Page 1

Rudolf

Schreur Derr Wäächwiser Band 11

Knubbel dr Vedde albert verleysdonk verlag

Beobachtungen eines Dackels Geschichten und Gedichte in Mönchengladbacher Mundart Mit Illustrationen von Elfriede Rohr


Knubbel dr Vedde Beobachtungen eines Dackels Rudolf Schreuer Geschichten und Gedichte in Mรถnchengladbacher Mundart


Derr Wäächwiser Band 11

Knubbel dr Vedde Beobachtungen eines Dackels von Rudolf Schreur Geschichten und Gedichte in Mönchengladbacher Mundart Mit Illustrationen von Elfriede Rohr

Schriftenreihe „MundArt“ Albert Verleysdonk Verlag Mönchengladbach


Š 2008 Albert Verleysdonk Verlag Gustav-Karsch-Str. 25 41189 MÜnchengladbach www.verleysdonk.de isbn 978-3-939052-03-6

Bibliographische Informationen der Deutschen Bibliothek: Die Deutsche Bibliothek verzeichnet diese Publikation in der Deutschen Nationalbibliographie


Inhaltsverzeichnis Zur Einstimmung ........................................................................ 7 Daggele hand et net leet ............................................................. 9 Ech ben dä Knubbel! ............................................................... 10 Cindy ...................................................................................... 12 Adsvendstiit ............................................................................. 14 Weihnachtsmaat ....................................................................... 18 Wovörr Jades jood send .......................................................... 20 Vom Honger lihe ...................................................................... 22 Wä hat do et Sare? .................................................................. 23 Dr 1. Mai ................................................................................ 26 Met di Denkmöeler, do löpp doch jet scheev ............................ 28 Dä Daakdekker ....................................................................... 30 Emmer te wennich Plaats ......................................................... 31 Schmitz Lang ........................................................................... 34 Dä Ürije .................................................................................. 36 Vam ürig sen ............................................................................ 40 Markus hat Jääs ...................................................................... 42 Di Jääß .................................................................................... 45 Bej enne Daggel jövv et ken Blome .......................................... 46 Düre Schoon ........................................................................... 50 Jeddem Kenk et sinne .............................................................. 52 Dat di Lüü min Vreud net verstonn könne ................................. 54 Dä Daggel soll et emmer Schold sen ......................................... 56 Drickes on Leni ....................................................................... 58 Jetz wüdd wi´er jebraak ........................................................... 60 Ech sach nix ............................................................................ 64 De Höng send di Domme ......................................................... 65 Klöchtije Lüüt .......................................................................... 66


Ueselsweär .............................................................................. 68 Dä Keäl hat v´leets Nerve ........................................................ 70 Reklame .................................................................................. 72 Wat soll all dat jare? ................................................................ 74 Ken Tiit ................................................................................... 75 Emmer op di Kleene ................................................................ 76 Noch en drejvi´edel Stond ....................................................... 78 Wat send mennje Lüü doch Kniiptch ........................................ 79 Kniipich ................................................................................... 82 Hongsping ............................................................................... 83 Johannes ................................................................................. 84 Muurejubbel ............................................................................ 86 Se send net all jliik ................................................................... 89 Enne selde Kossjänger ............................................................. 91 Emmer jet angisch .................................................................... 94 Johannes jeet wi´er pänge ........................................................ 98 Dat Kettche ........................................................................... 100 Schnuppe .............................................................................. 103 Markus modd noh Schöll ........................................................ 104 Markus on Luise .................................................................... 106 Wä hat dä Euro? ................................................................... 108 Hervs met Schaad ................................................................. 110 Jrönt ...................................................................................... 112 Wenn Chreesmes es em Jadebow .......................................... 113 Hööchkes kömp wi´er di Nait ................................................ 114 Dat Joar es wi´er öm ............................................................. 115

6


Zur Einstimmung Mit diesem Band der Reihe Wäächwiser setzen die noch übriggebliebenen „Vröngde“ die Herausgabe von Büchern in Mönchengladbacher Mundart fort. Dackel sind schlau. Dackel sind verspielt. Dackel haben eine andere Perspektive als Menschen. Dackel sind gute Beobachter. In diesen Erzählungen und Gedichten erzählt eine Kreatur in Gestalt eines Dackels Eigenheiten des menschlischen Zusammenlebens, wie es sich im Laufe eines Jahres ergeben könnte. Die geschilderten Personen und ihre Namen sind nicht wirklich existent. Gleichwohl sind die Gestalten und ihre Lebens-umstände nicht wirklichkeitsfremd Soweit Sie im Lesen der Niederdeutschen Mundart ungeübt sind, empfehlen wir, zum besseren Verständnis die Texte halblaut zu lesen. Für die Illustrationen sagen wir Frau Elfriede Rohr ein herzliches „Danke schön!“ In der Hoffnung, dass dieses Büchlein zur Lust auf weiteren Gebrauch der heimischen Mundart beiträgt, wünschen wir den Lesern viel Vergnügen.

De Vröngde, August 2008 Anton Koch und Rudolf Schreur

7


8


Daggele hand et net leet Merr hat em Leäve et net leet, Wenn merr ´ne Daggel es. Van Aanfang aan wüdds-de jekreet, wail-de so kleen doch bes. On wenn-de dann din Täng ens wiis On knuurs de Lüüt och aan, Dann heesch et t´reck: „Wat es dä fiis! Wat well dä kleene Mann?“ Dann halde-se dech aan de Ling On jond met dech spazeere. Net jare wi de wells, deet Ping. So deet merr tranzeneere. On wenn merr henger K´ninkes löpp, So rait noh Hongsmaneere, Dann wüdd merr t´reck teröck jeflött. Dat jo nix kann passeere. Bloos wenn e Kenk ens met dech speld, Hüürd merr di Jruete kalle: „Kick ens, wi dat demm Hongk jevällt! Wat lött dä sech jevalle!“ Dobej send Kenger, vällt mech en, Wi Welpe te beluure. Di send doch selver noch so kleen. Di kann merr bloos beduure.

9


Ech ben dä Knubbel! Wenn ech jetz enne Mensch wüer on net van hej, dann mööß ech jo sare: „Gestatten Sie, dass ich mich Ihnen vorstelle?“ Ävver ech ben nu ens enne Daggel, on minne Baas, dä Jriis uut demm Verein met all di kleene Jades henge en di Hött, dä säät maar bloos Knubbel vörr mech. Richtich heesch ech jo Arco vom Hahnerhof. Jawoll, ech ben vom Adel. Hödd er net jedaid, dat so-ne kleene fusse Daggel och adelich sen kann, wa? Dä Lang vom Jaad 27, dä emmer Striit met mech hat, dä säät jo bloos „dat Füsske“. Dobej han ech dat schwatt op witt. Für di Schnobbele Papier hat minne Baas völl Jeld extra betale mödde. Woröm dä all di schönne Jrosches vörr son-ne Stuss jejoave hat, dat verstonn ech net, wo dä mech jo doch maar bloos Knubbel rope deet. Dat dä Lang mech maar bloos Füsske nennt, dat han ech demm ävver t´reck quiit jemäck. Dä woll mech och, jenau wi di angere, övver et Fell striike. Do han ech kott towjebi´ete. Och wi dä dat en anger Ki´er versöck hat. Op mi Fell kann ech mech jet drop enbelde on do lott ech nix drop komme. Ävver wenn ech all net Arco heesche dorv, dann well ech Knubbel jerope weäde, wi minne Baas dat deet. Off, wi em Aanfang:dr Vedde! Dat dä Lang met angere Palaver hat duurd jo waal ni lang, ävver ech jlööv, wenn dä sech ens vetteen Dach met ni´emes strävele kann, wüdd dä krank. Ävver dat woll ech jo janet vertälle. I´ech woar ech jo maar Knubbel dr Vedde. Wi dä Jriis mech van mi Modder vottjehold hat, do woar ech maar jüss aach Weäke ald, wi se sare. Du hodd dä Jriis ävver all enne Daggel. Dat woar Knubbel dr Dredde. Solang dä Jriis enne Kleenjaad hodd, emmer hodd dä enne Daggel jehalde, on emmer heeschde dä Knubbel. 10


Wi ech bej demm Jriis te Heem aankomme ben, do leävde Knubbel dr Dredde noch. Dä hat et noch e halv Joar lang jedonn. Von demm han ech völl jeli´erd. Et Wichtichste woar dat, wi ech met demm Baas ömtejonn han. „Wenn werr Daggele och all enne eje Kopp han, lott demm Jriis emmer en dä Jlööv, dat hä et Sare häuw“, hat Knubbel dr Dredde mech vertald, „do steest-e dech et Bääs bej. Ech woar jo noch erch kleen on mooß noch döckes jedrare weäde. Dä Knubbel Nummer 3, dä vörr mech woar, hodd ävver all johe foffteen Joar o´m Röck. Dä kooß du all net mihe so vlott. So duurde dä Weäch noh´m Jaad on van do noh Heem döckes jet länger. Do kooß et passeere, dat di Vrauw van demm Jriis oss et oeves all ens op dr Weäch entjeän koam. Di mi´ek sech waal Sorch öm erre Mann. Noh dr Jaad es di ens ni komme. Do wollde dä Jriis di net han. „Irjes mäud ech jo och et Sare han,“ minnde hä. Sovöll ech weet, hand alle Daggele demm en dä Jlööv jeloete. Op enne schönne Morje es dä Jriis met e Körvke alleen avvjetrocke. Wi hä t´röck koam, do hat-e mech aan de Ling jenoeme on werr send oene Knubbel dr Dredde noh´m Jaad jetrocke. Ech han t´reck jespand dat jet angisch woar. Em Jaad woar aan de Laub enne fresche Hoop on dodrop loach enne janz decke Steen. Ech han janet versöck aan dä Hoop te buddele. Ech han mech dovörr jelaid on opjepass, dat do jo ken Puss ovv enne angere Hongk draan schare ding. Dä Jriis hat sech hööchkes op di Bank vörr sin Laub jesatte on hat dr janze Daach ken Schöpp ovv sojet aanjepack. Wi dä am Oevend opstung on min Ling kreäch, do hat dä mech net Vedde jerope, wi hä dat doch soss emmer ding. Hä wengde mech met de Ling on said maar äffe; „Knubbel.“ Do wooß ech, dat werr twai jetz et Leäve lang tesame jehüere wüedte. On do soll mech jo kenne tösche fuetele!

11


Cindy Von do, wo minne Baas woene deet noh dat Pank, wat-e bewerke dorv on wo dä sech övver Daach waal mihe ophalde deet, wi Teheem, es et net wiit te jonn. Övver dä Padd, dä och jeär van Rä-er on Kengerwarels bevare wüdd on dann aan di anger Jades vörrbej, hand werr net wiit te lope. Merr sütt do och net all te völl Lüüt jonn. Ball malke dä do kütt hat ävver enne Hongk dobej. Wenn di angere Höng net jraad nöj send, hald ech mech net lang met denne op. Mäddches, di jraad di Tiit tösche hand, wo merr sech jet nöhder met denne avvjeäve mäud, di weäde te Heem enjesperrd. Di loete denne sin Cheffs, off di, di sech dovörr halde, net eruut. Wenn di di Mäddches en di Tiit, wo di löpich send all ens metneäme, dann halde di di kott on passe erch op, dat denne kenne angere Hongk te noh kann komme. Völl van di anger Höng send och te jruet vörr mech on dann hand-ers de wennichste enne Stammboom. Adelich send ers hej eröm net völl. Dat send alles äffe Rheinländer, wo merr net witt, wä do all draan metjewerk hat. Döckes kütt ävver jraad en di Tiit wo werr losstrecke dä Nolde met sin Cindy vörrbej. Cindy es e janz klej Daggelmäddche. E lecker Wiffke. Dat es dech v´leets enne Feäjer. Di hat och enne Stammboom, ävver do jüev ech mech och met avv, wenn di en Rheinländerin wüer. Dat met di Rasse hand jo di Mensche opjebraid. Werr Deres wi´ete do von Huus uut nix van aff. Aff on tow kütt waal son-ne enjebelde Fex eene hej langes, dä di Naas jet erch huur dräät. Dat hand demm dann emmer di Heäre off Vrauwes wo dä bejjehüürd bejjebraid. Di send dann och emmer so enjebeld. Di kann ech net ruke. Dovörr, dat di de Naas eso huerdrare, mödde di och emmer aan de Ling blive. Di weäde meesch met e deck Auto aanjebraid on dörve dann aan de Ling ejmool e Stöckske langs dä Farradweäch lope on dann mödde di wi´er noh Heem. Ba! Do ben ech doch li´ever dä Knubbel. 12


Wenn Cindy kütt, ströpp di och de halve Tiit en di Bösche eröm, di do langs dä Weäch stond. Wenn derr K´ninkesrüek en de Naas kütt, dann es di vott. Do kann dä alde Nolde flöte on brake, wi hä well. Dat kann duure, bes di wi´er kütt. Ech maak dä Spass jeär met. Dat es ävver och e Leäve do. Tösche dä Padd on di nöje Stroat hand di Lüüt enne richtije Berm opjevare on hand dä met Bösche bepott. Dat do jood dren Löeker te buddele send, hand di Kanin vlöck eruutkreäje on hand sech aan et bowe jejoeve. Dat es net maar vörr Daggele Vück, do hengenoh te jare. Och anger Köter versöke dat emmer wi´er. Dat es ävver nix vörr jruete Höng. Di komme duur di Brommelter on di anger Strüük doch janet duur. Met Cindy tesame mäck di Jarerej henger di Kaninkes heer völl mihe Vück, wi wenn merr dat alleen deet. Di es esue kleen, dat di hooß noch en di Kaninkesbowte eren kööß. Ävver werr wolle denne Deres jo maar bloos et Lope bejbrenge. Wenn werr henger di Kaninkes jöcke, dann krett dä Nolde es bal te völl. Dann steet do jo wi e opjereech Hemp on hält sech am rope on am flöte. Minne Baas häut dann noh en kotte Tiit avv on mind, dat ech waal dr Weäch wööß on secher bal nohküem. Dä weet, dat-e sech op mech verloete kann. Cindy ävver wadd, bes werr bidds uut dr Oam send. Dann kicke werr oss aan on trecke avv. Ech loop noh´m Jaad on leäch mech braav op min Plaatz. Dä Jriis jrüeseld sech enne on strick mech övver et Fell. Dä versteet mech. Cindy ävver klemp dr Steäts en on krupp op dr Buuk dat letzde Stöck noh demm Nolde hin. Dann blivv demm jeddes Ki´er dat Mule em Hals steäke. Aan de Ling modd Cindy dann ävver doch, on et kann passeere, dat dä Nolde di e paar Daach lang net vrej loppe lött. Ävver wenn werr oss donoh wi´er treffe, dann jeet dat selve Spell werr van vüere loss. Do kannts-e nix draan make. Daggel blivv Daggel.

13


Adsvendstiit Wenn di Daach kötter weäde, make di Mensche de meeschte Tiit e drööv Jeseet. Och minne Baas es dann völl röjer, wi söss. Et mach jo sen, dat dat am Weär ligg. Dat es jo en dis Tiit och net emmer et schönns. Dä Jriis steck sech jo emmer enne Dennetagg aan dat Krüz, wat-e do en di Eck hange hat. Dat janze Joar välld dat Krüz net op, ävver met demm beske Jrönd en di Tiit, wo di Bööm de Bläer verloere hand on alles so jriis en jriis uutsütt, mäck dat jet mihe heer. Werr trecke dann morjes jet later noh´m Jaad, on et kann passeere, dat werr noh dr Middaach janet mihe losstrecke. Wenn minne Baas sech hinjelaid hat on dat Weer noh dr Kaffe so janz noh Advend uutsütt, dat well heesche alles düüster onjriis, dann mach dä Jriis och net mihe draan plöcke. „Wat soll ech do? Bej demm Weär loete sech noch net ens de Vüejelkes kicke on di Ruetsteätskes, di jetz alleen noch et Senge donnd, di send dann och stickum.!“ Vörr mech, demm sinne Daggel send dann schlaite Tite aanjesaid. Dann kütt et doch all ens vörr, dat demm Jriis sin Vrauw et nohmiddääs met mech jonn dorv. Di han ech noch net esue jood ertrocke. Di lött mech net van de Ling. Dat kütt och, wail di jo net minne Baas es. Dat ben ech net jewend, dat ech och op di hüere modd. Dä Jriis ävver, dä tröck dann all ens döcker dr Stüpp üever on di johe Schoon aan on väed met dr Bus noh de Stadt. Ech han all ens versöck, demm di Schoon kapotttebite, ävver dat hödd ech beäter net jedonn. Do hat dä alde Jriis doch versöck mech dat afftejeweäne. Dat hat wihe jedonn. Off dat ävver jeholpe hat, dat kann ech net verspreäke. Wenn dä Jriis dann laat am Oavend uut de Stadt wi´er noh Huus kütt, dann rück dat eso klöchtich. Ech han jehued, dat dat Jlöhwiin es. Ech han et noch net probeert, ävver ech häuw waal nix dojeän. Ossereener krett so jood Denge jo doch net. Wat soll dann dä Jööm. 14


Angisch es dat met demm sin Dauter Katrin. Di wonnd och hej em Huus. Di hat ers noch kenne metkreäje on och ken Kenger. Dröm es di waal och jet döckser op Talp. Di es jo och enne Brassel jönger, wi dat Ni´es. Di wonnd bej oss op de i´echte Etaasch. Di hat enne Mann on twai Blare. Dä jruete Jong dä es all bal foffteen on dä Kleen kütt waal jetz en de Schöll. Di send bidds en Order. Di loete meesch en Row. Dat Katrin es en de Adsvendstiit en richtije Loopfott. Di es bal jedde Oavend op Rötsch. Wenn minne Baas met sin Vrauw am Sonndaach noh Kerk jonnd, dann es di noch net uutjeschloepe. Et es jo net esue, dat dä Jriis jedde Sonndaach noh Kerk well, nee, och sin Vrauw net. Wenn et ävver op Chreesmes opaan jeet, dann jonnd di all ens döckser. Am Hillije Oavend ävver jonnd-se enkel noh de Kerk. Laat am Nohmiddaach jeet dä Jriis fiin aanjetrocke on janz oane enne Tuen van sech te jeäve. En di Tiit mäck dann di Vrauw dr Döösch jereet on stellt alles parat. Ech han ni verstonn könne, wat di Mensche öm dä Daach vörr enne Buhai make. Et modd waal jet te bedühe han, wat werr Höng net bejripe könne. Wenn dann dä Jriis, dat Ni´es met Mann on Kenger uut de Kerk komme, dann weäde di Keäze am Boom aanjemäck on et wüdd jesonge on et weäde och enne Brassel Jeschenke uutje-tuusch. Dat es vleets e Jedööns. Ech han de i´echte Joare versöck mettesenge, ävver dat wollde di net han. Mensche send döcks jet klöchtich. Dat Katrin sengk och net met. Di kööß dat v´leets waal, ävver di mach net. Di kann, wi se säät, met demm Fääß nix aanvange. Laat am Oavend jeet dann de Vrauw noh de Kerk janz alleen. Dat duurd dann ävver net lang bes dä Jriis sech de Schoon aantröck on dr Stüpp on vörr mech säät „Komm, Knubbel!“ Dat es jeddes Joar datselve. Dat es dr schönnste Weäch noh´m Jadebow et janze Joar.

15


Werr hand et jo net wiit bes aan dat Pötzke, van wo uut werr ossere Jaad on di Laub sen könne. Dä Jriis säät, wi och söss, ongerwääß kej Woet. Ech stüür öm och net. Wenn dann di Steäre löte, dann bliff-e all ens stonn on luurd noh boave. Och wenn di Wolke trecke, kick-e denne all ens noh. Hä jeet ävver emmer bloos bes aan dat Pötzke. Dä Schlüetel dovörr tröck-e net eruut. Hä luurd en Tiit noh sinne Jaad, taas och met de Ore waal di anger Jades avv, sowiit merr di senn kann, dann dri´end-e sech eröm on jeet wi´er janz langsam op Heem aan. Hä kick janet, off ech och metkomm. Hä weet, dat-e sech op mech verloate kann. Ech jlööv, dä Weäch es vörr öm et schönnste am Chreesfääß.

