Primeur 1 - 2024 by AGF Vormgeving

Onafhankelijk vakblad voor de agf-handel

38ste jaargang

In dit nummer :

1 - 2024

Wintergroenten Automatisering - Actueel: Bio

Het begint met een kopje koffie in het Van Nelle Datacenter

Bel Tracy Data Solutions T. 010 744 18 13 of mail hello@agfx.nl

www. agfx.nl Ons doel: de laagste operationele kosten Lees ons artikel op pagina 86

Elke dag opnieuw topkwaliteit

Kies voor onze merken

B-8800 Roeselare +32 51 231 211 www.reo.be info@reo.be

THE BEST IN THE NETHERLANDS

FAIR ORGANIC FRUIT & VEGETABLES PRODUCTIONS We are an ambitious and dedicated company with a passion for organic fruits and vegetables. Our organic productions are widely recognized for its high quality standards and stable supply. WWW.TOFFBV.NL T.O.F.F. B.V. Gebroken Meeldijk 52 Barendrecht sales@toffbv.nl +31 85 070 4572

6 Visie “Het lijdt geen twijfel dat de Nederlandse handelshub-functie in stand blijft” Arne Bac, Rabobank Sectormanager Food & Agri

30 “Turkse en Marokkaanse klanten kopen spruiten voor de soep” Mike Glas, Glas-Groenten 32 “Na extreem duur jaar nu een extreem nat jaar in de wortelen” Kees Heegsma 35 “Spannend witlofjaar in het verschiet” Jürgen Ratelband, Tolpoort Vegetables 37 “Met een CO2-koelinstallatie verwachten we toekomstbestendig te zijn” HVA Koeling plaatst nieuwe koelinstallatie bij witloofteeltbedrijf Hendrickx 41 “Door over de grens te telen voorzien we Duitsers van lokale knolselderij” Paul Heemels, Heemels-Agro

Actueel: Bio

52 Balans in biologische hardfruitmarkt zorgt voor goede prijzen 54 “Meer vraag naar programma’s” Dane Dokman, Toff 56 “Het aanbod van bio-groenten is beter afgesteld op de vraag, waardoor er betere prijzen uit de markt te halen zijn” Pieter Declercq, productmanager bio, REO Veiling 59 “De droom is dat biologisch uiteindelijk de norm wordt, dan hebben we onze job goed gedaan” Vegobel ziet biologisch als stap naar de toekomst

Special: Automatisering

Thema: Wintergroente

28 “Puzzelen om de prei binnen te krijgen” Gijs van den Oever, Van den Elzen Vegetable Innovators

72 Software, big data en AI schieten handelsplatform te hulp om markt transparant te maken 74 “Uitzonderingen automatiseren is lastig, maar niet onmogelijk” 76 Rust en overzicht door digitalisering 79 Hightech kwaliteitscontrole van punnets met vision en AI maakt arbeidsbesparing direct mogelijk 82 Aardappelverwerker doet 10% beter dan concurrentie dankzij voorspellende software 84 “Verkopen gaan nog vaak gepaard met een hoop communicatie en dat kost allemaal tijd” Werner Kastelein, Consentio 86 Zelf je bedrijfssoftware schrijven en vormgeven Van Geest International gebruikt Tracy AGFx 88 “Met een platform als Business Central verrijkt met AI zullen de importeurs hun centrale rol in de keten nog beter kunnen vervullen” Alexander Schrijvershof, Zest

38ste jaargang • editie 1 - 2024

PietPraat

Inhoudsopgave 4

Vormt de toenemende Poolse perenteelt een bedreiging voor de Nederlandse en Belgische sector?

43 “Plantaardige voedingsstoffen verminderen aanzienlijk het risico op terugkeer van borstkanker”

Plastic deeltjes in magnetronaardappelen

44 Te duur Marokkaans citrus raakt wat uit beeld

10 Van garageverkoop tot hip Vershuis langs de grote baan

46 Slateelt in kas divers: qua teelt én in afzet

11 Nieuw-Zeelandse paddenstoel bevat stoffen die goed zijn voor de cognitieve gezondheid

49 Spannend jaar in ‘full service’ land

12 Spanning op de pootgoedmarkt

50 Canadese whisky met paddenstoelen

14 “Langdurige notenconsumptie verbetert insulinegevoeligheid van hersenen”

61 ‘Super banaan’ bestrijdt vitamine A-tekort

16 De dynamische realiteit van de moderne supermarktbranche

Dat boerenkool vorst nodig heeft om goed te smaken, is achterhaald. Maar feit is wel dat koud weer de vraag naar wintergroenten aanwakkert. Lees er alles over in onze special Wintergroenten. Daarin ook de invloed van het veranderende klimaat dat de teler noopt tot innovatieve oplossingen.

50 Uienprijs maakt pas op de plaats

62 Ook in 2022 wereldwijd meer zachtfruit dan bananen geëxporteerd 64 Hoge prijzen zorgden in 2023 voor recordwaardes import en export verse groenten en fruit

20 “Ondanks alsmaar groeiende uitdagingen behouden Spaanse aardbeien plek op de markt” Special Fruit en Van Dijk Foods

70 Tassen van appelschillen

22 Het eten van groenten kan je humeur verbeteren

90 Belgische import en export van verse groenten en fruit verder gekrompen

De noodzaak tot innoveren is ook één van de aspecten die Rabobank benoemt in haar in december gepubliceerde agrofoodvisie. Net als onder meer begrippen als duurzaamheid, true value, waardering van groen-blauwe diensten en vraaggestuurde gesloten waardeketens. Rabobank Sectormanager Food & Agri Arne Bac licht het toe in het Visie-interview.

25 Mexicaanse meloenen onder de loep: acht mensen gestorven aan Salmonella

Verder duiken we in de competitieve en complexe realiteit van de supermarktbranche, zien we dat Spaanse aardbeien hun plek op de markt behouden en belichten we de winterslateelt. Vergeet ook onze specials Bio en Automatisering niet.

Vaste rubrieken

Kortom, er ligt weer een gevarieerde PRIMEUR klaar; veel leesplezier!

Nevenactiviteit: Jacquelien van Kruiningen

Hoe is het met: Ger van Burik

AGF-buitenland Philippe Bommerez

Column: Jeroen van der Weerd

Geswitcht: Klaas Snoei

AGF-ster: Rosalie Persoon

Hobby van Dirk-Jan Polak

Dick Pijpers: Monniksbaard

Hoe is het met Dick Schaap sr.?

Pieter Boekhout

100 Wie werkt waar sinds januari 2024? 101 Vacatures 103 Primeur 25 jaar geleden

AGF Primeur 1 • 2024

Hardfruit

Vormt de toenemende Poolse perenteelt een bedreiging voor de Nederlandse en Belgische sector? De Poolse perenteelt nam volgens de WAPA-cijfers de afgelopen jaren toe van 40.000 ton in 2017 naar 100.000 ton dit jaar. Een schijntje bij de pakweg 4.000.000 ton appelen die het land jaarlijks produceert, maar de groei zit er de laatste jaren wel in. Moet de Nederlandse en Belgische hardfruitsector niet vrezen voor een appelscenario?

olgens fruitteeltadviseur Jos de Wit van Fruitconsult neemt de interesse in Polen voor de perenteelt zeker toe. “Appeltelers zijn op zoek naar alternatieven en zij willen graag starten met de perenteelt. Zelf was ik in 2006 in Polen en toen vroor het -20 graden en lag er een halve meter sneeuw. Toen zijn veel peren kapotgevroren en werd het klimaat als een gevaar voor een gezonde bedrijfsvoering gezien. Echter, vervolgens is er nooit meer zo’n strenge vorst geweest.”

Jos de Wit

“Je ziet nu dat de Poolse telers weer geïnteresseerd zijn om Conference-bomen aan te planten. De huidige onderstammen kunnen redelijk tegen de vorst, maar het blijft natuurlijk een risico. Je hoeft maar een jaar te hebben dat het zwaar vriest

AGF Primeur 1 • 2024

en er gaan veel bomen kapot. Bovendien is de perenteelt in Polen geen sinecure. Nederland en België hebben over het algemeen veel betere gronden en condities met de temperatuur, water en voeding. Die zijn in Polen nog niet optimaal, waardoor best veel aanplanten te maken hebben met groeiproblemen, bacterievuur en perenbladvlo. Gronden die geschikt zijn voor de appelteelt, zijn dat niet automatisch voor de peren.”

“Bovendien is beregening ook een issue. Zo ben ik in Polen bij een perceel geweest waar deels beregend was. Maar alleen op het beregende deel hingen peren en waar niet beregend was, was de productie nihil. Al met al verwacht ik nog niet zomaar dat de Poolse perenteelt een bedreiging gaat vormen voor de Nederlandse en Belgische telers. Ik heb laatst in een lezing ook gezegd: perenteelt is topsport. Dat geldt voor Polen, maar ook in West-Europa. Ook hier in Zeeland blijkt het bij extreme droogte hoe lastig het is om peren te telen.” Toch slagen de professionele Poolse telers er volgens Jos wel in om een goede kwaliteit te telen. “De Conference-peren in Polen zijn vaak zelfs nog gladder dan bij ons. Wel zijn ze veelal iets kleiner. Bovendien denk ik ook dat de Poolse peren een kans kunnen bieden voor de Nederlandse export. Men zal in eerste instantie

Joris Wisse

vooral telen voor de binnenlandse markt. Wanneer de lokale peren op zijn, kunnen de Nederlandse en Belgische peren een mooie aanvulling zijn. Jarenlang is er discussie geweest dat de perenteelt zo snel uitbreidde dat dit alleen maar tot prijsdruk zou leiden, maar door de problemen in de Zuid-Europese teeltgebieden zijn de kaarten de laatste jaren toch weer anders geschud.” Dat laatste beaamt fruitteeltadviseur Joris Wisse, werkzaam als teeltspecialist grootfruit bij de Centrale Adviesdienst (CAV) en zelf fruitteler. “Vooralsnog moeten we in Nederland vooral blij zijn met de Conference-peren die in Polen in de winkel liggen. Polen wordt altijd snel als een bedreiging gezien, maar de laatste jaren hebben we vooral voordelen gehad van Poolse handelaren die op zoek waren naar Nederlands fruit. Dit gaf de Nederlandse supermarkten een extra stok achter de deur om met de prijs omhoog te

gaan. Vorig jaar is het bijvoorbeeld erg positief uitgepakt toen de Poolse handelaren hier hun Conference-peren kwamen kopen.”

“Natuurlijk is het zo, dat in de jaren dat de perenteelt meer in de mineur zat, veel bomen in Polen zijn terechtgekomen. In het verleden bevroren veel onderstammen en had de perenteelt in Polen weinig zin. Maar zeker na de introductie van de onderstam Q-Eline, die veel beter bestand is tegen de vorst, blijkt de perenteelt wel mogelijk. Al hebben we in Nederland en België nog altijd wel het meest optimale klimaat voor de perenteelt,” stelt Joris. “Met name de nachtvorst blijft een bedreiging voor de Poolse teelt. Een peer bloeit nu eenmaal eerder dan een appel. Het is dan ook nog niet zo dat er in Polen massaal peren worden aangeplant, al zie je wel dat er een aantal bedrijven de teelt professioneel oppakt en erin slaagt om peren van goede kwaliteit te telen. Ik zie op dit moment de Poolse perenteelt dan

Joop Vernooij

ook niet als een bedreiging. Zolang ze voldoende nieuwe eigen markten ontginnen, kunnen we daar met onze peren alleen maar bij aansluiten. Ik zie ze zeker op korte termijn nog niet als concurrent op onze grote exportmarkten. Die concurrentie is er veel meer in de appelmarkt en dan met name voor de industrie,” aldus Joris.

“Wij begrijpen inderdaad dat er redelijk wat Conference wordt aangeplant in Polen. We volgen dit op de voet. Het Poolse landklimaat met soms strenge vorst, spreekt echter niet voor de peren daar. Het is niet voor niets dat de Conference het al jaren zo goed doet in ons gematigde zeeklimaat. Wat ook meespeelt, is dat peren niet zoals appelen een machinale bewerking aankunnen, dus dat specialistisch handwerk (lees arbeid) gevraagd is. Arbeid die in Polen ook niet meer goedkoop is,” constateert Joop Vernooij van Frupaks-Vernooij / Staay Food Group. “Onze jarenlange ervaring in zowel teelt als opslag van peren, geeft ons bovendien nog een zeer ruime voorsprong. We maken ons dus niet direct zorgen, maar we moeten wel alert blijven. Op de langere termijn zou de Poolse Conference namelijk wel degelijk een concurrent kunnen worden. Het is aan ons als Nederlandse hardfruitsector de uitdaging om van deze potentiële bedreiging een kans te maken,” besluit Joop. Ook Gerard van den Anker, voormalig voorzitter van de Nederlandse Fruittelers Organisatie (NFO) en tegenwoordig algemeen directeur van Veiling Zaltbommel, bekijkt het liever van een zonnige kant. “Nederland is wereldkampioen goede kwalitatieve en grove peren telen, de Nederlandse teeltadviseurs vliegen immers over de hele wereld uit om dit vakmanschap te verkondigen. Kijk voor-

Gerard van den Anker

al naar de kansen in plaats van de bedreigingen.”

“We zien als Veiling Zaltbommel dit jaar een grote vraag naar goede peren vanuit bijvoorbeeld Italië, daar slinkt juist het perenareaal. We zien ook dat daar aangename prijzen gemaakt kunnen worden, kwaliteit wordt betaald. Immers “met altijd de laagste” kan de Nederlandse teler niet blijven bestaan, met alle regeldruk, kosten en duurzaamheidsambities. Zorg dragen voor een goede kwaliteit en vertrouwen, als betrouwbare leverancier gaan voor een langetermijnrelatie en samenwerking zoeken en vinden in de verkoop om tot goede opbrengstprijzen te komen, dat is de sleutel. Bundeling geeft kracht en zeggenschap.”(IH)  jos@fruitconsult.com jcwisse@caf.nl Joop.Vernooij@frupaks-vernooij.nl G.vandenAnker@veiling-zaltbommel.nl

Q U O T E S “Ik kijk met vertrouwen naar de toekomst en denk dat dit een mooi moment is om mij terug te trekken uit het dagelijkse bestuur van ons familiebedrijf” Dammis van der Staaij gaat binnen de Staay Food Group verder als adviseur.

“Na 17 jaar sluiten we een groot hoofdstuk af”

Arjan Levarht kondigt op social media de overdracht van het teeltbedrijf in Mexico aan.

“De economische verwachtingen voor 2024 zijn niet meteen zot optimistisch door bijvoorbeeld de renteschommelingen of de aanslepende oorlog in Oekraïne en Gaza” Voorzitter Rita Demaré van REO Veiling in haar nieuwjaarstoespraak

AGF Primeur 1 • 2024

Visie

Rabobank verwacht lager areaal, maar stabiele economische waarde bij transitie naar duurzame teelt:

“Het lijdt geen twijfel dat de Nederlandse handelshub-functie in stand blijft” Wat is de kern van jullie visie waar het de teelt van groenten en fruit betreft? “We zien drie grote transities voor groenten en fruit in zowel de vollegrondsteelten als in de glastuinbouw. Er is een energie/ klimaattransitie waarbij het doel is klimaatneutraal te worden. Dat heeft alles te maken met de fossiele energievoorziening en dat is best spannend. De tweede transitie is naar weerbare plantsystemen. Dat wordt ook gedicteerd door de overheid en het toegestane middelengebruik: wat kan nog wel? Het Farm-to-Fork beleid van de EU is daar een belangrijke pijler onder. Daar zit best spanning op. En de derde transitie is het hele arbeidsvraagstuk. Er is een tendens naar minder arbeidsmigratie, dus je moet automatiseren en robotiseren.”

Half december legde Rabobank haar nieuwe agrofoodvisie neer: ‘Samen op weg naar een duurzame en vitale agrofoodsector in Nederland in 2040’. Een vergezicht waarin Rabobank vooruitblikt naar hoe zij denkt dat de Nederlandse agrofoodsector er dan voor zou moeten staan. Duidelijk is dat begrippen als duurzaamheid, true value, waardering van groen-blauwe diensten en vraaggestuurde gesloten waardeketens centraal staan. De invulling van deze opgaven is nog een work in progress, maar zeker is dat alle ketenpartijen ervoor nodig zijn, net als de overheid, en de consument. Rabobank Sectormanager Food & Agri Arne Bac licht de visie toe.

AGF Primeur 1 • 2024

Zorgen deze transities ervoor dat de sector er op termijn helemaal anders gaat uitzien? “Als je het over de glastuinbouw hebt, zien wij klimaatneutraal als een haalbare optie. Het tempo is een vraagteken, maar we twijfelen er niet over dat het kan; de technieken zijn er of komen beschikbaar. Wij denken zelfs dat dit soort verantwoorde productie de concurrentiekracht van de sector enorm kan verstevigen. Dat de sector in omvang niet zo groot zal zijn als nu, lijkt ons evident. Als je kijkt naar klimaat, gaat dat allemaal over energie die fossielvrij moet worden met gebruik van alternatieve energiebronnen. Dan kan niet overal alles in Nederland. De regio Westland heeft een wat makkelijker uitgangspositie door de aanwezigheid van onder meer geothermie. Maar stel, je kassenbedrijf is solitair gelegen in bijvoorbeeld het midden van Brabant of Limburg, dan wordt het lastig omdat daar niet alles mogelijk is. Dat kan trouwens ook gelden voor sommige concentratiegebieden. Dat speelveld gaat echt veranderden. Dat betekent overigens niet dat die kassen leeg komen te staan of afgebroken moeten worden, want er zijn heel veel teelten die met een veel lagere energie-input prima kunnen produceren.” Als voorbeeld noemt hij een solitair gelegen tomatenbedrijf ergens in Nederland zonder transitiepotentieel. “Waarom zouden er

in die kas geen aardbeien of boomkwekerijproducten geteeld kunnen worden met warmtepompen, waarmee in de zomer warmte wordt gegenereerd om die in de najaars- en voorjaarsteelt te benutten? Dat zou prima kunnen. Dus, ziet de tuinbouw er in de toekomst anders uit? Ja, er zullen niet op dezelfde plekken dezelfde teelten zijn als nu. Maar er is absoluut perspectief voor de teler, want er is heel veel vraag naar verantwoord geproduceerde producten, daar is de Nederlandse tuinbouw een ster in. Het is heel goed mogelijk om veel productie te halen uit weinig oppervlakte, met een lage milieu-impact.”

“Vandaag de dag zien we de beweging op het gebied van de vollegrondsgroententeelt al: de weerbare plantsystemen. Er is een ontwikkeling zichtbaar in de richting van de productie van gewassen die van nature resistent zijn of waar een hele lage inzet van synthetische gewasbeschermingsmiddelen nodig is. Daarnaast wordt steeds meer gefocust op de toepassing van groene middelen en IPM (Integrated Pest Management)-technieken. Wij verwachten een verschuiving van planten met een matige weerbaarheid, naar variëteiten die wel een hoge plantweerbaarheid hebben en in de nieuwe context prima kunnen presteren. Want er blijft behoefte aan gezonde groenten en fruit.” Wel stelt Arne vast dat die nieuwe weerbare rassen nog niet op alle vlakken al beschikbaar zijn. Om die ontwikkeling te bespoedigen is Rabobank voorstander van toelating van de nieuwe veredelingstechnieken, waaronder onder meer Crispr Cas. “Dat is wel een must. Wij zien dat echt als een onderdeel van het instrumentarium dat nodig is om de transitie te kunnen maken naar weerbare plantsystemen. Daarnaast denken wij dat innovaties, zoals bijvoorbeeld technieken rondom energie-efficiëntie en duurzame opwekking, robots, sensoren, cameratechnieken en Artificial Intelligence (AI), nodig zullen zijn om de transitie te kunnen maken. Net zoals de beschikbaarheid van voldoende groene gewasbeschermingsmiddelen. Want er liggen voldoende middelen op de plank, die nog de toelatingsprocedure moeten doorlopen. We merken dat de synthetische middelen snel uitfaseren, maar dan moet er wel een alternatief zijn in de fase naar weerbare teeltsystemen.” Daarin ziet Arne dat deels de politiek aan zet is als het gaat om wetgeving en het toelaten van technieken. Voor een ander deel merkt hij op dat de bal ook bij de telers ligt en verwijst daarbij naar de toepassing van onder meer technieken als precision farming.

Er is veel te doen over het onderwerp opschaling; het wordt vaak gezien als onwenselijk. Hoe staat Rabobank daar tegenover? “Ondernemers anticiperen op wat markten doen en consolidatie is van alle tijden. Je ziet dat de kleinschalige, historische modellen niet in staat waren om te komen tot een gezonde businesscase. Banken volgen daarin de markt en faciliteren de telers in hun ambities. In onze visie zeggen we voor de tuinbouwsector niet dat kleinschaliger moet, we voorzien juist dat het aantal bedrijven minder zal worden, wat automatisch leidt tot een verdere opschaling. De fusies die je vandaag de dag ziet in de vruchtgroenten, zijn daar een sprekend voorbeeld van. Voor ons is de vraag hoe we onze klanten op een goede wijze kunnen blijven faciliteren. Want binnen een duurzaam concept kan bijvoorbeeld 300 hectare blokpaprika in één hand, net zo’n goed verdienmodel zijn als bijvoorbeeld 5 hectare niche-paprika’s. Het een sluit het ander niet uit. Maar zowel het bedrijf van 300 hectare als het bedrijf met 5 hectare zal moeten verduurzamen. Alleen maken de twee bedrijven, met dezelfde opdracht, een andere reis.” Waar ziet Rabobank in deze transitie een verdienmodel voor de sector? “Vandaag de dag is het verdienmodel de financiële kostprijs met een plus, wat leidt tot een marge. Maar de vergoeding van de impact op milieu, water, omgeving en emissies zit daar niet in. Nu dragen we de milieulasten als maatschappij. Daarvan hebben we nu de grenzen bereikt. Dus het is te veronderstellen dat we gaan bewegen naar een ander soort beprijzing: op waarde, de true value-methode. En de vraag is ook: bij wie valt de opbrengst? Betekent dit dat de teler een hogere prijs krijgt? Dat hoeft lang niet altijd het geval te zijn. True value gaat ook over het transparant uitkeren van werkelijk gemaakte directe, maatschappelijke en milieukosten. Hoewel het logisch lijkt in deze gedachte dat de consument dat gaat betalen, hoeft dat niet. Groen-blauwe diensten, gefaciliteerd door inning via belasting en uitgekeerd aan de ondernemer om die inspanningen te doen, kan ook een model zijn. Wij zien een beweging richting het tot waarde maken van de werkelijk gemaakte kosten in de keten, maar de weg ernaartoe is nog niet altijd even helder.” Door verschillende oorzaken – onder meer infrastructuur en huizenbouw, maar ook natuur – loopt het landbouwareaal in Nederland jaarlijks terug. Wat doet dat met de Nederlandse

handels- en concurrentiepositie, ook gezien de door jullie bepleite sterkere ketenregie? “De totale tuinbouwsector – bloembollen, fruit, glasgroente en sierteelt – draagt ongeveer tien miljard bij aan de Nederlandse economie. Daarmee is de tuinbouw terecht een topsector. We verwachten dat de economische waarde stabiel blijft, maar dat het areaal zal afnemen. Dat betekent dat de waarde per hectare toeneemt. Dat het handelscluster hiermee te maken krijgt, is evident. Anderzijds heeft het Nederlandse handelscomplex een hub-functie voor Europa en zelfs verder. Wij hebben er geen twijfel over dat die positie in stand blijft. Maar het hoeft niet altijd fysiek via Nederland te gaan. Producten hoeven niet specifiek over de Nederlandse grens te komen, maar kunnen ook direct van de oorsprong naar de bestemming gaan. En dan heb je wel de baten, maar niet de lasten.” Je geeft aan dat er minder productie zal zijn, maar de economische waarde blijft stabiel. Worden producten meer waard of gaat de opbrengst per hectare omhoog? “Beiden. True value zal gemiddeld genomen leiden tot een andere prijs en die zal voor sommige producten hoger zijn en voor andere producten lager. Maar dat de productie per m², vooral in de glastuinbouw, nog zal kunnen toenemen, lijkt ons technisch logisch.” En hoe ziet Rabobank dat voor andere producten zoals aardappelen of uien die veel worden geëxporteerd? Zoals bijvoorbeeld de vroege aardappelen voor de – immer groeiende – aardappelverwerkende industrie die steeds verder weg geteeld worden omdat het lokale areaal niet toereikend is. Ligt de toekomst daarvan nog in Nederland of elders? “We zien natuurlijk wel dat door bijvoorbeeld de Kaderrichtlijn Water (KRW) en het GLB (het Gemeenschappelijk Landbouw Beleid van de EU) bouwplannen extensiever worden. Er zullen meer rustgewassen geteeld gaan worden, waardoor er minder ruimte zal zijn voor rooigewassen zoals aardappelen en uien. Of deze teelten gaan verschuiven naar andere gebieden is afhankelijk van de teeltomstandigheden aldaar. Ook elders in Europa spelen uitdagingen op het gebied van bodemkwaliteit en toegang tot water. Daarnaast zijn daglengte en temperatuur van invloed op de teelt. Verder hebben we nog te maken met politieke (in)stabiliteit in Oost-Europa. Het zal dus niet eenvoudig zijn om uit te wijken naar andere AGF Primeur 1 • 2024

Visie

gebieden om de gewassen te telen. Daarnaast heeft Nederland met de aanwezigheid van diverse verwerkers en het goede logistieke netwerk via de haven in Rotterdam een goede uitgangspositie.”

Voor producten als aardappelen of uien ziet Arne een herlocatie van productie dus niet zo snel. “We hebben hier uitermate goede klimatologische omstandigheden, de verwerkende industrie en de handel zitten ook hier. Toch verhandelt de Nederlandse uienhandel uien vanuit en naar de hele wereld, waaronder een deel Nederlandse uien. Dat heeft niet te maken met de lokale uienproductie in het land van bestemming, maar met de vraag van dat moment, die er in een volgend seizoen weer heel anders kan uitzien. Dus daarbij speelt niet alleen de Nederlandse uienteelt een rol, maar vooral ook de hub-functie van de Nederlandse handel.”

“Vooral voor producten met een hoge energiebehoefte is herlocatie wel een ontwikkeling die al een tijdje gaande is. Doordat de kostprijs van energie is toegenomen en nog verder zal toenemen door de komende, hogere energiebelasting en CO2-heffingen, verwachten we dat producten met een hoge energiebehoefte minder in Nederland zullen worden geteeld. Behalve op bedrijven waar met innovatie dergelijke producten alsnog geteeld kunnen worden. In de sierteelt hebben we de afgelopen jaren al gezien dat er een krimp in de energie intensieve gewassen ontstaat omdat het economisch niet meer rendabel is.” Er is veel discussie over de margeverdeling in de versketen, waarbij de kritiek klinkt dat de retail met een te groot deel van de koek gaat schuiven, tegenover de primaire producent. Hoe staat Rabobank in deze discussie? “Dat is een beeld wat geschetst wordt, waarvan ik niet kan zeggen of het klopt of niet. Een beweging naar true value om de kosten te bepalen en die te waarderen, gaat dat beeld in een ander perspectief plaatsen en zorgt ervoor dat het wordt opgelost. In dat model wordt transparant gemaakt waar de werkelijke kosten worden gemaakt. Vanuit het true value-perspectief zit het zwaartepunt van de kostprijs – net als de milieu en maatschappelijke impact - aan het begin van de keten en niet aan het eind.” Rabobank visie: “Voor de realisatie van onze visie is ook de inzet van andere partijen nodig: overheden, consumenten, keten- en kennispartners

AGF Primeur 1 • 2024

en uiteraard de agrarische ondernemers zelf. Want één ding is duidelijk: alleen bij samenwerking van alle partijen kan een duurzame en vitale Nederlandse agrofoodsector in 2040 succesvol worden gerealiseerd.” Hoe ziet die samenwerking er concreet uit? “Het vraagt het komen tot gesloten waardeketens, van teler tot supermarkt in één intensieve samenwerking, waardoor samen, sneller verduurzaamd kan worden. Met in de vraaggestuurde ketens een transparante kostprijsopbouw, de dilemma’s die daarbij horen en het eerlijk onderling verrekenen daarvan. De rol van een bank is om deze gesloten ketenconcepten te faciliteren, waardoor die versnelde verduurzaming ook mogelijk gemaakt kan worden. Als zo’n concept bijvoorbeeld aantoonbaar beter scoort op duurzaamheid, mag je ook verwachten dat het leidt tot een betere beloning in maatschappelijke diensten. Bijvoorbeeld dat een ondernemer die het goed doet waar het water betreft, minder heffingen hoeft af te dragen, maar juist lage waterschapslasten betaalt.” Arne stelt vast dat er voor de overheid in dit concept een belangrijke rol is weggelegd. “Het is belangrijk dat de overheid van een middelenbeleid komt tot een doelenbeleid. Zodat ondernemers weten dat als ze de doelen halen, daar de juiste waardering vanuit de overheid tegenover staat. Het bereiken van de gestelde doelen gaat nu eenmaal met kosten gepaard. Landschapsbeheer kan niet voor niets en het is juist bij uitstek een overheidstaak om groen-blauwe diensten te waarderen. Ons betoog is dat het middelenbeleid is uitgewerkt en dat de volgende stap het innovatie-spoor is. En dat kan sneller en beter via een doelenbeleid. Het maakt verschil of een teler teelt op zandgrond, in kwetsbaar veengebied, op kalkrijke zeekleigronden of in een beekdal. De context en hoe een bedrijf is ingericht vereisen een andere aanpak om het gestelde doel te bereiken.” “Dat hierdoor de kostprijs van voedsel stijgt, is evident. Relatief gezien betalen wij in Nederland heel weinig voor voedsel – momenteel rond de 10 procent van het inkomen – en de consument zal eraan moeten wennen dat een groter deel van het inkomen aan voedsel wordt uitgegeven. Maar daar is men in een situatie van inflatie en dalende koopkracht niet aan toe. Ook hier heeft de overheid een rol in de eerlijke beprijzing van voedsel, zodat consumenten die nu niet in staat zijn gezond voedsel te kopen, daartoe wel in staat gesteld worden.”

Hoe staat Rabobank dan tegenover de ontwikkeling van de categorie biologisch? Er is veel aandacht voor, maar uit het consumentengedrag blijkt niet eenduidig dat daar ook markt voor is. “Biologisch is een mooi, duurzaam concept. En dat duurzame concept heeft het in de situatie van vandaag moeilijk, omdat er vanwege de gedaalde koopkracht door de consument minder biologische producten worden gekocht. Het is te duur en dat is precies de angel van deze transitie. Betaalbaarheid maakt dat de transitie mogelijk gemaakt kan worden. En dat is waar true value voor staat. De huidige marktsituatie van de biologische categorie laat zien dat een transitie niet makkelijk is. Je ziet wel dat er in de supermarkt meer ruimte wordt gemaakt voor bio. Dus de supermarkt wil op dat vlak wel, maar als de consument het links laat liggen omdat het te duur is, levert dat een spanningsveld op. Daarom benadrukken wij: redeneer niet vanuit vandaag, maar vanuit overmorgen om in 2040 te komen, zodat er uiteindelijk wordt geconcurreerd op duurzaamheid en niet op prijs.” Rabobank verwacht dat, als dit in Europees verband vormgegeven wordt, kan bijdragen aan de concurrentiepositie van Nederland. “Er lagen bij de onderhandelingen over het Landbouwakkoord, waarover geen overeenstemming is bereikt, voorstellen om te komen tot één Europese duurzaamheidsstandaard. Als je op die standaard het beste presteert, zou dat juist voor het Nederlandse kwaliteitsproduct tot een concurrentieel voordeel kunnen leiden. Overigens lopen die gesprekken over een Europese duurzaamheidsstandaard gelukkig door, dat gaat de BV Nederland helpen.” (MW)  Arne.Bac@rabobank.nl

Diversen

Plastic deeltjes in magnetronaardappelen Een onderzoeksgroep van de Universiteit van Almería heeft ontdekt dat bepaalde plastic verbindingen overgaan op aardappelen tijdens het opwarmen in de magnetron. De studie onthult dat tijdens dit proces stoffen worden gegenereerd, waarvan de effecten op de gezondheid nog niet volledig worden begrepen.

Het onderzoek richtte zich op verpakte voedingsmidde-

le supermarkt en op verschillende manieren opgewarmd. Er werd high-resolution massaspectrometrie toegepast om chemische stoffen en verbindingen in de op verschillende manieren opgewarmde aardappelen te identificeren. De resultaten toonden aan dat bepaalde plastic polymeren alleen worden overgedragen wanneer de aardappelen in de zak in een magnetron worden opgewarmd. Er werd een

Hoe toekomstbestendig is uw organisatie? In deze uitdagende economische en sociale tijd stellen organisaties zichzelf twee fundamentele vragen: Hoe bescherm ik mijn organisatie tegen risico’s en volatiliteit? Hoe laat ik het potentieel van mijn werknemers groeien? Aon helpt u met het nemen van betere beslissingen op basis van eigen data en sectorexpertise. ●

●

len. Hoewel verpakkingen van kant-en-klare maaltijden ontworpen zijn om hitte te weerstaan, zijn nog niet alle mogelijke chemische overdrachten tijdens het opwarmen van verpakte voedingsmiddelen bekend.

De wetenschappers onderzochten bij chemische testen zorgvuldig de monsters om elke stof te identificeren die werd gegenereerd tijdens het opwarmen van aardappelen in plastic verpakkingen. Er werden kant-en-klare aardappelen gekocht bij een loka-

onbekende verbinding geïdentificeerd die bestaat uit twee moleculen, één afkomstig van maltose, een natuurlijke suiker die potentieel schadelijk is vanwege zijn hoge glycemische index, en de andere van ongeïdentificeerde synthetische oorsprong. De onderzoekers concluderen dat deze verbinding in de magnetron wordt gevormd als gevolg van de chemische reacties tussen het plastic en het voedsel tijdens het opwarmen, en dat de exacte effecten op de gezondheid nog niet duidelijk zijn. 

GEBR. TROOST www.troostpallethandel.nl

●

Inzicht in de risicovolwassenheid van uw organisatie Advies in en begeleiding bij o.a. continuïteits- en supply chain management Een op maat gemaakt verzekeringsvoorstel passend bij uw risicoprofiel en financiële draagvlak Persoonlijke begeleiding bij schades Advies en programma’s voor duurzame inzetbaarheid van personeel

Benieuwd wat wij voor u kunnen betekenen? Neem dan contact op met: Ard van ‘t Veer ard.van.t.veer@aon.nl 06 30 44 01 17

Pieter Jan Floris pieter.jan.floris@aon.nl 06 54 92 19 70

aon.nl/food

ABC Westland 622, 2685 DH Poeldijk | M. 06 - 43 00 03 15 ∙ E. aram-troost@live.nl

AGF Primeur 1 • 2024

Detail

Ruimte om met nieuwe ideeën aan de slag te gaan

Van garageverkoop tot hip Vershuis langs de grote baan Het Vershuis in België won afgelopen jaar de titel Groentevakman. Een bekroning van een lange reis die met garageverkoop van eigen aardbeienteelt begon en die is geëvalueerd tot hip Vershuis langs de grote baan. Dagelijks stoppen er nieuwe klanten om een kijkje te nemen in de moderne winkel alsook klanten die de hele evolutie vanaf de garageverkoop hebben meegemaakt, vertelt zaakvoerder Angie Doise die samen met haar partner David Plysier het Vershuis uitbaat.

avid groeide op tussen de aardbeien die geteeld en deels aan huis werden verkocht door zijn (groot)ouders. David koos in eerste instantie voor een meer stabiel inkomen in zijn beroep van metaalbewerker, maar bleef daar aardbeienteelt en garageverkoop van aardbeien bij doen. Toen hij Angie leerde kennen en ze gingen samenwonen in 2000, behielden ze de verkoop van aardbeien

AGF Primeur 1 • 2024

aan huis en breidden ze dat met de hulp van grootmoeder langzamerhand uit tot hoevewinkel met een volledig AGF-assortiment. “Aardbeien verkopen op onze parking was geen bijzaak meer, het werd een deel van ons leven,” vertelt Angie. Stukje bij beetje lukte het om van de AGF-verkoop hun gezamenlijke hoofdactiviteit te maken. In 2015 besloten ze de hoevewin-

kel te verbouwen en uit te breiden met rauwkostsalades en soepen.

DROOMLOCATIE Drie jaar geleden kwam er een locatie vrij waar ze hun gezamenlijke droom verder konden uitbouwen. Een ideale locatie, langs de drukke verbindingsweg Lichtervelde en Diksmuide, waar ze al even op aasden vanwege de goede bereikbaarheid en het constante verkeer. Ze konden er nieuwbouwen. In de jaren daarvoor hadden David en Angie allerlei plannen en ideeën in de ijskast moeten stoppen vanwege ruimtegebrek, maar nu was er van alles mogelijk. Hun droom was om niet alleen een winkel te zijn, maar een bestemming waar liefhebbers van versheid en kwaliteit samenkomen. “We zijn eerst gaan rondkijken en meewerken bij collega’s in ons vakgebied om meer fee-

ling te krijgen bij de haalbaarheid en mogelijkheden. Zo kregen we vele tips over wat we zeker moesten doen en zeker niet, zowel qua inrichting als recepten. Daar hebben we echt heel veel van opgestoken,” vertelt Angie.

David en Angie wilden met Vershuis een uniek concept neerzetten dat de streek zou verrassen, maar ook trouw bleef aan de roots, het leveren van kraakverse groenten en fruit die nog steeds de sterren van de show zijn. Ze kopen liefst rechtstreeks in bij telers en op de REO-veiling die vlakbij gelegen is. Maar daar stopt het niet. Ze hebben het assortiment uitgebreid met een scala aan frisse (rauwkost)salades, maaltijden, kazen en een overvloed aan huisbereide gezonde takeawayopties van wraps tot pokébowls en belegde broodjes. “Elke dag werken we hard om een selectie aan lekkernijen te presenteren die met zorg en toewijding zijn bereid. Versheid is onze belofte en we willen dat onze klanten elke keer weer kunnen genieten van producten die met liefde zijn gemaakt,” vertelt Angie.

VERLEIDEN MET GEMAK De AGF-verkopen zijn nog altijd een belangrijk onderdeel, maar ze trekken nu meer klanten die voor gemaksoplossingen gaan of die ze kunnen verleiden met gemaksoplossingen. Angie: “Er komen regelmatig klanten binnen die van plan zijn om hutspot te maken en dan met een

zakje voorgesneden groenten de winkel uitgaan of met een kant-en-klare hutspot, omdat ze dat toch wel erg makkelijk vinden. Wij maken het net zo klaar zoals ze het thuis ook zouden doen en daarmee onderscheiden we ons van de grootkeukens die qua smaak toch minder zijn. Daarnaast is het versassortiment buiten AGF om sterk uitgebreid met desserts, kaasplanken en tapas, aper it iefschotels, fruitsappen en wijnen en geschenkmanden.”

Kraakverse groenten en fruit zijn nog steeds de sterren van de show

Een jaar na opening van Vershuis deden de ondernemers mee aan de wedstrijd om gekozen te worden tot Groentevakman. “We wilden er graag achter komen wat we nog konden verbeteren. Je wordt als winkel bezocht door mysteryshoppers en krijgt opdrachten om uit te voeren. Daarvan krijg je een uitgebreid verslag waarmee je je dienstverlening verder kunt aanscherpen. Tot onze verrassing

werden we al heel goed beoordeeld en werden we dat jaar derde. Meedoen was een heel leuke en goede ervaring, vond ook ons team, dus besloten we nog een keer mee te doen. Groentevakman is geen ondernemersprijs, maar een prestatie van het hele team. We zijn er supertrots dat we in 2023 als eerste zijn geëindigd,” besluit Angie. (ML)  Info@vershuis.be

Nieuw-Zeelandse paddenstoel bevat stoffen die goed zijn voor de cognitieve gezondheid Een Nieuw-Zeelandse pad- se Lion's Mane, te extraheren. denstoelenteeltbedrijf heeft "Onafhankelijke testen geven samengewerkt met Callaghan Innovation om wetenschappelijk te bevestigen dat de inheemse Pekepeke-kiore paddenstoel, Hericium novae-zealandiae, verbindingen bevat die goed zijn voor de cognitieve gezondheid. Paddenstoelenteler en supplementenbedrijf Mynd verkoopt nu een goedgekeurd voedingssupplement op basis van deze paddenstoel.

tract het eerste in zijn soort is dat zowel erinacines als heri-

aan dat ons Nieuw-Zeelandse Lion's Mane paddenstoelenex-

cenones bevat," zei Mills. De verbindingen zijn in sommi-

Mynd's medeoprichter Sean Mills heeft een nieuwe methode ontwikkeld om specifieke verbindingen uit de Pekepeke-kiore paddenstoel, ook bekend als de Nieuw-Zeeland-

ge studies aangetoond dat ze de cognitieve gezondheid ten goede komen. Cognitieve gezondheid verwijst naar de algemene gezondheidstoestand van de cognitieve functies van de hersenen. Cognitieve functies omvatten zaken als geheugen, aandacht, redeneren, probleemoplossend vermogen, taalvaardigheid en perceptie.

Er is een wereldwijde markt voor medicinale paddenstoelen en een groeiend bewustzijn van hersengezondheid, en aangezien de Pekepeke-kiore nergens anders wordt gevonden, toont dit product veel belofte.  AGF Primeur 1 • 2024

Aardappelen

Spanning op de pootgoedmarkt Onlangs liet NAK (Nederlandse Algemene Keuringsdienst voor zaaizaad en pootgoed) weten dat het areaal pootgoedaardappelen dat in 2023 werd aangemeld voor keuring met 38.776 hectare 6 procent lager ligt dan het voorgaande jaar. Vakblad Nieuwe Oogst geeft aan dat dit de derde daling van het pootgoedareaal op rij is en dat in 2023 het pootgoedareaal voor het eerst sinds 2014 minder is dan 40.000 hectare. Vakblad Aardappelwereld merkt op dat in Duitsland en Frankrijk, waar het areaal zelfs met 10,6 procent afnam, eenzelfde ontwikkeling zichtbaar is. Voor het komende seizoen is er dus minder uitgangsmateriaal voor de aardappeltelers beschikbaar. Wat zijn daarvan de gevolgen?

“O

nder meer een grotere focus op de teelt van pootgoed in het buitenland,” zegt Hans Geling, directeur consumptie- en pootgoedaardappelen bij Schaap Holland, dat zich onder andere richt op pootgoed en consumptieaardappelen. “Wij zijn helaas niet 100 procent afhankelijk van Nederlands pootgoed, ruim de helft van ons areaal staat onder contract bij telers in Frankrijk. De honger naar pootgoed voor de fritesindustrie is dermate groot, dat ik mij kan voorstellen dat als, zoals nu, het in de pootgoedteelt een jaar tegenvalt ten aanzien van droogte en ziektes, er meer naar andere gebieden gekeken gaat worden.”

Overigens ziet Hans de oorzaak van de huidige disbalans op de aardappelpootgoedmarkt niet alleen in het teruglopende areaal. “Afgelopen seizoen was er sprake van een slechte knolzetting in de pootgoedgebieden en daarbij is er over het algemeen sprake van veel grovere poters. Daarmee verlies je nog meer poters. Deze combinatie van factoren ver-

oorzaken een behoorlijke disbalans in de aardappelpootgoedmarkt.”

DROOGTE Vooral de droogte tot en met juni in het afgelopen voorjaar heeft impact gehad, geeft Hans aan. “Dat heeft invloed op de knolzetting en vanwege de bruinrotperikelen mag de pootgoedteelt in Nederland niet met oppervlaktewater beregend worden. En vocht is nodig voor de productie van voldoende knollen.” Hij verwacht dat het tekort zal leiden tot het meer snijden van pootgoed – het delen van een poter in tweeën – door de gebruikers ervan.

De disbalans op de pootgoedmarkt vertaalt zich in hogere prijzen, laat Hans weten. “We zien dit jaar een behoorlijke correctie in de pootgoedprijzen, de pool-uitbetalingsprijzen zullen op een duidelijk hoger niveau liggen dan voorgaande jaren. Dat is ook hard nodig om enerzijds de risico’s van pootgoedteelt – pootgoed dient vrij te zijn van virussen en ziekten – tot waarde te brengen. En anderzijds om voor voldoende verschil tussen de financiële opbrengst per hectare van consumptieaardappelen en pootgoed te realiseren.” Juist de lagere pootgoedprijzen zijn in het verleden voor veel telers aanleiding geweest tot het wisselen van de pootgoedteelt +31 514 533 188 voor die van – de

Quality Potatoes www.qpotato.com |

AGF Primeur 1 • 2024

Q-Potato acht het niet onmogelijk dat het areaal consumptieaardappelen het komende seizoen zal dalen, omdat voldoende uitgangsmateriaal ontbreekt

beter betaalde en minder risicovolle – consumptieaardappelen.

AREAAL EERDER WAT LAGER Toch verwacht Hans niet dat de hogere prijzen direct zullen leiden tot een toename van het pootgoedareaal in het volgende seizoen. “Ondanks dat het nog niet bekend is, houden wij er rekening mee dat er aankomend groeiseizoen het Nederlandse pootgoedareaal eerder wat lager zal zijn dan dat het weer omhooggaat. We gaan er niet vanuit dat telers van jaar op jaar wisselen met de pootgoed- en consumptieaardappelteelten in hun bouwplan.”

Daarnaast geeft Hans aan dat ook niet alle gebieden in Nederland geschikt zijn voor de pootgoedteelt en dat onder meer ook het wegvallen van de toelating van gewasbeschermingsmiddelen een rol speelt. “Dat geldt bijvoorbeeld voor middelen die nodig zijn om de luizen- en aaltjesdruk in toom te houden. En zowel luizen als aaltjes (M. chitwoodi) brengen virussen over. Dus dat moedigt de pootgoedteler niet aan om volop door te gaan.” MATIGE POOTGOEDOOGST De invloed van het wegvallen van de toelating van gewasbeschermingsmiddelen is een ontwikkeling die ook Wouter Mutsaers ziet. Hij is verantwoordelijk voor de in- en verkoop van pootaardappelen bij Q-potato Holland. Wouter geeft aan dat daardoor de toenemende en vroeger in het seizoen optredende ziektedruk steeds minder goed met de nog beschikbare middelen te bestrijden is, wat één van de redenen is dat veel pootgoed is verlaagd of zelfs afgekeurd.

Het team van Schaap Holland

Wouter ziet dat het, naast het lagere areaal, de slechte knolzetting, de grove pootaardappelen en de oogstproblemen door de vele regen, heeft gezorgd voor een vermindering van het uitgangsmateriaal voor volgend jaar. “Al met al hebben we een zeer matige pootgoedoogst gehad, wat resulteert in historisch hoge prijzen. Daardoor is een daling van het areaal uiteindelijk een vreemde trend in de markt: de pootgoedprijzen zijn zeer hoog, maar toch gaan we komend seizoen een lager areaal zien. Terwijl normaliter het areaal stijgt als er goede prijzen zijn.”

