bouw’ in de Visconti, eNC-ND. njuistheden en onvolkomenheden eur Luchino gebaseerd haal is, t en uitvoering: nstellingcatalogus Alcuin 'Het Olthof geheugen trekking tot de inhoud kan de gelijknamige roman van Giuseppe ken lyse stad' isjeeen levend document en op naar geen enkele wijze di Lampedusa. seren an open devoor opdrachtgevers wijzigingen, voor is: deze woordelijk of utelzin van Ilaansprakelijk Gattopardo nnen we ouwe te zijn: landse lingen ervaring en aanscherpingen. d worden. Aan deom inhoud moet veranderen allesvan bijdit het ruuske nehouden kunnen("Se dan vogliamo ook geen che rechten e tutto verhaal ng zeggen ontleend. a come è, bisogna che tutto ziel gazine is een productie van ). ectuurNomaden gelukkig kmeerd maken” is
ving en teksten niet langs. Olthof e Cesare Abba afie line Hopman, Alcuin Olthof
en verspreiding gazine wordt in een exclusieve fysiek verspreid en in le vorm via mijn website. cuinolthof.nl
chterkaft: Roberto Malacrida
t fotoarchief van ectuurNomaden.
an Marijke Wijgerinck voor het kbaar stellen van de 'twaalf n'
5 7 16 19 30 34 37 38 44 46 48 54 56 Nawoord 64 - Alcuin Olthof
the dding is
e eating".
and pharetra. Nunc ac elit nunc. Nulla start travelling'. Rond kerst 2022libero, wordt eleifend condimentum ac het project in viverra Cairoin.Montenotte venenatis augue Duis sit gereed verklaard. amet semper tellus, eu tristique erat. Proin scelerisque velit in elit ultrices, Om te kijken hoe het gebouw zou at bibendum tortor iaculis. Nulla eu functioneren onderzocht mollis magna, eu hendrerit mauris. ik de
mogelijkheid om met Hemelvaart (18 mei) een tekenexcursie te organiseren. Jaarlijks gaan bouwkundestudenten van de TU/e in deze periode met studievereniging AnArchi op reis om hun tekenvaardigheden uit te breiden of te onderhouden. Deze locatie is verder weg, daarom richten we ons in de werving primair op jonge architecten, die recent zijn afgestudeerd. Omdat de reis ook tijd vraagt bieden we het verblijf aan in full-service. De ondergrens voor deelname werd niet gehaald. De reis werd geannuleerd. Ik besloot om de gereserveerde tijd toch te gebruiken om met Jacqueline de locatie te bezoeken en zo de onderliggende functionaliteit; ‘artist-in-residence’ alsnog te proeven. De installatie die op locatie gemaakt werd had een eigen vervolg op de locatie van waaruit we het project bezochten. Deze publicatie is een eerste ruwe versie om het proces dat plaats vond weer te geven en er een verdere grip op te krijgen. Wordt vervolgd. Alcuin Olthof ArchitectuurNomaden
mte betreft kan het geheugen den ontraadseld en gelezen, alleen als een relict of een uige van het verleden, maar enal als de verborgen agenda r een harmonieuze wikkeling van de toekomt
In de installatie zijn de tafels de verhalendragers. De tafel van 3 meter in ons vorige huis is na de verhuizing kleiner en rond geworden, maar de plek aan tafel is nog steeds het centrale punt in het huishouden. Op de nieuwe, kleinere en ronde tafel moet er vaker opgeruimd worden, maar steeds opnieuw is het het vlak van presentatie van dat wat speelt. ‘The proof of the pudding is the eating’ Het ontwerp van Il Gattopardo heeft als onderlegger ‘artist-in-residence’. De intentie is duidelijk, maar de concrete invulling nog ongedefinieerd. Mijn eerste eigen proeve van de opzet was om op tekenexcursie te gaan. In vervolg op de studentenversie (AnArchi TU/e) zouden we voor jong-professional architecten op Hemelvaart naar het mooie Italië afreizen en daar handtekenen. Het lukte niet om voldoende belangstelling te organiseren. De tijd was gereserveerd, dus er volgde een nieuwe en andere proeve gebaseerd op de tafel als presentatie vlak. Tijdens het ontwerp- en bouwproces van ‘Il Gattopardo’ waren er artefacten en trouvailles verzameld. Twaalf werkbezoeken werden er aan het werk gemaakt. Uit de verbinding van het getal 12 en de tafel ontstond de verbinding met een oud werk van Marijke Wijgerinck. Bij navraag blijken de 12 tafelen nog te bestaan en beschikbaar voor gebruik. Als afronding van het proces van transformatie van de oude boerderij maakte ik een installatie op de twaalf tafelen.
