Issuu

Bol& Teelt Magazine voor klanten van Agrifirm-GMN

Vier jaar Fieldlab Bol Plantversterkers: organische meststoffen en biostimulanten

Bijenkasten en bollentelers

Jaargang 5 - uitgave 3-2026

Voorwoord

Samen bouwen aan een weerbare teelt Onze sector staat voor grote uitdagingen. Middelen worden schaarser, regelgeving verandert en verwachtingen vanuit de maatschappij nemen toe. Toch klinkt in dit nummer vooral één antwoord door: samen komen we verder. Of het nu gaat om telers die binnen De Drentse Lelie en Fieldlab Bol openhartig kennis en ervaringen delen, om partners als Biobest en NutriControl die met onderzoek bijdragen aan gezonde gewassen, of om adviseurs als Luc die dag in dag uit naast de ondernemer staan. Steeds draait het om verbinding. Weerbare gewassen ontstaan niet door één maatregel, maar door vele stappen die elkaar versterken. Datzelfde geldt voor onze sector. Door met elkaar in gesprek te blijven en van elkaar te leren, houden we de bloembollenteelt ook morgen sterk.

Dennis Meijaard Directeur Agrifirm-GMN

Inhoud

Freddie Prins van Aad Prins Leliecultures

De kracht van een weerbaar gewas

06 Samen in de coöperatie NutriControl 07 F abrikant aan het woord Biobest 09 Teeltuitdaging De toekomst van de lelieteelt

Op pad met Luc van Gent

Meer dan honing

14 Techniek en toekomst Kilter AX-1-robot, niet sprayen maar druppelen 16 Onderzoek en innovatie Fieldlab Bol 19 Vacatures en Expertisedagen

Colofon: Bol&Teelt is een uitgave van Agrifirm-GMN Redactie Marieke van Meene, Agrifirm-GMN Tekstbijdragen Marieke van Meene Interviews Shirley van der Linden, Hennie van de Kar, Marieke van Meene Ontwerp en opmaak Menno Verheij, Reach Brand Storytellers Fotografie Shirley van der Linden, Lex Broersen, Marieke van Meene, Istockphoto Drukwerk Damen Drukkers.

Bol&Teelt | Agrifirm-GMN

10 Expertisecentrum Bloembollenteelt Roos de Wit

Klant aan het woord

Aad Prins Leliecultures, Breezand

Freddie Prins bouwt voort op bijna 90 jaar familiegeschiedenis Bij binnenkomst bij Aad Prins Leliecultures in Breezand vertellen Freddie Prins en haar vader Aad over de geschiedenis van het familiebedrijf. De basis daarvan wordt gelegd in 1937. Tijdens een treinreis strandt Freddie’s overgrootvader in de Noordkop, waar hij besluit een woning met een stukje grond te kopen.

Wat begint als een gemengd agrarisch bedrijf met bloembollen, aardappelen en groenten groeit in de jaren daarna uit tot een gespecialiseerde onderneming in virusvrij uitgangsmateriaal. Aad bouwt het bedrijf verder uit en kiest eind jaren tachtig bewust voor een andere koers. “Mijn vader is hier in 1987 mee begonnen, toen het maken van lelieweefselkweek nog nieuw was”, vertelt Freddie.

Bol&Teelt | Agrifirm-GMN

Een plek veroveren

Dat Freddie uiteindelijk het bedrijf zou voortzetten, was niet vanzelfsprekend. Ze volgde een bedrijfskundige opleiding en werd als dochter niet automatisch gezien als de logische bedrijfsopvolger. Volgens haar zit daar ook een van de belangrijkste redenen waarom er nog relatief weinig vrouwelijke ondernemers in de bloembollensector zijn. “Het is te makkelijk om te zeggen dat vrouwen het niet kunnen of niet willen. Dochters worden vaak niet van jongs af aan opgevoed met het idee dat zij het bedrijf kunnen voortzetten. Daar ontstaat al een achterstand. Dat is geen onwil, maar zit in onze cultuur. Gelukkig zie je dat langzaam veranderen.” Toen zij de stap eenmaal zette, ervaarde ze vooral positieve reacties. “Ik herinner mij veel support. Zelf had ik wel het gevoel dat ik mij extra moest bewijzen.

Maar of dat ook echt zo was, weet ik niet. Inmiddels ervaar ik veel vertrouwen.” Jarenlang kreeg ze dezelfde vraag. “’Vind je het wel leuk?’ Dat heb ik jarenlang gehoord, maar tegenwoordig kijkt niemand daar meer van op.”

Verrast door de teelt

Waar haar interesse aanvankelijk lag bij ondernemerschap en bedrijfskunde, ontdekte Freddie dat juist de teelt haar het meest fascineert. “Ik heb mezelf eigenlijk verrast in hoe leuk ik de teelt vind. Ik kan mij er echt in vastbijten.” Tijdens een rondgang door het bedrijf wordt duidelijk hoe specialistisch het werk is. Voordat de kas wordt betreden, volgen we eerst een strikt veiligheidsen hygiëneprotocol. Handen worden gedesinfecteerd, schoenen gereinigd en voorzien van overschoenen. Ook krijgen we een beschermend pak aan. Virusvrij werken begint immers bij het voorkomen van besmettingen van buitenaf. Eenmaal in de kas valt op hoe schoon en strak georganiseerd de kas eruitziet. De teelt staat in bakken, de logistiek is zorgvuldig uitgewerkt en iedere handeling volgt vaste protocollen. Die werkwijze is essentieel. Het bedrijf kweekt uitsluitend virusvrij uitgangsmateriaal voor derden en werkt voor ongeveer tachtig klanten verspreid over heel Nederland.

Meer dan alleen een product

De vraag naar virusvrij uitgangsmateriaal groeit al jaren. Waar klanten vroeger vooral een product afnamen, kiezen steeds meer bedrijven voor een vast virusvrij programma. Virusvrij besmet virusvrij niet. Daarnaast vermeerdert het beter en beperk je risico’s. Freddie vervolgt: “Onze dienstverlening is in de loop der jaren steeds verder uitgebreid. Waar we vroeger vooral een product leverden, ontzorgen we klanten nu van begin tot eind. We zeven de bollen uit, schonen ze na, verzorgen een deel van de bewaring en denken mee over virusvrije programma’s.”

Op de foto: Freddie Prins

Naast de teelt spreekt Freddie met veel waardering over haar medewerkers. Het bedrijf werkt het grootste deel van het jaar met een vaste ploeg van twintig tot vijfentwintig seizoensmedewerkers. “We werken met strikte hygiëneprotocollen en hebben meer dan duizend partijen van ongeveer tachtig klanten door elkaar staan. Dan is het ongelooflijk belangrijk dat mensen precies weten wat ze doen.” Veel medewerkers keren ieder jaar terug. “Daar ben ik echt trots op. Zij kennen de werkwijze, begrijpen de protocollen en weten precies hoe we werken.”