TRENDBREUK Hoewel hij uiteindelijk wel weer een balans in de markt verwacht, ziet Wouter de ontwikkeling richting een lager pootgoedareaal als een trend. “Eén van de aspecten die de trendbreuk echt heeft doorgezet, is de prijsverhoging van de consumptieaardappelprijzen van vorig jaar. Dat is bij heel veel pootgoedtelers een eyeopener geweest om deels van teelt te wisselen.” Overigens sluit hij niet uit dat de hoge pootgoedprijzen op termijn ook weer aantrekkingskracht op de telers zullen hebben, waardoor het areaal weer kan aantrekken.

aanwezigheid van virussen en bacteriën – zoals het afgelopen jaar in het pootgoed plaatsvond, geen bemoedigende ontwikkeling, geeft Wouter aan. “Daar speelt naast de waardevermindering en het feit dat de pootgoedteler voor het volgende seizoen over minder gezond uitgangsmateriaal kan beschikken, het emotionele aspect een rol. De teler doet het hele jaar zijn best om een goed gewas in de schuur te krijgen, om door de nacontrole behoorlijk te worden teruggefloten. Dat is geen prettig gevoel. Dat het risico er was, wisten we. Maar dat het risico zo groot was als dit jaar is gebleken, had niemand kunnen voorspellen.” Wouter voorziet hierdoor een ontwikkeling richting het gebruik van virusresistente rassen. “Dat is één van de mogelijkheden die nu op de plank ligt. Het Nederlandse rassenpakket bevat nog niet zo veel aardappelrassen met een lage virusgevoeligheid. Maar dat gaat door deze problematiek vermoedelijk wel veranderen: er zullen meer rassen, die vandaag niet als commercieel super geschikt worden gezien, prioriteit krijgen en geschikt bevonden worden, omdat ze over die lage virusgevoeligheid beschikken. Ik verwacht dat er meer van-

uit de teelten productiekant gestuurd gaat worden, dan vanuit de vraagkant waar het de rassenkeuze betreft.”

IN EIGEN HAND Uiteindelijk voorziet Wouter dat het toekomstige effect van de hoge prijzen en krapte op de pootgoedmarkt zal zijn dat Nederlandse consumptieaardappeltelers net als de telers in de pootgoedexportmarkten – vooral Noord-Afrika, het Midden-Oosten en Zuid-Europa – van de vrije aardappelrassen vaker de eigen pootgoedteelt ter hand zullen nemen. Wouter stelt zich daarbij de vraag of dat met name in Noord-Afrika en het Midden-Oosten zal lukken.

“Daar zijn al heel vaak initiatieven om eigen pootgoed te telen ontplooid, wat tot heden niet gelukt is. Daarbij spelen vooral het klimaat, de gezondheid van het pootgoed en het ontbreken van kennis een rol.” Daarnaast stelt Wouter vast dat waar de virus- en luizenproblematiek in Nederland al een factor van invloed is, dit in Noord-Afrika en het Midden-Oosten in nog grotere mate impact heeft.

Voor de korte termijn echter voorziet Wouter dat nog niet. Voor het komend seizoen gaat hij uit van een krimp die mogelijk rond de 5 procent zal bedragen. Hij geeft aan dat naast de goede prijzen voor consumptieaardappelen, onder meer arbeidsspreiding een reden voor de teler kan zijn om een deel van de pootgoedteelt te verwisselen voor die van consumptieaardappelen. “In de zomer is het steeds moeilijker om personeel voor de pootgoedselectie te vinden.” NACONTROLE Daarnaast zijn de afkeuringen en verlagingen van klasse – onder andere door de

Wouter Mutssaers, Henri Hendrikse, Dirk van de Water en Dan Koch van Q Potato Holland

AGF Primeur 1 • 2024

Diversen

INVLOED OP CONSUMPTIEAARDAPPELAREAAL? Ook Wouter verwacht dat de tegenvallende pootgoedoogst zal leiden tot een toename van het versnijden van grove maten pootgoed. Of dat afdoende zal zijn, is nog te vroeg om vast te stellen. “Met het versnijden kan een deel van het tekort opgelost worden en telers kunnen pootgoed uit ATR gebruiken. Maar wat het daadwerkelijke effect op het consumptieaardappelareaal zal zijn, durf ik nog niet te zeggen. Eigenlijk moet die hete (poot)

aardappel nog door de consumptieaardappelteler genomen worden. De areaalbesprekingen waaruit de behoefte aan pootgoed naar voren komt, zijn begin januari pas gestart.” Overigens acht Wouter het niet onmogelijk dat het areaal consumptieaardappelen het komende seizoen zal dalen, omdat voldoende uitgangsmateriaal ontbreekt.

zoen weer een basis legt voor krapte op de pootgoedmarkt in het seizoen daarna. Al kunnen de groeiomstandigheden veel invloed hebben op de markt. “Stel dat we een redelijk tot goede pootgoedopbrengst krijgen, dan zou dat een deel van de krapte oplossen.” (MW)  h.geling@schaapholland.com wouter@qpotato.com

Daarnaast stelt Wouter vast dat de verwachte daling van het pootgoedareaal van zo’n 5 procent ook in het volgende sei-

“Langdurige notenconsumptie verbetert insulinegevoeligheid van hersenen” Resultaten van een recente studie, gepubliceerd in het American Journal of Clinical Nutrition, tonen aan dat langdurige consumptie van gemengde noten de insulinegevoeligheid van de hersenen aanzienlijk verbetert bij oudere volwassenen met overgewicht of obesitas. Dit kan belangrijk zijn voor de preventie van leeftijdsgerelateerde stofwisselings- en cognitieve ziekten. De studie omvatte 28 gezonde mannen en vrouwen tussen de 60 en 70 jaar oud. De onderzoekers voerden een proef uit waarbij ze de deelnemers gedurende 16 weken een dagelijkse portie van 60 g gemengde noten gaven (15 g elk van walnoten, pistachenoten, cashewnoten en hazelnoten), gevolgd door een perio-

AGF Primeur 1 • 2024

de van 8 weken zonder noten (controleperiode). Deze twee periodes werden herhaald in een willekeurige volgorde, en elke periode werd gescheiden door een rustperiode van 8 weken waarin geen noten werden geconsumeerd. De deelnemers kregen instructies om zich te houden aan de Nederlandse voedingsrichtlijnen. De bloedstroom in de hersenen (CBF) werd gemeten met behulp van magnetische resonantiebeeldvorming (MRI). De insulinegevoeligheid van de hersenen werd beoordeeld door de regionale CBF-reacties op intranasale insuline te meten. Daarnaast werden ook de effecten op de insulinegevoeligheid in het lichaam (gemeten via een orale glucosetolerantietest), de hoeveel-

heid vet in de lever, en markers voor cardiovasculair risico beoordeeld.

De studie ontdekte dat notenconsumptie de insulineactie in (occipitale en frontale) hersengebieden die betrokken zijn bij de modulatie van metabolische en cognitieve processen aanzienlijk verbeterde. Het onderzoek toonde ook aan dat de perifere insulinegevoeligheid niet werd beïnvloed.

"Uit deze bevindingen hebben we geconcludeerd dat de regi-

onale insulineresistentie in de hersenen, die wordt waargenomen bij oudere volwassenen met overgewicht of obesitas, positief kan worden beïnvloed door een langdurige interventie met gemengde noten. Dit kan van belang zijn voor de preventie van leeftijdsgerelateerde ziekten," verklaart Dr. Peter Joris, hoofdonderzoeker aan de Universiteit Maastricht, Nederland. De studie werd ondersteund door de INC Internationale Raad voor Noten en Gedroogd Fruit. 

Nevenactiviteit ###

Van Kruiningen AGF & Farm Toys & fruitteelt

Speelgoed kwam op de plek van de aardappelsorteermachine

Van Kruiningen AGF & Farm Toys, ooit bescheiden begonnen met de verkoop van eigen geteelde producten, heeft zich ontwikkeld tot een Winkel van Sinkel waar van alles te koop is. Ondanks de vele uitdagingen in teelt en detailhandel lukt het Jacquelien van Kruiningen en haar man Ko relevant te blijven. De teelt verschoof van vollegrond naar fruit en het assortiment in de winkel werd aangepast, verfijnd en uitgebreid. Ook houden ze nadrukkelijk bepaalde tradities en services overeind, zoals de ventroutes.

an Kruiningen AGF & Farm Toys is een begrip in Krabbendijke en de regio, ze hebben klanten uit heel Noord- en Zuid-Beveland. De winkel is veel meer dan alleen een plek om AGF en boerderijspeelgoed te kopen. De naam van de winkel wijst nog op het ontstaan ervan. De ontwikkeling begon toen de speelgoedwinkel in het dorp sloot, daarvoor was een gedeelte van de schuur achter het woonhuis al lange tijd verkooppunt van eigen geteelde producten. In de jaren 80 en 90, toen gekookte aardappelen nog dagelijks op het menu stonden, verkochten ze nog 100 ton aardappelen aan huis en hadden ze een complete sorteer- en verpakkingslijn staan. Een ander groot product was bloemkool en ook spruiten. Meer nevenactiviteiten werden echter noodzakelijk toen Jacquelien door haar reuma niet meer mee kon helpen op het land en consolidatie de intrede deed in de AGF-wereld. “Waar voorheen een aardappelsorteermachine stond, begonnen wij met de verkoop van farm toys,” vertelt Jacquelien.

PIJNLIJKE VERSCHILLEN Van Kruiningen teelt nu nog altijd aardappelen, maar is overgestapt van vollegrondsteelt naar de (zacht)fruitteelt en bloemen, waarbij ze zich zijn blijven richten op eigen afzet. In het veilingsysteem was het door blokvorming altijd al een uitdaging om met kwaliteit het onderscheid te maken, tegenwoordig is dat door de inkoopmacht van supermarkten niet anders. Jacquelien: “Een teler krijgt 80 cent voor een kilo Doyenné du Comice, dat is best een goede prijs, maar bij de supermarkt liggen ze voor 2 euro 60, dat verschil is te groot en zowel pijnlijk voor

de teler die alle risico’s loopt als voor de consument die zich arm koopt.”

Jacquelien vertelt enthousiast over het brede assortiment: “Klanten kunnen bij ons terecht voor aardappelen, groenten, fruit, diepvriesproducten, snoep, tijdschriften, Zeeuwse streekproducten, boerenkaas, en een groot aantal merken boerderijspeelgoed. Helaas is het lastig om als zelfstandige merkproducten goedkoop in te kopen. Door minder marge te vragen probeer ik zoveel mogelijk aan te sluiten bij de marktprijzen. Ik heb ook veel (merk)producten die niet bij retail te koop zijn en onderscheidende producten van betere kwaliteit zoals bakproducten.” Ze doet haar best om de prijzen laag te houden en een assortiment te bieden dat zowel onderscheidend is als slim aansluit bij de behoeften in de regio, zoals bijvoorbeeld meegroei schaatsen die omgebouwd kunnen worden naar skeelers. Jacquelien: “In de zomer kan ik die voordeliger inkopen en zo ben ik een stuk goedkoper als er een keer natuurijs ligt. Dat is tot in de verre omtrek bekend, vooral bij mensen met grote gezinnen.”

Jacquelien van Kruiningen

ter been zijn, stellen het enorm op prijs dat ze bij Jacquelien zelf kunnen kiezen.

De winkel is voor Jacquelien een tweede huis. Van Kruiningen AGF & Farm Toys is een plek waar klanten niet alleen hun boodschappenlijstje afwerken, maar ook een praatje maken en waar de jongsten al graag langskomen, omdat een snoepje uit de kast mogen kiezen. De winkel blijft relevant door voortdurend creatief te zijn en zich aan te passen aan de behoeften van de klanten, getuige het feit dat ze bij het 20-jarig bestaan uitgeroepen werd tot de leukste winkel van Noord- en Zuid Beveland. “De gunfactor is belangrijk. Bij ons kun je niet alleen boodschappen doen, maar ook de sfeer van het seizoen beleven. We maken het leuk, want ik sta hier toch de hele dag,” besluit Jacquelien. (ML)  info@mimaverhuur.nl

AMBULANT Een belangrijk onderdeel is de ambulante handel. Jacquelien leurt al 37 jaar in de regio. Dan neemt ze een deel van het assortiment in kratten op een rolwagentje mee. Vroeger van deur tot deur, tegenwoordig belt ze aan bij vaste klanten. In de zomer is de route uitgebreider dan in de wintermaanden vanwege het zomerfruit dat dan volop verkocht kan worden. Het is behoorlijk sjouwen voor Jacquelien, maar ze blijft het volhouden. Ze heeft een vaste klantenkring die op haar rekent. Oudere klanten die slecht

AGF Primeur 1 • 2024

Retail

De dynamische realiteit van de moderne supermarktbranche

Home Shopping Center Barendrecht, foto Albert Heijn

De supermarktbranche is zeer competitief en steeds complexer. Simpele buurtwinkels, ooit gebouwd om aan de behoeften van een lokale gemeenschap te voldoen, zijn geëvolueerd tot (internationale) supermarktketens met een uitgebreid assortiment aan (bewerkte) AGF van nabij en ver weg. Ze bedienen inmiddels miljoenen huishoudens via verschillende kanalen - fysiek en digitaal - met kleine marges en ze liggen onder het vergrootglas van kritische consumenten. Dit, samen met de opkomst van technologie, consolidatie en nieuwe concurrenten, dwingt de supermarktbranche voortdurend tot aanpassingen.

aast bekende kortetermijnuitdagingen zoals inflatie, arbeidskrapte en verstoringen in de toeleveringsketen, spelen op de achtergrond minder zichtbare krachten die te maken hebben met

AGF Primeur 1 • 2024

langzame veranderingen in demografie, cultuur, (geo)politiek en klimaat.

Onderzoeksbureau Deloitte ging in gesprek met 800 professionals, bran-

che-experts, klanten en insiders en maakte een aantal krachten die de komende jaren de koers van supermarkten beïnvloeden expliciet. De veranderende consument: Niet huishoudens, maar de individuele consument staat centraal. Het standaard gezin is aan het verdwijnen en een divers scala aan huishoudens met unieke behoeften komt op. Denk aan snel groeiende consumentengroepen bestaande uit Gen Z, Millennials en alleenstaande ouderen. Het begrijpen en anticiperen op wensen, behoeften en gedragingen van die verschillende consumentengroepen is leidend voor de bedrijfsstrategie. Ontkoppeling in de economie: Technologische vooruitgang en milieuoverwe-

Wat doet Albert Heijn? Als Nederlandse marktleider lijkt Albert Heijn ook in techniek voorop te lopen. In 2009 waren ze de eerste supermarkt met een app. In 2019 introduceerden ze een kassaloze winkel, testten met een bezorgrobot, afgelopen jaar openden een geautomatiseerd Home Shop Center in Barendrecht en lanceerden ze een eigen startup, Gen AI Labs, gericht op generatieve kunstmatige intelligentie (AI).

in overweging genomen. Het systeem is momenteel operationeel voor aardbeien, blauwe bessen, tomaten en avocado’s, met uitbreiding naar andere productgroepen in ontwikkeling. Telers zullen de scanners gebruiken om nauwkeurige houdbaarheidsdata aan de aardbeienoogst toe te kennen, wat naar verwachting resulteert in 70.000 kilogram minder verspilling.

Uit het Gen AI Lab rolden diverse ideeën de markt op. In de bètaversie van de Albert Heijn app maakten ze de Recepten Scanner beschikbaar. Hiermee kunnen klanten een foto van een recept maken, waarna de ingrediënten automatisch worden vertaald naar Albert Heijn-producten op het boodschappenlijstje. Hoeveelheden kunnen worden aangepast naar het aantal personen dat mee-eet en er kan een ‘Vegaswop’ worden gemaakt, waarmee automatisch vegetarische varianten van recepten worden gegenereerd.

In winkels heeft Albert Heijn een systeem voor dynamisch afprijzen op basis van houdbaarheid geïmplementeerd. Bij dynamisch afprijzen berekent een door Albert Heijn ontwikkeld algoritme automatisch de beste korting om aan het einde van de dag geen onverkoopbare producten over te houden. Producten die tegen de houdbaarheidsdatum aanlopen krijgen een precieze korting die automatisch op het elektronische prijskaartje getoond wordt. Kortingen kunnen oplopen van 25%, 40% tot 70%. Zo wordt er minder voedsel verspild en profiteren klanten van maximaal voordeel. Komend jaar is de verwachting dat Albert Heijn, waarschijnlijk met behulp van AI, zal starten met een schappenplan op individueel winkelniveau.

Ook zet Albert Heijn AI in om voedselverspilling tegen te gaan. In samenwerking met het bedrijf OneThird maakt Albert Heijn gebruik van scanners en een algoritme dat, aan de hand van foto’s genomen met smartphones, voorspelt hoelang aardbeien goed blijven. Factoren zoals weersomstandigheden, herkomst, seizoen en teeltwijze worden hierbij

Bron: Albert Heijn, Distrifood

Kwaliteitscontrole ondersteund door AI, foto OneThird

Zelfscan Albert Heijn Nibbixwoud, foto Albert Heijn

Dynamisch afprijzen, foto Albert Heijn

AGF Primeur 1 • 2024

Retail

Wat doet Colruyt? De Belgische marktleider Colruyt Group zet ook fors in op technologieën zoals Internet of Things, robotica en AI. Via het Internet of Things (IoT) is het mogelijk om een nauwgezette controle over de temperatuur van online bestellingen in de gehele distributieketen te realiseren tot en met de last mile. Tijdens het transport wordt de gemeten temperatuur in de koelboxen opgeslagen in een sensor, die bij aankomst in het afhaalpunt automatisch wordt doorgestuurd naar de Collect&Go-medewerker. Bij thuislevering wordt de temperatuur gecontroleerd via een mobiele app om na te gaan of de maximumtemperatuur niet is overschreden. Het IoT-platform biedt een volledige temperatuurhistorie, waardoor Colruyt Group de ononderbroken koudeketen kan aantonen en zo kwaliteit aan klanten kan garanderen. Colruyt Group streeft naar innovatie en automatisering in haar distributiecentra, met name in Londerzeel en Luik. In Londerzeel wordt een slim distributiecentrum van Collect & Go

geïntroduceerd, waar 50% van de ruimte wordt gereserveerd voor experimenten met nieuwe robottechnologie. Het doel is om repetitieve, zware of uitdagende taken te automatiseren, met een focus op het begrijpen en ontwerpen van technologieën in samenwerking met leveranciers. Het distributiecentrum in Luik, operationeel sinds september 2021, maakt gebruik van een 5,500 m² e-magazijn. Hier worden sensors en data ingezet om werkprocessen te optimaliseren en sneller te anticiperen op de markt. Colruyt Group benadrukt de efficiënte implementatie van technische innovaties, waarbij processen en nieuwe oplossingen nauw op elkaar afgestemd moeten worden. Diverse automatisaties, zoals mobiele robots en ‘follow me’-technologie, worden getest om innovaties te combineren en te optimaliseren voor rendabiliteit. Op winkelniveau is een van de Laagste Prijzen Colruytwinkels gestart met het testen van een innovatief kassasysteem met kunstmatige intel-

ligentie, genaamd ‘easy check-out’. Dit systeem maakt gebruik van camera’s die producten herkennen terwijl de caissière ze van de klantkar naar een lege kar overbrengt. De camera met kunstmatige intelligentie scant automatisch de producten, waardoor het kassaproces tot een vijfde versnelt en het personeel ergonomischer kan werken. Ook testten ze met druktemeters in de winkel om de planning van winkelmedewerkers op af te stemmen, een ‘product finder’-systeem waarbij winkelmedewerkers tot anderhalf uur per dag besparen bij het uitzetten van producten in de rekken. Daarnaast wordt volop getest met technologie die ervoor zorgt dat de rekken steeds optimaal gevuld worden. Door verkoopcijfers aan voorraadgegevens te koppelen kunnen medewerkers zien welke rekken prioriteit hebben daarbij nog ondersteund door een shelf scanner, een camera die de status van rekken in kaart brengt. Bron: Colruyt Group

Easy check-out kassa

Shelf scanner

AGF Primeur 1 • 2024

Camera die (volledig anoniem) de drukte in de winkel meet

ring hebben die traditionele verbinding verbroken.

Heroverweging van het belang van merken: Trouw aan traditionele merken vervaagt. Duurzaamheid is niet langer een niche-overweging. Nu kiezen consumenten, vooral jongere generaties, op basis van waarden, duurzaamheid en betrokkenheid bij het merk. Consumenten willen dat merken hun ecologische voetafdruk verminderen en dit beïnvloedt hun koopgedrag. Daarnaast lijkt er sprake van digitale overMedewerker bekijkt welke rekken met prioriteit weldiging: In de wereld van aangevuld moeten worden vandaag, gevuld met digitale keuzes, is het voor mergingen leiden tot een andere economie, ken steeds moeilijker om op te vallen en waar toegang belangrijker lijkt te worrelevant te blijven. den dan bezit. Algemene groei leidt niet automatisch tot groei in de detailhandel. TECHNOLOGISCHE REVOLUTIE Technologische vooruitgang en globaliseNaast deze krachten staat de supermarktbranche voor een technologische revolu-

tie. Denk aan kleine stads DC’s met snelle last mile delivery, robotgestuurde picken-pack, app-geleid, virtueel en/of augmented reality (VR/AR) winkelen, generatieve kunstmatige intelligentie (Gen AI) gepersonaliseerde inhoud, on-site verticale teelt, autonome vrachtwagens, geavanceerde tracking en traceerbaarheid en geautomatiseerde betalingen zijn nog maar enkele van de initiatieven die concurreren om de toeleveringsketens en de winkelervaring te veranderen. Het bepalen van de optimale combinatie van winkelervaring, kanalen, winkelformaten, merken, servicemodellen en technologische innovaties die zowel aantrekkelijk zijn voor klanten als winstgevend, is een steeds complexer vraagstuk, concludeert Deloitte. Elke retailer zal een eigen antwoord moeten vinden.  Bron: Deloitte, De toekomst van de supermarktretail

AGF Primeur 1 • 2024

Zachtfruit

Spaans aardbeienseizoen van start bij Special Fruit en Van Dijk Foods:

“Ondanks alsmaar groeiende uitdagingen behouden Spaanse aardbeien plek op de markt” Na een decembermaand waarin het Nederlandse en Belgische aardbeienaanbod nog te wensen overliet en de kwaliteit van importaardbeien uit Marokko en Egypte door sommigen als minder goed werd ervaren, leek de markt vrij voor de Spaanse aardbeien. Toch worden ook hier elk jaar de uitdagingen groter in met name weersextremen en waterbeschikbaarheid. “Er wordt steeds meer gekeken naar initiatieven om deze uitdagingen aan te pakken. Voor dit seizoen lijken alle signalen daarentegen vooralsnog op groen te staan,” zo klinkt het bij de Belgische importeurs Van Dijk Foods en Special Fruit.

“D

e eerste ladingen uit Spanje hebben wij eind november/begin december binnengekregen, maar in die eerste maanden was de aanvoer nog redelijk beperkt,” legt Henk Vlaeminck van Van

AGF Primeur 1 • 2024

Dijk Foods uit. De hitte gedurende de aanplantingsfase heeft ervoor gezorgd dat er later geplant is. Bovendien werd beschreven dat de hitte niet bevorderend is voor de teelt tijdens de aanplantingsfase. “Het

heeft ervoor gezorgd dat we in die maanden niet hebben kunnen profiteren van de lagere volumes uit andere origines op de markt. Desalniettemin zijn na de jaarwisseling de volumes die binnenkwamen weer wat groter geworden en zien we medio januari toch wel dat we een mooie aanvoer krijgen van onze Spaanse relaties.” Daartegenover staat dat er langzamerhand ook weer meer aanbod uit Nederland en België op de markt arriveert. “Die waren rond de feestdagen ook heel duur, maar na de jaarwisseling zien we dat er, al zij het nog in beperkte mate, meer verschijnt, waardoor de prijzen ongeveer gehalveerd zijn. Dat maakt het in deze landen niet altijd even makkelijk te con-

“Voor dit seizoen lijken alle signalen vooralsnog op groen te staan”

curreren met het lokale aanbod, maar ook de Spaanse prijzen liggen op een prima niveau. Bovendien zien we dat de kwaliteit van het Spaanse aanbod dit seizoen echt top is. We hebben nog geen problemen ervaren sinds de start, maar dat heeft er ook deels mee te maken dat Spaanse telers steeds betere variëteiten zijn gaan kweken met betere kwaliteit. Tot midden januari was dit voornamelijk Victory, maar zodra Calinda op de markt komt, stappen we hier bijna volledig op over. Daarin zie je echt een verandering in het landschap. In België en Nederland blijft men over het algemeen uiteraard voorkeur houden voor het lokale product, maar de Calinda blijkt hierin een zeer goed alternatief. Zeker op andere markten kan de Calinda daar mooi concurreren.”

SLECHTE DECEMBERMAAND Het is een trend die ook Polina Valkanova van Special Fruit ziet. Het bedrijf werkt rond deze periode in het Spaanse seizoen bijna volledig met de Calinda aardbeien, maar eerder ook met Victory, Candela en Arwen, en zij zagen dat er in januari met smart werd gewacht op de volumes uit

Teelt van Calinda

Zuid-Europa. “December is een moeilijke periode geweest voor importaardbeien. Uit Marokko en Egypte kwam niet de kwaliteit die men wenst, waardoor er al snel werd gekeken naar het Spaanse seizoen. Daar zijn de Spaanse volumes zeer goed ontvangen sinds ze op de markt zijn.” De grootste afzetmarkten liggen voor Special Fruit met name in Scandinavië, de Baltische staten en de Benelux. “Wij zien ook dat dat consumenten en handelaren in België en Nederland bij een vergelijkbare kwaliteit snel neigen naar lokale aardbeien. Toch kunnen de Spaanse aardbeien, en met name Calinda, tegenwoordig competitief blijven wanneer de volumes uit Nederland of België vanaf midden april echt toe gaan nemen. Ondanks dat het lastig concurreren is met lokaal pro-

duct, blijven zeker in Scandinavië onze klanten ook na dit punt in het seizoen vaak trouw aan de Calinda. De voornaamste reden hiervoor lijken de gunstige prijs-kwaliteitsverhouding te zijn.”

INITIATIEVEN TER OPTIMALISATIE WATERVERBRUIK De Spaanse aardbeien lijken dus hun aandeel op de markt te versterken, maar toch komen er ook meer en meer berichten over de problemen met weersextremen in Zuid-Europa, waarbij ook waterbeschikbaarheid als een zwaard van Damocles boven de teelt blijft hangen. Extreme hitte wisselt snel af met hevige neerslag, wat grote gevolgen kan hebben voor de Spaanse tuinbouw. “De startvolumes liggen lager dan de vorige twee jaren en als AGF Primeur 1 • 2024

Zachtfruit

we het op een tienjarig gemiddelde bekijken, liggen ze nog lager, wat je wellicht kan toeschrijven aan de klimatologische veranderingen. Bovendien kunnen de hogere temperaturen en onvoorspelbare weersomstandigheden van invloed zijn op de groeiperiode, bloei en oogst van aardbeien. Zo kan droogte een rol spelen in de duur van het seizoen.” De discussie over waterbeschikbaarheid liep zelf zo hoog op dat er geen water opgepompt meer mocht worden in sommige Spaanse regio’s en Duitse consumentenorganisaties zelfs een boycot opwierpen voor aardbeien uit het Spaanse Andalusië. Toch ziet Polina het niet zo somber in. “Waterbeschikbaarheid is inderdaad een toenemende zorg in de Spaanse tuinbouw, waaronder de aardbeienteelt, maar toch zien wij ook veel positieve ontwikkelingen en initiatieven om deze uitdagin-

gen aan te pakken. Het is een acuut probleem en je ziet dat de telers hierin ook echt aan het anticiperen zijn op een toekomstbestendige aardbeienteelt. In reactie op de groeiende druk op watervoorraden hebben sommige Spaanse telers bijvoorbeeld geïnvesteerd in innovatieve irrigatietechnologieën, zoals druppelirrigatie, om het waterverbruik te optimaliseren en efficiënter om te gaan met beschikbare bronnen.”

“Bovendien zijn onze telers actief in de regio Huelva,” gaat Polina verder. “Zij kunnen profiteren van enkele positieve elementen die daar de aardbeienproductie ondersteunen. Binnen ons bedrijf werken we nauw samen met een zorgvuldig geselecteerde groep telers die beschikken over een ‘Spring certificaat’ of bezig is dit te verkrijgen. Deze getuigen van de inzet van hen voor duurzaamheid en

verantwoord waterbeheer, wat cruciaal is gezien de groeiende problematiek rond waterbeschikbaarheid in de Spaanse aardbeienteelt. Bovendien worden ze hierbij ondersteund door de gunstige klimatologische omstandigheden en bodemgesteldheid in Huelva, wat bijdraagt aan een efficiënter gebruik van waterbronnen. Op deze manier verwachten we dat er, ondanks een groeiend probleem dat zeker niet onderschat moet worden, wel degelijk nog altijd een mooie toekomst is voor de Spaanse aardbeienteelt,” besluit Polina. Henk: “Een aardbeienteelt waarbij er toch een omslag is geweest en kwaliteit de boventoon voert, dan zie ik dat ze hun plek op de markt kunnen vasthouden.” (JF)  Polina.valkanova@specialfruit.be henk@vdfb.be

Het eten van groenten kan je humeur verbeteren Wil je je geestelijke gezondheid verbeteren? Wat dacht je van kruisbloemige groenten: bloemkool, broccoli, kool en rucola bevatten verbindingen die ontstekingen verminderen, wat verband houdt met een reeks gezondheidsproblemen, waaronder depressie en

In het opkomende vakgebied van voedingspsychiatrie beweren sommigen dat de juiste combinatie van voedsel en voedingsstoffen kan fungeren als een buffer tegen stress, angst, depressie en diverse andere psychologische problemen. Onderzoek heeft bijvoorbeeld aangetoond dat mensen die een mediterraan dieet volgen over het algemeen minder risico lopen op depressie in vergelijking met degenen die dat niet doen. Het consumeren van voedsel dat past bij dit dieet kan zelfs gunstiger zijn voor de geestelijke gezondheid dan sociale ondersteuning, een bekende psychologische stimulans. Onderzoekers leren nog steeds precies hoe voedsel de geestelijke gezondheid beïnvloedt, maar het lijkt erop dat het darmmicrobioom een sleutelrol speelt. Biljoe-

AGF Primeur 1 • 2024

nen microben leven in je spijsverteringssysteem, waar ze werken om componenten van het voedsel dat je eet af te breken en onderweg te interageren met talloze andere delen van het lichaam. Net zoals ze het fysieke lichaam voeden, voeden voedingsrijke voedingsmiddelen de microben in je darmen, wat zich vertaalt in een reeks voordelen, waaronder, zo suggereert onderzoek, een betere geestelijke gezondheid. Hoewel de wetenschap niet vaststaat, hebben sommige onderzoekers zelfs geopperd dat het mineraal zink, dat wordt aangetroffen in voedingsmiddelen zoals oesters en noten, de niveaus van een eiwit dat nieuwe groei in de hersenen bevordert, kan verhogen, wat mogelijk leidt tot een betere cognitieve functie en geestelijke gezondheid.

angst. In een studie uit 2022 hadden mensen die elke dag meerdere porties kruisbloemige groenten aten, aanzienlijk lagere zelfgerapporteerde stressniveaus dan mensen die deze groenten minder aten. 

Holle verrassing in de keuken Vol verbazing deelde een Aldi-klant op sociale media haar ontdekking in de keuken: haar recent gekochte watermeloen was bijna volledig leeg van binnen, wat leidde tot een overstroming van vloeistof op haar aanrecht. De video van de holle vrucht kreeg meer dan een miljoen views en gebruikers deelden vergelijkbare ervaringen waarbij meloenen zelfs explodeerden.

Het thema volgende maand :

UIEN Reserveer nu uw advertentie: Andries Gunter

T. +31 (0)166 69 82 32 andries@agfprimeur.nl

Al onze bedden SNF goedgekeurd

,€ 1000ting

or palletk edden b bij 40

Onze stapelbare heavy-duty bedden zijn getest op 200 kg gewicht belasting, zijn absoluut

Ook bij commercieel gebruik 10 jaar garantie op fabricage en materiaal fouten!! Matras maat 90 x 200 cm. Deze bedden zijn als enkelbed, stapelbed of als ruim tweepersoons bed te gebruiken.

Hufter en Hooligan proof

Prijs per bed

Super gemakkelijk in 30 seconden in elkaar te zetten!

Ons stapelbaar budgetbed Tevens een lichter uitgevoerd stapelbaar bed tot 125 kg getest, matras maat 90 x 200 cm. 2 jaar garantie bij niet commercieel gebruik.

Bij afname 40 stuks

89,

€

Prijs per 40 st.

€139,- €114,-

Prijs per stuk

€99,50

€400,palletkorting op 40 bedden Tevens verkopen wij incontinentie matrassen, incontinentie kussens, tafels en stoelen en beddengoed.

WWW.STAPELBED.COM Industrieweg 30B | 2382 NW Zoeterwoude Tel: +31(0)6 558 030 00 | Tel: +31(0)71 523 01 84 | info@stapelbed.com

Wij ontzorgen u volledig in het verwerken en verpakken van uw AGF-producten.

www.multivac.nl www.gebruiktemultivac.nl

AGF Primeur 1 • 2024

Hoe is het met

Hoe is het met Ger van Burik?

Ger werd ambassadeur voor Mercy Ships én wil AGF-handel helpen vereenvoudigen eel afscheid is het helaas nooit gekomen,” deelt Ger met een vleugje teleurstelling. Des te meer waardeert hij het informele afscheid in de vorm van een spontane Dutch Borrel, georganiseerd door enkele exposanten op Fruit Logistica 2020 in Berlijn waarbij de Holland Hal door Messe Berlin symbolisch werd omgedoopt tot Ger van Burik-hal.

Ger van Burik (tweede van rechts) met het team van Mercy Ships tijdens Europort 2023 waar ze het goede doel van de beurs waren

Na 38 jaar lang de ledenadministratie te hebben beheerd voor HBAG en later te hebben gewerkt bij GroentenFruit Huis, is Ger van Burik uitgegroeid tot een wandelende encyclopedie in de sector. Vanaf 2006 faciliteerde hij ook alle belangrijke Buitenlandse AGF-beurzen en leverde daarmee een grote bijdrage aan het AGF-netwerk. Met het aanbreken van zijn pensioen in 2020 is dat niet helemaal gestopt. Een deel van zijn tijd is hij actief voor Shypple met als doel het logistieke werk binnen de AGF-handel te vereenvoudigen. Een ander deel van zijn tijd zet hij zich met hart en ziel in als ambassadeur bedrijven voor Mercy Ships.

ls iemand inzicht heeft in transformaties van de AGF-handel in de afgelopen jaren, is het Ger. Hij heeft de sector zien evolueren en consolideren. Tegenwoordig is nog een top over van de hele piramide aan bedrijven die ooit de AGF-handel vormden. Ger herinnert zich een tijd met 500 grossiers, een aantal dat drastisch is afgenomen tot ongeveer 80. In een nevenfunctie gedurende 13 jaar op de groothandelsmarkt Den Haag, ervaarde hij van nabij hoe bedrijven zich moesten aanpassen aan de veranderende omstandigheden. Waar eens in Den Haag 80 groothandels actief waren, gingen er slechts 30 mee naar de nieuwe groothandelsmarkt op het Forepark, tegenwoordig handhaven zich daar nog 5 AGF-handelaren.

AGF Primeur 1 • 2024

Deze verschuiving weerspiegelt niet alleen een verandering in aantallen, maar ook in de aard van de handel zelf. Ger wijst erop dat bedrijven eerst bestonden uit exporteurs, importeurs en binnenlandse groothandels die ieder een eigen taak hadden. Tegenwoordig zijn bedrijven importeur en exporteur en ook groothandel, die alles doen om het hele jaar door klanten te bedienen. “Het vermogen om jaarrond producten te leveren, in tegenstelling tot de seizoensgebonden aanpak van bijvoorbeeld Spanje, maakt Nederland uniek,” vertelt Ger. DUTCH BORREL Zijn afscheid van de AGF-sector in 2020 werd overschaduwd door de uitdagingen van de coronapandemie. “Ik heb in stilte afscheid genomen, van een offici-

BEHOUDEND Ger bleef na zijn pensioen betrokken bij de AGF-sector als ambassadeur van Shypple, een digitaal expeditie platform dat alle partners in de toeleveringsketen met elkaar verbindt en om daarmee de wereldhandel te vereenvoudigen. Promotie daarvan vindt hij hard nodig. Ger: “Shypple kan de sector enorm veel tijd en werk besparen, maar is ook erg behoudend en trouw aan bestaande systemen en werkwijzen, zelfs een van de investeerders in Shypple gebruikte het systeem nog niet.” FANTASTISCH De vraag om zich in te gaan zetten voor Mercy Ships kwam via een bekende relatie uit de AGF-handel. Mercy Ships is een wereldwijde kerkelijke vrijwilligersorganisatie die met twee ziekenhuisschepen gratis gezondheidszorg biedt aan de armste mensen in ontwikkelingslanden. Nederland is een relatief grote bijdrager in de vorm van vrijwilligers en sponsors, zeker ook AGF-ers, ontdekte Ger al snel. “Er is een bedrijf dat een van de crewleden en zijn gezin voor twee jaar gesponsord heeft. Een ander bedrijf heeft een ziekenhuisbed gesponsord en onder dit bed bevindt zich ook een slaapplaats voor de begeleider van de patiënt.” Ger beschrijft zijn werk voor Mercy Ships als fantastisch. Zijn betrokkenheid begon op een veelbetekenend moment - in februari 2022 arriveerde het gloednieuwe schip “de Global Mercy” in Rotterdam en heeft hier in 14 dagen 15.000 bezoekers aan boord mogen ontvangen. “Ik viel met mijn neus in de boter,” vertelt hij. Met alle ervaring uit zijn beurstijd kon hij meteen een grote bijdrage leveren bij de organisatie van evenementen rondom de aankomst van het schip. Ook wist hij te regelen dat Mercy Ships het goede doel

werd van de grote maritieme beurs Europort 2023 in Ahoy Rotterdam.

VISION TRIP In mei 2023 kreeg hij de unieke kans om met 9 ondernemers als gastheer deel te nemen aan een vision trip naar de Global Mercy in Dakar (Senegal). Tijdens zijn bezoek waren er talloze ‘kippenvelmomenten’, zoals het zien van kinderen die aan O-benen werden geopereerd en die na 5 tot 6 weken alweer samen konden

voetballen, een 10 maanden oude baby die aan staar werd geopereerd en patiënten waarbij grote gezwellen werden verwijderd. Ook de inrichting en faciliteiten op het schip maakten indruk, van de keukens tot praktische ziekenhuisbedden waaronder zich een matras voor de begeleider bevindt. “Alles is even ongelofelijk en indrukwekkend en allemaal uitgevoerd door vrijwilligers, ondersteund door sponsors,” besluit Ger. (ML)  Ger.vanburik@mercyships.nl

Mexicaanse meloenen onder de loep: acht mensen gestorven aan Salmonella De Verenigde Staten en Canada houden verscherpt toezicht op Mexicaanse meloenen na een uitbraak van Salmonella met acht doden en meer dan 359 zieken tot gevolg. De gezondheidsagentschappen van beide landen wijzen voor de infectie met de vinger naar Malichita, een bedrijf uit de staat Sonora. In Mexico wordt onderzocht of de bacterie afkomstig is van de velden of dat het fruit tijdens het exportproces is besmet.

ken Malichita en Rudy in grote supermarkten in Canada en de Verenigde Staten zijn het middelpunt van de aandacht. Vanwege de ernst van de uitbraak dringt de PHAC erop aan om meloenen van deze merken te vermijden en ze weg te gooien als de herkomst niet kan worden geverifieerd.

Het Canadese Agentschap voor Volksgezondheid (PHAC) meldde op donderdag 7 december dat er 129 bevestigde gevallen van Salmonella zijn gerelateerd aan de consumptie van meloenen. De meeste getroffenen zijn kinderen onder de vijf jaar of volwassenen ouder dan 65 jaar en tot nu toe zijn er vijf mensen overleden en 44 opgenomen in het ziekenhuis.

nella gerelateerd aan de consumptie van meloenen. Er zijn 230 besmettingen gemeld, met 96 ziekenhuisopnames en drie sterfgevallen.

Cantaloupe meloenen die verkocht werden onder de mer-

In de Verenigde Staten onderzoekt het Centrum voor Ziektecontrole en -preventie (CDC) ook een uitbraak van Salmo-

Het Mexicaanse ministerie van Landbouw heeft verklaard dat Malichita een traceerbaarheidssysteem heeft voor zijn meloenen en dat ze monsters hebben genomen op de velden om te bepalen of de oorzaak van de besmetting daar te vinden is. 

Deze uitbraak van Salmonella kan gevolgen hebben voor de Mexicaanse meloenensector, die 99% van zijn export richt op de VS en Canada. Mexico is de op een na grootste meloenenexporteur ter wereld, na Spanje, met een omzet van $331 mln in 2021. De PHAC sloeg al begin november alarm over Malichita meloenen die tussen 11 oktober en 14 november in Cana-

da zijn verkocht. Eind november wees het agentschap ook op Rudy meloenen die tussen 10 oktober en 23 november zijn verhandeld. De meest getroffen provincie was Quebec, met 91 gevallen. Het fruit werd ook verkocht in British Columbia, Manitoba, Ontario, Newfoundland en Labrador, Nova Scotia, New Brunswick en Prince Edward Island. 

Tranen om mais en peren Zwangere vrouwen staan erom bekend plotseling trek te krijgen. Helaas voor een zwangere Nigeriaanse die enorm verlangde naar mais en peren. In een video, vastgelegd door haar man, brak de vrouw in tranen uit toen hij haar vertelde dat het onmogelijk was om midden in de nacht een groentewinkel te vinden. Ondanks zijn uitleg over de onmogelijkheid, bleef de vrouw verdrietig. AGF Primeur 1 • 2024

Pieter Boekhout heeft in januari door Zuid-Afrika gereisd langs grote teeltbedrijven. Een reisverslag vind je in het komende nummer. Hierbij alvast een eerste foto-impressie

Thema

Wintergroenten

Gijs van den Oever, Van den Elzen Vegetable Innovators

“Puzzelen om de prei binnen te krijgen”

Het natte weer van de afgelopen tijd zorgt voor barre omstandigheden bij het binnenhalen van de prei. “Het is ontzettend nat overal, dus het is een hele puzzel om de droge percelen te vinden en dan moet daar ook net de bekwame prei staan,” constateert Gijs van den Oever van Van den Elzen Vegetable Innovators, met een areaal van 270 hectare het grootste preiteeltbedrijf van Nederland.

“H

et voordeel is dat we met onze omvang de beschikking over best wat percelen hebben, dus wij hebben nog de mogelijkheid om te schuiven. Een kleinere tuinder met pakweg vier percelen heeft die mogelijkheid niet. Maar het is duidelijk dat ook voor ons de omstandigheden verre van optimaal zijn, waarbij we soms ook moeten kiezen voor droge percelen met dunnere prei.” Als we Gijs begin januari spreken gaan de preiprijzen in Nederland al richting de 2 euro. “België zit daar met bepaalde sorteringen al overheen. Het aanbod prei is erg beperkt. Ook landen om ons heen hebben te maken met de nattigheid, zo gaat het rooien in België, Frankrijk en Duitsland

moeizaam. Ook wij krijgen minder prei binnen. Voor ons is het zaak om allereerst de gemaakte afspraken na te komen, daar staan we voor. Maar op de vrije markt zal de prei niet meer goedkoop worden. Of we nu of over een maand rooien, de prei zal voorlopig wel duur blijven!”

Wat onveranderd is, is dat de prei een wintergroente bij uitstek is. “In de zomer bestel je op het terras toch eerder sla bij je friet dan een stoofpotje prei. Deze maanden is de vraag vele malen hoger. De meeste supermarkten schakelen zo rond week 44 over naar het winterassortiment en dat loopt door tot week 23,” vertelt Gijs.

AGF Primeur 1 • Wintergroenten • 2023

“We zien het klimaat in Nederland veranderen. De droge periodes worden nog droger en de natte periodes worden nog natter. Die bandbreedte wordt steeds verder opgerokken,” constateert Gijs. “Voor ons reden om ook onze teeltwijze aan te passen en daarop te investeren. Zo hebben we onlangs een rupstrekker gekocht. In België en Frankrijk zijn rupstrekkers al meer gemeengoed geworden, maar in Nederland hebben we die nooit nodig gehad. Of zo’n rupstrekker afdoende is, moet nog blijken, want met de hoeveelheid water die nu gevallen is, heb je haast een hovercraft nodig, maar we kunnen hem in elk geval langer inzetten dan een normale bandentrekker.” “Op de gedraineerde percelen kunnen we het water gelukkig goed wegtrekken, maar op de percelen die niet gedraineerd zijn, staat de prei in het water. We doen er alles aan om het water van de percelen te krijgen, want tegen water is geen enkel preiras bestand. Zowel kwaliteit, houdbaarheid als kilo’s gaan dan zienderogen achteruit,” aldus de verkoper. “Tien

jaar terug was vorst een hot item in de preiteelt. Daar zijn we nu goed op ingericht, maar op dit moment moeten we ons wapenen tegen andere problemen. Zo komt er meer roestwater voor in de putten. Omdat we niet willen dat er roestwater in de schacht van de prei terechtkomt,

hebben we andere methodes gevonden om de prei in de zomer water te geven. Die methodes zijn we nu aan het uitrollen.”

zijn naar nieuwe, innovatieve en slimme ontwikkelingen in de preiteelt, verwerking en afzet. Daarbij staan onder andere onderwerpen als duurzame waterhuishouding, verlaging van het chemiegebruik en efficiëntere inzet van energie centraal. Met de rupstrekker hebben we een eerste stap gezet, maar we zijn volop bezig met nieuwe innovaties om onze preiteelt toekomstbestendig te houden.” (IH) gijs@vdelzen-vi.nl

“We hebben niet voor niets onze naam aangepast naar Van den Elzen Vegetable Innovators, omdat we continu op zoek

Vollegrondspecialist

Export, commissie, handel en verpakkingsbedrijf

T: +31 (0)228 565 500 / 566 400 F: +31 (0)228 565 548 / 566 410 E: info@jhwagenaar.nl

partner voor industrie en versmarkt

T. 071 401 45 86 info@katwijkwaspeen.nl www.katwijkwaspeen.nl

www.jhwagenaar.nl

AGF Primeur 1 • Wintergroenten • 2023

Thema

Wintergroenten

Mike Glas

Mike Glas, Glas-Groenten:

“Turkse en Marokkaanse klanten kopen spruiten voor de soep” Als we Mike Glas van Glas-Groenten uit Broek op Langedijk in de tweede week van januari spreken, heeft net de vorst zijn intrede gedaan. De oogst van spruiten en boerenkool staat daarmee even on hold. “We hebben een haat-liefdeverhouding met de vorst. Het kan de vraag van met name boerenkool behoorlijk opdrijven, alleen hebben we ook aanbod nodig om die vraag in te vullen en als je zoals nu twee dagen niet kunt plukken, raakt de markt wel leeg.”

et gezegde dat de boerenkool eerst een goede vorst over zich heen moet hebben gehad, is volgens Mike met de huidige boerenkoolrassen niet meer van toepassing. “Maar vroeger hadden we echt winterharde boerenkool die bitter van smaak was. Wanneer het vroor, dan werd het zetmeel in de plant omgezet in suikers, waardoor de boerenkool zoeter van smaak werd. Maar tegenwoordig worden

de rassen zo veredeld dat die smaak er van nature al inzit,” legt Mike uit.