te maken met vriendschap. In gesprekken met vrienden ontdek wikkel je je oordeel. Zo at de wereld, de politieke . Deze wereld gaat over . Het is de ruimte die het jk maakt dat individuen elkaar ten en in gesprek gaan. Die maakt pluraliteit mogelijk. kunnen van mening illen. Tegelijkertijd zorgt de er ook voor dat verschillen it de hand lopen.
el gebruikt de metafoor van de Een tafel verenigt mensen die plaats nemen maar maakt het jkertijd mogelijk om een sverschil letterlijk op tafel gen en zo bespreekbaar te Dit staat haaks op het tarisme. Een ruimte die illende gezichtspunten jk maakt is immers ondraaglijk en ideologie met slechts 1 1 volk, 1 leider. Onder de d van de angstaanjagende r tijdens de tweede oorlog trokken mensen zich in hun privé ruimte. De ijke wereld kwam daarmee ook n einde. Mensen ontmoetten niet langer in de arheid. Het verzet kon alleen vinden in de verborgenheid.
woordelijkheid een publieke ruimte kunnen niet langer hun stem laten De veelvuldigheid aan en, die een samenleving doet n en haar haar menselijke t geeft, sterft af. Er is niet sprake van een politiek . Hierdoor neemt het vermogen zelf te kunnen oordelen. Zelf oordelen is belangrijk, voor bat in de publieke ruimte. We amelijk allen, tezamen woordelijk voor deze publieke .
12
mee te gaan op deze reis.
Aarde landschap. De oude ruale bebouwing reageert sterk op het landschap. De voorouders kenden de (on)mogelijkheden en hadden er respect voor.
Grondtonen Luisteren, zien, voelen, ruiken en proeven … alle zintuigen worden gebruikt. Op de tafels staan de vers geplukte wilde tijm en de aarde voor dit aspect.
rieling
uters
erringa
n van Kalfsbeek
Jan Hoek
van Thijn
d ten Napel
ers
laverstijn
.. sommige dingen vind niet in boeken, maar tten in je hoofd."
ver in the book, but in your mind... lyrics: Wonderful by Geert Jan Hoek
en we het atelier van Gijs
ng en Job Wouters.
r 2020
s dit werkbezoek vliegen ook
de kunstenaars in. Eerder Gijs een mural in de keuken
t 'grote huis'. Dit keer
gewerkt aan een mural in het
rant van Paolo. Er blijft
ver. Er is een vrije keuze eerste kunstwerk toe te aan het nu leegstaande
t 'la casa del vicino'
itel]. Het gebouw zal de
e tijd een transformatie
aan. De toekomstige functie ruimte staat nog niet vast. opdelen van het gebouw in
illende modulaire eenheden
ruimte uiteindelijk nodig
e technische installatie. functionele indeling wordt
et werk van de muralisten
werkt.
In zijn atelier in Amsterdam ligt veel werk dat niet verkocht is, maar ook niet meer tentoongesteld wordt of gaat worden. Het idee ontstaat om een van de oude volumes (als laatste in gebruik als kippenhok) op het terrein te gebruiken en inwendig te ‘bekleden’ met zijn oude werk. De ontmoeting in Cairo Montenotte en het idee leidt tot een bezoek aan zijn atelier in Amsterdam. Het meeste werk is gemaakt op MDFpanelen die gemonteerd zijn op aluminium frames. Uit de analyse van de schuur komen de eerste vragen los. Hoe gaan we de maten van zijn werk afstemmen op de inwendige maten van ‘het oude kippenhok’? Hoe kan het werk zich aanpassen aan de aanwezige constructiedelen? Samen maken we een eerste ‘aanvalsplan’. Ook hier raakt de ervaring aan één van mijn thema’s; bewaren, herinneren, verzamelen, doorgeven, nalaten … loslaten, kwijtraken en verliezen. Wat bewaar ik en waarom? Hoe groeit het tot verzamelingen? Wat bepaald de waarde van een verzameling? Wat laat ik zien met wat ik bewaar? Tim ziet het niet als een archief, maar als een kapel. #depot #bewaren
een maanden aar momenten; n heeft tijd enoeg'.