Bouwen aan de toekomst

Voor de toekomst ziet Freddie volop

kansen. De vraag naar virusvrij uitgangsmateriaal blijft groeien en klanten hechten steeds meer waarde aan kwaliteit en risicobeheersing. Uitdagingen zijn er ook. Potgrond wordt schaarser, arbeid blijft een aandachtspunt en ziektebeheersing vraagt blijvende aandacht. Juist daarom waardeert zij de samenwerking met Arjo van den Berg, teeltspecialist bij Agrifirm-GMN. “Hij begrijpt precies waar wij tegenaan lopen. Omdat wij uitsluitend voor derden materiaal opkweken, kunnen wij niet zomaar allerlei proeven doen. Dan is die kennis heel waardevol.” Hoe ziet het bedrijf er over tien jaar uit? Volgens Freddie blijft de basis hetzelfde.

“Ik hoop dat we vooruitstrevend en toonaangevend blijven in wat we doen.” Haar boodschap aan jonge vrouwen die twijfelen over een toekomst in de sector? “Als de interesse er is, ga ervoor. Ik hoop vooral dat het ooit normaal wordt dat ook de dochter een optie is. Dat het geen bijzonder verhaal meer hoeft te zijn.” Na ruim anderhalf uur praten blijft vooral de passie van Freddie voor het vak hangen. Wat begon als interesse in ondernemerschap groeide uit tot een grote liefde voor de teelt. Met diezelfde gedrevenheid bouwt ze verder aan het familiebedrijf dat haar overgrootvader bijna negentig jaar geleden begon.

Bol&Teelt | Agrifirm-GMN

Trots op het team

Samen in de coöperatie Het state of the art laboratorium achter Agrifirm

NutriControl Laboratorium NutriControl is onderdeel van de Royal Agrifirm Group. Hier worden dagelijks duizenden analyses uitgevoerd. Het bedrijf analyseert wat er precies in grondstoffen, halffabrikaten en eindproducten zit, zoals diervoeders en zuivelproducten en petfood. Daarmee draagt NutriControl bij aan voedselveiligheid, kwaliteit en inzicht in de keten. Voor veel bloembollentelers is NutriControl nog een onbekende naam. Om een beter beeld te krijgen van dit onderdeel van de coöperatie, breng ik een bezoek aan het laboratorium. Tijdens de rondleiding wordt duidelijk hoeveel kennis, techniek en processen er schuilgaan achter de analyses die hier dagelijks plaatsvinden.

Bol&Teelt | Agrifirm-GMN

Van monster tot analyse resultaat

Het laboratorium van NutriControl is gelegen naast één van de fabrieken van Agrifirm in Veghel. Bij binnenkomst valt direct op hoe strak alles is georganiseerd. Monsters komen binnen vanuit klanten en fabrieken en worden eerst zorgvuldig voorbereid. Ze worden onder andere geregistreerd, gemalen en goed gemengd, zodat een analyse een betrouwbaar beeld geeft. “De voorbewerkingen op de afdelingen (zoals de juiste extracties of destructie) zijn cruciaal. Hier wordt een beroep gedaan op onze kennis en kunde”, vertelt Jos Hooijer, Business Development manager bij NutriControl. “Als je dat niet goed doet, kun je meten wat je wilt, maar dan klopt de uitkomst niet.” Bij microbiologie wordt bijvoorbeeld gekeken naar micro organismen zoals bacteriën, gisten en schimmels. Terwijl in de chemie de samenstelling van producten wordt geanalyseerd, zoals eiwit en vet maar ook

varianten op locatie meten en direct resultaat zien.”

Alles onder één dak

contaminanten (mycotoxines / dioxines) en vitamines en mineralen. Veel analyses gebeuren onder accreditatie. Jaarlijks voert NutriControl ongeveer 1,2 miljoen analyses uit op zo’n 250.000 monsters. Per monster worden meerdere testen uitgevoerd om een compleet beeld te krijgen van de samenstelling. Dat gebeurt met geavanceerde apparatuur, maar ook met snelle meetmethoden. Een voorbeeld is NIR-technologie, waarbij materialen met nabij infrarood licht snel de samenstelling van een product bepaald wordt. “Dat kan zelfs buiten het lab,” zegt Hooijer. “Je kunt met portable

Het laboratorium waarin dit gebeurt, is in september 2025 in gebruik genomen en is gebouwd met het oog op groei en efficiëntie. Alle stappen in het analyseproces zijn hier samengebracht. “We hebben hier alles onder één dak,” aldus Hooijer. “Dat zorgt voor snelheid en overzicht.”

Blik op de toekomst

Hoewel de werkzaamheden van NutriControl zich nu veelal richten op segmenten in de feed en food industrie, laat het laboratorium zien hoeveel kennis en techniek beschikbaar is. Met die basis ligt er ook potentie op andere gebieden, zoals bodemkwaliteit en gewasanalyses. Wellicht zijn er ook toepassingen mogelijk voor teelten, zoals de bloembollen- en sierteelt.

Fabrikant aan het woord

Samen werken aan een weerbare bloembollenteelt

Hoe houd je bloembollengewassen gezond en weerbaar in een tijd waarin de uitdagingen voor telers steeds groter worden? Volgens Biobest ligt de sleutel in een geïntegreerde aanpak waarin de hele productieketen wordt bekeken. “Wij kijken niet naar één moment in de teelt, maar naar het complete traject van bol tot bloem.” Biobest is wereldwijd actief op het gebied van biologische gewasbescherming en natuurlijke oplossingen voor de tuinbouw en landbouw. Binnen de bloembollensector richt het bedrijf zich vooral op het versterken van gewassen en het ondersteunen van telers bij een duurzame en toekomstbestendige teelt.

Kijken naar de hele keten

Waar veel oplossingen zich richten op één specifieke fase van de teelt, kijkt Biobest bewust naar de volledige productieketen. Dat begint al bij de bollenteelt, maar loopt door in preparatie, bewaring en bij diverse gewassen tot aan de afbroeifase. “Juist door het totale traject te bekijken, zien we kansen die anders misschien onbenut blijven. Gezonde en weerbare gewassen ontstaan niet door één

maatregel, maar door meerdere stappen in de keten die elkaar versterken.” Deze visie vertaalt zich ook naar de proefactiviteiten van Biobest. Het bedrijf voert zowel proeven uit in de teelten buiten als in teelten binnen en onderzoekt daarbij verschillende toepassingen gedurende het gehele teeltproces.

Samen onderzoeken en ontwikkelen

Een belangrijk onderdeel van de activiteiten van Biobest is praktijkgericht onderzoek. Daarbij werkt Biobest al jarenlang samen met Agrifirm aan proeven die gericht zijn op het versterken en beschermen van gewassen. “De samenwerking met Agrifirm is voor ons waardevol omdat we innovaties direct onder praktijkomstandigheden kunnen toetsen. Zo krijgen telers inzichten en oplossingen die niet alleen in theorie werken, maar ook daadwerkelijk toepasbaar zijn in de praktijk.” Naast deze gezamenlijke proeven voert Biobest ook zelfstandig onderzoek uit. Daarbij staat steeds dezelfde vraag centraal: hoe kunnen we op verschillende momenten in de keten bijdragen aan sterkere en weerbaardere gewassen?