16


17


Weihnachtsmaat Dat es dech jet met oss Katrinke: Hüet di dat Woet Weihnachtsmaat, Denk di bloos aan eäte, drenke On steet treck dovörr parat. Emmer es di Tring am spare, Maar wenn di Adsvendstiit kütt, Well di üeverall hinvare, Wo son Budes merr dann sütt. Sonndääs jöck-se dann bes Kölle, Oeke, Monschau on noh Nüss. Deet sech do o´m Maat hinstelle. Drenk sech hööpwiis Jlöhwiin jüss. Deet sech dann och kostümeere. Sütt uut wi op Karneval. Jeet en ruet on witt flaneere On blivv doch en ärme Aal. Deet och ens aan Printe denke On Denge, wat merr net vermess. Dä Pröll, dä deet-se dann verschenke. Moss „danke“ sare, wenn de´t kress. En de Weäk deet-se dann lope Noh dr Weihnachtsmaat drej Ki´er. Deet do och Wuesch met Fritte kope, Och Riffkook, on drenk Jlöhwiin wi´er.

18


Wenn dann di Adsvendstiit üever On dä Weihnachtsmaat mäck tow, Kütt Katrinke noh mech rüever, Denn bej sech vengk-se ken Row. Veer Weäke hat Tring jestange Aan de Budes, aan de Stäng. Wooß met sech jet aantevange Met iiskaal Vööt on kalde Häng. Jetz, op Kreesmes, deet se venge, Aan demm Fääß wüer janix draan, On et well err net jelenge So, wi ang´re, Vück te han. E Fääß, wenn et es Tiit, te fi´ere Do häuw se waal mihe von. Katrinke modd waal och noch li´ere: Op raide Tiit dat Raide donn. Wat Adsvendstiit te bedühe Weet Katriin, wi jedde Chress. Maar, wenn Weihnachtsjlocke lühe, Weet-se net dat Chreesmes es.

19


Wovörr Jades jood send Ech han emmer jejlaud, dat di Kleene Jadesse, di sech wi enne Reng duur Jläbbäck duurtrecke, maar vörr et Jrille on et drenke on e beske Hobby jood send. Wi et letz demm Jriis si Dauterkenk, dä Johannes Walter, dä ävver noch emmer Hansi jerope wüdd, do woar, do hat dä Jriis wi´er ens et Schwade drop jehadd. Dä hat demm jet janz angischtes vertald. Ech feng Hansi jo blööd vörr enne Boosch, dä all dritteen Joar ald on enne Meter sexisch jruet es. Demm Jong schind dat ävver nix uuttemake. Vröher koem dä döckes on mi´ek en de Laub sin Schölleärbeet. Och wenn dä Ferije hodd en de Schöll, dann woar dä dr janze Daach hej em Jaad. Do jing si Modder noch dr janze Daach werke. Wi dä Markus jeboere wued, do woar dat met demm werkejonn jedonn. Jetz jeet di maar noch halve Daach on Hansi kütt maar noch selde. Dovörr kütt dann dä Kleen all ens met, wenn demm si Modder jet vörr hat, off wenn em Kengerjaad Ferie woare, denn, wi jesaid, dat Ni´es werk jetz wi´er halve Daach. Hansi hodd jevrooch, woröm sinne Oppa dann net maar Jraas ensi´ene wüed. So kööß dä sech doch dat ömjrave spare. Dä Jriis hat uut de Wäsch jeki´eke, wi wann-e net rait jehued hödd. Wi hä sech jevange hodd, do hat-te sech op sin Bank jesatt on van vröher am kalle jejoeve. Dat mödde waal hatte Tite vörr di Eärbejer vröher jewääs sen. Hoddese so all net völl Luen, wenn-se Eärbeed hodde, dann wued et erch schlemm wenn et ken Eärbeed joev. Jood dat vörr denne, di selver kej Langk bejm Huus hodde, e klej Stöck Langk jereed jestald wuedt, wo se sech jet Eäpel, Jemööß on e beske Obbs vörr Enjemäcks on jet Marmelaad trecke kooße. Och noh dä jruete Kreech, wo et met Eätesdenge net wiit heer woar, woar son-ne Lapp Langk en jruete Hölp.

20


En son Tiite kooß merr net so jemaak aan en Frittebuud jonn. Di joev et janet on och kenne Jrieche off Chinees, dä dech jet verkaut häuw. Selvs bejm Bäcker mooßdes- de aanstonn on di Märkskes rikde lang net öm satt te weäde. „Dröm“, minnde dä Jriis, „deet dat och eso wihe, wenn merr hüützedaach janze Botterramme met Wuesch off Ki´es off en halve Packung Fritte metsamp de Majonääs langs dr Padd aan de Hegge lije sütt.“ Dä Hansi woar dat Präddije van sinne Oppa jewend on hodd oene e Woet enteschmite towjehuurd. Ech jlööv, dat dä Eätesdenge ni vottschmite wüdd.

21


Vom Honger lihe Nee, wat hodd merr döcks vörr Tihe Kohldamp wiit bes onger´m Ärm. Mooßde richtich Honger lihe. Hodd maar Stellmooßzupp em Därm. Wi merr Jrönnt met Eäpel schängk, Dat met Water opjelengk. Öm e Stöckske Knoek te koope, Wo vleets noch jet Fleesch draan hung, Mooß merr döckes wiit vörr loope. Stondswiis en en Schlang merr stung. On wat merr op Märkskes kreäch Li´et dr Maach doch meeschtens leäch. Dat, wat merr so jraad noch üever Noh dr Kreech aan Denge hodd, Braid merr noh de Buere rüever. Joev et letzde Hemp noch vott. Städter koame op dr Honk. Mennje Buer wued so jesonk. Hüüt kann merr döcks Eätesdenge, Wat och koom noch eene stüürd, Am Rank van Stroate lije venge, Wo et doch net hinjehüürd. On woangisch, dat deet wihe, Mödde Kenger Honger lihe.

22


Wä hat do et Sare? Ech weet jo net emmer te sare, wä bej anger Deeres et Sare hat. Dat es waal bej de Peäds angisch, wi bej de Schööp on bej de Hönner angisch wi bej de Perringe. Bej oss Höng es dat janz kloar: Wä et stärks es kann sech breed make. Dä dorv och et i´ech aan dr Pott on vreäte. Dat modd selde jerejeld weäde. Dat rejeld sech van selvs. Meesch kütt sech dat ävver janet drop aan. Bej oss wüdd jeroeke, on dann deet jedde Honk dat, wat öm jraad paas. Bej de Mensche es dat klöchtich. Wenn ers do e paar tesamekomme, dann es ers emmer eene dobej, dä et Sare han well. Dä krett dann döcks enne Titel, wi Präsident off Vüersitter off och Baas. Döcks hand och di te Sare, di janix te Sare hand on och jarkenne Titel metkreäje hand. Jester, op dr Fridaachoevend woar minne Jriis wi´er em Vereinshuus. Do wüdd jedde Fridachoevend Skat jeklopp. Do modd dä Jriis dobej sen. Wenn di och döcks dond, wi wenn-se nix metenanger te krije häuwe, jester Oevend soat dr janze Vüerstand bejeneen. Vüereaan Jacobs Kornelius, dr Baas van et Janze. Dä mäck dat höösch on säät emmer i´ech am Eng van en Diskussiuen, wo et lang jonn soll. Dann kald demm och meesch kenne mihe dotösche. Höchstens dä Angisch, demm Janse Ludd. Dä kütt emmer eraan, wenn en Eärbeed all so jood wi jedonn es on mind dann, dat merr dat och häuw angisch make könne. Och dä Pi´etisch Kromm weet hengenoh emmer alles beäter, ävver plane on helpe, nee, do kütt-te emmer te laat. Dobej mäck dä alles me´m Fahrrad aff. Dä kööß emmer dr i´echte sen bejm werke. Ävver nee! Dr i´echte es dä emmer maar bejm Meckere. Kurt Lenders heesch dä 2. Voorsitter. Dä es jedde Samstdaach on Sonndaach aan de Maas on och söss net te döcks em Jadebow. Demm hand di angere och maar dröm jeküürt, wail dä eso jood met de Stadt 23


on angere Vereine on och met dr Kreisverband alles te rejele weet. Demm sütt merr och bloos em johe Anzoch erömlope. Dä deet em witte Hemp dr Jaad ömjrave on deet dobej noch net ens emmer dr Schlips aff. Drömm sare-se och all maar Lendisch Schlips, wenn van demm dr Kall es. Bender Fritz es vörr dat jruete Jeld do. Dä mäck dat me´m Bankkonto on wat alles met jruet Jeld te rejele es. Wat met Jeld söss alles te donn hat, dat rejelt Janse Billa. On net bloos dat! Wenn kasseert modd weäde, off jet bar jerejeld wüdd, dat mäck Janse Billa. Och jedde Loperej, di vörr dr Verein jemäck modd weäde on selvs et bedeene en de Vereinswi´etschaff, ejal wat och aanvällt, Janse Billa es vörr alles te han. Di vam Vüürstand donnd döcks, wi wenn-se do wä weet wat vörr kreäche. Dobej hand di alleen maar de Maläste dovan. On dann mödde di sech och noch dat aanhüere, wat so-ne Janse Ludd, demm Angisch, wi-se vörr demm sare, on enne Pi´etisch Kromm, meesch och noch hengerröcks, te lästere hand. Nee, do jeet dat bej oss Höng doch janz angisch tow. Werr lope all henger eene Knoek her on jare tesame dat selve Kaninke. Bloos, wenn et sech öm en löpije Ti´ef jeet, do verstond werr kenne Spass. Ävver werr kalle net hengerröcks. Wenn werr belle, dann dond werr dat laut, off werr knipe on trecke dr Steäts en. Ävver angere werke loete on dann meckere? Nee, dat dond ken Höng on Daggele all janet.

24


25


Dr 1. Mai Et kömp net all te döcks vörr, dat di twai Booschte tesame erre Oppa em Jaad besööke komme. Meesch jöff et dann enne Jrosche extra off et vengk sech jet te schnuppe. Di jeäve sech ävver selde met e Müürke tevrihe. Et modd dann all Obbs riip sen. Jestere ävver, am i´echte Mai, hodde-se waal te Heem Langewiil. Jood, Markus dröckde sech o´m Spellplaats eröm. Do hauw hä Kompanee jenoch. Hansi ävver vroochde sinne Oppa Löeker en dr Buuk. Woröm es dr i´echte Mai enne Fi´erdaach, wo doch kej Mensch noh de Kerk jeet? Sedd err vröher richtich demonstreere jejange? Demm Jriis hat dat Vroore i´ech janet jevalle, ävver hä hat et doch net loete könne von vröher te kalle. Vom i´echte Mai, wo-se äs Booschte di jüss am werke woare met de Fahne henger de Musik övver de Stroate jetrocke woare. Wi dat later emmer wennjer wuedte, di mettroeke. Dat hüüt maar noch janz wenn´je sech drop besenne, wat Solidarität heesche deet on noch am i´echte Mai sech di jruete Schwaderej aanhüere. Nee, vröher woar dat angisch. Do woar am 1. Mai et morjes ni´emes em Jaad. Do jing enne Eärbejer demonstreere. Hüüt, wo meer si Rait duurjesatte hat, wo merr och jenoch te eäte hat on jedde Samsdaach te Heem blive kann, hüüt hand-se all kenne Plöck draan, sech noch ens op di alde Tiite te besenne. Hüüt dond-se all esue, wi wann dat alles van selver komme wüer on och emmer van selvs noch beäter wüed. Dä Jriis koem richtich en Brass. Hä woar all e beske am schnuve, wi hä widder kallde: „Dobej solle-se doch vruhe sen, dat-se dat hüüt donn dörve. Jood, wi dat enne Fi´erdaach wued, do joev et Fabrike, do mooße di Eärbejer aantreäne on henger di Faan met demm

26


Krüepelskrüzz hengerheer marscheere. Ävver e Rait hodde di maar op enne van boeve bestemmde Luen on söss net völl!“ „Ha“, said dä Jriis on dat Laache wat-e dobej hüere li´et, dat hued sech erch jefftech aan, „dat woar kott vörr dä jruete Kreech. Do hodde-se all di Fabricke, di vüerheer Lüüt jehuete, di enne angere Jlööv hodde on denne, di et sare hodde net passe dinge, et Ejedom vörr e paar Jrosches affjenoeme. Do heeschde demm Cohen Fritz sin Fabrick opens Tuchfabrik Rheinland. Di Lüüt, di do am werke woare, di hodde och noch ni demonstreerd. Jetz mooße-se.“ „Ech woar waal en demm Alder, wi hüüt dä Markus. Ech han net jemerk, dat Fi´erdaach woar. Papa woar, wi jewend noh de Fabrick on ech jlööv net, dat werr angere Plute aanhodde, wi söss och. Op ens woar van de Stroot laute Musik te hüere. Do ben ech met Opa uut de Huusdüür eruut on werr hand di lange Faart eraffer noh de Stroot jeki´eke. Henger enne Brassel Fahne on en staatse Kapell marscheerden Männer on Vrauwes di Stroot eropper. Dat hued janet op. Ech han minne Oppa jevroochd, wat dat vörr Lüüt woare on hä said drop: ‘Dat es di Belegschaff von Fritz Cohen!’ Dat woar noch net janz jesaid: do li´et sech henger di Muur, di osser Erv vam Nohber trenne ding, en kohe Stemm hüere: ‘Das ist die Gefolgschaft der Tuchfabrik Rheinland!’ Minne Oppa hat nix mihe jesaid. Hä döde mech maar wi´er di Düer eren on worp di tow. Dat Laache, wat dä van sech joev, woar erch, erch jefftech. Dat woar dat, wat ech äs kleene Puut van dr i´echte Mai met han kreäje.“ Donoh woar et rööch em Jaad bes Markus koam. Hä hodd Honger on ech mooß met-se alle drej noh Huus trecke. Noh dr Meddaach send werr net mihe noh´m Jaad jejange. Wat hat nu enne Daggel dovan, dat dr i´echte Mai enne Fi´erdaach es? Van mech uut könne di dä affschaffe. 27


Met di Denkmöeler, do löpp doch jet scheev Lennartz Äu ligg em Krankehuus. Dä Jupp on dä Drickes koeme dat vertälle on et duurde net lang, do soet och dä Pi´etisch Kromm on Achmed, dä Türk koem och erenjeschneed All soete-se bej demm Jriis en de Laub, bloos Achmed stung, wail net jenoch Stöhl do woare. Jedder wooß jet mihe, maar üeverbli´ev secher, dat dä Äu em Krankehuus loech. Am Eng koem och noch Janse Billa, on di wooß beäter Bescheed. Jupp woar treck opjespronge on hodd Platz jemäck, ävver Billa wenkde aff, Se häuw net völl Tiit. Ävver so völl kooß-se vertälle, dat dä Äu vom Daak jevalle woar on net maar biddsde Been jebroeke häuw, et wüer och söss noch hej on do jet kapott. Billa woar all em Krankehuus jewääs on wooß e Leedche dovan te senge, wat dä Äu doch vörr enne onjedoldije Patient wüer. Et li´evs wüer-e do met sin Jipsbeen lopejejange öm am angere Daach werr op et Daak te klömme. Daakdecke, dat woar Äu si Leäve. Et mööß waal kloar sen, dat dä en de kommende Weäke Hölp jebruke kööß on, said-se, di Männ solle maar ens övverleäje, wi-se demm Äu onger de Ärme jripe kööße. Domet woar Billa och wi´er de Düer eruut. Dat met demm Helpe woar vlöck affjedonn. Wenn di, di do soate all dat donn dinge, wat di do so von sech joeve, dann bruckde dä Äu et nächste halve Joar selvs nix te donn. Ävver dann wued doch dä Äu van se all beduurd on, noh demm dat jenoch jedonn woar, wued Äu jeloev. Dä Jriis hodd all en Fläsch Schabau uut en Eck jezaubert on met demm Loeve noem et kej Eng.

28


Äu woar bekank dovörr, dat-e enne johe Daakdecker woar. Net maar dat: Hä werkde och van et morjes bes et oeves. On dat met siévenonsexisch. Do kooß sech malke en Schiiv van affschnije. Nu woare ävver jraad en dis Tiit e paar nöje Stroete met Names bedaid wuede. Do woare Names van Lüü, di hüüt all koom noch eener kank. „Enne i´erlije Eärbejer krett kej Denkmoal“, said dä Kromm, „Do weäde i´erder Lüüt met bedaid, di jet kapottmake loete.“ Dat häuw hä nu net sare dörve. Et wüere jo secher Lüü met en Stroot jei´erd wuede, di och jet vörr angere jedonn hödde, wued jesaid. Angere minnde, dat di jo och dovörr jood betald wuede wüere. Dat woar enne duureen op ens en di Laub. Am Eng woare se sech ennich, dat en de Zeitunge döckes Lüüt huur jeloovd wüete, di sech hengenoh äs jruete Lompe uutjewi´ese hand. Ävver Names woll kenner nenne. Dat han ech all metkreäje: wenn et sech dropaan kütt send-se all stickum. Bloos dä Achmed, dä selvs och kenne metjedronke hodd, dä hat sech hööch teröckjehalde. „Do kann ech net metkalle“, minnde hä. Hä said et sojar op Platt.

29


Dä Daakdekker Äu laid Panne, on dat ding-e jood. Op de Dääker woar hä maar te venge. En foffzech Joar hodd-te ni lang jerood. Daakdecke, dat woar öm si Denge. Hä woar kott bej Sibzich, doch stung-e dodrop: Äs i´echter klomm hä vrööch de Ledder erop. Maar wi dat so jeet, lang hält döck et Jlöck, Doch soll merr do ni ens drop bowe. Enns rutschde am Daakrank di Ledder teröck. Do holp Äu och kej Joddvertrowe. Iis woar üeverall. En janz fise Saak. So rötschd´ met Krawall dä Äu von dat Daak. De Knoeke jebroeke, looch Äues em Bedd On van Kopp bes Foot ding alles wihe. Woare di Schwestere och schönn on nett, Äu kooß sech on de Welt bal net lihe. Och kromm on laam ri´ete noch op sin Braak: „Wenn ech wi´er kann loope, klömm ech wi´er op et Daak!“ Sonn Lüü, wi demm Äu, jövv et völl en oss Lank. Do könne ers völl jet van li´ere. Di schaffe Kulture on krije koom Dank. Sonn Keäls sollde merr völl mihe i´ere. Maar krije meesch sonn Lüüt e Denkmoal jesatt, Di met Kreechspi´ele jedde Kultur houwe platt.

