligatiefonds succesvol gesloten voor inschrijving. NMP geeft momenteel geen MKB-obligaties uit. Menno Hulst, Investment Director bij NMP daarover: “Ons fonds verwerft MKB-ondernemingen zonder bankfinanciering.

Wij zijn van de korte lijnen, wij zijn pragmatisch. Er is voortdurend contact met onze beleggers én met de organisaties waarin wij investeren.”

Vier obligatiefondsen, twee klassieke participatiefondsen. Transparantie staat bij NMP op pole position. “Wij investeren in winstgevende bedrijven die actief zijn in sectoren als IT, digital

marketing, e-commerce, groothandel”, zegt Leon Breed.

“Sectoren die stuk voor stuk een groeiversnelling doormaken. Daarnaast focussen we op de food sector, we zien potentie in de niches van de groente- en fruitsector en hebben in alle markten waar we actief zijn wijdvertakte netwerken. NMP zit momenteel uitsluitend aan de koopkant van de transacties.”

Onderscheidend door onafhankelijkheid Menno Hulst vult aan: “Onze onafhankelijkheid van financiers en de investeringsmogelijkheden die wij onze portfolio-ondernemingen bieden, zijn onderscheidend.

We zien dan ook een toestroom van managementtalent naar die portfolio-bedrijven. Onze focus richt zich op (familie)bedrijven waarbij onze fondsen een rol spelen in het opvolgingsvraagstuk. NMP zet in op groei door kapitaal én kennis aan te bieden aan deelnemingen.

Het gaat om bedrijven in groeisectoren, om acquisities die onze deelnemingen versterken. In bijvoorbeeld ecommerce beschikken wij over enorm veel netweken.

Bij een participatie staat onze infrastructuur al klaar en krijgt de ondernemer de ruimte verder te groeien.”

Voor financieel advies koos NMP recent voor samenwerking met Grant Thornton. Want due diligence, carve out en integratie worden, ook met het oog op risico’s door de gevolgen van rentestijging, inflatie en geopolitieke onrust, steeds belangrijker. Grant Thornton staat voor grondige analyses van financiële resultaten, fiscale risico’s en de concurrentiepositie van potentiële targets.

MenA.nl | 67

Het dealproces

Wilfred van der Lee, Partner Transaction Advisory Services bij Grant Thornton, heeft ruim 25 jaar ervaring als financieel adviseur. Hij richt zich met name op (vendor) due diligence en operationele business reviews voor bedrijven, investeerders en schuldeisers. “We kijken kritisch naar zaken als werkkapitaal en current trading”, legt hij uit. “Naar financiële en fiscale risico’s. En ook hoe is het gesteld met cyber security, of met IT bij een partij waarin mogelijk geïnvesteerd gaat worden? Ook wij zijn, net als NMP, van de korte lijnen. Zijn er links of rechts meer onderzoeken gewenst, nodig? En, ook belangrijk, na closing van een deal blijft Grant Thornton aan boord.”

‘Wat is de behoefte aan werkkapitaal?’

Kevin van den Berg, Manager Transaction Advisory Services bij Grant Thornton, en al twintig jaar in dienst bij de financieel adviseur: “Wordt de onderneming niet te mooi voorgesteld, wat is de marge-ontwikkeling per klant, zijn er nog verplichtingen waar cliënt in de toekomst mee te maken krijgt, wat is eigenlijk de behoefte aan werkkapitaal? Ons due diligence-onderzoek geeft antwoord op die vragen. Uiteindelijk gaat het erom een rechtvaardige transactieprijs, passend bij de voorwaarden en zonder verrassingen op de langere termijn, voor cliënt te realiseren.”

“Wij werken bijvoorbeeld voor buitenlandse corporates die voor het eerst in Nederland een dga-bedrijf overnemen”, vult Van der Lee aan. “Ik hoor vaak dat zij blij zijn met het als soepel ervaren overnameproces, mede omdat wij cultuurverschillen kunnen overbruggen. Wij

68 | MenA.nl

zijn betrokken van due diligence tot en met closing.”

Ook de samenwerking tussen Grant Thornton en NMP wordt door partijen als ‘heel positief, pragmatisch, behulpzaam’ ervaren. Waar onderling bijvoorbeeld over wordt gesproken, zijn de Environment, Social en Governance (ESG) -prestaties van een potentiële target.

“Er wordt vanuit de financiële verslaggeving naar ESG gekeken”, zegt Leon Breed van NMP. “Wij zitten als NMP heel behoorlijk in Environmental, Social en Governance aspecten van een deal. Prestaties daarin wegen zeker mee in de waardering van een onderneming, die prestaties implementeer je in je deelnemingen. Denk aan zaken als groene stroom, maar ook het sollicitatiebeleid van een bedrijf. Hoe zit dat nou precies in elkaar?

De wetgeving op ESG-terrein verandert ook binnenkort waardoor dit relevanter gaat worden.”

‘Niet alleen maar bitterballen…’

Ook bij Grant Thornton tellen ESG en sustainability zwaar.

“Onlangs deden we op dat terrein nog twee overnames”, vertelt Wilfred van der Lee. “Boutique adviesbureaus, jonge mensen. Met een andere blik, met andere ideeën.” Zijn collega, Kevin van den Berg: “Dat is goed, zo’n verandering.

Vegetarische hapjes bij een receptie. Met traditionele bitterballen alléén kom je er anno 2022 echt niet meer…”

NMP stapt gemiddeld na zes tot acht jaar uit, nadat geinvesteerd is in een bedrijf, al is die termijn zeker niet in beton gegoten. Voorbeeld van een deelneming van NMP: het in Heerhugowaard gevestigde Pielkenrood, wereldwijd actief in de olie- en gassector. Een MKB-onderneming met een rijke historie, begonnen in 1895 toen Jacob Pielkenrood de stalen oliedrum uitvond. Nu geldt Pielkenrood

als voorloper op het gebied van cleantech oplossingen en beschikt over een grote, internationale clientèle.

Op 26 september 2018 heeft NMP na afronding van een succesvolle groeistrategie de aandelen aan de familie Pielkenrood verkocht. Waardoor de familie sinds die tijd wederom volledig eigenaar is van de onderneming. Samen met NMP heeft het management binnen twee jaar een mijlpaal weten te bereiken door de twee ondernemingen Marant en Pielkenrood samen te voegen. Waardoor synergievoordelen en kosten efficiency werden behaald. De omzet nam sindsdien sterk toe en beide bedrijven vertegenwoordigen de Nederlandse Clean Tech markt wereldwijd onder de naam Dutch Clean Tech Holding.

“Het eerste contact is belangrijk, we willen leden van het Management Team en van die key-medewerker in de ogen kunnen kijken, een blik in het bedrijf werpen voor we tot participeren besluiten”, zegt Leon Breed. Zijn collega bij NMP, Menno Hulst: “Soms zelfs ná sluitingstijd…

Wij voelen snel aan of iets een succes kan worden. Wat hebben we aan elkaar, wat kunnen we elkaar bieden?

Zonder wederzijdse klik geen succes. En ja, voor dit jaar staat er nog wel het een en ander te gebeuren! Twee transacties closen we op korte termijn, er zitten er nog een aantal in de pijplijn.”

Daarbij zijn goede adviseurs van cruciaal belang, zo benadrukken Leon Breed en Menno Hulst, ook omdat de dga’s vaak geen benul hebben van de statische waardering van hun bedrijf. Hulst: “Hoe lang blijft de dga aan, of is hij na participatie opeens wel heel erg druk met

golfen?” Lachend: “Al dekken we dat laatste meestal wel redelijk af… Wij hebben de voorkeur dat Management Teams aanblijven nadat NMP is ingestapt. Vanwege kennis en netwerken.”

Toekomstbeeld, zowel bij Grant Thornton als Nederlandse MKB Participatiemaatschappij? Redelijk positief, zegt het viertal eensgezind. Risico’s zien zij vooral in de beschikbaarheid van human capital. “Zo telt Grant Thornton in Nederland 650 medewerkers en hebben we tegelijkertijd 50 vacatures”, zegt Wilfred van der Lee, “dat zijn wel cijfers.” Zijn collega, Kevin van den Berg: “Gelukkig zijn we internationaal heel erg groot, zijn we sterk in data analytics waardoor we effectiever kunnen werken en kunnen we altijd een beroep doen op collega’s uit bijvoorbeeld Polen of Zuid-Afrika.” 

MenA.nl | 69

Private Equity

Mark Corbidge, Sun European Partners:

‘Wij investeren in bedrijven die anderen laten liggen’ Private equity-investeerder Sun European Partners investeert bij voorkeur in bedrijven in het tweede en derde kwartiel. “Dat is onze sweet-spot", zegt Mark Corbidge Head of European Private Equity en MD bij Sun European Partners. “Deze bedrijven zijn actief in degelijke industrieën, hebben een solide basis en een stevig businessmodel. Wij denken dat wij ze kunnen helpen sneller verbeteringen te implementeren of sneller te groeien dan zij op eigen kracht zouden kunnen. Nu er economisch zwaardere tijden aanbreken, komen er meer van dergelijke bedrijven op de markt.

DOOR JEPPE KLEIJNGELD

D

e ontmoeting met Mark Corbidge vindt plaats op een zonnige dinsdagochtend in het luxe boutique hotel The Dylan in Amsterdam. Hij zit aan een tafeltje met zijn communicatieadviseur zijn drukke programma voor die dag door te spreken. Als Head of European Private Equity en Managing Director van Sun European Partners bezoekt de private equity (PE) manager regelmatig onze hoofdstad om van daaruit op bezoek te gaan bij portfoliobedrijven en potentiële targets. Huidige in Nederland gevestigde ondernemingen in het eigendom van Sun European zijn CNC Grondstoffen, het kledingmerk Scotch

70 | MenA.nl

& Soda en rozenkweker Afriflora. “Een van de redenen waarom ik graag zakendoe in Nederland, is dat jullie echte ‘straight talkers’ zijn", begint de Brit. “Ik kom zelf uit Yorkshire en daar zijn we dat ook. Het zou een deel van Nederland kunnen zijn. ‘What you see is what you get’.”

De Nederlandse markt is erg interessant, vindt Corbidge, precies omdat hij zo goed met de mensen kan opschieten. “Je zit toch vast aan een bedrijf voor vier of vijf jaar wanneer je het koopt.” Daarnaast vindt hij het ondernemerschap in Nederland goed ontwikkeld en wordt dat bovendien gecombineerd met een inter-

Mark Corbidge, Managing Director en lid van Sun European's Investment Committee, sloot zich in 2019 aan bij Sun met meer dan 20 jaar ervaring in Europese private equity. Voordat hij in 2019 bij Sun European Partners kwam werken, was Corbidge partner bij TPG Capital, waar hij verantwoordelijk was voor de industriële groep in Europa. Voorheen was hij Senior Principal voor Direct Private Equity bij CPPIB en Co-Head of Private Equity bij DoughtyHanson. Hij behaalde zijn Bachelor of Arts (Hons) aan de Middlesex University en aan Groupe ESC Reims, Frankrijk.

nationaal perspectief. “Veel meer dan dat je dat ziet in andere Europese landen.” Dit heeft alles te maken met de bescheiden omvang van de Nederlandse markt waardoor ondernemers de focus al snel op het buitenland leggen.

“Ze moeten wel om te kunnen groeien", stelt Corbidge.

“Dat inside-out perspectief maakt het Nederlandse DNA zo aantrekkelijk.” Wat Sun als onderscheidend vermogen kan bieden aan dergelijke bedrijven is hun thuismarkt: de Verenigde Staten. “Wanneer een Europees bedrijf wil uitbreiden in de VS kunnen we daar heel goed bij ondersteunen. Dat hebben we als voordeel ten opzichte van Europese PE-fondsen.”

De typische Sun-deal Sun European Partners, LLP is de Europese adviseur van het Amerikaanse Sun Capital Partners, Inc dat in 1995 is opgericht door twee studievrienden - Marc Leder en Rodger Krouse. Ze vestigden hun kantoor in Boca Raton in Florida (vandaar de naam Sun), in de hoop zo meer deals te kunnen doen in de Zuidelijke Staten van de VS. Het bleek echter dat concurrenten uit New York het geen probleem vonden het hele land door te reizen, dus met hun vestigingsplaats hebben de oprichters het verschil niet kunnen maken. Het succes kwam toen Sun zich ging richten op bedrijven buiten het topkwartiel. “Dit zijn bedrijven met operationele uitdagingen waar de andere PE-fondsen weg van blijven", zegt Mark Corbidge, die in

2019 aantrad als Head of European Private Equity en MD bij Sun European Partners en daarvoor rollen vervulde bij TPG Capital, CPP Investments en Doughty-Hanson.

“Wij zijn volledig gestopt met investeren in topkwartielbedrijven omdat iedereen daar al achteraan zit", aldus de doorgewinterde PE-bestuurder. “Deze bedrijven zijn optimaal geprijsd en de potentiële opbrengsten zijn beperkt. Met de focus op bedrijven uit het tweede en derde kwartiel kun je, als je het goed aanpakt natuurlijk, wel zeer hoge financiële resultaten behalen. We hebben de nodige operationele expertise opgebouwd en weten wat we moeten doen om de prestaties van onze portfoliobedrijven te verbeteren. Of het nou gaat om een familiebedrijf dat wil groeien middels acquisities of een carve-out waarbij een bedrijf losgemaakt moet worden van het

“Wij zijn volledig gestopt met investeren in topkwartiel-bedrijven omdat iedereen daar al achteraan zit.“ MenA.nl | 71

Private Equity

moederschip.” Sun is zich sinds 2013 ook meer gaan focussen op een aantal sectoren, drie algemene: industrie, zakelijke dienstverlening en consumentengoederen, en twee specialistische: technologie en gezondheidszorg.

Te veel hard werk Concurrenten laten volgens Corbidge de bedrijven uit het tweede en derde kwartiel links liggen omdat het te veel werk is. “Het vraagt om een behoorlijke betrokkenheid van ons om het potentieel bij deze bedrijven eruit te krijgen. Wanneer je bijvoorbeeld een carve-out doet, hebben de onderdelen vaak geen eigen IT-afdeling en de financiën zitten verwerkt in de financiële systemen van het moederbedrijf. Dat moet je dus allemaal regelen en voor veel partijen is dat te veel moeite.” De ervaring die Sun hiermee heeft opgedaan werkt in hun voordeel bij de onderhandelingen, merkt Corbidge op. “De verkopende partij wil graag iemand aan de andere kant van de tafel hebben die dat allemaal gaat regelen zonder dat het de bestaande business negatief raakt. Natuurlijk vindt de verkoper ook de prijs belangrijk, maar zekerheid en snelheid zijn voor deze partijen vaak nog belangrijker.” Een voorbeeld van een succesvolle carve-out die Sun gedaan heeft is het Franse Albéa, een van 's werelds bekendste verpakkingsbedrijven dat een breed scala aan oplos-

“De mindset die je altijd moet hebben is die van een partnership. En een partnership betekent niet een onderneming met te hoge schulden opzadelen.”

