Issuu

GESCHREVEN DOOR EN VOOR KINDEREN!

LEES MEER OVER DE SLAG OM ARNHEM PAGINA 2

PUZZEL MEE & WIN LEUKE PRIJZEN! PAGINA 5

WANNEER BEN JE EEN (ECHTE) HELD? PAGINA 14

NR 3 - SEPT 2026

De Slag om Arnhem De Tweede WereLdoorLog begon in september 1939, toen nazi-DuitsLand PoLen binnenvieL. Op 10 mei 1940 vieL het Duitse Leger NederLand aan. NederLand kon de strijd niet winnen en moest na vijf dagen opgeven. Vanaf dat moment was NederLand bezet. DuitsLand had bijna heeL West-Europa in zijn macht.

In Nederland ging het eten op rantsoen en Nederlandse mannen moesten werken in Duitsland. Er kwamen discriminerende wetten voor Joodse burgers en zij waren steeds minder vrij. Al snel werden mensen opgepakt en begonnen de deportaties naar concentratiekampen. Ongeveer 102.000 Joodse Nederlanders werden vermoord door de nazi’s.

D-Day Op 6 juni 1944 begon de invasie van Normandië in Frankrijk. De geallieerden versloegen daar de Duitsers en trokken op naar het noorden. In België werden Brussel en Antwerpen bevrijd en de geallieerden bereikten de Nederlandse grens.

Operatie Market Garden De geallieerden wilden via Nederland Duitsland aanvallen en bedachten daarvoor een gevaarlijk plan: Operatie Market Garden.

L 2

Parachutisten zouden springen bij onder leiding van John Frost bereikte belangrijke bruggen over rivieren en de Rijnbrug bij Arnhem en de militairen kanalen in Nederland en die veroveren. uit België kwamen te laat. Na vier da Vanaf de Belgische gen vechten moesten grens zouden milize zich overgeven en tairen hen daarna viel de brug weer in komen helpen. Op Duitse handen. Toch Geallieerden? Dat waren alle 17 september 1944 bleven de geallieerden samenwerkende landen die was het zo ver. vechten en trokken zich streden tegen de bezetters De operatie begon. terug in Oosterbeek. van de Tweede Wereldoorlog. De Duitse troepen In Oosterbeek werd De landen die meehielpen om werden verrast door negen dagen ge Nederland te bevrijden waren de parachutisten en vochten om toch nog Groot-Brittannië, Verenigde alle bruggen tussen de brug te veroveren, Staten, Canada en Polen. Eindhoven en maar de strijd werd Nijmegen werden te zwaar. Versterking veroverd. De Rijnbrug bij Arnhem, van Poolse militairen uit Driel hielp de meest noordelijke brug, was een niet genoeg meer en de geallieerden brug te ver. moesten zich terugtrekken. In de nacht van 25 op 26 september evacueerden Slag om Arnhem veel Britten en Polen naar de overkant In Arnhem zou de Rijnbrug veroverd van de Rijn. Operatie Market Garden worden door meer dan 10.000 Britse was daarmee afgelopen en Arnhem en Poolse parachutisten. Die zouden bleef in Duitse handen. ze enkele dagen bewaken tot de mili De inwoners van Arnhem en omgeving tairen vanuit België bij hen zouden zijn. moesten hun huizen verlaten. Sommige Dit liep niet volgens plan. Slechts een mensen konden naar familie, maar kleine groep van 750 parachutisten anderen moesten vertrekken zonder

te weten waar ze moesten slapen. Arnhem veranderde in een spookstad en er werd geplunderd door de Duitsers. Na Operatie Market Garden was het zuiden van Nederland bevrijd en vanuit hier moest een nieuwe aanval gepland worden. Het noorden van Nederland bleef bezet en kreeg te maken met de Hongerwinter. Pas in mei 1945 kon heel Nederland de bevrijding vieren.

KIJK EEN

filmpje

Wil je meer leren over de Slag om Arnhem? Dan is dit een interessant filmpje voor jou. Scan deze QRcode met je mobiel

DAVID

anna

Market Garden is interessant! / Dier: Wasbeer / Lekker: sushi / Mooie kLeur: turquoise

FADDEI

LievelingskLeur: Donkergroen / Ik hou van: spaghetti & ijsthee

Game: Minecraft / Dier: eend / mooie kLeuren: geeL & groen / Lekker: sushi / Huisdier: 2 kittens

JULIA

bram

Mooie kLeuren: blauw, roze, geeL / Huisdier: konijn / Wat doe ik tijdens een oorLog? Dicht bij papa bLijven

es Hobby's: Lezen & speLLetj groen speLen / LieveLingskLeur:

FERRE LieveLingskLeur: bLauw / Ik woon in Oosterbeek

LieveLingsdier: hert / Mooie kLeur: zwart / Lekker: bLoemkooL

BOET

Mooiste aan Tweede WereLdoorLog? Het einde / Doen met 1 miLjoen? Een Dierentuin naast mijn huis bouwen

MAYLIN

ROSALINDE

kLEur: Hobby: Lezen / LieveLings t BLAUW / ik speeL GRAAG me mijn broer en zus

ELIAS

Hobby: Lezen / Ik speeL graag: BrawL Stars / Ik heb AL 3 jaar een briL

SPEUR, PUZZEL MEE & WIN H int:

Dit woord of deze naam vind je in deze kinderkrant. Tip: als je een held bent heb je dit vaak.

In deze Airborne Kinderkrant zitten veel Sjuutjes verstopt. Aan 8 ervan hangt een letter. Vind jij ze allemaal? Zet ze dan in de goede volgorde. Je vindt dan een woord of naam.

Onder de juiste antwoorden verloten we superleuke prijzen!