SUPERFOOD “Maar de boerenkool is wel erg populair met dit weer. Ik voorzie op de boerenkoolmarkt nog wel meer tekorten,” vervolgt de vollegrondsgroentenhandelaar. Een paar jaar terug liftte de boerenkoolsector behoorlijk mee dat de ‘kale’ in de

AGF Primeur 1 • Wintergroenten • 2023

Verenigde Staten als een superfood werd gepromoot. Daar hebben we wel voordeel van gehad, maar inmiddels teelt men in de VS de boerenkool een groot deel van het jaar zelf, waardoor wij een stuk minder kunnen exporteren.”

Ook de spruitentelers kunnen dit jaar genieten van hoge prijzen. “Op de vrije markt zijn de prijzen vanaf het begin van het seizoen al hoog. Zo zijn de A-spruiten het hele seizoen in de Nederlandse daghandel voor minimaal 60 cent tot een euro per kilo verkocht. De B-spruiten gingen zelfs tussen de 85 cent en 1,10 euro weg. Maar de opbrengsten zijn ook een stuk lager. En het maakt nogal uit of je dertig ton of achttien ton van een hectare haalt,” constateert Mike.

RISICOVOLLE TEELT “De spruiten hebben een uitdagend groeiseizoen gehad. Dat begon al aan het begin van het seizoen toen de planten in de grond gingen en die uitdagingen zijn er niet minder op geworden. Bovendien is de hele spruitenteelt door het ingekrompen middelenpakket al een grote uitdaging geworden. Zo hebben telers in de zomer veel last van wittevlieg. Al met al is het best een risicovolle teelt geworden.”

“Je ziet dan ook dat er de laatste jaren veel spruitentelers zijn afgehaakt. Afgelopen seizoen is er weer een grote teler in Friesland gestopt,” vertelt Mike. Toch verwacht hij dat er wel voldoende spruitenaanbod op de markt zal blijven. “De meeste grote telers breiden zelfs uit. Of je nu zestig of zeventig hectare teelt, maakt dan ook niet zoveel uit. Bovendien zie je na een jaar waarin de prijzen goed zijn zoals dit jaar vaak een uitbreiding in het jaar erop.” Glas-Groenten betrekt de spruiten uit de regio, maar ook van telers uit Zuid-Holland, Flevoland en Friesland. “Veel telers

hebben de afgelopen jaren geïnvesteerd in een optische sorteermachine voor de uitleesband. Dat is wel een verbetering ten opzichte van vroeger. Wij lopen hier de spruiten altijd nog even na, zodat we de allerlaatste er nog even uitsorteren. Tenminste, dat hopen we dan,” lacht Mike.

Aan niche-artikelen zoals flower sprouts en paarse spruiten waagt de handelaar zich niet. “Met Kerst kreeg ik nog een aanvraag voor paarse spruiten, maar die prijzen gingen zo skyhigh dat ik mijn vingers er niet aan wilde branden. Het blijft een gewaagde aangelegenheid om deze producten te telen voor de korte periode dat de supermarkten ze in de winkel willen hebben. Naar flower sprouts zien wij helemaal weinig vraag.”

vanuit het buitenland is redelijk breed. Zo zien we dit jaar bijvoorbeeld extra vraag uit Tsjechië.”

Over de populariteit van de spruiten maakt de handelaar zich geen zorgen. “Mensen hebben er vaak wel een duidelijke mening over. Een hoop mensen vinden spruiten niet lekker, maar gelukkig blijven er genoeg mensen over die ze wel waarderen. De supermarkten verkopen echt niet minder spruiten dan een aantal jaren geleden. En ik heb Marokkaanse en Turkse klanten die hier spruiten komen halen voor de soep!” (IH)  info@glas-groenten.nl

PIEK MET KERST “Wel beleven de spruiten in aanloop naar Kerst altijd een piek. Wij hebben vooral veel kleine spruitjes verkocht. Na de feestdagen zakte de markt traditiegetrouw weer even in,” vertelt de handelaar die naast supermarkten vooral exporteurs van spruiten voorziet. “De vraag

Jaarrond vers gewassen en gepolijste knolselderij

We zaaien wat we oogsten SPECIALIST IN: Winterpeen Rode Bieten Wassen van groenten Handel in groenten Gangbaar en BIO

Verwerking van wortelen en rode bieten. Het rooien van wortelen, rode bieten en pioenstekken behoort ook tot de mogelijkheden. Met ons zelfontwikkelt spoelsysteem kunnen wij diverse gewassen spoelen. Neem contact op voor de mogelijkheden.

Oudijk 26 - 1617 KR Westwoud - Holland - Tel. 06-12438991 info@deboerwestwoud.nl - www.deboerwestwoud.nl

Muytertweg 27 6075 AM Herkenbosch T. 0475 - 531803 M. 06 - 53810895 F. 0475 - 532791 E. heemagro@planet.nl

www.heemelsagro.nl

AGF Primeur 1 • Wintergroenten • 2023

Thema

Wintergroenten

Kees Heegsma:

“Na extreem duur jaar nu een extreem nat jaar in de wortelen” Na een jaar met bizar hoge peenprijzen, zetten dit jaar de weersomstandigheden de stempel op de markt. “Toen we het seizoen begonnen, dachten we nog dat het een herhaling zou worden van 1976, wat één van de droogste jaren van de afgelopen decennia was. De opkomst van het gewas viel niet mee, maar toen is het in de zomer zo gaan regenen en hebben we vervolgens in de herfst zoveel water gekregen, dat sinds begin oktober de bewaarproducten in het water staan,” blikt Kees Heegsma terug.

“E

n dat is een hele slechte uitgangspositie om het product te bewaren. De oogst is dan ook bijzonder lastig verlopen. Uiteindelijk zijn met het nodige kunst- en vliegwerk de meeste wortelen wel van het land gekomen, maar wel onder slechte omstandigheden. Maar we hadden weinig keus. De telers die gewacht hebben op betere omstandigheden, die hebben hun wortelen nog steeds in de grond zitten met alle vorstproblematiek van dien.”

KWALITEIT VERRE VAN GOED “Inmiddels zijn we de eerste partijen aan het uitleveren. En we moeten eerlijk zijn, de kwaliteit is verre van goed, al zitten er grote verschillen tussen de partijen. Zo is ringrot een probleem in veel partijen en het is zaak om met spoed van zulke partijen af te raken, want anders holt de partij kwalitatief achteruit. En klanten die kwalitatiever iets hoger in de boom zitten, kunnen die partijen niet gebruiken. Momenteel is er dus best veel aanbod op de markt van product van mindere kwa-

liteit, maar het aantal kopers voor deze partijen is beperkt. Van een slechte partij maak je nu eenmaal geen goede partij meer.”

De omliggende landen hebben met dezelfde omstandigheden te kampen. “Of je nu spreekt met mensen uit België, het Verenigd Koninkrijk, Denemarken, Polen of de bewaargebieden in Duitsland, het is overal hetzelfde verhaal geweest, dus ook zij zitten met vergelijkbare problemen,” constateert de vollegrondsgroentenhandelaar. “En importpeen is er nog niet. In Israël en Spanje staat de peen te groeien, maar het duurt nog wel een paar maanden voor die onze kanten op komen. Bovendien is het de vraag hoe de Israëlische export zal verlopen met de oorlog die daar gaande is. Ik heb wel foto’s van de teelt doorgekregen en daar staat de teelt er goed op. Meestal start die export vanaf mei op, maar afgelopen jaar kregen we half juli de laatste peen uit Israël nog binnen.”

Kees Heegsma

“Maar onze eerste zorg hier is om de peen uit de koeling netjes aan de man te brengen en dat wordt nog een hele uitdaging. Vraag is er wel, de opbrengsten zijn overal matig, dus er wordt best wel aan de peen getrokken. En de prijzen – op 11 januari noteerde de beurs in Emmeloord 25-35 cent – zijn ook niet slecht. Er wordt veldgewas verkocht naar Duitsland, België en Polen en de gewassen peen gaat daarnaast ook naar landen als Duitsland, Kroatië, Tsjechië en Afrika.” AFZETGROEI BIO IN DUITSLAND STAGNEERT Specialiteiten als mini-wortelen en kleurtjespeen blijven volgens Kees een niche.

KNOLSELDER OOK VOOR DE BELGISCHE INDUSTRIE

Robert den Ouden T. +31(0)6 531 90 100 | info@rodeno.nl | www.rodeno.nl

AGF Primeur 1 • Wintergroenten • 2023

“In de snackpeen heb je een paar specialisten die zich daar volledig op hebben toegelegd. De markt voor kleurenpeen blijft een hele beperkte markt, daar zie ik verder ook geen grote ontwikkelingen in. De markt voor biologische peen is eveneens redelijk overzichtelijk. In Duitsland is de groei in bio er een beetje uit. Zeker na de hoge prijzen van afgelopen jaar, moest er voor bio nog meer betaald worden en kwamen de bio-wortelen in het luxesegment terecht. En iedereen heeft wel de mond vol over duurzaam en bio, maar als de prijsverschillen te groot worden, blijken mensen toch makkelijk hun principes overboord te gooien. De bereidheid om een meerprijs te betalen, blijkt er in onze handel niet te zijn. Met name supermarkten maken er graag goede sier mee, maar als het op betalen aankomt, blijft het vaak een lastig verhaal.” Gevraagd naar de toekomst van de Nederlandse wortelsector, antwoordt Kees lachend: “Dit seizoen is dat eigenlijk niet het juiste moment om ernaar te vragen. Maar vorig jaar hebben we ook gezien dat als wij goede kwaliteit peen in onze

een erg goede zaken kunnen doen. Alleen als wij in de teelt ook problemen hebben, zoals dit jaar, wordt dat een stuk lastiger.”

Arjan Freriks

koelhuizen hebben en er elders in Europa calamiteiten zijn – en die komen er steeds meer – dat we als Nederlandse sector een goede uitgangspositie hebben om overal product te leveren. Vorig jaar heeft ieder-

“Vorig jaar was de peen zo schaars dat er op een gegeven moment wortelen veldgewas bij de teler werden verkocht voor 500 euro per kist. Dat kun je gerust historische prijzen noemen, want dat hadden we de afgelopen 25 jaar niet meegemaakt. Dat maakt de wortelmarkt ook wel weer speciaal. In de aardappelhandel zijn de afnemers het vaak redelijk met elkaar eens, maar in onze tak van sport zien we vaak vrij grillige bewegingen ontstaan. Maar dat maakt de wortelhandel ook weer zo mooi. Het blijft een spel van vraag en aanbod,” aldus Kees. De Friese vollegrondsgroentenhandelaar is sinds twee jaar een samenwerking aangegaan met Arjan Freriks. “Ik hoop nog wel een paar jaar actief te blijven in de wortelsector, maar vroeg of laat zal er toch wat gaan veranderen. Daar sorteren we nu alvast op vooruit.” (IH)  info@heegsmabv.nl

import & export vollegrondsgroenten

Lekker van smaak en een prachtige kleur www.zonneheerdt.nl

zonneheerdt

Straatweg 74 8531 PZ Lemmer info@heegsmabv.nl www.heegsmabv.nl Gespecialiseerd in wortelen voor versmarkt en industrie

AGF Primeur 1 • Wintergroenten • 2023

Specialist klein verpakking Witloof voor Retail, Industrie & Groothandel

Leeg Bracht 6A, B-9860 Balegem T. +32 (0)9 362 74 78  Charles@primalof.be

Het thema volgende maand :

UIEN Reserveer nu uw advertentie: Andries Gunter

T. +31 (0)166 69 82 32 andries@agfprimeur.nl

Rode en witte kool, spitskool, Savooie kool, zoete platte kool, Chinese kool, spruiten, knolselderij, kroten (rood, geel, wit, Chioggia), koolraap, peen (oranje, geel, paars), ijsbergsla, bloemkool, broccoli, prei, uien (consumptie, plantuien), aardappelen, witlof, aardperen, pastinaak, wortelpeterselie

A.N.Boekel B.V. Berrie 1 1724 BB Oudkarspel

Tel: +31-(0)226 700 500 www.boekelwaarland.nl

AGF Primeur 1 • Wintergroenten • 2023

Zomerlandseweg 1, 3274 LX Heinenoord Tel.: 0186-600474 • E-mail: info@polderland.eu

Thema

Wintergroenten

Jürgen Ratelband, Tolpoort Vegetables:

“Spannend witlofjaar in het verschiet” ‘Het kan verkeren,’ zei de Nederlandse dichter Brederoo ooit en dat geldt ook voor de witlofmarkt. “Toen we twee jaar terug met onze coöperatie van start gingen, lag de marktprijs rond de 50 cent per kilo. Nu wordt er in België al een poos witlof geveild voor prijzen tussen de 2 en 2,50 euro,” vertelt Jürgen Ratelband, Key accountmanager retail bij Tolpoort Vegetables.

“D

e situatie is dan ook behoorlijk gewijzigd. Hadden we twee jaar terug te maken met een overschot aan witlofpennen in de markt, dit jaar zien we een tekort aan pennen. Veel pennen zijn laat gerooid, tot de tweede helft van december toe en in België zitten er zelfs nog pennen in de grond. Dit jaar zullen we dus nog veel meer moeten anticiperen op rustigere periodes door minder te oogsten en de vraag en aanbod in balans te houden, zodat we de pennen over het jaar heen kunnen uitspreiden.”

“Begin dit jaar kwam daar ook nog de brand bij Koel- en vriesbedrijf De Groene Agri in Rutten overheen, waar Nederlandse, Belgische en Duitse pennen lagen opgeslagen. Ook dat gaat invloed hebben op het totale aanbod. Andere jaren kon je vrij makkelijk witlofpennen bijkopen, maar die zijn nu ook schaars. Bovendien is de kwaliteit van de beschikbare pennen een onzekere factor. Ze hebben nu eenmaal vrij lang in de grond gezeten,”

stelt Jürgen. “Wij mogen op dit moment (11 januari) over het aanbod niet klagen. De eerste week van het jaar hadden we wat minder product, omdat er bij één van onze telers een nieuwe verwerkingslijn werd geïnstalleerd, maar op dit moment kunnen we onze klanten redelijk goed bedienen.”

BUFFER OPBOUWEN “Onze verwachting is niet dat de marktsituatie de komende tijd flink zal veranderen. We hebben nu eenmaal te maken met minder pennen. Bovendien is de vraag naar witlof goed, mede gestimuleerd doordat andere groenten ook krap beschikbaar en hoog aan de prijs zijn. Daar profiteren de witloftelers van. Anderzijds hebben de telers deze prijzen ook hard nodig. Anderhalf jaar geleden werd er nog zwaar onder kostprijs geteeld. Deze prijzen zijn hard nodig om de mindere jaren te compenseren en een buffertje op te bouwen voor de toekomst. Daarbij komt namelijk dat de prijs van

de witlofpennen de afgelopen jaren bijna verdubbeld is, mede door het overheidsbeleid (GLB), waardoor er minder grond beschikbaar is voor de teelt van witlofpennen. Ook ziet de sector dat de arbeidskosten blijven stijgen en aangezien witlof een arbeidsintensieve teelt is, tikt dit behoorlijk aan.”

“Op dit moment doen we veel export, met name naar Italië. Anders zag je nog weleens dat bepaalde markten afhaakten bij een bepaald prijsniveau, maar dat blijft vooralsnog uit. Ook met deze export blijft de vraag goed doorlopen,” vertelt Jürgen. “Wel zal het dit jaar lastiger worden om promoties in te vullen, zeker bij de grotere retailers. Met promoties gaat de verkoop toch vaak maal twee of drie en dat kun je nu niet meer in je eentje opvangen. Het lof is dit jaar veel grover dan afgelopen jaar, ook dat is een beperkende factor wat je kunt doen in volumes. De promoties zullen dus veel meer op basis van beschikbaarheid gevoerd worden, omdat we de pennen over het hele jaar strategisch moeten spreiden.” Met roodlof heeft Tolpoort Vegetables ook een nicheproduct in huis. “Dit blijft een grillige markt. In december zagen we een enorme prijsopleving waarin dit product voor 35 euro per doos werd verkocht, dan beurt de teler dus 10 euro per kilo. Maar we hebben ook weken gehad waarin de kiloprijs rond de 1 euro lag. Dit jaar zijn we in elk geval met goede prijzen gestart, maar hoe de markt zich zal ontwikkelen, is afwachten. Wij hebben zelf iets minder roodlof tot onze beschikking.”

EN ÓF JE WITLOF LUST Net als het gros van de witlofverpakkers doet Tolpoort Vegetables als marktleider mee met de witlofcampagne ‘En óf je witlof lust’. “De witlof moet terug in de top-10 van gekochte groenten in de supermarkt en daar hebben we met deze campagne vijf jaar voor uitgetrokken. Gedragsverandering realiseer je nu eenmaal niet in een paar maanden tijd. Met de campagne willen we vooral de doelgroep 35+, dus de jonge gezinnen, bereiken om ze enthousiast te maken voor de vele toepassingen die deze groente heeft!” (IH)  www.tolpoort.com

AGF Primeur 1 • Wintergroenten • 2023

Violetti, het beste van twee werelden!

Less more cooling Less energy, moremore cooling Less energy, energy, cooling

Violetti is een nieuwe spitskool waarvan duidelijk is wat haar bijzonder maakt: de mooie paarse kleur. Violetti heeft de zachte verfijnde smaak van de gewone spitskool en de rijke kleur van de klassieke rode kool, dus het beste van twee werelden. T.B.&S. B.V. • Vronermeerweg 1 • 1834 AX Sint Pancras Tel: +31 (0)72-5642386 • M: 06-53498460 E-mail: info@spitskool.com • www.violetti.nl

HVA Koeling BVBA Zuiderring 22a, 3600 Genk (BE) T +32 89 364 192 HVA Koeling BVBA HVA Koeling BVBA E info@hvakoeling.be 22a, Zuiderring 22a, WZuiderring www.hvakoeling.be 3600 Genk (BE) 3600 Genk (BE)

+32 89 364 192 T +32 89 364T192 E info@hvakoeling.be E info@hvakoeling.be W www.hvakoeling.be W www.hvakoeling.be

Fieuw Koeltechniek nv Hoge-Barrierestraat 3 8800 Roeselare 51 209Fieuw 073 Koeltechniek nv FieuwT+32 Koeltechniek nv E info@fieuw.be Hoge-Barrierestraat 3 Hoge-Barrierestraat 3 W www.fieuw.be 8800 Roeselare 8800 Roeselare

T+32 51 209 073 T+32 51 209 073 E info@fieuw.be E info@fieuw.be W www.fieuw.be W www.fieuw.be

VRAAG niet wat wij koelen, wij KOELEN wat u vraagt

Wij zijn de witlofsector van dienst met: • Oogstmachines en verwerkingssystemen • Bunkers en opzetlijnen • Wasrobots • Dompelbakken • Halfautomatische weegsorteerders • Kistenwassers • Registratie en productiemonitoring • Besturing en integratie in bestaande techniek

In 20 jaar is AgrinServ uitgegroeid tot innovatieve machinebouwer met een ruime ervaring in de witlofsector. Met een multidisciplinair team zijn wij u graag van dienst om uw processen te automatiseren en dag in dag uit in bedrijf te houden.

www.agrinserv.com 36

AGF Primeur 1 • Wintergroenten • 2023

Thema

Wintergroenten

HVA Koeling plaatst nieuwe koelinstallatie bij witloofteeltbedrijf Hendrickx

“Met een CO2-koelinstallatie verwachten we toekomstbestendig te zijn” Sinds een aantal maanden draait de nieuwe CO2-koelinstallatie van HVA Koeling bij het witloofteeltbedrijf van Koen Hendrickx. “We wilden kijken naar manieren om onze bewaring- en trekcellen op een natuurlijke wijze te koelen, waarbij we daarnaast ook een groter deel in eigen beheer hielden. Een CO2-installatie was hierbij een oplossing waarmee we naar de toekomst kunnen kijken,” vertelt Koen.

et teeltbedrijf uit het Vlaamse Aarschot is sinds afgelopen mei in handen van de jonge teler, die het heeft overgenomen van zijn vader. “Mijn vader was op deze locatie al zo’n 30 jaar witloofteler en die passie is vrijwel gelijk op mij overgeslagen,” lacht hij. “Hij teelde altijd op zo’n 35 hectare, wat eigenlijk te veel was

warme trekcel in gingen. Dat vraagt veel handelingen.”

voor ons eigen goed. Er waren niet genoeg trekcellen om de volledige 35 hectare te forceren. De wortelen worden namelijk geoogst van het land, waarna ze in de trekcellen geforceerd worden tot witloofkroppen. Hij gebruikte dan oude frigo’s om een deel van de wortelen voor te trekken voor ze een aantal dagen later pas de

Nadat Koen officieel de zaakvoerder werd, besloot hij hier dan ook mee aan de slag te gaan. “Om al die handelingen efficiënter te maken, moesten er meer trekruimtes komen. Daarnaast bewaarden we ook een groot deel van onze witloofwortelen buitenshuis op de veilingen. In de transportkosten werd dit uiteindelijk erg duur en bovendien wilden we sowieso minder afhankelijk worden van externe koeling. Hierdoor zijn we gaan kijken naar wat er mogelijk was. Daarbij wilden we het ook gelijk goed aanpakken, waardoor we andere koeltechnieken zijn gaan

AGF Primeur 1 • Wintergroenten • 2023

Thema

Wintergroenten

“Deze centrale installatie is dermate groot gebouwd dat we in de toekomst al onze koelen trekcellen kunnen overschakelen op de nieuwe CO2-installatie”

zoeken dan Freon. Daar hebben we altijd mee gewerkt, maar met een CO2-koelinstallatie verwachtten we toekomstbestendig te zijn, wat ons al snel bij HVA Koeling bracht.”

VAN FREON NAAR CO2 HVA Koeling is een bedrijf uit Genk dat gespecialiseerd is in de koeltechniek.

“Een tiental jaar geleden zijn wij volledig overgeschakeld op het maken en plaatsen van CO2-koelinstallaties,” vertelt Erik Deswert van HVA Koeling, dat onderdeel is van Fieuw uit Roeselare. “Niet omdat een Freon-installatie koeltechnisch niet voldoet, maar omdat je met de uitfrasering zit van bepaalde koelmiddelen. We besloten dat we niet om de zoveel jaar

De specialist voor al uw vollegrondsgroenten! 24/7 bereikbaar op: 085 30 32 630

www.agfdirect.nl

AGF Primeur 1 • Wintergroenten • 2023

bij klanten terug wilden komen, omdat er weer nieuwe dingen verboden zijn of nieuwe regelgeving is. Het werd een resolute stap voor een natuurlijk koelmiddel. Daar konden we nog meerdere kanten mee op, maar uiteindelijk viel de keuze op het idee om de kar van CO2 te gaan trekken. Hierbij maken wij onze installaties volledig in eigen beheer. Zowel de centra-

les, volledige elektrische kasten alsook de eigen plc-sturing worden altijd op maat gemaakt. Zo zijn we met HVA om de tafel gaan zitten om te kijken wat hij wil en wat er kan.” Koen vult aan: “Als teler heb je natuurlijk altijd bepaalde dromen. Echter, het moet ook haalbaar zijn en daarin konden we elkaar goed vinden. Erik en zijn team dachten eigenlijk vanaf minuut 1 mee in wat er precies haalbaar was en wat de optimale oplossing is.”

AGRARISCH MINDED “De agrarische wereld is natuurlijk een vrij specifieke wereld,” vervolgt Erik. “In de industrie of retail werk je binnen een bepaalde omkadering. Binnen een agrarisch bedrijf moet je kijken wat er mogelijk is en wat de beste oplossing voor de teler is. Dat zijn 9 van de 10 keer niet vaststaande kaders. Iemand zei ooit tegen mij: ‘De meeste bedrijven hebben een concept en verkopen. HVA verkoopt en maakt vervolgens een concept.’ Daar geloof ik ook nog altijd heilig in. Maar het is de manier om je te onderscheiden in het landschap,” zo verzekert Erik. “Daarnaast hebben we een grote groep agrarisch-minded personeel. Het AGF-aandeel van onze klanten beslaat inmiddels namelijk zo’n 95 procent. We hebben nog enkele industriële klanten, maar verder richten we ons volledig op de AGF. Daar willen we dan ook het personeel voor dat bij een klant kan komen en mee kan denken in wat er het beste is voor hem. Als groep HVA-Fieuw benaderen we zowel de retail, industrie alsook het agrarische, alles eigenlijk onder 1 dak.” En zo geschiedde bij het teeltbedrijf van Koen Hendrickx. “Samen met het Nederlandse Vr-isolatie, waar we nauw mee samenwerken, zijn we om de tafel gaan zitten. Dat zijn de jongens die de panelen

en koelcellen plaatsen. Vroeger deden we dat ook zelf, maar met mijn komst bij HVA zo’n 10 jaar geleden, besloten we dat we specialistisch werk aan de specialisten moeten laten. Dat is sneller, goedkoper en beter. Bovendien werken zij net zo flexibel en klantgericht als wijzelf.”

OP DE TOEKOMST Het resultaat zijn drie nieuwe koelcellen en twee grote trekcellen met een nieuwe centrale installatie op basis van CO2, waarmee een verdubbeling van de capaciteit is gerealiseerd. “Deze centrale installatie is dermate groot gebouwd dat we in de toekomst al onze koelen trekcellen kunnen overschakelen op de nieuwe CO2-installatie,” legt Koen uit. “Voorlopig hebben we namelijk nog twee oude frigo’s en een één trekcel die draaien op de Freon-installatie. Deze was eigenlijk nog te goed om af te breken, maar in de toekomst kunnen we wanneer de tijd rijp is, ook met deze kamer de overstap maken.“

“Het was voor ons ook een mooie manier om tijdens de verbouwing door te kunnen blijven produceren. In de zomer zijn ze gestart met de bouw van de nieuwe installatie en als je dan de productie stil moet leggen, kost dat veel tijd en geld. Doordat we dit nu naast elkaar hebben kunnen leggen, konden we tijdens de bouw ook doorwerken, wat in een markt als die van de witloof geen overbodige luxe is. Al met al is het zeer soepel verlopen en zijn we volledig operationeel sinds oktober.”

linstallatie. Als er een ding in de laatste jaren duidelijk is geworden, is het wel dat je een plan B moet hebben als er vertragingen of problemen optreden. Alles in eigen beheer betekent ook onafhankelijkheid en de mogelijkheid voor een alternatief als er iets niet gaat zoals gewenst. Dat moet ook wel, want je speelt met het inkomen van een klant.”

“Ik geloof ook dat je als toeleverancier het meeste kan leren van de contacten die je maakt. Ik ben door de jaren heen op veel plekken gekomen en zelfs met de telers waar we de offerte niet hebben gekregen, hebben we dusdanig goede relaties opgebouwd dat we gingen kijken waar ze uiteindelijk voor gekozen hebben. Als de ene teler een probleem ervaart, zal de andere teler hier toch ook mee te maken krijgen. Zo kun je zien wat er leeft in de wereld en de ervaring gebruiken om tot de beste oplossing te komen. Met dat stukje extra denk ik dat we mooie projecten naar de volledige wens van de klant, zoals bij Koen is ontstaan, kunnen realiseren met onze relaties.” (JF)  Erik.deswert@hvakoeling.be hendrickxkoen@outlook.com

LEREN VAN IEDEREEN “Daar komt ons het voordeel om de hoek kijken dat we alles zelf maken,” gaat Erik verder. “Voor ons staat op nummer 1 dat we de klant optimale service bieden en hij op een zo rustig mogelijke manier kan overstappen naar zijn nieuwe koe-

Gespecialiseerd in telen, snijden en verwerken van snack wortelen

Doornweg 4 2231 LJ Rijnsburg M 06 511 44 548 E waspeenwck@gmail.com

AGF Primeur 1 • Wintergroenten • 2023

verpakkingen leverbaar

Onze producten zijn in alle maten en verpakkingen leverbaar

Jos Ruiter Aardappelen Groenten B.V. Liederik 8 | 1693 HH WERVERSHOOF info@josruiteragf.nl Jos: 0610-922 750 | Marcel: 0653-254 107 Jos Ruiter Aardappelen Groenten B.V. Liederik 8 | 1693 HH WERVERSHOOF info@josruiteragf.nl Jos: 0610-922 750 | Marcel: 0653-254 107

AGF Primeur 1 • Wintergroenten • 2023

Thema

Wintergroenten

Paul Heemels, Heemels-Agro:

“Door over de grens te telen voorzien we Duitsers van lokale knolselderij” heel kort, want als de knollen drie dagen in de winkel liggen, zien ze er niet meer uit,” zegt Paul.

In het rassenpakket zijn er volgens de teler de laatste jaren behoorlijk wat veranderingen geweest. “Veredelaars hebben fors ingezet op knollen die goed in de bewaring zitten en een wat rondere vorm hebben. Dit zijn vaak rassen met een wat gladdere huid en een kleinere wortelinzet. Dat is ideaal bij het rooien en wassen, want zo komt er de minste grond mee.”

Het was dit jaar een uitdaging om alle knolselderij goed binnen te krijgen, maar Heemels Agro heeft aan het begin van het jaar alle knollen achter de planken. “Dat kan nog niet iedereen zeggen. Met name in België zijn er nog behoorlijk wat knollen voor de industrie niet gerooid. Naar verluidt moet er daar nog 20-30% van geoogst worden,” vertelt Paul Heemels.

“O

ok wij zijn wel een paar keer uitgeregend, maar uiteindelijk hebben we alles goed kunnen oogsten. Wel hebben we hier op geanticipeerd met wat overcapaciteit, zodat we niet alle dagen nodig hebben om het product binnen te halen,” vertelt de teler uit het Limburgse Herkenbosch. Heemels-Agro combineert de knolselderijteelt met de teelt van sperziebonen. “Voor ons is dat een ideale combinatie. In de zomer is er weinig handel in knollen en zijn we vooral in de bonen actief. De rest van het jaar zijn er geen Hollandse sperziebonen en is het knollentijd.”

TEELT IN DUITSLAND Heemels teelt zelf op een areaal van 50 hectare knolselderij en betrekt daarnaast knollen van collega-telers. Die teelt vindt overigens niet in Limburg, maar vooral over de nabijgelegen Duitse grens in Nordrhein-Westfalen plaats. “In Duitsland is er meer ruimte. Bovendien zetten we er

veel product af en de Duitse klanten hebben voorkeur voor lokaal product. Naast Duitsland exporteren we ook knolselderij naar landen als Polen, Hongarije en Roemenië.”

“Vanaf oktober tot begin juni wordt het product verwerkt met onze innovatieve verwerkingslijn. Hierdoor zijn we in staat grote hoeveelheden knolselderij snel te verwerken en kunnen we de knolselderij gewassen en gepolijst bij de klant op locatie leveren. De knollen hebben een mooi, glad uiterlijk en zijn daarmee een aantrekkelijk product met vele gebruikersdoeleinde,” vertelt Paul. KALE KNOLLEN Het Limburgse bedrijf heeft zich gespecialiseerd in de kale knollen. “Wij verkopen sowieso geen knollen met lof, maar ook in de markt worden ze bijna niet meer verkocht. Het lof geeft in eerste instantie een verse uitstraling, maar dat duurt maar

TEELT MET AFZET MEEGEGROEID Over de vraag naar knolselderij is de teler erg te spreken. “Wij zien als bedrijf de vraag alleen maar toenemen en bedienen een brede afzetkring van supermarkten, groothandels en verwerkende industrie. In de loop der jaren is onze teelt met de afzet meegegroeid. Door de teelt, productverwerking en het machinepark in eigen beheer te houden, kunnen we instaan voor een goede kwaliteit en altijd zoeken naar de juiste oplossing voor levering van een product. Je moet flexibel zijn in je opstelling en natuurlijk marktconforme prijzen aanhouden.”

De grootste uitdaging blijft volgens Paul om een gezond gewas te kunnen bewaren en een fatsoenlijke prijs te beuren. “Dit seizoen zijn we niet ontevreden over de prijzen, maar door alle gestegen kosten moeten we wel blijven opletten dat het rendabel blijft om te telen. Dit seizoen loopt de afzet redelijk goed door. Ik verwacht dat de prijzen nog wel verder zullen stijgen. Op het moment dat de oogst binnen is, is de druk om te verkopen eraf en wordt de markt vaak stabieler. Of de kwaliteit moet niet goed zijn, maar anders kun je wachten op betere prijzen.” (IH)  paul.heemels@heemels-agro.nl

AGF Primeur 1 • Wintergroenten • 2023

AGF-er buitenland

AGF-er buitenland Philippe Bommerez

Een Nederlandstalige agent in vergeten AGF-regio Extremadura

Philippe is een project gestart voor een bedrijf dat kersen en asperges teelt

In Extremadura, Spanje, bloeien sinds een aantal jaar bijzondere projecten op. Oud-chefkok Philippe Bommerez zetten zijn eigen bedrijf op als zelfstandig food export manager en heeft zichzelf met een vernieuwende traderaanpak ontwikkeld tot bruggenbouwer in de internationale foodsector. Zijn werkwijze slaat aan. “Ik heb een wachtlijst van 50 bedrijven waaruit ik kan kiezen,” vertelt Philippe.

or hemzelf is dat ook een verrassing. “Ik kom uit de keuken, mijn passie ligt daar, en ik ben overal ingerold,” begint Philippe. In Spanje runde hij jarenlang eigen restaurants die hij toevalligerwijs vlak voor de opkomst van COVID-19 verkocht. In die tijd werd hij benaderd door bevriende Duitse importeurs waarvan de leveranties spaak liepen. Hij begon te bemiddelen en die activiteiten zijn inmiddels uitgebreid tot een klein bedrijfje. “Ik kwam erachter dat het voor bedrijven heel belangrijk is om te kunnen werken met een tussenpersoon die cultuurverschillen begrijpt en effectief kan communiceren. De voordelen daarvan werken beide kanten op, zowel voor de producent als voor de klanten,” vertelt Philppe.

Voor Philippe en zijn inmiddels vier werknemers draait het om partnerschappen

AGF Primeur 1 • 2024

op lange termijn en het begrijpen van de behoeften van zowel de producenten als de afnemers. Voor de duur van een half jaar ondersteunen ze bedrijven op projectbasis. “Ik kies bedrijven uit die groot genoeg zijn voor een goede samenwerking en de ambitie hebben om te groeien naar de toekomst toe en die niet alleen voor de winst op korte termijn gaan. Als tussenpersoon staan we zowel achter de klant die koopt, als achter het bedrijf. Doordat we gedurende het project minimaal twee dagen per week intern zitten, leren we het bedrijf goed kennen. We zetten de deals op; wanneer deze goed lopen, worden wij eigenlijk overbodig en nemen we weer afscheid met de afspraak om, indien er toch een probleem of uitdagingen ontstaan, deze op te lossen.”

ONEINDIGE MOGELIJKHEDEN Het hart van dit initiatief ligt in Extremadura, een regio die niet zo bekend staat als teeltgebied, maar het tegendeel is waar, benadrukt Philippe. “Velen denken dat water hier schaars is, maar op veel plekken is voldoende water, getuige de rijstteelt. Er is vruchtbare grond voor veel soorten fruitgewassen, bijvoorbeeld mandarijnen, sinaasappels, pruimen, paraguayo. Ook is de (industriële) tomatenteelt hier heel groot.” Philippe is onlangs een project gestart voor een bedrijf dat kersen en asperges teelt en deze jaarrond op de markt wil brengen, zowel door eigen teelt als door import. “We gaan dus niet alleen voor hen verkopen, maar ook strategische partners in het buitenland zoeken,” benadrukt Philippe. Hoewel er uitdagingen zijn en blijven, zoals de verschillen in mentaliteit en het aanpassen aan de Spaanse werkwijze, benadrukt Philippe de voordelen van werken in Spanje. Met steun van de overheid en een overvloed aan mogelijkheden voor agrarische ondernemers, is het land een vruchtbare bodem voor groei. Philippe: “Als je naar Spanje komt, moet je niet

denken dat de Spanjaarden gaan veranderen. Maar als je je weet aan te passen aan de Spaanse cultuur en manier van werken, zijn er heel veel mogelijkheden.”

MAÑANA Met bijna 25 jaar ervaring in Spanje is dat zijn thuisland geworden. Philippe woonde in diverse Spaanse regio’s, maar in de regio Extremadura, met een bevolking

van iets meer dan 1 miljoen en net iets kleiner dan Nederland, voelt de ondernemer zich erg thuis. De rust van het Spaanse platteland en de prachtige landschappen zijn voor hem van onschatbare waarde. Hij piekert er niet over ooit nog permanent terug te keren naar België en de drukte. Na een trip naar zijn geboorteland was hij al snel klaar met het fileleed dat er een dagelijkse reali-

teit is. “De afstanden zijn misschien minder groot, maar in plaats van twee uur in de file voor een rit van 50 kilometer, rijd ik liever twee uur door adembenemende landschappen naar een klant met om de 50 kilometer een ander schilderachtig uitzicht.” Hoewel de Spaanse mentaliteit soms nog uitdagend kan zijn, voelt Philippe zich volledig thuis in Spanje. “Ik kan nog wel eens moeite hebben met ‘mañana’, maar ik heb uiteindelijk de betekenis ervan geleerd. Mañana wil niet zeggen ‘morgen’, maar ‘vandaag niet’ en als je dat kan begrijpen en omzetten naar je voordeel, ben je al heel ver in Spanje,” besluit hij. (ML)  Postales101@gmail.com

“Plantaardige voedingsstoffen verminderen aanzienlijk het risico op terugkeer van borstkanker” Recent onderzoek, geleid door wetenschappers van het Johns Hopkins Kimmel Cancer Center, suggereert dat isoflavonen, een stof in soja, het risico op terugkeer van borstkanker aanzienlijk kunnen verminderen. De studie, gepubliceerd in het tijdschrift JNCI Cancer Spectrum, onderzocht 22 studies naar de effecten van soja, lignanen, kruisbloemige groenten en groene thee op terugkeer en sterfte bij borstkanker. De meta-analyse toonde een vermindering van 26% in het risico op terugkeer van borstkanker bij gebruik van soja-isoflavonen, vooral bij postmenopauzale overlevenden. Het effect van sojaconsumptie op het sterfterisico was echter

kleiner en niet statistisch significant. Een andere belangrijke bevinding was het positieve effect van enterolacton, een stof die wordt gemetaboliseerd uit lignanen. Lignanen komen voor in diverse planten, zoals zaden, noten, peulvruchten, volle granen, groenten en fruit. De studie toonde aan dat enterolacton het risico op borstkankerspecifieke sterfte met 28% verminderde en de algemene mortaliteit met 31%, vooral bij postmenopauzale vrouwen.  Bron: hopkinsmedicine.org

Online blunder met sperziebonen Een komische verwarring over een onlinebestelling ging viraal op social media. Een vrouw belt de klantenservice nadat ze 1 sperzieboon had ontvangen terwijl ze in de veronderstelling was een pond te hebben besteld. “Er staat dat het 2,19 euro per pond kosten, en dan voer ik een hoeveelheid van één in. Betekent dit dat ik één of een pond sperziebonen krijg?” De klantenservice kon geen duidelijkheid bieden. AGF Primeur 1 • 2024

Citrus

Lukassen AGF werkt het liefst met partners die het hele proces van teelt tot aan het transport naar Nederland onder controle hebben

Te duur Marokkaans citrus raakt wat uit beeld “De markt is een beetje chaotisch,” duiden de verkopers van Lukassen AGF, dat groenten en fruit importeert vanuit de hele wereld, eind december de citrusmarkt. Lukassen AGF wijt het zowel aan de zwakkere vraag als aan de klimatologische omstandigheden die steeds meer voor aanvoer van mindere kwaliteit en maat zorgen.

“D

e droogte van de afgelopen jaren in Marokko is een groot probleem. En dat speelt in alle belangrijke citrusproductiegebieden: Berkane, Agadir, Gharb, Beni en Mellal. Telers die geen waterputten hebben zijn 100 procent afhankelijk van regen en hebben onvoldoende water voor de plantages. Daardoor gaan de boomgaarden snel achteruit en is de juiste kwaliteit steeds minder beschikbaar. Veel telers, zowel groot als klein, zijn hier-

AGF Primeur 1 • 2024

door gedwongen te stoppen of op minder areaal te telen.”

RISICOSPREIDING Lukassen AGF geeft aan dat het daardoor lastig is om een goed beeld van de productie te hebben. “De productie verschilt per leverancier en regio. Een aantal jaren geleden was het duidelijker wat er gebeurde qua productiegebieden, kwaliteit en maatvoering, omdat de telers nog

normaal hun teelt konden uitvoeren en het perspectief hiervoor hadden. We richten ons er nu meer op om de beste variëteit uit de beste streek te importeren. Voor mandarijnen richten we ons op Berkane, Nadorcott uit de regio Marrakesh en voor de perssinaasappels deels Gharb en Beni Mellal.” Ook Lukassen AGF zet steeds meer in op partnerschappen. “Als je goede partners hebt met eigen teelt die het hele proces vanaf verpakken tot aan het transport naar Nederland onder controle hebben, zijn er toch wel mogelijkheden om kwalitatief citrus uit Marokko op de markt te brengen. Als je die samenwerkingen niet zoekt, ben je afhankelijk van kleine partijen die de keten niet in de hand heb-

currentie met Egypte op het gebied van kostprijs. Waar de gemiddelde inkoopprijs voor Marokkaanse perssinaasappelen voor augustus 2023 rond de 18 tot 20 euro lag, lag de inkoopprijs een aantal jaren geleden rond de 10 tot 12 euro. Dat is een verhoging van ruim 40 procent, terwijl Egypte een stuk goedkoper is met een verkoopprijs van rond de 13 euro op zijn duurst.” In de maanden november en december heeft Lukassen AGF wel Marokkaanse mandarijnen in het assortiment, maar geeft aan dat de verkoop kalm is. De importeur ziet dat ook hier de kostprijs meespeelt en merkt op dat daarnaast de vraag heel wisselvallig is. “Er zit geen structuur en continuïteit in de verkoop. Soms heeft een klant op één dag meerdere pallets nodig en de volgende twee weken niets en dat is moeilijk schakelen met nieuwe binnenkomsten. Te veel voorraad is voor niemand goed. Alles draait in onze handel om versheid.” Hoewel Lukassen AGF ziet dat de Berkane-mandarijnen van goede kwaliteit zijn, merkt de importeur op dat dit product niet makkelijk te vermarkten is dit jaar. “Vroeger was de klant bereid meer te betalen voor hoge kwaliteit, maar tegenwoordig verwachten klanten hele goede kwaliteit en kunnen of willen daarvoor niet veel meer betalen. Uiteindelijk gaat het erom een goed product met de juiste prijsverhouding in de markt te kunnen zetten, zodat klanten terugkomen.”

ben en dat is een belangrijke reden van de onrustige marktsituatie. Doordat we diepgaande samenwerkingen hebben met professionele partners die eigen boomgaarden en pakstations hebben, kunnen we met zekerheid onze klanten voorzien van de gewenste kwaliteit, maten en verpakking. Gemaakte afspraken nakomen is zeer belangrijk in onze handel en dat kan alleen als er goede partnerschappen zijn met producenten/leveranciers.” HOGE KOSTPRIJS Lukassen AGF ziet dat het voor sommige Marokkaanse telers mogelijk is om grondwater via waterputten te gebruiken voor de teelt. “Maar ook dat wordt moeilijker en is een dure investering.” Waar het enkele jaren geleden nog voldoende was om tot 40 meter diep te gaan voor water, merkt Lukassen AGF op, dat het nu soms nodig is om tot 200 à 300 meter diep te gaan. “Ook is regenwater voor de boomgaarden veel beter dan grondwater. Naast de kosten voor water, hebben hogere transportkosten, zowel internationaal als nationaal, hogere verpakkingskosten

en hogere kosten voor meststoffen ervoor gezorgd dat de kostprijs voor citrus flink omhoog is gegaan.”

Lukassen AGF ziet dat de vraag achterblijft en wijt het onder meer aan de hoge kostprijs. “De inkoopprijs van Marokkaans citrus is te snel gestegen. Dan neemt de vraag op een gegeven moment af.” Zo merkt de importeur op dat de Marokkaanse perssinaasappelen op de Nederlandse markt bijna geheel zijn vervangen door Egyptische. “Daarbij speelt een rol dat de perssinaasappelproductie in Marokko is afgenomen en er veel van de oogst op de interne markt wordt afgezet doordat daar hoge prijzen worden betaald. Dat maakt het voor veel verladers bijna onmogelijk om überhaupt te kunnen exporteren.”

CONCURRENTIE “Egypte is heel sterk in perssinaasappelen en zeker in de maanden januari tot juni neemt Egypte de aanvoer van perssinaasappelen naar de Nederlandse markt van Marokko over. Er is sprake van con-

MINDER AANDACHT Lukassen AGF ziet dat door de prijzen het Marokkaanse citrus ook een beetje buiten beeld raakt. “In het verleden waren er rondom de feestdagen promoties met kleine kistjes Marokkaanse mandarijnen. Maar dat zie je eigenlijk helemaal niet meer. Op een gegeven moment wordt een product een beetje vergeten, omdat het lang te duur is en ook commercieel gezien is de aandacht voor de Marokkaanse mandarijnen wat verloren gegaan.”

Toch heeft Lukassen AGF goede verwachtingen van het Marokkaanse Nadorcott-seizoen, dat naar verwachting eind december van start gaat. “De Nadorcott-aanvoer loopt door tot april. Dan heb je vier maanden lang een kwaliteitsproduct uit Marokko. Je moet geloven in een goed product. Als je een product hebt met een sterk merk en continuïteit in aanvoer en kwaliteit, dan zal je daar altijd wel afzet voor hebben.” (MW)  info@lukassenagf.nl

AGF Primeur 1 • 2024

Glastuinbouw

Slateelt in kas divers: qua teelt én in afzet Wie sla van eigen bodem wil, komt in de wintermaanden in kassen uit. De handel wist die sla eind vorig jaar richting de feestdagen goed te vinden. De prijzen voor onder meer kropsla waren ‘goed’. Ook in de dagen na Kerst. Tot tevredenheid van telers. Zij telen in de vollegrond, op water of soms allebei en vinden voor het product afzet bij export, groothandel, retailer of snijderij. “Als alle kikkers blijven zitten, dan gaat dat goed.” Die constatering doet Cees van der Waal. Hij loopt al heel wat jaren mee in de slateelt. Vooral het gebied rond Ridderkerk kent hij op zijn duimpje. Tegenwoordig is Cees actief als ZZP-teler op afroep. Daardoor komt hij op veel plekken. Cees helpt met zijn eigen bedrijf Harvesting Vegetables telers met planten oogstwerkzaamheden in onder meer bladgewassen en kruiden. “Ik hoor weinig klachten,” geeft hij gevraagd naar de marktsituatie begin januari aan. “Oktober, november en december waren goed. De prijzen waren goed en de handel had vraag. Ook in de dagen na Kerst. Van wat ik hoor van telers waren de prijzen soms zelfs nog iets hoger.”