72 | MenA.nl

singen biedt voor de make-up-, geur-, huidverzorgings-, persoonlijke en mondverzorgingsmarkten. Nadat Albéa in 2010 van Rio Tinto was overgenomen deed Sun veel add-on acquisities met Albéa en in 2018 verkochten ze het bedrijf door aan het Franse PAI Partners.

Wegblijven bij ontwrichte sectoren Ondanks de focus op bedrijven die op het operationele vlak kunnen verbeteren, laat Sun bedrijven in het bodemkwartiel wel liggen omdat daar strategische problemen spelen die moeilijk oplosbaar zijn of omdat de sector op het punt staat ontwricht te worden. “Ook zijn we gestopt met turnaround-deals", zegt de PE-investeerder. “In het verleden hebben we bedrijven overgenomen die vroeger de nummer 1 of 2 in hun markt waren, maar uit de gratie waren geraakt. Wij geloofden dat we ze er weer bovenop konden helpen, maar onze fout was dat die bedrijven actief waren in sectoren die fundamenteel werden uitgedaagd.” Een bekend voorbeeld van zo’n deal is V&D dat in 2010 werd geacquireerd door Sun en in 2015 failliet ging. Hier hebben de investeerders de nodige lessen van geleerd. "Wat we tegenwoordig altijd doen wanneer we een goede match hebben met een bedrijf, is een onderzoek laten uitvoeren door McKinsey, Bain of Boston Consulting Group om er zeker van te zijn dat de vooruitzichten voor de markt waarin het bedrijf actief is een positieve dynamiek kent en de onderneming op de middellange termijn geen existentiële uitdagingen te wachten staat. Als dat het geval is, voelen wij ons zeer comfortabel met tweede en derde kwartiel bedrijven die een zekere mate van groei laten zien.” Nu er economisch zwaardere tijden aanbreken, verwacht Corbidge nog meer een ‘flight to quality’ te zien waarin alle fondsen en corporates zich storten op de topbedrijven, waardoor het speelveld van Sun alleen nog maar groter wordt.

De verbinding maken Corbidge verwacht ook meer carve-outs te gaan zien in het huidige klimaat. “Ik doe dit werk al sinds de jaren 90’ en wanneer bedrijven uitdagingen tegemoetzien, zoals

lagere groei en hogere inflatie, gaan ze goed kijken naar hun bezittingen en of die strategisch nog bij hen passen.”

Ook denkt hij dat veel ondernemers in het post-covid tijdperk een verkoop overwegen om in ieder geval een deel van hun waarde veilig te stellen. Om bij dat soort overnames aan tafel te komen is het cruciaal om je te verdiepen in de betrokken personen, is de overtuiging van Corbidge. Hij ging ooit naar de nonnen in Vught omdat ondernemer Dick Wessels – met wie hij in een overnametraject verwikkeld zat – weigerde Engels te spreken. “Door Nederlands te leren konden we een connectie maken die ontzettend waardevol is bij een deal. Het gaat niet alleen om de cijfers. Ik kwam een keer bij een bank in Nederland en de assistente vroeg of ik na de meeting weer terug zou vliegen. En ik zei: ‘nee, ik heb een reeks vergaderingen en dan ga ik met een vriend naar een museum’.

En vanaf dat moment behandelde ze me heel anders, want het was niet alleen even in- en uitvliegen, maar ik toonde interesse in de Nederlandse cultuur en deed wat moeite om de taal te leren. Ik herinner me dat ik een keer een beetje Nederlands sprak bij een vergadering en de CFO vroeg me; ‘was dat Nederlands? Waarom heb je dat geleerd?’ Ik antwoorde dat ik dan precies zou weten wat er over me gezegd werd in bestuursvergaderingen. Vanaf dat moment was onze relatie beter. Niet briljant, maar beter. Dat soort dingen helpt heel erg in het dealproces.

Laatst zat ik in Italië en was de vader overleden van een ondernemer van een bedrijf dat we net hadden geacquireerd. Ik heb de zoon in het Italiaans verteld dat we het bedrijf zouden voortzetten op een manier waar zijn vader trots op zou zijn. En dat is wat hij wilde horen. Natuurlijk moeten we die belofte ook waar gaan maken. Dat spreekt voor zich.”

Rotsvaste beloftes De grootste fout die je als private equity manager kunt maken is PE te zien als slechts een manier om leverage bij de ondernemer door de strot te douwen. Hier zijn veel bedrijven kapot aan gegaan en het heeft veel ondernemers, investeerders, banken en werknemers onnodige

pijn opgeleverd. “De mindset die je altijd moet hebben is die van een partnership”, aldus Corbidge. “En een partnership betekent niet een onderneming met te hoge schulden opzadelen. De ondernemer met wie we de deal doen moet zich comfortabel voelen met de hoeveelheid leverage. We willen dat zij hun bedrijf blijven runnen en niet gerund worden door de bank.” Een tweede belangrijke les die Corbidge geleerd heeft is om nooit te stoppen met leren. “In de jaren 70’s en 80’ hoorde je altijd bij een vliegtuigcrash dat ze de zwarte doos (vluchtrecorder) hadden gevonden. Deze analyseerden ze dan om de vliegtuigen beter te maken.

Private equity moet dit ook doen. Het is een grote fout om na een succesvolle deal te denken dat je een soort rockstar bent. We maken fouten, we zijn niet perfect. Je moet de bescheidenheid hebben om te erkennen dat je er soms naast zit.”

Tot slot, jezelf aan de hoogst mogelijke standaard van betrouwbaarheid houden is een andere waarde die voor Corbidge in beton is gegoten. “Mijn graadmeter is: stel dat mijn moeder – die helaas is overleden – in de krant zou lezen wat ik gedaan heb, zou ze dan trots op me zijn? Je aan afspraken houden is alles. Ik begon mijn carrière in 1987 bij Rothschild en het grote ding in de stad Londen was, ‘my word is my bond’. In die dagen voordat de Amerikanen kwamen met advocaten om alles in contracten vast te leggen, werd alles besloten met een handdruk. En je werkte op basis van je familienaam die je zou doorgeven aan je kinderen en zij zouden doorgeven aan hun kinderen, enzovoorts.

Je naam stond ergens voor. In Groot-Brittannië hebben we de uitspraak, ‘his name was Mud’. Dit was een echte persoon die zijn woord gaf en toen de afspraak niet nakwam en zijn familienaam Mudd daarmee door het slijk haalde.

De enige manier waarop we met Sun European Partners, succesvol kunnen blijven is door trouw te blijven aan onze kernwaarden.” En zo komt Corbidge weer terug bij zijn liefde voor Nederland. Het land met de ‘straight talkers’; mensen die doen wat ze zeggen en zeggen wat ze doen. “En daarom zal de Benelux altijd een belangrijk focusgebied voor ons blijven”, besluit de PE-bestuurder. 

MenA.nl | 73

Sector Focus

Sector Focus Technologie, Media & Telecommunicatie (TMT) Internationalisering en stabilisering te midden van grote onzekerheden.

DOOR AÄRON VAN DER SANDEN | BEELD SHUTTERSTOCK

74 | MenA.nl

Vijf punten •

Efficiëntere bedrijfsvoering belangrijke drijfveer voor technologische innovaties.

•

Internationalisering moet kapitaal opleveren, maar is risicovol.

•

Grote corporates nemen strategische belangen in tech-startups en scaleups.

•

Stabilisering op het snijvlak van TMT en M&A lijkt aanstaande.

•

Private equity heeft altijd een interessante exit achter de hand en blijft zoeken naar de kip met de gouden eieren.

K

ijkend naar de sector Technologie, Media & Telecommunicatie (TMT) gebiedt eerlijkheid te zeggen: wat valt er eigenlijk níét onder? Van het onderwijs tot de meest specialistische niches binnen het bedrijfsleven, van de lokale overheid tot aan wereldwijd opererende multinationals: alles is bijkans tech, zou je populistisch kunnen formuleren.

In dezelfde slipstream hebben ook de media- en telecommunicatiebranches zich flink ontwikkeld. Van op zichzelf staande, vrij gesloten, bolwerken naar voornamelijk techgedreven bedrijven, die continu met de behoefte van hun klanten en eindgebruikers meebewegen. Met ‘sociaal’ en ‘on demand’ als het nieuwe normaal.

Nieuwe (maatschappelijke) vraagstukken Diezelfde klantbehoeften overstijgen ook steeds meer het onderscheid tussen B2C en B2B. En werpen tegelijkertijd nieuwe (maatschappelijke) vraagstukken op, op het vlak van bijvoorbeeld privacy en (cyber)veiligheid, maar ook overlast in de buurt. Denk maar aan de dark stores midden in de woonwijken van dorpen en steden, die bezorgers

van de nieuw ontstane flitsbezorgdiensten als Flink en Gorillas, dicht bij de eindklant, binnen tien minuten van nieuwe producten moeten voorzien.

Steden als Rotterdam, Amsterdam en Den Haag wapenen zich tegen deze flitsbezorgdiensten. Organisaties die zo’n drie jaar geleden nog compleet onbekend waren, maar onder invloed van technologische ontwikkelingen en veranderende klantbehoeften een stevige voet tussen de deur hebben gekregen.

Zo bekijkend is de TMT-sector zonder enige twijfel hot.

Aan de andere kant: onder die paraplu valt dus zoveel te scharen, dat enige nuancering nu al op zijn plaats is. Er lijkt eerder sprake van verschuivingen binnen de sector.

Maar goed, dan lopen we wel al iets op de verdere sectoranalyse vooruit.

We gingen met drie experts binnen de TMT-sector in gesprek. Welke ontwikkelingen hebben er recent plaatsgevonden en zijn er op dit moment gaande? Hoe ziet de toekomst eruit? En hoe vertaalt dit alles zich naar de markt van fusies en overnames? In deze sectoranalyse delen we hun belangrijkste inzichten én belichten we enkele toonaangevende deals, die in onze ogen treffend aantonen wat er speelt en heeft gespeeld op het snijvlak van TMT en fusies en overnames. Veel leesplezier en vernieuwende inzichten toegewenst!

1. Thematiek binnen TMT: toenemend belang van efficiëntie, internationalisering nog erg complex en AI next big thing

Technologie was grofweg vijftien jaar geleden nog iets waarmee je je als organisatie onderscheidde, en daarmee in sommige gevallen meer een doel op zichzelf. Vandaag de dag is het veel meer een enabler, herkent Martijn de Win van corporate finance-dienstverlener Oaklins Nederland.

Hij haalt de Gartner Hype Cycle aan. De Win: “Het is vandaag de dag iets minder pionieren. We zitten nu in de fase dat veel bedrijven technologische ontwikkelingen toepassen en uitproberen, maar dat het wel duidelijker is waar ze naartoe werken en wat het hen oplevert.”

Hij neemt ontwikkelingen in de markt voor pakketbezorging als voorbeeld. “Ik wil bijvoorbeeld ervoor zorgen

MenA.nl | 75

Sector Focus

dat men efficiënter pakketjes bezorgt. Daar gaan we dan heel gericht een product voor maken. En dat kán ook: we weten namelijk dat er een gigantische eindmarkt voor is, want de pakketjesmarkt is mega, vandaag de dag.”

Efficiëntie een aandachtspunt De Win gebruikt dezelfde pakketbezorgingsmarkt om een ander belangrijk thema te onderstrepen: het efficiënter inrichten van (productie)processen. “Zoals de acquisitie van Plotwise door Coolblue, bedoeld om de last mile delivery efficiënter te maken.” Plotwise is een routeoptimalisatieplatform dat gebruikmaakt van Artificial Intelligence (AI).

“Technologische ontwikkelingen die goed zijn voor bedrijven, want ze kunnen veel doelgerichter ondernemen.

Maar het is ook beter voor het milieu; er wordt bijvoorbeeld veel minder brandstof verbruikt.”

AI en cybersecurity hot topics Het voorbeeld van De Win had ook zomaar door Olaf van Haperen gegeven kunnen worden. De advocaat en partner van het internationale advocatenkantoor Eversheds Sutherland ziet dat het een bloeitijd is voor techbedrijven.

Van Haperen: “Met name AI en cybersecurity zijn echt hot momenteel, zoals ook data-analysetools veelvuldig in de belangstelling staan.”

Dit komt ook terug in het rapport Shaping the future of digitization: global perspectives on digital technologies, risk and corporate digital responsibility. Hierin gaat Eversheds Sutherland verder in op de belangrijkste digitale thema’s en trends, gedestilleerd uit een survey onder 700 senior executives wereldwijd.

Zo geeft maar liefst 97 procent van de deelnemers aan dat de pandemie de digitale transformatie van zijn of haar bedrijf heeft versneld. En blijkt dat niet minder dan 55 procent van de producten en diensten wereldwijd op zijn minst gedeeltelijk is gedigitaliseerd.

Groeikapitaal dwingt tech-startups naar het buitenland Ondanks de grote potentie die technologie vertegenwoordigt, is succes niet gegarandeerd. En blijft groei een belangrijk thema, ziet ook Van Haperen. “Van je eerste, zelfgespaarde kapitaal de overstap maken naar een externe financier is niet eenvoudig; diegene wil natuurlijk omzet zien.”

Ben je als technologiebedrijf cutting edge bezig, dan is dat

76 | MenA.nl

nog weleens een uitdaging. In sommige gevallen moet je technologie zich nog bewijzen, maar daar heb je dan weer meer kapitaal voor nodig. “Dat is ook waarom veel Nederlandse startups zich oriënteren op of zich vestigen in een van de drie hot spots in Amerika: Austin, Boston of Californië. Op die plekken is het geld wat makkelijker op te halen wanneer je nog geen omzet hebt. Daar zijn ze in Nederland toch wat minder happig op.”

Internationalisering niet zonder risico’s Die stap over de landsgrenzen heen, wordt nog weleens wat onderschat door techbedrijven, ziet ook Maarten Kuil, partner M&A bij BDO. “Als je hier vijftig tot zestig procent van de markt hebt, vlakt je groei af. Dan kun je inderdaad eerst naar België; dat is nog een vrij gemakkelijke stap, zeker Vlaanderen, met maar een kleine taalbarrière en veelal dezelfde processen.”

Maar daarna wordt het algauw een stuk ingewikkelder.