30


Emmer te wennich Plaats Op de Bahnstroot send ken jruete Jades hengerm Huus, on doch hodd et dä Jriis emmer verstange, do e Stöck vörr Eäpel on Jemöös on e paar Wimölterstrüük on so jereet te make. Och enne Appelboom on e sure Ki´escheböömke stung do. Di Bööm, di stond och hüüt noch, ävver Jaad es do kenne mihe. Dat hat mech alles noch Knubbel dr Dredde vertald. Dä woar jüss twai Joar alt, wi dat Ni´es jehirood hodd. Dä Achim van derr wollde i´ech selver bowe, ävver Ni´es, di jo richtich Agnes heesch, woll net van te Heem vott on dä Jriis, dä en dis Tiit noch dä Schimmel woar, dä woll och jeär enne Schwejersuen met em Huus han. Do hat dä Jriis vörr alles maar jo jesaid, wat dä Achim han wollde. On dat woar enne Brassel. Dat Katrin mooß onger et Daak sech enrichte on dann hat dä Achim op de i´echte Etaasch di janze Muere eruutjeri´ete. Et modd waal erch völl Dreck on Radau jejoeve han. Knubbel dr Dredde hodd sech all övverlaid, wi hä sech doduurmake kööß. Sovöll Uesel on Krach em Huus, dat es nix vörr enne Daggel. Hä es ävver doch jebli´eve. Hä kooß doch sinne Baas net em Sti´ek loete. Wi dann dä Hansi jeboere wued, do hat dä Achim dä Jaad vottmake wolle. Hä woll jetz do en Wiis han on enne Spellplaats vörr dä Jong. Dä Jriis hat maar en Fuuß en de Täsch jemäck on hat om Krützberch enne Kleenjaad övvernoeme. Dat Katharina, di maar Katrin jerope wüdd, di hodd err Kamer bes jetz onger de Panne on hat sech ni drövver opjereech. Dat woar bes vörrije Weäk. Jetz well di Katrin op ens uuttrecke. Dä Achim hat Vück satt, wail hä jetz e Zemmer mihe han kann, ävver dä Jriis tröck e lang Jeseet. Ech mäud jeär ens wi´ete woröm. Wenn net jraad enne huere Fi´erdaach es ovv dat jet besongischtes op dr Döösch kütt, sütt merr di Trina doch döcks weäkelang net. 31


Jetz es op enns alles angisch. Jetz es örr di Kamer opens net mihe jood jenoch. Jetz mäud di en eje Woenes han. Dat kütt alleen maar duur demm Lennartz Äu sinne Toni. Dä Bonnefitsch hat demm Äu, wail dä doch met sin jebroeke Knöek sech noch net eso rööre kann, de Himkes jeplaud on noh Heem jebraid. Dat woar demm Äu jeän de I´er. Treck am selve Oevend hat-te sinne Suen aanjerope, dat dä öm me´m Auto noh dr Jadebow schörje sollde. Dat hat dä och jedonn on sech em Jaad och dann aan et werke jejoeve. Hä woar jo selver och Daakdecker, on di send jo vörr ken Eärbeed fiis. Wat janz, janz selde vörrkütt, dat Katrin woar bej dem Jriis am Erdbeere plöcke on li´ep demm Äu on sinne Toni övver dr Weäch, wi et noh Huus woll jonn. Se es net noh Huus jejange. Wi Äu on Toni em Jaad woare hat Katrin demm Tün jeholpe Himkes te plöcke. Dä Jriis mooß sin Erdbeere selver plöcke. On wi Katrin on Tün demm Äu affhoele wollde, dä sech met sin Kröcke noh demm Jriis sin Laub vertrocke hodd, do hodden di sech vörr dr Oevend all affjekalld. Dä Jriis on dä Äu hand sech ens aanjeki´eke on jeneck, wi et heeschde, dat Toni o´m Heemweäch demm Katrin metneäme wüedt on te Heem affsette. Di hand nix jesaid. Mech woar dat ävver jet klöchtich. Woröm wüdd ers e Vrommich me´m Auto noh Heem jebraid, wenn di te Foot doch völl nöhder hat. Enne Daggel brengk ni´emes noh Huus. Wovörr och. Van do aff woar ävver dat Katrin noch völl mihe op Rötsch on jetz well di sojar net mihe bej Papa on Mama woene. Teletz hued ech, dat di on dä Tün hirode wolle. Off di dann net mihe noh dr Weihnachtsmaat jeet? Jood, di paar Ki´ere wo ech van derr ens övver dr Röck jestri´eke kreäch, di kann ech messe. Di stung sowiso net op Daggele. Di hodd et mihe met dä enjebelde Pudel van neäveraan. 32


33


Schmitz Lang Met demm Lang han ech et net eso erch. Net, dat dä mech jet jedonn häuw. Nee, hä selvs net. Dä voord ävver emmer vreäme Pusse aan sin Laub. Jood, hä hat jetz ken Müüs mihe en sinne Jaad, ävver di Mimkes send esue vaal. Di komme emmer so van henge on vlöck krett merr ers dann een jetachelt. Di hand esonn schärpe Kralle! Dat deet maar wihe, wenn de do een affkrije dees. Ech han met denne emmer Striit. Waal jonnd di lope, wenn ech aanjeveäch komm, ävver wenn di van henge aanjeschli´eke komme, dann hüed merr di net. Dann hant di mech all döckeser een jelöösch on woare vott, i´er dat ech mech jedri´end han. Waal, een Ki´er han ech di witte Mimm, wo dä Schmitz Lang esue drop steet, te packe kreäje on han derr en dat raide Uer e paar Löckskes jebi´ete. Do kann di sech jetz enne Reng duur trecke. Wi dä Schmitz dann en osser Laub sech wi´er verdröcke woll on sech böje ding öm mech te strike, do wooß ech net so rait, off ech demm noch övver dr Weäch trowe kooß on han demm en de Fengere jebi´ete. Van do aff blivv dä mech vam Fell aff. Och enne Daggel modd sech te helpe wi´ete. Dis Daach woar dä Lang wi´er do, jüss wi Markus Oppa besöke koem. Demm hodd si Modder jebraid, wail dr Kengerjaad uutveel on si mooß doch werke jonn. Met Omma hat dä Labbes et ävver net eso. Do soll dä emmer hööch sen. Sach dat ens enne Jong dä bal en de Schöll kütt. Markus soat op de Eäd bej mech on woar Koeschäppel am verkimmele. Dä Lang modd sech jo böje, wenn dä en Düer eren kütt. Dann sütt dä noch vückijer uut. Hä kann jo nix dovörr, dat-e so jewaaße es. Et wüer v´leets beäter, wenn-e e beske uut sech make wüed. 34


Hä löpp maar eröm wi e Halfjehang. Dä Boxeboem hängk öm tösche de Knej on dä lange Bocksekaas schnitt emmer Fratze wenn-e jeet. Emmer jeet-e jeböck. Dat Opraitjonn es secher net leet vörr enne Keäl, dä net wiit van twai Meter lang es. Dobej es aan demm och kej Jramm Fleesch tevöll. Sin Klamotte send mindestens so ald wi ech. So lang ech demm Jriis sinne Knubbel ben hat dä Lang noch ni en anger Jack aanjehadd. Och sin Kapp es noch emmer deselve, wi am i´echte Daach wo ech demm jesenn han. Bloos dat Jeseet van öm, dat hat v´leets e paar Valde mihe jekreäje met de Tiit. Dä Jriis sääd jo emmer, dat dä Lang dr Schlaitste noch lang net wüer. Dat heesch jet, wenn dä dat säät. Dä es ävver esue lang, dat ech demm si Jeseet net jood bekicke kann. Ruke deet dä Lang noh alles wat merr sech denke kann. Dä es jo emmer wo angisch. Wenn-ers eene jraad em Jaad es modd-te möje, dat dä Lang öm besöke kütt. Dobej minnd dä dat net wi dä Pi´etisch Kromm. Dä löpp jo och övverall eröm. Dä kick ävver bloos, wo et ömmesööß jet te drenke jövv. Dä Lang net. Dä brengk et veädech on brengk noch e Dröppke met, wenn dä enne besööke kütt. Dä jeet net op lau uut. Teletz hat dä mech sojar enne jruete Stomp Wuesch metjebraid. Veleets soll ech mech met demm doch wi´er verdrare on jood stonn. Wi hä demm Jriis Tschüss said on sech noh demm Markus eraffer böckde on övver de Hoare stri´ek on „Tschüß Schimmel“ said, do hat-e mech och aanjeki´eke, ävver hä koem mech net aan et Fell. Ech han ävver net jeknuerd. Ech jlööv, demm weäd ech mech wärm halde. Di Wuesch van demm woar lecker.

35


Dä Ürije Paul Palinski, dä Bonnefitsch on Holte Pitter, demm se all dä Brakes heesche on dä jo janet mihe brake deet, hodde sech all bej oss enjevonge on wadden op demm Schmitz Lang. All hodd dä-se affjeklapperd on dovörr jesorch, dat di hüüt bej demm Jriis tesame koeme. Wi dä Lang am Eng och koem, braid-te och noch demm uut „Garten dreiundfünzich“ met. Dä es och emmer dobej, wenn et heesch jet tesame te donn. Et soll sech öm demm Schmitz Fuss jonn, dä Ürije, wi-se en de letzde Tiit emmer vörr demm jesaid han. Dä es mech ens hooß övver Hoop jelope. Dä jeet doch vörr enne kleene Daggel kenne Schri´et op Sij. Dä jeet vörr ni´emes op Sij. Dä hat meesch e Jeseet opstonn, dat merr all bang wüdd, wenn merr demm aankick. Bah! Wat tröck dä en Schnuut. Net dat demm eener jet jedonn hödd. Nee, bes vörr e Joar off angerdhalv woar dat enne janz leeve Keäl. Dä woer erch jood jelihe em Jadebow. Wi demm sin Vrauw de Rees jedonn hauw, janz piffpaaf woar di jestorve, do hodd-te sech janz teröck-jetrocke. Hä woar ävver äve nett vörr jeddereene jebli´eve. Em letzde Joar ävver woar et erch met demm. Do kooß merr net met kalle. Wenn dä jevroerd wued, wi et öm jing, dann kreäch-se sojet te hüere wi: „Dat jeet dech nix aan!“ off „ du hass doch Lass met dech selvs“ on son Wöet. Teletz woar et esowiit, dat met demm kej Mensch mihe jet te donn han woll. Wenn demm jet net en dr Kroem passe ding, dann joev dä sech treck aan et brake. Do woar kej uutkomme met. Dä Jronk dovörr, dat dä esue ürich woar, dä wooß kenner te sare. Met demm kooß merr jo net kalle.

36


Di Jadevröngde wollde dat net mihe met aankicke. Sojet jöff et doch net en dr Jadebow. On dat dat wi´er en de Rej küem, dovörr wollde di sorje, di sech jetz bej demm Jriis en de Laub erömdröckde. Di stunge langs de Wäng on alleen dä Bonnefitsch, dä teletz emmer son Ping en de Been hodd, dä soet op enne Stool. Di Laub woar tom baaschte voll. Dat woar am Dinsdaach. Am Mittwochoevend stunge di all kott vörr dem Palinski si Pöetzke, wi dä Ürije aankoem. Met drej Mann stalltese sech demm Fuss en dr Weäch on janz vlott stunge all di angere drömeröm. Ech han och ens jauw min Mull opjeri´ete, ävver minne Baas dood mech met dr Foot op Sij. Dä Ürije woll all koet weäde, wi hä ävver soach, wivöll Keäls do bejeneen woare, vroerde hä maar : „On, wat soll dat nu?“ Do jing e Weär aff. Di hand all tesame so laut et jing op demm Ürije enjebraakt, dat dä janet dotow koem, jet drop te sare. Dä Holte Pitter hat sech och drop bedaid, dat-se demm noch emmer Brakes heesche dinge on mi´ek sinne Naam völl I´er. Schmitz Fuss kooß och net uutkomme. Dovörr woare dat te völl, di om öm erömstunge. Wi di Keäls dann lang jenoch demm tösche hodde, do hat dä Jriis jevroochd, off dä Fuss met noh´m Vereinshuus komme wüed. Merr sollde doch wi´er ens e Beer tesame drenke. Wat sollde dä Ürije sare? Hä joev kleen bej on jing met. On all di angere troeke met demm tesame noh de Wi´etschaff. Merr modd maar tesame kalle, dann wüdd so mennije Saak leeter te drare. Dä Ürije, dä jetz janet mihe ürich woar, hat denne angere uutereen jelaid, wat öm so towjesatte hauw. Dat sin Vrauw öm so oene Tschüß te sare alleen jeloete hodd, dat wooße-se jo all. Do hodd-te jo noch sin Kenger. Dä Jong on dat Mäddche, di wonnden jo noch met de Vamellije bej öm. Ävver dann kreäch dä Jong en johe Eärbeed en Hamburch on dat Mäddche troek noh Okerke. Dat woar

37


jet völl vörr dä ale Mann. Dat hat öm towjesatte on hä maud et kennem vertälle. Do hat-e sech van se all wiit affjehalde on woll met Kennem mihe jet te donn han. Hä hodd sech alle Lüü vom Liiv halde wolle. Et woar waal an Joar on Daach et i´echte Beer, wat-e jedronke hat. Hä woar e beske verleäje wuede on versöckde nu, do wi´er eruut te komme. Met en Rund Beer daid-te wi´er aanjekomme te sen. Dat di angere ävver do bej enschloore on sech selver och net lompe li´ete, dat häuw ech mech denke könne. Et es noch enne erch lange Oevend wuede. Demm Bonnefitsch woar et te verdanke, dat dä Ürije, dä jetz wi´er dä Schmitz Fuss woar, net et ärme Deer hat kreäje. Hä woar kott dovörr, dat-e aanjevange häuw te jrine. Met dr Kall övver Borussia kreäch dä Bonnefitsch so jraad di Kurv. Wovörr Borussia net alles jood es! Ech hodd Lass, demm Jriis aan dä Oevend jood noh Heem te brenge. Wat send ävver di Keäls ärm draan, di selver kenne Daggel hant, dä önne en son Nuet helpe deet!

38


39


Vam ürig sen Dä ale Schmitz, dä bal ken Täng, Woar morjes all so ürig, Dä vong bejm Mule jaar kej Eng. Dä vroochde och net: „Stüür ech?“ Wenn dä koam en en Stuev eren, Dann satt dä sech so äffe hen. On dann vung treck dä ale Mann, Demm kenner jet jedonn, Och övverall te brake aan. Wat kenner kooß verstonn. So koam et dann och hooß sowiit, Dat hä met jeddereene Striit. Dä Schmitz hat sech net draan jestüürd. Hä hat et so jeveäch, Dat kenner mih hat towjehüürd On jing öm uut dr Weäch. Ürig woar si Jeseet. So lang, Dat kleene Kenger wuedte bang. Stevs Jriis, dä van öm Nobber woar On van dä Striit nix heel, Dä woll demm Schmitz dat make kloar, Dat öm dat net jeveel. Dä Schmitz wued jo vörr doll verschli´ete, On kej Mingsch woll jet van öm wi´ete.

40


Stevs Jriis on noch e paar esonn, Di hand dat jood verstange. Di hand tesamme sech jedonn On demm Schmitz affjevange. Een Stond wued dä Schmitz aanjebraak On uutereenjelääd di Saak. Dat, wat demm Schmitz wued aanjedonn Mööß mennigeen passeere. Denn Ürije jovv et völl hej. Di wüedte so kapeere, Dat oane ürig senn jeweß Et Leäve doch völl schönnder es.

41


Markus hat Jääs Et es dech jet, wenn di Eldere op Kejeltour vare on di Dötz mödde bej Oma on Opa blive. Di Blare di eäte hüüt noch lang net alles, wat op dr Döösch kömp. Och di Musik, di Oma hüere mäud es önne net rait on em Huus blive wolle di och net. Wi jood vörr Omas, wenn do enne Opa es, dä enne Jaad hat. Von et Fridääsmeddääs bes am Oevend on dr janze Samsdaach es dä Markus do all ens jood opjehoeve. Hansi met sin dretteen Joar hat et do net mihe so met. Dä hat Vröngde on et Samsdääs modd dä och noch pänge jonn. Dat hat Oma met de Dauter beschloete on Opa hodd sech dren te schecke. Dä wued janet i´ech jevroord. Vörr dr Sonndaach, wo Opa net jeär noh´m Jaad hinmaud, wail-se dann all do send, hodde-se e extra Projramm vörrjesenn. Do sollde Opa met demm Kleen noh´m Stadtwald. Minne Baas hodd waal jesaid, dat-e do et Sonndääs all ens janet hinlope wüed. „Do fällt merr jo övver de Lüü“, minnde hä. Do hodd-te secher Rait met. Dat kenn ech. Dat hand werr twai Ki´ere jedonn on minne Baas hodd sech jeschwoere, dat-e sojet bloos noch bej Reän on Schnije on Uesel donn wüed. Do vengk merr övverhaup ken Row. Di Dötz send sech och maar bloos am tagge, wä, wat, wo on wi et i´ech jet make dörv. Nee, Stadtwald em Suemer on dann et Sonndääs bej schön Weer? Dann doch li´ever en dr Jaad. Dä Friidaachmorje woar Markus em Kengerjaad. Do woar dä all ens jood versorchd. Jood, et hat demm Jriis net rait jeschmaak, dat-e so vröh uut dr Jaad noh Huus mooß öm dä Kleen afftehoele. Dovörr dorvde hä sech noh´m Eäte noch en johe halve Stond op de Couch leäje. Dann ävver stung Markus all parat on woar am drive. Twai Jadebowvereine hand och twai Spellplätz vörr sonn Dötzkes on do hand di Kompanee jenoch. Do jövv et ken Langewi´el on Opa hat 42


sin Row, bes am Oevend. Wenn Opa dann am Oevend ävver Skat kloppe well, dann modd dä i´ech sinne En-kel noh Huus brenge. Dat es waal kenne jrueteWeäch bes noh Huus, ävver merr kann jo ni wi´ete, op wat vörr Ideeje son Tu-backe komme. Dat es enne Opa, dä sin Kengskenger jeär hat doch völl te jevi´erlech. Opa jing met Markus on mech wi´er noh Heem on ech han och e Ooch drop jeschmi´ete, dat jo nix aan dä kleene Mann draan koem. Wat soll ech jruet vertälle. Ann dä Oevend troek minne Baas janz alleen loss. Ech mooß bej Oma blive on met op dä Puut oppasse. Ech häuw beäter op demm Jriis oppasse solle Dä alde Mann hat dat uutjenotz, dat ech net dobej woar on es bes am Eng en di Wi´etschaff kleäve jebli´eve. Wi dä noh Huus koem hat dä richtije Radau jemäck. Di Huusdüür jing waal net vlöck jenoch op on di paar Stappe op de Trepp woare öm net breed jenoch on em Flur es-se bejm Schoonuuttrecke dr lange Weäch hinjevloere. Dat schlemmste ävver woar dä Jestank. Dä Keäl stonk noh Wi´etschaff. Basses, nee! Van dä Krach woare och di Kenger wacker jewuede. Oma hat waal jemind, dat dat van mi belle küem on hat met mech jemuld on mech enne Schlupp noh jechmi´ete. Ech han mech dä Schlupp jeschnapp on onger et Sofa verstopp. Dä hat di am Morje lang söke mödde. Noh di kotte Nait woar minne Baas am Morje noch jet erch mööch on wollde jet länger lije blive. Dat hat demm sin Vrauw ävver net metjemäck. Di hat esolang erömjeknuerd on jedonn, dat dä Jriis vruhe woar, wi hä met sinne Daggel on demm Kleen noh dr Jadebow trecke kooß. Oma hodd minne Baas Eäpelschlaat metjejoeve. Dä woar all veädech. Di Wüechkes, di dobejjehüere ävver mooße noch op dr Jrill. Minne Baas hat waal jeknuerd, dat-e vörr e paar Wüeschkes dr Jrill aanschmite sollde. Et hat sech ävver jeloond. Et woare vörr jeddem twai dobej. Och vörr mech und di hand jood jeschmak. Noh dr Middach hat dä Jriis di Kömpkes so jood et jing reen jemäck on sech dann bute em Schatte op sinne Lijestool jelaid. Et hat och 43


net lang jeduurd, do hodd dä Bonnefitsch dat jehuurd on woar vroere jekomme, op alles in Order woar. Dä Jriis hat ävver maar so laut jeschnaarch, dat dat malke angere jestüürd hat. Lang hodd dä ävver noch net jeschloepe, wi dä Markus demm aan de Scholder jerappeld hat on ri´ep: „Komm, Opa! Werr hand Jääs!“ Dä Jriis hat net so vlöck bejri´epe, wat Markus von öm wollde, ävver dä Kleen hi´el sech draan. Am Eng es dä Jriis dann doch opjestange on torkelde, noch halv am schlope, henger sinne Enkel heer. Minne Baas hodd dr Schloop noch en de Knöek, wi hä bej sinne Enkel aankoem. Dat Dötzke hodd sech am Weächrangk op enne Steen jesatt on wiis met sin Vengere op de Eäd. „Kick doch ens, Opa! Send di net sööt?“ said-te. Minne Baas wooß net, off hä schenge off jrine sollde. Am Eng hat-te demm Kleen doch övver dr Kopp jestriéke on hat sech met demm jevräud. Wenn merr net so mööch es, send jo twai Ijelkes, di op enne Jadeweäch sette, och enne selde on schönne Aanbleck. An dä Nohmeddaach hat dä Jriis net mihe völl jekalld. Vröher, wi op anger Samsdaach hat dä de Ling on sinne Pöngel jeschnapp on demm Kleen jerope. Oma hat waal jeknuurd, dat werr all so vrööch noh Huus jekomme send. Dä Jriis hat janix jesaid. Hä es treck en de Büdd jejange on woar aan dä Daach janz vröh em Bedd. Dä hat och ken Sportschau jeki´eke. Do wüer-e vleets och bej enjeschloepe. Ej Deel bejriip ech ävver net: Ech, dä Daggel, ben övverhaup net jevroochd wuede, off ech noh Huus well. Wat kann ech dann dovörr, wenn dä Jriis bejm supe kej Ophüere kennt? Ech woar bej Hetty on Jupp sinne Struppi on wüer jeär noch jet jebli´eve.

44


Di Jääß Kütt dech osser kleene Stropp Morjes vrööch öm Sääß: „Oppa, komm! Nu stonn all op! Bute, do send Jääß.“ Wi´erwööt? Nee, di jövv et net! Solang hat dä Kleen jekrett. Wäsche, en de Plute ren, Klompe aan, noh´m Jaad. Rotzig soat all op ´ne Steen. Hat op mech jewaad. On dann wiis hä vörr sin Fööt: „Oppa, kick doch ens, wi sööt!“ Ijelkes, maar blooß twai Stöck Soate do bejneen. Woare dat janz jruete Jlöck Van ossere Kleen. Dovörr hodd-te, modd merr wi´ete, Mech et Bedd eruut jeschmi´ete.