dranath Tagore
ter aan beide zijde van de catie heeft de aarde leten en zo de kam gevormd de boerderij gesitueerd is. gende muren van de oude rij zijn samengesteld van uit het landschap. De muren eren op de kam en volgen deze. u de verklaring kunnen zijn e golvende beweging in de muur en het constructieve eem’ aan de andere zijde. Die de beweging is hier niet terug n. Wordt het ordenende pe hier geweld aan gedaan?
in de waterbedding taliseerde bron word ik t door het beeld van een
in de vorm een figuratie en hem overeind. “Het beeld zit steen, je hoeft alleen de rest halen…”: een uitspraak die toegeschreven aan Michelangelo roti. Hij beschrijft hiermee oces van de beeldhouwer.
ontlook en door haar heen was het il Signore ė con te. archetypische vrouwelijke voelbaar aanwezig in de magie van het moment Tus sei benedetta fra le donne … ”
e benadetto è il frutto del tuo Het lukt niet om de steen mee te seno, Gesú nemen. Het past niet in de tijd en mijn directe vaardigheden om het Sante Maria, Madre di Dio beeld uit de steen te halen. Ik besluit de noi steen te laten staan. pregaper peccatori, adesso e nell'ora nostrefoto Thuis maak ik over della de gemaakte een eerste verkenning. morte. Deze verkenning wordt gevolgd door verdere verkenningen. Amen
Zo ontstaat een volgend deelproject; Maria In het katholicisme neemt Maria, de moeder van Jezus een speciale plek in. De moeder is een van de zeven archetypische vormen van de vrouw.
het wateroppervlakte creëert cirkels die zich verbreden en de afdruk van de huid door de ruimte verspreiden.’ Giuseppe Penone
doet. De presentatie van het fotowerk maakte onderdeel uit van de ''architect-in-residence'. Door onvoldoende reserve-ruimte in de planning waren de afdrukken niet tijdig klaar voor het bezoek met 'Hemelvaart. Bij de feestelijke afronding op 26 augustus 2023 voegde ik de foto's talsnog oe aan de oude ladenkast uit de nalatenschap van architect Paul van Well.
daan hebt. Teken niet als je niets te melden Ga hoog staan, laag , met je rug naar het en achterom kijken, zie ls iemand anders of kijk de afbeelding door l van een spiegel."
vrouw Om de tuin liggen (gevonden) stenen. Als een wild kralensnoer vormen ze een rand om de tuin. Een van de stenen trekt mijn aandacht. De vorm maakt het mogelijk om op een rand te balanceren. Bij het plaatsen van de steen komt het beeld van een zittende vrouw naar voren. Het beeld zit nog opgesloten in de steen. Zo ontstaat een nieuw afgeleid project.
IMPULSIEF. Een schets is nooit af en dat hoeft ook niet. Er zijn natuurlijk diverse gradaties in architectuurschetsen, die lopen van 'broddelwerk' tot de 'ikwil-overtuigen' schets. Schetsen is al pratend de uitgangspunten helder krijgen en iedereen op de hoogte houden van de ontwikkelingen. Hierdoor blijft er ruimte voor reactie en reflectie. Elke tekening genereert een volgende tekening. Gedachtegangen tijdens een ontwerpproces worden vastgelegd op kladjes, in agenda's of met stapels papier. iedere architect en stedenbouwer heeft zijn eigen werkwijze, maar de tekening blijft altijd de droom die realiteit kan worden.
Bijbel, (Hooglied 1,5-6) waar "Ik ben zwart maar lieflijk". aat op de bruid van Salomo, de in van Sheba. Een zwarte godin n de geschiedenis van de e meerdere keren voor. Sommige vruchtbaarheids-, moeder- en dinnen waren zwart.