Zo onderzocht Biobest onder andere de mogelijkheden van Asperello® bij het dompelen van bollen, de inzet van Spyro® tijdens de bolbewaring ter ondersteuning van de beheersing van plagen en toepassingen van Asperello® tijdens de afbroei. Door verschillende teeltfasen afzonderlijk én in samenhang te bekijken, ontstaat een beter beeld van de mogelijkheden om gewassen gedurende de gehele productieketen te ondersteunen.

Partner voor de toekomst

Volgens Biobest zal de toekomst van de bloembollenteelt steeds meer draaien om kennis, preventie en geïntegreerde teeltsystemen. Daarom blijft het bedrijf investeren in onderzoek, praktijkproeven en samenwerkingen binnen de sector. “Onze ambitie is om meer te zijn dan een leverancier. We willen een partner zijn die meedenkt met telers, adviseurs en ketenpartners. Door samen te werken aan weerbare gewassen en een gezonde teelt kunnen we de bloembollensector ook voor de toekomst sterk houden.”

Bol&Teelt | Agrifirm-GMN

Biobest

Op pad met

Over Luc van Gent Luc is adviseur buitendienst bij Agrifirm-GMN. Hij ondersteunt telers, broeiers en exporteurs in regio Duin- en Bollenstreek bij vraagstukken rondom teelt, bewaring en kwaliteit. Met zijn praktijkervaring, brede netwerk en betrokkenheid helpt hij klanten bij het vinden van passende oplossingen.

Op pad met Luc van Gent

Vertrouwd gezicht Zodra ik bij Luc in de auto stap, gaat de telefoon al. Een klant maakt zich zorgen over een bloembol die afwijkingen laat zien. Luc luistert, stelt een paar vragen en maakt direct een afspraak om een exemplaar op te halen voor onderzoek.

Bol&Teelt | Agrifirm-GMN

H 8

Het blijkt een veelzeggende start van de dag. Vandaag mag ik met hem meelopen en krijg ik een inkijkje in zijn werk. Vanuit het Agrifirm-GMN kantoor in Voorhout bezoeken we een aantal klanten in de Duin- en Bollenstreek. Onderweg wordt al snel duidelijk dat geen enkele werkdag hetzelfde is. Klantvragen, telefoontjes en onverwachte situaties wisselen elkaar voortdurend af. Tegelijkertijd laat Luc zien waarom hij het belangrijk vindt om niet alleen telers en kwekers, maar ook exporteurs te begeleiden. De eerste afspraak van de dag is bij een exporteur. Aan tafel gaat het over actuele uitdagingen in de sector, zoals trips, ethyleenschade en nieuwe behandelmethoden. Maar het gesprek blijft niet beperkt tot de inhoud alleen. Er wordt ook

gesproken over ontwikkelingen binnen het bedrijf, familie en de toekomst van de sector. De jarenlange samenwerking heeft geleid tot een sterke vertrouwensband, waardoor vragen en ideeën open besproken kunnen worden. Bij de tweede exporteur ontstaat al snel een open gesprek over de ontwikkelingen binnen de exportsector. Beschikbaarheid van bollen, kwaliteit, regelgeving en de uitdagingen voor de komende jaren komen voorbij. Luc luistert, stelt vragen en deelt ervaringen uit de praktijk. Daarbij valt op dat hij niet direct naar een oplossing grijpt, maar eerst wil begrijpen wat er speelt. Door de dag heen wordt duidelijk dat klanten Luc niet alleen bellen wanneer er een probleem is. Ze bellen ook om te sparren,

kennis uit te wisselen en ervaringen uit de praktijk te bespreken. Die wisselwerking van kennis en praktijkervaring vormt een belangrijk onderdeel van zijn werk. Aan het einde van de dag vraag ik hem wat hij het leukste vindt aan zijn werk. Hij hoeft niet lang na te denken. “Contact met mensen. Dat blijft voor mij het allerleukste.” Overal waar we komen, kent Luc de ondernemer achter het bedrijf. Hij weet wat er speelt, luistert, denkt mee en komt afspraken na. Juist die combinatie van vakkennis en oprechte betrokkenheid maakt hem voor veel klanten een vertrouwd gezicht. Na een dag meerijden begrijp ik waarom zijn telefoon zo vaak gaat: klanten weten dat Luc altijd voor ze klaarstaat.

De toekomst van de lelieteelt begint met samenwerking

Ontstaan uit een gezamenlijke vraag

Vanuit die gedachte ontstond De Drentse Lelie. Het initiatief kwam voort uit een gezamenlijke vraag van Drentse lelietelers: hoe zorgen we ervoor dat de lelieteelt ook in de toekomst sterk en gezond blijft voor teler, milieu en omgeving? Binnen het project werken telers samen aan het verder verlagen van de impact van de teelt. Daarbij delen zij kennis, vergelijken zij resultaten en wisselen praktijkervaringen uit. Het project loopt meerdere jaren en richt zich op het terugdringen van de impact van de lelieteelt op milieu en omgeving. Dat doen de deelnemers door ervaringen te delen, resultaten te vergelijken en samen te kijken welke maatregelen in de praktijk

werken. Volgens Seubring levert die aanpak waardevolle inzichten op voor telers en ontstaat er ruimte om gezamenlijk stappen te zetten richting een toekomstbestendige teelt.

Meer inzicht en een sterk netwerk

De samenwerking heeft in korte tijd veel opgeleverd. Deelnemers krijgen meer inzicht in hun eigen bedrijfsvoering en kunnen hun resultaten afzetten tegen die van collega’s. Ook is een sterk netwerk ontstaan waarin kennis en ervaringen uit de praktijk actief worden gedeeld. Via bijeenkomsten, bedrijfsbezoeken en onderling contact helpen telers elkaar bij vraagstukken uit de dagelijkse praktijk. Binnen De Drentse Lelie werken telers daarnaast samen met verschillende kennispartners, waaronder Agrifirm-GMN. Door praktijkervaringen te combineren met teeltkennis en advies krijgen deelnemers beter inzicht in de effecten van maatregelen op hun bedrijf.

Kansen voor andere sectoren

Die manier van samenwerken is volgens Seubring niet alleen waardevol voor de lelieteelt. Hij ziet ook kansen voor andere regio’s en agrarische sectoren. “Ik denk dat het goed is dat het ook op andere plekken in Nederland gebeurt en ook in andere sectoren.” Volgens hem laat De

Drentse Lelie zien wat er mogelijk is als ondernemers samen optrekken. Door ervaringen te delen en van elkaar te leren, ontstaan nieuwe inzichten en praktische oplossingen voor uitdagingen waar veel bedrijven mee te maken hebben.

In gesprek met de omgeving

Hoewel de lelieteelt regelmatig onderwerp van discussie is, ziet Seubring juist ook veel bereidheid om stappen te zetten. Binnen De Drentse Lelie wordt gewerkt aan oplossingen die bijdragen aan een toekomstbestendige teelt én aan een kleinere impact op de omgeving. Daarbij speelt niet alleen de teelt zelf een rol, maar ook de relatie met omwonenden. In de praktijk merkt hij dat vragen of zorgen vaak goed bespreekbaar zijn wanneer mensen met elkaar in contact komen. Een gesprek leidt geregeld tot wederzijds begrip of praktische afspraken die voor beide partijen werken. Juist daarom is het belangrijk dat telers, omwonenden en andere betrokkenen elkaar blijven opzoeken. Zijn boodschap voor de toekomst van de lelieteelt is helder: “Blijf met elkaar in gesprek. Dat leidt uiteindelijk tot oplossingen en rust.” Volgens Seubring zijn begrip en vertrouwen onmisbaar om de lelieteelt ook in de toekomst een plek te geven in Nederland.