45


Bej enne Daggel jövv et ken Blome Wenn em Hervs di Bläer von de Bööm valle on decke Schwaam dat Lank wi Silver schine lödd, dann vengk minne Baas aan e lang Jeseet te trecke. Dä merk dat v´leets selvs janet. Hä es dann och net üerich, nee, dat net, ävver hä wüdd dann röjer. Dat kütt veleets och dovan, dat hä all ens döckser, wi em Suemer mech alleen te Heem sette lött on et morjes janet noh dr Jaad jeet . Hä mäck sech dann et morjes all fiin on tröck sech dr schwatte Anzoch aan. Och sin bääste Schoon, on, wenn et kalt es bute, och enne schwatte Mankel. Klöchtich sütt-e dann uut. Janet wi enne Jadeneres. Waal es-se dann met mech all ens jüss langs di Böschung jelope, ävver hä lött mech dann ni van de Ling, domet ech jo net vott kann lope. Döckes mäck sech och di Vrauw staats on jeet dann met demm Jriis tesame et Huus eruut. Öm mech, dä leeve Knubbel, stüürd sech dann kej Mensch. Mech loete di janz alleen te Heem erömsette. Dat veng ech janet nett van denne. Do make di weän enne Duhe so e Jedööns on kenner kick noh enne leävende Daggel öm. Hüüt woar wi´er son-ne Daach. Ech han ens scheäl jeki´eke on ben önne öm de Been jestri´eke, alles verjääß. Ech han och e beske jejunk, wat di jo janet jeär hand. Jeholpe hat dat och nix. Am Oevend send werr dann aan dä Jadebow langes jetrocke. Minne Baas hat noch net ens ömjeki´eke, wi werr aan dat Pötzke koeme wo werr söss emmer eren jond. Jood, ech han dat Lope jeär. Do lope jo och emmer sovöll Kanin eröm. Wat hölp dat ävver, wenn ech aan de Ling blive modd?

46


Aan de Lankter send werr dann ävver lenks eröm, övver de Preyerstroat, langes dä angere Jadebowverein bes noh di Plaats, wo enne Weäch noh lenks övver di Stroat löpp, di de Lankter vam Kerkhoff uutereen hält. Op dr Kerkhoff ävver hand werr völl Tiit nüedech jehadd. Mennje Padd schli´ek minne Baas met mech langes on aan so mennje Steen, do send werr stonn jebli´eve. Do woar enne vresche Hüevel on dodrop loech enn jruete Berm Blome. So-völl Blome op eene Hoop han ech noch ni jesenn. E deel woar ronk tesame jebonge on hodd och noch Bänger draan. Ech han mech jevroochd woröm do sovöll Blome loeche. Jood, di hodde do demm Schmitz Küeb bejrave. Dä Mürer dä emmer te laat koem. Na on? Wi dä Jriis demm Knubbel dr Dredde henger de Laub verschaard hodd, do hat dä demm en enne Pappkarton jelääd on es domet affjetrocke. Wi ech noh´m Jaad koem woar do maar enne decke Steen op dä fresche Eädhoop. Ken Blomme on ken Schleifkes woare do, on dä Jriis hodd sech och kenne Schwatte Anzoch aanjetrocke. On wi woar dat met demm Tuppes? Wi dä sin Rees jedonn hodd, do hat dä Brakes en Kull en dr Jaad jejrave on hat demm Tuppes do eren jestopp. Do woare och ken Blome op dä Hüevel. Do hat dä Brakes later enne Wimölterstruuk dropjesatte. Wä dat net kennt, witt janet, dat do dr Hongk bejrave ligg. Erjer woar dat noch bej ossere Nohber Lauterkamp. Wi demm sinne Schöperhongk van e Auto övver dr Hoop jevare woar wuede, hat hengenoh de Polizej jesaid, hä kööß dä jetz weggrüme. Weggrüme, net bejrave! Dä hat denne Schupos och noch jesaid, dä kööße di behalde. Dä woll sinne Hongk noch net ens wi´er han.

47


Di Schupos hand dä Hongk och affhoele loete. Drej Weäke later hat dä Lauterkamp en decke Rechnung kreäje. Dä hat weäkelang op de Polizej jemuld. Ech jlööv ävver net, dat di dat metkreäje hand. Lang woarr minne Baas stonn jebli´eve. Dann schöddelde hä sech, wi wann öm kalt wüer, on troek met mech noh´m Jaad. Wenn och hüüt Friidaach woar on werr wi jedde Friidaach am Oevend em Vereinshuus te sette koeme, jekatt wued hüüt net. Di Männ soete maar hööchkes vörr err Beer on hodden et maar bloos övver demm Schmitz Küeb. Di paar Vrauwes di do soete dinge och all drselve Kall. Et woar ävver lang net esue laut, wi söss. Nee, wat woar dä Schmitz doch enne fine Kumpel enne johe Eärbejer on övverhaup. Eijentlich wooß dat doch jedder, ävver jekalld wued, wi wenn dat jetz i´ech eruutkomme wüer. Wenn ävver et Fridääs emmer völl loss es en dä Wi´etschaff, wenn Beerdigunge send wüdd denne emmer et Jeschäff versoot. Wat mödde di em Oaler och emmer et Fridääs de Lüüt onger de Eäd döje. Koom dat-se all dat twaide Jlas Beer uuthodde, do stung dä Lüpertz Lang op on said noch ens: „Jo, dä woar waal dr Schlaitste noch lang net!“ Dat woar waal et höchste Loev, wat övver enne johe Keäl jesaid koos weäde. All hodde-se op ens ilich on wollde jon. Aan sonn Daach kann merr en en Wi´etschaff kej Jeld verdeene, Komisch, daid ech, dä ech mech dat all aanhüere mooß. Wenn di Höng verrecke, dann wüdd do net son-ne jruete Palaver jemäck. Ja, send dann Höng wennjer weät? Di krije ken Kess jemäck, wenn-se duet send. Di krije ken Blome op et Jraav jelaid. Do wüdd kenne jruete Buhai jemäck met Pastuur on eso. Dä Heärjodd van de Lüüt soll di Mensche jo noh si Eävebeld jemäck han. Dann mööß dä jo uutsen wi enne Mensch. Dat es waal noch lang net eruut. Ech meen, dat dä i´erder uutsenn mööß, wi enne Daggel. Jet schönderes jövv et doch net!

48


49


Düre Schoon Et jövv Daach, do löpp ävver och alles verki´erd. Jestere woar ers wi´er esue enne. On ech soll dann emmer alles Schold sen. Dobej ..., ha! Ävver vertälle werr de Rej noh. Jedde Samstdaach jeet dä Jriis vröher noh Heem. Di angere blive et samsdääs all länger em Jadebow. Dann wüdd jejrillt on et oeves hat och et Vereinshuus emmer johe Betrieb. Minne Jriis tröck dann i´erder aff. Wi dä jruete van demm sin Dauter noch jet klender woar, du woar dä et samsdääs, wi och söss döcks en de Weäk völl bej sinne Oppa em Jaad. Dä mooß dann am Oavend emmer op Tiit te Heem sen. Dat kooß ech noch verstonn. Jetz ävver tröck dä Jriis meesch öm veer Uur eröm all aff on ech modd met. Dat paaß mech janet. Bej all dat Jrille on Jedööns rukd et mech emmer esue schönn en de Naas. Hej on do fällt dann och all ens jet eraffer. Dat möje di Lüü dann net mihe. Di bruke dann maar Knubbel te rope. On wenn et och aan de anger Sij vam Jadebow es, do onge wo emmer de Zöch langes vare. Ech ben janz vlöck bej de Hangk on help denne Lüü dat votttemake. Besongisch wenn et sech öm Vleesch jeet. Wenn werr op dr Samsdaach noh Huus komme, dann jeet dä Jriis en de Bütt on deet sech rööste. Hengenoh well dä van mech nix mihe wi´ete. Ech weet dann met mech nix aantevange. Am Dinsdaach jeet di jong Vrauw metsamp erre Mann kejele. Dann modd minne Jriis op de Blare lure on dröm send werr och all wi´er erch vröh te Heem. Dr janze schönne Oevend hänge werr dann bej di jonge Lüü en de Woenes. Bes dat dä Kleen noh´m Bedd jeet, speld dä döckes noch jet met mech. Meesch well dä mech ävver maar krete. Ech verkruup mech dann on lott mech dr janze Oevend net mihe blecke, bes dat di vam kejele wi´er komme.

50


Hej on do hand di am Donnichdaach Theater. Di mule waal all ens, wail di jetz noh´m Rheedt mööße on dat schönne Theater en Jläbbäck all so lang leäch stüng. Och küme di, dat et eso düür wüür, ävver wäjes dat et denne emmer wi´er jevalle deet on di do, wi se sare, met sue wennich Jeld doch emmer jood Theater on en prima Oper op de Been brenge, jönne-se sech doch all di janze Joare emmer op nöj e Abo. Hüüt woar wi´er Theater. Di Vrauw es ävver alleen me´m Auto lossjetrocke on ech soll draan Schold sen. Wat kann ech dann dovörr, dat ech mech am Densdaach wi´er verkrope han. Dat loach doch aan dä Kleen. Bloos wail dä mech krete woll, han ech mech do versteck, wo all di Schoon stond. Wat bruke di och kejele te jonn. Do han ech mech dann bloos uut Langewiil övver demm Keäl sin johe Schoon heer jemäck. Och alleen maar bloos di Lenke. Drej Schoon van di schwatte Zoet han ech jerööß. Jeschmaak hand di net besongisch, ävver wat deet enne Daggel net alles wenn-e sovöll Tiit üever hat. Am Donnischdaachmorje woll demm Ni´es sinne Mann di Schoon vörr dr Oevend parat stelle, on dann woare van di drej Paar johe Schoon di lenke net mihe jood jennoch. Dat Bölke kooß merr bes bej os hüere. Dä Achim wolld van minne Jriis och noch Jeld han vörr nöje Schoon. Off dä jet hat kreäje, dat weet ech net. Di Schoon sollde düerder senn, wi enne Daggel. Wat wi´ete di Lüü all, wat enne Daggel Weät es. Dä Oevend woll demm Ni´es sinne Achim ävver net met noh´m Theater sondern nöje Schoon kope. So koam et, dat dat Ni´es alleen noh´m Theater mooß.

51


Jeddem Kenk et sinne Döcks send-se stickum, janz hööchkes on stell. Merr hüed hooß de Krützspenne weäve. Marr krett son-ne Puut dann ens net sinne Well, Dann kann-tse veleets jet erleäve. Se make Rabatz, et jeet döckes ronk. Dann könne-se jrine on brake. Dat es mech ejaal solang se jesonk Lott ech se och sonn Spöökskes make. Et duurd jo ni lang. Dat jeet vlöck vörrbej On se make völl Vück dann, di Blare. Met e beske Jedold krij ech di en de Rej. Do bruuk ech net jruet jet te sare. Wat make Politiker döck e Jedööns. On Eldere och all ens küüme. Dat es e Jejammer on e Jestööns. On all wi´ete, wat werr versüüme. Ech meen, dat met Pute ertrecke on so. Do hat Jeddereen jet te sare. Eener mind: „Op de Tiit jet o´m Po!“ Dä Anger säät: „Jonet schlare!“ Dä Eene mäud selvs jeär met sinne Puut Völl spi´ele, laache on senge. Enne angere mäud jeär et Huus selvs eruut On di Pute noh´m Kengerjaad brenge.

52


On jedder minnd, hä häuw alleen Rait. Dat mööß och jedder bedenke, Dat-e selver weet , wat es jood, wat es schlait. Wä denk dann dobej aan dat Kenke. Mäud min Dauter noh Stadt ovv sößwi eruut, Brengk di mech dat Kenk tom verware. Dann kömp och noch döckes vam Nobber dä Puut. So komme tesame di Blare. Dann spi´el ech met denne on maak mech janz kleen, Danz on maak hopp, Raiter, hoppa. Och sette di Blare bej mech op de Been. Wovörr hat merr dann enne Oppa?

53


Dat di Lüü min Vreud net verstonn könne Do tösche Oaler on Jeholt send twai Clubbs, di met Jadebow te donn hand. Wä dat net wett, dä krett dat janet met, wenn-e do op demm Pangk spazeere jeet. Di Weäje lope so enenanger üever, dat merr janet metkritt, bej wat vörrenne Verein merr jraad duurlöpp. Werr Deeres halde von son-ne Grenzkroam sowiso nix. Lank es Lank. Ech halt och van di Grenze tösche di Jades nix. Mech es dat ejal, wemm dä Jaad towjehüürd on wat vörrenne Verein dat dat es, wo di Kaninkes off di Pusse erömlope. Ech loop dohenger, on ech veng, jenau wi di, och emmer e Loek, wo ech duurkrupe kann. Ech weet och emmer, wo et jet te schnuppe jövv. Bej Drickes on Leni jövv et emmer jet, wenn di do send. Di send waal van dä angere Verein, ävver wiit han ech do net te lope. Wenn di em Jaad send, krett merr dat hooß te wi´ete. Di send bidds dr janze Daach am brake. Do falle och all ens hatte Wöet. Net dat di Striit hand, nee, jewess net. Ech weet jenau, dat di sech erch leev hand. On ech kenn mech do uut. Ech loop jo bej denne emmer duur, wenn ech noh Jupp on Hetti well. Josef on Hedwig send noch net lang do. Di send och noch net lang hej en Jläbbäck. Di angere sare all Jupp on Hetti, ävver selver blive-se dobej, dat-se Josef on Hedwig heesche. Di Verstonnd och Platt, ävver wenn di dat selver kalle, dann hüet sech dat doch erch klöchtich aan. Et hüet sech och klöchtich aan, wenn di huuchdütsch kalle. Di könne beäter polnisch. Di send noch jong on och emmer lostich. Hetti es bal dr janze Daach am senge. Ech han twai Sakes eruutkreäje, di söß em janze Jadebow kenner wett. Dat eene es, dat di en e halv Joar te drett sen weäde on dat angere, dat di ejentlich jetz och all te drett send.

54


Aan eene Sonndaachoavend do koame di twai met en Täsch aan. Ech woar jraad henger en Puss heerjelope on woar mech henger di Laub van denne am rääste. Do holden di uut di Täsch enne janz kleene Hongk eruut. Dä woar maar noch janz kleen on talpde erch onbeholpe aan di Laub eröm. Dä Kleen mooß ech mech doch beluere. Jood, dat es enne echte Rheinländer, dat soach merr t´reck. Spitz, Fox on Terrier möje do enne Aandeel draan han. Ävver et woar e lecker Männke. Ech hald jo sowisue nix van Stammboom on Papiere. Nee, wat di Lüü sech döckes vörr enne Buhai doheer make met dä janze Rassekroam, dat veng ech vörr te laache. Wenn alles wat do lope, krupe on vleje deet maar jesonk es on net mihe wi nüedech angere wihe deet, dann soll et mech waal rait sen. Wail ech nu all jesenn hodd, wat doch kenner wi´ete sollde, kreäch ech e jruet Stöck Wuesch. Ech häuw dat sowiso net widder vertalld, ävver ech woar vruhe, dat ech ers enne hodd, demm ech aanli´ere kooß. On wail ech nu all ens döckser bej Hetti on Jupp en dr Jaad kicke koam, han ech och et i´ech jemerk, dat bej Drickes on Leni Knaatsch en de Buud woar.

55


Dä Daggel soll et emmer Schold sen Ech hodd et doch janet koat jeminnd. Schold es bestemp och maar di Puss van demm Schmitz Küeb. Wat modd di och jraad bej Drickes on Leni em Jaad sette, wenn ech met mi Beutestöck do duurkrupe well. Wi ech wi´er ens bej dä kleene Möpp van Hetti on Jupp op Besöök woar, li´et dat Hetti enne Täschedook op de Eäd falle. Jüss en dä Moment, wo ech wi´er noh demm Jriis lope woll. Ech han mech dat johe Stöck jeschnapp on mech doduur je-mäck. Merr soll jo och nix schangisch weäde loete. Wi ech nu ävver noh neäveraan duur di Heck kruup on henger demm Leni sinne Rögg mech verdröcke well, do sett do breed di Puß op dr Weäch. Dat Täschedook veel mech t´reck uut de Mull, wi ech di Katz jejäät han. Statt dat di Mimm fottli´ep, klomm dat blöde Stöck op dr i´echte bääste Boom. Jood, daid ech, dann hoel ech mech di Rotzfaan wi´er. Di hodd ävver Leni all jevonge, on nu jing e Weär aff. Demm Leni sin Stemm schnappde üever, wi di sech demm Drickes bej de Baan holde on dem vörr alles uutmi´ek. Leni woll wi´ete, wi dat Täschedook dohin küem on dä Drickes wooß van nix aff. Ech hödd dat denne jo vertälle könne, ävver di häuwe mech jo doch net verstange. Wi Leni nu uutjebraak on aan te Jriine ving, wail-se nu secher woar dat dä Drickes met demm Hetti enne Kuddel häuw, do koam dä Drickes och te Woet on brakde jenauesue t´röck. Hä minnde, dat Leni öm örr Papiere en de Schoon woll schufe. Hä häuw all lang jemerk, wi ött et oaves döckeser bej demm Jupp aan de Heck stüng on öm schönn Ore make wüed.

56


Do woar dr Knaatsch ävver net met am Eng. Di twai hand sech aan dä Oevend on noch mennje angere Daach nix mihe te sare jehadd. Wenn et söß och all ens döck´s te laut woar bej Drickes on Leni em Jaad, jetz wued et do mucksmäuskes rööch. Jetz jond di Twai sech wiit uut dr Wech on hand all lang net mihe met enanger jekalld. On erjeswi jlööv ech, dat ech do met draan Schold soll han.