Airborne pet

stripboek Slag om Arnhem september 1944

Airborne vlag

tip

Vind je het leuk om meer te leren over de Slag om Arnhem? Houd je van speuren en puzzelen? Ga dan eens naar het Airborne Museum in Oosterbeek en doe de Missie Hartenstein. Missie Hartenstein is een audiotour met speurtocht. Onder begeleiding van soldaat Tommy Atkins los je puzzels en opdrachten op.

Tijdens de tour hoor je verhalen van mensen die de Slag om Arnhem meegemaakt hebben. De audiotour is ingesproken door YouTuber Boris Lange. Missie Hartenstein is gratis te volgen bij een bezoek aan het museum. WWW.AIRBORNEMUSEUM.NL

Stuur je antwoord in via deze link

INTERVIEW MET

hiltje (84)

‘het geluid van tanks vind ik nog steeds mooi’ Hiltje van Eck (84) was nog maar 3 jaar toen de Tweede WereLdoorlog stopte. Toch herinnert ze zich nog veeL. Haar vader zorgde ervoor dat hun huis aLtijd open stond voor iedereen die een schuiLplek nodig had. Men noemde hun huis daarom ook weL eens het huis met de vriendeLijke deur. Boet: Waar woonde u toen en waar woont u nu? ‘Ik woon nog steeds in hetzelfde huis in Ede vlak bij de molen. In de oorlog deelden we ons huis vaak met anderen. Ons gezin woonde een tijdje zelfs boven. Evacuees woonden beneden.’

David: Weet u nog hoe Ede er toen uit zag?

LUISTER NAAR

podcasts

Ouderen van toen gaan vaak graag in gesprek met kinderen over de oorlog. Zoals in deze Airborne Regio podcastserie. Scan deze QRcode met je mobiel

‘Ede is niet echt verwoest door de oorlog. Toch is dat voor ons huis bijna anders gelopen. Rond de bevrijding zaten er een poosje SS’ers in onze tuin. Mensen riepen dat zij weg moesten. Want anders zouden ze gaan vechten in onze tuin en zou ons huis kapotgeschoten worden. Gelukkig gingen ze weer weg.’

Elias: Ik las dat u een Joods zusje heeft, hoe zit dat? ‘Toen ik een baby was, kwam er een Joods meisje bij ons onderduiken.

Ze was vijf jaar. Ze had een vals identiteitsbewijs, waarin stond dat ze Edith Bakker heette. Maar eigenlijk heette ze Esther. Toen ze aankwam, nam mijn moeder haar gelijk mee naar mij. Esther vond het heel fijn om voor mij te zorgen. Sindsdien zijn we een soort zusjes.’

Anna: Hoe was de bevrijding in Ede? ‘In mei 1945 wilde mijn moeder de bevrijders graag knuffelen zodra ze onze straat in kwamen. Maar dat kon helemaal niet. Toen de soldaten dichterbij waren, zagen we dat ze van boom naar boom hupten. Ze moesten schuilen voor het schieten. Later kwamen de Canadese tanks. Dat geluid van tanks vind ik nu nog steeds mooi. Toen wisten we dat de oorlog voorbij was. Eindelijk mochten Esther en ik naar buiten om de bevrijding te vieren.’

Het huis van HiLtje met de 'vriendeLijke deur'

Mama, HiLtje, zus GeLske en papa

Bram: Hoe is het afgelopen met dat Joodse zusje?

Ferre: Hoe denkt u nu terug aan de oorlog?

‘Ze leeft nog, we bellen elke week.’

‘Toen ik jong was, wilden de Britse soldaten geen Duitsers bij de Airborneherdenking hebben. Dat begreep ik wel. Later veranderde dat. We leerden dat niet alle Duitsers fout waren. Zij zijn ook gewoon mensen.’

Julia: Heeft uw familie de oorlog overleefd? ‘Ja, gelukkig wel. Zelfs mijn vader heeft het overleefd, ondanks dat hij gevaarlijke dingen deed bij het verzet.’

Maylin: Heeft u een speciale band met een van de militairen van toen opgebouwd? ‘Mijn vader zat in het verzet. Hij hielp Britse soldaten. Zo leerde hij majoor Tony Hibbert kennen. Mijn vader en Tony werden vrienden. Tony en ik werden dat later ook. Toen ik wat ouder was, vroeg hij mij of ik wilde helpen. Elk jaar brachten we Britse soldaten en de mensen uit Ede die hen in de oorlog hadden geholpen weer samen. Ook nu help ik de soldaten nog als ze hier komen. Maar dat zijn er nog maar een paar. Daarom noemen ze mij de moeder van de veteranen.’

Rosalinde: Wat vond u spannend in de oorlog? ‘Ik vond eigenlijk niet zo veel spannend. Omdat ik geboren ben in de oorlog was ik eraan gewend.’

Het Joodse zusje 'Edith'

Faddei: Denkt u nog veel aan de oorlog? ‘Ik ben er altijd mee bezig. De laatste tijd weer vaker door alle oorlogen die er nu zijn. Ik vraag me weleens af waarom mensen niet liever voor elkaar zijn.’

Hiltjes wijze ra ad

voor elkaar. Vrede begint met lief zijn doen? Kun jij vandaag iets liefs maken, een ing Bijvoorbeeld een teken n compliment bloemetje plukken of ee ma, een geven. Voor papa of ma juf of meester, vriend(in), de buren, je ijk heeft. Wie of iemand die het moeil voor die held is jouw held? Wat ga jij Schrijf het op. doen, maken of geven?

KIJK, DAAR LIGT HET 'HUIS MET DE VRIENDELIJKE DEUR'

IN 1942 WOONT HIER DE FAMILIE VAN ECK.

HET IS OOK EEN PLEK WAAR VLUCHTELINGEN WELKOM ZIJN. KAN ESTHER HIER ZOLANG BLIJVEN?

MIDDEN IN DE OORLOG WORDT HILTJE GEBOREN.