Bol&Teelt | Agrifirm-GMN

De lelieteelt staat voor een flinke uitdaging. Het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen staat onder druk, regelgeving verandert en maatschappelijke discussies over de sector blijven aanhouden. Telers moeten daardoor niet alleen inspelen op veranderingen in de teelt, maar ook steeds vaker uitleg geven over hun werkwijze. Volgens Ben Seubring van De Drentse Lelie ligt de grootste uitdaging voor de sector niet zozeer op technisch vlak. “Het technische aspect is een minder grote uitdaging dan de acceptatie door de omgeving en de overheid.”

Teeltuitdaging

De Drentse Lelie

Expertisecentrum Bloembollenteelt

Onderzoek naar de teelt van morgen Expertisecentrum Bloembollenteelt

Op de foto: Roos de Wit

Bol&Teelt | Agrifirm-GMN

Waar veel mensen alleen het eindresultaat van onderzoek zien, staat Roos de Wit midden in het proces. Als projectleider bij Expertisecentrum Bloembollenteelt brengt ze een groot deel van haar tijd door op proeflocaties verspreid over Nederland. Van Voorhout en Breezand tot praktijkproeven bij telers en onderzoekslocaties elders in het land. Daar voert ze behandelingen uit, beoordeelt ze gewassen en legt ze vast wat er tijdens het seizoen gebeurt.

“Je kijkt voortdurend naar verschillen”, vertelt Roos. “Niet alleen naar aantasting of opbrengst, maar ook naar hoe een gewas groeit, hoe het eruitziet en hoe het reageert op verschillende behandelingen.” Juist dat maakt haar werk volgens haar zo interessant. Achter elk proefveld zit een onderzoeksvraag. Soms gaat het om ziekte- of onkruidbeheersing, soms om gewasvitaliteit of nieuwe teeltmethoden. Alles met hetzelfde doel: kennis ontwikkelen die telers helpt bij toekomstige uitdagingen.

Op zoek naar alternatieven

Die uitdagingen veranderen snel. Het beschikbare middelenpakket wordt kleiner en daardoor groeit de behoefte aan nieuwe oplossingen. Dat ziet Roos ook terug in de onderzoeken van de afgelopen jaren. “Toen ik begon, waren veel proeven gericht op traditionele gewasbeschermingsmiddelen. Tegenwoordig werken we voor het grootste deel met biostimulanten en producten op basis van natuurlijke componenten.” In de proeven wordt onder meer gewerkt met producten op basis van schimmels, bacteriën en bladmeststoffen. Daarbij kijken onderzoekers niet alleen naar de uiteindelijke opbrengst, maar vooral ook naar de ontwikkeling van het gewas tijdens het seizoen. “We beoordelen alles wat opvalt. Hoe ontwikkelt een gewas zich? Blijft het vitaal? Zijn er verschillen zichtbaar in bladkwaliteit of wortelontwikkeling? Dat zijn allemaal zaken die je meeweegt.”

Verschillen die zichtbaar zijn

Tijdens de beoordelingen ziet Roos regelmatig verschillen tussen objecten. Vooral bij proeven met siliciumproducten ziet ze opval-

voorbij. Zo wordt onder andere gewerkt met bladmeststoffen en producten op basis van nuttige Trichoderma-schimmels. Volgens Roos vallen juist die laatste groepen steeds vaker op in onderzoeken. “Producten op basis van schimmels en bacteriën vormen een interessante ontwikkeling. Ze zijn bedoeld om de interactie rond de wortel te ondersteunen en passen goed binnen de zoektocht naar duurzamere teeltsystemen.” Roos ziet ze dat dergelijke toepassingen regelmatig positief uit de beoordelingen komen. “Er zitten objecten tussen die verrassend goed meekomen. Dat maakt ze interessant voor vervolgonderzoek.” Daarmee ontstaat volgens haar een steeds breder pakket aan mogelijkheden voor de toekomst. Niet als vervanging van alle bestaande oplossingen, maar als waardevolle aanvulling binnen een veranderende sector.

Dicht bij de praktijk

Interessante ontwikkelingen

Bol&Teelt | Agrifirm-GMN

lende effecten in het gewas. “Bij sommige objecten zie je dat het gewas langer groen en vitaal blijft. Daarnaast voelen de bladeren vaak steviger aan. Dat zijn verschillen die je letterlijk kunt zien én voelen wanneer je door een proefveld loopt.” Een steviger blad kan bijdragen aan een weerbaarder gewas. De bladeren zijn fysiek harder en daardoor minder gemakkelijk indringbaar. Volgens Roos zijn dat precies de eigenschappen die interessant zijn om verder te onderzoeken. “Bij sommige objecten zie je gedurende het seizoen duidelijke verschillen ontstaan”, zegt Roos. “Dan valt bijvoorbeeld op dat een gewas langer vitaal blijft of een sterkere gewasstand behoudt. We hebben in lelie mooie verschillen gezien tussen de verschillende bladmeststoffen, Turan gaf daar bijvoorbeeld een mooi positief verschil. Daar was goed te zien dat sommige producten voor meer vitaliteit zorgden, wat zichtbaar was aan een groener gewas.”

Het werk van Roos draait uiteindelijk om meer dan cijfers alleen. Door wekelijks in de gewassen aanwezig te zijn, ontdekt ze vaak al in een vroeg stadium ontwikkelingen die later belangrijk blijken te zijn. Soms gaat het om een zichtbaar vitaler gewas. Soms om steviger blad of een betere gewasstand. En soms juist om een reactie die laat zien dat een product in de praktijk minder geschikt is. Ook dat levert waardevolle informatie op. “Je probeert steeds te begrijpen waarom een verschil ontstaat. Dat begint vaak gewoon met goed kijken.” Juist die combinatie van praktijkwerk en onderzoek maakt haar werk zo boeiend. Met de toenemende aandacht voor groene oplossingen verwacht Roos dat er de komende jaren nog veel te ontdekken valt. “De ontwikkeling gaat snel. Dat zie je terug in de producten die worden getest, maar vooral in de vragen die vanuit de praktijk komen. Dat maakt het onderzoek iedere keer weer interessant.”

Binnen de proeven komen verschillende groene productgroepen

Product & Assortiment

Plantversterkers: organische meststoffen en biostimulanten

De kracht van een weerbaar gewas

Hoe houd je het gewas gezond? Jarenlang konden we terugvallen op gewasbeschermingsmiddelen waarvan we precies wisten wat we konden verwachten. Hoewel deze middelen nog altijd de basis vormen van onze teeltaanpak, neemt de beschikbaarheid af en groeit het risico op resistentieontwikkeling. Aanvullende gewasondersteuning wordt daarom steeds belangrijker, zegt productmanager Jan Ties Malda van Cebeco Agro. “Door onze bolgewassen met biostimulanten en organische meststoffen vitaler en weerbaarder te maken, verminderen we de druk op chemische gewasbescherming en behouden we bovendien de werking ervan.”