57


Drickes on Leni Dat es dech doch jet, met Drickes on Len. Do minnd jeddereen, hä häuw et Sare. Di hand sech jo jeär, maar di schreje eröm, Dat merr flott denk, di dinge sech schlare. Do jeet et huur heer. Jedder weet en derr Jatz, Bej Drickes on Leni, do es emmer Rabatz. Wenn di Pute dobej, es en Tiit lang jo Row, Ävver wenn di fott send, dohenger Schreje di sech wi´er aan on noch dotow Schödde di met dr Kopp on de Fenger. Do wödd döckes so lang jeschreed on jekreet Bes bidds oane Oam send on ruet em Jeseet. Bej Kottem do es dat ens angisch jewääß. Do hodde-se et to erch jeveäch. Do wuedte-se stickum on koame ens Jääß Jinge-se sech wiit uut dr Weäch. Leni jrinnde maar bloos on dat janz ömmesööß, On dä Drickes dä jlauwde, dat-e jet van örr wööß. Dat woar maar weän denne, di doneäver jehuus, Di woare maar emmer am senge. Dä Drickes, dä minnde, dat dat Leen do jeschmuus. On dat Leen jlauwd van ömm och so Denge. On wail kenner jet said hued jo och kenner tow. Se woare sech öm Kail on em Huus do woar Row. Dat hat waal bej önne drej Weäke jeduurd. Di saidte sech bidds janix mihe. Bes di Nobbere sech do di Saak enns beluurd. Jetz hand Drickes on Leni wi´er Vrihe. Jetz wödd wi´er jebraak, wi en vröhere Tiit. Ävver Drickes on Leni, di hand kenne Striit 58


59


Jetz wüdd wi´er jebraak Dat Vereinhuus es net jedde Daach op. Wenn do ävver uutjeschenk wüdd, dann komme och Lüüt di jaarkenne Kleenjaad hand. Wail bej os jo Lüüt henger de Theek stond, di dat alles ömmesööß make, es dat Beer bej os billijer, on dat hat sech ronkjesproeke. Minne Baas jeet ävver bloos am Fridaachoevend dohin. Ech modd dann met. Do han ech jarkenne Vück van, wail doch emmer di Buud esue voll Kwalm es. Ech vertreck mech dann emmer onger de Bank. Wenn bej schönn Weär di Düer vam Vereinshuus op blivv, dann maak ech mech och all ens jeär doduer. Vörr Joare han ech demm Pi´etisch Kromm ens dr Schoon jeklauwd on en en Eck verstopp. Et woar enne schönne Palaver, vörr allem, wail dä Kromm sech dobej et Krütz verrenk hat. Ech han se donoh jeri´ete kreäje, dröm han ech dat ni mihe jedonn. Hüüt ävver woar et wi´er esue wiit. Et fridääs wüdd et emmer erch laat met minne Baas. Net, dat-e so völl drenke wüed. Nee, dat es et net. Ävver wenn dä Skaat jedonn es, dann hand di Lüü noch esue völl te kalle. Dat sollde werr Höng ens make. Dat Leni hodd dr janze Oavend bedennd on, wi op ens koom noch jet jedronke wued, on maar noch e paar Jääs do soete, hat dä Drickes, dä do henger dr Trese stung öm sare loete, öt kööß sech och ens sette. Hä kreäch dat waal alleen jerejeld. Dem Leni mödde waal von all di Loperej de Fööt wihe jedonn han. Wi di sech bej minne Baas aan dr Dösch jesatte hodd, do hat di sech de Schoon uutjedonn on de Fööt wiit von sech aff jesteck. Ech daid net mihe aan demm Pi´etisch Kromm on dat janze Jedööns von damols. Di Schoon di stunge do esue schönn vörr mech parat, du han ech ers mech eene jeschnapp on han mech domet doduur jemäck. Ech han dat Schöönke stracks noh dä Kleen van Hetti on Jupp jebraid. Wail

60


et doch son-ne schönne wärme Oavend woar, soate di Twai waal bute vörr de Laub, ävver ech han et verstange mech aan denne vörrbejtefusche, oene dat di jet jemerk hand. Dä Kleen on ech, werr hand jüsskes aanjevange met dä Schoon erömtespi´ele, do jing dä Palaver och all loss. Em Vereinshuus wued dä Schoon jesöck. Et lauts brakde emmer dä Pi´etisch Kromm. Bes bej Hetti on Jupp kooß merr hüere wi dä janz laut jebölk hat: „Wo es dä Knubbel? Dat kann bloos dä Knubbel jewääß sen!“ Dä fise Keäl! Ech häuw öm bite möje. Di koeme all dr Weäch eroper jetrocke on ri´epe minne Naam. Do wooß ech, wat dä Clock jeschlare hodd on woll mech jauw duur de Lappe make. Dä Jupp hodd dat am Eng doch metkreäje on pi´ek mech am Halsbank. Ech han dat Deng noch ni je-maud, ävver jetz woar et minne Verderv. En Stöcker si´eve aach Lüü, koeme en dä Jaad, wi dä Jupp Bescheed joev, dat-e mech bejm Flerk häuw. Vüereaan koam Pi´etisch Kromm on treck dohenger, op eene Schoon jehömpeld, dat Leni. Wi di soache wat loss woar, hand-se all jelaach. Et meesch dat Leni, Di kreäch sech net mih´en vörr Vreud. Di wooß doch jetz och, wi dat Täschedook bej denne en dr Jaad jekomme es. Dä Kromm minnde, dat ech wi´er Klöpp han mööß on övverhaup em Jadebow nix verloare häuw. Do koam dä ävver bej denne angere schlait aan. Leni, di jetz wi´er biddsde Schoon aanhodd, och wenn dä eene jet lädeert woar, di hat mech op dr Ärm jenoeme on noh et Vereinshuus jedrare. Wi di angere am Eng och en de Wi´etschaff erenkoeme, do stung dat Leni bej erre Mann henger de Theek on putzde sech Ore on Naas. So hodd dann alles noch e jodd Eng jevonge. Et woar jo jetz eruut, dat och Jupp on Hetti enne Honk hodde. Kenner hodd jet dojeän. Et meesch han ech mech ävver dodrövver jevreud.

61


Hetti hodd och noch vertald, dat-se em Hervs waal öm eene mihe sen wüete. Do hat dat Leni, di jo wooß dat Jupp on Hetti hej ken Verwandtschaff hand, jevroord, off-se veleets de Jöttschestant spi´ele dörvde. Do soll ävver noch drövver jekalld weäde. Son Oavende solle waal net döcks vörrkomme. Et es aan dä Fridaach erch laat wuede on demm Jriis sin Vrauw hat sech richtich Sorje jemäck. Wenn ech och noch ens aan enne Balg Wachs langes komme woar on alles e jood Eng jevonge hat, ech han mech fass vörrjenoeme ken Schoon mihe te klauwe. Off dat ävver klappe deet, dat weet ech noch net.

62


63


Ech sach nix Hass-e do di Vrauw jesenn, Di do langs oss koam? Ech sach dech, dat es ers een! Di hat lange Oam. Emmer jeet bej derr de Mull övver anger Lüüt. Dobej es di selvs erch vuul. Met derr han ech Striit. Aan derr es doch janix draan. Kick ens, wi di jeet! On wat di vörr Plute aan! Wo di dat van deet? Övver ang´re hält-se dann, sech och emmer op. Dobej hat-se kenne Mann. Wonger, bej dä Kopp. Nee, wi di och ruke deet! Witt-se, wi dat kütt? Di bruck Zeuch vörr dat Jeseet. Dat merr dat net sütt. Och di Schnuut es deck jeverv. Ni scheneerd-se sech. Kalld, oh, nee, wi mech dat nerv, övver dech on mech! Van derr hued merr hej on do, Wo di so verki´erd. Derr lope de Männer noh. Di wüdd völl veri´erd! Wenn di Keäls sonn ale Schruuv, wi e Beld veri´ere, Wi soll dann en jonge Duuv enns et Vleje li´ere. Mech es sojet ni passeerd. Wodraan dat waal lick? Keäls, di weäde tranzeneerd! Drop han ech dr Peck! Övver Vrauwes, wi sonn Schicks, di di Keäls donnd öve, Nee, dodrövver sach ech nix. Dat könnt err mech jlove 64


De Höng send di Domme Wat hand Höng net all te lihe. Wenn et ränd on stüff on schneet, Mäut merr aan dr Heäd met Vrihe Lije on noh bute neet. Maar ens heesch et: „Hongk, maak Hopp! Komm noh bute, stonn all op!“ Met de Ling wüdd dann jewonke. Selvs hand-se ´ne Mankel aan. Jüss noch ´ne Schabau jedronke, Dat dat Weär nix aanhan kann. E jruet Scherm häld merr parat. Selver weäde-se neet naat. Maar di Höng jäät merr noh bute Oane angischjet am Liiv. Hand kej Scherm on och ken Plute. Weäde klätschnaat, kalt on stiiv. Hengenoh heesch et noch treck, Et hauw erch völl Vück jemäck! Waal hüed merr de Lüüt jruet kalle, Wenn-se sette wärm am Vüer, Dat Weär ding önne neet jevalle. Höng jäät merr net vörr de Düer. Maar wenn et sech dropaan deet komme, Send de Höng dann doch di Domme.

65


Klöchtije Lüüt Nee, wat hand di Lüüt doch döcks Ping met sech on angere. Et jöffers, di hand nix angisch te donn, wi te lure, wat angere donnd on loete. Jo, och wat di övver et Fell, wat di Huut nenne, aantrecke. Bej oss Höng es dat alles völl leeter. Di Rüde ruke angisch wi di Wiffkes on werr ruke och net jedde Daach ejaal. Besongisch di Wiffkes ruke twai Ki´er em Joar e paar Weäke lang völl interressanter, wi söss. Bej di Mannskeäls jöff et sonn, di emmer noh Tabak on Wi´etschaff ruke off noh Büromiif off noh vresche Loot. Di noh vresche Loot ruke send meesch och maar janz äffe aanjetrocke. Di make net völl Stuß. Di noh Büro ruke, di mödde Stuß make, wail di doch emmer jet heermake solle, wat-se döcks janet sen könne. Di noh Wi´etschaff stenke, dat send ers e sonn on e sonn. Di send noch lang net all ejaal, hand ävver meesch e jood Jemööt. Angisch sütt dat uut bej Vrollüüt. Do hält merr sech et bääs aan denne, di noh vresche Loot ruke. Ävver do send ers döcks och bej, di maar stickum em Raam lije on bloos lure, wat di angere donnd. Di angere, dat send ers och all ens sonn, di sech och en de Weäk jood jet aandonn mödde, wail di, och do wo-se am werke send, jet darstelle wolle. Bej de Mensche es eäves döcks völl Theater dobej, wenn di jet verdeene wolle. Schlemm wüdd dat döcks, wenn di Vrollüüt sech met Parfüm beschmite donnd. Dat stenk meesch janz doll. Di Wiver kann ech janet lihe. Di hand döcks janz huere Steckskes henge aan de Schoon on jond dröm och eso klöchtich. On i´ech dä Kall dä di donnd! Wenn sonn Madämches met enne Honk spazeere jonnd, bruck-se do janet hintelope. Di ärme Deeres dörve met anger Höng net veki´ere.

66


Döckes hand-se och noch en Schliip ömjebonge. On wenn denne sin Ling och noch eso schönn uutsüüt on vam beäste Leär jemäck wued, di Höng könne eenem leed donn. Di könne ni ens bute erömlope, so wi ech on Cindy. Di Vrollüüt selver send ävver döckes et janze Joar eso löpisch wi en Ti´ef. Di send e paar Ki´er em Joar met anger Keäls op jöck. Do send-ers och bej, di söke sech di Keäls noh de Verv vam Auto uut. Di soll dann bej de Klamotte passe. Vleets jeet et och maar dodröm, wä et jrotste Auto off de deckste Breevtäsch vörrwise kann. Sonn Vrauwes make sech ävver och erch völl Möh. Di mödde emmer son-ne Stuss dohermake. Et send-ers och dobej, di hand dat janet nüedech. Di wolle sech maar bloos optakele, domet di denne angere jet bevüür hand. Di hand dann döcks jedde Weäk enne angere Keäl am Start. Dat dat ävver jet besongischtes wüer, dä Vent wo di ens draan hange blive, dat es noch lang net jesaid. Et send ers och dobej, di send van te Heem uut, ech meen vann Natur uut, jet schlait bedennd wuede. Wenn di net te kott komme wolle, dann mödde di waal jet draan donn. Di halde sech dann meesch och jet teröck on hauwe net eso op dr Putz. Jo, on dann send eäves di do, di sech dat alles beluere on bekalle. Vörr anger Vrauwes, di di bekalle donnd, do send di janet do. Di send och maar dann jevi´erlech, wenn ers een dohenger kütt, wat övver di so jekalld wued. Dann es all ens Jubel em Döppe. Dann vleje och all ens Stompe. Dat jövv et bej oss Höng net. Wat enne Daggel te knuere off te belle hat, dat kann jeddereene hüere. Werr drare och all dat Fell spazeere, wat werr van kleen op met hand kreäje. Ech veng, dat mi Fell besongisch staats uutjevalle es. Och wenn-se döckes Fuss vörr mech sare. Daggele send van Heem uut schönn.

67


Ueselsweär Ueselsweär hand werr wi´er bute. Li´evs blivv Mann on Vrauw te Heem. Üerich send selvs kleene Pute. Lang Jeseet hat jeddereen. On met jedde Stapp on Trett, brengk merr Dreck van bute met. Nee, wat es dat enne Uesel. Bute Schwaam on Reän on Matsch. En de Wi´etschaff löpp dr Fusel. Öm et Weär dri´end sech dr Tratsch. On dr Huddelskeäl em Lade Deet ömm´sööß op Konde wade. Deres mödde sech verstecke. En Bend on Böösch do wüdd jeknalld. Jäjer donnd de Reh verschrecke, wenn-se loope duur dr Wald. On so menn´je ärme Hööch Es et morjes vröh all mööch. Do em Bongert sette Vüejel Klätschenaat em Boom eröm. Dr Kopp stecke-se ongerm Vlüejel. Dr Voss söck Müüs on hat lang Jööm. Wat hölp do Jööm op Müüs on Denge. Et send maar Perringe te venge.

68


Twai sech ongerm Scherm verstecke. Es et noch so naat on jriis, Önne kann dat Weär net schrecke. Wärm wüdd denne noch bej Iis. Di em Häzz voll Leev on Vrihe Deet et schlaitste Weär net wihe. On et jövv och jonge Pute, Di et schlemmste Weär net jück. Di bej Reän on Wenk noh bute Loope, spi´ele voller Jlöck. Morje vleets di Sonn wi´er laach. Och dr Hervs hat schönne Daach.

69


Dä Keäl hat v´leets Nerve Hatt dech dat v´leets jester jeränd. Nee, wat woar dech dat e Weär. All di janze Nait dä Storm esue öm et Huus jebloose, dat jedder vruhe sen kooß, dä do net eruut mooß. Ech hodd jo jejlauwd, dat werr hüüt dann net noh dr Jaad trecke wüedte, maar jebloose. Och wenn et bute jet nohjeloete hodd, et rännde noch emmer, wi uut Emmere. Treck nohdat dä Jriis sinne Kaffe uut hodd laid dä de Zeitung op Sih on said: „Komm, Knubbel, maak Hopp! Et jeet noh dr Jaad.“ Hä troek sech Mankel on Hoot aan, kreäch sech dr Paraplü on de Ling. Ech hodd kenne Mankel on och kej Scherm. Ech koam aan de Ling. Waal han ech ens jüss min Täng jewi´ese on jeknuerd, ävver jeholpe hat dat nix. Ech mooß met. Nee, wat es doch e Onrait en de Welt. Aach Joare lang han ech mech nu bemödd, minne Baas te ertrecke. Wenn et sech dann dropaan kütt, donn ech dann doch wat dä well. Ech kann demm doch net alleen noh dr Jaad trecke loete. Wä soll dann op demm oppasse. Nee, dat es mech völl te jevi´erlech. Dä Reän hodd jo waal jet nohjeloete, ävver et rikde öm net maar nate Fööt te krije. Dä jing duur. On trotzdem kooß minne Baas et net loete, bej derr Klööskes Mari op de Eck stonn te blive on met derr en janze Tiit te kalle. Di hat et ävver och drop aanjelaidt. Ejal, wann werr loss trecke. En vi´edel Stond i´erder ovv en janze Stond later, di treffe werr emmer op dr Weäch. On do kann dä Jriis net maar met Darestiit sare draan langes jonn. Di hat emmer jet te vertälle. Jood, di hat och emmer jet vörr mech en de Tääsch, on wenn et maar e Stöckske Knoek es. Wüer jo schaad, wenn minne Baas met derr ens Striit kreäch.

70


Kej Wonger, dat werr Klätschenaat woare, wi werr en de Laub aankoame. Dat heesch, dä Jriis hodd alleen maar nate Schoon on e naat Scherm. Ech woar duur. Jood, wi dä Jriis sech von dä Scherm on dä Mankel vrej jemäck hodd, do joev dä sech draan mech met e drüch Pläckske afftedrüje. Et bruck ävver kenner te meene, dat dä dobej aan min Jesonkheet jedaid hat. Dä mind jo, dat Höng dat affkönne mödde. Nee, di Eärbeed mi´eke sech maar alleen dodröm, dat sin Laub net te naat wued on ech net alles versouwe wüed. Ech hodd mech dat jo so jedaid, dat minne Baas bloos dä Weäch jemäck häuw, dat ech mech kloar make kööß on hä ens jüßkes dr Jaad inspezeere wüed. Jetz joev dä sech doch draan dat kleene Öffke te stoeke. Dann troek-e sech de Zeitung uut dr Mankel on mi´ek et sech neäver dr Oeve jemaak. Dat ech noch emmer bes am Liiv naat woar, kreäch dä janet met. Dä hat veleets Nerve!

71


Reklame Jank ech noh dr Breevkaaß luere, Es dat Deng meesch rappelvoll. Donn dr Possmann dann beduere. Denk, wat send di Lüüt doch doll. Bej all dä Papiirkroam hej Es koom enne Breev dobej. Alles es maar bloos Reklame Vörr Denge, dat och janet düer. Bejnoh donn ech mech all schame. Wat denke di sech, wä ech wüer? Ech modd doch net alles han, Wenn ech dat doch net bruke kann. Öm mech met Papiir te öve Drop merr bongkte Sakes sütt, Modd ´ne janze Böösch draan jlöve. Dat dat jood es jlööv ech net. Aankicke, kapottjeri´ete, Wödd dat doch treck vottjeschmi´ete. Wat soll ech net alles jelde Wat ech all net bruke kann. Selvs wenn mech ens sojet fellde: Ech modd doch net alles han. Wenn merr dat och bellich krett, Ömmesööß jövv et dat net.

72


En dr Luurkaas hued ech rope: „Jaiz es jail“. Dat es waal so. Soll en Melkmaschiin ech kope, Wenn em Stall bej mech ken Koh? Ech schaff mech doch dä Pröll net aan, Wenn ech dä janet bruke kann! Mennje Lüüt, so hued ech kalle, Kope Denge oene Senn. Send op Reklame renjevalle. Wi´ete net mih uut noch en. Kopde enne janze Bärm On wuete dobej beddelärm. Jood, ech weet, jedder well leäve. Breevdräjer on mennich Kenk Hand ken Stöhl mih vörr te weäve. Lop hüüt bej Reän on Wenk Öm di Breevkääß vollteschmite. Hand v´leets söß nix vörr te bite. Di ervenge op di Schnelle. Di, di Nöjes vange aan. All, di jet verkope welle Bruke sonn Reklame dann. Di dat drucke on verdeele Leäve am Eng och dovon.

73


Wat soll all dat jare? Wat soll all dat Jare noh Jlöck on noh Jeld? Wat modd merr dann han vörr te leäve? Send Autos on Sakes dann alles wat täld? Loond et sech noh Pösskes te streäve? Wat donnd Lüüt net döckes alles vörr Jeld Öm mihe wi ang´re te krije? Do kick merr net öm, wenn ´ne angere fällt. Do tritt merr noch drop, wenn-se lije. Statt dat merr tom helpe sin Ärme ens bruck, Och ens vörr ´ne ang´re deet beäne, Net vottkick, wenn Vreäme jet Ärgs wüdd jefuck, Denk merr bloos draan sech selver te seäne. Wi schönn wüer et, wenn di Mensche steets all, Statt kreete sech mih´ helpe dinge! Wenn dat „Vadder osser “ net bloos leäje Kall. Help met, dann kann et wall jelinge!

74


Ken Tiit Ken Tiit, ken Tiit! Nu lott mech jonn! Ech modd noch wiit. Han völl te donn. Ech kann net stonnblive on jape. Ech modd mih´Jeld tesame rape. Ken Tiit, ken Tiit! Dat Leäve es Tagge on Striit Bes en de Kess. Has-se am Eng din Rees jemäck, Wüdd maar jekalld: „Wat woar dä jeck!“ Wat du och dees, Donn et maar hööch. Dann jeet din Rees Te Eng net vrööch. So kannz-e selvs di Werk beluere On nüemes bruck dech dann beduere.

75


Emmer op di Kleene Dat dat Ni´es Auto vare kann, dat weet ech. Ech ben och secher dat di dat net Schold woar. Son-ne Palaver weän e beske Bleäk! Wail dä Achim, demm Ni´es drsinne, nöje Schoon han mooß, kooß dä jo net met noh´m Theater on li´et sin Vrauw alleen losstrecke. Dat wüer jo alles kej Probleem. Dä Jriis on ech, werr woare jo bej de Pute on dat Ni´es es ald jenoch. On Auto vare kann di och. Si es och bes aan de Weckroder Stroat jekomme. Do woar dann di Ampel op ruet on Ni´es woar dröm do stonnjebli´eve. Alles wi et sech jehüürd. Vörr erre Ford stung enne decke, janz nöje BMW on henger derr noch enne Audi. Woröm dann dä Mercedesvarer, dä du noch koem, di drej net jesenn hat, kooß dä hengenoh net mihe vertälle. Et woar jo noch net düüster on di Ampel woar och all van widdem te sen. Hä hodd et waal jet dröck on es oene te bremse op dä Audi jejöck. Dä Mercedes hodd waal sin Brems net aanjetrocke, dä BMW ävver waal. Dat Ni´es selvs hat jo net erch völl metkreäje. Si hodd jo dä Reem öm. Di paar Büle on Schramme, di tälle do net. Dä Ford van err, dä kooß di waal verjeäte. Di Polizej hat dä Bleäkhoop noh en Tiit treck noh´m Schrottplatz vare loete. Dat Theater woar vörr Ni´es jelope. Et woar jo van de Weckroder Stroat bes noh´m Theater net mihe wiit, ävver dovörr woar et all te laat wuede, wi di Polizej alles jerejeld hodd. Ni´ es minnde och, dat erre Bedarf aan Theater jedeck wüer. Dovan häuw-se vörr lange Tiit jenoch jehadd. Di woar li´ever me´m Taxi heem komme. Teheem woar och Achim met nöje Schoon aanjekomme. Dä hat dann en richtije Schau affjetrocke. Wenn hä dobej jewääß wüer, dann wüer dat alles net passeerd. Dat wüer alles alleen dä Knubbel Schold. Wenn dä Knubbel net sin johe Schoon on Blablabla. Ech han mech doduur jemäck. 76


Wat beld son-ne Achim sech dann en? I´ech stellt-e sin Schoon net richtich vott. Di solle waal en de nächste Tiit ordentlich vottrüme, do ben ech secher. Dat hat-e waal jeli´erd. On dann modd hä doch net di Nöje so jelde, dat sin Vrauw alleen noh´m Theater vare modd. Hä hi´el sech dr janze Oevend am knuere. Knubbel henge on Knubbel vüere. Dobej kooß dat Ni´es wirklich net dovörr, dat dä Warel kapott woar, on ech woar doch janet dobejjewääs. Ech han waal jet jeknuurd, ävver wail ech net jruet jenoch ben, hat dä dat net metkreäje. V´leets jückde öm dat och net. Enne Daggel es nu ens ken Dogge, do kannze rööch de Täng wise. Dä fise Knubbel! Dä domme Hongk! Dat Spell jing en janze Tiit widder. Dobej woar ech doch janet metjevare. Ävver dat es emmer esue. Emmer op di Kleene!