NET BUITEN EDE TUSSEN DE BOMEN.

DE JOODSE ESTHER KAN NIET TERUG NAAR HAAR OUDERS. GELSKE

VEEL MENSEN MOESTEN VLUCHTEN TIJDENS DE OORLOG EN HADDEN HULP NODIG. DIE WERDEN OOK OPGEVANGEN IN HET HUIS.

ESTHER

EEN SLIMME VERSTOPPLEK VOOR DE VADER VAN HILTJE

HILTJE

HOERA, DE BEVRIJDERS! DE OORLOG IS VOORBIJ!

WE HEBBEN ER NÓG EEN ZUSJE BIJ.

KIJK, EDITH!

SEPTEMBER 1944 ...

HET WAS ZO DRUK IN HUIS DAT DE FAMILIE VAN ECK ZELFS EVEN BOVEN WOONDE

HIJ ZAT IN HET VERZET EN MOEST AF EN TOE SCHUILEN.

ESTHER WOONT BIJ DE FAMILIE VAN ECK IN DE OORLOG. HAAR JOODSE VOORNAAM KAN HAAR VERRADEN. DAAROM WORDT ZE ALTIJD EDITH GENOEMD.

KOM MAAR SNEL BINNEN.

KOM, ER IS NOG PLEK HIER.

HA, HA!

MAAR MOEDER JUICHT TE VROEG...

... HET DUURT NOG MAANDEN VOORDAT DE ECHTE BEVRIJDING KOMT.

NEDERLANDSE SS-SOLDATEN WILLEN EEN POST INRICHTEN VLAK BIJ HET HUIS. WILT U ALSTUBLIEFT ERGENS ANDERS NAARTOE?

ZO WORDT ONS HUIS NOG GEBOMBARDEERD!

NOG EVEN DOORBIJTEN. DE DUITSERS ZIJN NOG NIET WEG.

WAT NU?

ONDERTUSSEN HELPT HILTJES VADER STIEKEM ONDERGEDOKEN BRITSE SOLDATEN. THANK YOU VERY MUCH.

MAJOR HIBBERT? THE BOOKS YOU ASKED FOR.

JAREN NA DE OORLOG, ALS HILTJE OUDER IS, VRAAGT MAJOOR HIBBERT HAAR OF ZE WIL HELPEN MET DE REÜNIE VAN DE VETERANEN.

VOLWASSEN HILTJE

WILL YOU PLEASE HELP US?

ZO BRACHTEN WE IEDEREEN BIJ ELKAAR.

DE BRITSE SOLDATEN EN DE MENSEN UIT EDE DIE HEN IN DE OORLOG HIELPEN.

WE BLIJVEN ONS VERZETTEN!

IK HELP NU ALTIJD NOG DE SOLDATEN TE ONTVANGEN.

YES, OFF COURSE!

DAAROM NOEMEN ZE MIJ DE MOEDER VAN DE VETERANEN.

EN HET JOODSE ZUSJE UIT DE OORLOG? ZE LEEFT NOG STEEDS. WE BELLEN ELKE WEEK.

HILTJE VAN ECK IN 2026

De Britse en PooLse soldaten die in 1944 in de buurt van Arnhem Landden, kwamen door de Lucht met parachutes of zweefvLiegtuigen. Daarom heten zij Airborne-soLdaten. Airborne betekent: door de Lucht gebracht.

Foto: Imperial War Museums

Foto: Gelders Archief, Imperial War Museums

Na de Landing werd er hard gevochten om de brug van Arnhem te bereiken. Op straat was het vaak gevaarLijk. Soms namen soLdaten een huis of schooL in besLag om te schuiLen of zich te verdedigen.

De SLag om Arnhem misLukte. Duitse troepen namen veeL geaLLieerde soLdaten gevangen. De bewoners kregen van de bezetters het beveL om weg te vLuchten. Zij moesten te voet op zoek naar een pLek om te kunnen verbLijven.

Foto: Gelders Archief, Wim Zilver Rupe

GEMEENTE ARNHEM In de Airborne Regio herdenken we samen – jong en oud. Kinderen kunnen zo veel leren over het verleden. Maar volwassenen kunnen ook veel van kinderen leren. Daarom stelde iedere Airborne Regio burgemeester een vraag aan de Kinderredactie. De veteranen zeggen vaak dat vrijheid niet vanzelfsprekend is. Zij hebben daar hard voor gevochten. Wat zouden mensen nu moeten doen om de vrijheid door te geven aan volgende generaties? ANNA: ‘Een ander iets meer gunnen en niet altijd je zin doordrijven.’ ROSALINDE: ‘Als ze ruzie hebben geen oorlog beginnen, maar proberen om het uit te praten.’ FADDEI: ‘Vredesbanden leggen, dus vrienden worden met elkaar.’ FERRE: ‘Probeer met elkaar te overleggen als je een meningsverschil hebt. En stel het wordt een conflict, dan moet je niet vechten’ JULIA: ‘Proberen elkaar goed te behandelen. En als mensen het dan toch ergens niet over eens zijn, dan kun je dat gewoon rustig uitpraten met elkaar.’ BRAM: ‘Niet op slechte mensen stemmen.’

Toen de inwoners in 1945 weer naar huis konden, zagen ze dat veeL kapot was. Ook waren er nog veLdgraven van soLdaten. Later zijn deze soLdaten begraven op oorLogsbegraafpLaatsen, zoaLs die in Oosterbeek.

Ahmed Marcouch

In 2026 is het 82 jaar geleden dat de Slag om Arnhem gebeurde. Ook dit jaar zijn er in de september herdenkingsmaand veel activiteiten in de hele Airborne Regio. De Airborne Regio bestaat uit de gemeenten Arnhem, Ede, Renkum en Overbetuwe. In al die gemeenten kun je aanwezig zijn bij activiteiten om de Slag om Arnhem te herdenken, erover te leren of om mee te maken hoe het toen geweest moet zijn. De complete Airborne agenda vind je op WWW.AIRBORNE-REGION.NL Wij denken dat je deze activiteiten sowieso interessant en mooi gaat vinden!