NIET ACHTERLOPEN Een van die telers is de jonge ondernemer Robbin Konsman van Konsman Vegetables. Zijn bedrijf heeft een uitgebreid assortiment slasoorten en Aziatische bladgroenten waarmee het een breed pallet afnemers bedient. De begin twintiger gelooft in grondgebonden slateelt. Hij spreekt in de tweede week van januari niet van ‘een hele wilde markt’, maar noemt de markt wel ‘goed’ qua prijzen en ook afzet. “Er zijn geen grote tekorten.” Twee jaar terug was dat wel anders weet hij, toen de Spaanse buitenteelt problemen kende. “Haast elk gewicht was toen goed.”

Vliesdoek beschermt tegen vorst in de kas van Konsman Vegetables

AGF Primeur 1 • 2024

De kasslatelers zitten er aan het begin het jaar ‘kort bij met snijden’, ziet Cees’ telersoog. Afgelopen najaar, waarin het vaak bovengemiddeld warm was voor de tijd van het jaar, liepen telers soms zelfs voor op hun planning. “In de kas lagen telers bij de omschakeling van buitenteelt naar kas soms tien dagen voor.” Naarmate de weken vorderden kwam iedereen weer op schema. Voor-

al in de periode eind oktober tot begin november is het opletten geblazen, weet hij. “Dan wil je niet achterlopen.”

Ook nadat Cees zijn kas verkocht, heeft hij nog zelf teelten opgezet. Als hij er een kas voor kon vinden. Afgelopen jaar lukte dat niet. In tegenstelling tot andere jaren kwam hij hierdoor rond Kerst niet met eigen product op de markt. De ZZP-teler ziet steeds meer kassen plaatsmaken voor woningbouw in de regio Ridderkerk. Inmiddels alweer tien jaar geleden moest ook het bedrijf van de toen 47-jarige teler in Ridderkerk wijken. “Het areaal hier in de regio staat onder druk,” ziet hij. De nodige kassen worden afgebroken. Ook afgelopen jaar weer. “Ook zie je telers die stoppen vanwege hun leeftijd of stijgende energieprijzen. Allemaal begrijpelijk, maar die kassen, die komen niet meer terug. Nieuwbouw is er niet.”

TELEN MET ZEKERHEID Over de grens, in Vlaanderen, is er van nieuwbouw ook weinig sprake. Overigens niet alleen in de slateelt. Voor om het even welke teelt is het momenteel moeilijk om vergunningen te krijgen om te kunnen bouwen. Zeker nieuwbouw voor grondteelt van sla komt niet of nauwelijks voor. “Daar wordt het areaal eerder minder dan meer,” stelt Cees. Voor slateelt op water zijn nog wel nieuwe kassen gebouwd. In Nederland ook, buiten de slateeltregio Ridderkerk weliswaar. From Boer is er een voorbeeld van. De telers verhuisden vanuit de regio Ridderkerk voor nieuwbouw naar Dinteloord (Primeur 6, 35e jaargang). Tot stijging van het areaal leidt dat niet, voor zover de statistici goed zicht hebben op de diverse slateelt. Waar geïnvesteerd is in moderne kassen voor teelt op water, waarbij 1 hectare qua productie gelijk staat aan circa 5 hectare grondteelt, zoeken telers vaker naar zekerheid. Andersom zoekt ook de handel daarnaar. Beide partijen vinden elkaar hierin. “De tijd van telen met een vraagteken, die is voorbij,” constateert Cees. Bij de REO Veiling ziet com-

mercieel directeur Remie Dewitte dat jongere telers op zoek zijn naar zekerheid om de hoge investeringslasten te kunnen blijven dragen. “Daar zien we wel meer vraag naar zekerheid en vaste prijzen. Onze commerciële afdeling tracht op die vragen een antwoord te bieden.” Ondertussen komt er in Roeselare nog altijd ook veel sla beschikbaar voor dagverkoop. “Gezien de goede prijsvorming die gemaakt wordt in de directe verkoop, merken we gedurende het laatste jaar een mooi aanbod sla in de dagverkoop.”

NIET GAAN SCHUIVEN Voor kropsla lag het aanbod op de REO Veiling in de aanloop naar Kerst ‘iets lager’ dan in 2022 en 2021. De prijzen lagen hoger. Remie wijst als oorzaak op een combinatie van factoren. “Het beperktere aanbod vanuit andere productiegebieden helpt mede de hogere prijs bij ons verklaren.” Traditioneel komt er in Roeselare in februari minder kropsla op de markt. Bij Devo-Fleur uit Jabbeke is het bijvoorbeeld rustiger. De telers hebben ook prei en daar ligt begin januari de focus. “We hebben tot nu toe best soepel gedraaid met mooie prijzen,” deelt teler Cédric De Vestele. “Op het moment zijn we even gestopt met het snijden van de sla.” Dat het rustiger is qua aanvoer bij REO in februari staat los van de kostprijs van energie, stelt de commercieel directeur van de groenteen fruitveiling. “Enerzijds streven telers ernaar product op de markt te hebben in de kerstperiode en anderzijds is de sla die in februari op de markt komt ook de sla die het langste in de serre staat. Die sla kost dus het meeste. In de loop van maart begint het volume aangeleverde sla dan terug te stijgen onder invloed van het betere weer met meer zonlicht.” Mede dankzij het aanbod van sla op water is het globale aanbod aan sla bij REO niet zo sterk beïnvloed door stijgende energieprijzen, benadrukt Remie. “Telers met sla op water kiezen ervoor om bij te belichten en te verwarmen in de wintermaanden. Ook bij hogere ener-

Kropsla in de kas bij Konsman Vegetables, hartje winter

Slateelt op water voor de REO Veiling

AGF Primeur 1 • 2024

Glastuinbouw

gieprijzen deden zij dat om continuïteit te blijven garanderen.”

Vorst, zoals begin januari, is voor grondtelers met sla een uitdaging. “Glazigheid ligt op de loer als sla aangevroren raakt,” weet Cees. “Je zult je kas minimaal vorstvrij moeten houden.” Teler Robbin Konsman doet dat onder meer door soms een vliesdoek over de gewassen, waaronder ook paksoi, te trekken. “Shanghai paksoi, een groot product bij ons, kun je dan goed in een koude kas telen.” Sla teelt hij ’s winters alleen in verwarmde kassen. “Wil je je gewas aan de praat houden, dan kun je kiezen nog iets meer te stoken, tot zo’n vijf à zes graden Celsius boven nul,” geeft Cees aan. “Op die manier kun je iets voor lopen op de rest.” Met het dalen van de energieprijzen ziet hij ook kansen voor LED-belichting. “De belichting geeft ook warmte mee, zo’n drie tot vijf graden, en twee tot vier weken vervroeging van de oogst.” Hij pleit er wel voor dat de slatelers die er nog zijn trouw blijven aan de schema’s en de teelttactieken die ze altijd gevolgd hebben. “Je kunt natuurlijk weleens wat proberen, maar ook na alle uitdagingen van de afgelopen jaren ben ik niet voor het schuiven met teelten. Dat heeft mijns inziens nooit gewerkt. Iedere teler heeft zijn eigen afzetkanalen. Dat gaat al jaren goed.” BETERE RASSEN Een reden om te schuiven met teelten zou Fusariumdruk kunnen zijn. Remie wijst erop dat het areaal kropsla als gevolg van problemen met Fusarium de afgelopen jaren verder weg is gezakt. “Vooral in de zomer en in het najaar zien wij minder kropsla komen van telers.” Een minderheid van de telers aangesloten bij de REO Veiling schakelt om die reden over naar slateelt op water. “Vooral jonge producen-

In februari ligt de aanvoer van sla lager bij de REO Veiling

ten hebben interesse in de teelttechniek. Onze oudere telers kiezen vaker voor een andere teelt of laten hun serres in de zomer en het najaar tijdelijk leeg liggen.”

Dat niet per definitie alle jongere telers voor slateelt op water kiezen, bewijst teler Robbin. De Nederlander wijst, naast de lagere kostprijs in vergelijking met teelt op water, ook op positieve ontwikkelingen met Fusariumresistente rassen. “Gelukkig hebben wij er nog weinig last van.” In zijn assortiment zitten ook rode slasoorten. “De rassen worden steeds beter. In de zomer kunnen we hierdoor ook in de kas hele mooie kwaliteit eikenbladsla en Lollo Rossa telen. De nieuwe rassen zijn mooi hard van kwaliteit en donkerrood. Ze zijn daarmee vergelijkbaar met de buitenteelt. Mijn kopers zijn er ook blij mee.” Cees beaamt de positieve doorontwikkeling van rassen. Ook posi-

tief omdat Fusariumresistenties telers helpen om minder te hoeven grondstomen. “Helemaal zonder stomen lukt niet altijd, maar telers kunnen wel steeds meer zonder.” Het doet hem ook goed dat er nog altijd ook jonge telers instappen, zoals Robbin. “Zoveel zie je er niet, dus daar moeten we zuinig op zijn.” (TT)  robbin@konsman-vegetables.nl remie.dewitte@reo.be cvdwaal@aafje.nl

Het thema volgende maand :

Voedselveiligheid / Kwaliteitscontrole Reserveer nu uw advertentie: Andries Gunter

T. +31 (0)166 69 82 32 | andries@agfprimeur.nl

AGF Primeur 1 • 2024

Column

Spannend jaar in ‘full service’ land 2024 is nog maar net begonnen en het supermarktsegment laat meteen al zien dat dit op diverse fronten een bepalend jaar zal worden. Bij twee van de drie full service formules is veel aan de hand. Plus worstelt met de overname van Coop en met interne processen waarvan logistiek geen onbelangrijke is. Jumbo heeft de handrem gezet op kosten en heeft het credo van wijlen Karel van Eerd weer uit de kast gehaald: “zeer zuinig zijn”. Tegelijkertijd heeft Wakker Dier het assortiment van Jumbo in het vizier en ligt de formule in de clinch met fabrikanten om lagere prijzen. Met een sterkere prijsfocus probeert Jumbo marktaandeel te winnen. En dat is nodig, want Jumbo leverde in 2023 aan marktaandeel in. Datzelfde gold ook voor Plus. In ‘full service’ land wordt het dus een spannend jaar. Des te knapper is de wijze waarop Albert Heijn de positie van marktleider jaar op jaar weet te bestendigen.

n ’discount’ land ziet de wereld er rooskleuriger uit, zo lijkt het. Vomar liet weten in 2023 een omzetgroei te hebben gerealiseerd van 17% en dus ver boven de gemiddelde marktgroei van ruim 7%. Ook Dirk van den Broek timmerde lekker aan de weg en is sinds jaren gegroeid in marktaandeel. Belangrijkste oorzaak van het succes van Vomar en Dirk is de verschuiving in primaire kooporiëntatie van de consument. Consumenten zijn prijsbewuster dan ooit en verkiezen de ‘prijsvechters’ in sterkere mate als primaire supermarkt boven de (full) service formules. Dat is ook een belangrijke waar ‘online boodschappen’ stagneert en in omzetaandeel de afgelopen twee jaar zelfs kromp.

Voor formules wordt het in de voortdurende strijd om marktaandeel steeds belangrijker om aan te sluiten op klantbehoeften. Deze verschillen lokaal. Vanuit dat perspectief wordt ondernemerschap steeds belangrijker, en dan met name in het full service segment. Mijn verwachting voor 2024 is dan ook dat sommige formules meer gaan inzetten op hun franchise-model. Franchisers kunnen veel efficiënter en effectiever te werk gaan en kunnen in hun exploitatie uit met lagere marges, zeker wanneer ze ook grip hebben op hun vastgoed. Het zou

dus zomaar kunnen zijn dat het aandeel franchisers binnen de full service formules toe zal nemen. Dat geldt met name voor Albert Heijn en Jumbo, omdat Plus natuurlijk al met hoofdzakelijk ondernemers werkt. Voor de kwaliteit van winkeloperaties is dat een positieve ontwikkeling en daarmee ook voor de consument.

Kortom, 2024 gaat een spannend jaar worden in ‘supermarktland’. De strijd om de gunst van de consument zal zwaarder woeden dan ooit. Formules met een krimpend marktaandeel ‘moéten’ gaan groeien. Dat kan eigenlijk alleen door vanuit de formule sterk in te spelen op consumentenvoorkeuren. Het openen van nieuwe winkels zal daaraan ongeschikt zijn, omdat nieuwe locaties schaars zijn en de ontwikkeling daarvan lang duurt. Hoewel, door overnames van vestigingspunten zou een snelle slag kunnen worden geslagen. Daarmee sluiten we af met een prikkelende vraag. Hangt er in 2024 wederom een overname van een formule in de lucht? Jeroen van der Weerd, Supermarktgeograaf

www.bureauvanderweerd.nl

AGF Primeur 1 • 2024

Uienmarkt

Uienprijs maakt pas op de plaats 10 januari. Tot en met week 50 werd ruim 607.000 ton Hollandse uien afgezet. Uitgaande van een exportvoorraad van zo’n miljoen ton die in de exportcijfers terug moet komen, betekent dat voor de tweede helft van het seizoen nog een kleine 14.000 ton per week beschikbaar is. Geen onmogelijke opgave, maar daarbij dient de export binnen Europa wel in de benen te blijven met ongeveer 10.000 ton per week. De gemiddelde afzet binnen Europa bedroeg over de periode van week 46 tot en met week 50 een kleine 5.000 ton, waarbij GrootBrittannië meer dan de helft voor haar rekening nam. De vraag is wanneer andere Europese bestemmingen gretiger worden op het moment dat andere bestemmingen overschakelen op eigen oogst of alternatieven.

ndonesië sloot per 1 januari haar grens voor uien die voor verscheping niet begast waren met methylbromide of een bestralingsbehandeling ondergaan hadden ter voorkomen van plaagorganismen. Omdat het middel methylbromide niet is toegestaan in Europa en ook bestraling

niet mogelijk is, kan Nederland niet aan de gestelde eis voldoen. Ook Nieuw-Zeeland zag zich plots voor dezelfde eis gesteld. Het bericht in de media dat Indonesië wel aanstuurt op een deal met India om maar liefst 900.000 ton uien te kunnen importeren verraste menigeen dan ook. In India

is namelijk een exportverbod van kracht voor uien, vanwege schaarste en nooit eerder importeerde Indonesië dergelijke volumes uien voor eigen gebruik. De handelsrelatie met Indonesië blijft broos en is altijd politiek koorddansen. De stemming op de Nederlandse markt is al met al rustig en de prijzen bij de boer staan daardoor onder druk. Misschien creëert een iets lagere stabiele prijs wat meer vraag ten opzichte van andere uien exporterende landen. Al zal het voor de Nederlandse uienhandel de rest van het seizoen vechten blijven om voldoende marge te kunnen maken en marktaandeel in de Nederlandse export te behouden. Dinsdagmiddag 30 januari worden de oogstramingen van het CBS gepubliceerd, die zullen meer houvast bieden over de daadwerkelijke hoeveelheid te exporteren uien. 

Canadese whisky met paddenstoelen

Durians voor het grijpen Thailand heeft een primeur in de wereld van grijpmachines. Met een beetje hulp en een goed beoordelingsvermogen kun je zo een durian bemachtigen. Veel spelers wagen een gokje. Een muntje kost 1 euro en hoewel het misschien geen topkwaliteit Mao Shan Wang-, Golden Phoenixof Black Gold-durian is, is het een uitstekende deal voor durianliefhebbers met een beperkt budget.

AGF Primeur 1 • 2024

Bearface Canadian Whisky heeft een uitzonderlijke whisky uitgebracht. Doordrenkt met kenmerkende tonen van Mat sut a ke-padden s t oelen, markeert de release, genaamd Matsutake 01, de debuutrelease van de Wilderness Series van het merk. Het is beslist een ongebruikelijke smaakcombinatie, maar in lijn met de huidige trend van alles wat umami is, brengt Bearface's interpretatie van de Matsutake-paddenstoel een unieke ervaring met zich mee. In Canada gelden specifieke regelgevingen voor de classificatie van whisky, rogge whisky en zelfs gewoon rogge whisky, in tegenstelling tot het Verenigd Koninkrijk. Deze regels schrijven voor dat de vloeistof minimaal 3 jaar moet rijpen in zogenaamde 'kleine houten' vaten. Bovendien is het toegestaan om toegevoegde karamelkleuring en -smaak te gebruiken, wat afwijkt van

de protocollen in het Verenigd Koninkrijk. De Matsutake-paddenstoel, die slechts eenmaal per jaar in de Canadese wildernis groeit, maakt het zeer begeerlijk en zeldzaam. Het brengt een verfijning naar deze fles die geen enkele andere whisky heeft."

De eerste collectie die valt onder de Wilderness Series van Bearface maakt deel uit van zijn Elementally Aged trilogie - een mix van Frans eikenhout, Sherry Pipes en Casked Matsutake. Geïnteresseerden kunnen naar de webwinkel van het merk gaan, waar deze nieuwigheid verkrijgbaar is voor $44,99 CDA. 

Geswitcht

Klaas Snoei switcht van AGF naar Bloemen en Planten

Handen vrij om te handelen le jaren werd het assortiment ook uitgebreid met fruit van SanLucar Company, waardoor klanten volgens Klaas werden verwend met topkwaliteit producten, iets wat hij zelf persoonlijk mocht ervaren in Spanje toen hij enkele SanLucar-telers kon bezoeken.

Met toewijding aan AGF-handel en klantbeleving heeft Klaas Snoei ruim 22 jaar de AGF-afdeling in supermarkten op laten bloeien, maar sinds een aantal maanden is het de bloemen- en plantenafdeling waarnaar alle aandacht uitgaat.

GF was een vanzelfsprekende branche om in te gaan werken. Klaas is geboren en getogen in de AGF-handel. Op zijn achtste of negende jaar ging hij al op zaterdagen met zijn vader en oom mee naar de markt, in Rotterdam-Zuid. “Mijn vader was de verkoopexpert en mijn oom deed de inkoop, van beide heb ik veel meegekregen,” vertelt Klaas. Op zijn 18e wilde hij, na het behalen van zijn vakdiploma, op eigen benen staan. Hij deed verschillende ervaringen op, variërend van groentespeciaalzaken tot appelverwerking in de Hoekse Waard. In opdracht van dat bedrijf mocht Klaas zelfstandig een AGF-kraam op de markt in Dordrecht runnen. “‘Ga er maar wat moois van maken,’ zeiden ze. Het was een heel leerzame periode en ook al stoot je wel eens je neus doordat je het onderste uit de kan wilt, lukte het om er iets leuks van te maken”, kijkt Klaas terug. Later werd hij wegens groei van het bedrijf teruggehaald naar de appelverwerking, maar Klaas’ hart bleek toch echt in de handel te liggen.

VRIJHEID In 2001 stapte hij over naar een C1000-supermarkt. Klaas: “Dat was een plat-

te organisatie waar gemakkelijk iets te regelen viel als je iets wilde doen met handel. Een hele leuke tijd. Ik kon meedenken over de inrichting van de AGF-afdeling, we hadden veel vrijheid en de omzet ging helemaal door het dak! De komst van Lidl als buurman zorgde echter voor een grote terugval in omzet en ook de sfeer werd minder.”

NOVITEITEN Uiteindelijk kwam Klaas terecht bij Plus ’s-Gravenzande waar 15 jaar voorbij zijn gevlogen. Klaas kreeg er de kans om de AGF-afdeling naar een hoger niveau te tillen, wat resulteerde in opmerkelijke noviteiten, zoals de introductie van vers gesneden fruit van Fruity Pack Fruit en vers geperst sinaasappelsap, dat een attractie in de supermarkt werd. Zijn creativiteit kwam ook tot uiting in talloze aantrekkelijke displays en thematische presentaties van groenten en fruit, waardoor de afdeling regelmatig in de prijzen viel tijdens winkelwedstrijden. Ook op organisatorisch vlak kon Klaas een bijdrage leveren met automatisch bestellen en mocht hij toen er een nieuwe winkel werd ontworpen, het ontwerp voor de AGF-afdeling maken. Gedurende enke-

Personeelsproblemen, verstarring van de organisatie waardoor minder eigen inbreng mogelijk was, maakte dat Klaas om zich heen ging kijken. “Als je alleen maar met geld verdienen bezig bent en niet lokaal, dan kun je het verschil niet meer maken. Schappenplannen van het hoofdkantoor bepalen dan de winkel, maar iedere winkel heeft een eigen loop. Je moet weten wat je klanten willen, dat wordt dan gemist.”

SCHERPER Als merchandiser bij Joy For All Flowers komt de passie voor presenteren en handel weer goed tot zijn recht. Joy For All Flowers is een shop-in-shop formule waarbij de winkelondernemer een percentage van de omzet krijgt. Joy For All Flower ontzorgt de supermarktondernemer geheel en komt 3 tot 6 keer per week langs om de bloemen- en plantenafdeling in te richten en te onderhouden, ze nemen ook het risico van derving voor zich.

Hierbij kan Klaas wél het verschil maken, wat een nog grotere uitdaging is dan bij een AGF-afdeling, merkt hij. “AGF staat op het boodschappenlijstje van klanten en nemen ze mee. Ongeveer 50 procent van je omzet zijn impulsaankopen, die kun je sturen door je presentaties. Bloemen en planten zijn bijna altijd een impulsaankoop, dus daar is nóg meer attractie nodig. Je moet nog scherper zijn in de logistiek en kwaliteit om derving te voorkomen, maar ook derving voor lief durven nemen.”

Klaas heeft het enorm naar zijn zin, zeker omdat het de bedoeling is dat hij in de toekomst ook inkoop gaat doen. Iets waar hij zich nu al op verheugt: “Met 2 man 3 uur achter de klok om de strijden voor de mooiste producten, dat is toch geweldig!” (ML)  Ksnoei1978@gmail.com

AGF Primeur 1 • 2024

Actueel: Bio

Balans in biologische hardfruitmarkt zorgt voor goede prijzen “Er is een goed evenwicht tussen vraag en aanbod in de biologische fruitmarkt. Er is sprake van een klein beetje tekort en dan is het goed,” duidt Robert Elshof van Elshof Organic Fruit – dat zowel biologisch hardfruit teelt als vermarkt – half januari de markt. “De oogst was een behoorlijk stuk kleiner dan in andere jaren en Europees gezien, behoorde de biologische hardfruitoogst tot één van de kleinste van de afgelopen tien jaar. Het zorgt ervoor dat de prijzen gewoon goed zijn.”

aast binnenlandse afzet aan supermarkten en een klein deel aan vrije handel, exporteert Elshof Organic Fruit in vaste programma’s. Voor de meeste bestemmingen, met uitzondering van Scandinavië, ziet Robert dat de vraag naar biologische appelen en peren licht groeiend is. “In Scandinavië heeft biologisch hardfruit al jaren een hoog marktaandeel waarvan we nu zien dat het aan het stabiliseren is.”

KENNIS IN HUIS Eén van de andere exportbestemmingen is het Verenigd Koninkrijk. Robert stelt vast dat export naar het VK door de Brexit een ingewikkelde exercitie is geworden, vooral door de bijkomende

AGF Primeur 1 • 2024

administratieve last. “Of je gaat mee in de nieuwe vereisten naar aanleiding van de Brexit, of je neemt afscheid van je klant. We kozen voor het eerste. Hoewel exporteren naar het VK inmiddels behoorlijk gecompliceerd is, blijven we het continueren, omdat we de kennis in huis hebben.” Hoewel hij constateert dat het potentieel in Nederland voor de afzet van biologisch hardfruit groot is, ziet Robert ook dat het nog een beetje in de kinderschoenen staat. “Het wordt tijd dat er een slag gemaakt wordt om zowel de afzet als de teelt te professionaliseren. Het is een nicheproduct, maar het moet wel een bepaalde omvang hebben om van waarde te kunnen zijn in de keten.”

ONDERSCHEIDEN MET DUURZAAMHEID Waar Nederlandse biologische peren voornamelijk worden geëxporteerd naar een groeiende Europese markt, ziet Robert zeker op het gebied van biologische appelen mogelijkheden in de Nederlandse markt. Hij stelt vast dat er nog veel te weinig Nederlands product in de schappen ligt. “Bij biologische appelen – die vooral in Nederland worden afzet – speelt de lokaliteit een rol. Dat zou supermarkten een kans geven om zich op het gebied van duurzaamheid te onderscheiden; het product hoeft immers geen lange transportafstanden af te leggen.” De handelaar kijkt dan ook wat afgunstig naar Duitsland, waar de biologische appel een veel groter marktaandeel heeft. “Biologische appelen zijn in Duitsland ook gemeengoed bij discounters. Het zou mooi zijn als wij dat in Nederland ook voor elkaar krijgen. Er hoeft niet eens heel veel voor te gebeuren; als alle Nederlandse supermarkten wat meer Nederlandse biologische appelen zouden opnemen, zou er al een tekort zijn, ook in een jaar met een goede oogst.”

Elshof Organic Fruit ziet dat Nederlands biologisch hardfruit de supermarkt de kans geeft zich met duurzaamheid te onderscheiden

BESCHIKBAARHEID Want beschikbaarheid is een belangrijk aspect voor de afzet, ziet Robert. “De donkergroene bio-consument – die bewust bij de biologische speciaalzaak koopt – is een stabiele groep. Daarnaast is er een steeds grotere groep consumenten die af en toe biologische producten koopt. Bij die groep zit het groeipotentieel. In Nederland lopen we qua biologische marktaandelen nog wat achter. Als oorzaak daarvan wordt vaak de prijsbewuste consument genoemd. Ik denk dat dit maar deels waar is; het is ook een kwestie van beschikbaarheid. Er is in de Nederlandse supermarkt nog heel veel ruimte voor een groter biologisch schap. Als er biologisch product in de schappen ligt, zet dat wat in beweging. Er zijn nog steeds supermarkten die het niet hebben en dan wordt het ook niet verkocht.” Maar of het om retail, vrije handel of export gaat, Robert benadrukt het belang van het opbouwen van vaste relaties. “Het is voor ons steeds belangrijker om met vaste partners te werken. Dat zorgt voor een stabiele prijsvorming en duidelijkheid voor alle partijen waar het gaat om borging van kwaliteit. Het brengt wel wat extra werkzaamheden op het gebied van certificeringen en administratie met zich mee, maar het geeft veel rust en stabiliteit in de afzet van ons bedrijf. Als je elkaar goed kent, weet je wat je van elkaar kunt verwachten.”

KLEINERE OOGST Niet onbelangrijk in een omgeving waar extreme situaties eerder de norm dan uitzondering zijn geworden. Zo geeft Robert aan dat heel wat perentelers getroffen zijn door een kleinere oogst als gevolg van late val – waar de peren kort voor de oogst spontaan van de boom zijn gevallen. “Er zijn telers waar meer dan 10 ton peren per hectare op de grond is gevallen. Dat is puur verlies. De oogst die daardoor kleiner uitvalt, kan door de goede prijzen niet goed worden gemaakt. De telers met een redelijke oogst zullen wel een heel goed jaar draaien.”

Robert ziet dan ook niet de prijs – waarvan hij vaststelt dat die de laatste jaren redelijk stabiel is – maar het teeltrisico als de grootste uitdaging in de biologische hardfruitteelt. Zo benoemt hij naast de onverwachte late val van het afgelopen groeiseizoen ook de aanwezigheid van schimmels als een enorm risico. De handelaar merkt op dat zowel bij appelen als peren tijdens het oogsten of zelfs aan het einde van de bewaring pas blijkt dat er daardoor zwarte plekjes of schurftaantasting op het hardfruit is ontstaan, waardoor soms wel 30 tot 50 procent van een partij ongeschikt is voor verkoop. AGF Primeur 1 • 2024

Actueel: Bio

ROBUUSTE RASSEN Waar robuuste en resistente hardfruitrassen soms uitkomst kunnen bieden, ziet Robert dat die ook vaak weer hun eigen beperkingen met zich meebrengen. “De wens van de telers is om robuuste rassen te telen, die minder gevoelig zijn voor de grillen van het weer. We dachten dat dit de toekomst voor de biologische hardfruitteelt zou zijn, maar deze rassen hebben weer andere problemen en het blijkt dat de consument zich op dat vlak ook niet aanpast. Er is vooral vraag naar de traditionele rassen, maar dan biologisch geteeld.” “Elstar en Conference zijn nog steeds ongekend populair, waardoor het niet

meevalt om met nieuwe rassen marktaandeel te winnen. Het is lastig om consumenten een appel te laten eten die ze niet kennen. Deels zullen wij ons als telers moeten schikken in het feit dat we telen wat de consument wil kopen, want biologische appelen en peren zijn duur om te telen.” Daarbij ziet Robert dat er zoveel kennis en ervaring in de biologische teelt is opgedaan, dat het inmiddels ook mogelijk is om bijvoorbeeld een ras als Elstar biologisch te telen.

VOORDEEL Overigens merkt Robert op dat de weersextremen ook in het voordeel van de Nederlandse biologische hardfruitteelt kunnen werken. “De perenteelt ver-

schuift van het zuiden van Europa naar het noorden. Het klimaat in Zuid-Europa verschuift steeds meer naar een landklimaat met te veel hitte voor de teelt van peren. Met het Nederlandse zeeklimaat zitten we voor het telen van peren heel gunstig. Met ons goede klimaat en het water waarover we kunnen beschikken, is Nederland in Europa koploper. Dat is al jaren een troef in de conventionele hardfruitmarkt en dat schuift ook door naar de biologische markt.” (MW)  robert@elshoffruit.nl

Dane Dokman, Toff:

“Meer vraag naar programma’s” “Iedereen zoekt naar stabiliteit,” zegt Dane Dokman, die verantwoordelijk is voor sourcing bij Toff: een distributeur van wereldwijd geïmporteerde biologische verse groenten en fruit. Waar er zo’n vijf jaar geleden veel meer op de dag werd gekocht, ziet hij nu dat er meer vraag is naar programma’s. “De markt is heel beweeglijk waardoor wij continu moeten anticiperen op wat de markt gaat doen. Daardoor zijn klanten blij als ze door een vast programma constant bio kunnen leveren.”

et is de reden waarom Toff inzet op langdurige samenwerking met leveranciers, want dat levert niet alleen voordelen op voor de klant, maar ook voor de importeur zelf. “Je hebt elkaar nodig in moeilijke tijden, maar ook in makkelijke periodes. Als er weinig vraag is naar een product en wel aanbod, vermarkten wij het ook, omdat we weten dat onze klanten het uiteindelijk afnemen doordat we hen ook beleveren als er zo goed als geen product op de markt is.” Daarbij geeft het de importeur de kans het rendement over het hele seizoen te bekijken. “We weten dat sommige periodes moeilijk zijn, waardoor het voor telers soms nodig is om hogere prijzen te vragen. We richten ons dan op het totaalplaatje en kijken of een product rendabel is over een heel seizoen.”

EXTREMERE WEERSOMSTANDIGHEDEN Dane ziet dat de behoefte aan stabiliteit voornamelijk voortkomt uit de steeds

AGF Primeur 1 • 2024

extremer wordende weersomstandigheden, die invloed hebben op de beschikbaarheid van producten. Als voorbeeld noemt hij Malaga in Spanje waar het in december nog steeds 30˚C is en het in de zomer in sommige delen te warm is om te telen. “Het wordt allemaal extremer. Daardoor wordt er continu aan nieuwe variëteiten gewerkt die beter bestand zijn tegen bijvoorbeeld hittestress.” Of Peru waar El Niño de mangoteelt parten speelt, waardoor de aanvoer vertraagd is. “Dit is zo extreem, we hebben behalve wat mango’s uit Spanje al heel lang geen mango’s ontvangen. Kent-mango’s zijn of niet beschikbaar of je betaalt een hele hoge prijs. Waar we normaal de eerste mango’s uit Peru al half december ontvangen, verwachten we ze nu pas in de eerste of tweede week van maart.”

STEEDS MOEILIJKER IN TE SCHATTEN Maar ook dichter bij huis hebben de weersomstandigheden invloed op de han-

delsstromen. Zo vertelt Dane dat toen de spitskoolexport uit Denemarken onverwacht in de problemen kwam doordat door sneeuw en vorst niet geoogst kon worden, de vraag naar Nederlandse biologische spitskolen sterk toenam. De sourcing-specialist merkt dat de extreme weersomstandigheden onzekerheid rondom de aanvoer met zich meebrengen. “Als temperatuur en klimaat constant blijven, kun je prognoses maken. Doordat het door de extremen elk jaar anders is, wordt het steeds moeilijker in te schatten.” Het is overigens de reden dat Toff met steeds meer verschillende partijen werkt. “We zorgen ervoor dat onze inkoop bij meerdere telers wordt ondergebracht. Als je met twee leveranciers werkt met ieder 50 procent van je aanvoer, wordt bij problemen in de teelt bij een leverancier het risico op uitval te groot. Daarom werken we nu met meerdere leveranciers die ons 10 tot 15 procent van het totaal leveren. Daarmee spreiden we het risico. Als er één teler problemen heeft, gaat onze aanvoer toch voor het grootste gedeelte door.” En dat is van belang voor afgesloten contracten, stelt Dane vast. “Bij een grote productie-uitval kun je je eigen contracten niet uitleveren. Daarom splitsen we de aanvoer om dat risico te verkleinen.” PERUAANSE EN CHINESE GEMBER Zo ook met bijvoorbeeld het product gember dat Toff, als één van de weinige importeurs, jaarrond uit Peru aanbiedt. Overigens spelen daar de hoge prijs en vraag

Toff ziet dat door toenemende weersextremen er meer behoefte komt aan programma’s om onder meer de vraag naar mango’s in te vullen

meer mee dan de weersomstandigheden, geeft Dane aan. “Vorig jaar is er veel te veel gember geweest waardoor er niet aan verdiend is, omdat de markt overvol was. Dat heeft ertoe geleid dat er dit jaar in Peru veel minder geplant en dus ook geoogst is. De telers hebben dit jaar vaak cacao geplant in plaats van gember.” Het kleinere areaal in Peru zorgt voor minder aanbod en hogere prijzen. “Vorig jaar kocht je een kistje Peruaanse gember van 13 kilo voor 16 tot 17 USD, geïmporteerd en geleverd. Nu is dat gemiddeld 33 tot 34 USD.”

Reden voor Toff om eens verder te kijken. “We vonden in gember uit China een alternatief voor de dure Peruaanse gember. Dat ligt qua prijs een stuk lager en de handen zijn groter.” Nadeel van die origine is wel dat ook veel conventionele gember uit China wordt geïmporteerd, waardoor concurrentie tussen het conventionele en biologische product in hetzelfde winkelschap op de loer ligt, geeft Dane aan. Toch ziet hij tegelijkertijd dat dit risico in de praktijk blijkt mee te vallen. “Als de prijs

van conventioneel en biologisch niet veel van elkaar verschillen, maken retailers bij het vastleggen van hun jaarafspraken vaak de afweging om alleen de biologische gember in de schappen te leggen.” ZO DICHT MOGELIJK BIJ HUIS Hoewel overzeese import natuurlijk onvermijdelijk is bij een product als bijvoorbeeld gember, ziet Dane dat de focus steeds meer gericht is op sourcing zo dicht mogelijk bij huis. Zo geeft hij aan dat als een product in Nederland verkrijgbaar is, dat de voorkeur geniet. Daarna wordt zo mogelijk naar een Europese origine gezocht en vervolgens komen de overzeese gebieden in beeld. In die trend ziet de sourcing-specialist jaar na jaar de import van overzeese appelen – uit bijvoorbeeld Chili of Argentinië – afnemen.

“Voorheen waren er echt kleine hoeveelheden Europees biologisch hardfruit. Nu zie je dat Italië bijna jaarrond appelen kan leveren. Uiteindelijk wil je dat een product zo weinig mogelijk kilometers maakt. Wanneer je een Italiaan-

se appel kunt kopen, laat je geen appelen uit Argentinië komen.” En wat toch van verder weg komt, komt vrijwel altijd met zeevracht, merkt Dane op. “Veel van onze klanten willen geen luchtvracht, wat logisch is. Want hoe bio zijn de producten dan nog?”

STABIELE VRAAG Aan de vraagkant ziet Toff dat de huidige economische dynamiek impact heeft. “De categorie bio is aan het stabiliseren, de uitschieters in vraag zoals een aantal jaren geleden zie je veel minder. Doordat consumenten meer op de centen letten, zie je minder groei en daardoor stabiliseert de vraag van onze klanten.” Dane stelt vast dat dit een verschil is met voorgaande jaren toen er bij klanten altijd wel sprake was van groei. Dat neemt overigens niet weg dat Toff zijn klantenbestand door acquisitie heeft weten uit te breiden, laat de sourcing-specialist weten. (MW)  dane.dokman@toffbv.nl

Biovibe bvba Groothandel biologische groenten en fruit Kempenarestraat 44a 2860 Sint-Katelijne-Waver T (0032)-(0)15-316281 | (0032)-(0)15-320742 E info@biovibe.be www.biovibe.be

BIOVIBE, EENS GEKEND... ONMISBAAR!

AGF Primeur 1 • 2024

Actueel: Bio

Pieter Declercq, productmanager bio, REO Veiling:

“Het aanbod van bio-groenten is beter afgesteld op de vraag, waardoor er betere prijzen uit de markt te halen zijn” “De prijzen zijn over het algemeen goed,” zegt Pieter Declercq, productmanager bio bij REO Veiling, half januari over biologische wintergroenten. Daarbij merkt hij dat de vorst en de oogstonzekerheid die dat met zich meebrengt voor de wintergewassen die nog op het veld staan, voor wat nervositeit zorgt op de markt.

“T

elers kunnen zich deels wel wapenen tegen de vorst, maar de gewassen hebben door de vele regen in het najaar al wat meegemaakt. Daar komt nu de vorst bij en eens de dooi gaat optreden, wordt ook de schade zichtbaar. Door de vorst begin januari stijgt de vraag en is er wat spanning op de biologische markt.”

POSITIEVE INVLOED OP DE PRIJSVORMING Pieter verwacht dat de situatie ertoe leidt dat de prijzen voor biologische wintergroenten voor de rest van het seizoen goed blijven. “Hier en daar zijn er door het extreme weer minopbrengsten, die een positieve invloed hebben op de prijsvor-

AGF Primeur 1 • 2024

ming.” Overigens voorziet de productmanager geen problemen in de aanvoer. “De beschikbaarheid van biologische groenten en fruit blijft gegarandeerd. Mede doordat vele biologisch wintergroenten reeds geoogst zijn. Het valt af te wachten wat de invloed zal zijn van de vorst op de nog op het veld aanwezige teelten.”

Tot half januari is de invloed van de vele regen op de beschikbaarheid van de biologische wintergroenten beperkt gebleven, geeft Pieter aan. “Biologische percelen waarbij de grond niet-kerend wordt bewerkt, zijn over het algemeen beter berijdbaar door een rijker bodemleven en bijgevolg een betere infiltratie van regen-

water. Daarnaast zijn machines vandaag uitgerust om de vaak moeilijkere rooiomstandigheden te trotseren. Vele wintergroenten werden reeds eerder in het najaar geoogst en worden nu bewaard in de frigo.”

Daarbij is het beeld niet voor alle gewassen en regio’s gelijk, laat Pieter weten. “Voor bepaalde teelten is het probleem wel groter; zo horen we dat er nog een heel groot areaal biologische aardappelen en witloofwortelen niet is geoogst. En in de regio’s Limburg en Antwerpen staan er nog redelijk wat koolgewassen en pastinaak op de velden. Het is nog afwachten welke invloed dit zal hebben op latere beschikbaarheid en prijsvorming.” Wel duidelijk is dat de vele neerslag zijn invloed heeft op de kwaliteit van de bio-groenten. “Door de overvloed aan water en te weinig zuurstof zijn wortels van planten afgestorven. Extra voeding aan de bodem toevoegen is die periode van het jaar niet meer aan de orde. Een minder sterke plant is bijgevolg vatbaar-

Verpakkingen Eén van de uitdagingen die Pieter voor de biologische sector benoemt is het Europese verbod op verpakkingen voor groenten en fruit, dat boven de markt hangt. “We kijken afwachtend uit naar beslissingen binnen de wetgeving rond verpakkingen voor groenten en fruit.

der voor ziektes. Zo zien we in bijvoorbeeld spruitkool een zeer snelle achteruitgang van de kwaliteit. Ook de korte vorstperiode begin december heeft daarenboven vorstschade veroorzaakt in bijvoorbeeld knolselder en groene selder. Ook deze schade is onomkeerbaar.” Dat geldt niet voor de teelt van prei, merkt Pieter op. “De biologische prei is heel gezond en robuust de winter in gegaan en had opvallend genoeg weinig last van ziektes.” BALANS De productmanager stelt vast dat waar er in de markt sprake was van wat overaanbod in de bio-groenten sinds de coronaperikelen er nu veel meer balans is. “Het aanbod is beter afgesteld op de vraag,

Vaak worden bio-producten verpakt aangeboden om het onderscheid te maken met gangbaar product in diezelfde winkel. Ondertussen blijft het al ruim een jaar stil en worden investeringen op het vlak van verpakken van en verpakkingen voor groenten en fruit uitge-

waardoor er betere prijzen uit de markt te halen zijn. Na een piek in de coronajaren viel de verkoop van biologische groenten, onder invloed van onder meer de inflatie, sterk terug. Wij hebben dit vooral gemerkt in de verkoop van bio-champignons waar we met het keurmerk Tomabel een groot marktaandeel hebben. Afgelopen eindejaarsperiode was de vraag tijdelijk opnieuw groter dan het aanbod. Wij, maar ook onze collega’s, merkten een algemeen tekort in bijvoorbeeld biologische bruine champignon.”

In zijn algemeenheid zag REO Veiling de daghandel in biologische wintergroenten – die is uitbesteed aan Bio Vibe in Sint-Katelijne-Waver – in 2023 stijgen. “Na een dieptepunt in 2022 zagen we in de dag-

steld. Er is op vandaag een heel ruim aanbod van duurzame verpakkingen, maar de prijs van deze verpakkingen ligt beduidend hoger. Net vandaag kan dit voor vele bio-groenten een extra mokerslag zijn.”

verkoop in 2023 door Biovibe de verkoop van biologisch product afkomstig van onze REO-coöperanten opnieuw aantrekken.” DOORWEGENDE KOSTEN Geen onbelangrijk aspect, want ook de kosten van de bio-teler stijgen en Pieter geeft aan dat hij merkt dat het tijdens contractbesprekingen moeilijk is om de stijgende kosten voor de teler integraal te kunnen doorrekenen. “We zien biologische producten in prijs stijgen, maar over het algemeen minder sterk dan bij gangbare producten, waardoor de prijskloof met gangbaar kleiner wordt. Op die manier gaan de gestegen kosten voor onder andere arbeid en mechanisatie

Hall 3.2 | C-46

www.deterppompoenen.nl

100% Bio

rinke@deterppompoenen.nl +31 (0)6 22324470

@jaapbeyleveld @Medianauts.amsterdam

De Terp Squash only

AGF Primeur 1 • 2024

Actueel: Bio

meer doorwegen op het bedrijfsresultaat voor de bio-teler.”

Toch voorziet de productmanager niet – zoals hij in Frankrijk wel hier en daar heeft zien gebeuren – dat REO-bio-telers omschakelen naar de gangbare teelt. Pieter wijt het aan de manier waarop de bio-afzet is ingericht. “De traditionele supermarkt blijft voor REO Veiling een belangrijk afzetkanaal voor biologische groenten. Via de supermarkt heeft de teler een aantal zekerheden op vlak van prijs en volume. De supermarkt daarentegen krijgt op die manier groenten van gespecialiseerde bio-telers die kwaliteit, maar vooral continuïteit kunnen garanderen. Een win-winverhaal voor beiden.” INTERESSANTE COMBINATIE Daarnaast is er via Bio Vibe de focus op de daghandel. Pieter stelt vast dat het de twee componenten bij elkaar zijn, die voordeel voor de teler opleveren. “De combinatie van een stevig jaarcontract met een goed georganiseerde dagverkoop, maakt het interessant voor de REObio-teler. Er is vaak in de contracten al een basis gelegd, waardoor telers zekerheid hebben: ze zijn zeker van de prijs en

van het volume van het komende groeiseizoen. Afgezien van een mogelijke aanvulling uit de dagverkoop, hebben telers een hele mooie basis in de contracten.” Pieter laat weten dat de verkoop van bio-groenten en -fruit verantwoordelijk is voor een kleine 5 procent van de totale omzet van REO Veiling, met bio-champignons en bio-witloof als koplopers.

Waar de weersomstandigheden van invloed zijn op de prijsvorming van de biologische groenten, stelt Pieter vast dat dit ook bij de gangbare groenten het geval is, waardoor ook in dat segment de prijsvorming half januari vrij hoog is. Het heeft een onverwacht bijeffect. “De prijskloof tussen bio en gangbaar is hierdoor op vandaag minder uitgesproken of zelfs nihil.”

tijdelijk seizoenseffect, maar we hopen wel dat dit type consument ook in de toekomst bij bio zal blijven.” Al ziet Pieter op dat vlak wel de nodige uitdagingen, waarvan de prijs voor biologische producten de grootste is. Hij verwacht dat overheidspromotie van biologische producten de afzet van de categorie zou kunnen helpen. Toch voorziet de productmanager op termijn een groei van de afzet van bio-AGF. “Alles wat duurzaam en vergroening is, is momenteel heel aanwezig. In stedelijke omgevingen is dat nog meer aanwezig. Wij verwachten dat dit zijn invloed zal hebben op het bio-product. De vraag is alleen hoe snel dat zal gaan.” (MW)  Pieter.Declercq@REO.BE

TERUG NAAR BIO De productmanager ziet dat het kansen biedt. “De niet fervente bio-koper heeft vaak terug gangbaar product gekozen omwille van de lagere prijsvorming. Nu ook gangbaar product duurder is, ben ik ervan overtuigd dat dit type consument momenteel sneller terug richting bio-producten zal grijpen. Natuurlijk is dat een

Onze producten • Witte en bruine champignons • Shiitake • Portabello • Paddenstoelenmix • Oesterzwammen • Eryngii • Diverse exoten

biologische paddenstoelen

Statenweg 6b, 5427 HC Boekel T +31 (0)85 7731088 nescopaddenstoelen

iedereen happy.

nescopaddenstoelen.nl

Het thema volgende maand :

BANANEN 1800 AE ALKMAAR/Holland Postbus 220 Kennemerstraatweg 83 Tel.: 0031 (0)72 - 5 122 122 info@vdbosch.nl www.vdbosch.nl

AGF Primeur 1 • 2024

Gespecialiseerd in (bio) appelen en peren voor industrie!