77


Noch en drejvi´edel Stond Em Auto dröömde-se stell vörr sech hin. Noch jüßkes parke, et woar net mih wiit. On dann noh´m Theater, dat hauw-se em Sinn. Drejvi´edel Stond hodd-se waal noch Tiit. Se stung aan de Ampel on wadde op jröön. Di Theaterkaart woar all betald. Dat Stöck woar bekank on secher och schöön. So daid-se. Dann hat et jeknalld. Di Knöek dinge wihe on och dr Kopp. Dä Motor woar och stonn jebli´eve. Di Uur jing net mih´ on dä Wiser dodrop, dä zeichde op kott vörr Si´eve. Si woar net Schold, maar dä Warel woar Schrott. Dat Theater, dat woar jetz janz wiit. I´ech koam Polizej. Dat Auto mooß vott. On vott li´ep och janz vlöck de Tiit. Wi-se dann wi´er aan Theater kooß denke, Woar vörr sojet dä Kopp net mih´vrej. Di Kaart woll-se ´ne angere schenke, Maar dat Stöck, dat woar lang all vörrbej.

78


Wat send mennje Lüü doch Kniipich Wenn werr et Friidääs noh´m Vereinshuus trecke, wail minne Baas do kate well, dann vengk merr do emmer di selve Jeseeter, Off vörr, off henger de Theek, aan jede Dösch send emmer di selve Lüü op dr selve Plaats, wi di Weäk dovörr. Bloos dä Janse Ludd, dä jo emmer alles beäter weet on demm-se dröm och Angisch nenne, dä hält do nix van. Dä weässelt emmer. Minne Baas, dä hält sech demm vam Liiv. Dä well met demm net völl te donn han. Dä kann dat net han, dat dä Janse emmer dat Hoar am söke es, wat v´leets en di Zupp net eren jehüürd, wo jraad drövver jekalld wüdd. Völl erjer stenk demm Jriis noch, dat dä Janse emmer am lure es, wo hä vörr lauw enne metdrenke kann. Dat dä ens eene uujeäve wüed, dat moss-e maar net meene. Op di Idee küem dä net. Ech jlööv jo waal, dat dä Jeld jenoch hat öm de janze Weäk en Beer schwemme te könne. Dä Janse Ludd kütt ävver met vönf Euro en janze Weäk uut on es doch emmer bejm drenke dr i´echte. Waal dat i´echte Jlaas, dat modd-te jo emmer selver bestelle. Wenn dann ävver Prost jesaid wued, dann lött dä sin Ore ronk jonn on es am luere, wo et bal eso wiit sen kööß, dat en Runde bestald wüdd. Janz hööchkes tröck hä dann dropaan on plazeerd sech en di Nöh van demm Keäl off di Vrauw, wo hä mind dat di bal dr Monk opmäck vörr te bestelle. Hä lött dann höch e paar Wöet falle off hooßd ens e beske, dat merr jo metkrett, dat hä och do es. Hä brengk et och veädech, sech te beschwere, wenn merr öm övversen hat. „Hass-e mech verjeäte“`off „on wo bliiv ech“? kritt merr dann te hüere on koom eener brengk et veädech, dann net vörr Billa off Hetty off wä do jraad bedend te sare: „Donn demm Ludd och ej!“

79


Bej minne Baas jeet dä ävver net mihe aan dr Döösch. Dä hat öm all ens Bescheed jestuete. All di en de Wi´etschaff soete, on dat send ers Friidääs emmer enne janze Brassel, di hand jejrüeseld off och laut jelaach, wi dä Jriis op di Vrooch: „on wo bliiv ech,“ said: „mech wiit vam Liiv!“ Dat hued sech noch net ens koat aan, ävver dä Janse hat jemäck, date vottkoem. Dä hat sech aan de Theek jestald on aan dä Oevend si Beer selver betald. Jester woar bej demm Kleen, dat es dä Bendisch Äu met sinne Meter on sexisch, Jadefääß. Dä Äu hodd Jebuetsdaach on drömm koeme am Oevend di janze Männkes on Wiffkes uut de Nohberschaff langes öm te jrateleere. Dä eene off angere braid och jet met. Meesch en Fläsch Fusel off sööt Denge. Van dä Schabau halt ech jo nix, ävver di Praline send lecker. Et fallen ers all ens enkele op de Eäd on dann ben ech vlöck dobej. Merr kann dat johe Denge doch net schangisch weäde loete. Wi dä Bonnefitsch koem kreäch dä et i´ech enne Konjack on dann en Fläsch Beer van demm Kleen sin Vrauw en de Hangk jedööd. Dä Bonnefitsch hodd koom Pross jesaid, wi dä Äu all minnde, dat jraad een Wuesch et nüedech häuw jejeäte te weäde. Di wüed söss schwatt. Met demm Wüeschke hodd-te ävver kenne johe Verdraach, denn di flutschde öm van de Schi´er, broek en twai Deele on veel op de Eäd. Ech kooß mech jauw noch dat klendere Stöck packe, do hodd sech dä Janse och all jeböck on schnappde dat jröttere Stöck mech vöör min Nas vott. Et li´evs hödd ech demm en de Fengere jebi´ete. Dä fise Keäl hodd sinne Jaad doch en en janz angere Hött. Wat hodd dä hej verloere? Dat dä och övverall sen mooß, wo et jet ömmesööß jövv. Dat Wüeschke hodd jet Dreck affkreäje on all reepe-se: Lott dat doch demm Hongk!“ on dä Kleen said noch: „Waad! Du kress en anger!“ ävver dä Angisch, wi se emmer vörr demm Janse sare, hued

80


janet tow. Hä putzde met sin Vengere e beske aan dat Wüeschke röm on bi´et do dren. Dat Jeseet hödde di mar fotojrafeere solle. Di Wuesch koem treck vam Jrill on woar waal dat heetere Eng. Dä Angisch schni´et Fratze on höppde von ej Been op dat angere. Dat kütt dovan, wenn merr selv so knipisch es on enne kleene Daggel nix jönne kann. Merr modd net Knubbel heesche öm sech dat te merke. Wi dä Janse am angere Fridaach et oeves laat em düüstere uut demm Vereinshuus koem, ben ech dem towfällich onger de Fööt jelope. Dä Janse es fiis op sin Mull jevalle on hat janz kohe Wöet henger mech heer jerope. Et send ers e paar uut de Wi´etschaff eruut jelope on hand jeki´eke, wat do loss woar, ävver beduurd hat demm Ludd kenner. Ech han mech jauw doduur jemäck. Ech mooß doch kicke, dat ech noh minne Baas koem.

81


Kniipich Alles, alles joev dä Mann, Johe Wöet, voll uut de Bross. Alles kooßde van öm han, Solang, wi et öm nix koss. Wells-de enne johe Roat, Jövv dä dech och janz jewess. Vörr e Beer wüdd hä all koat, Maar sach net, dat hä kniipich es. „Jeld modd merr tesamehalde,“ Hüed dä Mönch, dä kötte deet. „Dat jeet net met Hängkes valde.“ Maar kniipich, mind-hä, wüer-e net. Kniipich, mind-e, wüere Meest´re. Werke mööß merr döcks vörr lau. Maar dä Luen, dä wüer van jest´re, On Teheem wadde sin Vrau. Nee, hä kööß kej Beer uutjeäve. Drenke kann-e waal vörr drej. Lött vörr lau jeär ang´re leäve, Maar uutjeäve deet-e kej. Wä so op dr Penning luurd, Es bekank. So´n Zoet es typich. Hä wüdd van ang´re noch beduurd. Dä ärme Hööch es fiis on kniipich.

82


Hongsping Wenn en Vrauw ens Tankping hat Off jet aan de Uere, Off jevalle es o´m Padd, Deet merr di beduere. Hat e Kenk e beske Hooß, Bruck dat maar te wenke. Krett et Weggel op de Broß Droppe vörr te drenke. Hat dr Mann ´ne decke Kopp, Wail-e woar ens supe, Said di Vrauw ens jet dodrop, Deed-te sech verkrupe. Hat dä Daggel jruete Ping Aan Täng off Püet off Uere, Wenn dat och noch so wihe ding, Dorv-e net ens knuere. Mensche krije dat net met, Wenn e Deer modd lihe. Meene, Deeres lihe net. Denne ding nix wihe.

83


Johannes Et wüdd ers kenne jevroochd, wi hä heesche well. Kenne Mensch on och kenne Hongk. Ech ben jetz aach Joar alt, on dat es noh Menschejoare jetald all ball e janz Leäve. Noch ni ben ech jevrooch wuede, off ech met minne Naam tevrihe ben. Arco vom Hahnerhof steet en min Papiere. Schwatt op witt, ävver minne Baas sääd maar bloos Knubbel vörr mech. Do kann ech nix draan donn on ech hüer jo och dodrop, wenn ech jerope weäd on jraad nix angischtes vörr han. Be Mensche schind dat jet angisch te lope. Wi dä Hansi vetteen Joar ald wued, hat dä se allemoele em Vüüruut wi´ete loete, dat-e vörr sinne Jebuetsdaach sech jet wönsche ding. Hä woll so jeär rihe li´ere on vam selve Daach aan, wo hä vetteen wüed, do mäud hä net mihe Hansi jerope weäde sondern sue, wi hä richtich heesche ding. Johannes wüer doch enne schönne Naam on dobej sollden et blive. Dat met demm Johannes woar vlöck affjemäck on dä Jriis hat och äs dr i´echte treck domet aanjevange. Dat koss jo och nix. Rihe li´ere es ävver waal düer on dat li´ep duur hatte Bänk. Am anger Daach koem Hansi, dä jetz von sinne Opa Johannes jerope wued, noem Jaad on drucksde do jet eröm bes dä Jriis dat satt woar. „Na, wi heesch dat Mäddche“? Vroochde hä on Johannes said treck, „Märi.“ Net Maria, wi di secher jedöpp woar, nee, Märi. Dat hodd Johannes jo janet sare wolle. Minne Baas hodd och janet domet jetald, dat-e dodrop so vlöck en Antwoet krije wüed. Johannes kreäch och enne knallruhe Kopp. Opa Jriis hat noch net ens jejrüeseld, wi hä sinne Affleäjer aanki´ek. Dä Jriis hat sech en de Laub op sinne Stool jesatt on demm Johannes bli´ev nix angisch üever, hä mooß sech waal dobej sette.

84


Minne Baas kooß sech jood draan erinnere, wi dat en sin Fleäjelsjoare woar. Hä woar och sowiit bej de Lüüt dovörr bekank, dat-e di Vente hüüt noch jood verstonn kooß. Hä li´et demm Johannes vertälle. Dat hodd dä Jriis vlöck bejri´epe, dat et sech öm e Mäddche dri´ene wüed, di och rihe ding. Woröm sollde dä Boosch, dä noch ni jet met Peäds te donn hauw dann op ens Jööm op rihe han. Jood, rihe koss Jeld on bej enne Boosch van vetteen Joar send di Jrosches net esue riif, on Papa on Mama kann-e doch net domet komme, dat do e Mäddche es, wat-e jood lihe kann on di e Peäd hat. Do kooß-e lang wade, bes di öm dobej helpe dinge. Johannes modd waal alle Felle han vottschwemme sen. Et hat lang jeduurd, i´erder dat dä Opa Jriis sech hüere li´et. Dä Opa wollde een Hälv betale on met sin Dauter on dr Schwejersuen kalle, dat di di anger Hälv övverneäme. Dovörr sollde Johannes jedde Weäk twai Stond em Jaad helpe. Dat alles hat mech schwoar te denke opjejoeve. Do kann merr doch ens senn, wi onrait et op de Welt towjeet. Et soach doch so uut, dat di Keäls tesamehalde, wenn et sech öm e Vrommich jeet. Ech kooß jo net wi´ete, dat dat vetteen Daach later all wi´er janz angisch uutsoach. Do woar e anger Wiif em Spell on di jing sejele. Net maar, dat ech pareere soll, ejaal met wat vörr Names ech bedaid weäd. Ech dorv jo noch net ens en Ti´ef nohlope. Wenn do e Hongsmäddche langs dr Padd löpp, wat och maar en e paar Weäke löpisch weäde kööß, dann röpp demm sinne Heär all, dat minne Baas mech aan de Ling neäme soll. Dä es dann och eso jeck on deet dat. Selver kicke di Keäls henger jedde Rock hengenoh. Ossereene jönne di noch net ens et schnuppere. Bah, wat send di Mensche doch fiis.

85


Muurejubbel Dä Drickes wued fovvzesch on hat di janze Hött, wo hä met Leni dat Erv bewerk, röm on töm enjelaane Dat do och noch enne Hoop angere ens erenluere wüete öm och ens te kicke, wat do aan Eätes- on Drenkesdenge parat stüng, domet hodde net bloos Leni on Drickes met jereäknet. Do tald jeddereene met. Et tald och jeddereene op Muurejubbel on Panhas off Blootwuesch. Dat woar vörr se all affjemäck, dat Muurejubbel op dr Döösch koam. Jeddereene hat jet Angischtes jeär vörr te eäte. Em Jadebow dond de meescht jrille, wenn et jet te fi´ere jöff. On net maar dann: bej mennje wüdd dr Jrill jedde Weäk aanjeschmi´ete, on dat em Suemer och döckes e paarmool. Et send och net emmer bloos Wüeschkes off Kotlett, wat di do verwerke on verkimmele. Dat rück vleets lecker, ävver maar janz selde denk er ens enne aan enne kleene Daggel. Do kann ech noch sovöll Jööm han, ech modd met demm, wat mech en de Naas kütt tevrihe sen. Min Mull blivv ball emmer reen. So send de Mensche. Dis Ki´er hodde-se sech all op Muurejubbel jevräud on op Panhas. Wenn angere jrille, do koeke Leni on Drickes Muurejubbel. Dä Drickes kennt em Merreter enne Buur, dä waal jedde Mond e paar Ferkes verwerke deet. Di hand et secher och met Schenk on Speck, wi merr jood senn kann, ävver mihe noch met Panhas on Blootwuesch. Nee, wat make di sech en Eärbeed. Müerkes on Eäpel hand-se jo jenoch em Jaad. Di kosse denne jo nix. Di angere kope emmer Bröddches off Brued met Öllek, wenn di Jääs hant. Wail bej Drickes on Leni so döckes Panhas on Blootwuesch op dr Jadedöösch koem, woar et waal kej Wonger, dat jeddereene dä jratuleere koem lang Täng hodd on sech op dat Eäte vräuje ding. Hüüt woar et ävver Eäpelschlaat met jejrillde Kotlett. Et hat önne 86


waal all jood jedonn, maar dä Angisch kooß sech net teröckhalde on mooß vertälle, wi erch hä sech op Panhas off Blootwuesch jevräud hodd. Dat roek eso lecker van dä Jrill dat ech erje Jööm hodd. Mech li´ep et Water en de Mull tesame, wi ech do aan de Fööt van Minne Baas onger dr Döösch soot. Noch net ens enne Knoek kreäch ech aff. Di sollde net jood sen vörr kleene Höng, hodde-se vertald. Wat di all kalle! Wat wi´ete di dann, wat vörr enne Daggel jood es off net? Et es maar jood, dat di sech net mihe so erch konzentreere, wenn di e paar Fläsche Beer on dä eene off angere Schabau uuthand. Wi dä Pi´etisch Kromm sech dat twaide Kotlett met sin Vengere krije woll, woar dat waal noch eso heet, dat-e dat vörr Schreck hat falle loete. Do woar ech vlöck dobej. I´erder dat dä sech jeböck hodd, woar ech met demm Stöck Fleesch all ongerwääs. Henger demm Bonnefitsch sin Laub han ech mech versteck on janz, janz hööch dat Kotlett verkimmeld. So han ech janz alleen demm Drickes sinne fovvzechste Jebuetsdaach jevi´erd. Wi di mech noh en lange Tiit jerope hand, do han ech di i´ech noch jet wade loete, bes dä Pi´etisch Kromm affjetrocke woar. Dä häuw mech waal nix donn dörve, ävver demm sin fise Wöet woll ech mech och net aanhüere. Werr Daggel send am Eng doch erch sensibel.

87


88


Se send net all jliik Ech han et jo all emmer jewooß, dat di Mensche net emmer alles esue meene, wi se kalle. Wat hand di net all jruet je-schwaad, wi dä Panneleäjer vam Daak jerötsch es. Wivöll woaren ers di do methelpe wollde, dä Jaad en Order te halde? Dat woar Christi Hemmelfaart. Jetz hand wer Fronleichnam, on wat es uut di Schwaderej jewuede? Minne Baas hat dat letzde Stöckske ömjejrave. Dä Achmed koem drej Ki´er de Weäk on ding et kruhe. Paul Palinski hat jesi´end on jepott, wat noch nüedech woar on dä Bonnefitsch hat de Eerdbeere en Order jehalde. On dä Pi´etisch Kromm on dä Angisch, di doch et lauts jeschreed hodde, dat merr helpe mööß? Dä Kromm hat sech all Weäkelang net mihe en di Hött, wo dä Lennartz Äu sinne Jaad hat, blecke loete. Wenn et sech dröm jing, enne Schlach mihe te donn, dann hodd-te ni Tiit. Dä Angisch kooß net wegblive. Dä hodd sinne Jaad treck neäver demm Äu. Wenn hä ävver ens em Jaad woar on enne angere mi´ek bejm Äu jet kloar, dann hodd-te et selver emmer dröck, wi hä said. Waal koem hä all ens döckeser aan de Hegg. Dann hodd hä och emmer e paar johe Wöet parat. Do woar dä net knipisch met. Däss hodd-te jenoch. Meeschtens wooß hä och, wi merr di Saak angischtes beäter aanpacke kööß. Ävver jewerk hat-te do en dä Jaad kenne Schlach. Sonn Type han ech jeär. Demm Kromm han ech dis Daach jeri´epe. Ech hodd mech doduer jemäck, wi dä Jriis met demm Paul Palinski so hat bej en Fläsch Beer am övverleäje woar, wat-se am angere Daach donn wollde on koem , wi ech enne K´ninkespadd noh li´ep, och duur demm Pi´etisch Kromm sinne Jaad.