“Hoe beperkter de behandelmogelijkheden, hoe belangrijker plantversterkende producten worden”, zegt Jan Ties. “Een vitaal gewas is nu eenmaal minder vatbaar voor ziekten en plagen. Door biostimulanten in te zetten, stimuleer je het bodemleven en worden nutriënten in de bodem beter beschikbaar voor de plant. Organische meststoffen voeden zowel de plant als de bodem met mineralen, zoals stikstof en fosfaat. Het aanbod aan plantversterkers is groot. Welke producten het meest geschikt zijn, verschilt per teelt. Daarom hebben we een selectie gemaakt van plantversterkende middelen die zich in de bollenteelt hebben bewezen en aansluiten bij de specifieke behoeften van bolgewassen.”

ViviBulb®

Dat een biostimulant en een organische meststof goed kunnen samenkomen in één product, bewijst ViviBulb. “Het is een unieke combinatie van twee bewezen producten in de bollenteelt: Vivisol en Vivifos”, vertelt Jan Ties. “Vivifos is een organische startmeststof met 4% stikstof en 30% or-

ganisch gebonden fosfaat. Hiermee zorg je voor een vlotte en gelijkmatige afgifte van fosfor over meerdere maanden, wat onmisbaar is voor een krachtige beworteling en een goede beginontwikkeling van het gewas. Dankzij het lage stikstofgehalte per eenheid organische stof wordt bovendien ongewenste stikstofafgifte in het najaar voorkomen. Vivisol is een organische bodemverbeteraar met nuttige Bacillus-bacteriën. Deze bevorderen het bodemleven rond de wortels, waardoor aanwezige voedingsstoffen vrijkomen en beter opneembaar zijn voor de plant. Met ViviBulb kunnen twee krachtige componenten in één werkgang worden toegepast. Dat bespaart tijd en arbeid.” ViviBulb wordt met de Minigran-technologie geproduceerd als microgranulaat. Een Minigran is een homogeen samengesteld minikorreltje. Eén normale organische korrel staat gelijk aan 94 Minigrans. “Door de fijne microkorrels wordt het product gelijkmatiger verdeeld, komen voedingsstoffen geleidelijk vrij en dringt het dieper door in de bodem dan veel andere organische meststoffen”.

GewasKracht Orthosil

AgriCulture Plus

GewasKracht REEF

Op weg naar de bollenteelt: Top Organic Efficiënt N

Al snel volgde een tweede product: GewasKracht REEF, een bladmeststof met plantversterkende eigenschappen. “Deze zwavelkopermeststof levert voornamelijk zwavel en een relatief lage hoeveelheid koper. Hierdoor blijft de kopergift effectief, maar beperkt. Dat is een belangrijk voordeel ten opzichte van veel andere producten die per bladtoepassing meer koper bevatten”, zegt Jan Ties. “Daarnaast is de bladmeststof zo ontwikkeld dat de zwavel beter aan het blad hecht en minder snel afspoelt. Terwijl de zwavel op het blad aanwezig blijft, wordt deze geleidelijk omgezet. Dit zorgt voor een langere en effectievere werking. Zo draagt GewasKracht REEF bij aan sterkere celwanden, een efficiëntere stikstofbenutting, een evenwichtige groei en een grotere natuurlijke weerbaarheid van het gewas. Proeven van het Expertisecentrum Bloembollenteelt met GewasKracht REEF in lelies tonen een duidelijk effect: een vitaler blad en daarmee een gezonder gewas. In 2027 gaan we met het product de praktijk in.”

Na het verdwijnen van het fungicide mancozeb werd niet alleen de fungicidewerking, maar ook het vergroenende effect ervan gemist. “Met AgriCulture Plus zijn we in staat de biostimulerende werking die voorheen uitging van mancozeb te evenaren”, vertelt Jan Ties. “Zowel in proeven als in de praktijk is aangetoond dat de toevoeging van AgriCulture Plus aan de tankmix effectief én veilig voor het gewas is. Ook hier geldt dat je er geen ziekten of plagen mee bestrijdt, maar de plant wel weerbaarder maakt. De biostimulant kan worden toegepast als bladtoepassing of via boldompeling. De meeste telers nemen het product mee met de wekelijkse bladbespuiting ter ondersteuning van de gewasgroei en -gezondheid. Het is een robuust product dat zich eenvoudig laat combineren met andere middelen in de tankmix.”

De zoektocht naar effectieve oplossingen voor een gezonde gewasgroei gaat door. Hoewel de organische meststof Top Organic Efficiënt N momenteel vooral wordt toegepast in de groenteteelt, lijkt het product ook interessant voor de bollenteelt. Jan Ties licht toe: “We zien veel potentie in Top Organic Efficiënt N, omdat de stikstof relatief snel vrijkomt, al binnen de eerste vier weken. Daardoor kun je de toepassing goed afstemmen op de teelt. Bij veel andere organische producten ligt dit anders, omdat het moment van stikstofafgifte minder voorspelbaar is. Dit is het eerste jaar waarin Top Organic Efficiënt N wordt onderzocht in de bollenteelt, maar op basis van de eerste resultaten verwachten we dat het hier uitstekend past.” Bol&Teelt | Agrifirm-GMN

Van een uitgebalanceerde fosfaatvoeding en het stimuleren van het bodemleven met een korrelvormig product maken we de stap naar vloeibare plantversterkers binnen de productlijn GewasKracht. Jan Ties: “Het eerste product dat we onder dit label hebben geïntroduceerd, is GewasKracht Orthosil. Dit product is een biostimulant op basis van vrij opneembaar orthosiliciumzuur. Hierdoor kan de plant zich niet alleen van buitenaf, maar ook van binnenuit versterken. Dat vergroot de weerbaarheid en helpt de plant beter om te gaan met stress, bijvoorbeeld na bespuitingen of door weersinvloeden. Meerjarige proeven van het Expertisecentrum Bloembollenteelt bevestigen dit. We nemen daarbij een indirect effect waar: doordat de plant fysiek sterker wordt, dringen ziekteverwekkers minder gemakkelijk binnen en verspreiden ze zich minder snel.”

Techniek en toekomst

De Kilter AX-1-robot onkruidbestrijding met microprecisie

Niet sprayen, maar druppelen “Nu er geen selectieve middelen meer beschikbaar zijn om onkruid in tulpen te bestrijden, ben ik op zoek naar een techniek waarmee ik onkruid effectief kan aanpakken met niet-selectieve middelen, zonder nevenschade aan het gewas te veroorzaken.” Met dit vraagstuk klopte bloembollenkweker WAM Pennings aan bij Erik Hogervorst van het gelijknamige mechanisatiebedrijf uit Noordwijkerhout. Erik volgt de ontwikkelingen op het gebied van spuittechniek op de voet en wist dat de Kilter AX-1 weleens de oplossing voor deze uitdaging kon zijn.