het katholicisme. Ook de ruimte van de Kerk is in principe ondeelbaar en alomvattend net als zijzelf. Binnen een dergelijke universele ruimte opvatting komt aan afzonderlijke territoria, net als aan hun grens, een afgeleide betekenis toe. Het middelpunt van deze ruimte is de zetel van de Paus, maar diezelfde aardse ruimte van de Kerk is slechts een moment, een fractie van de universele ruimte die de plaats is van de gemeenschap van de heiligen. (Dit ruimtebegrip is te vergelijken met de sublimatie van de ruimte zoals die door de mystici wordt begrepen.) Toch bestaan er zelfs binnen dit alomvattende en ongedifferentieerde kader, waarin de idee ruimte zelf is opgeheven en gesublimeerd, 'bijzondere punten', namelijk de bedevaartplaatsen en de heiligdommen, waar de gelovige in een directe uitwisseling met God treedt. Hun aard is met die van de christelijke sacramenten te vergelijken die als uiterlijke, zintuiglijk waarneembare tekens de onzichtbare genade betekenen die zij schenken; omdat ze, door de genade te betekenen, die ook werkelijk verlenen, zijn het effectieve tekens. Hun unieke karakter ontlenen deze 'bijzondere punten' aan velerlei oorzaken, bijvoorbeeld aan een bepaalde gebeurtenis die er heeft plaatsgevonden. Maar altijd verwijst het bijzondere karakter naar een specifieke, onder bepaalde omstandigheden buitengewone, kwaliteit van de ruimte. Als we dit vertoog overbrengen naar het domein van de stedelijke feiten, lijkt het alsof we die kwaliteit alleen kunnen vatten in het stadsbeeld en dat de context van het beeld niet positief kan worden geanalyseerd. Uiteindelijk kunnen we daarom alleen vaststellen dat een locus een bepaalde kwaliteit heeft, omdat deze idee van plaats en tijd niet rationeel te definiëren lijkt, ook al bevat ze een aantal waarden die bestaan los van de gevoelens die wij ervaren als we ermee in contact komen. Uit: De architectuur van de stad van Aldo Rossi
gestapelde stenen bij elkaar
thing reused or en met leem. De dakbalken zijn ed, still withzoals die n vanbut kastanjebomen, le of itsgroeien. rdertraces op de helling huidige kennis is er geen rdeform.”
ijke logica. Het is steeds w zoeken naar het verhaal. Dat e boerderij meer ontstaan is pland is voelbaar. t opschonen van de ruimte wordt muur duidelijk een kleiner zichtbaar. Het verhaal krijgt or een extra dimensie. Ook in ere wand komt een (mogelijk) l tevoorschijn dat vertelt over ganisch aan elkaar groeien van umes. t bekijken van het eerwerk van een jonge collega dit een naam te hebben; sest.
van 12, de vinden. De zittende confrontatie vrouw, methet een nieuwe plek, eengastvrijheid, bedevaartsoord, andere wijze de van 'zijn' focus maken de impact. herbergen ende rituelen. Deze publicatie wordt dus Ik dacht dat ik geen ervaring had opgevolgd. met het op die wijze innemen van een plek, maar als ik aan deze verslaglegging werk, verblijf ik Zullen we elkaar ontmoeten? ook op een ‘andere’ plek. Website: www.aplace.nl Uiteindelijk heb ik wel mijn (grote) computer hierheen gehaald en daarbij Een reactiewordt kunt u duidelijk te allendat tijde het werken naar: sturen in ‘residentie’ voor mij eerder refereert aan het reizen met mail@architectuurnomaden.nl de rugzak. Fysiek ben je licht Alcuin bepakt, je hebt alleen bij je wat je nodig hebt en een klein aantekenboekje voor het noteren van bevindingen. Met wat maakt je plek? Het resideren is een belangrijke toevoeging. Langer verblijven met ‘een open, ontvankelijke houding’. Wat doet zich voor? De installatie met de tafels in Cairo Montenotte kreeg een logisch vervolg tijdens het opvolgende verblijf in Valle-Pralongo. In het materiaal begin ik verschillende van mijn thema’s te herkennen. Van deze publicatie werd een proefexemplaar gemaakt. In de gesprekken met dat exemplaar op tafel bleek met de publicatie het te vertellen verhaal niet helemaal te kunnen volgen. Om de locatie, het aan de architect-in-residence voorafgaande ontwerp- en bouwproces te kunnen visualiseren was een bredere opzet nodig. Die processen en het zijn op locatie lijken een verbinding met elkaar aan te gaan. Beslaat het resideren de volledige periode? Een mooie onderzoeksvraag. Ook de thema’s vroegen en kregen
ndo Pessoa: '
Il Gattopardo
tano uelle, tti sentieri; rdano cando e tuo: ini, brusco saluto, o <animo> gri!> ssù resse passare è lieto oso.
e Cesare Abba