Reserveer nu uw advertentie: Andries Gunter

T. +31 (0)166 69 82 32 andries@agfprimeur.nl

Actueel: Bio

Vegobel ziet biologisch als stap naar de toekomst

“De droom is dat biologisch uiteindelijk de norm wordt, dan hebben we onze job goed gedaan” Biologisch is voor Vegobel niet slechts een manier van telen. Het is een bedrijfsvoering, die zij in alle facetten van het proces door het bedrijf wil laten lopen. Het kruidenbedrijf teelt al sinds haar beginjaren biologisch en ziet de overstap als een mate van verantwoordelijkheid die iedere ondernemer moet hebben.

egobel is opgericht in 1995 door de broers Arthur, Wim en Steven Lauwers. “In eerste instantie werd hier sla geteeld,” steken zoons Louis en Lode Lauwers van het familiebedrijf van wal. Maar op zoek naar meer gezonde manieren van telen kwamen ze in contact met de teelt van kruiden, en hebben hier ons bedrijf van gemaakt in de hoop dat er een toekomst in lag. Het was een zeer gewaagde stap, omdat in die tijd zelfs de bekende kruiden nog heel erg niche waren. Toch hebben we volgehouden en uiteindelijk is het met vallen en opstaan gegroeid tot het bedrijf dat er nu staat. Daar mogen ze toch wel degelijk trots op zijn.”

In de jaren die volgden trok biologisch dan ook steeds meer samen met de algehele bedrijfsvoering bij Vegobel. Louis: “Omdat we het belangrijk vinden, maar

ook omdat het samen loopt met heel de belevering van kruiden, ‘gezond, lekker, plezier, smaak en veel aroma…’ Gelukkig zag ook de consument dadelijk de meerwaarde van verse kruiden in. Daar waar het aanbod voorheen beperkt werd tot gedroogde kruiden, had de consument plots de keuze uit een breed gamma verse mooie kruiden, biologisch en dichtbij geteeld. De consument werd ondertussen ook meer vertrouwd met de wat meer ‘uitheemse’ keukens. In de loop der jaren begonnen de betere chef’s met de nieuwe kruiden te experimenteren, maar ook de samenleving werd wat internationaler. Je zag dat dit ook interessante verschuivingen in het eetpatroon teweegbracht.” De typische stamppotjes werden aangevuld door pasta, zuiderse gerechten of later

Biologische kruiden van Vegobel onder hun merk Herbio

tajines. “Dat zorgde ervoor dat men ook ging zoeken naar nieuwe kruidensoorten. Ons assortiment breidde daarbij ook uit naar in eerste instantie kruiden als salie, oregano of dragon, maar inmiddels kweken we al meer dan 100 soorten kruiden in potjes.”

NIEUWE MANIEREN VAN VERWERKING Corona was hierbij ook wel een spannende periode en ze zien sinds de laatste jaren opnieuw een verschuiving in de mindset. Gezondheid werd steeds belangrijker, waardoor er werd gekeken naar de gezondheidsvoordelen van kruiAGF Primeur 1 • 2024

Actueel: Bio

den, en helemaal van biologische kruiden. Bovendien begonnen mensen verse kruiden op nieuwe manieren te gebruiken, bijvoorbeeld voor verse thee, voor concepten als mocktails en andere gearomatiseerde dranken. Bijkomend voordeel waardoor velen bij ons terechtkwamen was het feit dat bij het gebruik van kruiden in dit soort verwerkingen bij uitstek de voorkeur naar biologisch gaat. Dan wil je de pure aroma’s zonder middelen die direct in je dranken terecht komen. Dat

Een sterk verhaal van biologisch en duurzaam telen.

bleek ook.” Corona heeft de consument hier ook bewust gemaakt die zich bijvoorbeeld vragen begint te stellen bij de import van kruiden uit Afrika of het Midden-Oosten.

“Na corona is bijvoorbeeld thuis koken nog altijd populair gebleven en de horeca wil meer doen om zich te onderscheiden. Dan komt er ook een grote funfactor bij kruiden in potjes kijken. Een potje op het aanrecht of op de bar staat leuk en

men ziet dat er pure, verse kruiden worden gebruikt. Het is mooi dat we daar ons plekje in hebben kunnen veroveren. Inmiddels zien we dan ook dat het gamma hierin blijft uitbreiden. De bekende kruiden, zoals peterselie en basilicum, zijn nog altijd de hardlopers, maar nieuwe soorten, zoals platte peterselie, citroenverbena, Thaise en fijnbladige basilicum winnen steeds meer aan populariteit door de nieuwe gerechten waar men mee experimenteert. Zo werken we ook

Met onze duurzame, biologische teeltmethode combineren we het beste van twee werelden: innovatieve serreteelt én de kracht van puur natuur! Met de hulp van groene energie groeien de kruiden bovendien maximaal CO²-neutraal. olke druppel is kostbaar! Uet regencater wordt opgevangen, gefilterd en keer op keer hergebruikt in onze serres. Het hele jaar rond bieden wij daarom een breed assortiment aan duurzaam en biologisch gekweekte kruiden! Vers op je bord! www.vegobel.be info@vegobel.be | 0032(0)15 32 15 00

AGF Primeur 1 • 2024

nauw samen met de horeca, waarmee we kijken wat er interessant is om te verwerken in een gerecht en hoe wij ons assortiment daarbij aan kunnen vullen. De gasten die deze dan proeven komen zo ook weer in aanraking met nieuwe type kruiden, waar ze verliefd op kunnen worden. Een win-winsituatie.”

VERANTWOORDELIJKHEID Biologisch lijkt in ieder geval de sympathie van de consument te hebben gewonnen en loopt naadloos over in duurzaamheid. “Niet alleen in de teelt, maar ook alles eromheen. Het gehele proces. We vinden het belangrijk om ecologisch verantwoord te ondernemen. Zoals aangegeven niet alleen in de teelt, maar ook het (groene)energiegebruik, verpakkingen en waterhergebruik. We leven van de natuur, dus moeten we de natuur ook de kans geven de natuur te blijven. Dat verhaal willen we vertalen naar de markt. Met de richtlijnen waarop je biologisch teelt, maar ook verder naar duurzame en biologische teelt. Een voorbeeld hiervan is ons watergebruik, waarbij we al het regenwater dat op onze serre valt opvan-

gen in een circulair systeem voor watergift.”

FARM-TO-TABLE “Het is hoe wij onze bedrijfsvoering graag willen zien, maar dit beyond-bio lijkt ook steeds meer aan te slaan bij de consument. Het concept farm-to-table is natuurlijk inmiddels wel gekend. Consumenten willen weten hoe iets geteeld wordt, waar het geteeld wordt en hoe het in de schappen terechtkomt. Dan moet je kijken naar de hele keten. Om de trend van bio nog te versterken, zetten we ook sterk in op duurzaamheid in het algemeen. Verpakkingen, zonnepanelen, transport, water, energie…. Het zijn allemaal aspecten waar de klanten ook waarde aan hechten. Het duurzaamheidsverhaal moet goed zitten. Uiteindelijk zal iedereen daar aan mee moeten gaan werken. Ja, het is wat duurder, maar als je ziet wat je ervoor terug krijgt, naast een pure smaak. We houden alles groen en we houden alles gezond. Dat is de toekomst.”

begint te worden. Biologisch is niet langer enkel het duurdere product, maar zij kijken naar wat het met zich meebrengt. Een verantwoord product, lokaal, vol van smaak en plasticvrij. Dat wordt steeds belangrijker. Ik kwam laatst in de supermarkt en daar stonden een moeder en haar dochter. Tijdens het boodschappen doen, vroeg de dochter: ‘We nemen wel de biologische peer, toch?’ Men groeit ermee op en neemt het mee. Het is nu zaak voor landen tuinbouwers om daarin mee te gaan. Natuurlijk kan een overstap soms wat uitdagingen met zich meebrengen, maar dan zijn er ook steeds meer mogelijkheden waarmee er geholpen kan worden. Ik hoop dat we na de winst in het kruidensegment ook de winst in het biologische segment snel tegemoet kunnen zien.” (JF)  Louis.lauwers@vegobel.be

“We zien bijvoorbeeld ook al dat biologisch bij de jongere generatie de norm

‘Super banaan’ bestrijdt vitamine A-tekort Wetenschappers in Oeganda hebben een genetisch gemodificeerde banaan ontwikkeld, bekend als Banana21, met het potentieel om duizenden kinderen in het land te redden die jaarlijks sterven aan vitamine A-tekort. Echter, het superfruit staat nog voor verschillende obstakels voordat het in gebruik kan worden genomen.

Smakelijke sinaasappelen voor koeien Het blijkt dat het voeren van afgekeurde sinaasappelen aan koeien voedselverspilling helpt voorkomen. Uit onderzoek bleek dat, wanneer aan koeien sinaasappels worden bijgevoerd, het gehalte melkvet en -eiwit stabiel blijft, maar dat de melkproductie licht stijgt. Zo helpen ondergewaardeerde sinaasappelen met het opwaarderen van de melkproductie.

De 'super banaan' is ontwikkeld na twee decennia van onderzoek. Wetenschappers combineerden een bananenras afkomstig uit Nieuw-Guinea, de Asupina, die rijk is aan provitamine A, met andere bananenrassen die gemakkelijker te kweken zijn en een betere smaak hebben.

deze momenteel herzien, en de Oegandese president Yoweri Museveni heeft deze nog niet tot wet ondertekend. Wilberforce Tushemereirwe, de directeur van het lab waar de banaan werd veredeld, beschuldigde Europese ngo's ervan twijfels te verspreiden over genetisch gemodificeerd voedsel. 

'SCHULD EUROPA' Helaas heeft de Oegandese regering de verkoop van genetisch gemodificeerde voedingsmiddelen nog niet goedgekeurd. Hoewel de wetgeving inzake bioveiligheid in 2017 werd aangenomen, wordt AGF Primeur 1 • 2024

Diversen

Ook in 2022 wereldwijd meer zachtfruit dan bananen geëxporteerd In de wereldwijde export van alle zachtfruitsoorten, zowel vers als diepgevroren, namen in 2020 verse blauwe bessen de koppositie in. Ze veroverden ook voor het eerst een plaatsje in de top vijf van de export van alle fruitsoorten, zo stelde Andriy Yarmak, econoom bij de FAO tijdens de Berry Market 2023, een conferentie die in december 2023 werd georganiseerd door Pomuşoarele Moldovei, de Moldavische vereniging van zachtfruittelers. Er werd een gedetailleerd overzicht gepresenteerd van de situatie, trends en vooruitzichten van de wereldwijde zachtfruitmarkt.

Volgens EastFruit overtrof de wereldhandel in zachtfruit die van bananen voor het eerst

in 2021 en behield de categorie zijn leiderschap in 2022, ondanks een lichte daling van de export in volume. Er werd in 2022 wereldwijd voor $ 13,7 mld aan zachtfruit geëxporteerd. Dat was $ 1,2 mld meer dan in 2021 (+9,8%). De wereldwijde export van de fruitcategorie in zijn geheel groeide met $ 4,5 mld (+4,3%).

Op de conferentie werd ook de groeiende kloof tussen de wereldwijde export van blauwe bessen en aardbeien benadrukt. Blauwe bessen hadden in 2022 een aandeel van 34% in de zachtfruitcategorie. Qua waarde kwamen ze op gelijke hoogte als sinaasappelen.

Ook aardbeien behouden een prominente positie in de

wereldhandel van fruit. Aardbei blijft het meest geteelde zachtfruit ter wereld en wordt ook bijna overal geteeld. Blauwe bessen en frambozen zijn daarentegen een zeldzaam gewas in veel landen.

Van alle zachtfruitsoorten zijn frambozen de snelste groeiers wat de export betreft, met een gemiddelde stijging van 20% per jaar tussen 2018 en 2022.

Blauwe bessen groeiden met 12% per jaar gedurende dezelfde periode. Yarmak merkte op dat de waarde van de wereldwijde export van verse frambozen groter is dan die van diepgevroren frambozen. Verse frambozen zijn het duurst van alle zachtfruitcategorieën, terwijl de prijzen van diepgevroren frambozen soms tot extreem lage niveaus dalen. 

Uitsmijters op de markt tegen tomatendieven In het Indiase Varanasi nam een inventieve groenteverkoper, geconfronteerd met toenemende diefstal door de sterke prijsstijging van tomaten, ingrijpende maatregelen. Hij huurde professionele beveiligers in en zette waarschuwingsborden neer met teksten als: ‘Verboden aan te raken, eerst betalen’. De groenteverkoper hoopt zo de diefstallen te ontmoedigen, maar door deze opvallende veiligheidsmaatregelen ook extra aantrekkelijk te zijn voor potentiële tomatenkopers.

AGF Primeur 1 • 2024

www.vkkt.nl

AGF-ster

Rosalie Persoon, Accountmanager Dutoit Europe:

“Verkoop van groenten en fruit is helemaal mijn ding” De AGF-sector wordt vaak getypeerd als een mannenbastion. Bij veel bedrijven zijn met name op de commerciële afdeling weinig vrouwen werkzaam. Reden om AGF-sters eens te vragen hoe zij werken in de AGF-branche ervaren. Deze maand Rosalie Persoon, accountmanager bij Dutoit Europe.

igenlijk verbaast deze vraag Rosalie best wel. “Er werken steeds meer vrouwen in de AGF, veel van mijn klantcontacten zijn vrouwen,” is de ervaring van Rosalie. Drempels in de omgang met mannelijke klanten of collega’s zijn er ook totaal niet. “Soms maken mannelijke klanten weleens grapjes, maar ik neem dat met een korreltje zout. Je moet het niet altijd allemaal te serieus nemen wat mensen zeggen en ergens tegen kunnen. Ik ben altijd gewoon mezelf en sta stevig in mijn schoenen. Ik laat niet over mij heen lopen en ik zeg altijd waar het op staat.”

TOCH AGF Directheid is voor Westlanders een bekende mentaliteit en daar is Rosalie dan ook geboren en getogen. Ondanks dat ze uit een familie komt waar groenten en fruit een geliefd gespreksonderwerp zijn aan de keukentafel en op verjaardagen, was het niet vanzelfsprekend dat ze in de AGF zou gaan werken. “Mijn vader had vroeger een eigen zaak in groenten en fruit en is nu, net als mijn broer actief voor een groothandel in AGF, ooms zijn komkommertelers en -handelaren, maar ik wilde daar in eerste instantie allemaal niets van weten. Na mijn middelbare school moest ik een opleiding kiezen, maar ik wist helemaal nog niet wat ik wilde. M’n ouders raadden me toen de business & management opleiding aan die gericht was op de agrohandel en logistiek. Dat leek me niets en ik besloot me in te schrijven voor een verpleegkundige opleiding waar ik snel van terugkwam.

Toen ben ik toch voor de business en managementopleiding gegaan, omdat dit een brede opleiding was en ik nog alle kanten op kon.”

STAPPEN ZETTEN Rosalie ging tijdens die opleiding bewust op zoek naar wat het beste bij haar paste. Door haar stages bij Dailyfresh Logistics, Camposol en PEQ kwam ze in aanraking met de AGF-handel en daar werd al snel duidelijk dat ze net als de rest van haar familie het ‘AGF-virus’ bezat en graag in de sector wilde werken. “In welke rol wist ik nog niet, maar door stages te lopen op diverse afdelingen kwam ik er al snel achter dat in- en verkoop van groenten en fruit helemaal mijn ding is.” Met haar 21 jaar heeft Rosalie al flinke stappen gezet. “Naast mijn studie had ik een bijbaan bij transporteur Dailyfresh Logistics op de Customer Service. Na mijn afstudeerstage bij PEQ kon ik daar als Commercieel medewerker bij PEQ aan de slag en heb daarnaast een hbo-deeltijdstudie afgerond. Sinds een aantal maanden werk ik bij Dutoit Europe als Accountmanager.”

Werken in de AGF is niet voor iedereen weggelegd denkt Rosalie. “Het is handig als je die wereld al een beetje kent, als je er blanco instapt, denk ik dat het lastig kan zijn. Bij ieder bedrijf waar ik stage heb gelopen en heb gewerkt, heb ik superveel geleerd. Niet alleen in kennis over de AGF-business, maar ook over mezelf als persoon. Ik ben heel ambitieus

en wil mezelf graag blijven ontwikkelen. Ik wil graag een heel goede accountmanager worden, waar mensen graag mee samenwerken. Zowel aan de verkoopkant, als aan de inkoopkant. Wat voor mij wel een uitdaging is, is als een klant of leverancier niet helemaal tevreden is. Ik ben een perfectionist en wil het altijd graag goed doen en in AGF heb je niet alles in de hand.”

TROTS Rosalie is heel enthousiast over haar werk. “Het hele spelletje, de dynamiek van de business, geeft mij een enorme energie boost. Ook is geen dag hetzelfde. De dagen vliegen eigenlijk altijd voorbij, ik ga iedere dag met heel veel plezier naar mijn werk. Voor ik het weet, is het alweer vrijdag.”

Waar ze het meest trots op is? “Dat wij ervoor zorgen met z’n allen, dat de consumenten eten op hun bord hebben liggen. De beste kwaliteit voor een eerlijke prijs. Altijd als ik in de supermarkt ben, zowel in het binnen- als buitenland, loop ik even langs de groenteen fruitafdeling om te kijken wat er allemaal in de schappen ligt,” besluit Rosalie. (ML)  rosalie@dutoiteu.com

Het thema volgende maand :

BANANEN Reserveer nu uw advertentie: Andries Gunter | T. +31 (0)166 69 82 32 | andries@agfprimeur.nl

AGF Primeur 1 • 2024

5174

335

385

413

475

497

861

1185

1035

1290

3291

Export miljoen Euro

la n Be d lg ië Fr V an K kr ij Po k le Sp n an je It a l Z i ë D en wed em en N ar oo k rw en eg O en ve rig e

ts ui D

2119 202

211

227

367

328

600

656

706

960

V an K kr ij Po k le Sp n an je It a Zw lië ed Ts en je c Se hië ne O gal ve rig e

la n Be d lg ië

ts ui D

Export 1000 ton

Export miljoen Euro

1.362

632

497

449

1.737

1.254

1.036

997

282

256

253

241

964

845

675

537

231

191

488

419

2.866

Nederland: Top-10 EXPORT verse groenten en fruit in 2023

Export 1000 ton

2990

Wereldhandel

5.989

In volume gezien wel wat minder

Hoge prijzen zorgden in 2023 voor recordwaardes import en export verse groenten en fruit De waarde van zowel de Nederlandse import als van de export van verse groenten en fruit is in 2023 door de sterk gestegen prijzen van een record omvang geweest. In volume gezien bleef de import op hetzelfde niveau, maar de export is licht gedaald.

n 2023 is voor het eerst voor meer dan 10 miljard euro aan verse groenten en fruit ingevoerd. De 10,6 miljard was 6% meer dan in 2022. De export groeide zelfs met 10% naar bijna 15 miljard euro. In volume gezien komt de raming (stand cijfers t/m september) van de import van verse groenten en fruit in 2023 uit op een hoeveelheid van 7,3 miljoen ton. Dat is evenveel als in 2022, maar wellicht kan er uiteindelijk toch nog een klein plusje uit de bus komen. In 2021 was de import wel groter.

AGF Primeur 1 • 2024

Ook de export piekte in 2021 wat volume betreft. Toen kon er 9,8 miljoen ton worden uitgevoerd. In het jaar erop was het 9,5 miljoen ton en 2023 9,4 miljoen ton.

WEER FORSE PRIJSSTIJGINGEN Over de hele linie was er in 2023 sprake van flinke prijsstijgingen. De inflatie in Nederland viel met zo’n 4% nog wel mee na de forse stijging in 2022. De doorsnee consumentenprijzen voor verse AGF stegen ook in 2023 weer behoorlijk. Vers fruit was in 2023 8% duurder dan het jaar

ervoor, verse groenten 9% en aardappelen zelfs 15%. Ook de doorsnee prijzen bij import en export stegen weer in 2023. Vooral de doorsnee prijs van importgroenten steeg flink.

EIND AAN GROEI IMPORT BANANEN Bij de Nederlandse import gaat het vooral om vers fruit, nl. in 2023 5,5 miljoen ton tegen 1,8 miljoen verse groenten. Van die 5,5 miljoen importfruit is zeker 4 miljoen bestemd voor re-export. Bananen is met afstand het belangrijkste importproduct. Tot 2021 groeide de Nederlandse import van bananen gestaag. In 2022 werd er pas op de plaats gemaakt en in 2023 was er zelfs sprake van een daling van de import van bananen met 5%. In het kielzog hiervan nam ook de re-export van bananen af.

3.089 346

365

375

503 403

564

Zu Spa id nj -A e fr ik a Pe ru B D elg ui ië ts la Br nd az ili ë C Co h lu ili m Ec bia ua Co d st or a R O ica ve rig e

830

1.319

1.344

1.439

Import miljoen Euro

2.053 199

394

400

427

445

459

551

571

853

909

Import 1000 ton

i Sp ka an j Be e lg ië Co Pe r st u a R Ec ica ua d Br or a D zil ui ië ts la n Eg d y Co p lu te m O bia ve rig e

fr dA Zu i

Nederland: Top-10 IMPORT verse groenten en fruit in 2023

Import 1000 ton

Import miljoen Euro

1.362

632

497

449

1.387

1.071

873

714

282

256

253

241

605

447

357

336

231

191

238

231

WEER FLINK WAT MEER AVOCADO’S Verder is ook in 2023 de import van avocado’s met 7% weer flink gegroeid naar bijna een half miljoen ton. Naar waarde gezien is avocado’s wel de grootste. In 2023 ging het om 1,4 miljard euro. Rond de 90% van de import van avocado’s is bestemd voor re-export. In 2023 groeide de re-export ook met 7% naar ruim 440.000 ton. Met een exportwaarde van 1,25 miljard euro is avocado’s na tomaten het tweede Nederlandse exportproduct. Het internationale aanbod van druiven en dan vooral het Zuid-Afrikaanse pro-

V an K kr ij Po k le Sp n an je Ita l D Zw ië en ed em en N ar oo k rw en eg O en ve rig e

la ts ui D

V an K kr ij Po k le Sp n an je It Zw alië ed Ts en je c Se hië ne O gal ve rig e

ië

nd la ts ui D

Bij het tweede Nederlandse importproduct sinaasappelen speelde het kleine aanbod van Spaanse sinaasappelen de handel via Nederland in de kaart. Met 670.000 ton werd er bijna evenveel ingevoerd als in het recordjaar 2021. Zo werd er allereerst met bijna 300.000 ton een record hoeveel ingevoerd uit Zuid-Afrika, maar verder werd er ook heel veel uit Egypte ingevoerd. Een groot deel van de import van sinaasappelen werd weer gere-exporteerd, waaronder zeker 50.000 ton naar Spanje.

ië

4.313 nd

2.866

duct was klein waardoor de import in 2023 met 10% daalde naar 450.000 ton. De import van mango’s herstelde zich iets van de daling in 2022. Met 256.000 ton is mango’s het vijfde importproduct. Dan volgen tomaten, mandarijnen en uien. Van tomaten en uien werd er in 2012 een record hoeveelheid ingevoerd in Nederland. Bij de uitgebreide lijst met importproducten waren er in 2023 nog een paar groeiers; dit ging om zoete aardappelen, limes, komkommers en knoflook. Forse minnen waren er ook, nl. bij citroenen, appelen, blauwe bessen (!), peren, kiwi’s en bonen.

ZUID-AFRIKA DE BELANGRIJKSTE LEVERANCIER Naar land gezien is Zuid-Afrika sinds 2022 de belangrijkste leverancier van verse groenten en fruit. In 2023 groeide de import met bijna 910.000 ton niet verder. Dit was het resultaat van een verdere groei van de import uit Zuid-Afrika van sinaasappelen, mandarijnen, citroenen, grapefruit en avocado’s, maar forse min-

nen bij druiven, peren, pruimen en blauwe bessen.

Spanje is de tweede leverancier, maar de import uit dat land is de laatste jaren wel gedaald. 2019 was het topjaar met bijna een miljoen ton. Dat is gedaald naar 850.000 ton in 2023. Vooral de scherpe daling van de import van Spaanse sinaasappelen in 2023 viel op. Ook de import van tomaten en paprika’s viel wat terug. Er kwamen in 2023 wel meer Spaanse komkommers in Nederland binnen, maar minder mandarijnen en bloemkool.

STABILISATIE IMPORT UIT PERU, MAAR PER PRODUCT GROTE VERSCHILLEN België is al jaren de derde leverancier. In 2023 was de import wel weer kleiner. Het gaat best veel om re-export met bananen als het belangrijkste product gevolgd door komkommers, kiwi’s en tomaten. Na de gestage groei van de import uit Peru was er in 2023 sprake van een stabilisatie op een niveau van 550.000 ton. Er kwamen wel weer meer avocado’s uit AGF Primeur 1 • 2024

Wereldhandel

Peru, maar minder mango’s en blauwe bessen.

Onder de grotere leveranciers zijn er een paar groeiers, nl. Ecuador (bananen), Brazilië (vooral plussen bij mango’s en limes) en ook Egypte. De import uit Egypte groeide in 2023 naar bijna 400.000 ton. Ruim de helft hiervan betrof sinaasappelen. Ook de import van zoete aardappelen en druiven uit Egypte groeide fors.

EXPORT IETS GEDAALD, MAAR NIET DIE NAAR DUITSLAND De export kwam in 2023 naar volume gezien weer op het niveau van de jaren 2018 en 2019. In totaal ging het om 9,36 miljoen ton, tegen 9,55 in 2022 en 9,80 miljoen ton in het topjaar 2021. Het overgrote deel van de Nederlandse export van verse groenten en fruit is gericht op EU-landen. Dit geldt vooral voor vers fruit. Van de 4,3 miljoen vers fruit die in 2023 werd uitgevoerd ging 3,9 miljoen naar

Nederland: Ontwikkeling consumenten-, import- en exportprijzen (indexcijfer: 2015 = 100) Bron: CBS /Eurostat

Alle goederen

2015 2018 2019 2020 2021 2022 2023R Mutatie 23/22

Verse groenten

Vers fruit

CONSUMENTEN 100 100 103 111 106 108 107 115 105 113 116 118 127 127 +9% +8%

100 103 106 108 110 121 126 +4%

Aard appelen

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

Import miljoen Euro

Import 1000 ton

7.260 1.362 632 497 449 282 256 253 241 231 191 2.866

TOTAAL Avocado’s Bananen Druiven Blauwe bessen Sinaasappelen Tomaten Mango’s Mandarijnen Kiwi Appelen Overige

10.572 1.387 1.071 873 714 605 447 357 336 238 231 4.313

Export 1000 ton TOTAAL Uien ex. plant. Bananen Tomaten Komkommers Peen Avocado’s Sinaasappelen Paprika’s Peren Druiven Overige

9.366 1.450 993 874 448 446 443 416 387 380 315 3.214

Export miljoen Euro TOTAAL Tomaten Avocado’s Uien ex. plant. Bananen Paprika’s Druiven Blauwe bessen Komkommers Peren Mango’s Overige

14.941 1.737 1.254 1.036 997 964 845 675 537 488 419 5.989

100 116 117 128 128 136 146 +7%

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

Import miljoen Euro

7.260 909 853 571 551 459 445 427 400 394 199 2.053

TOTAAL Spanje Zuid-Afrika Peru België Duitsland Brazilië Chili Columbia Ecuador Costa Rica Overige

10.577 1.439 1.344 1.319 830 564 503 403 375 365 346 3.089

Export 1000 ton TOTAAL Duitsland België Ver Kon Frankrijk Polen Spanje Italië Zweden Tsjechië Senegal Overige

9.366 2.990 960 706 656 600 367 328 227 211 202 2.119

Export miljoen Euro TOTAAL Duitsland België Ver Kon Frankrijk Polen Spanje Italië Zweden Denemarken Noorwegen Overige

14.941 5.174 1.290 1.185 1.035 861 497 475 413 385 335 3.291

Nederland: Import verse groenten en fruit (in tonnen)

Bron: Eurostat

2018

2019

2020

2021

2022

2023R

+/- in %

TOTAAL IMPORT 1000 ton miljoen euro euro per ton

6.648 7.635 1.149

6.892 8.332 1.209

7.066 8.993 1.273

7.543 9.242 1.225

7.291 9.970 1.367

7.260 10.572 1.456

-0% +6% +7%

EXPORT 1000 ton miljoen euro euro per ton

9.280 11.517 1.241

9.524 12.157 1.276

9.704 12.966 1.336

9.802 13.263 1.353

9.546 13.643 1.429

9.366 14.941 1.595

-2% +10% +12%

GROENTEN IMPORT 1000 ton miljoen euro euro per ton

1.607 1.752 1.090

1.733 1.936 1.117

1.670 1.986 1.189

1.855 2.120 1.143

1.695 2.261 1.334

1.800 2.540 1.411

+6% +12% +6%

EXPORT 1000 ton miljoen euro euro per ton

5.189 5.642 1.087

5.313 6.060 1.141

5.367 6.052 1.128

5.347 6.185 1.157

5.294 6.473 1.223

5.027 7.076 1.408

-5% +9% +15%

FRUIT IMPORT 1000 ton miljoen euro euro per ton

5.040 5.884 1.167

5.159 6.396 1.240

5.396 7.007 1.299

5.688 7.123 1.252

5.596 7.708 1.377

5.460 8.035 1.472

-2% +4% +7%

EXPORT 1000 ton miljoen euro euro per ton

4.092 5.875 1.436

4.211 6.096 1.448

4.337 6.914 1.594

4.454 7.079 1.589

4.252 7.170 1.686

4.339 7.867 1.813

+2% +10% +7%

AGF Primeur 1 • 2024

Export fruit

EXPORT 100 102 107 106 108 115 132 +15%

TOTAAL Zuid-Afrika Spanje België Peru Costa Rica Ecuador Brazilië Duitsland Egypte Columbia Overige

Bron: Eurostat

Wereld EU27 extra EU27 landen

6.647.591 6.891.564 7.065.540 7.543.190 7.291.362 7.260.000 4.354.274 4.502.611 4.631.705 4.904.168 4.885.770 4.940.000 2.293.317 2.388.953 2.433.836 2.639.022 2.405.592 2.320.000

2018

2019

2020

2021

-0% +1% -4%

Zuid-Afrika Spanje België Peru Costa Rica Ecuador Brazilië Egypte Duitsland Columbia Frankrijk Dom. Rep. Chili China Panama Marokko Ver Staten Italië Polen India Guatemala Kenia Argentinië Zimbabwe Portugal Griekenland Israël Nieuw-Zeeland Mexico Honduras Turkije Namibië Tunesië Senegal Ivoorkust Ver Kon Overige

676.151 905.286 577.152 388.855 509.730 159.984 338.054 215.029 354.361 161.448 152.661 85.092 276.460 170.580 210.352 182.521 107.584 99.910 99.390 61.490 85.621 34.955 101.036 35.531 27.291 31.002 73.504 74.307 87.959 54.079 36.263 18.111 11.655 25.639 13.785 70.989 133.776

657.270 984.998 641.192 369.089 556.161 251.137 340.452 259.443 330.523 180.861 151.311 132.080 236.765 181.792 210.219 176.764 103.597 98.768 69.556 86.867 106.534 30.745 76.203 33.387 33.670 24.703 69.660 73.966 82.884 51.723 21.503 20.571 12.416 21.094 13.311 74.672 125.677

768.532 912.763 705.892 447.446 541.215 251.794 361.189 244.527 335.662 183.768 171.738 126.054 235.774 183.357 217.291 162.712 111.640 101.561 88.496 64.245 74.990 36.575 98.392 35.099 36.198 28.803 46.105 73.813 69.995 39.042 32.844 15.337 16.070 21.033 11.843 85.383 128.363

824.851 902.956 714.206 529.481 534.476 352.991 424.725 288.917 444.688 235.257 184.159 169.808 228.614 141.691 169.674 170.548 113.751 109.630 126.027 73.370 56.352 40.523 110.433 39.471 35.948 30.581 51.396 58.551 50.866 35.939 26.610 17.476 19.288 24.826 14.671 10.247 180.194

+0% -5% -6% -0% -10% +8% +6% +52% +2% -13% -7% -5% -32% +12% -2% -18% +27% -1% -0% -0% +25% +20% -33% +30% -2% +78% +9% +16% +18% +1% -6% -5% +11% -22% -1% -36% +1%

a) incl. re-export uit voornamelijk Marokko

100 105 111 116 112 123 132 +7%

Export groenten

Nederland: Top-10 import en export verse groenten en fruit in 2023

TOTAAL Bananen Sinaasappelen Avocado’s Druiven Mango’s Tomaten Mandarijnen Uien, ex. plant. Ananas Watermeloenen Overige

Nederland: Import en export verse groenten en fruit

Import fruit

IMPORT 100 93 95 101 97 114 120 +5%

100 118 136 129 123 136 157 +15%

Nederland: Top-10 import en export verse groenten en fruit in 2023 Import 1000 ton

Import groenten

2022

2023R +/- %

907.222 909.000 895.846 850.000 609.078 570.000 551.449 551.000 511.112 459.000 413.948 445.000 405.517 430.000 258.763 393.500 352.366 360.000 227.813 199.000 194.477 180.000a) 175.232 166.000 240.412 162.500 138.958 155.000 152.259 149.500 169.769 139.000 91.557 116.000 111.001 110.000 87.075 87.000 76.049 76.000 51.984 65.000 48.451 57.900 84.980 57.000 40.046 51.900 52.248 51.000 25.840 46.000 42.182 45.800 37.929 44.000 29.703 35.000 31.590 32.000 30.226 28.500 24.175 23.000 20.745 23.000 21.716 17.000 15.140 15.000 13.252 8.500 151.254 153.000

Nederland: Import verse groenten en fruit (in tonnen) Bron: Eurostat

2018

2019

2020

2021

2022

2023R

+/- in %

Groenten en fruit Groenten Fruit idem min. re-export

6.647.591 1.607.106 5.040.486 3.440.220

6.891.564 1.732.729 5.158.835 3.622.372

7.065.540 1.670.031 5.395.509 3.663.328

7.543.190 1.855.125 5.688.065 3.809.400

7.291.362 1.695.303 5.596.059 3.651.997

7.260.000 1.800.000 5.460.000 3.770.050

-0% +6% -2% +3%

Bananen Sinaasappelen id. correctie Spanje Avocado’s Druiven Mango’s Tomaten Mandarijnen Uien, ex. plant. Ananas Groenten nes Zoete aardappelen Citroenen Appelen Grapefruit id. correctie Spanje Watermeloenen Meloenen Limes Komkommers Blauwe bessen Peren, ex. Ind. Paprika’s Kiwi Gember Fruit nes Bloemkool/Broccoli Courgettes Bonen snij/sperzie Sla, niet krop Peen Knoflook Bakbananen Pruimen Koolrabi Pompoenen Aardbeien Sla, krop Nectarines Overige

1.073.283 589.138 649.861 345.261 412.585 250.036 229.503 198.424 248.286 321.171 62.063 126.165 147.551 305.072 257.039 196.316 170.667 223.961 127.176 111.536 45.294 142.101 96.208 66.711 73.339 74.252 45.939 43.724 65.883 54.590 97.425 33.980 67.405 44.005 30.890 24.242 26.560 21.944 32.710 365.730

1.259.841 595.454 653.313 349.341 419.307 250.212 229.832 186.895 336.987 323.599 79.942 153.094 136.999 245.135 250.634 192.776 178.935 226.744 116.915 101.463 76.732 112.159 94.227 64.686 76.257 74.109 49.172 45.335 59.127 55.025 103.023 36.734 56.296 38.724 32.946 27.620 29.876 21.792 39.068 358.859

1.273.959 622.049 676.464 414.052 400.980 277.662 227.573 211.842 239.040 301.695 45.267 165.868 188.943 282.200 248.818 194.402 180.339 206.111 117.220 102.427 101.228 132.342 105.275 77.590 93.251 65.870 48.794 45.838 67.306 55.862 67.520 41.418 56.498 41.099 32.154 37.226 33.472 21.601 28.432 406.841

1.434.739 622.149 674.056 457.607 459.549 297.549 243.382 228.174 317.960 285.562 63.164 177.527 196.830 300.924 210.733 158.826 187.597 203.040 129.198 90.406 115.796 115.714 106.147 74.509 88.239 79.973 50.102 50.137 66.373 51.097 94.263 37.611 33.934 53.760 41.460 41.182 30.763 25.380 27.938 453.094

1.434.450 568.938 624.070 462.575 501.626 280.368 256.689 221.742 180.721 225.489 143.192 165.952 205.906 226.486 194.608 139.476 177.392 178.006 142.155 102.364 150.546 139.479 91.519 91.498 85.856 113.064 56.739 47.954 54.532 52.565 45.053 38.849 32.076 55.417 39.396 50.645 33.849 26.876 30.386 387.927

1.362.000 631.500 670.100 497.000 449.000 282.000 256.000 253.000 241.000 231.000 215.000 191.000 191.000 187.000 183.000 144.400 177.000 172.000 142.000 139.000 132.000 105.000 89.500 81.000 81.000 80.000 55.000 49.500 49.000 44.000 43.500 42.000 40.500 40.000 39.500 38.000 33.000 28.000 24.000 366.000

-5% +11% +7% +7% -10% +1% -0% +14% +33% +2% +50% +15% -7% -17% -6% +4% -0% -3% -0% +36% -12% -25% -2% -11% -6% -29% -3% +3% -10% -16% -3% +8% +26% -28% +0% -25% -3% +4% -21% -6%

Nederland: Export verse groenten en fruit (in tonnen) Bron: Eurostat

Groenten en fruit Groenten Fruit

9.280.372 5.188.620 4.091.752

2018

9.523.981 5.312.507 4.211.473

2019

9.704.372 5.367.016 4.337.357

2020

9.801.572 5.347.132 4.454.440

2021

9.546.209 5.294.189 4.252.020

2022

9.366.000 5.027.000 4.339.000

2023R

+/- in %

Uien, ex. plant. Bananen Tomaten Komkommers Peen Avocado’s Sinaasappelen Paprika’s Peren, ex. Ind. Druiven Mango’s Watermeloenen Ananas Groenten nes Citroenen Appelen ex. Ind Zoete aardappelen Mandarijnen Meloenen Blauwe bessen Grapefruit Limes Bieten/radijs ed Sluitkool Knolselderij Fruit nes Uien plant Sla, niet krop Aardbeien Prei Aubergines Bloemkool/Brocc Spruiten Sla, krop Champignons Gember Kiwi Overige

1.404.506 803.836 1.090.256 428.161 482.056 312.266 355.978 417.624 357.969 345.732 218.747 105.779 278.312 135.202 127.367 246.062 94.260 107.263 167.474 41.682 161.016 99.751 68.003 102.719 84.498 67.814 108.105 72.862 60.163 56.802 56.331 38.109 53.295 35.093 69.955 57.387 34.423 531.842

1.488.969 926.125 1.088.200 438.158 459.976 320.160 338.520 432.734 346.309 358.010 221.850 124.280 269.435 138.477 112.251 194.222 130.517 105.484 171.592 64.841 162.413 100.423 71.744 104.674 86.716 81.213 94.770 71.148 57.162 59.895 60.903 41.717 54.741 42.449 59.759 58.304 40.728 545.359

1.641.387 884.846 1.021.543 463.350 396.003 375.400 377.884 435.249 370.666 351.176 236.753 121.872 206.895 104.877 149.451 240.071 132.294 114.289 151.323 85.407 164.870 99.267 56.294 91.275 85.463 79.558 124.045 73.429 59.605 60.438 63.276 47.276 62.112 36.396 61.810 66.602 56.503 545.594

1.592.110 922.702 956.796 482.248 424.490 411.080 363.766 392.991 386.514 396.080 263.064 128.335 225.194 106.867 147.149 190.486 152.243 127.547 148.298 92.879 138.994 110.056 57.356 93.859 100.701 65.129 107.510 76.458 65.079 56.219 64.823 53.790 58.677 46.008 63.323 69.101 63.182 595.745

1.610.725 1.000.011 908.530 428.124 448.377 413.192 322.295 394.400 405.072 341.052 218.123 129.051 149.336 134.422 160.618 161.864 138.629 111.638 130.216 116.032 115.501 102.497 76.889 103.095 98.163 87.425 113.526 75.306 62.245 59.825 60.288 57.310 64.015 40.578 52.967 62.927 41.015 559.269

1.450.000 993.000 874.000 448.000 446.000 443.000 416.000 387.000 380.000 315.000 230.000 178.000 165.000 163.000 154.000 149.000 143.000 124.000 113.000 113.000 107.000 100.000 98.000 93.000 89.000 85.000 80.500 65.000 60.500 59.000 53.000 50.000 47.500 46.500 46.500 44.000 43.500 514.700

-10% -1% -4% +5% -1% +7% +29% -2% -6% -8% +5% +38% +10% +21% -4% -8% +3% +11% -13% -3% -7% -2% +27% -10% -9% -3% -29% -14% -3% -1% -12% -13% -26% +15% -12% -30% +6% -8%

-2% -5% +2%

landen van de Gemeenschap. De export van fruit liet in 2023 wel een klein plusje zien.

Vooral naar Duitsland kon meer fruit worden uitgevoerd. Dit betreft dan vooral bananen, maar ook de re-export van avocado’s, watermeloenen en mango’s nam sterk toe. Eveneens liet de export van groenten naar Duitsland in 2023 een groei zien. Van het belangrijkste product tomaten nam de export wel af, maar groei zat er wel in de export naar Duitsland van komkommers, peen en uien. België is de tweede afnemer van Nederland. Na de dip in 2022 herstelde de export naar België in 2023.

STEEDS MINDER NAAR HET VERENIGD KONINKRIJK De export naar het Verenigd Koninkrijk bleef ook in 2021 dalen en wel naar 706.000 ton, 4% minder dan in 2022. Frankrijk is de nummer 4. In 2023 kromp de export naar dat land met 4% naar 656.000 ton. Dan volgt Polen met 600.000 ton, een plus van 2%.