Bol&Teelt | Agrifirm-GMN

Werking: microdruppels

“Om onkruid te bestrijden zonder het gewas te raken, moet het bestrijdingsmiddel met uiterste precisie op het onkruid worden aangebracht”, zegt Erik. “Een spotsprayer lijkt, met een precisie van 6 x 6 centimeter, daarvoor op het eerste gezicht geschikt. Omdat een spotsprayer werkt met spuitdoppen die een nevel van druppels verspreiden, is de kans echter groot dat het middel ook op het gewas terechtkomt. De Kilter-robot daarentegen werkt volgens hetzelfde principe als een inkjetprinter. Het bestrijdingsmiddel wordt in microdruppels met ultraprecisie op het onkruid aangebracht, op een raster van 6 x 6 millimeter. Daarbij houdt de druppelrobot continu rekening met de rijsnelheid en meet hij de windrichting en -kracht. Op basis van deze gegevens berekent het systeem exact waar elke druppel moet worden losgelaten. Zo kan tot en met windkracht 3 nauwkeurig en betrouwbaar worden gewerkt. Doordat de Kilter druppelt in plaats van sprayt,

ontstaat er geen spuitdrift. Er kan dicht op het tulpengewas worden gereden zonder dat het met het bestrijdingsmiddel in aanraking komt.”

Nieuw in de tulpen

Kilter Systems begon ruim zeven jaar geleden met de ontwikkeling van de Kilter AX-1-robot. Inmiddels is deze al ruim drie jaar in gebruik in diverse groenteteelten. “De veldrobot was ons dus zeker niet onbekend”, vertelt Erik. “Toen Kubota eind vorig jaar in Kilter Systems investeerde, zagen we nieuwe mogelijkheden ontstaan. Tegelijkertijd kwamen Simon en Allan van WAM Pennings met hun vraagstuk bij ons. Zo kwam alles samen. We vroegen Kilter Systems of zij de druppelrobot geschikt wilden maken voor de tulpenteelt, onder de voorwaarde dat wij de machine zouden afnemen. Ze waren direct enthousiast. Half januari werd gestart met het verzamelen van de benodigde data. De Kilter herkent onkruiden, net als een spotsprayer, namelijk met behulp van camerabeelden en AI. Ruim twee maanden later was het algoritme gereed en werd de autonome druppelrobot met succes ingezet in het eerste sierteeltgewas: tulpen”, besluit Erik.

Op de foto: Erik Hogervorst

Klaar voor de praktijk

Na een seizoen proefdraaien zijn de resultaten veelbelovend. Erik vertelt: “Door het wegvallen van selectieve middelen kon onkruid in de tulpen alleen nog worden bestreden met een bodemherbicide. Dit is doorgaans onvoldoende voor een volledige en langdurige onkruidbestrijding. Dankzij de Kilter is het weer mogelijk om een nietselectief contactherbicide toe te passen. Door de precisietechniek gebeurt dit zeer gericht, waardoor het middelengebruik

Op de foto: Druppels op de onkruiden

Inzetbaarheid en capaciteit

De Kilter kan vanaf de vooropkomst tot het gewas is dichtgegroeid zijn werk doen. Sommige telers vragen zich af of de robot niet breder kan worden uitgevoerd, maar volgens Erik is juist de compactheid een groot voordeel. “De druppelrobot rijdt volledig autonoom

en kan daardoor 24 uur per dag, 7 dagen per week worden ingezet. Een grotere machine is daarom niet nodig. Dankzij het lage gewicht zijn geen extra veiligheidsmaatregelen vereist, kan de robot onder vrijwel alle omstandigheden werken en is hij eenvoudig te vervoeren op een aanhangwagen of op een frame achter de trekker. Afhankelijk van de perceelstructuur behandelt de Kilter 5 tot 7 hectare in 24 uur. Bij een behandeling met glyfosaat verwachten we dat één toepassing per twee weken volstaat. Reken je met 5 hectare per dag en tien inzetbare dagen binnen een periode van twee weken, dan kan één robot ongeveer 50 hectare behandelen. Is meer capaciteit nodig, dan kan er eenvoudig een tweede Kilter in het veld worden toegevoegd.”

Blik op de toekomst

Met de tulpenteelt heeft de Kilter zijn eerste stappen in de sierteelt gezet.

Dat smaakt naar meer. Erik vertelt: “Nu de techniek zich in de tulpenteelt heeft bewezen, willen we ook telers van andere sierteeltgewassen laten profiteren van deze innovatie. Momenteel verzamelen we al data voor lelies en zantedeschia’s. Daarnaast onderzoeken we of windgaas de windbelasting kan verminderen, zodat de robot ook bij hogere windsnelheden nauwkeurig kan blijven werken zonder dat handmatige aanpassingen nodig zijn. Op termijn zien we ook mogelijkheden voor gewasbescherming. Dat vraagt wel om een nauwe samenwerking met fabrikanten van gewasbeschermingsmiddelen. We moeten op zoek naar middelen die geschikt zijn voor druppeltoepassing en goed uitvloeien. Maar dat is voor later. Voorlopig ligt onze focus op onkruidbestrijding: eerst in de tulpenteelt en later ook in andere sierteeltgewassen.”

Bol&Teelt | Agrifirm-GMN

effectief én beperkt blijft. Dat zagen we ook in de praktijk. Nadat het algoritme was ontwikkeld, reed de Kilter half maart voor het eerst door het gewas. Tijdens de warme periode die volgde, werden de resultaten direct zichtbaar: op de onbehandelde stukken schoot het onkruid omhoog, terwijl de behandelde stukken schoon bleven. De druppelrobot werd drie keer ingezet. Ook Kilter Systems bevestigde dat de onkruiden en tulpen correct waren herkend. De tulpen bleven onbeschadigd, terwijl uitsluitend het onkruid werd bestreden.”

Onderzoek & innovatie

Een update

Bijna vier jaar Fieldlab Bol in het Noordelijk Zandgebied Hoe kunnen nog het gewenste rendement behalen, als de wereld om ons heen snel verandert? Wat moeten we als teeltondernemers dan doen of juist laten om gezond te kunnen blijven ondernemen én om te voldoen aan de eisen op het gebied van duurzaamheid? Binnen Fieldlab Bol werken ondernemende telers uit het Noordelijk Zandgebied sinds 2022 samen aan het vinden van antwoord op die vragen. Ondernemende jonge telers leren van elkaar

Bol&Teelt | Agrifirm-GMN

Jeroen Onderwater, teeltspecialist bloembollen bij Agrifirm-GMN, was in 2022 bij de start van Fieldlab Bol betrokken als kwartiermaker. In 2023 gaf hij het ‘aanjaagstokje’ over aan Rob Brekelmans, sindsdien projectleider van Fieldlab. Jeroen: “Deze groep telers in het Noordelijk Zandgebied wil actief innoveren en investeren omdat zij onderkennen dat de wereld verandert.” Rob: “Ze staan open om van elkaar te leren bij het ontwikkelen van technieken en werkmethoden voor een duurzame bloembollenteelt. Die onderlinge openheid en transparantie helpen om de transitie naar een duurzame bloementeelt te versnellen. Deze bollentelers hebben een langetermijnvisie, dat zit in hun dna. Als ze dat niet zouden hebben,

dan waren ze immers al lang gestopt.”