7-25 sept

5 sept

White Ribbon Mile

79 e Airborne Wandeltocht www.airbornewandeltocht.nl

Start Oude Kerk, Oosterbeek www.whiteribbonmile.nl

De grootste eendaagse wandeltocht van de wereld. Loop 10, 15, 25 of 40 km mee. Samen met al die wandelaars herdenk je ook de Slag om Arnhem.

Tijdens deze korte wandeling naar de rivier ontdek je hoe een wit lint de militairen in 1944 hielp om te vluchten. Met een leerzame audiotour en indrukwekkende stille tocht op 25 september.

12 sept

Polentocht Driel

Start Hofplein 1, Driel

www.polentochtdriel.nl

Wandel mee in de voetsporen van de Poolse bevrijders. Loop 6, 10, 15 of 25 km mee.

13 sept

18 en 19 sept

Mini Airborne Freedom Run www.airbornefreedomrun.nl Grote mensen rennen tussen de 5 en 60 (!!) km mee. Maar voor kinderen is er de Mini AFR: 350 meter (0-3 jaar), 500 meter (4-6 jaar) of 1.000 meter (7-9 jaar of 10-12 jaar).

Renkum Airborne 2026 Telefoonweg 2, Renkum

www.renkumairborne.nl

Met een soldatenkampement, parachutisten, militariamarkt, workshops en veel meer leuke dingen.

= culturele activiteit

= met militairen of parachutes

= wandelen en rennen

Bridge to Liberation

18 sept

20.30 uur John Frostbrug, Arnhem www.bridgetoliberation.nl Een multimediaal spektakel! Dat betekent dat er muziek, film, dans en theater is. Een indrukwekkende manier om te leren over de Slag om Arnhem.

19 sept

Airborne Luchtlandingen 9.00-16.00 uur Ginkelse Heide, Ede www.ede.nl/airborne Parachutisten in de lucht en superveel activiteiten op de grond, zoals een survivalbaan, muziek en creatieve dingen zoals zeefdrukken en buttons maken!

19 sept

Race to the Bridge

14.00-16.00 uur Optocht van oude militaire voertuigen vanaf de Telefoonweg in Renkum naar de Utrechtseweg 232 in Oosterbeek www.airbornebattlewheels.nl

19 sept

Airborne Begraaf plaats rondleiding

Airborne Taptoe Oosterbeek

14.00 uur

20.00 uur Een bijzondere avondshow met fanfares, muziek en licht op het Raadhuisplein in Oosterbeek www.airbornetaptoe.nl

Hoor de verhalen achter de soldaten. Geschikt vanaf 10 jaar. Locatie: Oosterbeek. Tickets kopen via: www.airbornemuseum.nl

Airborne herdenkingen

26 sept

Pegasus Wandelfestival Museumplein, Ede www.ede.nl/airborne Wandel 5, 10, 20 of 30 km mee en leer meer over Operatie Pegasus in 1944. De operatie waarmee duizenden militairen na de Slag om Arnhem wisten te ontkomen.

In de Airborne Regio zijn er veel herdenkingsmonumenten. In de Airborne maand zijn daar herdenkingen om bloemen te leggen en samen stil te zijn. Natuurlijk mag je daar ook bij zijn. Hieronder vind je de grootste herdenkingen. Info over alle herdenkingen: www.airborne-herdenkingen.nl. 18 sept - 18.45 uur March over the Bridge John Frostbrug, Arnhem

19 sept - 11.30 uur Airborne Herdenking Ginkelse Heide, Ede

18 sept - 19.00 uur Officiële kransleggings ceremonie van Arnhem Airborneplein, Arnhem

19 sept - 15.00 uur Herdenking Poolse bijdrage aan de Slag om Arnhem Polenplein, Driel

20 sept - 11.00 uur Airborne Memorial Service Arnhem-Oosterbeek War Cemetery (de oorlogsbegraafplaats in Oosterbeek) Van Limburg Stirumweg, Oosterbeek

Wist je dat deze herdenkingen ook op tv worden uitgezonden? Je kunt live meekijken op Omroep Gelderland.

Helden verdienen medailles!

OP ZOEK NAAR

de held

welke Kijk hieronder maar Geoff er zoal heeft gekregen.

Deze Laat zien dat Geoff echt heeft moeten mee vechten Deze is extra bijzonder Deze krijg je namens de koning en maakt je tot ridder!

wanneer ben je een held? GEOFF ROBERTS

interview

In 2024 werd Geoff Roberts geïnterviewd door Omroep Gelderland. Luister naar zijn indrukwekkende verhaal.

In 1944 kwamen jonge geaLLieerde soLdaten hierheen. Vaak waren ze pas tussen de 18 en 30 jaar oud. Toch vochten ze voor de vrijheid van mensen die ze heLemaaL niet kenden. Daarom noemen we hen heLden. Maar wat maakt iemand eigenLijk een heLd? En wanneer ben je er (zeLf) één?

Alle Britse soLdaten die mee vochten in West-Europa kregen deze medaiLLe

ALLe Britse soLdaten kregen deze na de Tweede WereLdoorLog

VRAGEN VAN DE

burgemeesters René Verhulst GEMEENTE EDE

Geoff kreeg deze medaiLLe omdat hij hieLp het Verenigd Koninkrijk te verdedigen

Stel dat jij één dag burgemeester bent. Wat zou jij organiseren zodat kinderen meer leren over oorlog, vrijheid en democratie? DAVID: ‘Ik zou de Slag om Arnhem in Minecraft laten inbouwen, zodat kinderen het op een game-manier kunnen ervaren. Dan wel in het zandbakspel, zodat ze ook echt zelf aan de slag kunnen met het verhaal.’ MAYLIN: ‘Een spel maken, waarmee ze opdrachten moeten doen en dat ze dan bijvoorbeeld met lasergamen de goede antwoorden moeten raken.’