“Zelfs wanneer je de stap naar Duitsland, Frankrijk of het Verenigd Koninkrijk overweegt. Techbedrijven zien dat er dan plots veel nieuwe dynamieken ontstaan. Het Verenigd Koninkrijk is heel erg Amerika-georiënteerd, met een totaal ander concurrentieveld. En in Duitsland kijken ze weer heel anders naar puntoplossingen en hoe je dit moet inrichten. Bevindt je product of dienst zich in de cloud of nog on-premise? Per land kan men daar heel anders naar kijken.

Dat levert toch steeds weer flinke uitdagingen op.”

Dat was vroeger in bijvoorbeeld de mediasector wel anders.

“Had je een mooi format, dan kon je dat eigenlijk moeiteloos elders uitrollen. In de tech-sector gelden toch andere marktdynamieken.”

2. Toonaangevende Nederlandse deals in het kader van Technologie, Media & Telecommunicatie (TMT) Nederlandse bedrijven wagen dus steeds vaker de stap over de eigen landsgrenzen heen, zien o.a. Maarten Kuil (BDO) en Olaf van Haperen (Eversheds Sutherland). Omdat ze groeikapitaal nodig hebben, of omdat ze inmiddels de nationale markt wel kennen (en soms domineren). Maar ook efficiëntie vormt een belangrijke drijfveer voor fusies en overnames, ziet Maarten de Win van Oaklins.

Dat alles in ogenschouw nemende; wat zijn dan toonaangevende deals uit onze eigen Dealdatabase? Spraakmakende zaken, die kenmerkend zijn voor hoe de Nederlandse TMT-sector er momenteel voor staat (óf die stiekem al een blik vooruitwerpen). Kritisch keken we onze database door en gingen we op zoek naar deals die er – wat ons betreft – bovenuit steken en ons een interessante doorkijk bieden.

Podimo koopt Dag & Nacht Media van V-Ventures Het Deense podcastbedrijf Podimo maakte op 30 maart 2022 bekend dat het de Nederlandse podcastuitgeverij Dag & Nacht Media heeft overgenomen. Podimo neemt Dag & Nacht Media over van V-Ventures, een investeringstak van Vereniging Veronica die zich puur op de mediasector focust. Hoeveel geld er met de deal is gemoeid, is vooralsnog onbekend. Podimo is wel honderd procent eigenaar geworden. Ook de mediasector staat bol van de technologische ontwikkelingen, waarbij de podcasttrend misschien wel het meest aansprekende voorbeeld is op dit moment. Inmiddels luisteren er alleen al in Nederland meer dan twee miljoen mensen minstens één keer per maand naar een podcast, blijkt uit recente cijfers van de NLO Podcast & Audio on demand Standaard (NLO PAS).

Massa is kassa in podcastland Ondanks dat podcasts razend populair zijn, is het landschap nog behoorlijk versnipperd en zijn veel podcastmakers op zoek naar een duurzaam verdienmodel. Met Podimo, dat een Netflix-model met een vast bedrag per maand voor de hele catalogus hanteert, hoopt de Nederlandse podcastsector op de on-demand-golf mee te kunnen varen. Hierdoor zijn inmiddels wel de nodige podcasts, van Man Man Man tot Alle Geschiedenis Ooit, achter de Podimo-betaalmuur verdwenen.

Sendcloud haalt 150 miljoen euro op tijdens investeringsronde De Nederlandse startup Sendcloud heeft tijdens een Serie C-investeringsronde in totaal 150 miljoen euro opgehaald, valt onder meer te lezen op het techzine Techcrunch. On-

der meer durfkapitaalfonds Softbank Vision Fund, private equity-firma L Catteron en de Nederlandse investeringsmaatschappij HPE Growth nemen deel aan deze investeringsronde.

Het in Eindhoven gestationeerde Sendcloud bestaat sinds 2012 en heeft sinds de oprichting ieder jaar dubbele groeicijfers weten te overleggen. Tijdens de coronapandemie werd de groei zelfs geschat op 120 tot 130 procent.

Logisch, aangezien de startup voorziet in een cloudbased platform voor het verschepen van e-commerce-bestellingen. Sendcloud neemt de ‘hussle’ van het verzendproces uit handen. E-commerce partijen kunnen hun online winkels koppelen om verzendingen (verzendlabels en track and trace emails) aan te maken bij alle beschikbare verzenders. En het aantal e-commerce-bestellingen is sinds het uitbreken van de coronapandemie door het dak gegaan, tonen actuele cijfers keer op keer aan.

De oprichters van Sendcloud investeren het opgehaalde kapitaal in de verdere ontwikkeling van het platform en het realiseren van de strategie. “Onze core business is het ontwikkelen van mooie features voor webshops. Om dat mogelijk te maken hebben we goede mensen nodig: programmeurs, verkopers, marketeers en klantenondersteuners. We gaan investeren in alle teams. Daarmee gaan we ervoor zorgen dat we marktleider in Europa worden.

En dat we ons gaan voorbereiden op de expansie naar de Verenigde Staten”, vertelde CFO- en medeoprichter Bas Smeulders (29) destijds aan MenA.nl. “Waar we staan als we elkaar over drie jaar weer spreken? Dan zijn we de absolute marktleider in Europa, en ook het sterkste verzendplatform wereldwijd!” Op dit moment is de geraamde bedrijfswaarde van Sendcloud 750 miljoen dollar (plusminus 720 miljoen euro).

Coolblue koopt Plotwise De Nederlandse online retailer Coolblue heeft het eveneens Nederlandse Plotwise overgenomen. Plotwise is een op Artificial Intelligence (AI) gebaseerd route-optimalisatieplatform voor de last mile, tot aan de voordeur van de

MenA.nl | 77

Sector Focus

Bron: M&A Dealdatabase (deals meegenomen tot medio juni 2022)

klant. Hiermee bespaar je als retailer die producten aan huis levert tot wel twintig procent van je CO2-uitstoot, claimt Plotwise.

En juist in die laatste kilometers zit ook het grootste deel van de bezorgkosten voor bedrijven als Coolblue. Tot wel de helft van de kosten zitten in die laatste kilometers tot aan de voordeur. Wat de marges voor retail- en e-tailbedrijven flink onder druk zet. Zeker met de brandstofkosten en energieprijzen van vandaag de dag.

een technologiebedrijf mogen beschouwen. Maar goed, wanneer we uitzoomen en kijken naar de dealvolumes en de verdeling; wat zien we dan voor beeld ontstaan vanuit onze M&A Database?

Terugblikken: normalisering lijkt aanstaande Kijken we naar het aantal deals en de totale omvang hiervan, dan zien we dat er in 2022 toch wel fors minder (grote) deals plaatsvinden, zeker vergeleken met het (corona)jaar ervoor.

Terwijl klanten wel steeds hogere eisen stellen aan bezorging; ze willen in steeds meer gevallen zélf kunnen beslissen wanneer en waar hun bestellingen worden geleverd. Wat er weer toe leidt dat same-day delivery steeds populairder wordt. Coolblue hoopt met het aantrekken van Plotwise op deze ontwikkelingen in te kunnen spelen en tegelijkertijd de kosten en uitstoot per bezorging terug te dringen. Coolblue neemt Plotwise over van ENERGIIQ, een energie-innovatiefonds uit Zuid-Holland, dat in de scaleup-fase van Plotswise al in het bedrijf investeerde.

2021 bleek voor de TMT-sector niets minder dan magistraal, met in totaal 565 deals en een totale omvang van 96,25 miljard euro aan geregistreerde transacties in onze database.

De IPO van Universal Music Group lijkt hier met 20 miljard euro een belangrijke rol in te spelen. En natuurlijk: 2022 is op het moment van schrijven pas net over de helft van het jaar; in het tweede halfjaar kan er nog van alles gebeuren.

3. Fusies en overnames in de sector Technologie, Media & Telecommunicatie (TMT)

Wanneer we de deals in omvang opsplitsen, valt ook direct te verklaren waarom het kleinere aantal deals ook direct tot een terugloop in de totale omvang resulteert. Het aantal kleinere deals, van 5 tot 50 miljoen euro, is met 1888 genoteerde transacties véél groter dan de achtervolger (<5 miljoen euro), waarvan we 705 deals kunnen noteren.

Zoals gezegd: met de verdere digitalisering en technologisering van het bedrijfsleven is het niet altijd eenvoudig om te kaderen wat er wél binnen de TMT-sector valt en wat niet. Neem bijvoorbeeld de eerdergenoemde flitsbezorgers. Van Haperen (Eversheds Sutherland): “Die zijn zó datagedreven. Voor hun dienstverlening zijn data en dataanalyse zo cruciaal, dat ze praktisch een IT-bedrijf zijn.”

Zoals ook voor organisaties als de Nederlandse Spoorwegen technologie zó belangrijk is geworden, dat we ze tegenwoordig niet meer puur als vervoerder, maar ook als

78 | MenA.nl

Terugval verklaart: kleine deals oververtegenwoordigd

Vooruitblikken: corporates alom vertegenwoordigd, Amerika het beloofde land en buy & build dé strategie Kijken we, met de wetenschap van nu, door de glazen bol van de sector TMT; wat zien we dan? De Win (Oaklins) ziet dat de grotere partijen alleen maar groter (gaan) worden.

“Bedrijven als Google en BMW hebben heuse investeringstakken opgezet, die in talloze bedrijven een minder-

Bron: M&A Dealdatabase (deals meegenomen tot medio juni 2022)

heidsaandeel nemen. Begint het bedrijf te groeien en te renderen en zit je als aandeelhouder al binnenboord?

Dan kun je op het juiste moment de vruchten plukken.”

De sterke interesse van grote strategische partijen voor zowel bewezen als veelbelovende ondernemingen, en de behoefte om deze toe te voegen aan hun eigen organisatie, zijn ontwikkelingen die private equity-partijen weer een uitgelezen mogelijkheid bieden om vól op tech in te blijven zetten.

De Win: “Private equity is de afgelopen jaren fors op software in gaan zetten. Een investeringsfonds als Main Capital is in een paar jaar van enkele honderden miljoenen naar zo’n 1,2 miljard euro in softwareinvesteringen gegaan.” Een positie die ze in dúrven nemen, doordat big tech alom vertegenwoordigd is. “Met giganten als Google en Microsoft op het vinkentouw heb je altijd een interessante exit achter de hand”, is de TMT-expert binnen Oaklins duidelijk.

De kip met de gouden eieren Olaf van Haperen (Eversheds Sutherland) ziet dat er voor veel corporates nog ruimte is voor verdere portfolio-uitbreiding. “Om de eigen dienstverlening en het eigen productassortiment mee te vergroten, maar ook ter ondersteuning van de eigen organisatie, om bijvoorbeeld de eigen security verder mee te verbeteren”, legt hij uit. Want de cybercriminelen, die zitten natuurlijk ook geen moment stil. “En innoveren een stuk sneller, omdat zij binnen veel kleinere settings werken.”

Waardoor securitybedrijven altijd een paar stappen achterlopen. “Het is een rat race, waar nog enorm veel geld mee valt te verdienen. Je moet er als investeerder alleen bij zijn voordat de kip de gouden eieren heeft gelegd.”

En zo ontstaan er ook steeds nieuwe bedrijfstypen en combinaties. “Neem bijvoorbeeld Eye Security; een Nederlands securitybedrijf dat niet alleen beveiligingsproducten verkoopt, maar tegenwoordig ook cybersecurityverzekeringen aanbiedt.” Met dank aan een vergunning van de Autoriteit Financiële Markten (AFM). Eye Security is dan nog een startup, maar willen zij uiteindelijk écht groeien?

Dan zullen dergelijke bedrijven steeds vaker ‘de grote plas’ oversteken, verwacht Van Haperen. “In Amerika halen ze veel makkelijker kapitaal op. Daar zit het geld, daar zitten de investeerders.”

Nederlandse ondernemersgeest drijft continu innoveren En hoewel in Amerika het grote geld zit, verwacht Maarten Kuil (BDO) niet dat de Nederlandse ondernemersgeest, door de blik gericht op de Verenigde Staten, verloren gaat. “In Nederland waarderen we de partijen die durven te pionieren. Die innoveren en een risico nemen. Het grootbedrijf en de corporates zijn ook bereid om daarin te investeren of klant te worden.”

Wel verwacht hij dat het qua dealvolume gaat stabiliseren.

“De onzekerheid rondom de oorlog in Oekraïne, de torenhoge prijzen voor materiaal en energie en de verder stijgende rentes; er gebeurt ontzettend veel en ik verwacht dat dit op de M&A-markt betekent dat het stabiliseert.”

Níét dat het erg gaat afkoelen in de TMT-sector, wil hij benadrukken. “De honger in interessante techbedrijven blijft groot. Private equity vindt SaaS-ondernemingen nog steeds ontegenzeggelijk interessant en ook verticals software staat nog steeds goed op de kaart. Maar je hoort wel dat banken bijvoorbeeld al iets conservatiever zijn in het kader van overnamefinanciering. Dat gaat uiteindelijk een prijs-dempend effect hebben.” 

MenA.nl | 79

VeeCee

Uitdagingen in de chipmarkt en de rol van durfkapitaal 80 | MenA.nl

De schaarste aan computerchips is slechts één van de recente problemen die de kwetsbaarheid van de mondiale logistieke ketens aantonen. Tijd voor Europa om onafhankelijker te worden en de verwante geopolitieke risico's te beheersen. Ook is het zaak voor Europese bedrijven om de volgende techgolf niet te missen. Venture capital speelt hierin een sleutelrol.

DOOR CONSTANTEYN ROELOFS | BEELD SHUTTERSTOCK

V

an die vragen waar historici’s nachts van wakker liggen: waarom verloor de Sovjetunie de Koude Oorlog? Een van de interessantere antwoorden op die vraag is ooit gegeven door de Amerikaanse auteur Stephen D. Bryen. Hij stelt dat de Sovjets militair en industrieel aardig gelijk optrokken met het Westen, tot men aan de kapitalistische kant van de muur het wonderwapen uit de hoge hoed toverde: de microchip. Als basis van de informatierevolutie ging het westen eenvoudigweg een nieuwe eeuw in. De komst van de computer maakte geleide precisiewapens mogelijk, zette commerciële en militaire communicatie in de hoogste versnelling en bracht complete nieuwe industrieën voort. Het Westen liep uit en de Muur viel om.