Telers passen beschikbare kennis praktisch toe Inmiddels is vanuit eerdere onderzoeken veel kennis beschikbaar over duurzaam telen, onder andere vanuit het Bloembollen Expertisecentrum van Agrifirm-GMN. Onkruidbeheersing, schimmel- en virusbeheersing, fertigatie en bodemkwaliteit zijn belangrijke onderzoekspijlers. Maar hoe werkt dit in de praktijk?

Proeven met precisietechnieken, doorontwikkeling lasertechnieken

Rob: “Deelnemers binnen Fieldlab Bol investeren in precisietechnieken om het onkruid te beheersen in de beddenteelt. Het meest passend in ons teeltsysteem lijkt de toepassing van lasertechnieken zoals die van Carbon Robotics en TOR (autonome wiedrobot). We kijken ook naar het inzetten van spotsprayers en druppelrobots zoals de KilterAX-1 of Ecorobotics. Ik verwacht dat de nieuwe technieken een plek zullen krijgen binnen een geïntegreerd systeem, dus in combinatie met herbiciden. In de callaen lelieteelt zien we dat al gebeuren. Zelfs het werken met mechanische technieken of het inzetten van electrowieders zullen een deeloplossing zijn in de rijpaden of in gewassen waar rijenteelt mogelijk kan zijn.”

Samen investeren De uren die deze telers stoppen in het praktisch toepassen van allerlei beschikbare kennis, wordt voor 40% vergoed vanuit het Europees Fonds voor Regionale ondersteuning (Efro). De resterende 60% investeren de deelnemende telers zelf. Ook wordt het project gedragen door de Provincie NoordHolland en Kansen voor West. Bekijk de deelnemende telers en stakeholders op www.fieldlabbol.nl.

Andere beheersuitdagingen, naast de onkruiden, zijn de schimmels en virussen. Jeroen: “Insecticiden worden nu nog vaak gebruikt om bladluis af te weren, de belangrijkste virusoverdrager. Met de beperking van de middelen, zijn andere oplossingen nodig. Agrifirm heeft daarnaar al veel onderzoek gedaan en doet dit nog steeds. Voorbeelden zijn het het luizenvluchtvoorspellingsmodel VirusMonitor en het botrytis voorspellingsmodel bij de tulp en lelie.” Rob: “De waarde van Fieldlab Bol is om die kennis in de praktijk te toetsen. En niet zomaar één keer, het is nodig om heel veel te testen. Op basis van één jaar testen kun je binnen de bollenteelt immers geen conclusies trekken. Een jaar is geen jaar. Of iets werkt, weet je pas over enkele jaren. En wat bij de ene teler werkt, werkt niet voor de ander. Het vergt maatwerk, waarbij de telers zelf de beslissingen nemen. Dat kan ook niet anders, want we zijn geen corporate onderneming maar een werkveld waar de diversiteit en complexiteit enorm zijn. Als je alleen al bedenkt dat er meer dan duizend soorten tulpen zijn, dan snap je dat wat voor de ene teler geldt, niet

automatisch voor de andere teler geldt. Nog los van de bodemkwaliteit en al die andere uitdagingen waar een individuele ondernemer voor staat.”

Fieldlab Bol ondersteunt en verbindt individuele ondernemers

Rob: “Over de uitkomsten en ervaringen praten de telers binnen Fieldlab Bol veel met elkaar. Zo werken telers aan het reduceren van gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Er zijn er een paar die daarmee heel ver gaan, met name in de lelieteelt. Dit met een aantal rassen die robuust te telen zijn. Zij vertrouwen op alleen het gebruik van minerale olie, dus volledig zonder fungiciden en insecticiden. Dit is nog experimenteel en behoeft meer herhaling. Met een laag viruspercentage in de partijen zien ze dat alleen het gebruik van minerale olie al een goede basis biedt. Ook het verlagen van schimmelbestrijders lukt, al blijft dat weersafhankelijk.”

Verbinding tussen diverse regionale initiatieven

Rob: “In de afgelopen jaren heb ik de transparantie, de dialogen en collegialiteit tussen telers zien groeien met Fieldlab

Bol als aanjager. Binnen de regio ontstaat er ook steeds meer interesse bij andere telers om met overkoepelende thema’s aan de slag te gaan zoals met emissie en bodemkwaliteit. Er is daarom inmiddels een tweede groep Fieldlab Bol opgericht. Ook in andere delen van het land zijn er vergelijkbare initiatieven. Onder de vlag van Toekomst Bollenvak verbinden we deze regionale initiatieven met elkaar. Zo versterken we elkaar en versnellen we de verduurzaming van de bloembollensector. Er ontstaat structuur met behoud van regionaliteit.”

Transparantie en collegialiteit binnen Fieldlab Bol

Jeroen: “De overtuiging groeit dat het echt anders kan. Ontwikkel door, is wat ik mee wil geven.” Rob: “De telers leren van elkaar. Ze zijn in hoge mate bereid om samen te werken om er niet alleen voor te staan bij de uitdaging om op een groenere manier te telen. De openheid helpt om te versnellen. Verandering is de motor van transitie en dat proces verloopt via mensen, waarbij het de individuele teler is die de keuze maakt om te innoveren en investeren. De beschikbare kennis is daaraan ondersteunend.”

Bol&Teelt | Agrifirm-GMN

Testen met beheersing schimmelziekten en virussen

Uit de praktijk

Bijenkasten versterken het verhaal van de teler

Meer dan honing Al 25 jaar is Stef van den Berg gefascineerd door bijen. Wat begon met één bijenkast als hobby groeide uit tot Bee to Business, een bedrijf waarmee hij inmiddels bijenvolken beheert bij bedrijven en bollentelers in Noord-Holland. Met zijn concept helpt hij ondernemers op een laagdrempelige manier bij te dragen aan biodiversiteit én laat hij zien dat natuur en bloembollenteelt prima samengaan.

Van passie naar onderneming

Bol&Teelt | Agrifirm-GMN

Wat begon als hobby groeide uit tot een passie die Van den Berg niet meer losliet. Na verschillende ondernemingen besloot hij er zijn werk van te maken. Zo ontstond Bee to Business. Met het concept plaatst hij bijenkasten bij bedrijven en bollentelers, terwijl hij zelf verantwoordelijk blijft voor het complete beheer. Van het kweken van sterke bijenvolken en het verzorgen van de kasten tot de honingoogst en periodieke controles: de klant wordt volledig ontzorgd. De geoogste honing komt vervolgens terug naar de klant, voorzien van een eigen etiket en bedrijfslogo.