Is Geoff een held?

Geoff Roberts was 19 jaar toen hij in 1944 vocht tijdens de Slag om Arnh em. Nu is hij 10 1 jaar oud en ee n van de laatst e veteranen. Ee n held? Zelf vindt Geoff va n niet. Volgens hem zijn de echt e helden de soldaten di e in de oorlog om het le ven kwamen.

ANNA: ‘Kinderen in een spel de burgemeester laten zijn en ze dan keuzes laten maken, waarbij je meteen ziet wat dan de gevolgen van de keuzes zijn.’ ELIAS: ‘Ik zou een film- en spelletjesdag organiseren over de oorlog. Waarbij je met sommige spelletjes ook de films kunt naspelen.’ FERRE: ‘De Airborne Wandeltocht, maar dat je dan onderweg allemaal weetjes te horen krijgt.’ FADDEI: ‘Ik zou kinderlezingen organiseren, zonder dat ze saai worden.’

WANNEER EEN OP ZOEK NAAR

de held hElD?

ulia,

,J Held? Elias ylin:

a Ferre en M ze gaven “Ja, want nooit op.”

Held?

Hans en Bert Kuik Hans Kuik was 19, zijn broer Bert Kuik pas 18. Erg jong en toch gingen ze samen in het verzet. Ze deelden stiekem kranten en bonkaarten uit en hielpen Britse soldaten ontsnappen. Ze werden gepakt, ontsnapten en gingen tóch door. De broers werden later opnieuw opgepakt en gedood.

Anna, Boet en j David: “Ja, want hi f bracht hoop en blee ondanks alles bij de brug.”

Hun medailles: het Verzetsherdenkingskruis en het Herinneringskruis 1940-1945 van het Nederlandse Rode Kruis. Voor het stiekem helpen tegen de Duitsers en het redden van mensenlevens.

Medailles I voor bijzondere heldendaden! BeZOEk

DE STILTEKAMER Wil je meer weten over de helden op deze pagina? Bezoek dan zelf de Stiltekamer in het Airborne Museum Hartenstein in Oosterbeek.

De kinderredactie ging op onderzoek in de StiLtekamer van het Airborne Museum. Daar hangen honderden medaiLLes van de heLden van toen. Maar waarom kregen zij die? Wat deden ze dat zo dapper of bijzonder was? Wij zochten het uit!

Held? Rosalinde: “Ja, want het was heel dapper dat ze opkw am tegen de Duitsers.”

John Frost John Frost was een Engelse commandant, de baas van een legereenheid dus. Samen met 750 soldaten verdedigde hij drie dagen lang de brug van Arnhem tegen een veel grotere Duitse troepenmacht. Tijdens de strijd raakte hij gewond en werd hij gevangen genomen. Hij overleefde de oorlog. De brug van Arnhem werd later naar hem vernoemd. Zijn medailles: wauw, wat veel! Het Distinguished Service Order (DSO, 2e van links) en het Military Cross (MC, 3e van links) krijg je voor dapper leiderschap en grote moed.

Held? Faddei:

Marijke Stuyt Tijdens de Slag om Arnhem hielp Marijke Stuyt in het ziekenhuis, waar gewonde soldaten werden verzorgd. Ze sprak goed Engels en hielp de Britse artsen. Toen Duitse soldaten hen met wapens bedreigden, deed Marijke iets heel dappers: ze ging er gewoon tussen staan. Zo voorkwam ze dat er werd geschoten. Haar medaille: de King’s Medal for Courage in the Cause of Freedom. Die krijg je als je met gevaar voor eigen leven de Britten helpt.

“Ja, want hij hielp anderen en deed dat niet uit eigen belang.”

Simon Frazer Simon Frazer was een Britse arts. Tijdens de Slag om Arnhem wilde hij gewonde soldaten helpen in het ziekenhuis in Arnhem. Maar de Duitsers hielden hem tegen. Daarom ging Simon met zijn team naar Hotel Schoonoord in Oosterbeek. Daar lagen heel veel gewonde soldaten. Simon bleef hen verzorgen en redde levens. Zijn medailles: links een bijzondere medaille die je tot ridder maakt (MBE). Aan de rij medailles zie je dat hij vooral mensen hielp en dat door heel Europa heeft gedaan, bijvoorbeeld aan de Italy Star (4e van links).

Wacław Urbański was een Poolse luitenant. Tijdens de Slag om Arnhem sprong hij met zijn parachute boven Driel. Daar vocht hij met zijn soldaten ook toen het steeds moeilijker werd. Toen ze moesten vluchten verbleven ze dagenlang in een boomgaard. De Poolse soldaten kregen eerst de schuld van het mislukken Bram: “Ja, want van de slag. Pas veel later werden ze het was heel gevaar lijk en erkend als helden. to

Held?

Zijn medailles: links zie je het Poolse Kruis voor Dapperheid. Aan de andere medailles zie je dat Wacław tijdens de oorlog door heel West-Europa trok en vocht en ook de Britten hielp.

ch hield hij het heel lang vol in die boomgaar d.”

OP ZOEK NAAR

de held

Maylins helden: Mijn ouders en Phileine en Frederique Omdat ze altijd heel lief voor mij zijn.

Anna’s held: mijn moeder Ik heb voor haar een babyonderscheiding gemaakt, omdat ze mij op de wereld heeft gezet en voor mij zorgt. De kleuren zijn blauw, roze en paars. Roze, omdat ik een meisje ben. Blauw voor mijn broertje. Als je roze en blauw mengt dan krijg je paars.