Wake-up calls Een tijdje dachten we dat we na het uiteenvallen van de Sovjetunie het ‘einde van de geschiedenis’ hadden bereikt. De wereld was vrij, de wereld was liberaal en kennis en goederen werden vrij verhandeld op de open markt. De laatste tijd komen er toch wel wat barstjes in dat beeld. De disrupties van het coronavirus en de oorlog in Oekraïne zetten de verhoudingen op scherp en na het vastlopen van de Ever Given bleek wel hoe kwetsbaar al die mondiale logistieke ketens zijn. Ook in deze episodes spelen de microchips weer een belangrijke rol. Autofabrieken kwamen bijvoorbeeld stil te liggen omdat cruciale elektronica niet geleverd werd, net als veel andere van chips afhankelijke technologie. Zorgen om spionage via in chips ingebouwde achterdeurtjes is er ook: is het wel verstandig om de Chinese overheid mee te laten luisteren via het gebruik van Chinese technologie in te-

lecom- en beveiligingsinfrastructuur? Andersom bestaat er de wens om technologie waarop het westen voorloopt uit Oosterse handen te houden. Zo riep de Amerikaanse regering ASML nogmaals op om China geen toegang te geven tot de EUV-technologie (extreme ultraviolet) waarop het bedrijf een monopolie heeft.

De reeks van geopolitieke wake-up calls zette de politiek op Europees en nationaal niveau in beweging om eens kritisch naar de industriepolitiek te kijken. Daarbij zijn enkele strategische doelstellingen geformuleerd. Zo moet Europa in de toekomst zelf in staat zijn om eigen chips te maken om zo de afhankelijkheid van de kwetsbare ketens te reduceren en om de spionagerisico’s te verkleinen. Ook moeten we ervoor zorgen dat we bijblijven: om de volgende revolutie niet te missen moeten Europese wetenschappers en bedrijven vooraan staan bij de ontwikkeling. Bij dat laatste punt is venture capital belangrijk. Als verbindende stap tussen uitvinders en de markt speelt durfkapitaal een cruciale rol, niet in de laatste plaats omdat venturefondsen steeds meer de uitvoerende partij zijn van de strategische ambities van de institutionele partijen die als limited partners optreden, al dan niet via fund-in-fundconstructies.

Leidende rol voor Nederland Binnen het Europese verband vervult Nederland een voortrekkersrol. Mede dankzij de erfenis van het Philipsconcern hebben wij hier te lande een sterke traditie op twee belangrijke gebieden. In de eerste plaats zijn we erg goed in het bouwen van de machines die met licht de ‘paden’ op de chips printen (lithografie) en ten

MenA.nl | 81

VeeCee

Drie fondsen om in de gaten te houden Cottonwood Technology Fund Eigenzinnige investeerder Alain le Loux ontwikkelde gedurende zijn carrière een passie voor deep tech en leidt nu de Nederlandse tak van het van oorsprong Amerikaanse venturefonds Cottonwood. Ze zitten niet alleen dicht bij het vuur van de technische universiteit in Enschede waar er op tech- en materiaalgebied veel moois wordt ontwikkeld maar hebben recent ook een Amsterdamse vestiging geopend om ook in het westen op te kunnen schalen.

Deeptech EquityNL Binnen de gemeenschap van Nederlandse investeerders is Hans van Ierland een bekende naam.

Als principal bij HPE Growth leidde hij al een van de meer succesvolle fondsen van Nederland dat aan de basis van een paar mooie (deep) tech-bedrijven stond.

Een echte deep tech-specialist is HPE echter niet en omdat Van Ierland graag met deze sector bezig is richt hij nu tezamen met Mariette Doornekamp en Titus Schurink als partner en Samir Ahmad als investment manager een nieuwe VC op: Deeptech EquityNL. Met een investeringshorizon van 15 jaar en de ambitie om naar verhouding zeer grote tickets te financieren hoopt het fonds de hierboven genoemde barrières op de Nederlandse deep tech-markt te bestrijden.

Innovation Industries Uiteraard kan Eindhoven in dit rijtje niet ontbreken.

Innovation Industries is een van de grotere deep techfondsen van Nederland met meerdere deelnemingen in de chipindustrie. Het fonds onderhoudt niet alleen nauwe banden met het ecosysteem rond Eindhoven, maar ook met institutionele partijen en instituten als TNO. Opmerkelijk is dat Innovation Industries expliciet rekening houdt met de ESG-criteria van de investeringen, met uitgebreide reportages over de (maatschappelijke) impact van de bedrijven in de portfolio.

82 | MenA.nl

tweede zijn we erg goed in fotonica: de techniek van met lichtsignalen op chips informatie versturen. Hoe onwaarschijnlijk het ook lijkt, de lommerrijke voorsteden van Eindhoven vormen daarom een belangrijk decor voor de geopolitieke ontwikkelingen. ASML in Veldhoven is namelijk dé mondiale kampioen als het gaat om de productie van chipmachines. Nergens ter wereld worden machines gemaakt die goed genoeg zijn qua stabiliteit en precisie om de nieuwste generaties chips te bouwen.

Uit heel de wereld komt techtalent naar de regio om voor ASML te werken en de banden van de gewezen Philipsdochteronderneming met de Nederlandse bedrijven en kenniscentra zijn hecht. Als Nederland dus een leidende rol moet spelen in de ambities van de Unie dan moet het dus gebeuren in het hartje van Brabant. De regio is zich daar terdege van bewust: om de toekomst van de regio als de bakermat van de chips veilig te stellen is er voor het ontwikkelen in de fotonica-sector een samenwerkingsverband voor het ecosysteem opgericht met de naam ‘Photonics Delta’. In de delta komen de machinebouwers samen met de foundries die de chips maken en de bedrijven die chips ontwikkelen voor de toepassing bij de eindgebruiker. Zowel de overheid via nationale en regionale fondsen als de universiteit en grote bedrijven dragen bij aan de ontwikkeling van het ecosysteem.

Fundinggat Na een rondgang langs enkele fondsen blijkt dat de financiering van deep tech zoals de ontwikkeling van nieuwe chips nou niet bepaald gemakkelijk is. Dat heeft te maken met het feit dat het lang duurt voordat een nieuwe techniek naar de markt kan terwijl de ontwikkelkosten hoog zijn. Dat leidt tot een lange investeringshorizon waarbij alle returns pas helemaal aan het einde van het proces zitten. Dat is lastig voor veel fondsen die gewend zijn om te werken met snelle resultaten en korte

opschaaltijden die bijvoorbeeld wel mogelijk zijn in de softwareontwikkeling. Dit leidt ertoe dat er een soort fundinggat ontstaat; voor seed rounds is er altijd wel een tonnetje los te peuteren links of rechts, maar voor langdurige ontwikkeling wordt het al moeilijker. Daarnaast zijn er weinig fondsen in Europa die de echt grote opschaalrondes in de negen cijfers aankunnen om de techniek op een wereldwijde schaal uit te rollen. Vooral die laatstgenoemde factor maakt op macroschaal het verschil tussen de continentale ecosystemen. Zoals een investeerder het laatst zei: in de VS zijn er 3,8 miljoen programmeurs, in Europa 4,4 miljoen. Toch verliezen we elke keer de slag: de Amerikanen hebben alle sociale platforms in handen, alle cloud-software en een groot deel van de online shoppingplatforms. De reden is waarschijnlijk financieel van aard. Binnen VC hoopt men dan ook dat bij de clusters die nu in ontwikkeling zijn, zoals kunstmatige intelligentie en kwantumcomputers, Europa nu wél de leidende wereldwijde platforms kan leveren.

Ook heeft Nederland nog een uitdaging als het gaat om het naar de markt brengen van aan de universiteiten ontwikkelde technieken: in vergelijking met andere landen in dezelfde categorie blijven bijvoorbeeld veel patenten ongebruikt op de plank liggen bij de universiteiten.

Het einde van de wet van Moore en andere dilemma's...

De strategische vraagstukken die nu spelen bevinden zich allemaal in de wereld van de siliciumchip. In wezen

zijn dit soort chips een verzameling schakelaartjes op een postzegel van zand. De truc van de afgelopen decennia was om die schakelaartjes telkens een stukje kleiner te maken en zo meer schakelaartjes op een postzegel te proppen. Dit is nogal een lastig klusje omdat wanneer de dichtheid toeneemt het aantal schakelacties per vierkante millimeter toeneemt. Naarmate de schakelaartjes kleiner worden heb je steeds preciezere machines nodig die in extreem schone ruimtes hun werk doen: hier komen fabrikanten als ASML in het spel. Tot nu toe ontwikkelde de rekenkracht van computers zo dat die zo ongeveer elk jaar verdubbelde: dit wordt ook wel de wet van Moore genoemd. Het is natuurlijk wel de vraag of dit proces van jaarlijkse verdubbeling eindeloos door kan gaan en zo niet waar dan de harde grens ligt waar we niet overheen komen. Op een zeker moment worden de schakelaartjes zo klein dat ze het formaat naderen van de elementaire deeltjes en op het moment dat dat gebeurt vervagen de wetten van de gewone natuurkunde die de processen reguleren en schakelen we over op de wetten van de kwantummechanica die de boel op atomaire schaal bij elkaar houden. Chips gaan op dat moment rare dingen doen omdat elektriciteit zich op atomaire schaal anders gedraagt dan op moleculaire schaal - om nog maar te zwijgen van het feit dat het erg lastig wordt om gereedschap te maken dat op deze schaal kan werken. We zijn nog niet bij deze limiet, dus er zit dus nog wat lucht in de pijp, maar het wordt natuurlijk lastiger en lastiger om nog kleinere transistoren te ontwikkelen. De uitweg uit

MenA.nl | 83

VeeCee

Drie startups en scale-ups om in de gaten te houden

deze val is om chips te gaan baseren op andere technieken dan de gebruikelijke siliciumtechniek. Daar zijn grofweg twee paden in. Aan de ene kant kun je natuurlijk de kwantumschaal opzoeken en op subatomaire kwantumfysica gebaseerde chips ontwikkelen. Dit is de kwantumcomputer waar we al jaren van dromen, maar die ons door technische moeilijkheden nog net ontglipt.

Aan de andere kant zijn er biochips: chips gebaseerd op de neurale netwerken van levende wezens. Die zijn namelijk bijzonder efficiënt - kijk maar eens wat mieren voor complexe maatschappijen opbouwen op basis van enkele biologische schakelaartjes, of naar ons eigen brein dat we, ondanks alle vooruitgang met in de afgelopen jaren, op sommige vlakken nog lang niet benaderen.

Een andere belangrijke factor die meespeelt bij de reshoring van dergelijke elektronicafabricage zijn de milieukosten. Er worden veel giftige metalen in gebruikt en zowel voor de arbeiders die de chips maken als de omgeving van de fabrieken is het proces uiterst ongezond. Stoflongen van het silicium, giftige kwikdampen, vervuilde rivieren… Voorheen was het mogelijk om dergelijke effecten te outsourcen naar de ontwikkelende economieën in Azië, maar dat tijdperk lijkt voorbij. Ook moet de recycling van oude chips beter geregeld worden.

Zeldzame metalen als goud en lithium zijn onontbeerlijk voor de huidige generatie chips, maar veel afgedankte apparaten belanden op de vuilnisbelt. Dat is niet alleen zonde maar ook nog een strategisch een probleem: veel van de metalen die nodig zijn in de elektronicafabricage komen uit geopolitiek instabiele landen en worden gedolven onder slechte omstandigheden. 

84 | MenA.nl

Smart Photonics Smart Photonics is een zogenaamde ‘Foundry’, dat wil zeggen, een fabrikant die op maat chips maakt voor eindgebruikers. Het Smart zit ‘m in het feit dat ze uit een serie modulaire componenten een op maat gemaakte oplossing kunnen samenstellen en, dat ze een ‘MPW’-concept hebben. Dat staat voor Multiple Projects per Wafer - zo kunnen meerdere klanten samen een chip ontwikkelen met meerdere functionaliteiten om zo de ontwikkelkosten te spreiden.

EFFECT Photonics We knopen heel de wereld aan elkaar met fiber optische kabels om de exponentieel groeiende datahonger van de moderne maatschappij te stillen.

Om ervoor te zorgen dat al die data van de kabels weer de apparaten in kan ontwikkelt EFFECT Photonics ‘systems on a chip’. Dit doen ze op basis van de ‘Dense Wavelength Division Multiplexing’ (DWDMtechnologie). Die techniek houdt in het kort in dat je de bandbreedte van een kabel veel efficiënter benut als je de data over meerdere frequenties naast elkaar verstuurt. De chips van EFFECT verdelen dus aan de verzendkant de signalen over de frequenties en halen de signalen aan de ontvangstkant weer uit elkaar.

Slim!

Sencure Ook in de medische sector heeft data de toekomst, maar er zit natuurlijk een spanningsveld tussen de wens om zoveel mogelijk data vast te leggen over de meetbare mens en het draagcomfort van de wearables die de metingen verrichten. Sencure uit het oosten van het land brengt industrieel ontwerpers en ontwerpers van geïntegreerde circuits onder een dag om een variëteit aan meetapparaten te miniaturiseren voor hun klanten in de medische industrie. portfolio.

Column

Supply chain due diligence: nieuwe loot aan M&A boom

D

e Covid-19 pandemie heeft pijnlijk zichtbaar gemaakt hoe fragiel de mondiale leveringsketens zijn. Productie van goederen in lagelonenlanden heeft de afgelopen decennia een grote vlucht genomen. Dat deze ketens zo snel verstoord kunnen raken met zulke grote gevolgen hadden we echter nooit bedacht. De waarde van commerciële contracten is daardoor de afgelopen jaren flink op de proef gesteld. Als er niet geleverd kon worden hielpen boeteclausules ook niet. Veel bedrijven zijn daarom opnieuw naar de tekentafel gegaan om hun productie- en leveringsketens noodgedwongen kleiner, dichterbij huis en dus beheersbaarder te maken.

Voor deze bedrijfskundige aardverschuiving was eerst een mondiale crisis nodig. We weten immers al langer dat de arbeidsomstandigheden in lagelonenlanden twijfelachtig zijn. En dat we niet afhankelijk zouden moeten zijn van handelspartners die het niet zo nauw nemen met mensenrechten en milieu. Maar tot voor kort bleven veel bedrijven daar gewoon produceren. De pragmatische gedachte dat dominee en koopman het beste gecombineerd kunnen worden om zo gewenste veranderingen tot stand te brengen overheerste. Inmiddels weten we beter.

De Europese Commissie heeft in februari 2022 aangekondigd dat het aan deze nieuwe werkelijkheid ook een juridische realiteit wil toevoegen, met een Europese Richtlijn voor corporate sustainability due diligence. Bedrijven krijgen daarbij de verplichting opgelegd om alle negatieve effecten van hun bedrijfsvoering voor mensenrechten, klimaatverandering en hun milieu-impact te identificeren, te beëindigen en zich daar vervolgens over te verantwoorden. Bij gebreke hiervan kunnen de betreffende bestuurders aansprakelijk worden gehouden. Voor de handhaving moeten de Europese landen hier zelf een autoriteit voor aanstellen; De Europese Commissie zal dit alles Europees coördineren.