Een positief verhaal voor de sector

Dat Van den Berg veel bollentelers als

klant heeft, is geen toeval. Als zoon van een bollenkweker kent hij de sector van jongs af aan. Volgens hem biedt een bijenkast telers de mogelijkheid om zichtbaar te maken dat zij aandacht hebben voor biodiversiteit en hun omgeving. “De sector krijgt regelmatig kritische vragen. Met een bijenkast heb je iets tastbaars waarmee je kunt laten zien dat natuur ook onderdeel is van je bedrijf.” Juist doordat Van den Berg het complete beheer verzorgt, kunnen telers op een eenvoudige manier bijdragen aan biodiversiteit. De bijen vliegen in een straal van enkele kilometers rond de kast en helpen bij de bestuiving van bloemen en planten in de omgeving. De belangstelling groeit. Vrijwel alle nieuwe klanten komen via mond-tot-mondreclame binnen. Deelnemers ontvangen daarnaast hun eigen honingpotten met bedrijfslogo, die vaak worden gebruikt als relatiegeschenk of verkocht vanuit een stalletje aan de weg.

Midden in het bollengebied

De bijenvolken van Van den Berg staan midden in het Noord-Hollandse bollengebied. Ook de honing die daar wordt geoogst levert interessante gesprekken op. “Onze honing is meerdere keren onderzocht. Daarbij werden geen residuen aangetroffen.”

Volgens Van den Berg passen bloembollen en bijen uitstekend bij elkaar. Muscari’s, hyacinten, krokussen, narcissen en alliums leveren nectar en stuifmeel, terwijl de grote diversiteit aan gewassen ervoor zorgt dat er gedurende een groot deel van het seizoen voedsel beschikbaar is. “Als ik zelf bollenkweker was, zou ik dit ook doen. Je helpt de bijen, je krijgt er een mooi streekproduct voor terug en je laat zien waar je als bedrijf voor staat.”

Benieuwd geworden naar Bee to Business?

Ook bij het Agrifirm-GMN-kantoor in Julianadorp staat een bijenkast. Klanten zijn van harte welkom om eens een kijkje te komen nemen en met eigen ogen te zien hoe een bijenvolk bijdraagt aan biodiversiteit. En natuurlijk krijgt u een potje honing mee naar huis.

Actie voor klanten

Agrifirm-GMN-klanten die in 2026 deelnemen aan Bee to Business ontvangen 10% korting op de plaatsing van een bijenkast. Kijk voor meer informatie op www.beetobusiness.nl.

Team van specialisten

Vacatures Bij Royal Agrifirm Group werken we elke dag samen aan een sterke en toekomstbestendige bloembollensector. We ondersteunen telers met praktisch advies, slimme oplossingen en kennis die écht werkt in het veld.

Kom ons team versterken Scan de QR-code of ga naar agrifirmgmn.nl/werkenbij/vacatures voor al onze vacatures.

Heeft u vragen over deze vacatures? Neem gerust contact op met Brenda van der Teems, corporate recruiter, via 06 1257 7961 of b.vanderteems@ agrifirm.com. Solliciteren kan via de sollicitatiebutton op de website.

Teelttechnisch Specialist Bloembollen Als teelttechnisch specialist help je bloembollentelers bij actuele uitdagingen, zoals strengere regelgeving, verduurzaming en het wegvallen van gewasbeschermingsmiddelen. Je combineert praktijkervaring, onderzoek en data tot gericht teeltadvies en ondersteunt telers bij het maken van de juiste keuzes. Vanuit West-Friesland werk je nauw samen met collega’s, telers en onderzoekers aan een toekomstbestendige bloembollensector.

Adviseur Bloembollen Voor de regio’s Duin- en Bollenstreek, West-Friesland en Flevo- en Noordoostpolder zoeken wij meerdere adviseurs bloembollen. In deze rol ben je de sparringpartner van telers en adviseer je hen over teelttechnische vraagstukken, bedrijfsontwikkeling en rendement. Je volgt gewassen gedurende het seizoen, vertaalt kennis naar praktisch advies en helpt ondernemers hun teeltresultaten te verbeteren. Samen met collega’s, onderzoekers en teeltspecialisten werk je aan een sterke en toekomstbestendige bloembollensector.

Terugblik Expertisedagen

Actuele thema’s Bezoekers maakten kennis met onderzoeken op het gebied van middelen met een lagere milieubelasting, gewasbescherming, bemesting en weerbaarheid van gewassen. Ook kwamen actuele thema’s aan bod zoals ziekte- en plaagbeheersing, onkruidbestrijding, spuittechniek en de toepassing van nieuwe technologieën binnen de teelt. De verschillende proeven lieten zien hoe onderzoek en praktijk samen bijdragen aan oplossingen voor de uitdagingen van vandaag en morgen.

Praktijkervaring en onderzoekskennis Tijdens de rondleidingen ontstonden veel gesprekken tussen telers, adviseurs en onderzoekers. Er werden ervaringen uitgewisseld, vragen gesteld en praktijkvoorbeelden besproken. Juist deze combinatie van praktijkervaring en onderzoekskennis maakt de expertisedagen waardevol. Met een grote opkomst, veel belangstelling voor de proeven en waardevolle kennisuitwisseling kijken we terug op geslaagde Expertisedagen. De bijeenkomsten lieten opnieuw zien hoe belangrijk samenwerking is binnen de bloembollensector. Door kennis te delen en met elkaar in gesprek te blijven, ontstaan nieuwe inzichten en praktische oplossingen voor uitdagingen in de teelt. Samen met telers, adviseurs, onderzoekers en ketenpartners blijven we werken aan een toekomstbestendige en weerbare sector.

Bol&Teelt | Agrifirm-GMN

Tijdens de Expertisedagen kwamen telers, adviseurs en andere geïnteresseerden samen om de nieuwste ontwikkelingen binnen de bloembollenteelt te bekijken en te bespreken. Op de proefvelden kregen bezoekers een inkijk in lopende onderzoeken en praktische oplossingen voor actuele teeltuitdagingen. De belangstelling was groot en er ontstonden gedurende de dag veel waardevolle gesprekken tussen bezoekers en specialisten.

Teelt in beeld

Hyacinth Bol&Teelt | Agrifirm-GMN

Botanische naam: Familie: Oorspronkelijke afkomst:

Hyacinthus orientalis Asparagaceae (aspergefamilie) Oostelijk Middelandse Zeegebied

De hyacint is al eeuwenlang een geliefde voorjaarsbloem. Oorspronkelijk komt het gewas uit het oostelijke Middellandse Zeegebied, maar Nederland groeide uit tot hét centrum van de hyacintenteelt. Vooral de sterke geur maakt de bloem uniek. Sommige rassen verspreiden hun geur al vanaf enkele meters afstand. Hyacinten zijn verkrijgbaar in verrassend veel kleuren, van wit en roze tot blauw, paars, geel en zelfs zalmkleurig. Veredelaars werken voortdurend aan nieuwe rassen met bijzondere tinten, een sterkere bloemkwaliteit of een betere geschiktheid voor broei. In het najaar gaan de bollen de grond in en wordt de basis voor het nieuwe seizoen gelegd. Een grote, gezonde bol zorgt uiteindelijk voor een volle bloemtros en een krachtige plant. Daarom besteden telers veel aandacht aan kwaliteit, bodemgezondheid en bewaring. Met zijn rijke historie, herkenbare geur en grote variatie blijft de hyacint een opvallende verschijning binnen de Nederlandse bloembollensector.