Faddeis held: Mijn over-overgrootopa Jefim Aleksejevits Pridius Tijdens de Tweede Wereldoorlog zat hij in het leger van de Sovjet-Unie. Hij bouwde een weg voor het leger. Dat was gevaarlijk, want er konden lawines komen. Dankzij die weg kon het leger Oost-Europa sneller bevrijden.

DIT is mijn held! HeLden zijn niet aLLeen soLdaten uit de oorLog. Misschien ken jij zeLf ook weL iemand die heeL moedig is, nooit opgeeft of aLtijd voor anderen kLaarstaat. De kinderredactie dacht na: wie is míjn heLd? wie verdient een speciaLe medaiLLe net aLs de heLden van toen? Die maakten zij zeLf.

Boets held: Donald Duck

Davids held: Auke

Omdat hij altijd grappig is en daarmee het leven leuker maakt en ik hem altijd kan lezen.

Auke is een vriend van mijn vader die bij de luchtmacht zit. En daarom vind ik hem dapper.

Elias’ held: Klaas van Kruistum Klaas ken je misschien van het tv-programma Klaas Kan Alles. Ik heb hem een paar keer ontmoet, omdat zijn vrouw mijn juf was. Ik vind hem cool omdat hij spannende dingen doet die bijna onmogelijk lijken. Soms durft hij ze zelf eigenlijk niet eens. Maar hoe spannend het ook wordt: Klaas zet altijd door.

Julia’s held: Mijn vader Want hij is heel erg lief en durft heel veel dingen. Daarom: de beste papa ooit!

Ferres held: Mijn oma Riek

Zij is een held omdat ze de Tweede Wereldoorlog heeft meegemaakt en overleefd. Toen er hier veel werd gevochten, was ze 10 jaar oud. Net zo oud als ik nu ben. Ze vertelt nog steeds over parachutisten, evacueren, Duitsers die ook lief konden zijn en haar kapotgeschoten huis.

Brams held: Mijn overgrootopa Caspar Booy Mijn held is mijn overgrootopa Caspar Booy, omdat hij in het verzet heeft gezeten. Hij hielp met het printen en rondbrengen van illegale kranten en hij verspreidde voedselbonnen voor joden. Dat deed hij met gevaar voor eigen leven.

Rosalindes held: Marijke Stuyt Marijke Stuyt ontdekte ik in de Stiltekamer van het Airborne Museum. Ik vind haar heel dapper. Ze kwam op voor de Engelse dokters, door tussen hen en de Duitsers in te springen. Dat lijkt mij heel spannend.

WIE IS UW

hElD?

Dit vroeg de kinderredactie aan bezoekers van het Airborne Museum. Scan deze QR-code om de antwoorden te lezen.

Patricia Hoytink-Roubos GEMEENTE OVERBETUWE Mag je in een vrij land altijd alles zeggen wat je denkt? Waarom wel of niet? ELIAS: ‘Nee, je mag veel zeggen. Maar daarbij moet je dan wel binnen de wetten en regels blijven die er zijn. Want sommige dingen zijn echt niet oké om te zeggen.’ DAVID: ‘Bij ons in de klas zeggen ze altijd: ‘Als je niks leuks te zeggen hebt, zeg het dan niet’. Dus als je niks aardigs kan zeggen, kun je het beter niets zeggen.’ JULIA: ‘Je moet niet te ver gaan. Als je ergens iets over wilt zeggen, moet je dat op een aardige en goede manier doen. Het ligt er ook aan waarover je iets wilt zeggen. Over sommige dingen mag je niks zeggen.’ ANNA: ‘Je mag wel alles zeggen, want we zijn democratisch. Maar je moet er wel goed over nadenken en het op een rustige manier zeggen.’ ROSALINDE: ‘Ja, dat mag. Maar tegelijk mag je niet iets kwetsends zeggen tegen mensen die je niet zo goed kent.’ FADDEI: ‘Ja, want vrij zijn geldt in een democratie ook voor je mening.’

INTERVIEWS OVER

toe n

‘Die zwarte lakschoentjes vonden de soldaten maar niks’ We vroegen de Airborne Kinderredactie of zij iemand van 82 jaar of ouder kennen. Want die mensen hebben de Tweede WereLdoorlog meegemaakt en weten daar vaak nog over te verteLLen. Ieder zijn eigen verhaaL. Nu zijn ze er nog om het op te schrijven. ELias, Bram en Ferre gingen in gesprek met famiLie of op onderzoek uit. FERRE interviewde zijn overgrootoma RIEK (92): ‘Mijn overgrootoma Riek

was tijdens de Slag om Arnhem net zo oud als ik nu ben: 10 jaar. Ze zag hoe de lucht zwart werd van de vliegtuigen en duizenden parachutisten uit de lucht kwamen. Ze vond het erg oneerlijk dat Duitse soldaten op hen schoten terwijl ze nog aan hun parachutes hingen.

Na de luchtlandingen moest Rieks gezin vluchten. Ze sliepen met veel mensen op stro in een school. De volgende dag zat iedereen onder de luizen. Ooit vergisten de piloten van de bevrijders zich en schoten bijna op haar en vader. Haar vader trok haar een droge sloot in en beschermde haar met zijn eigen lijf. Oma vertelde ook over een Duitse soldaat die met Kerstmis huilde om zijn familie. Zo leerde ze mij dat oorlog iedereen verdriet brengt.’