De richtlijn gaat na nationale implementatie binnen twee jaar gelden voor de ruim 9.400 Europese bedrijven met meer dan 500 werknemers en een wereldwijde netto omzet van meer dan 150 miljoen euro (groep 1). Een tweede groep van zo’n 3.400 kleinere bedrijven met meer dan 250 werknemers en meer dan 40 miljoen euro omzet in high impact sectoren, zoals textiel, landbouw, mineralenwinning krijgt nog twee jaar extra respijt. Er zijn ook nog ruim 2.600 niet-Europese bedrijven die in deze groepen 1 of 2 zitten.

Op niet afzienbare termijn zal bij overnames dus ook standaard onderzocht moeten worden of de target gebonden is aan deze corporate sustainability due diligence verplichting, en zo ja, of daaraan voldaan is. Daarmee groeit de due diligence boom in ieder geval weer verder -duurzaam?- uit.

PAUL A. JOSEPHUS JITTA, PARTNER EN ADVOCAAT BIJ BUREN, IS GESPECIALISEERD IN (INTER)NATIONAAL ONDERNEMINGSRECHT. PAUL IS TEVENS HONORAIR CONSUL VAN ECUADOR TE AMSTERDAM EN MEDEVERANTWOORDELIJK VOOR DE SPANJE & LATIJNS-AMERIKA DESK VAN BUREN.

MenA.nl | 85

Interview

Johan Verlinden, Fagron

86 | MenA.nl

Personalizing medicine; het Belgisch-Nederlandse Fagron is toonaangevend in het op maat beschikbaar stellen van medicatie aan ziekenhuizen, apothekers en patiënten.

Internationale expansie wordt bereikt door zowel organische groei, als door die lange reeks overnames. Johan Verlinden, Head of Legal & M&A, legt uit.

DOOR CHARLES SANDERS | BEELD ERIC FECKEN

A

ls Head of Legal & M&A van Fagron is Johan Verlinden die spin in het web daar waar het fusies, overnames én divestments betrof, afgelopen jaren en nu. Want die deals waren en zijn er in overvloed.

Op het Fagron-hoofdkantoor, veertien verdiepingen hoog in één van de torens aan de Fascinatio Boulevard met zowel uitzicht op de Nieuwe Maas als op de skyline van Rotterdam, vertelt de 38-jarige: “Ik ben van huis-uit jurist, was onder andere financieel- en ondernemingsadvocaat in Brussel en in Turnhout. Maar ik koos al snel voor de wereld van M&A. Want die is, zeker bij een organisatie als Fagron, altijd in beweging en veel breder dan dat juridische metier.”

Fagron is sinds 2007 zowel in België als in Nederland beursgenoteerd, het bedrijf heette tot 31 december 2014 Arseus en komt voort uit een divisie van het Belgische Omega Pharma. Verlinden werkt ruim negen jaar voor de apotheek-toeleverancier en was er dus al bij toen het bedrijf van Arseus tot Fagron transformeerde. Fagron ontwikkelt en verkoopt recepturen, instrumenten en farmaceutische grondstoffen voor magistrale bereidingen. In een aantal landen maakt het ook voornamelijk steriele bereidingen voor ziekenhuizen, voorschrijvers en apotheken.

Verlinden kan die op papier nogal statisch klinkende ‘magistrale bereidingen’ met een voorbeeld uit de dagelijkse praktijk van Fagron beeldend uitleggen: “Daarbij gaat het om medicatie voor heel specifieke aandoeningen, bij heel specifieke patiënten. Denk aan iemand die

tabletten moet innemen, maar een slikprobleem heeft.

Wij maken van die tabletten een vloeibaar medicijn.

Bijvoorbeeld ooginjecties, onder andere tegen staar. Wij produceren soms op basis van een geregistreerd geneesmiddel, soms voegen we grondstoffen aan bestaande medicijnen toe. En personaliseren zo geneesmiddelen voor patiënten, voor apothekers.”

De Amerikaanse markt als groeimotor Met name de Amerikaanse markt moet dit jaar voor Fagron een belangrijke groeimotor vormen. Recent werd de overname van Letco Medical in Pennsylvania bekend; deze leverancier van grondstoffen en apparatuur voor magistrale bereidingen werd voor 34 miljoen dollar overgenomen. Letco is goed voor een jaaromzet van 40 miljoen dollar en een ebitda van 11 procent. Om die acquisitie in perspectief te zien: Fagron zelf realiseerde vorig jaar in Noord-Amerika een omzet van een slordige 129 miljoen dollar.

“Een belangrijke overname voor ons”, registreert Johan Verlinden dan ook. “Letco is de Amerikaanse nummer 4 in het specifieke segment waarin het bedrijf actief is. Zelf zijn wij daarin nummer drie, versterking van onze positie naar een tweede plek is dus een logische stap.”

Want: de Verenigde Staten zijn van groot belang voor Fagron, dat blijkt onder andere uit de megafabriek voor steriele bereidingen die het concern eerder al in Wichita realiseerde. Op korte termijn moet die fabriek voor 125 miljoen dollar aan omzet genereren, 25 procent meer dan eerder nog de doelstelling was. Die groeimotor op de

MenA.nl | 87

Interview

“De uitdaging van deze job sprak me enorm aan, dit was HET verhaal van verandering en voortuitgang.”

uitgestrekte prairies van de staat Kansas weet de ogen van beleggers op zich gericht.

Hier worden bijvoorbeeld voorgevulde injectiespuiten en infuuszakken gemaakt, een markt die een continu groeiende vraag laat zien. Parallel aan de overname van Letco verkoopt Fagron 80 procent van de kleinere Amerikaanse contract manufactoring divisie van Humco, voor een bedrag dat kan oplopen tot tien miljoen dollar. Deze divisie van Humco, dat dus voor één-vijfde ‘in eigen handen’ blijft, zal ook voor Fagron doorgaan met produceren.

‘Hét verhaal van verandering en vooruitgang’ Head of Legal & M&A, Johan Verlinden begon in maart 2013 als General Counsel bij de voorloper van Fagron, het Belgische Arseus. “Ik werd op woensdag gebeld, de uitdaging van de job sprak me enorm aan, dit was HET verhaal van verandering en voortuitgang. Die vrijdag begon ik. We hebben toen Arseus getransformeerd tot Fagron en de overige drie divisies verkocht. Nog in die fase van divestments hebben we met die drie divisies diverse M&A-deals kunnen doen. De dynamiek, het ondernemerschap – voor mij redenen de advocatuur voor het bedrijfsleven te verruilen – alles spatte ervan af. En nog steeds. Elke dag weer.”

Johan Verlinden vertelt met passie en bewogenheid over zijn werk bij Fagron, zeker ook over de samenwerking met de leden van de Raad van Bestuur. Zo zijn de lijnen met CEO Rafael Padilla, Spanjaard en afgestudeerd apotheker, en CFO Karin de Jong kort. Net als Verlinden werken CEO en CFO al heel lang bij Fagron, respectievelijk 21 en dertien jaar.

Zij lieten de organisatie uitgroeien tot die beursgenoteerde reus met 64 vestigingen wereldwijd in Europa,

Noord- en Zuid-Amerika, Zuid-Afrika en Israël. Omzet en nettowinst: vorig jaar respectievelijk 573,8 miljoen euro (een stijging van 5,9 procent) en 61,4 miljoen euro (2,2 procent in de plus). Cijfers die voor de helft in Europa worden gegenereerd, maar het Noord-Amerikaanse aandeel daarin boekt snel terreinwinst. Ongeveer 3000 medewerkers, inclusief meer dan 400 apothekers, werken dagelijks aan innovatieve oplossingen en concepten die inspelen op de behoeften van voorschrijver, patiënt en die apotheker.

Actief zoeken naar acquisitie-kansen Bij de presentatie van de jaarcijfers over 2021 zei CEO Rafael Padilla: “Met trots kijk ik terug op hoe we met ons allen als één Fagron geopereerd hebben in een zeer dynamisch jaar. Ondanks de uitdagingen die de corona-pandemie ook in 2021 met zich meebracht, slaagden we erin onze omzet te verhogen tot 574 miljoen euro. Dat hebben we bereikt door een mooi aantal nieuwe producten en innovaties op de markt te brengen, nieuwe klanten aan ons te binden en onze positionering verder te versterken in vooral het Brands- en Essentials-segment wereldwijd en met Fagron Sterile Servicies (FSS) in de Verenigde Staten.”

Padilla noemde – naast de expansie in Noord-Amerika – ook specfiek twee deals in België: de overname van Pharma-Pack en het nemen van een minderheidsbelang in HeW Pharma. Verder benadrukte hij dat Fagron actief blijft zoeken naar verdere acquisitie-mogelijkheden in met name EMEA (Europa, het Midden-Oosten, Afrika) en Noord-Amerika. Ook stipte hij de MWO-strategie van de onderneming aan. “Door medicatie te personaliseren, worden medicijnen toegankelijk voor nog meer mensen.

In 2021 hebben we een aantal belangrijke stappen gezet in het realiseren van de ESG-doelen die we onszelf hebben gesteld.”

In die strategie van Fagron – het versterken van de globale leiderschapspositie in zowel de grondstoffen als de uitbesteding van farmaceutische bereidingen – speelt Johan Verlinden als Head of Legal & M&A zijn rol. Toen hij bij Fagron kwam, wist hij niets van de apothekerswereld. Vóór zijn huidige functie werkte hij acht jaar als Global Legal Affairs Director, en was ook in die tijd al nauw betrokken bij acquisities en divestments van Fagron. De afgelopen acht maanden heeft Verlinden een gefocust en gemêleerd M&A-Team weten samen te stellen.

Óók minority investments en joint ventures Om de buy-and-build strategie van de organisatie te ondersteunen en te versterken, om kansen te verkennen op het aankopen van andere partijen én om juridisch toezicht te houden op de processen die daarbij komen kijken. Want naast organische groei wil Fagron verder expanderen door overnames, minority investments en joint ventures.

Dat aantal overnames en divestments telt, sinds Verlinden het Fagron-team negen jaar geleden kwam versterken, inmiddels meer dan 50 M&A-deals. Waarbij acquisities met tweederde de divestments – zo’n 30 procent van het aantal closings – overstijgen. En alleen al in dit jaar waren er die grote overnames én de kleinere verkoop in de Verenigde Staten, de acquisitie van het Belgische PharmaPack, de aankoop van het Nederlandse Curaphar en de strategische portfolio-uitbreiding met de overname van Hiperscan in Duitsland.

“Dat bedrijf bouwt en verkoopt machines die grondstoffen analyseren, in Duitsland een branche-verplichting”, licht Johan Verlinden die laatste deal toe.

Gevraagd naar wat er minder goed ging in die negen jaren bij Fagron, noemt Johan Verlinden de jaren 2015 en 2016, en dan met name de Amerikaanse M&A-activiteiten.

“Het begon voor ons in 2013 en 2014 booming in de Verenigde Staten”, vertelt hij. “We hebben daar met de bedrijven Freedom – actief in grondstoffen – en Bellevue – een farmaceutische bereidingsapotheek – toen twee echt grote overnames gedaan. En plotseling ging het helemaal

JOHAN VERLINDEN Functie Head of Legal & M&A Fagron.

Gezin Getrouwd met Katja, vier zoons (4, 6, 9 en 10 jaar).

Woonplaats Wechelderzande (Antwerpse Kempen).

Laatst gelezen boek The Age of Cryptocurrency (“Ja, ik geloof in de technologie”).

Film, tv-serie The Bridge.

Ideale vakantie “Wij gaan drie weken per jaar; één week op wintersport, twee weken in de zomer naar het Gardameer, Italië.”

Waar hij blij van wordt ”Als ik zie hoe mensen zich ontwikkelen, als ik ze zie groeien.”

Hobby “Alles wat met internet-tech van doen heeft .”

Sport “Ik loop de halve marathon, het liefste in mooie steden, en was daarvoor onlangs nog in Helsinki.”

Auto BMW i4 e-Drive40.

Interview

ESG-doelstellingen. Daarbij springt de organisatie, daar waar mogelijk, in op de actualiteit. Zo is vanuit de entiteit in Polen – grote faciliteit waar in China en India in bulk gekochte grondstoffen worden herverpakt voor levering aan apotheken – een huisvestingsprogramma voor gevluchte Oekraïners opgestart.

Voor Johan Verlinden is – na de Covid-19 restricties van afgelopen twee jaar – het reizen ter voorbereiding en afronding van M&A-deals weer gestart. Zo was hij afgelopen januari in de Verenigde Staten voor de Letco-acquisitie.

mis. Omdat de kosten in het Obama Care-programma compleet uit de hand liepen en er enkele misbruikschandalen aan het licht kwamen, werden vergoedingen van zorgverzekeraars voor magistrale bereidingen en de daarmee gepaard gaande terugbetalingen aan patiënten van de ene op de andere dag afgeschaft.”

Kwestie van lange adem Met desastreuze gevolgen voor de twee overgenomen bedrijven en dús ook voor Fagron. “Erg pijnlijk”, kijkt Verlinden op die tijd terug. “Plotseling viel het businessplan van zowel Freedom als Bellevue om. Inkomsten droogden op, kosten bleven doorlopen. Bellevue hebben we in 2016 gesloten, Freedom is geïntegreerd in onze grondstofactiviteiten.”

Maar bij Fagron zijn ze van de lange adem en dus werd in Wichita de state-of-the-art FSS-fabriek (Fagron Sterile Services) gebouwd, waarvan de bedrijfsresultaten afgelopen jaren een sterk stijgende lijn vertonen. “We opereren daar met twee outsourcing facilities, de bedrijfsresultaten van FSS vertonen enorme groei”, zegt Head of Legal & M&A Johan Verlinden.

Maatschappelijk timmert Fagron ook aan de weg, met bijvoorbeeld de door de Raad van Bestuur hooggestelde

90 | MenA.nl

“We waren daar ook al in 2020, maar het water was toen nog te diep”, vertelt hij. “Eind 2021 kwamen de onderhandelingen dan toch in de stroomversnelling. Ik bezoek over te nemen bedrijven – als het enigszins kan – graag persoonlijk en heel vaak met onze CEO of CFO. Je moet een organisatie zien, voelen. Het gaat immers ook om die bevlogenheid van medewerkers, om de voorraden in de warehouses, om de data voor die latere due diligence-procedure. Eigenlijk gaat het erom dat je niets wil tegenkomen waardoor je verbaasd raakt. En je wil bij onderhandelingen mensen in de ogen kijken, ze niet laten denken dat je er alleen maar bent om geld op te halen.”