89


Do woar jraad e Stöckske Lank, wo dä sin i´echte Eäpel uut-jemäck hodd fresch enjesi´end. So schönne lockere Eäd, schönn van de Sonn aanjewärmd, es doch vörr enne Daggel jet wo merr net van affblive kann. Ech stald mech vüer, wi leet et doch di Kanin häuwe, do erentekomme on wi dat wüer, wenn ech di do eruutjare mööß. Dat kööß merr doch treck och ens uutprobeere. E beske übe es doch waal emmer jood. Merr kann jo ni wi´ete. Ech han mech treck draanjejoeve on han en anständije Kull uutjebuddeld. I´erlech, ech jlööv net, dat do Kaninkes en Chance jehadd häuwe. Wi minne Baas mech jerope hat, ben ech och treck dohinjeflitz. Dä hat sech bestemp nix dobejjedaid, wi ech so dreckich aankoem. Dä hat sech och nix dobejjedaid, wi dä Kromm hüüt aanjekomme es. I´ech wi dä Kromm aanving op mech met janz, janz fise Wöet te schänge, koem demm Jriis waal en Ahnung huer, woröm ech jestere so dreckich woar. Dat modd ech öm ävver huer aanreäkene:hä hat nix op mech komme loete. Wat kööß hä ovv ech dovörr, wenn dä Kromm sin Hegg net op Scheck halde wüed, dat do di Kanin sech so vrej erömspi´ele kööße. Dat Eng vam Leed woar, dat dä Jriis demm Kromm uut dr Jaad jeschmi´ete hat. Dat schadd demm nix, ävver et hölp och net. Son Lüüt, wi dä Pi´etisch Kromm, di komme wi´er, wenn-se meene, dat-se jet affstuve könne. Dä kütt wi´er. Jester es dä Bonnefitsch bej demm Lennartz Äu jewääß on hat demm enne Korv Erdbeere jebraid. Vörr e paar Daach woar-e all do jewääß met Erdbeere. Bej demm Lennartz wüdd nix schangisch. Dä Jaad halde di angere en Order. Dat han ech mech ävver henger de Uere jeschri´eve: Dä Angisch, dä Vullek, dä kütt och noch draan. Et kann waal noch en Weäk duure, ävver op enne Daggel kann merr sech verloete.

90


Enne selde Kossjänger En di Stroat, wo minne Baas on sin Vamellich te Heem send, on wo och ech schloope donn on op denne oppass, dat aan denne jo nix draan kütt, do send en de laatste Joare esovöll Hüser jebowd wuede, dat merr van e janz nöj Vi´edel kalle kann. Do send dann och so völl Lüüt nöj enjetrocke, dat merr net alle Lüüt ongerscheje kann. Vlöck li´erd merr waal di kenne, di och enne Hongk hant. Di jonnd jo och all ens övver dä Fahrradweäch, dä noh de Langkter jeet. Do mödde werr jo och emmer jonn, wenn werr noh´m Jaad hinwolle. Van denne weet ech och van se all, wi-se ruke donnd on wo-se hinjehüere. Och kalld minne Baas all ens met denne e paar Wöet mihe, wi de Darestiit te sare. Angere kann merr alleen ongerscheje, wail di sonn Marotte hand. Son-ne es och dä Heär Oversteg. Dä es emmer vam Bääste jekleed on kalld kej Platt. Dä spreck bloos Hochdütsch. Wenn dä erjes hinmodd, väärt dä selvs kotte Stöckskes me´m Auto. Selvs vörr noh dr Bäcker hold dä sinne Warel uut de Jaraasch. Dobej send dat ken twaihongerd Meter te lope. Dis Daach koem-e dann doch ens övver dr Fahrradweäch jetrocke on bli´ev sojar bej minne Baas stonn. Wo hä Kornelius Jacobs venge kööß, wollde hä wi´ete. Dä fine Pinkel bli´ev sojar länger stonn on joev sech met minne Baas am kalle. On wail et secher noch en halve Stond duure wüed, bes dä Konni sech blecke li´et, noem hä och di Einladung aan on koem met en ossere Jaad on satt sech bej demm Jriis op di Terass. Joev dä i´ech en Well aan. Hä wüer och aktiv en enne Faasteloevesclub. „Karnevalsverein“ said-te dovörr. Och politisch wüer hä aktiv on häuw emmer wennich Tiit. Waal wüer-e jetz oene Eärbeed. Technische Zeichner bruckden-se hüüt net mihe so völl. On wail doch

91


och alles eso düür jewuede wüer, on dat Huus on övverhaup alles doch eso völl kosse ding, „Sie wissen schon, wie das ist.“ Jetz wüere alleen maar dröm en dr Jadebow jekomme, wail-ers eene van sin Kumpels „eventuell“ em Vereinshuus jet fi´ere woll. Wenn-e doch knapp met Jeld wüer, woll minne Baas roane, dann soll-e doch i´ech ens dä decke Warel affschaffe. Dä kossde öm doch secher en Stang. Dä Oversteg hat jeki´eke, wi wann jet vam Weltongerjonn vertald wüer wuede. Wi minne Baas dann said, dat-e doch e beske Jeld wennjer uutleäje kööß, wenn hä dä Rasen henger si Huus ömmmake wüed. Do li´et sech prima Jemöös aanbowe on de i´echte Eäpel wüere jo och emmer erch düer. Wenn-e dann statt sin Denne-bööm on di Eibe och noch Wimölter on Koeschäppel on veleets noch enne Fli´erestruuk dohin sette wüed, dann brukde hä mennje Jrosche wennjer vörr Obbs uutteleäje on sin Vrauw kööß waal och noch Marmelaad dovan make. Et wüer och secher en johe Idee, wenn e sech Kanin trecke ding. Jo, on so schönn, wi si Jrondstöck aan de Jrenz vam Jadebow on nett tösche Baanedamm on dä schönn met Strüük on Bööm ömstange Fahrradweäch lüech, kööße sech secher met Beje enne schönne Penning neäverbej verdeene. Hä soll maar met en Schöpp aanvange te werke. So düer wüer enne johe Spate janet. Dä Oversteg ki´ek demm Jriis aan, dann sin Häng on said: „Mit einer Schaufel arbeiten, nein, also nein, dass geht wirklich nicht!“ On dann zeichde hä sin Häng on said: „Das sind Künstlerhände!“ Domet stung hä och op on woll sech doduur make. Hä minnde, dat Jacobs Konni jo waal jetz do wüer. Do stund dä bej oss met sin Sonndääsklamotte em Jaad on soach uut, wi wann-e uut en Illustreerde eruutjespronge wüer. So kooß ech dä Keäl doch net jonn loete. Ech han jewadd bes dä vüere aan demm Pötzke woar. Do hodd ech jedonn, wi wann ech do am Weächrank jepinkelt häuw, wat ech do jo janet dorv. On wi dä Oversteg do langes jonn woll, do han ech mech 92


erömjedri´end on mech janz vlöck met de Hengerpüet am kratze jejoeve. Do vloere di Stompe on dä fiine Heär kreäch dä janze Dreck op sinne Anzoch. Dä hat veleets jemuld. Hä soach janet mihe so vüernehm uut. Minne Baas hat jedonn, wi wann-e koat op mech wüer on hat sech drejmoal bej demm Oversteg entschuldigt. Wi dä Jaaß ävver wiit jenoch vott woar, do hat dä Jriis jejrüeselt on hat mech övver et Fell jestri´eke. Te Heem han ech van minne Baas noch enne Stomp Wuesch kreäje, on dä Jriis hat dobej noch emmer jejrüeseld. Wi schönn, wenn sech Heär on Hongk so ennich send.

93


Emmer jet angisch Enne Daggel modd et waal klöchtich vörr komme, wenn Mensche op e Peäd rihe wolle. Ech häuw do jewess ken Loss drop. Ech han doch veer Püet on kann lope. Dä Hansi, dä jetz Johannes heesche well, dä kann och lope on well doch o´m Peäd rihe. Bloos wail e Mäddche e Peäd hat well dä Johannes rihe könne! Dat ävver woar jestere. Hüüt wüdd net mih jerihe. Hüüt mäud-te en Limburg aan de Maas campeere. Beäter jesaid: hä mäud Cämping make! Wat emmer dat sen soll, sin Eldere donnd dat net met. Alleen wüer dat noch nix vörr öm. On Papa on Mama fahre li´ever em Urlaub en de Berje. Dat soll-e sech maar uut dr Kopp schlare. Johannes versöck dat te donn, wat-e emmer deet, wenn-e sinne Well te Heem net duursette kann. Hä versöck si Jlöck bej sinne Oppa. Also röck Johannes bejm werke domet eruut, dat-e dat Jeld vörr et Rihe janet mihe bruck. Hä wööß jetz jet Beäteres. Sejele op de Maas wüer secher noch schönnder. Dat wüed öm och nix kosse. Do wüedte metjenoeme on kreäch dat janz ömmesööß bejjebraid. „Aha“, said minne Baas, „dröm bess-e vörrije Sonndaach so motzich jewääs!“ „Och, di Märy, di kann mech jestoele blive,“ ding Johannes janz jruet on Opa wooß, dat dä Jong et li´evs jejri´ene häuw. Dä Jriis satt sech op sin Bank on wiis met de Hangk op dä Stool neäver sech on Johannes ding wi´er dat, wat son jong Booschte selde donnd: hä kallde sech bej sinne Opa uut. Sinne Steär, dat Märy, woar met sinne bääste Vrönk noh´m Kino jelope. Dobej hodde-se sech doch bej dr Peädsstall avvjekalld. So jet Schäbbijes! Di hodd öm maar äffe so stonn loete.

94


Jood, off beäter jesaid schlait! Johannes verstung i´ech sech on de Welt on besongisch di Vrauwes net mihe. Ävver jeddes Deng hodd twai Sihe. Do woar doch di Lenders Christel, di Dauter von demm Lendisch Schlips, dä em Jadebow dr twaide Vorsitzende mankeerde on dä och et samsdääs, sonndääs on aan alle Fi´erdaach ni ens Tiit hodd. Demm Schlips sin Dauter, et schönnste Mäddche van se all en de Schöll, di hodd op öm e Ooch jeschmi´ete on woll jetz met öm emmer de Schölleärbeed tesame make. Wat send di Mensche doch jeck! Wenn mech en Ti´ef noh kütt, dann jet e Weär aff, wenn do e anger Männke mech dotösche kütt. Wenn dat Wiffke ävver dat Spell net metdeet, dann jück mech dat maar solang, bes dat mech en anger Spur en de Naas kütt. Son Ti´ef han ech vlöck verjeäte. Jetz, wo Johannes all eso völl von sech jejoeve hauw, ding-e bejnoh so, wi wann-e all wä weet wi jruet wüer. Bloos wüer do noch e Probleem. Di Lendisch hand e Schep aan de Maas lije. Janet wiit. Treck bej Roermond. Do kann merr me´m Rad hinvare. Maar schlope donnd di Lendisch en e Mobilheim. Sowiit woar alles vlöck vertalld. Oppa Jriis hat net jelaach övver di Sorje van dä Jong, Hä hat och net völl jevroochd töscheduur. Jetz woar dä Jong am Eng met sinne Kall, wi et schinnde on en lang Tiit said kej Mensch jet. Johannes hodd all e paar Ki´ere scheev noh sinne Oppa erüever jeluurd, ävver dä ding, wi wann-e dat janet met kreäch. Wi hä nu noh si denke demm Labbes lang jenoch hat sprottele loete, vroorde hä doch, wi dat Spell dann nu widder jonn sollde. Do häuw dä Johannes doch jeär jehadd, dat dä Opa sech och en Holland enne Woonwarel anschaffe wüed. „Do kannz-e dann de janze Ferije blive on jedde Samsdaach on Sonndaach am Water lije. Dat es janet wiit. Jood wüer et waal, wenn do och vörr öm noch e Plätzke vrej wüer. „Bloos vörr te schloope.“

95


Dä Keäl hodd Nerve. Soll ech dann alleen te Heem blive? Off minnd dä, dat ech weän e Mäddche jedde Weäk met noh Holland vare sollde? Bloos dat-e met derr do de Schölleärbeed tesame make kööß? Jood, dat minne Baas do kenne Treck en hodd. Dä hodd jo nix dojeän, wenn Johannes me´m Rad noh de Maas vare wollde, ävver mihe wi aach Daach em Joar wollde hä do net affjemoold sen. Nee, hä mööß jo sinne Jaad en Order halde on wüer vörr di Varerej jo och all jet ald vörr. Ech jlööv ävver, dat-e dann, wenn di nächste Vröngdin van demm Johannes vleets woangisch enne Flijer hodd, allwi´er woangisch hintrecke sollde. Wi sollde hä dat och alles Omma bejbrenge. Di wüed dat waal janet metdonn. Vleets hat-te ävver och aan sinne kleene Daggel jedaid. Wat soll dä op e Schepp on emmer op dr Cämpingplaats. Do modd merr doch emmer aan de Ling blive. Jood dat minne Baas so klook es!

96


97


Johannes jeet wi´er pänge Johannes woar wi´er ens em Jaad, on dis Ki´er vroorde hä treck, off et vörr öm nix te make jüev. Jaad ömmake off schuffele off Hegge schnije. Hä wüer vörr nix fiis. Opa hodd dr Jaad all vörr dr Wenkter jereed. Do woar net mihe völl te donn. Opa es ävver net so. Dat wooß och Johannes on dröm satte sech hin on li´et sech Tiit. Opa wüed waal jet envalle, hodd-te waal jedaid. Opa ´veel och jet en. Dä Komposthoop kööß vörr dr Wenkter noch en ömjesatte weäde on di Wimölterstrüük, di mööße jo och noch jeschnije weäde. Ävver i´ech woll hä wi´ete, wovörr sinne Enkel dann nu dat Jeld han woll. Du wells doch waal ke Schepp jelde? Sovöll Jeld es met Jadeeärbeed net eruuttehoele. Och vörr enne Cämpingwarel rick dat net, minnde dä Baas. Do koem et eruut. Jetz em Wenkter woll di Vröngdin sech op dr Wenktersport vörrbereje. Do jing merr en en Hall tennisse off jet döckser schwemme on noh de Jymnastik en dr Schi-klubb. Natürlech laid se och Weät dodrop, dat-se enne Boosch dobej hodd. Dä kooß waal err Saakes pöngele on son-ne staatse Keäl woar och e Statussymbol. Dat heesch, solang kenne Beätere do woar. Nee, dat ding Johannes net met! Do woar-e sech doch te schaad vörr. Net met öm, hodd-te demm Mäddche vertalld, on hodd sech bejm F.C. wi´er aanjemeldt. Pänge wüer noch jet Re-elles. Do kööß enne Boosch noch wi-se, dat-e ´ne Keäl es. Bloos, Schoon dovörr on wat merr söss alles so jebruke kann, dat hodd-te net mihe. Si Sonndääsjeld, on noch mihe dobej, hodd-te met di Mäddches dropjeklopp.

98


Wat bli´ev do angisch üever? Hä mooß wi´er ens noh Oppa jonn on öm jood Weär beäne. Dat Schlemmste woar noch, dat di Kumpels vom Footballclubb dat net te Wi´ete krije dorvde, dat-e sin Jrosches met di Mäddches dropjeklopp hodd. Di hödden öm schönn uutjelaach. Jetz hodd Johannes kenne Penning mih´op Sack on mooß kicke, date jet tesame braid. Jood, wenn merr enne Oppa hat, met demm merr övver alles kalle kann. Och wenn merr di Cente t´reck bruck on net wade kann, bes merr di verdend hat. Jood jet em Vüeruut mooß all sen, söss holp dat alles nix. Am Eng wued Johannes sech met Opa ennich. Statt dat hä ävver sech t´reck aan et werke joev, jöckde Johannes noh´m Träning. Hä woar tevrihe on leet enne Opa teröck, dä sech net secher woar, dat-e alles rait bedaid hodd. On ech? Ech hodd dr janze Nohmeddaach dobejjeseäte on wooß net wovörr sojet jood es. Dat enne Jong pänge well on dovörr Schoon nüedech hat, dat senn ech en. Ävver woröm merr Jeld bruck, wenn merr e Wiffke nohlope deet, dat es vörr enne Daggel völl te huer!

99


Dat Kettche Wat es dat enne Palaver em Jadebow! Bloos wail do so e jolde Kettche met e Krüzz draan verschöttjejange es, hand-se sech bal en de Woll kreäje. Demm Drickes de sinn, dat Leni, di dräät all ens e jolde Kettche met e deck Krütz draan. Ech han et all ens döckser jesenn, wenn di mech et Fell jekrault hat. Dat Krütz bommelt dann emmer vörr min Nas hin on her on dat fexeert mech. Dat Kraule veng ech jo jood, ävver dat jebommels vörr min Oore, dat mäck mech ramm jeck. Dat Krütz dräät dat Leni net emmer. Meesch hat di dat bloos aan, wenn di am Oevend ens jüsskes langes kütt. Dis Daach hat di dat ävver aanjehadd, wi-se van de Stadt treck noh´m Jaad koem. Wail derr dat bejm Werke hengerde, hat di dat op dr Döösch jelaid, dä bej önne vörr de Laub steet. Wi Leni nu dat beske Kruhe jedonn hauw on dat Kettche wi´er aanleäje woll, do loech dat net mihe do. Net mihe do, wo-se dat hinjelaid hodd on och nirjes angisch. Dat Leen hat jejri´ene on Hölp on Brank jeschreed. Dat Kettche koem ävver doduer net teröck. Waal alles wat aan Lüüt em Jadebow woar, di woare all tesame jelope. Jesöck hand ers völl. Jevonge wued nix. Dann jing di Roanerej loss, wo dat Krööske affjebli´eve sen kööß. Jet Jeschehes braid-ers kenne eruut. En de Schoon wued jeki´eke, en de Tass di om Döösch stung on di Laub wued jekehrt, wi wann sech dat Deng en Stoov verwandelt häuw. Dä Pi´etisch Kromm, dä jo noch ni minne Vröngk woar, dä ki´ek mech op ens so klöchtich van de Sij aan, on dann joev dä fise Keäl van sech: „ Am Eng hat demm Jriis sinne Daggel dat jeklauwd on veleets verjrave. Dä hat doch all en döckser jet jestoele.“ Also, dat woar te völl! Ech han all ens jet jemops on ben och all ens vlöck dobej, wenn et jet leckisch jöff, ävver aan Iser, Jold on Selver 100


on son´ne Kroam, do verjriip ech mech net draan. Ech woar aan dä Daach och janet bej Drickes on Leni em Jaad jewääß. Net i´erder wi dat Leni aan te schreje ving. Ech han övverhaup kenne Jööm op so Denge, wi Kettches, Reng, Uhre ovv Jeld. Wi ech noch kleen woar, do veel demm Hansi, dä jo hüüt Johannes heesch, e Vönfmarkstöck op de Eäd. Dat hodd dä kreäje, wail-e met e Stöck Papier, wat-e en de Schöll hat kreäje, Zeuchnis off so sare-se waal dovörr, noh´m Opa komme woar. Ech han mech dat Deng treck jeschnapp. Dat hat janet je-schmaak on ech häuw mech bal noch de Täng draan jevreck. Dat Zeuch es jo so jet van hatt. Ech krij dat net kleen. Ech verstonn och janet, dat di Lüü do son´ne Buhai van make. Ech mäud son-ne Kroam net öm dr Hals hänge han on och söss net am Liiv. Dat hengerd doch maar. On jetz soll ech dat Kettche jeklauwd han! Dä Jriis hat sech dojeän verwaard, wail ech doch dr janze Daach bej öm em Jaad woar, ävver e beske blivv emmer hange, wenn sojet jesaid wüdd. Richtich jing dä Palaver ävver i´ech am anger Daach loss. Do koem eruut, dat dä Angisch, wi-se all demm Janse Ludd heesche, sech em eruutjonn uut dä Jaad van Drickes on Leni met Pi´etisch Kromm noch uutjetuusch hodd. Do hat dä Angisch so jekalld, wi wann dat bloos di Vreäme jewääß sen kööße. Wä soll dann söss so Denge bruke könne? Di uut em Oste, di hand doch nix! Di könne alles bruke. Jo, on do wüere och noch di, wi Türke on eson. Denne wüer e Krütz doch e ruet Dook. Do bruckde merr sech doch net wongere, wenne sojet passeerde! Dä Jupp es i´ech noh demm Konni, ossere Baas, jerees on och noh Lendisch Schlips, dr twaide Vorsitter. Di hand denne twai jeröös. Di woare hengenoh janz, janz kleen. Di könne jetz bej enne Daggel onger dr Buuk duurmarscheere oene sech te böje.

101


Achmed on Mehmet ävver hand net lang jefackelt on send tesame noh denne hinmarscheerd. I´ech noh demm Kromm on dann noh demm Angisch. Di Twai hand sech dren on druut jekalld. So woar dat net. On wenn et doch esue jewääs wüer, et woar doch janet so jeminnd on all janet jeän denne. Nee, se hödde echt nix jeän enne Türk on mäute dat jeär jood make. Dat jeet waal net so leet, wi di dat meene. Wenn sojet ejmool eruut es, dann duurd dat sin Tiit, bes dat ens wi´er uut de Welt es. Bej oss Höng es dat lejter. Wenn werr oss met schnuppere net tevrihe jeäve on oss ens de Darestiit sare, dann rite werr osser Mull op bes janz henge wiit. Eene modd emmer kleen bejjeäve on dann es di Saak affjemäck. Dat ech, dä Knubbel, ävver e jolde Kettche jeklauwd häuw, dat jlövv waal kenner. Och dä Pi´etisch Kromm selver net.