ELIAS interviewde

zijn overgrootoma mevrouw VAN KESSELHARDEMAN (88):

‘Mijn overgrootoma was 2 jaar toen de oorlog begon en 7 toen Nederland werd bevrijd. Ze woonde op een boerderij in Ederveen. Ze herinnert zich nog dat haar vader vaak weg

was omdat hij in het verzet zat en dat het gezin naar een schuilhut of de kelder van de buren moest als er bommenwerpers overvlogen. Twee keer moesten ze zelfs vluchten met de matrassen op een kar. Engelse soldaten gaven haar een reep chocolade omdat ze vrolijke rode lakschoentjes droeg. Toen ze haar zwarte schoentjes liet zien, trokken de soldaten een vies gezicht. Pas veel later begreep ze waarom: de soldaten hadden zoveel ellende en dood gezien dat de kleur zwart hen daaraan deed denken. Rood bracht juist een beetje vrolijkheid.’

Oude verhalen Ken jij mensen die 82 jaar of ouder zijn? Dan leefden zij al tijdens de Tweede Wereldoorlog. Vraag eens aan hen wat zij nog weten over de oorlog en welke verhalen ze daarover te vertellen hebben? Aan wie ga jij dit een keer vragen? Schrijf je verhaal hier op en deel het met je klas, je vrienden of je ouders.

BRAM deed samen met zijn moeder onderzoek naar het verzets verleden van zijn overgrootvader CASPAR BOOY (GEBOREN IN 1921): ‘Mijn overgrootvader leeft

niet meer. Daarom hebben mijn moeder en ik zijn dagboeken gelezen. Zo ontdekten we dat hij als student in het verzet ging. Eerst in de stad Delft en later ook hier in de buurt, in de Betuwe, en daarna in Utrecht. Hij verspreidde stiekem illegale kranten en voedselbonnen voor mensen die moesten onderduiken. Toen de Duitsers steeds meer jonge mannen oppakten, werd dat veel te gevaarlijk. Zijn verloofde Corrie nam daarom het verzetswerk op straat over, terwijl hij vanuit zijn schuilplaats bleef helpen. Corrie werd later mijn overgrootmoeder.’

LEES DE HELE

interviews

De gesprekken van Ferre, Elias en Bram gaan nog verder. Wil je de hele interviews lezen? Scan dan deze QR-code.

Kinderen bij de Airborne Herdenkingen

Wat kun jij leren van de Airborne-helden?

Kinderen speLen een beLangrijke roL bij veeL Airborne herdenkingen. Kinderburgemeesters, kinderwethouders en bLoemenkinderen hebben een beLangrijke roL. De Airborne Kinderkrant sprak met kinderburgemeesters, het kindercoLLege en bLoemenkinderen over de herdenkingen. Waarom zou je aLs kind ernaar toe gaan?

‘Ja, ja, ja!’, zeggen QUINTY-LYNN, DENNIS en FARAH tegelijk. Zij waren vorig jaar bloemenkinderen in Arnhem. QUINTY-LYNN vond het bijzonder hoeveel mensen kwamen kijken. FARAH herinnert zich vooral de mooie toespraken.

PIPPI Kinderburgemeester Renkum LOTTE gaat bijna ieder jaar naar de luchtlandingen en herdenking op de Ginkelse Heide. ‘Het geeft echt een beeld van hoe het er in de Tweede Wereldoorlog uit zou kunnen hebben gezien.’ Ook ROBIN en NORA waren al bij herdenkingen. NORA loopt ook de Airborne Wandeltocht. ROBIN: ‘Het is voor heel veel mensen belangrijk. Vooral voor de veteranen.’ PIPPI gaat dit jaar voor het eerst als kinderburgemeester: ‘Heel speciaal om alles van dichtbij mee te maken.’

Voor MILAN wordt de Polenherdenking in Driel zijn eerste Airborne-herdenking. Daar legt hij met voetballertjes van RKSV Driel bloemen.

Waarom zouden kinderen ook naar de Airborneherdenkingen moeten gaan? ‘Zodat het nooit wordt vergeten,’ zegt MILAN. ‘Iedereen moet weten wat ervoor nodig was zodat wij nu in vrijheid leven.’ PIPPI: ‘Wij kunnen gewoon naar school en spelen. Ik hoop dat wij nooit hoeven mee te maken wat mensen toen meemaakten.’ FARAH vindt het belangrijk dat juist jonge mensen blijven nadenken over de oorlog. DENNIS en QUINTY-LYNN vinden dat ook: ‘Zo leren kinderen ook over mensen die stierven terwijl ze niets met de oorlog te maken hadden.’

nora, Lotte en Robin Kindercollege Ede ROBIN denkt dat leren over vroeger helpt om de vrijheid te bewaren. Lotte: ‘Anders herinnert niemand zich meer wat er is gebeurd.’ NORA: ‘Het is ook ons verleden, maar dan iets verder weg in de tijd.’

Wat kunnen we nu nog leren van de Airborne-helden die vochten voor onze vrijheid? Alle kinderen bewonderen hun dapperheid. DENNIS en QUINTY-LYNN denken aan het gevaar: ‘Je wist nooit wat er

OOK BIJ DE EERSTE HERDENKINGEN IN 1945 HADDEN KINDEREN AL EEN BELANGRIJKE ROL

Foto: Gelders Archief

Ben je zelf wel eens bij Airborne-herdenkingen geweest?

Quinty-Lynn, Farah n e Denn Bloemenkinderen Arnh is em die dag kon gebeuren.’ LOTTE: ‘Het was spannend en levensbedreigend. Ze vochten voor de vrijheid van hun eigen land of dat van iemand anders.’ ‘Je moet nooit opgeven,’ zegt NORA. ROBIN: ‘Je moet elkaar helpen. Ook de Airborne-helden kwamen op voor andere mensen.’ PIPPI en MILAN denken vooral aan dankbaarheid. ‘Omdat zij vochten hebben wij een fijn leven,’ zegt PIPPI. MILAN: ‘We mogen best wat dankbaarder zijn voor alles wat we nu hebben.’