‘Waarde weg-integreren wil je niet’ Soms duren die voorbereidingen van een deal door omstandigheden langer, weet Verlinden na die inmiddels vele jaren. “Als je al in een bepaald land zit, kan dat een voorgenomen overname bemoeilijken”, vertelt hij. “Dan zijn er vaak die family concerns. Wie van beide bedrijfsmanagement-teams gaat zo’n land leiden? In Duitsland kochten we eerst Gako Deutschland GmbH, gespecialiseerd in de bouw van laboratoriumapparatuur voor apothekers. En vervolgens namen we, heel recent, dus Hiperscan over.

Concurrenten en beide in het oosten van Duitsland gevestigd. ‘Wat is het idee hierachter’, dachten ze bij Hiperscan.

Dan is het zaak veel te praten, veel uit te leggen, veel op locatie aanwezig te zijn.”

Over integratie, als het tot closing is gekomen: “Fagron hanteert integratie stapsgewijs voor de front-office, dus voor verkoop, marketing, management, klantcontact. Vaak laten we die afdelingen zoals ze zijn. Je wil immers geen waarde ‘weg integreren’, je wil daar niets forceren. Het

Hanneke Rothbarth

gaat dan vaak om niet direct zichtbare zaken. Hoe klanten worden benaderd, die persoonlijke contacten zijn belangrijk, die maak je natuurlijk niet kapot. Heel anders is het qua integratie van de backoffice, denk aan IT, aan Finance, aan Human Resources. Die laten we zo snel mogelijk opgaan in onze organisatie. Standaardiseren. Vanwege efficiency en controle, vanwege kostenbesparing, maar vooral ook om de bedrijfscultuur in lijn te brengen met die van Fagron.”

Terugkijkend op successen, op zaken die minder gingen, op al die M&A-deals: “Door alle acquisities en divestments was het hier bij Fagron jarenlang als in een sneltrein die met 200 kilometer per uur voortraasde, terwijl we de wielen aan het vervangen waren... Nu, anno 2022, hanteren we een meer gedisciplineerde aanpak, met meer checks en balances, zonder grote stappen. Als ik resumeer, gaf de overname van Gako – niet lang geleden – veel voldoening.

Want; een moeilijke acquisitie, het bedrijf zat in zwaar weer, er liepen tal van juridische geschillen over patenten, er waren geschillen met leveranciers. En ze wilden allemaal de problemen richting advocaten schuiven.”

‘Fouten maken mag, fouten maken móet’ “Maar wij zagen het potentieel en hebben de issues door praten en deels door schikken opgelost”, vervolgt Verlinden. “Een stuk minder ging het met die kleinere overname van een bedrijf in Eindhoven, een aantal jaren geleden. We hadden grotere hoop en verwachtingen dan er uiteindelijk zijn uitgekomen. Tja, dat heeft wel een aardig bedrag van zeven cijfers gekost... Maar, zeg ik ook altijd tegen mijn teamleden hier op het hoofdkantoor, fouten maken mag, fouten maken móet. Want anders doe je niets, anders leer je niets. En mensen die fouten maken, doen méér. Ook daarom geef ik veel vrijheid en vertrouwen. Ook daarom heb ik geduld.”

Wat hij het ergste vindt: “Potentiële overnames die uiteindelijk niet doorgaan, waarvan je het proces verliest aan een andere partij. Vreselijk, daar kan ik echt dagenlang ziek van zijn. Wat dan rest, is terugvechten. En kijken naar iets anders, naar weer nieuwe kansen.”

Waar Verlinden over één en over vijf jaar met Fagron wil staan? “In 2023 hoop ik nog eens vijf tot tien M&A-deals

in Noord-Amerika en Europa te hebben afgerond, te zijn gegroeid naar een omzet van meer dan 700 miljoen euro.

En over vijf jaar moet die omzet ruim door de één miljard euro-grens zijn gedenderd en moet het belang van ons steriele uitbestedingsplatform daarin aanzienlijk zijn toegenomen. Met een strategie van globaal consolideren, van organische groei, van expansie van onze bereidingsplatforms. Aangevuld, ondersteund en versneld door fusies en overnames, door geografische expansie. Voor ons Legal & M&A-team bestaat twintig procent van het werk uit strategie en 80 procent uit executie. ‘Niet lullen, maar poetsen’, zeggen ze hier in Rotterdam toch?” 

Fagron breidt verder uit in Verenigde Staten Fagron heeft de steriele bereiding van geneesmiddelen in de VS versterkt. Dinsdag 5 juli maakte het BelgischNederlandse concern bekend dat het om activiteiten gaat in de stad Boston, tot nog toe in handen van Fresenius Kabi (80 medewerkers).

Verdere recente transacties van Fagron: • 1 februari: overname van Letco (VS) en divestment contract manufacturing site (VS): Fagron strengthens position in US with acquisition of Letco and divestment of non-core activities - Fagron Investors • 9 februari: overname PharmaPack (BE) en minority investment in HeW Pharma (BE): Full year ‘21 results Fagron in line with expectations - Fagron Investors • 13 april: overname HiperScan (DE) en overname Curaphar (NL): Fagron reports 16% increase in revenue to € 156.4 million - Fagron Investors • https://investors.fagron.com/press-releases/fagronexpands-its-us-sterile-compounding-footprint-witheast-coast-acquisition/ • https://www.linkedin.com/posts/johan-verlindenboard membergeneralcounsel_canton-compounding-facilitytourmp4-activity-6949989986200895488-gFIp?utm_ source=linkedin_share&utm_medium=android_app

MenA.nl | 91

Corporates acquireren via Dealsuite Europa’s grootste M&A platform Ontvang dealflow in lijn met uw investeringscriteria Neem direct contact op met de beste dealmakers

Community van ruim 4.000 M&A professionals

Europe’s leading platform for dealmakers

Ruim 1.400 M&A kantoren in meer dan 50 landen

Dagelijks nieuwe deal opportunities

Plan een demo in via: Wieger Houtman MSc, Director Corporate Accounts wieger.houtman@dealsuite.com

League Tables

Dealwaarde rijst de pan uit ondanks vele disrupties De overnamemarkt toont zich in H1 2022 bijzonder resistent tegen een reeks ontwrichtingen, zoals inflatie, renteverhogingen en geopolitieke onrust en laat qua dealwaarde zelfs een ongekend hoog niveau zien. Toch zien dealmakers wel verschillende effecten van de vele issues die er spelen die zich in het najaar waarschijnlijk nadrukkelijker zullen manifesteren.

TEKST JEPPE KLEIJNGELD | DATA TIJN DE BOER & HAMLET SAHAKIAN

I

n H1 2022 werden er 579 deals geregistreerd in onze deal database. Weliswaar een stuk minder dan in recordjaar 2021 (toen waren het er maar liefst 712!), maar het volume ligt nog altijd een stuk hoger dan in de voorgaande jaren. Zo bedroeg het aantal deals in coronajaar 2020 ‘slechts’ 362 in H1. In de drie jaren daarvoor waren het steeds tussen de 400 en 500 deals in de eerste helft van het jaar. Daar zitten we nu ruim boven.

Tot zover het dealvolume. Kijken we naar de dealvalue van de Nederlandse overnamemarkt, dan zou 2022 een absoluut recordjaar kunnen worden. De totale dealwaarde overstijgt in H1 de 90 miljard, ruim twee keer zoveel als in de jaren 2018, 2019 en 2020. In 2021 bedroeg de dealwaarde 73,5 miljard euro in de eerste zes maanden.

Wat ongetwijfeld aan dit record heeft bijgedragen is de ‘hattrick’ van DSM. Met twee strategische divestments en een megafusie droeg het concern in gezondheid, voeding en biowetenschappen maar liefst 23,6 miljard euro bij aan de totale dealwaarde van de afgelopen periode. Ook de combinatie van de aan de Euronext genoteerde SPAC Pegasus Entrepreneurs met contentbedrijf FL Entertainment tikte met 7,2 miljard euro behoorlijk aan.

Hieruit ontstaat sterk de indruk dat 2022 opnieuw een recordjaar gaat worden voor M&A ondanks de vele bottlenecks. Ook internationaal ziet het beeld er positief uit. Uit WTW’s Deal Performance Monitor die in juli verscheen, bleek dat het wereldwijde M&A volume het op twee na hoogste ooit was in de eerste zes maanden van 2022. Alleen in 2015 en 2021 werden er meer transacties gedaan.

Ook Bain & Company ziet het vrij rooskleurig in: Ondanks een vertragend tempo van dealvorming in de eerste helft van het jaar, zou 2022 tegen het einde van het jaar een waarde van 4,7 biljoen dollar kunnen bereiken wat betreft strategische M&A-deals. Dit zou 2022 na 2021 het beste jaar ooit voor dealvorming maken.

Big Deal(s) De meeste deals in H1 werden gedaan door Bastiaan Vaandrager, De Managing Director Global Financial Advisory van Rothschild & Co was bij maar liefst acht transacties in de lead, waaronder vier miljardendeals: de acquisitie van Leaseplan door ALD, de businesscombinatie tussen SPAC Pegasus Entrepreneurs en FL Entertainment, de overname van Norgine door Goldman Sachs Asset Management én de divestment van DSM Engineering Materials. Een waanzinnige eerste zes maanden voor Vaandrager dus.

MenA.nl | 93

League Tables

De dealmaker van Rothschild blikt terug en vooruit: “Waar Covid-19 en supply chain disruptions de afgelopen twee jaar de grootste discussiethema’s waren, hebben we de aandacht in Q2 22 sterk zien verschuiven naar angst voor inflatie, oplopende rentes en de crisis in Oost-Europa. Deze risico’s drukken op de M&A markt. Hopelijk komt er richting einde van dit jaar meer stabiliteit en daarmee perspectief op hoe de markt zich gaat ontwikkelen.”

Pieter Poortvliet, Directeur Crossminds, staat met zeven deals op de tweede plek in de lijst. Hij was in de lead van zeven transacties, waaronder vier voor het Amerikaanse Lineage Logistics: de marktleider op het gebied van temperatuurgecontroleerde logistiek die de afgelopen jaren vaker overnames deed in Nederland.

Cassander Verwey, Senior Country Officer the Netherlands bij JPMorgan Chase voert de lijst met de hoogste dealwaarde aan met ruim 29 miljard euro. Logisch, want hij vertegenwoordigde DSM bij de divestment van Engeneering Materials én bij de fusie met Firmenich. Ook was hij teamleader voor PAI Partners bij de verkoop van een groot aandeel in Refresco aan KKR. Op de tweede plaats duikt niet verassend Vaandrager weer op en Peter Toutenhoofd (BNP Paribas) staat op de derde plek met een totaal van 11 miljard euro aan dealwaarde.

Verwey over de markt: “De M&A markt blijft robuust, zeker waar het strategische transacties betreft. Transacties met een substantiële financieringsbehoefte zijn lastiger in deze markt, zeker in de non-IG space, en dat zien we op korte termijn niet veranderen."

94 | MenA.nl

Een ‘bumpy’ tweede helft van het jaar verwacht De League Tables van de lawyers op volume worden aangevoerd door Matthijs Ingen-Housz die maar liefst bij 33 transacties in de lead was. Mooie deals op zijn palmares de afgelopen periode zijn onder meer de funding van HR-startup Testgorilla waar hij het Britse Notion Capital vertegenwoordigde, de acquisitie van data-analyse bedrijf in vastgoed GeoPhy door het Amerikaanse Walker & Dunlop waar hij de verkopende partij INKEF Capital bijstond en de Series B ronde van 50 miljoen dollar van ChannelEngine, een in Nederland gevestigd bedrijf dat retailers helpt verkopen via marktplaatsen.

De 15 acquisities waar Wytse Huidekoper van deBreij leading was waren goed voor de tweede plek in de lijst.

Huidekoper begon het jaar met de verkoop van de producent van circulaire eiwitten voor de diervoederindustrie, Schaffelaarbos, aan het Duitse Symrise. De M&A-advocaat stond de verkopende partij bij; private equity-firma Intersaction. Hij vertegenwoordigde Intersaction opnieuw bij de recente acquisitie van zakelijke dienstverlener InterConsulting Group door Eiffel.

Op een derde positie gedeeld met Michiel Martin van BarentsKrans staat Lucas Brabers van JB Law. Zij deden beide twaalf deals. Brabers over het afgelopen kwartaal: “Ondanks dat het op vele vlakken onrustig is in de wereld, hebben wij in het eerste halfjaar van 2022 in de M&A-midmarket relatief weinig effecten daarvan gezien.

We verwachten echter dat de geopolitieke situatie, de ontwikkeling van de rente, de grondstoffen issues, de energieprijzen en de personeelstekorten in het tweede

halfjaar voelbaar zullen worden in de M&A-midmarket. We zien al dat deals langzamer gaan of tussentijds stilliggen. Ook is het effect van de rente op de financierbaarheid van deals al voelbaar. Tegelijkertijd is er nog veel geld beschikbaar in de markt. Wij verwachten dat het een bumpy tweede half jaar zal worden."

Op het gebied van dealvalue bestaat de top 3 uit Björn van der Klip (Stibbe), Tim Stevens (Allen & Overy) en Michel van Agt (Loyens & Loeff). Van der Klip: “De afgelopen periode zagen we relatief veel grotere public M&A-transacties in de Nederlandse markt. Het is de vraag in hoeverre dat zich nog zal doorzetten met de huidige marktontwikkelingen. Er is wel animo maar het zal zonder twijfel uitdagender worden.”

Verkopers moeten zich aanpassen aan veranderende buitenwereld Het eerste half jaar werden er met name in het tweede kwartaal veel deals afgerond. Meer dan genoeg werk voor de due dilligence specialisten dus. Sander Holster van BDO was bij de meeste deals betrokken. Zijn grootste deal (450 miljoen euro) was de recente acquisitie van online gokbedrijf BetCity door Entain Group, een in het VK gevestigde groep voor sportweddenschappen en gaming. Holster stond Entain bij in het proces.

“De eerste helft van 2022 was opnieuw sterk en van een afzwakking van de M&A activiteit in de midmarket lijkt geen sprake", zegt een positief gestemde Sander Holster. “De signalen zijn onverminderd positief met veel mandaten (voor een belangrijk deel ondersteund door een VDD) die naar de markt gaan komen.

Vol vertrouwen kijken wij naar de tweede helft van het jaar!”

Op de tweede plaats qua volume eindigt Marcel Vlaar van RSM. Een van zijn hoogtepunten was de mooie techdeal Entrust-Evidos. Vlaar stond Entrust bij, een in de VS gevestigd softwarebedrijf dat Evidos overnam, een Nederlands bedrijf dat digitale handtekeningen en digitale identiteitsoplossingen levert.