102


Schnuppe Döckes jonnd doch hüüt di Kenger Vörr te schnuppe noh de Buud. Hand paar Jrosches en de Venger, on di leäje-se dann uut. All dat Denge, wat-se jelde, Es net jood vörr Häzz on Maach. Di Eld´re stüürd jo sojet selde On wat weet dann so e Blaach. Wivöll beäter es, wenn jüskes So e Kenk noh´m Jaad hinkütt, do, wo en so´n Jadehüskes, enne alde Opa sütt. Himkes, Wimölter, so Denge Vresch vam Struuk ´treck en dr Monk, Koeschäppel send och te venge. Di send lecker on jesonk. Bire, Prume vörr di Blare Jövv et do döcks hööpewiis. Bruke do bloos „Danke“ sare. Send do wi em Paradiis.

103


Markus modd noh Schöll Joarelang hodd alles jood jejange. Wi dä Markus noh dr Kengerjaad li´ep, off beäter, meesch jo jebraid on affjeholt wued, do spellde dat ken Roll, wo hä wonnde. Et woar och ejal, wo hä jedöpp wued. Jetz joev et Rabatz, wail dat Stöck Baanstroot henger de Si´eve Morje all bej Holt tälle deet on hä em Oaler en de Schöll jonn sollde. Wat send di Lüüt doch klöchtich. Werr Höng jonnd janet noh Schöll. Ossereene wüdd och janet dröm jevroochd off-e jet li´ere mäud. Di kleene Pute mödde noh Schöll on solle do jet li´ere. Och dann, wenn di do jarken Loss drop hand. On noch net ens op irjeseen Schöll! Nee! Dat sare di do boeve, wo di Dötzkes hinsolle. Wi dä Markus en dr Kengerjaad komme sollde, do hodde-se en Holt kenne Plaats vörr öm. Wail demm si Vadder ävver van Oaler te Heem woar, woare di Eldere och en Oaler en St. Kun-nes jetrowd wuede. Dröm hodde di och emmer enne johe Droat noh Oaler behalde on hand di Kenger och en Oaler noh de Dööp jebraid. Dat dä do en dr Kengerjaad jonn kooß, woar jar kej Problem. Dat di dobej aan enne evanjellische Kengerjaad langes troeke, woar denne et i´ech janet opjevalle. Meesch wued dat Kenk jo me´m Auto jebraid on och affjehold. Mam mooß jo draan vörrbej, wenn-se noh Rheedt noh Eärbeed mooß. Jetz sollde Markus ävver noh Holt noh de Schöll. Dat woar maar halv esue wiit, ävver sinn Kumpels vam Kengerjaad jinge all noh´m Oaler. Wat bli´ev sin Eldere angisch üever: Dä Kleen wued em Oaler aanjemeldt. Do wollden di demm ävver janet han. Se hödden all satt on jenoch vörr et i´echte Schölljoar, wued öm vertald. Demm Paul Paulinski si Enkelkenk wollde-se och affwise. Dat Kenk woar jo evanjellisch on di Schöll en Oaler heesch net maar „Katholische Grundschule“, di soll och et i´ech vörr di kathollische Kenger

104


do sen. Hand-se jesaid! Ävver dat Luiske woar waal en dr evanjellische Kengerjaad jejange, wail dat van de Heinrich Dieck-Stroot uut nöhder woar, ävver jetz woll dat Mäddche met di Nohbischblare noh Oaler en de Schöll. Ech, dä kleene Knubbel kann jo net wi´ete, off di Bauklötzkes en dr evanjellische Kengerjaad all blauw jeverv send on di Pöppkes em kathollische Kengerjaad all schwatt, on off dat jet uutmäck; ech weet och net, off dat Reäkene on Schrive en en Kathollische Schöll angisch jeli´erd wüdd, wi en en evanjellische Schöll, ävver dä Palaver dodröm bejriip ech net. Wenn enne Daggel twai Wüeschkes krije kann, dann vroochd dä net, ovv dat noh evanjellische off noh kathollische Tale twai send. Ech, dä Knubbel, ech wüed kicke off do net noch en dredde Wuesch te krije es. On dovörr häuw ech jarkenn Schöll nüedech.

105


Markus on Luise Et woar alles so schönn jerejeld. Wenn Ni´es, dem Jriis sin Dauter, sech so kott noh aach Uhr veädech mi´ek öm noh Rheedt aan et Werk te vare, dann wued och dä Markus metjenoeme on noh´m Kengerjaad jebraid. Et Meddääs mi´ek Mama Fi´eroevend on hollde örre Tuback och wi´er aff. Jetz kann di Vrauw demm waal öm aach Uhr noh de Schöll brenge, ävver öm teen Uhr demm afftehoele, dovörr send werr dann do: minne Baas on ech, dä Knubbel. Et jöff et och, dat Markus i´ech öm teen Uhr met de Schöll aanvängk. Dann mödde werr demm hinbrenge on si Modder holt öm aff. Ech kann jo demm Jriis net alleen dä wihe Weäch lope loete. Et es vörr enne Daggel en minnem Alder och janet schlait, wenn-e jet mihe lope kann. Wenn werr demm Markus öm teen Uhr hoele, löpp och demm Paul Palinski sin Enkeldauter met. Teletz woll dä Paul ävver emmer me´m Auto vare on brengk dann demm Markus met noh´m Jaad. Dä Paul es erch jeck op dat Mäddche. Jood, di sütt lecker uut, ävver dä Puut es och all erch verwend. All vam Jadebow rope dat Mäddche maar „Liiske“, ävver Paul röpp emmer Lu-ise. Dä betont dat „ise“, wi wenn dat enne eje Naam wüer. Paul wollde och janet, dat di op Liiske hüere sollde. „Muss-e tun, wi wenn du garnicht gemeint wärs!“ said-te dann. Hä kann jo kej Platt, ävver met demm Huuchdütsch hat-te waal och sin Maläste. Dat Luise hodd ävver vlöck eruut, dat dann, wenn Liiske jerope wued meesch noch e Klömpke off söss jet vörr te schnuppe vörr öt draanhänge wüed on li´ep dann ömso vlotter.

106


Werr hodde Besöök van demm Johannes. Net, dat dä nöj Jeld brukde. Nee, dä hodd vröher de Schöll am Eng on koem te Heem net eren, wail-e kenn Schlüetel hodd. Paul Palinski woar di Kenger affhoele on wollde di „Am Ziegelgrund“ affsette. Dä Jriis wooß Bescheed on stung met mech on demm Johannes am Jadepötzke, öm di twai I-Dötzkes erenteloete. Hangk en Hangk, dr Tornister o´m Röck, so koeme dat Päärke dr Jadeweäch langs jetrocke. Maar di koeme janet noh oss eren, di troeke aan oss vörrbej. Knapp, dat di de Darestiit saidte. Dä Jriis woll all jraad jet vroere, wi dä Markus janz neäverbej sech hüere li´et: „Wir sind bei Palinski Schularbeit machen!“ Koom dat dä e Mäddche kenne li´erd, do kalld dä och all Huuchdütsch! Off dat di Schöll deet? Dä Johannes ävver platzde vörr Laache uut on minnde: „Nu kick dech dat aan! Dat jeet jo vrööch loss bej demm! Am Eng mind hä noch, dat-te op Chresmes Jeschenke make mööß.“ Johannes hodd jo dit Joar all düchtich Li´erjeld betald. Ech jlööv ävver net, dat dä kloker wuede es. Ech han em doch jestere noch met e Mäddche jesenn. Ech jlööv, dä hat err wi´er een am Start. Dat kann enne Daggel net passeere. Enne Hongk mäck ken Jeschenke. Demm Luise kann ech sowiso net mih lihe. Dä enjebelde Puut. Wi dä Markus mech derr vörrstelle woll on said: „Luur ens! Dat es ossere Honk. Es dä net sööt?“ Do sääd dat Weet doch drop: „Wir haben eine Katze. Die ist viel schöner! Katzen sind überhaupt schöner!“ Di bruck mech net mihe te komme! Wi wann et jet schönnderes jüev, äs wi enne Daggel!

107


Wä hat dä Euro? Bej demm van der Hei kann merr Beer kope. Net dat dä osser Vereinswi´etschaff Konkurrenz make ding. Nee, dat wüed dä Pitter ni donn! Dä verköpp si Beer och bloos, wenn di Wi´et-schaff tow hat. Dä witt wat sech jehüed. Dä Eene off Angere sätt sech och all ens bej demm Pitter op de Bank on drenk dat Beer do. Ejal off Pils off Alt, de Fläsch koss emmer eene Euro. Dat es bellech, on doch blivv bej demm Pitter dä eene off angere Cent hange. So hat dä Pitter vörr di Pujackerej emmer esovöll üever, dat-e selver vrej drenke hat. Hüüt woll dä Angisch bej demm e Fläschke han. Dat kütt selde jenoch vörr, denn dä Angisch es esue knipich, dä köpp sech net döcks en Fläsch Beer. Dä wadd i´erder drop, dat-e ers een uutjejoeve krett. Dä Angisch hodd all sinne Euro op dr Döösch jelaid, wi Pi´etisch Kromm o´m Padd me´m Fahrrad langes koem on stonn bli´ev. Et woar waal nix Wichtijes, wat-e te kalle hodd. Wenn et jet övver eäte on drenke jewääs wüer, dann wööß ech dat waal noch, denn ech loech neäveraan em Jaad henger de Hegg. Ejal wat et och woar, dä Angisch on dä van der Hei Pitter di jinge jauw aan dat Pötzke, öm met dem Kromm te kalle. Et hat net lang jeduurd bes di teröck koeme on dä Angisch woll nu si Beer han. Dä van der Hei woll sinne Euro senn on dä Angisch bestung dodrop, dat-e dä doch op dr Döösch jelaid häuw. Do loech ävver kej Jeld! Dä Eene said: „Dat Jeld han ech doch op dr Döösch jelaid!“ on dä Pitter kallde: „ Dat moss-e dann waal wi´er enjestoeke han! Du süss doch, dat do nix lije deet on ech han et och net!“

108


Dat Schönnste woar, dat dä Pi´etisch Kromm dat noch hat met-kreäje. Dä fale Keäl mischde sech en on said: „ Net dat do dä Knubbel van demm Jriis wi´er bej woar. Ech meen, ech häuw demm effkes noch erömlope senn. Dä es vörr jedde Striik jood!“ Et li´evs wüer ech demm wi´er aan di Box on häuw di kapott jebi´ete, ävver ech han sovöll jeli´erd, dat ech wooß, dat ech domet net duurkoem. Solle di doch beäter op err Jrosches op-passe! Ech han dä Schatte jenau jesenn, dä do eraanjevloere koem. Wat notz mech dat? Nix! Wä jlövv dann enne Daggel jet? On wenn ech dat och meesch all bejripe donn, wat di Lüüt so van sech jeäve, di verstond mech jo doch net. Werr Höng bejripe de Mensche, ävver di Lüüt krije net eruut, wat werr jraad belle. Di Lüüt send doch noch lang net esue schlauw wi enne Honk. Ävver sach dat denne ens! Di Mensche könne van enne Daggel noch völl li´ere. Vörr allem, dat merr nix wat blenk so op dr Döösch lije lött. All janet, wenn Ekstere en de Nöh send.

109


Hervs met Schaad Em Jadebow hand-se all allemole aanjevange dr Jaad opterüme. Dat sütt all övverall so näck uut. Do sond waal noch jet Müürkes on jet Küel on och noch enne enkele Kappes, ävver de Eäpel send all jedöpp on et meeschte Obbs es jeplauwd. E paar Äppelbööm drare noch. Dat heesch, di hand jedrare. Bes jestere. Jetz ligg alles, wat do noch aan de Bööm hung op de Eäd. Do send maar noch enkele Bläer aan de Tagge. Et woar doch son-ne schönne Hervs! Di Obbsbööm hand et jood jedonn on dä Klötsch, dä doch so jeär Wiin drenke deet, woar bloos dovan am drööme, wat dat vörr enne prima Joarjang weäde wüed. On jetz es alles am Eng. Dat hodd all jester Oevend aanjevange met dä Wenk. Wi ech minne Baas noh Heem jebraid han, do dri´ev dä Wenk em Jadebow all e erch ueselech Spell. Wat dä te packe kreäch, dat vloech duur de Bejände. Ech ben jo net leet bang te make, ävver wenn di Stompe eso erömvleje, dann es dat vörr enne Daggel doch erch jevi´erlech. Do bli´ev kej Blatt on kenne Appel aan de Bööm hange. Selvs decke Öös krackde on mennje Twelch loech op ens op dr Weäch. Hüüt Morje mooß em Jadbow düchtech opjerümp weäde. Enne leäje Emmer hodd dr Wenk duur en Schiiv vam Vereinshuus jeschmi´ete on op de Weäje mooß i´ech ens vrej jemäck weäde. Do loeche eso völl Twelje on Öös on och angere Knöös, dat merr dat net loete kann. Do mödde-se all helpe, di do send. Di decke, huere Birk, di do am Spellplaats stung hat dr Storm och ömjebloese. Jood, dat do net mihe passeerd es. Wenn do jraad enne Honk jejange wüer? Oje, oje! Jetz moosse-se all met Axt on Sääch komme on kicke, dat dä staatse Boom uut dr Weäch koem.

110


Dat merr dobej te Jeld on Jold komme kann, hodd waal kenner van all denne Werker jedaid. Op ens bööch sech dä Paul Palinski on rapp doch enne Euro van de Eäd. Dä loech do em Dreck, treck neäver dat Eksternööß, wat do en di Twelje hung. Dä Palinski woll all aanvange te jodele, do reep dä Konni, dä dat Nööß ongersoot hauw: „Do es och dat jolde Kettche met demm Krüzz draan“, on domet holde hä dat Krööske uut-em Nööß. Jetz wüer et jo aan de Tiit jewääß, dat dä Angisch on Pi´etisch Kromm sech besenne dinge, ävver di koeme i´ech, wi di Eärbeed jedonn woar. On do dinge-se bidds, wi wann se sech dat all so jedaid häuwe. Ha! Wenn di mech jevrooch häuwe. Dat hödd ech denne och all vröher vertälle könne. Ävver meech versteet jo van denne Kenner. Di Mensche verstond oss Höng jo noch net ens, wenn werr laut belle. Ech verstonn minne Baas och, wenn dä janz hööchkes jet sare deet. On wenn et sech öm Eätesdenge jeet, dann bruck dä janix te sare. Dä bruck mesch di Wuesch mar te wise, dann komm ech och so. Janz vlöck.

111


Jrönt Nee, wat send di te bedure, Di vörr jeddes beske Jrönt Schloot, Kolrave, Bonne, Mure Noh dr Maat am lope send. Statt sech selvs Spinat te plöcke En dr eje, kleene Jaad, Send di noh dr Maat am jöcke. Öm dat Jeld es et doch schaad. Wat di op dr Maat dann krije, es met Jeff meesch noch versoot. Ding v´leets weäkelang all lije. Wued wä weet wo aanjebowd. Modd, dat-e dat hej machs krije, Me´m Vlejer övver Lank on Meer, Jeköld lang em Contäner lije. Versoot de Loot duur dr Verkeer. Kick, wi jood jeet et do denne, Di dat meesch vresch uut dr Jaad Sech so jauw ens hoele könne. On dat alles oene Schaad.

112


Wenn Chreesmes es em Jadebow Et janze Joar üever jeet minne Baas met mech jedde Daach noh dr Jaad. Dat heesch, wenn net jraad demm sin Vrauw jruet enkope well, ovv dat sößjet o´m Tapet stüng, wat nüedech es. Selvs de Hoare schnije, och dat passeerd em Jadebow. Dann jeet-e waal twai Jades widder, bej dem Schmitz Schäng. Wenn ävver Chreesmes es, dann mäck dä Jriis öm dr Jaad enne jruete Boare. Knubbel dr Dredidde hat mech vertald, dat dä Jriis en vröhere Joare jraad am Hillije Oavend en dr Jaad jing. Wi hä saidt, woll hä dann, wenn-e dr Boom staatsjemäck hodd, net em Weäch stonn. Ävver em Jadebow woar et bej enne Brassel van di Männ Usus, dat sech aan dä Daach tesamejesatte wued. Dann wued er sech enne jedronke on et vongener sech och emmer e paar tesame, di Skat spi´ele dinge. Di Lüü, di noch am werke woare, hodde jo aan dä Daach meeschtens vrej. Bej sonn Kaaterej hat ens dä Jriis kej Eng venge könne. Weil et ävver bute so kald woar on dat Öveske en di Laub net mihe nohjelaid woar wuede, mooß jo van benne jeheiz weäde. On dat dinge-se düchtich met Schnaps on met Beer. So woar et doch noch laat wuede. Dä Jriis hodd düchtich jet te hüere kreäje, wi hä noh Heem es komme. Di Vrauw hat öm ordentlich jerööß on jesaid: dat-e so net met noh Kerk jonn kööß on Teheem blive sollde. Dä Jriis hodd sech dren jescheck. Dat Fääß ävver, dat janze Weihnachtsfääß, op dat-e so drop stung, dat woar öm versoot on do holp och kenne Joddesdenz am twaide Fääßdaach. Van di Tiit aff es dä Jriis op Hillichoavend ni mihe övver Daach och maar en di Nöh vam Jadebow jesenn wuede.

113


Hööchkes kömp wi´er di Nait Hööchkes, kömp wi´er di Nait, Di oss et Kresskenk jebraid. Engele hodde vertälld: „Vrihe soll senn op de Welt!“ Vott es vlöck alle Källd, Wüdd oss vom Kresskenk vertälld. Jeddes Joar kömp so op nöj, Kreeskenke och wi´er noh hej. Wat oss en Hillijer Nait Wued van demm Engel jesaid, Es jet wat och hüüt noch tälld; „Vrihe soll senn op de Welt!“

114


Dat Joar es wi´er öm Di Daach weäde emmer kötter. Meesch hänge di Wolke deep on schwatt on dr Wenk schrapp aan mi Fell. Dat Joar jeet op et Eng aan, sare de Lüüt. Mech es dat ejal. Se sare jo och, ech wüer jetz all nüng Joar ald. Wat weet ech dovan? Di Lüü kalle och vam Wenkter! Wat van ´ne Wenkter? Wi ech et i´echte Joar noh´m Jadebow koem, do joev et noch richtich Vrüüs on daachlang loech dr Schnee em Jaad. Jetz hand werr maar noch Matsch on Uesel. Wat hat dat Joar jebraid? Dä Angisch on Pi´etisch Kromm hand sech net jeängerd. Hetti on Jupp send bal te vett, denn noh dä kleene Wauwau hand di sech jo och noch e Kenk bestald. Söss hat sech net völl jedonn, em Jadebow. Schmitz Küeb hat waal de Rees jedonn. Do kalld hüüt all kenne mihe van. Wenn wi´er ens Hauptversammlung es, dann wüdd waal sinne Naam noch ens vörrjeleäse weäde. Dat es et dann ävver och. Et Leäve jeet widder! Te Heem, op de Baanstroot, merk merr och net jruet, dat e Joar wi´er üever es. Waal, dä Hansi heesch jetz Johannes on dä Markus mäck sin Schölleärbeed meesch bej sin Vröngdin. Och demm Baas sin äldsde Dauter, di Modder van Hansi, äh Johannes on demm Markus, di hat jetz och eson-ne Tönk. Di well jetz Aggi jerope weäde. Wovörr dat jood es, weet ech net. Dann wüer noch övver Katrin te kalle, ävver di wonnd jo net mihe bej oss. Aff on tow lött-se sech noch ens blecke on vertäld, wi jood si et doch hat. Ech kann jönne. Maarjoe! Noh´m Weihnachtsmaat löpp di och all net mihe. Bloos noch vörr Kurele on Keäze kope. Do wüer dä Maat jood vörr. Mech es ej Joar wi et angere. Solang dä Jriis maar met mech noh´m Jadebow tröck on ech jenoch lecker Denge em Pott han, solang mäud ech noch uuthalde. On dat dorv dure! 115


Ende


Rudolf

Schreur

regionalliteratur mundart albert verleysdonk verlag

ISBN 978-3-939052-03-6 12,90 Euro

Knubbel dr Vedde  

Knubbel dr Vedde von Rudolf Schreur, Geschichten und Gedichte in Mönchengladbacher Mundart