De export naar de nummer 5 Spanje zit in de lift. In 2023 kon er bijna 370.000 ton naar Spanje worden uitgevoerd. Avocado’s en sinaasappelen met beide ruim 110.000 ton zijn de twee grote producten. De re-export van avocado’s met meer dan een derde en die van sinaasappelen was zelfs 2,5 keer zo groot. Ook van andere belangrijkere producten groeide export naar Spanje, nl. uien, tomaten, blauwe bessen en peren. De export naar Portugal groeide eveneens fors. Naar een beperkt aantal landen was de export in 2023 wel groter dan in het jaar ervoor, maar in de jaren daarvoor was het wel meer.  Jan Kees Boon Fruit and Vegetable Facts www.fruitandvegetablefacts.com fruitvegfacts@gmail.com

AGF Primeur 1 • 2024

Wereldhandel

Nederland: Export verse groenten en fruit (in tonnen)

Nederland: Import bananen (in tonnen) 2023R

+/- in %

Bron: Eurostat

2023R

+/- in %

Wereld EU27 landen EU27 extra

9.280.372 9.523.981 9.704.372 9.801.572 9.546.209 9.366.000 7.125.559 7.445.512 7.341.104 7.657.003 7.404.837 7.554.000 2.154.813 2.078.468 2.363.269 2.144.569 2.141.372 1.812.000

-2% +2% -15%

Wereld EU27 extra EU27 landen

1.073.283 1.259.841 1.273.959 1.434.739 1.434.450 1.362.000 866.608 1.031.958 1.017.558 1.105.861 1.192.238 1.111.000 206.676 227.883 256.401 328.878 242.212 253.000

-5% -7% +4%

Duitsland België Ver Kon Frankrijk Polen Spanje Italië Zweden Tsjechië Senegal Denemarken Roemenië Ierland Oostenrijk Noorwegen Finland Ivoorkust Zwitserland Rusland Guinee Litouwen Hongarije EU nes Portugal Mauritanië Slowakije Letland Kroatië Oekraïne Griekenland Estland Maleisië Indonesië IJsland Bulgarije Servië Mali Overige

2.872.938 3.000.489 2.968.816 3.072.108 2.851.436 2.990.000 900.482 931.391 925.047 1.004.981 918.787 960.000 930.049 862.909 884.370 806.082 721.836 706.000 628.140 648.901 665.087 669.874 683.419 656.000 514.407 614.829 603.367 584.195 588.766 600.000 270.740 270.693 278.310 310.271 326.454 367.000 256.222 286.500 258.953 284.344 319.820 328.000 290.173 280.113 276.114 271.925 235.416 227.000 243.182 246.345 231.028 235.436 253.750 211.000 152.194 161.960 210.472 179.390 188.149 202.000 180.618 187.728 183.706 180.794 185.002 170.000 140.901 154.191 139.685 146.038 182.632 155.000 129.977 113.697 129.425 166.369 144.421 144.000 158.403 168.912 162.954 155.489 125.461 125.000 139.016 139.270 134.854 130.395 129.212 123.000 125.886 124.129 112.618 113.473 111.412 117.000 101.945 103.152 133.446 146.602 161.062 84.000 76.011 75.395 93.524 87.535 87.713 88.000 52.820 51.640 47.612 38.308 62.220 80.000 69.858 53.217 71.843 80.923 90.056 61.000 59.435 62.046 58.006 64.372 69.512 58.000 42.992 54.554 66.113 62.042 63.212 58.000 4.054 2.526 2.130 24.558 27.450 63.000 37.554 29.614 34.423 38.109 43.138 55.000 60.310 40.749 68.793 73.792 72.985 46.000 47.235 51.867 51.217 57.912 58.265 48.000 45.988 48.930 49.019 51.540 51.781 45.000 35.631 34.810 27.798 38.412 36.745 38.000 8.465 17.926 21.886 23.543 45.442 35.000 30.317 34.257 27.989 32.014 33.183 34.000 37.568 30.582 28.101 26.395 24.845 27.000 41.917 50.025 79.235 52.514 72.159 19.000 26.778 9.677 18.281 14.630 36.129 16.000 20.464 21.243 18.467 20.670 21.842 24.000 16.213 14.910 13.973 19.225 18.765 22.000 16.307 22.160 25.095 24.982 22.900 21.000 15.358 19.224 28.116 38.097 17.880 25.000 499.822 503.423 574.500 474.231 462.953 338.000

+5% +4% -2% -4% +2% +12% +3% -4% -17% +7% -8% -15% -0% -0% -5% +5% -48% +0% +29% -32% -17% -8% +130% +27% -37% -18% -13% +3% -23% +2% +9% -74% -56% +10% +17% -8% +40% -27%

Ecuador Costa Rica België Panama Dom. Rep. Columbia Duitsland Guatemala Peru Frankrijk Overige

146.226 163.656 135.030 194.777 71.121 125.265 60.179 73.064 41.290 3.003 31.532

Bron: Eurostat

2018

2019

2020

2021

2022

Nederland: Import sinaasappelen (in tonnen) Bron: Eurostat

Wereld id. correctie imp Spanje EU27 extra EU27 landen Zuid-Afrika Egypte Zimbabwe Spanje idem export Spanje Duitsland Peru België Argentinië Polen Uruguay Turkije Frankrijk Italië Zweden Marokko Hongarije Griekenland Ver Kon Overige

2023R

+/- in %

589.138 595.454 622.049 622.149 568.938 631.500

2018

2019

2020

2021

2022

+11%

649.861 653.313 676.464 674.056 624.070 670.100

+7%

474.987 467.328 504.023 510.188 445.121 582.000 114.151 128.126 118.026 111.961 123.817 82.000

+31% -34%

228.183 228.984 262.280 244.677 246.691 293.000 136.823 117.377 140.425 170.415 126.922 213.000 27.554 26.273 25.974 30.389 29.648 45.000 60.082 74.589 60.135 48.275 62.244 36.400

+19% +68% +52% -42%

120.805 132.448 114.550 100.182 117.376

75.000

-36%

21.569 5.150 4.529 7.608 2.790 9.163 1.867 11.790 4.530 117 39.824 531 5.774 15.615 5.641

20.800 -12% 12.500 +77% 8.300 -52% 6.300 -31% 6.000 +41% 4.900 +51% 4.000 +6107% 2.500 -39% 1.800 -50% 1.800 +19% 1.600 -92% 1.400 -22% 1.400 -45% -100% 2.700 -34%

23.615 8.102 7.223 6.464 3.349 10.877 445 6.605 4.570 3.030 49.427 625 1.819 16.595 5.483

AGF Primeur 1 • 2024

24.508 8.324 10.721 13.880 3.752 9.766 3.185 3.542 5.087 1.786 16.682 690 2.932 20.622 7.759

28.869 11.564 8.767 22.274 6.348 12.546 72 3.435 4.506 1.638 17.122 1.002 4.323 25 5.901

23.657 7.070 17.376 9.097 4.255 3.250 64 4.071 3.606 1.513 21.055 1.790 2.539 1 4.089

2018

2019

231.326 202.279 159.136 192.850 114.115 129.186 59.347 95.311 38.862 5.327 31.532

2020

232.020 241.785 178.522 204.474 106.997 109.139 58.811 64.475 37.811 12.760 31.532

2021

313.693 257.702 155.351 159.847 147.317 126.115 108.756 45.565 43.204 20.215 31.532

2022

366.992 302.243 143.418 140.448 156.721 134.510 66.764 45.020 35.478 26.341 31.532

403.000 235.000 141.000 140.000 137.000 80.000 69.000 66.000 32.000 31.000 30.000

+10% -22% -2% -0% -13% -41% +3% +47% -10% +18% -5%

2022

Nederland: Import avocado’s (in tonnen) Bron: Eurostat

2023R

+/- in %

Wereld EU27 extra EU27 landen

345.261 349.341 414.052 457.607 462.575 497.000 320.592 312.548 372.967 420.562 426.347 464.000 24.670 36.792 41.085 37.045 36.228 33.000

2018

2019

2020

2021

+7% +9% -9%

Peru Columbia Zuid-Afrika Kenia Chili Spanje Tanzania Dom. Rep. Mexico Israël Marokko Brazilië Overige

121.633 16.732 51.156 24.357 52.742 10.078 2.211 2.704 20.363 17.734 2.477 2.197 20.879

95.019 136.595 170.846 187.695 193.000 28.682 50.135 67.227 45.653 68.000 34.353 38.265 38.222 43.800 51.000 20.201 27.092 29.730 38.302 47.000 64.126 52.054 45.437 49.456 29.000 14.351 20.716 20.053 22.103 13.000 2.898 2.963 5.207 8.549 12.000 5.909 7.564 7.235 8.081 16.000 31.676 27.595 25.720 9.270 15.000 18.577 13.967 16.323 16.569 9.000 1.440 5.209 6.172 10.177 7.900 1.854 1.345 1.480 1.603 7.500 30.255 30.553 23.956 21.317 29.000

+3% +49% +16% +23% -41% -41% +40% +98% +62% -46% -22% +368% +36%

Nederland: Import druiven (in tonnen) Bron: Eurostat

2023R

+/- in %

Wereld EU27 extra EU27 landen

412.585 419.307 400.980 459.549 501.626 449.000 372.342 370.425 352.217 414.297 455.417 396.000 40.243 48.882 48.763 45.252 46.209 54.000

2018

2019

2020

2021

2022

-10% -13% +17%

Zuid-Afrika Peru India Chili Egypte Namibië Brazilië Spanje Duitsland Italië Griekenland Overige

126.874 125.567 128.385 154.022 184.590 138.000 59.781 60.575 57.703 81.082 71.230 78.000 57.626 78.876 60.042 70.771 73.397 73.000 57.701 40.781 41.385 33.440 55.220 36.000 23.075 22.018 24.698 26.634 26.121 30.000 18.105 20.539 15.204 17.236 23.933 22.000 24.305 17.391 19.779 28.865 18.358 21.000 11.144 15.207 14.678 11.706 12.361 17.000 9.477 11.047 10.923 11.190 10.926 13.000 10.454 11.075 9.632 10.496 12.664 9.000 5.380 5.889 7.745 6.178 5.828 4.000 8.664 10.342 10.807 7.930 6.998 9.000

-25% +10% -1% -35% +15% -8% +14% +38% +19% -29% -31% +29%

Nederland: Import mango’s (in tonnen) Bron: Eurostat

2023R

+/- in %

Wereld EU27 extra EU27 landen

250.036 250.212 277.662 297.549 280.368 282.000 230.101 230.485 253.387 274.900 265.326 265.000 19.935 19.726 24.275 22.649 15.041 17.000

2018

2019

2020

2021

2022

+1% -0% +13%

Brazilië Peru Dom. Rep. Ivoorkust Ver Staten Senegal Mali Frankrijk Duitsland België Burkina Faso Spanje Israël Egypte Overig

86.793 94.113 8.754 11.286 4.134 7.151 4.530 5.409 4.965 2.594 2.130 5.306 2.973 48 9.849

+7% -7% +65% +1% +3% -11% -5% +78% -2% -1% -48% +27% +1% +312% -32%

96.317 107.212 122.832 107.866 115.000 81.588 96.895 98.737 99.603 93.000 9.548 8.901 12.835 8.908 14.700 11.152 9.737 12.378 13.791 13.900 6.019 7.235 5.064 6.192 6.400 6.880 5.096 7.503 5.969 5.300 5.339 5.660 3.488 4.953 4.700 6.339 7.528 3.028 2.305 4.100 4.935 3.196 4.759 4.102 4.000 3.517 6.959 6.415 3.848 3.800 2.015 2.096 2.546 7.118 3.700 2.525 3.503 3.893 2.844 3.600 4.654 2.895 3.581 2.275 2.300 118 207 110 364 1.500 9.267 10.542 10.381 10.230 7.000

Nederland: Import blauwe bessen (in tonnen) Bron: Eurostat

Wereld EU27 extra EU27 landen Peru Chili Spanje Zuid-Afrika Duitsland Polen Servië België Portugal Argentinië Zimbabwe Marokko Overige

2018

45.294 30.145 15.149 11.136 13.160 8.131 1.841 1.074 1.843 257 1.939 1.529 1.038 116 980 2.250

2019

2020

2021

Nederland: Export tomaten (in tonnen) 2022

2023R

76.732 101.228 115.796 150.546 132.000 55.157 81.539 90.481 118.250 107.000 21.575 19.689 25.315 32.296 26.000 24.721 18.545 13.299 3.740 1.855 2.028 761 2.244 1.347 2.207 448 1.496 4.040

41.680 24.134 8.929 6.812 2.582 2.152 1.359 2.722 2.168 2.019 775 1.382 4.514

45.389 26.742 11.196 10.679 4.943 2.976 2.194 2.753 2.183 2.030 815 1.061 2.835

68.372 28.130 16.509 13.721 4.661 3.117 1.660 3.636 3.062 1.746 1.208 1.445 3.277

64.000 22.300 13.400 11.300 3.500 2.800 2.800 2.700 2.600 2.000 1.900 1.200 2.450

+/- in %

Bron: Eurostat

-12% -10% -19%

-6% -21% -19% -18% -25% -10% +69% -26% -15% +15% +57% -17% -25%

Nederland: Import tomaten (in tonnen) Bron: Eurostat

2018

2019

2020

2021

2022

2023R

Wereld EU27 landen EU27 extra

229.503 229.832 227.573 243.382 256.689 256.000 183.478 180.912 174.381 186.015 193.662 191.000 46.024 48.920 53.192 57.366 63.027 65.000

Spanje Frankrijk Marokko België Tunesië Duitsland Turkije Italië Denemarken Oostenrijk Polen Tsjechië Egypte Overige

95.101 24.974 28.643 45.235 7.810 8.395 1.362 2.745 733 176 1.480 111 1.325 11.413

86.896 29.289 31.214 47.367 9.634 7.649 635 2.238 1.095 880 1.444 86 1.644 9.762

80.215 34.215 35.012 44.431 11.070 6.569 1.326 2.359 1.523 885 1.592 37 877 7.461

80.769 38.009 37.780 52.695 14.020 6.032 2.010 2.159 1.611 1.078 2.661 36 339 4.184

76.210 52.859 39.731 39.106 15.543 9.337 5.831 3.867 1.805 3.046 2.903 1.599 345 4.505

87.000 49.000 39.000 33.000 20.000 9.100 4.900 3.400 2.300 2.000 1.600 1.200 1.100 2.550

Groenten en fruit Fruit Groenten

Sinaasappelen Zoete aardappelen Uien, ex. plant. Druiven Mandarijnen Citroenen Peen Fruit nes Erwten/ peulen Bonen snij/ sperzie Tomaten Overige

2018

2019

2020

2021

2022

Groenten en fruit Groenten Fruit

Avocado’s Mango’s Druiven Blauwe bessen Bananen Mandarijnen Fruit nes Gember Sinaasappelen Asperges Citroenen Overige

2019

2020

2021

2022

-4%

EU27 landen

845.475 851.798 802.313 749.691 725.793 696.000

-4%

EU27 extra

244.781 236.402 219.231 207.105 182.737 178.000

-3% -7%

Duitsland

434.435 435.718 426.150 392.180 360.298 336.000

Ver Kon

197.562 187.771 173.003 171.899 150.222 146.000

Italië

57.088

53.594

36.627

45.286

62.848

70.000

+11%

Polen

49.667

56.716

66.094

57.400

53.994

50.000

-7%

Zweden

60.578

59.405

56.447

57.489

48.527

47.000

-3%

België

33.349

35.159

34.956

36.325

38.343

33.500

-13%

Spanje

29.558

31.898

23.278

20.966

28.000

32.500

+16%

Denemarken

20.958

21.510

24.103

21.333

21.950

19.500

-11%

Ierland

17.769

14.567

15.227

14.549

15.062

14.500

-4%

Tsjechië

25.841

25.685

23.050

21.111

18.527

14.000

-24%

-3%

18.134

17.833

16.105

14.916

14.487

13.500

-7%

Finland

13.540

15.564

13.530

12.072

12.260

13.500

+10%

Frankrijk

37.453

38.881

24.467

17.752

15.385

11.500

-25%

Litouwen

9.538

8.618

9.757

8.610

8.439

8.200

-3%

+14% -7% -2% -16% +29% -3% -16% -12% +27% -34% -45% -25% +219% -43%

Oostenrijk

8.992

10.025

9.145

7.460

5.243

6.700

+28%

Kroatië

5.878

5.639

3.655

4.640

3.926

6.300

+60%

Roemenië

7.084

9.223

8.879

6.965

8.656

5.200

-40%

Letland

7.502

7.113

7.321

5.897

5.983

5.500

-8%

Zwitserland

4.116

4.124

3.391

4.504

4.594

5.300

+15%

+/- in %

215.029 259.443 244.527 288.917 258.763 393.000

+52%

165.177 144.582 176.399 204.734 160.841 257.000 49.852 114.861 68.128 84.182 97.922 136.000

+60% +39% +68%

Portugal

3.198

3.273

2.447

1.674

2.032

5.000

+146%

Overige

48.015

45.882

43.911

33.768

29.756

30.350

+2%

Nederland: Export verse groenten en fruit naar Duitsland (in tonnen) Bron: Eurostat

2023R

+/- in %

Groenten en fruit

2.872.938 3.000.489 2.968.816 3.072.108 2.851.436 2.990.000

2018

2019

2020

2021

2022

+5%

Groenten

1.450.487 1.503.730 1.462.936 1.486.955 1.408.634 1.449.000

+3%

Fruit

1.422.451 1.496.758 1.505.879 1.585.153 1.442.802 1.541.000

+7%

Bananen

304.745 424.801 408.885 484.904 476.981 516.000

+8%

Tomaten

434.435 435.718 426.150 392.180 360.298 336.000

-7%

Komkommers

227.088 229.602 248.804 261.456 234.428 256.000

+9%

Peen

176.007 194.386 144.588 156.905 163.380 197.000

+21%

Uien, ex. plant.

109.685 146.286 107.990 129.007 108.416 151.000

+39%

Paprika’s

128.031 129.749 134.764 123.323 117.881 118.000

+0%

7.365

17.264

27.339

36.291

49.633

77.000

+55%

32.009

86.438

30.947

39.277

42.787

54.000

+26%

Druiven

156.854 154.826 144.519 166.059 126.698 112.000

-12%

23.075 1.197 1.085 0 1.265

22.018 898 938 266 1.395

24.698 5.925 1.601 0 2.099

26.634 3.897 887

26.121 3.497 906

+15% +57% +88%

Avocado’s

92.538

89.643

97.234

99.213

93.601 110.000

+18%

Sinaasappelen

85.898

65.807

83.122

73.385

81.879

95.500

+17%

Watermeloenen

49.727

56.254

56.802

57.807

56.207

92.500

+65%

1.154

1.040

30.000 5.500 1.700 2.800 2.000

+92%

Peren, ex. Ind.

82.306

75.903

81.082

79.633

90.383

86.500

-4%

626

671

956

1.073

1.508

1.500

-1%

Mango’s

94.992

90.040

95.225

94.821

70.484

80.500

+14%

Appelen ex. Ind

128.499

95.986 115.190

85.508

74.893

73.000

-3%

4.540

3.631

3.429

2.796

1.889

1.400

-26%

Groenten nes

42.622

42.182

39.354

40.923

48.418

66.000

+36%

1.325 5.721

1.644 6.919

877 6.231

339 6.155

345 4.114

1.050 4.500

+204% +9%

Ananas

109.641 107.252

77.419

93.368

57.406

62.000

+8%

Blauwe bessen

17.886

31.121

39.742

41.467

46.332

41.000

-12%

Meloenen

67.972

66.214

58.242

55.554

43.488

40.000

-8%

Citroenen Zoete aardappelen Fruit nes

35.763

28.479

32.089

33.136

39.721

38.000

-4%

25.362

27.262

30.752

27.393

29.021

31.000

+7%

19.997

30.050

23.214

20.817

27.859

31.000

+11%

Nederland: Import verse groenten en fruit uit Peru (in tonnen) Bron: Eurostat

2018

Noorwegen

2023R

136.823 117.377 140.425 170.415 126.922 213.000

+/- in %

1.090.256 1.088.200 1.021.543 956.796 908.530 874.000

-0% -1% +3%

+/- in %

Nederland: Import verse groenten en fruit uit Egypte (in tonnen) Bron: Eurostat

2023R

Wereld

2018

2019

2020

2021

2022

2023R

+/- in %

388.855 369.089 447.446 529.481 551.449 551.000

-0%

19.961 19.778 27.983 28.180 26.664 29.000 368.894 349.311 419.463 501.300 524.785 522.000

+9% -1% +3% -7% +10%

Mandarijnen

22.150

24.061

30.919

35.790

23.214

28.000

+21%

Grapefruit

43.285

43.260

42.705

31.365

23.651

25.000

+6%

Prei

16.231

17.938

18.955

20.496

22.242

23.500

+6%

Spruiten

27.640

28.370

30.328

28.683

34.067

20.000

-41%

121.633 94.113 59.781

95.019 136.595 170.846 187.695 193.000 81.588 96.895 98.737 99.603 93.000 60.575 57.703 81.082 71.230 78.000

11.136

24.721

41.680

45.389

68.372

64.000

-6%

Aubergines

20.580

21.441

22.997

23.516

23.673

21.000

-11%

41.290 19.747 15.284 8.455

38.862 21.441 17.410 7.449

37.811 22.550 15.859 16.441

43.204 26.953 19.856 14.900

35.478 17.850 29.437 14.677

32.000 22.000 21.000 21.000

-10% +23% -29% +43%

Sla, niet krop

23.029

25.163

25.692

28.581

26.116

19.000

-27%

Knolselderij

22.919

18.732

24.990

30.031

24.177

19.000

-21%

Champignons

24.575

21.321

19.964

19.501

16.065

13.000

-19%

5.150

8.102

8.324

11.564

7.070

12.000

+70%

Overige

289.171 284.401 310.825 341.489 312.942 289.150

-7%

8.399 75 3.580

8.672 149 4.720

7.988 592 4.915

9.253 1.430 5.837

8.325 3.994 7.718

5.400 4.900 5.300

-35% +23% -31%

AGF Primeur 1 • 2024

Wereldhandel

Spanje: Export verse groenten en fruit naar Nederland (in tonnen)

Nederland: Import verse groenten en fruit uit Zuid-Afrika (in tonnen)

Geeft betrouwbaarder beeld dan Nederlandse import uit Spanje

Bron: Eurostat

2018

2019

2020

2021

2022

2023R

+/- in %

Groenten en fruit

985.939 1.049.725 983.921 935.793 935.675 853.000

-9%

Groenten

549.530 561.461 530.822 511.689 492.898 477.000

-3%

Fruit

436.409 488.264 453.099 424.104 442.777 376.000

-15%

Sinaasappelen

120.805 132.448 114.550 100.182 117.376

75.000

-36%

Tomaten

102.903

85.653

70.840

71.916

77.456

74.000

-4%

Paprika’s

72.881

82.264

84.490

76.172

79.179

69.000

-13%

Komkommers

73.194

76.925

74.000

60.978

64.231

66.500

+4%

Mandarijnen

76.037

75.536

74.333

69.765

75.678

61.500

-19%

Bloemkool/ Brocc a) Watermeloenen

51.232

52.627

53.190

54.764

52.835 50.000a)

-5%

52.067

59.335

57.494

57.897

43.803

47.500

+8%

Meloenen

46.873

53.907

52.487

45.510

42.754

38.000

-11%

Courgettes

41.018

47.528

44.543

47.445

38.512

37.500

-3%

Kropsla

41.667

43.528

40.446

38.947

31.997

31.000

-3%

Overige sla

17.140

18.820

14.952

17.673

22.003

24.500

+11%

Citroenen

22.496

29.572

25.867

26.062

27.356

23.000

-16%

Peen

14.522

16.239

20.843

24.026

16.379

19.000

+16%

Avocado’s

14.316

15.606

21.779

20.844

27.199

16.000

-41%

Nectarines

17.123

19.234

13.476

12.061

11.154

16.000

+43%

Perziken b)

15.958

18.102

12.690

11.662

9.694 15.500b)

+60%

Aardbeien

9.586

13.547

13.793

14.870

17.632

15.000

-15%

Uien excl.plant

28.186

22.636

17.740

16.008

13.202

14.500

+10%

Druiven

11.028

10.537

13.878

13.221

12.195

13.000

+7%

Aubergines

11.182

13.851

13.542

13.027

11.709

12.500

+7%

Frambozen

6.200

8.111

6.934

8.137

10.213

11.000

+8%

Andijvie

13.439

12.719

10.570

9.057

8.283

10.500

+27%

Bladselderij

12.958

12.210

12.440

12.588

8.590

8.900

+4%

Koolrabi

9.714

9.139

9.788

8.314

10.585

8.700

-18%

Spinazie

7.290

8.484

7.468

7.918

7.982

8.500

+6%

Blauwe bessen

3.283

6.186

4.649

6.187

10.106

6.200

-39%

Kaki’s

10.455

12.882

12.195

7.415

5.119

4.900

-4%

Overige

82.659

92.138

84.820

83.163

82.467

75.300

-9%

Waarvan 41.000 ton bloemkool en 9.000 ton broccoli Waarvan 8.500 ton platte perziken en 7.000 ton ov. perziken

Artikel Tracy gelezen op pagina 86? << Bekijk hier een voorbeeld van AI-toepassingen

2018

2019

2020

2021

2022

2023R

+/- in %

669.243 648.263 759.051 806.532 887.944 895.000 6.908 9.007 9.481 18.319 19.278 14.000

+1% -27%

228.183 228.984 262.280 244.677 246.691 293.000

+19%

126.874 125.567 128.385 154.022 184.590 137.000 45.922 54.556 75.823 94.498 91.751 124.000 45.819 49.714 88.823 85.790 108.977 113.000 69.038 70.335 66.281 68.156 60.736 66.000 51.156 34.353 38.265 38.222 43.800 51.000 41.280 30.575 37.136 35.128 51.403 40.000 23.101 17.346 21.242 36.195 39.683 26.000 20.356 14.467 18.032 22.620 20.960 21.000

-26% +35% +4% +9% +16% -22% -34% +0%

Groenten en fruit Fruit Groenten

676.151 657.270 768.532 824.851 907.222 909.000

Sinaasappelen Druiven Mandarijnen Citroenen Grapefruit Avocado’s Peren, ex. Ind. Pruimen Appelen ex. Ind Blauwe bessen Pompoenen Nectarines Zoete aardappelen Watermeloenen Uien, ex. plant. Meloenen Overige

+0%

1.841

3.740

6.812

10.679

13.721

10.000

-27%

5.303 2.447 516

3.920 3.087 1.831

8.725 3.659

10.628 4.333 6.353

11.384 7.113 5.479

7.500 5.000 3.500

-34% -30% -36%

2.623

3.942

3.359

3.040

3.333

2.500

-25%

2.340

508

1.455

2.000

+37%

1.708 9.985

2.737 9.779

1.359 8.278

1.138 8.928

3.183 12.979

2.000 6.000

-37% -54%

Nederland: Import verse groenten en fruit uit België (in tonnen) Bron: Eurostat

2018

2019

2020

2021

2022

2023R

+/- in %

234.448 258.243 267.159 362.134 251.390 253.000 342.704 382.949 438.733 352.073 357.688 317.000

+1% -11%

135.030 159.136 178.522 155.351 143.418 141.000 26.390 20.060 22.667 26.161 32.901 59.000 24.737 32.325 41.562 35.319 52.223 41.000 45.235 47.367 44.431 52.695 39.106 34.000 19.380 25.494 10.981 18.942 28.675 34.000 28.077 52.198 56.440 109.207 31.346 34.000

-2% +79% -21% -13% +19% +8%

35.970 34.924

Groenten en fruit Groenten Fruit

577.152 641.192 705.892 714.206 609.078 571.000

Bananen Komkommers Kiwi Tomaten Groenten nes Uien, ex. plant. Peren, ex. Ind. Appelen ex. Ind Paprika’s Ananas Aardbeien Sla, niet krop Peen Mandarijnen Sinaasappelen Avocado’s Champignons Prei Mango’s Overige

34.495 43.282

44.365 53.335

-6%

37.525 44.247

31.307 42.642

31.000 30.000

-1% -30%

12.676 9.233 21.785 20.753 11.549 16.169 19.773 15.099 10.985 12.054 14.691 12.915 4.135 6.526 7.086 6.005 24.294 25.583 18.662 25.944 1.509 3.295 1.706 1.759 4.529 7.223 10.721 8.767 3.438 8.114 7.096 4.130 6.250 5.732 22.229 21.236 3.469 1.304 1.896 3.740 2.594 3.517 6.959 6.415 141.855 127.999 120.972 108.012

18.410 15.337 15.072 13.291 15.434 5.494 17.376 1.953 6.092 1.894 3.848 93.288

21.000 15.000 15.000 12.500 10.000 9.000 8.500 6.000 5.500 4.000 4.000 55.500

+14% -2% -0% -6% -35% +64% -51% +207% -10% +111% +4% -41%

aigf.nl

Tassen van appelschillen Ondernemers Kate O’Neill en Michael O’Malley hebben hun modeonderneming, Kalo, zien bloeien. Gelanceerd in november 2022, produceert Kalo veganistische handtassen gemaakt van appelschilleer. In minder dan een jaar vond het innovatieve assortiment zijn plaats in het warenhuis Arnotts. Ondanks hun fulltime banen, begonnen Kate en Michael ambitieus aan Kalo. Hun veganistische leren tassen,

AGF Primeur 1 • 2024

geprijsd vanaf €120, waren al snel populair in de Ier-

se accessoiremodescène. Het appelleer, afkomstig uit Ita-

lië, is een bijproduct van de appelsapindustrie. Het paar sloot een contract met een Chinese fabrikant om de tassen te maken. Kate, een vegetariër, merkte dat er een gat op de markt was voor betaalbare veganistische lederen opties. Na het onderzoeken van verschillende veganistische leersoorten op basis van fruitresten, vonden ze appelleer het dichtst bij echt leer komen qua duurzaamheid en uiterlijk. 

Hobby van

De moderne jager balanceert tussen natuur en maatschappelijke belangen

Niet schieten, maar communiceren In zijn werkzame leven verdeelt Dirk-Jan Polak zijn tijd tussen Hazera Seeds en zijn eigen tuinderij en boerderijwinkel, genaamd Polaks Tuinderij. Daarnaast is hij een ervaren jager die zich zeer bewust is van de mogelijke reacties die het onderwerp jacht kan oproepen. Dit onderwerp is complex en gevoelig. “Jagers moeten meer zijn dan slechts bedreven schutters; we dienen sociaalvaardig te zijn, in staat om effectief te communiceren en te begrijpen welke belangen er spelen in het gebied dat we beheren,” vertelt hij.

e meningen over de jacht zijn verdeeld. “Door beter communicatie is er in de loop der jaren meer begrip over het nut en de noodzaak van de jacht. De Koninklijke Nederlandse Jagersvereniging doet daar regelmatig onderzoek naar. De grootste groep is neutraal, maar deze verschuift geleidelijk richting projacht. Niettemin blijft er een klein aantal tegenstanders bestaan die de jacht principieel afwijst.”

Dirk-Jan kreeg het ambacht van het jagen mee van zijn vader, die als professioneel tuinder genoodzaakt was ook te jagen. “Zonder vergunning, stropen dus,” bekend Dirk-Jan. Als jonge jongen leerde hij van zijn vader dat jagen niet slechts een praktische activiteit is, maar een met de natuur verbonden levenswijze. “Toen ik zelf nog op mijn knieën in het land zat, betrokken bij het zaaien en oogsten, ging ik helemaal op in mijn omgeving. Dan besef en leer je hoe kwetsbaar alles is en

kan zijn, wat ertoe leidt dat ik bij het jagen niet lukraak te werk ga.”

Dirk-Jan nam de tuin over, verkreeg, na het volgen van de jachtopleiding en het behalen van het jachtdiploma, zijn jachtvergunning, en kreeg de verantwoordelijkheid voor het beheren van een stuk land in de Randstad. Hier zorgt hij voor een evenwichtige balans tussen wilde dieren, natuur en maatschappelijke belangen. “Het is een prachtig jachtgebied met een rijke wildpopulatie. Ondanks onze nabijheid tot Rotterdam is het een schitterende biotoop, maar ook drukbezocht en er spelen diverse belangen bij het gebruik van het land. De rol van een jager daarin is uniek. De functie die je vervult, is het best te vergelijken met die van de vrijwillige brandweer. De jager zorgt namelijk ook voor schadebestrijding en populatiebeheer, daarmee vervullen we een maatschappelijke taak die betaalde professionals anders moeten uitvoeren.” Het Jagersgilde bestaat uit goed opgeleide en getrainde vrijwilligers, waarbij hun toewijding van cruciaal belang is. Het uitoefenen van de jacht vereist niet alleen specifieke vaardigheden, maar ook een diepgaande kennis van de natuur, flora en fauna. Deze jagers fungeren als hoeders van het natuurlijke evenwicht. Dirk-Jan benadrukt: “Nederlandse jagers behoren tot de best opgeleide jagers ter wereld. Daarom mogen we een geweer hebben en kunnen we handelen naar wat er van ons wordt verwacht. Hoewel we genieten van de uitdagingen van de jacht, is dit geen willekeurig schieten; het is een gecontroleerde en zorgvuldig overwogen activiteit.”

De jagerij is een van de oudste manieren om aan voedsel te komen. Dirk-Jan: “Het is als het oogsten van de rente van

de natuur. Je moet weten wat je kapitaal is, begrijpen wat er leeft in het veld, niet alleen tellen hoeveel hazen er zijn, maar kennis hebben over wat ze eten en welke gewassen gunstig zijn voor hun leefomgeving.”

Rondom het jagen is een rijke overlevering van ethiek, tradities, gewoonten en gebruiken gekoppeld met regels die teruggaan tot aan de middeleeuwen, weidelijkheid genoemd. Om dat uit te leggen verwijst Dirk-Jan graag naar de bekende Duitse kruidenlikeur Jägermeister. “Op het etiket van Jägermeister staat een hert met een lichtend kruis tussen het gewei. Dat verwijst naar het visioen van edelman Hubertus, die op Goede Vrijdag tegen alle tradities in ging jagen. Dit visioen veranderde zijn leven compleet waardoor hij een groter respect voor de natuur kreeg. Sindsdien staat Hubertus bekend als patroonheilige van de jacht. Hubertus dichtte daar een citaat: ‘Deum Diligite Animalia Diligentes’ wat betekent: ‘Eer de Schepper door zijn schepselen te eren.’ Eeuwen later werd een riddergenootschap Sint Hubertus opgericht. In onze moderne tijd heeft ridder zijn natuurlijk niets meer met elite of harnassen te maken, maar des te meer met een positieve levenshouding waarbij weidelijkheid, ethiek, eerbied en respect voor mens, dier en leefomgeving voorop staan. Als schilddrager van dit genootschap zet ik me daar voor in,” besluit Dirk-Jan. (ML) dirkjanpolak@gmail.com

AGF Primeur 1 • 2024

Automatisering

Software, big data en AI schieten handelsplatform te hulp om markt transparant te maken Dat hele partijen fruit online kunnen worden verkocht, komt de marktwerking alleen maar ten goede, stelt Bart Leemans van Service2Fruit. “En als die marktplaats nog verder wordt verfijnd met behulp van allerhande softwaretoepassingen, big data en AI, dan is de winst in efficiëntie en inzichtelijkheid voor zowel teler als koper enorm. En dat leidt tot eerlijkere prijzen.” Of hoe automatisering niet alleen in de boomgaard of het pakstation zijn steentje bijdraagt, maar ook in de afzet.

“T

erwijl een deel partijen vastzit in akkoorden met retailers, wordt een ander deel vaak telkens weer verkocht aan dezelfde klanten. Dat kan doeltreffender door het aanbod online te zetten op een handelsplatform. Koper en verkoper verruilen de betreden paden voor een ruim speelveld dat theoretisch de hele wereld behelst. In één muisklik,” vertelt

de vorig jaar aangestelde nieuwe directeur van Service2Fruit.

In één muisklik? “Nou, misschien nu nog niet, maar dat komt,” maakt Bart zich sterk. “Daarom zijn we heel zwaar aan het investeren in ICT. Softwareprogramma’s, big data en AI kunnen helpen om naast de foto’s en het verhaal dat de appel-

of perenteler op de marktplaats zet, ook andere relevante info te delen. Bijvoorbeeld over de maatvoering of het suikergehalte. Denk aan software die via een camera in één oogopslag de maatsortering van een partij fruit kan detecteren én op het platform kan plaatsen. Door al die mogelijkheden aan elkaar te knopen, zullen onze keurmeesters en het verkoopteam het gemakkelijker hebben om heel snel maximale transparantie te bieden van hetgeen wordt aangeboden op het platform.”

Volgens Bart wordt er nog te weinig gebruik gemaakt van big data op het platform. “Ik heb het dan zowel over data die op ons eigen platform wordt gerealiseerd als over externe, maar gerelateerde data. AI moet dan met al die data aan de slag om inzicht te bieden in de aangeboden plots op het platform en om de grote lijnen uiteen te zetten over de marktsituatie. Pas dan kunnen zowel kopers als verkopers met goede kennis van zaken handelen en anticiperen op de markt. Het uiteindelijke doel is de markt toegankelijk te maken voor iedereen en transparantie te bieden in elke schakel van de toeleveringsketen.” Dat in de toekomst het gros van de transacties online zal plaatsvinden, valt volgens Bart niet meer tegen te houden. Hoewel een deel van de telers is aangesloten bij coöperaties of afzetorganisaties, ziet Bart dat telersverenigingen steeds vaker afscheid nemen van kleinschalige ondernemers. “De trend is er een van steeds grotere telers die onafhankelijk opereren en zelf heel wat middelen hebben om hun product op de markt te brengen, zoals verpakkingsmogelijkheden en transport. Maar waar ze nog vaak mee worstelen, is het afzetluik. En daar bieden wij met ons online handelsplatform de ideale tool. Met behulp van ICT gaan we die bedrijven in de toekomst nog veel meer ontlasten bij het wegzetten van hun product.” Net zo eenvoudig als een particulier een kinderfietsje op marktplaats.nl zet, zou een teler een partij appelen op Service2Fruit moeten kunnen zetten. “Nu is het vaak nog een gedoe op de computer en onze mensen zijn veel bezig om telers

AGF Primeur 1 • Automatisering 2024

te helpen een veiling aan te maken. Alles moet eenvoudiger, sneller en met meer en betere informatie. Met drie drukken op de knop moet het product online kunnen worden gezet.”

Met een marktaandeel van 13% beweert Bart prijszettend te zijn in de Nederlandse appelen perenmarkt. “Neem je een kijkje op het Service2Fruit platform, dan heb je een soort leidraad. Onze commissiestructuur is niet gebaseerd op de hoogte van de kiloprijs. Die winstmar-

ge is volledig voor de teler. Daar moeten wij vanaf blijven, er mag geen incentive zijn voor ons om de prijs op te drijven. Het streefdoel is een deal waarmee iedereen in de toeleveringsketen zijn marge kan maken en dat hoeft niet per se de hoogste prijs voor de teler te zijn. Persoonlijk vind ik wel dat er te veel blijft kleven aan het einde van de kolom en dat ook de consumentenprijs in sommige supermarkten nog omhoog kan voor een kwaliteitsproduct als vers fruit. Maar goed, dat is een heel andere discussie,” besluit de CEO

van Service2Fruit, die niet nalaat om al aan te kondigen dat in maart van dit jaar met een vrij grote, nieuwe productgroep live wordt gegaan. We zijn benieuwd. (PB/ PDC)  bleemans@service2fruit.com

Wil jij ook een eerlijke deal? Wij zijn een online handelsplatform voor fruit en wij doen niet geheimzinnig. Met real-time marktinzichten zorgen we ervoor dat je altijd een stap voor bent. Door de keten te verkorten, brengen we kopers en verkopers direct met elkaar in contact. Zo maken we internationale handel toegankelijk en eerlijk voor iedereen!

Scan de QRcode en bekijk het platform!

Betalings garantie

Aanvullende diensten

Persoonlijke klantenservice

Toegankelijk platform

Wereldwijde connecties

Freshmonitor

Weloverwogen handelen

Snel en eenvoudige (ver)koop

Transparante prijzen

AGF Primeur 1 • Automatisering 2024

Automatisering

Software voor de verwerking van werkfruitabonnementen

“Uitzonderingen automatiseren is lastig, maar niet onmogelijk” Menig werknemer is er mee vertrouwd: elke dag een banaan of een appel aangeboden door de werkgever. Versspecialisten staan in voor de regelmatige en tijdige bezorging van fruitkisten aan bedrijven die hun mensen graag een gezond tussendoortje presenteren. En daarachter schuilt een hele logistiek met een zekere vorm van complexiteit, zeker als het klantenbestand van de bezorghandelaar ruim is en elke klant zijn eigen voorkeuren heeft qua bezorgdagen en productassortiment.

an Eldijk Passie voor vers levert al langer local4local werkfruit aan honderden bedrijven en sinds deze maand maakt het bedrijf uit Wijchen gebruik van software van Lenstra Informatica om de verwerking van de werkfruitabonnementen te automatiseren. “Van Eldijk is al jaren klant bij ons,” vertelt Wilma Lenstra. “Het begon met software om de kassa te koppelen aan hun backoffice systeem. En vorig jaar kwam de vraag of we voor het werkfruit dat ze deden ook een systeem konden ontwikkelen dat de efficiëntie zou verhogen, arbeidsuren zou besparen

AGF Primeur 1 • Automatisering 2024

en voor meer werkplezier zou zorgen. Automatisering dus. Eén programma in plaats van allerhande spreadsheets en afzonderlijke gegevensbestanden.”

“Ons volume werkfruit is ondertussen behoorlijk groot en 95% daarvan zijn terugkerende bestellingen. En die zijn allemaal klantspecifiek, want met flexibiliteit en service onderscheiden we ons ten opzichte van landelijke ketens,” vult Ruud Sommerdijk van Van Eldijk aan. “Maar gezien de omvang en de complexiteit begonnen we een beetje vast te lopen

met onze orderlijsten in Excel, klantgegevens in een ander programma en de facturering nog ergens anders. Eén adreswijziging doorvoeren betekende aanpassingen op vier plekken. Het werd stilaan duidelijk dat het veel efficiënter kon. En dus zetten we bij Lenstra Informatica de vraag uit om specifiek voor de werkfruitabonnementen software te ontwikkelen. We zijn er net mee gestart en op enkele kleine details na die nog wat optimalisering behoeven, loopt alles heel vlot. Dit is zeker vooruitgang.”

Volgens Wilma Lenstra vergt het best wat planning qua logistiek als een fruitbezorger voor meerdere klanten een abonnementsformule moet onderhouden. “Meestal zijn er een vijftal soorten abonnementen, met bijvoorbeeld een kleine of een grote kist, of enkel seizoensfruit. Maar veel bedrijven willen uitzonderingen op de regels en daar wordt het moeilijk als je nog terugvalt op papier of spreadsheets. Uitzonderingen automati-

seren is lastig, maar niet onmogelijk. Voor Van Eldijk, die ondertussen twee keer per week met zes auto’s rondrijdt om het werkfruit te bezorgen, hebben we maatwerk gemaakt.” Het systeem bestaat uit twee delen: het administratieve luik en de toepassing in de productieruimte. In de administratie worden de werkfruitabonnementen per klant ingevoerd met gegevens over alle relevante aspecten zoals assortiment en bezorgfrequentie. Daar vinden ook, indien nodig, de aanpassingen plaats. Zijn er bijvoorbeeld geen Elstar appelen meer beschikbaar om seizoensgebonden factoren, dan wordt een ander ras ingevoerd in het systeem. In productieruimte wordt via een touchscreen de dag en de route geselecteerd en onmiddellijk verschijnen alle gegevens over de fruitkisten die moeten worden gevuld. Uit de printer rolt een vel papier met een lijst van wat er allemaal in de desbetreffende kisten moet en een sticker per kist. Op dat moment wordt meteen ook de order aangemaakt, waarna vanuit

kantoor eventueel een mail kan worden verstuurd naar de klant.

“Nu voeren we alle gegevens in de beheeromgeving in als een nieuwe klant zich aanmeldt,” zegt Ruud. “En beneden in de productie kunnen ze gewoon via het touchscreen de orders aflopen. Het is winst in tijd die ik op ongeveer 10 uur per week raam.” De routebepaling laat Van Eldijk evenwel niet over aan het systeem, aangezien het ook nog andere leveringen dan werkfruit in de trajecten verwerkt. Er is ook niet geopteerd voor een scan en automatische e-mail naar de klant bij levering. “Dat kan natuurlijk, maar in dit geval is het uit kostenoverwegingen niet in het systeem opgenomen. Echt grote bezorgdiensten sturen die mail wel, maar de software moet ook betaalbaar blijven,” voegt Wilma eraan toe. Steeds meer groentewinkels en kleine groothandels kijken volgens Wilma naast consumentenverkoop naar wat ze nog meer kunnen doen om geld te verdienen. “Je ziet toch wel de trend dat alleen de groenteboeren die uitbreiden en ook

diensten met een toegevoegde waarde leveren, zoals werkfruit, overleven. Vele anderen vallen af. Jonge mensen die een fruitwinkel overnemen, begrijpen dat en slaan vaak meteen die slag naar B2B, werkfruit en kant-en-klaarmaaltijden. Om relevant te blijven, moet je creatief te werk gaan.” Net zoals Van Eldijk acht jaar geleden zijn groentewinkel verkocht en volledig omschakelde naar groothandel in groenten en fruit voor horeca, werkfruit voor de zakelijke markt en foodconcepten voor enerzijds de consument en anderzijds de supermarkten.

“Fruitkisten worden anderzijds niet alleen als werkfruit geleverd aan bedrijven, maar ook aan bijvoorbeeld kinderopvangcentra en verenigingen. Een gezonde snack op tafel heeft veel voordelen. En voor grote bedrijven is het een kleine moeite die evenwel garant staat veel plezier,” besluit Wilma. (PB/PDC)  wilma@lensinfo.nl info@eldijk.nl

Uw ICT-partner voor Microsoft Dynamics AX/365 F&O Dé partner in innovatie, verduurzaming en automatisering voor de foodindustrie. Integrale aanpak

Fresh Dynamics is gespecialiseerd in het verbeteren van bedrijfsresultaten door middel van Microsoft gebaseerde technologie en in het bijzonder Microsoft Dynamics AX/365F&O. Sinds 2008 helpen wij bedrijven met het implementeren van de software en begeleiden hen op persoonlijke wijze met het verdere gebruik van de systemen. Wij denken met u en uw organisatie mee. Een duurzame relatie opbouwen is voor ons een belangrijke voorwaarde.

RBK Food Automa�sering ERP

RBK Food Projects Logis�ek

MES & MOMS

Architectuur

OEE

Electrotechniek

WMS

Werktuigbouw

PLC/Scada

Koudetecniek

Branche specifieke oplossingen Fresh Dynamics heeft een oplossing ontwikkeld voor branches waarin onderstaande functionaliteiten een belangrijke rol spelen: • Tracking & tracing • Partij-administratie • Margerapportage • Ompak- en sorteermodule • BI rapportages • Salesreport / Batchsheet / Salesview • Klachtenregistratie

Oplossingen beschikbaar in Appsource Microsoft: • Fresh Dynamics 365F&SCM API plugin for Purchase 2 Pay (Integratie inkoopfacturen vanuit externe applicatie) • Alumio API Plugin for Dynamics 365 F&SCM (Integratie Ipaas-solution Alumio) Referenties worden op aanvraag beschikbaar gesteld. Voor meer info zie: www.freshdynamics.nl

www.rbk.nl

info@rbk.nl +31 (0)570 –www.rbk.nl 680100

AGF Primeur 1 • Automatisering 2024

Automatisering

Rust en overzicht door digitalisering “Het zorgt voor rust en overzicht,” benoemt Mark Borst die directeur is van locatie Zwaagdijk van Growers United, één van de grootste pluspunten die het nieuwe DC met zich meebrengt. “In het verleden hadden we weinig automatisering en deden we nog heel veel met de hand. Nu is het systeem veel meer leidend en worden de totale processen beter inzichtelijk, zodat we daar beter op kunnen sturen.”

n juli 2022 is Coöperatie Growers United gestart met de nieuwbouw van een DC in Zwaagdijk, speciaal voor het ver-

pakken en sorteren van de blokpaprika’s van het merk PapriCo. “Belangrijk bij de digitalisering van het DC was de commu-

nicatie tussen de verschillende partijen,” geeft Mark aan. “Dat was eigenlijk de kern. Je wilt de data op de juiste manier kunnen gebruiken, maar tenslotte gaat het er ook om dat alle partijen op de juiste manier met elkaar kunnen samenwerken.”

VERSCHILLENDE LOCATIES Zowel teelt (verdeeld over vijf teeltlocaties), het DC in Zwaagdijk als de verkoop en bijbehorende ondersteuning in Maasdijk, zijn allemaal op verschillende locaties ondergebracht, merkt Mark op. “Dan wil je dat goed organiseren.” Growers United deed daarvoor een beroep op jemid, die al eerder automatiseringsprojecten voor de Coöperatie had uitgevoerd.

“We hebben geprobeerd om zoveel mogelijk bij onszelf te blijven. Hiervoor werkten we ook met GreenCommerce van jemid. Het is vooral een uitbreiding van het bestaande. Dus daardoor is die stap voor de medewerkers redelijk goed te doen geweest,” laat Mark weten.

Mark Borst van Growers United en Berry van der Zijp van jem-id

AGF Primeur 1 • Automatisering 2024

TECHNISCHE PARTNERS Daarvoor bracht de softwareontwikkelaar de wensen van alle partijen in kaart. “Naast de fysieke afstand tussen het DC in Zwaagdijk en de verkoop van Growers United in Maasdijk, hadden we te maken

mee en dat blijft uitgroeien. Door dit soort projecten is het platform in zijn geheel ook weer uitgebreid met nieuwe mogelijkheden,” aldus Berry. “Belangrijk daarbij was dat het inpakproces voor de telers van PapriCo altijd moet kunnen doorgaan, ook als er ergens een storing optreedt, geeft Mark aan. “We werken met meerdere partijen en wat we te allen tijde wilden voorkomen is, dat “als één van de partijen een technische storing heeft, de rest van het inpakproces ook stilligt. De storingsgevoeligheid wil je zo laag mogelijk hebben. Als er nu een storing is, dan beperkt die zich tot een bepaald segment van de lijn of de afdeling.”

Waar het inpakproces van PapriCo voorheen veel handwerk was, is het in het nieuwe DC gedigitaliseerd

met de technische partners die de gehele automatisering en het sorteerproces hebben verzorgd. Zij hebben ook op de juiste momenten hun informatie nodig en hebben daarvoor hun eigen technische mogelijkheden,” zegt jem-id projectcoördinator Berry van Zijp.

“Het was voornamelijk een uitdaging om te zoeken wat de beste oplossing was voor welke situatie.” Berry geeft aan dat daarbij zoveel mogelijk is gekeken naar bestaande opties. “Je kunt het wel nieuw bedenken, maar alles wat al bestaat, is een voordeel voor alle partijen.” Hij geeft aan dat het heeft geresulteerd in een systeem dat deels – waar het de communica-

tie met de machinerie betreft – uit maatwerk bestaat en deels uit oplossingen die jem-id al in het portfolio beschikbaar had.

COMMUNICATIEPLATFORM “Dat laatste geldt voornamelijk voor de communicatie tussen het verkoopsysteem en het DC. Dat draait over ons communicatieplatform FreshBabel, dat door vele andere partijen ook al gebruikt wordt. Specifiek voor dit project hebben we daar een aantal uitbreidingen qua berichtvorming op gemaakt. Daar hebben we voor een groot deel gebruik kunnen maken van bestaande technieken. Bewezen technieken ook, want heel veel andere partijen werken daar al meerdere jaren

Berry geeft aan dat dit is bereikt door ervoor te zorgen dat alle onderdelen van het systeem los van elkaar kunnen draaien. “Als partij A in storing staat, moeten B en C gewoon door kunnen; dus alle systemen kunnen los van elkaar draaien. Door dan in bepaalde systemen handmatige registraties te doen, waar dat normaal gesproken automatisch zou gaan, is er geen stilstand.”

Eenzelfde zorgvuldigheid is zichtbaar bij de implementatie van het systeem: de meest kritische onderdelen eerst en vervolgens een stapsgewijze introductie van de ondersteunende facetten, laat Mark weten. “We hebben niet in één keer een heel pakket uitgerold. Zowel de machinerie als de software eromheen, hebben we telkens stap voor stap geïmplementeerd. Door telkens een gedeelte te introduceren, hebben we de kinderziektes eruit kunnen halen, voordat de volgende stap werd geïmplementeerd. Ik denk dat daardoor minder problemen zijn ontstaan.”