Age Lindenbergh van Alvarez & Marsal eindigt op plaats 3. Zijn visie op de afgelopen periode: “In meerdere sectoren zien we dat bedrijven geraakt worden en dat winstverwachtingen gestaag omlaaggaan. Anderzijds is er ruim geld voor investeringen beschikbaar.

We blijven dan ook positief over M&A, mits verkopers accepteren dat de buitenwereld nu snel verandert."

Qua dealvalue eindigt Wilbert van de Heuvel van PwC op de eerste plaats. Hij mocht de due dilligence doen voor vastgoedbeleggingsbeheerder Redevco dat een meerderheidsaandeel nam in het Duitse redos. Op plek 2 staat Louis Allers van KPMG die onder meer druk was met de verkoop van Refresco aan KKR. Maurice van den Hoek (EY) en Cornelis Smaal (ook PwC) staan op een gedeelde derde plaats.

Tot slot blikt Oscar Nettl van Rabobank vooruit op de tweede helft van het jaar: “We zijn al druk bezig met de voorbereiding voor transacties voor na de zomer.

Er is dus de nodige dealflow te verwachten in H2 2022, maar wel minder dan in 2021. De hoge inflatie en de oplopende rente maakt de financiering van transacties moeilijker en duurder.” 

MenA.nl | 95

League Tables

M&A ADVISORY FIRMS H1 2022 DEAL VALUE

Arjan Vos, AXECO: ‘De afkoeling in de M&A-markt zal zich dit jaar voortzetten. Ook de schuldenmarkt is een stuk voorzichtiger geworden wat verder leidt tot effecten op prijsverwachtingen. Wel zullen er kansen ontstaan voor strategische deals die primair gedreven worden door synergiën.’

2022 H1

2022 Q1

Company

Deals

Deal value (mn ¤)

1

1

2

6

Goldman Sachs

2

19,890

3

4

Rothschild & Co

12

18,768

4

-

BNP Paribas

2

11,050

5

2

Credit Suisse

1

7,000

6

3

AXECO

4

6,810

7

5

Rabobank

18

3,060

8

19

EY

15

1,735

9

7

ING

10

1,010

10

11

Deloitte

15

695

5 30,751

M&A ADVISORY FIRMS H1 2022 DEAL VOLUME Oscar Nettl, Rabobank: ‘Ondanks de hoge volatiliteit in de markt zijn er in Q2 nog de nodige deals gesloten. Ook zijn we druk bezig met de voorbereiding voor transacties voor na de zomer. Er is dus de nodige dealflow te verwachten in H2 2022, maar wel minder dan in 2021. De hoge inflatie en de oplopende rente maakt de financiering van transacties moeilijker en duurder.’

96 | MenA.nl

2022 H1

2022 Q1

1

1

Company

Deals

Deal value (mn ¤)

26

130

2

2

Rabobank

18

3,060

3

6

EY

15

1,735

4

5

Deloitte

15

695

5

8

KPMG

13

425

6

7

BDO

13

73

7

11

Rothschild & Co

12

18,7678

8

25

Corporate Finance International

11

245

9

3

Crossminds

11

100

10

20

ING

10

1,010

M&A ADVISORY DEALMAKERS H1 2022 DEAL VALUE 2022 H1

2022 Q1

Dealmaker

1

1

Cassander Verwey

Company

Deals

Dealvalue(mn¤)

3 29,180

2

3

Bastiaan Vaandrager

Rothschild & Co

8

18,268

3

-

Peter Toutenhoofd

BNP Paribas

2

11,050

4

2

Maurits Duynstee

AXECO

2

6,460

5

4

Oscar Nettl

Rabobank

1

1,560

6

23

Patrick Boertien

EY

4

1,500

7

5

Sergio Herrera

Rabobank

1

1,280

8

6

Willem Ariens

RBC Capital Markets

2

600

9

-

Kevin Koppen

Emendo Capital

3

510

10

18

Sander Griffejoen

Rothschild & Co

4

500

Cassander Verwey, J.P. Morgan: 'De M&A-markt blijft robuust, zeker waar het strategische transacties betreft. Transacties met een substantiele financieringsbehoefte zijn lastiger in deze markt, zeker in de non-IG space, en dat zien we op korte termijn niet veranderen.’

M&A ADVISORY DEALMAKERS H1 2022 DEAL VOLUME 2022 H1

1 2

2022 Q1

Dealmaker

Company

3 Bastiaan Vaandrager 1

Pieter Poortvliet

Crossminds

Deals

Dealvalue(mn¤)

8

18,268

7

80

3

-

Jean-Luc Zeguers

1602 Capital Partners

5

165

4

-

Ramon Schuitevoerder

Corporate Finance International

5

120

5

4

Jeroen Valk

EY

5

115

6

25

Alexander Boissevain

AenF Partners

5

25

6

12

Mark van Beusekom

Hogenhouck m&a

5

25

8

12

Patrick Boertien

EY

4

1,500

9

22

Sander Griffejoen

Rothschild & Co

4

500

10

20

Tim Boer

ING

4

300

Bastiaan Vaandrager, Rothschild & Co: ‘Waar Covid-19 en supply chain disruptions de afgelopen twee jaar de grootste discussiethema’s waren, hebben we de aandacht in Q2-22 sterk zien verschuiven naar angst voor inflatie, oplopende rentes en de crisis in Oost-Europa. Deze risico’s drukken op de M&A markt. Hopelijk komt er richting einde van dit jaar meer stabiliteit en daarmee perspectief op hoe de markt zich gaat ontwikkelen.’

MenA.nl | 97

League Tables

LEGAL ADVISORY FIRMS H1 2022 DEAL VALUE

Klaas de Vries, De Brauw Blackstone Westbroek: ‘De marktomstandigheden voor M&A zijn momenteel uitdagend, vooral met betrekking tot de grotere transacties. Tegen die achtergrond was de eerste helft van 2022 beter dan verwacht. We houden er rekening mee dat er de komende maanden minder activiteit zal zijn.’

2022 H1

2022 Q1

Company

Deals

Deal value (mn ¤)

1

17

2

4

Allen & Overy

26

3

1

NautaDutilh

45

23,481

4

6

Loyens & Loeff

23

19,728

12 31,462 30,602

5

2

Clifford Chance Amsterdam

14

16,653

6

7

De Brauw Blackstone Westbroek

21

15,540

7

10

Darrois Villey Maillot Brochier

2

12,100

8

10

Linklaters

2

12,100

9

3

Latham & Watkins

12

9,385

10

15

Houthoff

39

9,236

LEGAL ADVISORY FIRMS H1 2022 DEAL VOLUME

Charles Honée, Allen & Overy: ‘Na een exceptioneel 2021 maakt de M&A-markt wereldwijd een draai en neemt het volume af. Niettemin hebben dit jaar nog een aantal transformerende transacties plaatsgevonden zoals DSM-Firmenich en ALD-Leaseplan. In de komende maanden begeven we ons op onbekend macroeconomisch terrein. Dat maakt nieuwe deals uitdagender.’

98 | MenA.nl

2022 H1

2022 Q1

1

1

Company

Deals

Deal value (mn ¤)

45 23,481

2

3

JB Law

41

476

3

4

Houthoff

39

9,236

4

5

deBreij

34

568

5

2

INGEN HOUSZ

33

1,338

6

6

AKD

27

691

7

7

Lexence

27

473

8

12

Allen & Overy

26

30,602

9

17

Vriman M&A Lawyers

24

935

10

14

Loyens & Loeff

23

19,728

LEGAL ADVISORY DEALMAKERS H1 2022 DEAL VALUE Company

Deals

Deal value (mn ¤)

1

1 Matthijs Ingen-Housz

INGEN HOUSZ

33

1,338

2

9

Wytse Huidekoper

deBreij

15

355

3

4

Lucas Brabers

JB Law

12

60

4

7

Michiel Martin

BarentsKrans

12

60

5

40

Harm van Efferink

HSA Lawyers

11

145

2022 H1

2022 Q1

Dealmaker

6

5

Quirijn Biesheuvel

BJTK

10

344

7

22

Saman Sadeghi

Van Campen Liem

10

174

8

6

Paul van den Belt

CORP.

10

138

9

2

Joost den Engelsman

NautaDutilh

9

1,787

10

45

Bas Mees

Vriman M&A Lawyers

9

135

Lucas Brabers, JB Law: ‘Ondanks dat het op vele vlakken onrustig is in de wereld, hebben wij in het eerste halfjaar van 2022 in de M&A-midmarket relatief weinig effecten daarvan gezien. We verwachten echter dat de geopolitieke situatie, de ontwikkeling van de rente, de grondstoffen issues, de energieprijzen en de personeelstekorten in het tweede halfjaar voelbaar zullen worden in de M&A-midmarket. We zien al dat deals langzamer gaan of tussentijds stilliggen. Ook is het effect van de rente op de financierbaarheid van deals al voelbaar. Tegelijkertijd is er nog veel geld beschikbaar in de markt. Wij verwachten dat het een bumpy tweede half jaar zal worden.’

LEGAL ADVISORY DEALMAKERS H1 2022 DEAL VOLUME 2022 H1

1

2022 Q1

Dealmaker

Company

- Björn van der Klip

Deals

Deal value (mn ¤)

2

25,530

2

4

Tim Stevens

Allen & Overy

4

25,405

3

4

Michel van Agt

Loyens & Loeff

2

14,200

4

1

Jan-Hendrik Horsmeier

Clifford Chance Amsterdam

4

8,860

5

2

Onno Boerstra

Van Doorne

6

8,355

6

36

Klaas de Vries

De Brauw Blackstone Westbroek

4

7,620

7

-

Paul de Vries

Houthoff

2

7,250

8

-

Antonia Netiv

NautaDutilh

1

7,200

9

3

Mohammed Almarini

Baker McKenzie

7

7,125

10

5

Stefan Wissing

NautaDutilh

2

6,460

Björn van der Klip, Stibbe: ‘De afgelopen periode zagen we relatief veel grotere public M&A-transacties in de Nederlandse markt. Het is de vraag in hoeverre dat zich nog zal doorzetten met de huidige marktontwikkelingen. Er is wel animo maar het zal zonder twijfel uitdagender worden.’

MenA.nl | 99

League Tables

Remco van Daal, PwC: ‘We zagen in H1 een aanhoudend goede markt met veel mooie transacties. Er werd meer diligence gedaan om goed duiding te geven aan recente trends rondom supply chain disruption, inflatie en korte termijn vooruitzichten. Ook in de komende periode verwachten wij dat partijen grondiger dan ooit hun diligence moeten doen om de juiste parels te identificeren.’

FINANCIAL DUE DILIGENCE FIRMS H1 2022 DEAL VALUE 2022 H1

2022 Q1

Company

Deals

Deal value (mn ¤)

1

1

2

2

KPMG

45

10,624

3

4

EY

27

9,460

40 14,108

4

3

Accuracy

7

5,070

5

5

Deloitte

38

2,453

6

6

Alvarez & Marsal

23

890

7

7

BDO

27

670

8

8

Eight Advisory

4

210

9

9

RSM

18

180

10

11

SINCERIUS

22

155

FINANCIAL DUE DILIGENCE FIRMS H1 2022 DEAL VOLUME

Jeroen Valk, EY: ‘De M&A-markt houdt zich in 2022 sterk, ondanks zorgen rondom OekraÏne, inflatie en rente. In sectoren die minder gevoelig zijn voor supply chain en inflatie zien we veel transacties en we verwachten dat dit voor de middenmarkt ook het komend halfjaar zo zal blijven.’

100 | MenA.nl

2022 H1

2022 Q1

Company

Deals

Deal value (mn ¤)

1

3

2

2

PwC

40

14,108

3

1

Deloitte

38

2,453 9,460

45 10,624

4

4

EY

27

5

6

BDO

27

670

6

7

Alvarez & Marsal

23

890

7

5

SINCERIUS

22

155

8

8

RSM

18

180

9

10

TIC Advisory

14

123

10

9

Accuracy

7

5,070

FINANCIAL DUE DILIGENCE DEALMAKERS H1 2022 DEAL VALUE 2022 H1

1

2022 Q1

2

Dealmaker

Company

Wilbert van den Heuvel

Deals

Dealvalue(mn¤)

9

7,963

2

1

Louis Allers

KPMG

2

7,005

3

21

Maurice van den Hoek

EY

5

5,350

4

3

Cornelis Smaal

PwC

5

5,065

5

4

Joris Timmers

Accuracy

2

4,950

6

-

Edgar van der Aart

PwC

3

2,300

7

6

Michiel van der Kleij

KPMG

5

1,391

8

5

Bruno Jelgerhuis Swildens

EY

4

1,391

9

9

Niek Kolkman

KPMG

7

1,215

10

7

Roën Blom

Deloitte

8

828

Michiel van der Kleij, KPMG: ‘Ondanks de economische onzekerheid en terughoudendheid bij geldschieters blijft het aanhoudend druk in de overnamemarkt. Met name in de (mid-market) corporate transacties, waar minder afhankelijkheid is van financiering, zien we nog een relatief hoog deal volume. M&A zal een belangrijke rol blijven spelen in bedrijfsstrategieën - en er zijn misschien zelfs betere kansen om goede rendementen te genereren in de huidige omgeving. Juist in deze tijd is er in toenemende mate behoefte aan een robuust due diligence-onderzoek.’

FINANCIAL DUE DILIGENCE DEALMAKERS H1 2022 DEAL VOLUME 2022 H1

2022 Q1

Dealmaker

Company

Deals

Dealvalue(mn¤)

19

630

RSM

18

180

1

2

Sander Holster

2

2

Marcel Vlaar

3

5

Age Lindenbergh

Alvarez & Marsal

15

755

4

1

Joost Siemensma

SINCERIUS

14

70

5

8

Lennart Veldhuizen

Deloitte

11

385

6

9

Remco van Daal

PwC

10

48

7

13

Wilbert van den Heuvel

PwC

9

7,963

8

16

Jos Raben

TIC Advisory

9

90

9

3

Roën Blom

Deloitte

8

828

10

7

Ewald van Hamersveld

KPMG

8

444

Age Lindenbergh, Alvarez & Marsal: 'In meerdere sectoren zien we dat bedrijven geraakt worden en winstverwachtingen gestaag omlaag gaan. Anderzijds is er ruim geld voor investeringen beschikbaar. We blijven dan ook positief over M&A, mits verkopers accepteren dat de buitenwereld nu snel verandert.’

MenA.nl | 101

Carrière

Deze kennis en skills heb je nu nodig als jong M&A-talent De krapte op de arbeidsmarkt slaat ook toe in de M&A Community. Dat is een uitdaging voor werkgevers, maar hét moment om als upcoming M&A-specialist een opwaartse of zijwaartse beweging te maken in de carrière. Maar hoe doe je dat het beste?