Heb jij tips voor kinderen die meer willen leren over de Tweede Wereldoorlog? Musea bezoeken, boeken lezen en vooral veel vragen stellen! LOTTE en PIPPI raden het Airborne Museum aan. NORA tipt de boeken Het Achterhuis en Oorlog in Inkt. MILAN Milan denkt aan lessen bij de brug in Arnhem en het Informatiecentrum in Driel.’ FARAH: ‘Zoek dingen op waar je nieuwsgierig naar bent of vraag je docent er les over te geven.’ ROBIN, DENNIS en QUINTY-LYNN raden aan met opa’s, oma’s en andere oudere mensen over vroeger te praten. Zelf herdenkingen of monumenten bezoeken? ‘Zeker!’ QUINTY-LYNN:

milan Kinderburgemeester Overbetuwe

‘Het is respectvol om de mensen te blijven herdenken die tijdens de Slag om Arnhem zijn doodgegaan.’

Marcel Fränzel GEMEENTE RENKUM Veel mensen die de oorlog hebben meegemaakt zijn er straks niet meer. Wat zouden we moeten doen om hun verhalen te bewaren, zodat kinderen in de toekomst ervan kunnen blijven leren? MAYLIN: ‘Ik denk dat het leuk is om een teken film te maken over de verhalen. Maar dan wel in de vorm van een serie. Zodat je steeds een kort stukje hebt van het verhaal. Dan wordt het niet saai. En je moet het ook niet te spannend maken.’ BRAM: ‘De Airborne Kinderkrant blijven maken.’ JULIA: ‘Voor kleine kinderen iets met een poppenkast met handpoppen, om zo het verhaal door te vertellen. En voor oudere kinderen spellen maken, zodat ze op een andere manier leren over de oorlog.’ FERRE: ‘Voor kinderen strips maken en speciale boeken over de oorlog schrijven.’ FADDEI: ‘Nu de veteranen nog leven, moeten we zo veel mogelijk vragen over vroeger.’ ROSALINDE: ‘De verhalen blijven doorvertellen en herdenken in musea en boeken. En ervoor zorgen dat die kunnen blijven bestaan.’

er op uit Zoek je nog meer bezoeken lees tips? Kijk dan eens op onze website: www.airborne-region.nl/kinderen

M Airborne Museum

Gezichten van Verzetsstrijders

Dit museum in Oosterbeek zit in villa Hartenstein. Dit was ook het Britse hoofdkwartier in 1944. Je leert hier alles over de Slag om Arnhem. Maak mee hoe de gevechten waren in de Airborne Experience.

Deze expositie vertelt het verhaal van de 44 moedige verzetsstrijders die begraven zijn in het Mausoleum. Wie waren zij? En waarom kwamen zij in verzet? Wat was hun verhaal? Welke keuzes maakten zij? Een indrukwekkende expositie. Deze staat tot 1 oktober 2026 achter de Schaapskooi op de Ginkelse Heide. Het Mausoleum staat op de Paasberg in Ede.

WWW.AIRBORNEMUSEUM.NL

Airborne Museum at the Bridge Vlak naast de John Frostbrug in Arnhem leer je in dit bezoekerscentrum wat er op deze plek gebeurde in 1944. Doe mee aan de spannende speurtocht. Let op: vanaf 27 sept tijdelijk gesloten wegens een verbouwing. WWW.AIRBORNEMUSEUM.NL

Informatie centrum De Polen van Driel Aan de Kerkstraat in Driel leer je alles over de Poolse helden van de Slag om Arnhem. Vlakbij staat een standbeeld van hun leider Sosabowski. Het centrum is ook het startpunt van een leerzame wandelroute van 6 km rond Driel. WWW.DRIEL-POLEN.NL

IN JOUW BUURT Er zijn heel veel musea en monumenten die stilstaan bij de gebeurtenissen en verhalen uit de Tweede Wereldoorlog. Kijk op deze website en ontdek wat er bij jou in de buurt te vinden is:

WWW.EDE.NL/AIRBORNE

woordzoeker

Zoek alle woorden. De overgebleven letters vormen een geheime zin! S

AIRBORNE

DRIEL EDE

ARNHEM

EVACUATIE FROST HELD MEDAILLE

SOSABOWSKI VETERAAN

OOSTERBEEK PARACHUTE PERIMETER POLEN

VRIJHEID

WWW.TRACESOFWAR.NL

Het juiste antwoord staat hier links (niet stiekem spieken

OPLOSSING Dit was de geheime zin: ‘Iedereen kan een held zijn’. Ook jij! Help je iemand? Dan ben jij ook een held.

COLOFON Uitgegeven door: Stichting Airborne Region (www.airborne-region.nl) Kinderredactie: Elias van Amersfoort, David van Beek, Rosalinde Bruil, Bram Dahlhaus, Faddei Moiseenko, Maylin Peeters, Ferre Pronk, Julia Rozeboom, Boet Tijmense, Anna Tuschenbroek Grote mensen redactie: Marlies Rothoff, Rosalie Thomassen Foto’s: Airborne Freedom Run, Airborne Museum Hartenstein, Arjan Vrieze, Bridge to Liberation, Daan van Oort, FunckSterrShoots, Gelders Archief, Gemeente Ede / Maarten Weij, Imperial War Museums, privécollectie familie Van Eck, Rosalie Thomassen, Sem Presser / MAI, White Ribbon Mile, Wim Zilver Rupe Illustraties & strip: Roel Venderbosch Ontwerp: Marieke Thomassen, Kukel ontwerpt; Wendy Bergervoet, studio toon Drukker: DPN Rikken Print Met veel dank aan: De Gelderlander Arnhem, Silvijn Stokman; Digitmind Internet & Marketing De Airborne Kinderkrant is een uitgave van de Airborne Regio en is mede mogelijk gemaakt door de Airborne regio gemeenten Arnhem, Ede, Overbetuwe en Renkum.

hè!)