GreenCommerce

Software ontwikkeld voor- én door AGF specialisten greencommerce.nl

AGF Primeur 1 • Automatisering 2024

Automatisering

Voor Growers United was het onder meer belangrijk dat de teelt, het DC en de verkoop, die allemaal zijn gehuisvest op verschillende locaties, goed met elkaar kunnen communiceren

SOEPELER VAN START IN HET NIEUWE SEIZOEN Hoewel niet zonder risico, was het wel een bewuste keuze van PapriCo om met het uitrollen van het systeem te beginnen gedurende het seizoen en niet in de stille periode. Mark: “Hadden we alles in de winter geïmplementeerd, dan had alles op papier super geleken en had je wat getest, maar in de praktijk leer je toch het beste. Dat is de reden dat we midden in het seizoen zijn overgegaan, zodat je nog gedurende een paar maanden ervaring kunt opdoen en kinderziektes kunt verhelpen, om bij de start van het nieuwe seizoen veel soepeler van start te kunnen gaan.”

Overigens stellen zowel Mark als Berry vast dat er bij de implementatie weinig problemen zijn geweest. Mark: “Iedereen voelde zich eigenaar van een probleem en alle partijen – zowel jem-id, maar ook de leveranciers van de automatisering en het sorteringsproces – hebben gezamenlijk de schouders eronder gezet. Ik denk dat dit één van de belangrijkste redenen is geweest dat we relatief weinig kinderziektes en aanvangsproblemen hebben gehad.”

180 KILO AANVOER Waar er vooral voor is gekozen om te werken met bewezen technieken, geldt dat

Cargo Manager dé TMS oplossing Volledig | Betaalbaar | Schaalbaar Cargo Manager is dé Software oplossing voor de professionele vervoerder. Door de uitgebreide mogelijkheden van het programma is het inpasbaar bij elke transporteur. ‣ Complete TMS oplossing: van planning tot factuur ‣ Gebruiksvriendelijk ‣ In de cloud of lokaal ‣ Externe koppelingen ‣ Webportal, orderentry en meer ‣ Emballage registratie ‣ ETA berekening & bewaking ‣ Kosten berekening & bewaking ‣ Rit optimalisatie ‣ Geïntegreerd voorraad systeem (WMS) ‣ Driver App ‣ Track & Trace ‣ Geautomatiseerde douane afhandeling - Brexit Ready ! Kijk op cargomanager.nl voor een totaal overzicht

AGF Primeur 1 • Automatisering 2024

niet voor de toepassing van vision-techniek bij het sorteren – die PapriCo als één van de eersten toepast – en de overschakeling naar een aanvoersysteem dat werkt met 180 kilo-kisten, geeft Mark aan. “Die kisten kunnen we gedoseerd ledigen. We werken niet met een standaard kistenkantelaar; we kunnen van tevoren aangeven hoeveel kilo van een bepaalde sortering of partij op welke band gestort moet worden.” Hoewel Artificial Intelligence (AI), anders dan in het camerasysteem van de sorteermachine, niet in het digitaliseringsproces is toegepast, is het onderwerp wel op de radar van zowel jem-id als Growers United. Berry: “Het zijn onderwerpen die we op de voet volgen en waar mogelijk ook onderzoeken qua toepassing.” En ook de telersvereniging blijft op de hoogte. “We volgen het wel, maar voor het systeem dat we nu hebben geïmplementeerd, heeft AI niet direct impact. Als we dat nog invoegen in het digitaliseringsproces, zal dat vooral in het logistieke gedeelte zijn: het inleggen in de machine en bij het inpakken,” besluit Mark. (MW)  h.vanmarrewijk@growersunited.nl info@jem-id.nl

Meer informatie : 070-2117575 Cargomanager.nl info@cargomanager.nl

GearPerformer

GearStation voor de 5 kilo doos met tomaten

Hightech kwaliteitscontrole van punnets met vision en AI maakt arbeidsbesparing direct mogelijk Terwijl groenten en fruit in de pakstations doorgaans vlot gesorteerd worden op maat en gewicht, zijn er voor de kwaliteitscontrole vaak nog handjes nodig. “Mensen hebben immers een brein om iets te vinden van een product,” zegt Ab van Staalduinen, sales manager bij Gearbox. “Maar alles wat mensen zien, merken camera’s ook op, plus nog veel meer dankzij Artificial Intelligence.”

e kern van Gearbox is vision en AI: cameratechniek waarmee beelden worden gemaakt van de producten. En die beelden worden vervolgens met AI omgezet naar data, wat de basis is van hightech automatisering. Het uiteindelijke doel is telers, importeurs, exporteurs of dienstverlenende partijen in staat te stellen de klant een uniform product naar wens aan te bieden, of dat nu klasse I, II of III product is. Bijkomende voordelen van de automatisering van de kwaliteitsbeoordeling in het sorteerproces zijn arbeidsbesparing en een hoogwaardigere output. GEARSTATION Ab legt het uit aan de hand van de GearStation, een sorteermachine o.a. voor

druiven in punnets of tomaten in 5 kilo dozen: “Je kunt de machine zien als een digitale kwaliteitsmedewerker die 24/7 de kwaliteit van groenten, fruit en bloemen in schaaltjes, punnets, dozen of kratten nauwkeurig en consistent beoordeelt. We hebben de machine onder meer geleverd bij de Nederlandse vestiging van een grote druiventeler van het zuidelijk halfrond. De druiven komen al verpakt in punnets aan, maar wel na een reis van 3-4 weken op een boot. Dan is er een kwaliteitscontrole op Nederlandse bodem nodig voordat het fruit naar de eindklant wordt verzonden. Een medewerker zet de punnets op de transportband die ze onder de slimme camera’s van de GearStation doorvoert. Punnets met een of meerdere druiven die niet aan

de kwaliteitsstandaard voldoen, worden eruit gesorteerd, waarna een medewerker de slechte druif of druiven kan verwijderen. Alleen de volledig goede punnets gaan direct naar de topseal machine. Door de kwaliteitscontrole te automatiseren met de GearStation ontstaat er een 100% kwaliteitscontrole en levert dit ook een arbeidsbesparing op.” ZELFLERENDE MACHINE De kwaliteitsstandaard voor de beoordeling kan de verpakker zelf bepalen via een gebruiksvriendelijke bedieningsinterface. Elk kwaliteitsverschijnsel kan apart worden ingesteld. “Dankzij AI in combinatie met slimme cameratechnieken is de GearStation o.a. ook geschikt voor andere producten, zoals blauwe bessen, frambozen, aardbeien of komkommers. Eigenlijk ieder product dat in een schaal, punnet, 5 kilo doos of krat zit kunnen we beoordelen, omdat we de computer leren wat goed en wat fout is, aan de hand van heel veel voorbeelden.” De machine wordt zelflerend. “Aangezien we met organische producten wer-

AGF Primeur 1 • Automatisering 2024

Automatisering

GearStation voor de punnets met druiven

GEARSTATION HÉT SLIMME WERKSTATION VOOR KWALITEITSCONTROLE

Westland, Nederland +31 (0) 174 295 714 contact@gearboxinnovations.com www.gearboxinnovations.com

AGF Primeur 1 • Automatisering 2024

ken, die uit alle hoeken van de wereld kunnen komen en die eigen specifieke kenmerken en gebreken kunnen hebben, moet de machine voortdurend getraind worden,” legt Ab uit.

TRACEERBAARHEID Naast arbeidsbesparing en een betere kwaliteitsbeoordeling is traceerbaarheid een ander voordeel van de machines van Gearbox. “Theoretisch is het zelfs mogelijk om te achterhalen welke persoon in het land van herkomst de druiven in een bepaalde punnet heeft gelegd, maar dan moet je wel alle dozen en pallets van de nodige labels voorzien. Ieder product kan worden teruggekoppeld naar een Power BI dashboard. Importeurs kunnen daarmee zien welke leverancier op welke verschijnselen goed of slecht presteren en de leverancier zelf kan dit doortrekken op personeelsniveau. Het is de basis van gesprekken die uitmonden in een verbetering van de kwaliteit.”

GEARROVER In 2022 heeft Gearbox de speciale themaprijs Robotisering en Datagedreven Telen van de Tuinbouw Ondernemersprijs in de wacht gesleept met de GearRover, een oogstassistent voor rozen- en gerberatelers. Deze innovatie toont mooi aan hoe het bedrijf inspeelt op de nood aan automatisering bij telers omwille van het arbeidsvraagstuk. “Het wordt steeds moeilijker om arbeidskrachten te vinden. Met de taalbarrière is het niet altijd eenvoudig om mensen op te leiden en is dit een tijdrovende en kostbare klus. Dit is een van de redenen waarom teeltbedrijven ook zelf de vraag naar automatisering bij ons neerleggen.” Zo kreeg het technologiebedrijf de vraag om een automatische oogstmachine voor rozen te ontwikkelen. Met de GearRover is alvast een stevige eerste stap gezet, legt Ab uit. “Een buisrailwagen, met daarop een medewerker, kan met behulp van camera’s de

GearRover

rijpe rozen in een bed detecteren, waarna die door een laser worden aangeduid. De taak van de oogstmedewerker beperkt zich tot het knippen van de rozen, want de expertise om rijpe rozen te herkennen is dus niet meer nodig.” De winst in efficiëntie is volgens Ab aanzienlijk, want de inwerktijd van oogstmedewerkers in de rozenteelt is gemiddeld drie maanden. Dat wordt nu tot een minimum gereduceerd, aangezien er alleen nog moet worden geleerd hoe te knippen. Bovendien werkt de machine sneller dan het menselijke oog en worden er geen onrijpe rozen geoogst die slechts als klasse B kunnen worden afgezet.

GEARPERFORMER “Met de GearPerformer maken we ook gebruik van robotisering,” legt Ab uit. “Onze GearPerformer is niet alleen in staat om bijvoorbeeld punt- en snackpaprika’s te sorteren op kwaliteit, maar een robotarm haalt ook de paprika’s van de transportband die niet aan de ingestelde kwa-

liteitsparameters voldoen. Zo kan een partij worden gesorteerd in klasse I, II en III. Aangezien er ook klasse III product kan worden uitgesorteerd, kan er gericht op zoek worden gegaan naar een afnemer, wat dan weer een mooi antwoord is op het thema voedselverspilling.”

GEERBOS Het bedrijf is eind 2016 opgericht door Simone Keijzer en Johan Kreeft, die toen nog aan het Geerbos in Maasdijk hun stek hadden en van buitenlandse leveranciers soms pakketjes toegestuurd kregen naar ‘Gearbox’, het Engelse woord voor versnellingsbak. “Aangezien innovaties vaak ontstaan vanuit een ontdekking die per ongeluk gevonden wordt, leek dit hen een mooie naam voor het bedrijf. Gearbox zit ondertussen behoorlijk in de versnelling. Want als we het team van Pliant erbij tellen, gezien het samengaan van beide bedrijven eind 2023, komt het bedrijf op ruim 60 medewerkers. Dat is een mooie club professionals om onze visie op het automatiseren van de processen bin-

nen de tuinbouw en de AGF-handel verder vorm te geven, namelijk: ‘Work Smart Every Day’. En hoewel het doorgaans vooruitstrevende bedrijven zijn die deze markt pushen, moet de technologie naar ons idee ook beschikbaar zijn voor alle andere bedrijven, met een gemiddelde terugverdientijd van 2 of 3 jaar,” besluit Ab. Gearbox richt zich in de eerste plaats op Nederlandse en Belgische klanten in de teelt-, handels- en verpakkingssector, zonder daarbij ook de internationale klanten te vergeten. Daarom zal het bedrijf ook deelnemen aan de komende Fruit Logistica in Berlijn. (PB/PDC)  ab@gearboxinnovations.com

fruitvoorraad.nl Compleet ERP systeem voor de fruitteelt AGF Primeur 1 • Automatisering 2024

Automatisering

Aardappelverwerker doet het 10% beter dan concurrentie dankzij voorspellende software In wezen is kunstmatige intelligentie, ook AI genaamd, het aanwenden van een enorme hoeveelheid data om voorspellingen te doen. Het toepassingsgebied is haast ongelimiteerd en beslaat vele domeinen van de menselijke activiteit en de processen in de natuur. “Waarom AI niet gebruiken voor het voorspellen van de kwaliteit van een partij aardappelen, zowel op het moment van de oogst als tijdens de bewaring in de koelcel tot zelfs in het schap?”, dachten ze bij Brighteye.

ennis is rentabiliteit, want inzicht in productgedrag toont een teler wat het beste moment is voor de oogst en een verpakker welke partij in de opslag de specificaties van de retailklant het meest benadert. “In coronatijd piekte de vraag naar consumptieaardappelen op een gegeven moment enorm,” vertelt Lieven Decorte, zaakvoerder en oprichter van Brighteye. “Een pakstation in Wales dat al jaren met onze voorspellende software werkt, wist op dat moment precies welke partijen in de koelopslag de laagste uitval zouden hebben en ook het vlugst door de machines zouden stromen, waardoor de levering van grote volumes op korte tijd gegarandeerd werd. Het pakstation, ofschoon niet het grootste, nam op dat moment een deel van het werk van de voornaamste concurrenten over, precies omdat het van de ene dag op de andere

AGF Primeur 1 • Automatisering 2024

dag de gebruikelijke productiecapaciteit bijna kon verdubbelen. Het concurrentievoordeel was louter gebaseerd op de voorspellende kracht van de software.” Brighteye, opgericht in 2003, biedt vanuit diverse landen waaronder Ardooie, dicht bij voedselhub Roeselare, en Alkmaar, voedselverwerkende bedrijven Momentum aan, een Manufacturing Operations Management-systeem dat in staat is de volledige productie te digitaliseren.

AARDAPPEL IS EEN DANKBAAR ARTIKEL Vóór de oprichting ervan was Lieven actief in de diepvries- en AGF-sector, waar hij vooral werkte met consumptieaardappelen en wortelen. “Ik had vlug door dat de schommelende oogstkwaliteit van jaar tot jaar de processen op de werkvloer

Lieven Decorte

moeilijk beheersbaar maakten. Klassieke ERP-systemen konden vaak geen hoge graad van efficiëntie waarborgen, onder meer op het gebied van orderpicking. Bij Brighteye ontwikkelden we software om dat probleem op te vangen. De implementatie van AI was hierin een grote sprong voorwaarts en bouwde verder op onze gevestigde MOM systeem. De sleutel ligt in het voorspellingsvermogen.” Hoewel het softwarebedrijf digitaliserings- en automatiseringsoplossingen voor een breed assortiment in de Food & Beverage aanreikt, biedt een product als aardappel de gelegenheid om de ruime mogelijkheden van het MOM-sys-

teem volledig te benutten. “Aardappel is een heel dankbaar artikel, want er is kennis voorhanden van het productgedrag tijdens zowel de teelt en de oogst als tijdens de opslag van maand nul tot maand tien en daarna zelfs in het schap. Het systeem is daarbij vooral relevant voor de versmarkt, want voor consumptieaardappelen moet in elke fase van het productieproces zo veel mogelijk verlies van knollen worden vermeden om de rentabiliteit te garanderen. Omdat de marges zo klein zijn, zijn het de aantallen die voor de winst zorgen. In de fritesindustrie speelt dat argument iets minder, daar kan ook een minder geschikte aardappel nog een goede friet opleveren,” legt Lieven uit.

VOORSPELLINGEN OVER KWALITEITSDEGRADATIE En dus wordt de voorspelbaarheid van de yield cruciaal, zowel van een partij op het veld als in de opslag. “Met de voorspelbaarheid van kwaliteitsdegradatie kan beslist worden welke partij uit de bewaring eerst moet worden aangesneden en welke partijen het best kan worden aangehouden om pas na 7 of 8 maanden op de markt te brengen.”

“In de AGF-sector is er grote onvoorspelbaarheid aan aanbodzijde, terwijl de retail altijd dezelfde kwaliteit verwacht,” vult CEO Stijn Roggeman aan. “Pakstations moeten dat kunnen orkestreren om toch nog winstgevend te zijn op het einde van de rit. Bij onze klant in Wales worden master data met machine learning technieken gegenereerd om voorspellingen te doen over de kwaliteitsvermindering van de aardappelen.” Lieven legt uit dat die database gegevens bevat over het ras van een bepaalde partij aardappelen, de oogstdatum, de oogstomstandigheden, de teler, het perceel en vele andere productie- en kwaliteitsparameters. Na vergelijking met data van meerdere jaren ver over een groot aantal aardappelpartijen, niet alleen met betrekking tot de teelt en de oogst, maar ook over hoe die aardappelen zich daarna in de opslag en in het schap gedroegen, kunnen voorspellingen worden gedaan

op het juiste moment de meest geschikte partij voor de specificaties van een bepaalde klant te kiezen, wordt het maximale uit elk lot gehaald. Ze weten als het ware op de penny wat ze zullen overhouden per partij.”

Stijn Roggeman

over de kwaliteit en de kwaliteitsdegradatie van de huidige partijen in de opslag.

HET BELANG VAN HISTORISCHE GEGEVENS “Uiteraard is kwaliteitsmeting op het veld een belangrijke factor, en die wordt ook meegenomen in de database, maar ons model gaat vooral ook rekening houden met historische gegevens,” vertelt Stijn. “Bovendien verbindt onze software elk aspect van de productie en integreert het alle inzichten. Er is onder andere een koppeling met het field management systeem en weersvoorspellingen worden in rekening gebracht voor het vooropstellen van een oogstdatum, de database wordt gevoed met de resultaten van de optische sorteermachine en de waslijn kan gemoduleerd worden. Kortom, het systeem krijgt gegevensinput vanuit allerlei hoeken en de software stuurt meerdere processen aan.” De aardappelverpakker in Wales doet het volgens Lieven 10% beter dan alle concurrenten in het Verenigd Koninkrijk. “En dit ondanks het feit dat het bedrijf zich in het uiterste westen van Wales bevindt en eigenlijk slecht bereikbaar is. De transportkosten liggen hoger dan bij de concurrenten, maar omdat ze erin slagen

FLEXIBELE SPECIFICATIES “Elke retailer heeft immers zijn eigen eisen wat betreft maatvoering en kwaliteit, en er wordt niet elke dag voor dezelfde supermarkt verpakt. Bovendien schommelen de specificaties per jaar. Is het een slecht oogstjaar, dan worden de specificaties over de hele lijn naar beneden bijgesteld. Is het een goed jaar, gaan ze alle naar boven. Veel systemen zijn star en hebben daar problemen mee. Slechts een MOM-systeem gebaseerd op specs kan met die flexibiliteit om. Momentum schuift met de fluctuerende specificaties mee en dat doorheen alle processen in het verwerkingsbedrijf. Daarom is het zo belangrijk om de kwaliteit van de partijen te kunnen voorspellen, want als handelaar of leverancier wil je altijd aan de onderkant van je specs werken, nooit aan de bovenkant.” De twee heren geven aan dat ook samples in het schap een accuraatheid van 85% van de voorspellende kracht van de software opleveren. “En we zijn er zeker van dat dit cijfer met meer data nog hoger kan. Natuurlijk is het wel zo dat we het geluk hebben om al ruim acht jaar met die klant in Wales samen te werken. De voorwaarde van ons systeem is dan ook de aanwezigheid van een ruime hoeveelheid kwaliteitsdata over meerdere jaren. Om een datagestuurd systeem op te bouwen moeten klanten, afhankelijk van de beschikbaarheid van gegevens, rekenen op 1 tot 5 jaar. Toch zijn er los van dit bij veel bedrijven ook nog andere inhaalslagen te maken op het gebied van digitalisering en automatisering, die allemaal stap per stap verbeteringen zullen brengen, om uiteindelijk te culmineren in een datagestuurd systeem”, besluit Stijn. (PB/ PDC)  melanie.deputter@brighteye.eu

Maak productie voorspelbaar met Momentum Bezoek onze website op brighteye.be of contacteer ons via ann.geeraert@brighteye.be

AGF Primeur 1 • Automatisering 2024

Automatisering

Werner Kastelein, Consentio:

“Verkopen gaan nog vaak gepaard met een hoop communicatie en dat kost allemaal tijd” Niet meer heen en weer mailen van foutgevoelige Excel-prijslijsten in de ochtend, maar op een directere manier communiceren met je klanten en prospects. Dit is de opzet van Consentio, dat AGFtelers en -handelaren een webshopconcept aanbiedt, waar ze hun artikelen aan de verschillende klanten direct kunnen aanbieden met vermelding van prijs, een productbeschrijving en bijkomend fotomateriaal. “En nog wel wat meer,” vertelt Werner Kastelein, sales manager Nederland van dit in Barcelona gevestigd bedrijf, dat in 2018 opgericht werd door twee Fransen, Vincent Rosso en Benoit Vandevivere.

onsentio is een cloudbased digitaal verkoopplatform voor B2B-handel, toegankelijk via een app of een browser, voorlopig beschikbaar in zeven talen, waaronder Nederlands. Kopers die toegang hebben tot de webshop – op uitnodiging van de teler of handelaar – kunnen na een eenmalige en eenvoudige registra-

AGF Primeur 1 • Automatisering 2024

tie de catalogus van de leverancier doornemen en op de applicatie zelf hun bestelling plaatsen.

EEN PROFESSIONEEL ECOSYSTEEM “De partijen worden zo op een efficiënte en correcte wijze met elkaar verbonden,” vertelt Werner. “Veel verkopen gaan nog

vaak gepaard met een hoop communicatie en dat kost allemaal tijd. Nu kun je als verkoper je waar uitstallen in de webshop en dankzij de ingebouwde chatbox is er direct contact mogelijk met de geïnteresseerde kopers. Zie het als een professionele WhatsApp voor de groenteen fruitsector. Ook de privacy wordt gewaarborgd. Als verkoper ben je alleen zichtbaar voor de personen die jij autoriseert. In die zin is de private digitale marktplaats niet alleen interessant voor nieuwe B2B relaties, maar ook voor al jarenlang bestaande samenwerkingen.”

INTEGRATIE MET ERP-SYSTEMEN Voor de verkoper biedt het platform volgens Werner ook een stukje integratie met het eigen ERP-systeem, aangezien de bestellingen in de webshop worden doorgezonden naar het informatiesysteem van het bedrijf. “Ikzelf kom uit de

erg interessant,” aldus Werner. Gebruikers kopen een licentie, los van de waarde van de verkopen of de hoeveelheid transacties die worden gedaan. De implementatie van het pakket is overigens vrij eenvoudig. In Frankrijk en Spanje wordt het platform volgens Werner al gebruikt door meerdere grote retailers. “Die inkopers van supermarktketens gaan dan op de webshops van verschillende leveranciers kijken om te beslissen welke producten ze waar en tegen welke prijs gaan halen. In Nederland is de inkoopcultuur bij de retail iets anders. Toch is het webshopidee voor veel leveranciers een zeer interessante optie, want op die manier kun je klanten zonder veel moeite uitnodigen om te komen kijken wat jij die dag in de winkel hebt liggen.”

ERP-wereld, maar ik wil benadrukken dat we absoluut geen concurrenten proberen te zijn van de bestaande backofficesystemen. We maken gewoon een automatisch brugje van de bestelling naar de afhandeling ervan, want dat gebeurt nog altijd in het ERP-systeem. Ik heb het dan over de financiële transacties, die hebben we bewust buiten de webshop zelf gehouden.”

PRETTIG EN AANTREKKELIJKER WERKEN “In essentie gaat het erom de handel te automatiseren via digitalisering,” gaat

Werner verder. “Automatisering vermindert ook de foutgevoeligheid en het risico op discussies achteraf. Bovendien vallen dergelijke oplossingen in vruchtbare aarde bij vooral jongere mensen die begrijpen dat alles elektronisch begint te functioneren, veel meer dan telefonisch.” Van een omslachtige manier van werken kan met Consentio worden overgeschakeld op een gemakkelijkere en aantrekkelijkere aanpak. “Om de klant te triggeren kunnen specifieke of nieuwe producten in de webshop ook gemakkelijk naar voren gebracht worden en dat is commercieel

MAGIC ORDERS Naast de webshop wordt aan gebruikers nog een andere tool ter beschikking gesteld, genaamd Magic Orders. “Dit instrument biedt de verkoper de mogelijkheid om de orders die toch nog binnenkomen in andere formaten zoals PDF, XLS, CSV, tekst of EDI in realtime te analyseren en via de portal automatisch te verzenden naar de eigen backoffice. Dit zorgt voor veel efficiëntie en gemak, omdat alle afwijkingen en mogelijke fouten er zonder moeite uit worden gehaald,” legt Werner uit, daarbij verwijzend naar de afsluitende zin in de eigen promovideo: “Consentio, we make simple the complicated things. Welcome!” (PB/PDC)  werner@consentio.com

E PROGRAMB.V. S Y

Eenvoudig uw export (DMS en NCTS) aangi�es zelf opmaken. eCustoms

De online oplossing voor het zelf opmaken van douane Uitvoerdocumenten (EX-a, CO-a, T2 en Portbase MED melding)

Meer weten? Wouter@easyprogram.email | www.easyprogram.nl

AGF Primeur 1 • Automatisering 2024

Automatisering

Van Geest International gebruikt Tracy AGFx

Zelf je bedrijfssoftware schrijven en vormgeven Colin van Geest aan het werk met de flexibele software van Tracy

Ooit gedacht dat je als AGF’er ‘s morgens op kantoor, nadat je je jas aan de kapstok hebt gehangen, je programmeursplunje zou aantrekken om de software, die je hele bedrijf bestiert, te verrijken met die nieuwe functie die je de avond voordien, net voor het slapengaan, nog hebt bedacht? Een overzichtelijker manier van visualiseren van het voorraadbeheer bijvoorbeeld. Bedenk maar. Dat kan nu, dankzij AI.

een telefoontje meer naar de softwareleverancier en dan een week wachten tot die nieuwe functie daadwerkelijk wordt geïnstalleerd. Om er dan niet geheel tevreden mee te zijn… Schrijf gewoon je wens neer in de GPT, wacht enkele seconden, en kijk of het resultaat je bevalt. Als niet, keer dan gewoon terug naar de oorspronkelijke vorm. Tot je een volgend idee hebt.

Tracy Data Solutions, een softwarebedrijf uit Poeldijk, is sinds november vorig jaar zo’n model aan het bouwen, specifiek voor de AGF-branche. Dankzij AI kan het bedrijf zijn op zich al heel flexibele soft-

AGF Primeur 1 • Automatisering 2024

ware, waar onder meer Van Geest International mee werkt, nóg gebruiksvriendelijker maken. In dit artikel leggen we uit hoe dat kan en wat de klant mag verwachten. Maar laten we beginnen met wat voorafgaande duiding. Want wat is nu precies AI en GPT?

AI staat voor Artificial Intelligence en GPT voor Generative Pre-trained Transformer. De bekendste is ChatGPT van het bedrijf OpenAI. “Eén jaar geleden is er iets heel bijzonders gebeurd,” vertelt Rick Hoek van Tracy. “Vergelijk het met de overgang van de telex naar de fax, toen opeens ook beeldmateriaal kon worden verzonden.

Of met de opkomst van het internet in 1995. Wel, zo’n stap is ook een jaar geleden gezet met de ruime beschikbaarheid van AI. Al lijken we het nog niet helemaal te beseffen.” Rick legt uit dat AI-modellen in wezen grote taalmodellen zijn die getraind zijn met enorme hoeveelheden tekstmateriaal. Gratis of via een abonnementsformule kan een gebruiker vragen stellen en opdrachten geven aan het model, dat daarna vaak in kwestie van seconden een antwoord geeft of de opdracht uitvoert. Een vertaal- of schrijfopdracht bijvoorbeeld. “Eigenlijk is de naam AI misleidend, want het model is niet intelligent, het is gewoon ontzettend goed in het raden van het volgende woord in een zin, aangezien het put uit een onmetelijke bron aan tekstmateriaal en dus alle mogelijke woordcombinaties kent, en dat in meerdere talen. Het model begrijpt niet wat het zegt, het genereert tekst op basis van ontzettend veel andere teksten. Het kan dus in principe ook foute antwoorden

Rick heeft een voorbeeld uitgewerkt dat duidelijk maakt hoe ze met een speciaal getrainde AI met de naam T-SQL UI Integration Expert een rapport kan genereren in het AGF pakket Tracy AGFx. Dit is te vinden op de website www.aigf.nl (de combinatie van AI en AGF) en is ook te bereiken via volgende QR-code.

Rick Hoek (l) in het loodskantoor van RWS met een klant die met Tracy werkt

geven, al zullen die wel altijd goed geformuleerd zijn.”

En net zoals AI-modellen gevoed kunnen worden met teksten in allerlei mensentalen, kunnen ze ook in computertaal getraind worden. Programmeertaal dus. En dit is precies de link met de software van Tracy. “Een AI-model kan even makkelijk Nederlands als programmeercodes genereren. In plaats van onze GPT Nederlands te leren – want dat kan hij al –, trainen we hem in de programmeertaal die wij gebruiken in Tracy AGFx, onze software voor importeurs, afladers, exporteurs en groothandel in de AGF-branche.” En dus zullen klanten opdrachten in Nederlandse of Engelse zinnen kunnen geven aan Tracy AGFx, net zoals een internetgebruiker dat kan in ChatGPT. “Het systeem zal die zinnen intern omzetten in programmeertaal en in luttele seconden een antwoord genereren in de vorm van een tabel, een grafiek, een bijkomende functie, een andere lay-out, noem maar op. Zo kan een fruithandelaar bijvoorbeeld de prompt ‘maak voor mij een rapport die de totale hoeveelheid verkocht fruit per soort laat zien’ ingeven. Daar is geen programmeur meer voor nodig, want die zit in het systeem zelf.” Bij Van Geest International maken ze al geruime tijd gebruik van de flexibele software van Tracy, zij het tot nu toe zonder de gebruiksvriendelijkheid die voortkomt uit de onderliggende AI. “Hoewel niet voorzien van de AI-functionaliteiten, is het toch even flexibel,” merkt Colin van Geest op. “Omdat men bij Tracy mij de basis van SQL heeft bijgebracht, de programmeertaal die ze gebruiken. Boven-

dien is het systeem zo ontworpen dat het personaliseerbaar is middels basiskennis van SQL. Het maken van aanpassingen en creëren van nieuwe elementen is hierdoor mogelijk binnen de webapplicatie. Dit is onlangs bij VGI gebeurd met betrekking tot aanpassingen in het boekhoudproces voor inkoopfacturen. Normaal is dit werk voor de softwareleverancier, maar met enige kennis van SQL kan dit zelf worden gerealiseerd. Naar mijn begrip zal dit in de toekomst voor iedereen mogelijk zijn, zelfs zonder basiskennis van programmeren.”

De flexibiliteit van Tracy AGFx vindt volgens Rick zijn oorsprong in de revolutionaire manier waarop Tracy al jaren AGF-software aan het bouwen is. “Het gaat heel anders dan bij traditionele softwareontwikkeling, want er wordt gewerkt met database instructies in plaats van een programmeertaal. Die instructies worden door onze slimme “robots” – vergelijk ze met de robots op de assemblagelijn in een autofabriek, maar dan in de softwarewereld – gebruikt om geavanceerde computerprogramma’s te maken. We verschuiven steeds meer technische taken naar onze robots, die hetzelfde doen als traditionele programmeurs, maar dan 100% consequent. Ook een arbeider in de autofabriek zal niet elke bout even hard aandraaien, een robot doet dat wel. Het betekent bovendien snellere resultaten en het maakt het eenvoudiger om doelen te bereiken.” En straks worden de robots van Tracy dus aangestuurd met AI. “We zijn sinds november een

speciale, op maat gemaakte GPT aan het trainen om onze robots in ons framework aan te sturen. De GPT kent SQL, de programmeertaal die we gebruiken om met de database te communiceren, wat enorm veel tijd bespaart. Wij vertellen onze op maat gemaakte GPT eenvoudigweg hoe de robots moeten werken, en hij leert dat aan, net zoals een mens nieuwe vaardigheden zou aanleren.”

Hoewel Tracy standaardfunctionaliteiten biedt voor onder andere verkoop, inkoop, ompak, facturatie en voorraad, benadrukt Colin dat het unieke aan het systeem is dat bedrijven eenvoudig hun eigen accenten kunnen leggen. “Elk bedrijf hanteert immers zijn eigen werkwijze, een soort ongeschreven regels die net iets verschillen van die van andere bedrijven. In tegenstelling tot de meeste aangeschafte systemen, waarbij bedrijven zich volledig moeten conformeren aan het vooraf bepaalde raamwerk, biedt Tracy ongelooflijke flexibiliteit, zelfs op gebruikersniveau. Tracy AGFx biedt de mogelijkheid om je eigen columnvolgorde, lay-out en kleuren van knoppen en filters direct online in te stellen. Zo hebben we bijvoorbeeld de gebruikersinterface voor iemand die kleurenblind is, kunnen instellen in zwart-wit.” Krijgt Rick dan toch gelijk als hij stelt dat de intrede van AI op gelijke hoogte moet worden gezet met de uitvinding van de fax of het verschijnen van het internet? (PB/PDC)  rick@tracy.nu colin@vgibv.nl

Het datacenter legt de connectie tussen de AGF en webbased wereld

AGF Primeur 1 • Automatisering 2024

Automatisering

Alexander Schrijvershof, Zest:

“Met een platform als Business Central verrijkt met AI zullen de importeurs hun centrale rol in de keten nog beter kunnen vervullen” om niet alleen zinvolle toepassingen te bedenken, maar ook op een verantwoorde manier met kunstmatige intelligentie om te gaan,” legt Alexander uit.

VAN AGF NAAR SOFTWARE Momenteel is hij aan de slag als softwareontwikkelaar in zijn in 2020 opgerichte bedrijf Zest, maar Alexander kent de AGF-handel door en door na 20 jaar lang de import en export van groenten en fruit samen met zijn broers in goede banen te hebben geleid bij het familiebedrijf Schrijvershof. “Na mij volledig verdiept te hebben in wat toen nog NAV heette, zijn we bij Schrijvershof in 2013 met dit ERP-programma van Microsoft beginnen te werken. Ondertussen vier jaar geleden heb ik een stap opzij gezet om Zest op te starten, een ontwikkelaar en leverancier van ERP-systemen voor de groenteen fruitimporteurs.”

Navision, dat later in meerdere versies onder de naam NAV is doorgegaan, heeft sinds 2018 zijn opvolger in Business Central, de overkoepelende naam voor de bedrijfssoftware van Microsoft die volledig in de cloud beschikbaar is. “En begin december vorig jaar is voor softwareontwikkelaars Artificial Intelligence beschikbaar gemaakt op het platform,” zegt Alexander Schrijvershof van Zest.

eze heel recente ontwikkeling is het ideale uitgangspunt voor een dubbelinterview met deze bedrijfssoftwareontwikkelaar specifiek voor AGF-importeurs en Steven Vlaanderen Oldenzeel, Cloud Solution Architect bij Microsoft, over wat AI kan betekenen voor het werk op kantoor in de groenteen fruithandel.

“De technologie is beschikbaar, feitelijk staat niets de toepassing van AI in het dagelijkse werk in de bedrijven nog in de weg. Aan ons ontwikkelaars om er nu

AGF Primeur 1 • Automatisering 2024

praktische toepassingen mee te bedenken. ERP en AI lijken een logische combinatie, want kunstmatige intelligentie loslaten op een softwarepakket waarin een enorme hoeveelheid gegevens van verschillende bedrijfsafdelingen wordt samengebracht, biedt kansen om de bedrijfsprocessen te versnellen en nieuwe toepassingen te ontsluiten. Een voordeel van het Microsoft-platform daarbij is dat het heel ‘open’ is ten opzichte van externe systemen. Nu werpt AI natuurlijk ook vragen op, dus is het onze taak

IN DE CLOUD Alexander vertelt dat die stap mede werd ingegeven door de overgang van NAV naar Business Central, van eigen servers bij de klanten naar de cloud. “Als klant neem je gewoon een abonnement, je krijgt een wachtwoord en je kunt in principe starten. Back-ups en veiligheid worden geregeld door Microsoft. Dat is veel gemakkelijker voor ons, softwareleveranciers. Maar het heeft me toch een jaartje gekost om een eerste versie van de bedrijfssoftware, specifiek voor AGF-importeurs, in Business Central te schrijven. Voor de gebruiker is veel hetzelfde als bij NAV, maar technisch is het heel anders. Ondertussen werken Schrijvershof, Vrugteboom, Organto, Chainn en sinds kort ook Van der Lans met het systeem. De implementatietijden zijn heel kort, in twee maanden kan live worden gegaan. Er zijn eenmalige implementatiekosten en daarna een abonnementsprijs per gebruiker.” Navision, NAV en Business Central zijn volgens Alexander altijd open source geweest. “Vroeger kon je de codes aanpassen in je eigen systeem. Dat is handig, maar het nadeel was dat er geen upgrades van Microsoft mogelijk waren voor je

programma. Nu zijn de codes nog altijd inzichtelijk, maar in de bron niet meer aanpasbaar. Toch kunnen softwareontwikkelaars als het ware in de eigen laag daarboven bouwen. Al onze klanten werken met de allerlaatste versie van Microsoft van afgelopen december, ook zij die al langer een abonnement hebben bij Zest.”

THE PROOF OF THE PUDDING IS IN THE EATING “Het voordeel van een ERP-systeem in de cloud is dat je daar ook een AI-engine kan tegen laten praten,” vult Steven aan. “Maak een kolom aan in deze tabel, knoop bepaalde tabellen aan elkaar, enzovoort. Heel veel AI is evenwel nog in preview. Het is beschikbaar – want we hebben er vertrouwen in dat het de stabiliteit van het product niet in gevaar brengt –, maar in beperkte mate. Wat general available is, is ook getest in meerdere omgevingen door meerdere klanten. Kijk, we maken technisch heel veel mogelijk, maar the proof of the pudding is in the eating. Heel veel mensen zijn nu met AI dingen aan het doen waarvan we zelf niet wisten dat het kon of wat daar de impact van is. Bepaalde technici binnen Microsoft zien de prompts, de commando’s, die de mensen typen in de GPT en het blijkt dat in Office daar toch veel gelijkaardige vragen of opdrachten bij te zitten. “Maak een business plan”, “maak een brief over...”, enzovoort. Het is het vertrekpunt voor meer training van de AI-engine en we weten wat we op de roadmap moeten zetten om weer vernieuwend over te komen over een half jaar.” CENTRALE ROL VOOR IMPORTEURS “In de AGF-sector is heel veel efficiëntie nodig, want de volumes zijn groot en de marges laag,” weet Alexander. “Zowel aan de teelt- als aan de vraagkant zijn er vaak ook onzekerheden door variabele weersomstandigheden, vertragingen met de boten, … Specifiek voor importeurs zou AI een voorstel kunnen doen

wat de beste verdeling is van de binnenkomende goederen en de goederen in de opslag naar de verschillende klanten of bestemmingsmarkten, waarbij meerdere factoren in rekening worden gebracht, zoals kwaliteitskenmerken van de goederen, contractspecificaties, klantenwensen, bootvertragingen, enzovoort. Dit is een complexe aangelegenheid en nu is het nog vaak gepuzzel in Excel. Of AI kan bankafschriften met weinig duidelijke informatie herkennen en toewijzen.”

Steven beschrijft AI als een motor die goed draait als je er veel data in stopt. “Machine learning is de basis van AI. Het probeert patronen te ontdekken en daar iets mee te doen, er een conclusie aan te verbinden, er een plaatje van te maken of afhankelijkheden inzichtelijk te maken die we met het blote oog niet zien. Hoe meer data erin worden gestopt, hoe beter het werkt. Dit is hoe AI tot een optimale goederenverdeling of het juist lezen van een bankafschrift kan komen.”

“Ik zie in de handel dat de importeur vaak de eerste schakel in de keten is waar data op enige gestructureerde manier bij elkaar komen,” vertelt Alexander, voortbouwend op zijn jarenlange ervaring bij Schrijvershof. “De importeur heeft lijntjes naar de verschillende schakels en daarom ook een centrale rol. Met een platform als Business Central, dat nu verrijkt wordt met AI, zullen de mogelijkheden om die rol in de keten naar zich toe te trekken nog groter worden.” AI VOOR SOFTWAREONTWIKKELAARS EN KEY-USERS Ook voor softwareontwikkelaars als Alexander ziet Steven veel opportuniteiten nu kunstmatige intelligentie ook voor hen beschikbaar is in Business Central. “Tot voor kort ging een programmeur op de vraag van een klant naar een nieuw dashboard daar eerst over nadenken,

vervolgens iets tekenen en bouwen en ten slotte opleveren. Hij of zij was er misschien een weekje mee zoet. Maar met AI en Copilot, een soort persoonlijke assistenten die Microsoft heeft gemaakt, zien we dat heel wat werkzaamheden van een programmeur kunnen worden ondervangen. Zie het als een jumpstart tot een bepaalde oplossing.” Het vertrouwen van de softwareontwikkelaars in de Copilot wordt volgens Steven steeds groter. “Het verhoogt hun efficiency en onderzoek leert ons uit dat 50% van de code die programmeurs gaan schrijven al daadwerkelijk door AI gegenereerd wordt. Toch staan we nog veraf van het moment dat iedere gewone gebruiker zelf zijn software kan schrijven. Met AI kun je aanpassingen doen in de user interface, maar niet in de bron zelf natuurlijk. AI zal SAP niet kunnen bouwen. Toch zit het eraan te komen dat ook key-users die geen softwareontwikkelaar zijn met AI en Copilot nu de instrumenten krijgen om mooie dashboards in bijvoorbeeld Excel te fabriceren. Mensen die niet bang zijn om iets uit te proberen, dat is een beetje de doelgroep die wij voor ogen hebben.” De next-developers noemt Steven hen.

En voor wie zich al het hele artikel afvroeg waar de naam Zest vandaan komt, het is het woord voor het dunne, aromatische laagje van de citrusschil. “Toen ik in 2020 een stap opzij deed bij het familiebedrijf en met het softwarebedrijf begon, wou ik een korte, krachtige naam met een link naar de AGF. Ook in ons logo zie je de sinaasappelschil,” aldus Alexander. (PB/ PDC)  alexander@zest-erp.com

Copilot Microsoft 365 Copilot is een AI-assistent die gebruikers ondersteunt bij dagelijkse werkgerelateerde vragen. Met Copilot kan de gebruiker snel Word-documenten samenvatten, e-mails beantwoorden en Excel-bestanden analyseren. Copilot wordt beschikbaar gesteld in verschillende Microsoft-tools, elk met een specifieke functie. Dit impliceert dat Copilot diverse toepassingen heeft, zoals het stellen van vragen over Excel-sheets, Word-documenten, e-mails in Outlook, orders uit Business Central, en meer.

Business Central

Microsoft Dynamics 365 Business Central is een ERP-oplossing van Microsoft en dient als de opvolger van Navision en Dynamics NAV. Business Central is gemakkelijk te implementeren en geschikt voor zowel kleine als middelgrote bedrijven. Het ondersteunt organisaties bij het automatiseren en verbinden van hun bedrijfsprocessen.

Zest

Zest is een op Business Central gebaseerde

ERP-oplossing voor importeurs in de AGF-sector. Ontwikkeld met praktijkervaring en kennis van de AGF-sector, maakt Zest het beheer van interne processen eenvoudig en biedt het overzicht over de processen in de keten, van teler tot klant. Gebruikers werken digitaal samen met ketenpartners en brengen structuur aan in het snelle handelsproces. Zest biedt flexibiliteit om mee te bewegen met de markt en ondersteunt bij het naleven van regelgeving.

AGF Primeur 1 • Automatisering 2024

Wereldhandel

Hoge prijzen

Belgische import en export van verse groenten en fruit verder gekrompen

In 2023 heeft de dalende trend van de Belgische import en export van verse groenten en fruit zich voortgezet. Dit is zo als het om de hoeveelheid gaat. Vanwege de hoge prijzen was de waarde van de export wel groter dan in 2022, terwijl de waarde van de import in 2023 op hetzelfde peil bleef als het jaar ervoor.

et een aandeel van rond een derde bij zowel de import als de export is bananen weliswaar voor een groot deel bepalend voor de algemene trend, maar ook de import van de overige producten laat door de jaren heen een licht dalende trend zien. De export van overige producten die wel redelijk stabiel was, is in 2023 ook gedaald.