DOOR CONSTANTEYN ROELOFS

D

e krapte op de arbeidsmarkt raakt ons allemaal en ook in de M&A-Community neemt het aantal vacatures hand over hand toe als gevolg van de drukte op de overnamemarkt in recente jaren. Ook is er meer ruimte gekomen voor banen als investeerders en analisten bij fondsen nu de private marketsector groeit. Een nieuwe golf aan ESG-certificering en bijbehorende

102 | MenA.nl

due diligenceprocessen vraagt om een nieuwe groep specialisten. Goed nieuws voor de young professionals die nu aan hun carrière werken en de mensen die net dit semester afgestudeerd zijn en die staan te trappelen om de arbeidsmarkt te betreden.

Aan de andere andere kant is het een leuke puzzel voor de recruiters en voor de partners verantwoordelijk voor recruitment - waar haal je de juiste mensen vandaan en hoe zorg je ervoor dat ze niet bij de concurrent

aan de slag gaan? M&A zet de beste carrièretips op een rij en sprak met kantoren om ze te vragen hoe ze de beste matches maken.

1. Ken uzelve Voor je weer het carrièrepad op slaat is het goed om eens een lijstje te maken met je sterke punten en de aandachtsgebieden. Ook is het handig om vooraf helder te hebben wat je verlangt van een nieuwe baan en wat je daarnaast nog verder wil

doen - denk om de work/life balance! Ook is het goed om je CV en LinkedIn eens flink op te frissen, al dan niet met input van een coach of een goede bekende met oog voor een sterk CV. De verleiding is groot om een profiel op te stellen ‘in de achteruitkijkspiegel’ door simpelweg een lijstje te maken van vorige banen en opleidingen. Trap er niet in!

Wees niet bevreesd om ook te vertellen waar je nu staat en nu goed in bent en wat de ontwikkeldoelen zijn.

Werkgevers willen namelijk vooruit met je!

2. Ga op zoek naar de cultural fit Als je de luxe hebt om wat meer om je heen te kijken en er ook geen krimp in de salarissen en andere voorzieningen zit wordt de culturele fit met het bedrijf erg belangrijk.

Niet alleen omdat het natuurlijk veel leuker is als je naar een kantoor gaat waar je ook past, maar ook omdat een goede werkcultuur leidt tot hogere prestaties en dus een beter profiel. Ook zit er een soort maat-

schappelijke kentering in de kantoorcultuur door de opkomst van het thuiswerken en de grotere maatschappelijke rond thema’s als seksuele intimidatie (#MeToo!) op het werk, pesten op kantoor en een cultuur van hufterige leidinggevenden.

3. Bouw aan een herkenbaar profiel Vooruit, een lekker salaris is goed en het is makkelijk om bij de onderhandelingen vooral te sturen op de hoogte van het bedrag onderaan het loonstrookje. Maar vergis je niet: voor je M&A-carrière zijn meerdere zaken van belang. Zo is het essentieel dat je als dealmaker op een zeker moment een herkenbaar profiel opbouwt met een helder signatuur, zodat mensen in de markt je op basis van reputatie en verdienste weten te vinden. Dit bouw je op door een combinatie van scholing, ervaring en het uitbouwen van een eigen netwerk. Vraag dus vooral bij je potentiële nieuwe werkgever hoe deze drie elementen te verankeren

zijn in je nieuwe functie.

4. Plan vooruit Zoals we allemaal bij economie hebben geleerd beweegt de economie in golven en zijn ook verschillende deelgebieden, zoals de arbeidsmarkt, onderhevig aan cycli. Probeer dus een beetje in te schatten op welk punt in de cyclus we zitten en of het bedrijf waar je voor gaat werken ook genoeg vet op de botten heeft om een mogelijke downturn te overleven. Niets zo zonde als ergens helemaal ingeburgerd raken om vervolgens door een bezuinigingsronde weer op de keien te komen te staan.

Eveline Pernoud, Sincerius.

Sincerius is dé onafhankelijke Due Diligence-specialist van de M&A Community. Eveline Pernoud is als

MenA.nl | 103

Carrière

Rob van Veldhuizen, ING

HR Director en business partner verbonden aan het kantoor. “Wij zoeken analytische mensen, de opleidingsachtergrond maakt qua richting minder uit. Qua niveau zoeken we WO.” Om het kantoor in de kijker te spelen hanteert Pernoud een aantal methoden: “Veel werken aan naamsbekendheid, employer branding door activiteiten te organiseren waarbij studenten ons kantoor leren kennen en ook ons vakgebied, social media campagnes.”

Pernoud ziet dat een combinatie van datavaardigheid en persoonlijke ontwikkeling aan belang toeneemt in de branche. “Analytische vaardigheden voor het data gedreven werk, (persoonlijke) leiderschapskwaliteiten na een jaar of twee en vooral de soft skills (die wij mindset noemen) zoals samenwerken, daadkracht, ondernemerschap en communicatie.” En wat is het argument dat

104 | MenA.nl

Pernoud geeft als een starter vraagt waarom hij of zij voor Sincerius moet gaan? “Wij besteden veel aandacht aan de ontwikkeling van mensen en hebben recent een innovatief ontwikkeltraject geïmplementeerd die een leeren innovatiecultuur stimuleert.”

Rob van Veldhuizen, ING Als een van de grotere spelers op de M&A-markt is ING een belangrijke factor op de arbeidsmarkt voor de professionals: niet alleen omdat er grote teams werkzaam zijn, maar ook omdat veel mensen voor hun carrière een vliegende start kunnen maken bij de bank. Wat zijn de eigenschappen die iemand een echte ING’er maakt, en geschikt voor Rob van Veldhuizen en zijn team op Corporate Finance? “Pro-actieve, energieke, ambitieuze en communicatief-vaardige mensen met een affiniteit voor de finan-ciële dienstverlening. We vinden het belangrijk dat je in korte tijd veel ervaring wilt opdoen en veel wilt leren, en dat

je tegelijkertijd sterke analytische competenties meebrengt.”

De praktijk is het beste selectiemechanisme, menen ze bij de bank.

“Onze ervaring is dat een stage de beste manier is om talent binnen te halen. Dat werkt het beste voor ons én voor de kandidaat. Tijdens een stage krijg je namelijk pas echt goed mee wat een baan bij ING Corporate Finance inhoudt en waarom ING de beste en leukste plek is om je carrière in M&A starten. Vanzelfsprekend hebben we partnerships met verschillende headhunters en recruiters om talenten aan te trekken. Daarnaast nemen we actief deel aan recruitment-evenementen die georganiseerd worden door studieverenigingen om stagiairs en trainees aan te trekken. Ook richten we ons op het vergroten van onze zichtbaarheid op universiteiten door studie- en studentenverenigingen te sponsoren, en zijn we hoofdsponsor van platformen als de M&A Community.”

Snel veranderende tijden vragen om wendbare geesten bij de bank.

“Leergierigheid, gekoppeld met het

”Vaardigheden die inclusie bevorderen zullen steeds belangrijker worden: skills zoals goed kunnen luisteren en het tonen van empathie, met daarnaast behoud van eigen authenticiteit.”

je snel eigen maken van nieuwe en complexe materie om dat vervolgens direct toe te kunnen passen in nieuwe situaties, worden steeds belangrijker. Op die manier verhogen we de inzetbaarheid van nieuw talent in deze krappe arbeidsmarkt.”

Ook mikt de bank op een verbreding van de teams op het gebied van achtergrond. “Een van de grootste uitdagingen blijft het aantrekken van voldoende vrouwelijk talent en talent met diverse achtergronden voor M&A. We zorgen er daarom voor dat we als organisatie een open en inclusieve werksfeer bewerkstelligen.”

De centrale positie van de ING in het deallandschap is volgens Van Veldhuizen ook een van de belangrijkste

punten voor Young professionals om voor ING te kiezen. “Bij ING, de leidende bank in M&A in Nederland, doe je meer transacties dan waar dan ook, variërend van middelgroot tot groot, van private equity tot strateeg, van Nederlands tot internationaal en van privaat tot publiek. Dat, gecombineerd met een sfeer waarbij plezier belangrijk blijft, maakt ING tot de beste plek om een carrière in M&A te starten.”

Gaby Smeenk, De Brauw Blackstone Westbroek Gaby Smeenk is partner bij De Brauw, gespecialiseerd in (crossborder)transacties op de kapitaalmarkten en M&A en was recent nog

betrokken bij een aantal beursgangen. Ook is zij verantwoordelijk voor de werving en selectie van nieuwe medewerkers. Daarbij kijkt ze niet alleen naar mensen met een goed juridisch CV: “Werknemers met een bredere kijk en ervaring dan alleen het juridische zijn bij ons zeer welkom. We hebben bijvoorbeeld behoefte aan collega's die affiniteit hebben met technische onderwerpen vanwege de groei van de techsector in Nederland. We selecteren mensen met uiteenlopende achtergronden en persoonlijkheden.

MenA.nl | 105

Carrière

”Werknemers hechten steeds meer belang aan ESG gerelateerde onderwerpen, zoals diversiteit en inclusie, pro bono en sustainability”

Deze diversiteit in kwaliteiten levert betere advisering aan onze cliënten op.” Bij die selectie is intensief, persoonlijk contact belangrijk. “Naast het organiseren van de gebruikelijke activiteiten zoals de kantoorbezoeken van studieverenigingen, inhouse dagen en de business course, wordt er veel persoonlijke aandacht besteed aan studenten. Recruiters zorgen bijvoorbeeld voor een goede ervaring tijdens student-stages en houden na afloop van de stage actief contact en zorgen dat collega's dat ook doen. Dit persoonlijke contact resulteert erin dat een hoog percentage van de studenten die we hebben leren kennen via een stage dan wel een recruitment event ook bij ons solliciteert. Doorgaans kennen we rond de 80 procent van de Brauwerij instroom van een stage of recruitment event in de jaren voorafgaande aan de sollicitatie.”

Naast de verbreding van het profiel buiten het juridische om kijkt Smeenk ook naar de soft skills.

“Vaardigheden die inclusie bevorderen zullen steeds belangrijker worden: skills zoals goed kunnen luisteren en het tonen van empathie, met daarnaast behoud van eigen authenticiteit.” Dat heeft ook te maken met de ervaring dat voor veel jonge

106 | MenA.nl

mensen werk meer is dan geld verdienen alleen: “Werknemers hechten steeds meer belang aan ESG gerelateerde onderwerpen, zoals diversiteit en inclusie, pro bono en sustainability. Studenten letten hierop tijdens hun oriëntatie op de arbeidsmarkt en kandidaten vragen hier specifiek naar tijdens sollicitatiegesprekken.

Onze actieve pro bono praktijk met onder andere partnerships met UNICEF en Vluchtelingenwerk spreekt daarom aan. Ook zijn wij het eerste advocatenkantoor in Nederland dat CO2 neutraal opereert. Het is belangrijk dat wij onze initiatieven en vorderingen op het gebied van ESG goed voor het voetlicht blijven brengen om het talent voor ons kantoor geïnteresseerd te houden.”

De al eerdergenoemde ‘Brauwerij’ is het onderscheidende element van het kantoor. “We zijn het enige kantoor in Nederland dat een opleidingsprogramma biedt dat binnen kantoor plaatsvindt. Zowel voor internationale advocaten zonder Nederlandse kwalificatie als voor Nederlandse starters. Dit opleidingsprogramma is geïntegreerd met elkaar.

Als zodanig vormen de Nederlandse en niet-Nederlandse advocaten één startersgroep en biedt dit een unieke gelegenheid aan Nederlandse star-

ters om nauw samen te werken met advocaten uit andere landen. Hierbij is het zo dat je niet direct binnen een praktijk begint, maar eerst een half jaar een gezamenlijk opleidingsprogramma volgt en daarna begint op een Corporate of Litigation afdeling, waarna je na anderhalf jaar weer wisselt naar de ander. We leiden hiermee breed op, waardoor je alle kneepjes van het vak leert in verschillende omgevingen. Dit is een mooie uitdaging, maar die moet wel bij je passen. Ook voor een M&A advocaat is anderhalf jaar Litigation ervaring een vereiste, waardoor je wat ons betreft een meer all-round adviseur wordt. Smeenk is duidelijk over wat een belangrijke factor zou moeten zijn voor een kandidaat bij de oriëntatie op de arbeidsmarkt: "Het gaat het er uiteindelijk om of je een klik voelt met de mensen waar je heel intensief mee zal samenwerken.

We geven dan ook veel mogelijkheden zowel vóór als tijdens de sollicitatieprocedure om onze mensen beter te leren kennen. Als er één ding is dat De Brauw typeert, dan is het dat de mensen die er werken niet in één hokje te plaatsen zijn.

Iemand die op zoek is naar een meer homogene cultuur zal zich dan ook meer op z'n plek voelen bij een ander kantoor.” 

MenA.nl/jobs Ook voor M&A professionals Is jouw vacature dé droombaan voor M&A professionals? Plaats eenvoudig vacatures en vind de beste kandidaten op Finance.nl. Gun jouw onderneming het M&A talent dat ze verdient. ✔ Uw vacature 2 maanden online ✔ Finance.nl - Banenspecial, dé wekelijkse vacaturenieuwsbrief ✔ Publicatie van uw logo en bedrijfsprofiel ✔ Plaatsing op online platformen FM.nl, CFO.nl, Controlling.nl AccountantWeek.nl en MenA.nl ✔ Advertorial nieuwsbrieven FM.nl, CFO.nl, AccountantWeek.nl, Accountant.nl en MenA.nl ✔ Plaatsing op partnersites FD.nl en BNR.nl ✔ Job Alert van FD.nl en BNR.nl ✔ Banenladder Het Financiële Dagblad op vrijdag

Bezoek nu MenA.nl/jobs voor de mogelijkheden

ENOUGH OF THIS RISKY SHEET Home

A1

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18

Insert

A

Draw

B

Page layout

C

Spreadsheets serve a purpose – but that purpose isn’t secure dealmaking.

It’s been proven that using spreadsheets for deal preparation and execution can lead to human error, version control issues, and unnecessary risk. On average, 88% of Excel spreadsheets have been found to contain 1% or more errors.

Deal Workflow™ is a free project management and communication tool that is now available alongside Ansarada’s AI-powered Virtual Data Room.

D

Formulas E

F

H

Workflow transforms static spreadsheets into digitized, collaborative checklists that operate in real time so dealmakers can reduce complexity, standardize templates, speed up processes and be confident in their information.

By digitizing work streams from M&A, capital raising, divestments and more, now dealmakers can go from deal preparation to due diligence in seconds.

Try it for free today ansarada.com/quote