BANANEN GOED VOOR EEN DERDE VAN IMPORT EN EXPORT De Belgische import van bananen, inclusief bakbananen, is volgens cijfers van de Nationale Bank van België (NBB) in 2023 voor het eerst onder de miljoen ton gekomen. In 2022 bedroeg dit nog 1,05 miljoen

AGF Primeur 1 • 2024

België: Ontwikkeling consumentenprijzen (2013 = 100) Bron: Nat. Bank België

2020 2021 2022 2023 Mutatie 23/22

ton, en er is sprake van een duidelijke neerwaartse trend. In 2017 ging het nog om meer dan 1,4 miljoen ton. De meeste bananen komen nog steeds uit Colombia, maar vooral in 2023 is de import van bananen uit dat land fors gedaald. Ecuador, Costa Rica en Kameroen zijn de drie andere grote bananenleveranciers. Er komen ook steeds meer bananen via Nederland in België; in 2023 zou dat voor het eerst meer dan 100.000 ton zijn geweest. De re-export van bananen is begrijpelijkerwijs volledig gericht op EU-landen, waarbij Duitsland en Frankrijk de belangrijkste zijn, terwijl Nederland niet

Alle goederen

110 112 123 128 4%

Verse groenten

103 100 107 125 17%

Vers fruit

111 104 109 122 12%

Aardappelen

115 112 123 151 22%

ver daarachter de derde afnemer is. Volgens de cijfers van de NBB zou de bananenexport in 2023 zijn gegroeid, maar dit lijkt onwaarschijnlijk. Eurostat laat daarentegen een verdere daling zien. MINDER PEREN UITGEVOERD In vergelijking met de import en export van bananen, die momenteel rond de miljoen ton schommelt, is de omvang van andere producten aanzienlijk kleiner. Peren nemen de tweede plaats in bij de export, met een hoeveelheid van 307.000 ton in 2023, wat minder is dan in de beide voorgaande jaren. Tomaten zijn het derde Belgische exportproduct, waarbij de export in 2023 vrijwel gelijk was aan

België: Import en export verse groenten en fruit Bron: Nat. Bank België

TOTAAL Invoer 1000 ton miljoen euro euro per ton

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023R

+/- in %

3.781 3.653 966

3.560 3.429 963

3.318 3.187 960

3.446 3.482 1.010

3.412 3.374 989

3.240 3.229 997

3.126 3.238 1.036

-4% +0% +4%

Uitvoer 1000 ton miljoen euro euro per ton

3.193 2.996 938

2.837 2.610 920

2.977 2.813 945

2.986 2.878 964

2.815 2.892 1.027

2.666 3.095 1.161

2.595 3.283 1.265

-3% +6% +9%

Excl. BANANEN Invoer 1000 ton miljoen euro euro per ton

2.341 2.419 1.033

2.200 2.291 1.041

2.139 2.218 1.037

2.232 2.460 1.102

2.267 2.501 1.103

2.194 2.586 1.178

2.135 2.628 1.231

-3% +2% +4%

Uitvoer 1000 ton miljoen euro euro per ton

1.890 2.066 1.093

1.656 1.798 1.085

1.897 2.029 1.070

1.889 2.102 1.113

1.839 2.208 1.201

1.826 2.396 1.312

1.724 2.567 1.489

-6% +7% +13%

BANANEN Invoer 1000 ton miljoen euro euro per ton

1.440 1.234 857

1.360 1.137 836

1.180 968 821

1.214 1.021 841

1.144 872 762

1.046 643 615

991 610 616

-5% -5% +0%

Uitvoer 1000 ton miljoen euro euro per ton

1.303 930 714

1.180 812 688

1.080 784 726

1.097 777 708

977 684 700

840 699 832

871 716 822

+4% +2% -1%

België: Import verse groenten en fruit (in tonnen) Bron: NBB

Totaal id. excl. bananen Groenten Fruit id. excl. bananen

3.780.948 2.342.670 1.236.412 2.544.536 1.106.258

2017

3.560.082 2.201.138 1.142.974 2.417.108 1.058.164

3.318.141 2.139.083 1.146.651 2.171.490 992.432

3.446.007 2.232.431 1.193.456 2.252.551 1.038.975

3.411.573 2.267.848 1.198.488 2.213.085 1.069.360

3.239.902 2.194.678 1.151.196 2.088.706 1.043.482

3.126.000 2.134.000 1.194.000 1.932.000 940.000

2023R

+/- in %

Bananen incl. plant, Peen Ananas Uien, ex. plant. Kiwi Erwten/peulen Bonen snij/sperzie Sinaasappelen Komkommers Tomaten Mandarijnen Citroenen Paprika’s Appelen excl. ind Peren, excl. ind. Zoete aardappelen Druiven Spinazie Watermeloenen Avocado’s Mango’s Bloemkool/Brocc Meloenen Groenten nes Aardbeien Sla, niet krop Courgettes Bieten/radijs ed Pompoenen Nectarines Knolselderij Sluitkool Koolrabi Perziken Champignons Tamarinde ed. Aubergines Salade groenten Appelen industrie Pruimen Witlof Overige

1.438.278 266.207 140.913 131.168 141.775 122.489 97.810 122.860 89.927 88.427 71.694 36.172 52.838 139.687 49.167 32.229 44.818 36.681 26.864 28.549 30.835 37.591 43.684 43.870 37.800 17.864 24.259 18.188 4.586 40.873 18.465 5.963 19.152 26.829 14.642 11.233 10.489 3.000 12.865 13.176 13.616 187.033

1.358.944 254.123 151.674 108.152 155.981 114.321 95.015 110.720 70.880 65.774 62.348 29.701 47.801 137.631 49.586 38.154 39.120 42.332 28.851 27.994 34.354 31.157 39.717 45.594 35.203 21.292 17.652 23.146 4.771 23.030 17.020 6.616 17.721 13.399 14.777 19.030 8.715 3.231 9.535 10.166 11.698 174.853

1.179.058 264.225 147.732 118.889 153.974 110.817 88.164 102.821 68.734 68.165 58.771 28.320 48.572 107.295 35.079 44.018 35.451 40.892 28.060 31.082 33.267 28.247 40.535 31.173 32.745 21.845 19.413 23.415 5.406 24.187 15.750 9.684 22.710 13.567 16.400 14.142 9.806 4.011 5.789 10.777 9.570 175.152

1.213.576 270.067 133.309 127.150 160.514 115.872 102.500 107.033 66.967 59.342 59.533 36.184 51.309 108.141 41.017 44.872 38.629 39.290 36.157 40.116 44.911 31.667 37.397 40.050 33.248 20.859 19.637 22.233 8.266 22.159 16.632 12.067 29.888 11.821 18.623 14.024 9.938 6.802 11.221 10.431 10.595 172.556

1.143.725 249.826 150.602 108.955 205.279 141.938 113.383 101.354 65.631 58.377 64.090 41.315 52.774 90.610 40.962 43.438 39.210 46.570 32.073 39.677 45.459 34.864 33.219 36.648 28.635 21.363 23.663 24.370 9.452 20.982 15.628 13.146 18.643 11.297 16.077 9.163 10.341 8.956 15.064 10.823 10.452 173.991

1.045.224 237.773 158.920 108.994 197.409 90.698 94.569 103.736 61.444 74.038 67.704 34.189 55.450 77.962 44.658 59.231 49.677 33.867 34.125 29.037 37.805 30.332 35.171 50.094 26.850 21.692 22.310 23.498 9.108 20.541 13.695 19.224 18.567 10.306 14.049 11.553 9.649 9.657 13.412 10.562 9.157 173.121

992.000 240.000 137.000 119.000 118.000a) 115.000 104.000 99.000 83.000 77.000 65.000 59.000 55.000 55.000 51.000 50.000 46.000 41.000 40.000 35.000 34.000 33.000 33.000 31.000 28.000 26.000 25.000 23.000 21.000 17.000 16.000 15.000 15.000 14.000 13.000 12.000 10.000 10.000 10.000 10.000 9.000 149.000

-5% +1% -14% +9% -40% +27% +10% -5% +35% +4% -4% +73% -1% -29% +14% -16% -7% +21% +17% +21% -10% +9% -6% -38% +4% +20% +12% -2% +131% -17% +17% -22% -19% +36% -7% +4% +4% +4% -25% -5% -2% -14%

a)Raming FVF 143.000 ton.

2018

2019

2020

2021

2022

-4% -3% +4% -8% -10%

207.000 ton, bijna hetzelfde als in 2022, maar minder dan in de voorgaande jaren.

Daarna volgen twee re-exportproducten. De re-export van kiwi’s is in 2023 volgens NBB-cijfers vrijwel gelijk gebleven aan die van het voorgaande jaar, met 167.000 ton. Het lijkt onwaarschijnlijk dat de re-export van ananas is gegroeid, gezien de afname in import. Peen en appelen zijn andere producten met een aanzienlijke exportomvang. In 2023 was de export van beide aanzienlijk kleiner dan in 2022.

VEEL MINDER KIWI’S INGEVOERD Nieuw-Zeelandse kiwi’s komen in Europa vooral in België aan. Nieuw-Zeeland geeft zelf niet aan naar welk specifiek EU-land kiwi’s worden uitgevoerd, maar aangenomen mag worden dat dit vooral België is. In 2023 is de export van Nieuw-Zeelandse kiwi’s naar EU27-landen met bijna 30% gedaald, nl. van 230.000 naar 163.000 ton. NBB en Eurostat geven een nog groter min voor de Belgische import van kiwi’s uit Nieuw-Zeeland. Uitgaande van een min van 30% zou de Belgische import van Nieuw-Zeelandse kiwi’s tot onder de 100.000 ton zakken. Ook de kiwi-import uit Italië is gekrompen. In andere EU-landen is wel meer uit Italië ingevoerd. Gezien de kleinere Belgische kiwi-import is het niet waarschijnlijk dat de export even groot zou zijn als vorig jaar zoals cijfers van NBB aangeven. FRANKRIJK NET IETS BELANGRIJKERE AFNEMER DAN NEDERLAND In 2023 was Frankrijk evenals in 2022 de belangrijkste afnemer van verse groenten en fruit uit België. In die beide jaren kon er zo’n 620.000 ton naar Frankrijk worden uitgevoerd. Dat was wel minder dan de jaren ervoor. Nederland is de nummer twee. In 2023 was het met 615.000 ton iets minder dan het jaar ervoor. Ook de export naar Nederland was de AGF Primeur 1 • 2024

Wereldhandel

jaren daarvoor groter. Duitsland is op enige afstand de derde afnemer. De 480.000 ton was echter wel aanzienlijk minder dan daarvoor. Op enige afstand zijn Spanje, Polen en Tsjechië de volgende afnemers met hoeveelheden van 100’ tot 110.000 ton. De export naar Spanje kromp in 2023, terwijl die naar Polen en Tsjechië groeide. De export naar het Verenigd Koninkrijk bleef met 90.000 ton op hetzelfde niveau als het jaar ervoor. VEEL INDUSTRIEPRODUCT INGEVOERD Op grote afstand van bananen is peen het tweede importproduct van België. De afgelopen jaren werd er steeds zo rond de 240.000 ton ingevoerd. Het gaat vooral om peen voor de industrie uit Nederland. Ananas is het derde importproduct. De 140.000 ton zou wel minder zijn dan in 2022. Het gaat vooral om import uit Costa Rica en is grotendeels bestemd voor re-export. Dan volgt uien met 120.000 ton. Na kiwi volgen de industrieproducten erwten en bonen en dan sinaasappelen met een import in 2023 van ruim 100.000 ton. Dat is ruim meer dan het jaar ervoor. VERUIT MEESTE UIT NEDERLAND Nederland is verreweg de belangrijkste leverancier van België. In 2023 bedroeg de hoeveelheid meer dan een miljoen ton, wat een toename is ten opzichte van voorgaande jaren. Peen is veruit het belangrijkste product dat uit Nederland wordt ingevoerd, gevolgd door bananen, en op wat meer afstand uien, komkommers en peren. Met 360.000 ton was Frankrijk de tweede leverancier. Spanje volgt daarna met 315.000 ton. Dan volgen een aantal landen van waaruit vooral bananen en ananas worden ingevoerd.  Jan Kees Boon Fruit and Vegetable Facts fruitvegfacts@gmail.com

België: Import verse groenten en fruit (in tonnen) Bron: NBB

Totaal EU27 EU extra

3.560.082 1.884.722 1.675.360

2018

3.318.141 1.809.283 1.508.858

2019

3.446.007 1.890.105 1.555.902

2020

3.411.573 1.954.502 1.457.071

2021

3.239.902 1.911.999 1.327.903

2022

3.126.000 1.974.000 1.152.000

2023R

+/- in %

Nederland Frankrijk Spanje Costa Rica Columbia Ecuador Duitsland Kameroen Italië Nieuw-Zeeland Ivoorkust Peru Ghana Zuid-Afrika Polen Guatemala Marokko Dom Rep Mexico Senegal Egypte Griekenland Kenia Honduras Madagaskar Chili Rest Azië Nabije Oosten Ver Kon Overige

987.160 368.697 330.437 362.427 429.363 229.661 84.320 102.532 65.172 159.441 95.441 47.908 24.135 16.096 35.323 7.519 11.145 41.377 5.882 8.322 13.348 864 4.253 1.031 14.825 6.276 1.061 3.642 12.093 90.331

947.838 363.112 305.129 256.461 401.253 197.373 102.810 131.197 63.659 150.631 72.168 49.454 43.546 13.837 18.067 7.249 10.731 40.617 9.455 6.631 13.862 1.162 9.901 1.662 9.677 6.260 1.609 3.043 14.349 65.399

990.395 361.373 304.790 256.651 380.440 211.197 123.411 136.669 67.172 161.941 92.506 52.221 37.117 17.323 30.487 7.498 13.660 49.189 16.115 5.869 14.507 1.497 8.670 4.804 10.513 6.165 960 4.332 20.160 58.375

986.207 386.068 304.948 238.678 372.379 188.710 131.228 142.115 96.365 169.722 77.608 47.313 34.327 16.722 30.144 5.347 11.367 33.060 13.694 12.358 9.600 1.987 5.369 5.716 5.392 6.138 1.378 2.823 4.011 70.797

976.513 335.250 330.294 273.522 298.520 179.032 121.161 145.355 105.011 150.938 66.433 31.525 24.076 19.770 25.087 7.774 12.916 23.542 4.638 6.438 5.801 2.036 4.327 4.930 7.777 6.456 2.865 2.561 1.832 63.521

1.013.000 359.000 315.000 290.000 227.000 178.000 154.000 140.000 95.000 63.400 56.100 30.400 28.600 19.000 18.900 18.800 11.600 11.000 10.500 9.900 9.700 8.000 6.000 4.200 4.000 3.700 3.200 2.700 2.500 32.800

+4% +7% -5% +6% -24% -1% +27% -4% -10% -58% -16% -4% +19% -4% -25% +142% -10% -53% +126% +54% +67% +293% +39% -15% -49% -43% +12% +5% +36% -48%

België: Export verse groenten en fruit (in tonnen) Bron: NBB

Totaal id. excl. bananen Groenten Fruit id. excl. bananen

2.818.245 1.637.996 833.658 2.003.145 822.896

2018

2.956.525 1.877.097 951.272 2.025.512 946.084

2019

2.974.088 1.877.230 971.652 2.014.024 917.166

2020

2.798.640 1.822.080 890.163 1.925.331 948.772

2021

2.658.224 1.818.162 820.154 1.846.009 1.005.946

2.595.000 1.723.000 764.000 1.831.000 959.000

2023R

+/- in %

Bananen incl. plant. Peren, excl. ind. Tomaten Kiwi Ananas Peen Appelen excl. ind Komkommers Prei Uien, ex. plant. Paprika’s Aardbeien Citroenen Sluitkool Fruit nes Groenten nes Avocado’s Mango’s Witlof Sla, krop Knolselderij Sla, niet krop Tamarinde ed. Spinazie Appelen industrie Spruiten Mango’s Bonen snij/sperzie Courgettes Aubergines Champignons Bloemkool/Brocc Sinaasappelen bitter Zoete aardappelen Blauwe bes/Cranb. Druiven Koolrabi Meloenen Watermeloenen Zoete kersen Salade groenten Pepers Paddenstoelen ov. Overige

1.180.249 287.921 223.510 108.935 134.370 174.975 107.912 52.305 67.431 37.760 34.621 45.051 2.980 18.515 8.108 26.374 15.688 22.275 16.619 23.208 20.778 14.593 10.660 847 4.737 15.152 9.519 9.169 9.049 8.891 19.593 12.652 5.063 10.573 3.049 4.708 4.107 6.673 4.661 2.573 3.323 1.487 8.367 47.578

1.079.428 303.461 247.927 110.169 127.377 211.958 190.743 50.265 70.045 42.736 32.232 44.477 2.129 19.415 13.128 39.370 23.472 23.408 20.636 20.461 20.301 14.936 10.384 23.350 3.713 18.618 10.328 11.639 9.531 10.161 17.520 12.612 5.957 9.074 5.203 5.709 9.818 5.393 9.531 5.036 3.305 1.927 7.421 59.643

1.096.857 306.080 260.194 158.425 94.976 230.639 152.003 46.398 70.193 51.311 33.694 42.695 2.281 23.565 17.750 29.777 31.196 28.303 16.836 19.936 19.307 17.386 8.143 24.160 1.190 20.233 10.813 9.619 7.845 10.440 20.072 13.642 6.308 8.458 6.124 4.177 9.586 4.197 3.468 3.058 3.423 1.726 7.168 47.601

976.559 354.820 227.787 135.084 113.686 196.652 118.553 48.279 62.952 36.548 37.791 38.311 7.456 23.099 22.506 30.044 34.419 29.130 19.501 22.497 20.000 20.544 6.439 18.512 14.241 19.046 11.348 9.101 8.133 11.031 17.099 15.791 7.904 5.576 5.270 4.617 8.063 4.704 4.553 2.313 2.999 2.888 7.019 42.792

840.063 341.158 209.603 166.566 119.392 156.004 146.539 43.314 63.264 53.905 39.311 38.169 8.230 22.492 28.594 27.742 17.986 24.502 24.174 19.854 20.637 16.748 7.714 15.195 19.033 16.422 10.815 8.345 9.215 10.263 12.568 10.412 8.785 12.663 8.057 7.673 6.123 4.171 5.724 5.244 3.751 4.339 4.732 43.468

872.000 a) 307.000 207.000 167.000 132.000 127.000 117.000 59.000 57.800 51.500 42.000 38.200 30.500 25.300 23.400 22.000 22.000 21.300 15.800 15.700 15.500 14.000 14.000 13.000 12.000 11.500 11.500 10.500 10.100 10.000 9.500 9.500 8.800 8.350 6.950 6.650 5.800 5.150 4.650 4.600 4.450 3.950 3.450 41.050

+4% -10% -1% +0% +11% -19% -20% +36% -9% -4% +7% +0% +271% +12% -18% -21% +22% -13% -35% -21% -25% -16% +81% -14% -37% -30% +6% +26% +10% -3% -24% -9% +0% -34% -14% -13% -5% +23% -19% -12% +19% -9% -27% -6%

a)Volgens Eurostat 805.000 ton (zowel export België als import in EU landen uit België

AGF Primeur 1 • 2024

-4% +3% -13%

2022

-2% -5% -7% -1% -5%

België: Export verse groenten en fruit (in tonnen) Bron: NBB

België: Import bonen (in tonnen)

Totaal EU27 EU extra

2018

2019

2020

2021

2022

2023R

2.836.803 2.976.784 2.985.676 2.815.494 2.666.163 2.595.000 2.659.750 2.791.254 2.810.199 2.676.589 2.497.143 2.444.000 177.053 185.529 175.477 138.905 169.020 151.000

+/-in%

Bron: Eurostat

Wereld EU27 landen EU27 extra

95.015 88.212 6.802

88.164 102.503 113.383 79.937 92.379 106.794 8.227 10.124 6.589

2019

2020

2021

94.569 101.000 88.498 93.000 6.071 8.100

2022

2023R

+/- in %

Frankrijk Nederland Duitsland Spanje Polen Tsjechië Ver Kon Luxemburg Oostenrijk Italië Roemenië Estland Litouwen Rusland Hongarije Letland Zweden Denemarken Zwitserland Portugal Ivoorkust Oman Ierland Finland Noorwegen Kroatië Griekenland Slowakije Nabije Oosten Senegal

680.589 587.383 641.806 122.375 102.318 118.287 116.669 50.216 70.993 33.148 48.071 39.955 32.040 11.233 25.114 26.204 21.584 8.473 6.809 7.091 7.462 8.191 4.723 6.078 7.832 907 3.090 9.488 5.213 2.743

755.088 653.620 618.005 125.750 76.719 144.601 113.562 70.143 66.799 45.942 37.520 51.299 28.458 18.632 29.489 21.252 19.180 7.925 4.860 6.857 5.241 9.044 4.432 5.993 7.217 374 4.054 12.166 5.109 10.961

745.644 730.449 603.793 121.913 75.713 146.357 105.378 54.417 65.216 41.504 41.314 48.839 21.775 15.339 25.533 25.690 19.271 6.372 5.655 5.819 8.833 7.859 7.164 5.666 6.151 495 2.979 10.866 4.471 8.858

656.893 696.403 564.423 137.868 111.458 121.034 82.932 50.570 69.523 47.199 36.324 47.252 30.925 14.806 30.126 15.129 19.438 8.380 7.639 4.866 8.098 5.477 5.456 6.564 5.920 590 3.838 6.250 4.185 2.340

623.373 619.781 570.269 124.593 104.519 97.483 91.902 50.915 52.915 65.956 27.857 40.534 25.357 19.096 23.759 15.824 18.702 7.792 8.936 5.163 19.666 12.758 4.695 5.741 5.598 1.652 2.759 3.956 4.464 1.769

621.000 615.000 480.000 110.400 108.200 100.000 90.900 77.300 68.400 53.200 49.800 37.000 27.200 23.300 23.200 18.100 15.800 9.000 8.850 8.500 7.700 7.600 7.250 4.400 3.750 3.100 3.000 2.900 2.500 2.150

-0% -1% -16% -11% +4% +3% -1% +52% +29% -19% +79% -9% +7% +22% -2% +14% -16% +16% -1% +65% -61% -40% +54% -23% -33% +88% +9% -27% -44% +22%

Nederland Frankrijk Kenia Duitsland Egypte Ethiopië Senegal Spanje Overige

31.399 52.908 1.052 3.680 3.455 1.615 94 178 633

33.367 42.569 3.218 3.713 2.204 1.554 637 207 694

36.640 51.508 3.548 3.805 3.896 1.737 510 322 537

33.668 68.405 2.453 4.219 1.582 1.636 639 354 428

33.730 51.729 2.790 2.604 1.336 1.419 363 303 296

34.000 56.000 3.200 2.400 2.200 1.500 1.400 450 50

+1% +8% +15% -8% +65% +6% +286% +49% -83%

-3% -2% -11%

België: Import bananen (in tonnen) Bron: NBB

2018

2019

2020

2021

2022

2023R

Totaal EU27 EU extra

1.359.828 1.179.637 1.213.856 1.144.135 1.045.562 991.000 133.130 108.283 122.768 153.212 156.900 158.000 1.226.698 1.071.354 1.091.088 990.923 888.662 833.000

Columbia Ecuador Costa Rica Kameroen Nederland Ivoorkust Dom Rep Peru Duitsland Ghana Spanje Guatemala Frankrijk Mexico Ver Kon Overige

428.487 215.038 260.666 99.711 88.969 79.005 41.092 39.041 16.463 15.720 13.845 7.073 11.459 942 1.140 41.177

400.658 182.038 159.143 128.637 80.584 58.040 40.133 39.936 18.290 34.090 4.584 7.097 3.402 3.295 1.754 17.955

379.069 201.330 169.362 134.736 82.899 75.474 48.589 37.224 29.752 26.711 5.775 7.428 3.677 3.830 1.884 6.116

+/- in %

-5% +1% -6%

371.030 187.822 129.161 140.345 95.801 56.568 32.281 31.150 38.298 24.951 12.142 5.300 5.651 461 13.176

296.411 175.079 153.295 144.300 95.531 44.930 23.045 18.307 37.768 16.725 12.973 7.774 6.897 375 2 12.151

224.000 174.000 187.000 139.000 103.500 39.300 10.600 17.700 32.800 23.600 11.900 18.600 8.100 50 850

-24% -1% +22% -4% +8% -13% -54% -3% -13% +41% -8% +139% +17% -87% -100% -93%

2021

2022

2023R

+/-in%

128.257 123.598 133.780 149.426 133.587

95.000a

-29%

17.316 2.771 5.115 2.224 132 167

38.000 14.500 5.700 1.300 900 500 400 -

-15% +93% -23% -8% -17% -29% -55%

België: Import kiwi’s (in tonnen) Bron:NBB

Totaal EU27 EUextra Nieuw-Zeeland Italië Frankrijk Nederland Duitsland Chili Griekenland Spanje Overige

2018

2019

2020

155.981 153.974 160.514 205.279 197.409 143.000a 27.563 30.358 26.685 55.061 62.642 49.000 128.418 123.616 133.829 150.218 134.768 94.000 18.815 3.203 5.807 2.408 87 39 18

16.277 2.731 4.723 2.521 48 223 208 3

40.254 6.567 5.994 1.647 792 369 229 2

44.701 7.510 7.413 1.413 1.080 707 896 103

-26% -22% -30%

a) Inschatting FVF op basis van exportcijfers Nieuw-Zeeland; volgens NBB 118.000 en 57.000 ton

België: Import komkommers (in tonnen) Bron: Eurostat

Wereld EU27 landen EU27 extra

70.878 70.815 63

2018

68.734 68.673 61

2019

66.965 66.914 51

2020

65.631 65.588 43

2021

61.444 61.436 8

2022

82.000 82.000 -

2023R

+/- in %

Nederland Spanje Duitsland Frankrijk Overige

62.185 6.341 1.271 981 101

58.727 8.086 1.239 607 75

57.314 7.365 1.906 259 120

56.143 7.329 1.635 356 169

49.184 9.527 2.096 450 187

69.000 10.200 2.000 650 150

+40% +7% -5% +44% -20%

+33% +33% -100%

2018

+7% +5% +33%

België: Import sinaasappelen (in tonnen) Bron: Eurostat

Wereld EU27 landen EU27 extra

110.717 102.821 107.031 101.354 103.736 94.052 89.110 92.312 82.781 89.374 16.665 13.711 14.719 18.573 14.362

2018

2019

2020

2021

2022

99.000 85.000 14.000

2023R

+/- in %

Spanje Nederland Zuid-Afrika Duitsland Egypte Italië Frankrijk Overige

57.753 24.915 10.635 6.748 2.745 2.884 1.710 3.327

51.561 22.054 8.596 9.833 2.892 3.028 2.564 2.292

44.245 28.265 11.784 13.974 2.032 2.991 2.448 1.291

37.656 26.165 8.391 12.561 3.484 3.990 1.844 7.263

53.386 20.106 10.244 9.475 1.778 3.144 2.125 3.478

43.100 28.100 9.900 7.800 3.900 3.100 2.100 1.000

-19% +40% -3% -18% +119% -1% -1% -71%

-5% -5% -3%

België: Import verse groenten en fruit uit Spanje (in tonnen) Bron: Eurostat

Groenten en fruit Groenten Fruit Mandarijnen Sinaasappelen Tomaten Courgettes Paprika’s Bloemkool/ Broccoli Citroenen Bananen Nectarines Watermeloenen Peen Komkommers Perziken Meloenen Uien, excl. plant. Koolrabi Aardbeien Sla, niet krop Salade groenten Overige

2018

2019

2020

2021

2022

2023R

+/- in %

329.041 304.236 304.423 304.161 329.173 313.000

-5%

105.097 106.229 109.648 112.391 125.256 132.000 223.944 198.008 194.774 191.770 203.918 181.000

+5% -11%

46.893 57.753 11.316 11.845 11.600

42.145 51.561 8.204 12.686 13.291

40.929 44.245 8.138 13.562 11.734

43.361 37.656 8.132 14.031 13.087

48.672 53.386 18.251 14.295 13.006

43.000 43.000 23.000 14.500 13.500

-12% -19% +26% +1% +4%

6.872

6.475

7.442

9.525

11.119

12.500

+12%

15.966 13.839 14.153

15.813 4.584 12.500

18.130 4.949 12.276

17.073 11.651 12.479

15.283 12.897 10.989

12.500 11.000 10.500

-18% -15% -4%

10.913

9.599

10.429

8.672

12.125

10.500

-13%

6.086 6.341 10.332 13.086

5.760 8.086 10.624 12.526

6.224 7.365 8.995 9.623

8.691 7.329 8.752 9.220

5.124 9.527 7.391 10.299

10.000 10.000 9.500 7.800

+95% +5% +29% -24%

13.288

14.108

14.706

9.296

9.436

7.600

-19%

6.186 10.480 6.974

6.441 7.093 6.461

7.966 6.367 4.803

7.109 6.700 4.318

7.043 6.375 3.990

7.400 6.500 5.300

+5% +2% +33%

1.687

1.537

3.271

4.590

4.501

5.100

+13%

53.428

54.743

63.267

62.489

55.465

49.800

-10%

Nieuw-Zeeland: Export kiwi’s (in tonnen) Totaal EU27 Rest

Bron: NZ stat

608.812 212.512 396.300

2019

657.128 234.973 422.155

2020

748.649 272.409 476.240

2021

676.748 231.848 444.900

2022

589.000 163.450 425.550

2023R

+/- in %

EU nes China Japan Korea Ver Staten Australië Taiwan Hong Kong Vietnam Singapore India Overige

210.864 116.332 119.224 34.286 27.297 16.724 33.150 7.133 4.309 3.575 5.194 30.725

232.917 116.867 124.373 40.177 34.534 19.570 31.407 7.885 5.197 3.948 6.132 34.121

264.885 138.088 135.265 46.411 42.417 23.083 33.802 7.449 5.734 4.356 6.308 40.851

229.709 125.436 131.296 50.863 40.691 18.354 31.500 6.486 5.433 3.779 4.104 29.097

162.000 133.000 118.000 44.500 40.000 19.500 26.000 7.900 6.000 4.000 2.700 25.400

-29% +6% -10% -13% -2% +6% -17% +22% +10% +6% -34% -13%

-13% -30% -4%

AGF Primeur 1 • 2024

Wereldhandel

België: Import verse groenten en fruit uit Nederland (in tonnen) Bron:NBB

2018

2019

2020

2021

2022

België: Export tomaten (in tonnen)

2023R

+/-in%

Totaal Groenten Fruit

987.160 947.838 990.395 986.207 976.513 1.013.000 647.101 635.022 663.813 647.417 648.741 678.000 340.059 312.816 326.582 338.790 327.772 335.000

+4% +5% +2%

Peen Bananenincl. plant. Uien,excl.plant. Komkommers Peren,excl.ind. Zoeteaardappelen Paprika’s Bonensnij/ sperzie Sinaasappelen Tomaten Appelenexcl. ind Bieten/radijsed Erwten/peulen Spinazie Knolselderij Aardbeien Avocado’s Druiven Bloemkool/ Brocc Groentennes Champignons Sla,nietkrop Witlof Sluitkool Ananas Citroenen Mango’s Meloenen Koolrabi Courgettes Watermeloenen Kiwi Aubergines Overige

194.753 196.351 209.351 195.842 190.427 200.000

+5%

Totaal Groenten Fruit

Bananen incl plant. Appelen excl. ind Peren, excl. ind. Tomaten Kiwi Ananas Uien, ex. plant. Komkommers Peen Paprika’s Spinazie Aardbeien Mango’s Fruit nes Zoete aardappelen Bonen snij/ sperzie Sluitkool Prei Champignons Overige

Bron: Eurostat

+/- in %

223.510 247.927 260.185 227.787 209.603 207.000 207.243 228.289 240.758 211.556 186.477 182.000 16.267 19.638 19.427 16.230 23.125 25.000

2018

2019

-1% -2% +8%

Duitsland Nederland Frankrijk Ver Kon Italië Spanje Polen Luxemburg Griekenland Tsjechië Zwitserland Overige

70.794 57.714 46.220 15.484 5.388 10.133 1.641 4.222 2.130 3.944

66.645 59.399 61.846 16.130 10.457 12.102 2.575 4.505 1.464 4.485 1.019 7.300

88.969

80.584

82.899

95.801

95.531 103.750

+9%

68.682 62.187 46.776

73.102 58.727 32.671

75.330 57.316 38.431

69.508 56.143 38.941

71.220 49.184 41.776

85.500 69.000 47.500

+20% +40% +14%

23.331

27.455

26.738

35.352

41.828

41.500

-1%

32.506

31.772

34.972

35.795

38.885

37.500

-4%

31.400

33.367

36.639

33.668

33.730

37.000

+10%

België: Export peren (in tonnen)

26.846 36.193

24.273 35.170

30.794 35.029

29.564 34.283

24.288 35.822

33.500 31.500

+38% -12%

Bron:Eurostat

47.114

42.553

35.632

26.264

27.516

23.500

-15%

22.204 13.014 30.395 15.691 17.379 10.896 12.897

21.518 9.813 21.792 14.443 17.945 10.397 9.407

20.477 11.621 15.095 15.386 19.861 13.515 12.038

19.292 10.470 21.491 14.553 18.693 15.151 13.308

17.884 11.658 12.309 11.520 17.401 13.132 14.469

17.500 16.500 15.300 15.000 14.500 13.500 13.500

-2% +42% +24% +30% -17% +3% -7%

13.999

12.461

14.527

16.308

11.715

12.300

+5%

14.379 13.895 8.895 9.968 3.577 9.706 6.735 9.677 7.953 8.168 4.088

11.148 15.371 9.252 8.468 3.047 9.300 6.742 8.148 7.688 8.594 3.414

16.646 16.705 9.616 9.742 5.560 11.597 8.664 8.143 8.688 10.685 4.023

13.580 14.200 9.910 9.934 3.809 12.766 9.582 9.228 8.424 9.235 4.899

12.317 11.264 10.890 8.552 7.653 9.256 7.412 8.609 8.364 9.256 5.588

12.000 10.500 10.500 8.800 8.700 8.400 8.300 8.200 7.800 6.100 6.000

-3% -7% -4% +3% +14% -9% +12% -5% -7% -34% +7%

4.441

3.556

5.304

6.465

6.080

6.000

-1%

5.115 4.171 81.163

5.807 5.413 88.088

4.723 5.592 79.055

5.994 5.959 81.797

7.413 5.328 98.236

5.700 5.500 72.150

-23% +3% -27%

België: Export verse groenten en fruit naar Nederland (in tonnen) Bron: NBB

2023R

Wereld EU27 landen EU27 extra

2018

2019

2020

2021

2022

2023R

587.383 653.620 730.449 696.403 619.781 615.000 217.724 249.401 252.037 248.168 213.934 211.000 369.659 404.219 478.412 448.234 405.847 404.000

2021

2022

70.033 63.829 63.531 15.575 9.671 16.225 2.450 4.537 1.155 4.586 1.328 7.265

71.287 57.837 40.328 14.570 10.353 12.857 3.214 4.351 1.559 3.872 1.170 6.389

62.842 45.060 38.683 21.866 12.078 15.292 2.248 4.208 1.425 1.683 1.080 3.138

57.500 45.500 39.500 23.500 13.500 11.500 5.000 3.700 2.300 1.900 1.100 2.800

-9% +1% +2% +7% +12% -25% +122% -12% +61% +13% +2% -11%

Wereld EU27landen EU27extra

287.920 303.461 306.060 354.820 341.158 307.000 227.528 245.133 256.883 303.615 290.961 256.000 60.392 58.328 49.178 51.205 50.197 51.000

2018

2019

2020

2021

2022

2023R

+/-in%

Nederland VerKon Frankrijk Duitsland Estland Spanje Polen Litouwen Italië Zweden Zwitserland Ierland Slowakije Hongarije Noorwegen Tsjechië Azerbeidzjan Luxemburg China Kazachstan Bulgarije Portugal Letland Mongolië Oostenrijk Roemenië Cyprus VerArabEm Denemarken Marokko WitRusland Overige

44.742 38.163 35.969 17.112 34.554 18.312 8.391 23.201 758 6.306 2.718 3.166 1.870 1.345 4.923 3.986 1.024 2.042 3.324 1.786 986 1.095 12.799 47 233 676 9.439 746 476 6 2.322 5.403

40.626 42.930 43.539 20.543 43.655 27.795 8.440 20.007 4.941 6.105 1.347 2.297 3.184 1.157 4.956 3.724 2.054 2.577 2.702 832 302 725 9.315

54.402 36.595 43.642 22.575 42.624 24.543 13.068 16.712 8.167 7.234 1.391 2.399 1.725 583 3.747 3.816 1.918 2.087 1.408 480 438 788 8.921 148 652 1.109 910 458 397

70.478 40.447 42.875 32.351 44.622 38.815 16.097 24.212 9.518 7.815 2.683 619 1.630 961 3.381 3.802 1.568 1.445 485 1.132 621 1.085 3.121 471 635 1.575 947 23 275 72 1.061

53.000 41.000 37.000 38.000 35.000 28.000 19.000 17.000 13.000 5.300 3.500 2.600 1.900 1.800 1.400 1.300 1.200 1.200 1.100 900 900 600 600 500 500 400 400 300 100 100 200 1.000

-17% +8% -11% +1% -5% -17% -3% -8% -27% -27% -1% +133% -19% -13% -55% -39% -26% -9% -8% +7% +96% -47% -54% -23% -7% -62% -37%

619 2.506

63.565 37.856 41.460 37.591 36.836 33.821 19.551 18.566 17.922 7.271 3.542 1.115 2.356 2.060 3.088 2.135 1.625 1.316 1.194 843 458 1.133 1.311 652 538 1.045 639 247 162 20 28 1.213

737 2.211 2.416 373 624 20 299 3.028

-10% -12% +2%

-38% +609% -18%

België: Export verse groenten en fruit naar Duitsland (in tonnen)

+/- in %

-1% -1% -0%

166.253 208.238 241.146 202.657 136.678 168.000

+23%

35.999

57.259

61.483

52.940

71.538

60.000

-16%

44.742 57.714 41.753 30.232 13.640 28.281 27.443 14.817 532 13.308 7.168 1.259

40.626 59.399 29.702 19.254 9.504 23.900 33.792 12.501 23.017 12.564 6.414 1.282

54.405 63.832 33.712 22.650 12.712 19.506 36.324 14.105 23.753 13.536 10.629 7.339

70.478 57.837 29.522 23.722 5.745 21.784 43.026 18.603 17.906 12.933 11.973 7.991

63.565 45.060 46.581 20.287 13.023 16.844 36.879 15.516 14.175 11.998 9.181 11.714

52.500 46.000 38.000 28.000 26.000 26.000 23.000 19.000 10.500 10.200 9.500 8.000

-17% +2% -18% +38% +100% +54% -38% +22% -26% -15% +3% -32%

3.001

2.409

905

2.150

7.404

7.600

+3%

4.526

6.319

5.147

6.369

4.779

7.500

+57%

3.022 7.068 13.514 73.112

3.300 8.617 12.139 83.385

3.502 7.269 15.404 83.090

5.103 6.677 13.035 85.952

2.767 5.049 8.605 78.138

5.500 5.100 5.100 59.500

+99% +1% -41% -24%

AGF Primeur 1 • 2024

5.840

2020

Bron:NBB

Totaal Groenten Fruit Bananenincl. bakbananen Tomaten Ananas Peren,excl.ind. Kiwi Komkommers Appelenexcl. ind Peen Sla,krop Appelenindustrie Fruitnes Aardbeien Prei Paprika’s Witlof Sla,nietkrop Aubergines Courgettes Overige

2023R

+/-in%

641.806 618.005 603.793 564.423 570.269 480.000 152.606 147.760 142.735 153.028 139.638 132.000 489.200 470.245 461.058 411.395 430.631 348.000

2018

2019

2020

2021

2022

-16% -5% -19%

365.709 286.172 277.305 254.400 233.022 182.000

-22%

70.794 36.098 17.112 22.345 15.290

66.645 36.538 20.543 32.007 17.193

70.035 30.583 22.576 78.564 17.929

71.287 33.130 32.351 30.732 18.676

62.842 47.866 37.591 43.742 17.950

58.000 40.500 38.000 35.000 22.500

-8% -15% +1% -20% +25%

33.233

68.334

35.823

24.970

24.931

12.000

-52%

18.628 12.765

17.256 11.670

10.572 11.999

10.702 13.798

12.644 12.185

11.000 10.500

-13% -14%

1.004

1.832

364

13.136

17.889

12.250

-32%

2.315 4.719 10.886 8.390 2.155 3.394 1.759 1.884 13.327

7.261 3.232 12.091 6.134 2.118 4.315 1.994 1.950 20.722

4.579 2.313 8.542 4.886 1.866 6.619 2.300 1.620 15.316

7.198 3.410 9.214 4.851 2.105 8.258 2.724 1.072 22.409

8.847 3.460 8.257 5.770 3.686 4.153 2.493 1.476 21.462

10.000 6.200 6.000 5.200 4.200 3.750 2.200 1.600 19.100

+13% +79% -27% -10% +14% -10% -12% +8% -11%

België: Export kiwi’s (in tonnen) Bron: Eurostat

Wereld EU27 landen EU27 extra Frankrijk Nederland Duitsland Italië Spanje Oostenrijk Ierland Polen Zweden Portugal Finland Ver Kon Overige

2018

2019

België: Export verse groenten en fruit naar Frankrijk (in tonnen) 2020

2021

2022

2023R

+/- in %

108.934 110.169 125.260 135.084 166.566 167.000 105.637 105.362 121.551 133.484 164.841 165.000 3.297 4.808 3.709 1.600 1.725 2.000 18.757 16.448 16.917 48.187 36.039 50.000 41.753 29.702 33.712 29.522 46.581 38.000 22.345 32.007 43.056 30.732 43.742 33.000 7.018 10.324 11.120 9.350 14.708 16.000 10.373 10.222 11.103 9.997 14.918 15.000 663 930 389 541 1.220 2.600 388 673 1.175 1.011 1.826 2.000 937 810 441 1.433 1.817 1.400 1.526 1.678 1.288 961 1.075 1.600 146 309 379 273 1.045 2.200 867 1.140 927 563 696 2.400 2.924 4.078 2.566 817 1.010 1.200 1.237 1.849 2.187 1.697 1.889 2.000

+0% +0% +16% +39% -18% -25% +9% +1% +113% +10% -23% +49% +110% +245% +19% +6%

Bron: NBB

2023R

+/- in %

Totaal

680.589 755.088 745.644 656.893 623.373 621.000

-0%

Groenten

290.552 345.396 388.676 312.050 276.304 255.000

-8%

Fruit

390.037 409.692 356.968 344.843 347.069 366.000

+5%

231.869 211.452 207.343 154.037 188.756 193.000

+2%

Bananen incl. plant. Peen

2018

2019

2020

2021

2022

102.014 135.037 164.206 120.687

86.565

81.500

-6%

Kiwi

18.757

16.448

16.918

48.187

36.039

50.000

+39%

Tomaten

46.220

61.846

63.533

40.328

38.683

39.500

+2%

Peren, excl. ind. Appelen excl. ind Groenten nes

35.969

43.539

43.645

42.875

41.460

37.000

-11%

18.393

33.111

18.566

20.844

19.618

22.000

+12%

18.106

15.518

20.398

20.791

19.485

18.500

-5%

België: Export verse groenten en fruit naar het Verenigd Koninkrijk (in tonnen)

Uien, ex. plant.

13.985

18.346

17.369

19.842

19.502

18.000

-8%

Sluitkool

13.178

13.410

17.487

14.872

16.772

17.500

+4%

Bron: Eurostat

Ananas

40.586

45.132

21.406

26.666

18.794

16.000

-15%

Prei

15.683

15.433

20.845

19.418

16.653

14.500

-13%

Paprika’s

4.830

6.135

7.805

6.866

10.181

10.500

+3%

Aardbeien

7.805

8.926

8.911

9.532

10.088

10.500

+4%

Knolselderij

9.856

9.566

10.472

10.269

10.867

10.000

-8%

Avocado’s

5.477

9.955

13.673

15.025

2.065

8.000

+287%

Komkommers

6.381

5.946

6.692

4.910

5.776

6.300

+9%

Mango’s

6.867

7.727

5.755

8.287

6.802

6.100

-10%

Groenten en fruit Groenten Fruit Peren, excl. ind. Tomaten Appelen excl. ind Paprika’s Aubergines Prei Bonen snij/ sperzie Aardbeien Pepers Kiwi Overige

2018

2019

2020

116.668 113.562 105.373

2021

82.932

2022

91.903

2023R

91.000

+/- in %

-1%

40.111 76.557 38.163 15.484

37.474 76.089 42.930 16.130

36.308 69.065 36.595 15.575

32.877 50.055 40.447 14.570

38.712 53.190 37.856 21.866

40.000 50.000 41.000 24.000

+3% -6% +8% +10%

5.706

7.060

5.230

6.053

10.294

5.700

-45%

4.171 1.946 4.060

4.365 2.112 2.580

4.072 1.505 2.583

3.570 2.627 3.077

4.093 2.858 1.667

3.200 2.800 2.400

-22% -2% +44%

3.566

3.917

3.210

1.214

1.633

2.100

+29%

6.859 182 2.924 33.608

8.508 78 4.078 21.804

9.310 411 2.566 24.316

1.186 1.093 817 8.278

2.113 1.724 1.010 6.789

1.800 1.500 1.150 5.350

-15% -13% +14% -21%

Spruiten

6.541

9.034

10.267

8.657

8.049

5.600

-30%

Overige

78.071

88.528

70.351

64.801

67.219

56.500

-16%

AGF Primeur 1 • 2024

Dick Pijpers

Monniksbaard Salsola soda Amaranthaceae Een niet alledaagse groente die met name bij AGF-specialisten en horecaleveranciers aan populariteit wint, is monniksbaard. Historisch gezien was dit gewas bekend in Noord-Afrika, Italië, Sicilië en Spanje. In het moderne Europa komt het ook voor aan de Atlantische kusten van Frankrijk en Portugal en langs de kust van de Zwarte Zee. Het is ingeburgerd langs de Pacifische kust van Noord-Amerika, en er is bezorgdheid over de invasiviteit ervan in de moerassen van Californië.

Monniksbaard is een halofyt, een zouttolerante plant, die typisch groeit in kustgebieden en geïrrigeerd kan worden met zout water. Voor een goede productie is losse, goed doorlatende grond nodig, vooral in brakke grond en langs de kustgebieden in het Middellandse Zeegebied, de ideale locatie voor de teelt van deze bron van kostbare minerale zouten, waaronder kalium, calcium, magnesium en ijzer. Daarnaast is monniksbaard rijk aan water en vezels, heeft het een zuiverende werking en levert het vitamine A, C en groep B. Het gewas bevat slechts weinig calorieën, namelijk 17 tot 22 per 100 gram. NL FR DE EN IT ES

Monniksbaard, Geitensik Soude commune Mönchbart Saltwort, barillaplant Agretti, Barba di frata, baba del Negus Barilla

AGF Primeur 1 • 2024

De geslachtsnaam Salsola werd voor het eerst gepubliceerd in 1753 door Linnaeus (Carl von Linné) in zijn ‘Species Plantarum’ met de aanduiding Salsola soda L. Binnen het geslacht Salsola zijn naast de S. soda nog 24 andere Salsola-soorten bekend.

Van groot historisch belang is dat de plant natriumcarbonaat levert, dat wordt gewonnen uit de as van Salsola soda en andere zoutkruidplanten. Natriumcarbonaat is een van de alkalische stoffen die cruciaal zijn bij het maken van glas en zeep. De beroemde helderheid van het 16e-eeuwse kristalglas uit Murano en Venetië hing af van de zuiverheid van ‘Levantijns natriumcarbonaat’.

De groente heeft een levendige kruidige, zoute ‘groene’ smaak en de textuur is goed bestand tegen verhitting, zoals koken, bakken en wokken. En natuurlijk, het beste van alles is dat het heel gezond voor je is! Monniksbaard kan rauw worden gegeten als het heel jong is, maar wordt meestal gekookt en gegeten als een bladgroente. Het wordt aanbevolen om het te koken in kokend water totdat de bladeren zacht zijn, maar nog steeds knapperig, vergelijkbaar met spinazie. Zo komt de knapperige, zoute smaak het beste tot zijn recht. Het is geschikt om een salade meer pit te geven en kan ook worden geblancheerd of gebakken. Het smaakt erg lekker als bijgerecht bij vis, of bereid als sperziebonen door ze kort te koken en vervolgens in boter te smoren. In sommige landen wordt het samen met kruiden op azijn

ingelegd. In Engeland wordt monniksbaard op wijnazijn ingelegd en wordt het ‘pickled samphire’ genoemd.

In Romagna (Italië) wordt gezaaid in november en geoogst met de hand tussen februari en april. In de volle grond wordt gezaaid vanaf januari en gaat de oogst door tot eind mei. Eenmaal geoogst, worden ze direct gebundeld in bosjes van 250-300 gram per stuk, gewassen en gekoeld opgeslagen in kratten. De aanvoer uit Italië vindt plaats tussen december en mei.

Opslag: bij 2°C tot 10 dagen bij een relatieve vochtigheid van 90%. Rassen: Monniksbaard kent geen botanische rassen; het verschil tussen verschillende partijen is gebaseerd op de streek van herkomst en het oogstmoment.  Voedingswaarden per 100g vers product: Kcal. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 tot 22 kcal Eiwit. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1,8 g Vet. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 0,2 g Koolhydraten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2,2 gr Vezel. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2,3 g Water. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 92,3 gr Vitamine A. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 392 µg Vitamine C. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24 mg Fosfor. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34 mg Calcium. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 131 mg IJzer. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1,2 mg © Dick Pijpers www.allesovergroentenenfruit .nl

Hoe is het met

Hoe is het met Dick Schaap sr.?

“Zonder wrijving geen glans” minder affiniteit met het winkelgebeuren en wilde zich toespitsen op horeca. Dick: “We hebben de winkel toen gesloten, niet omdat het moest, maar omdat je maar een ding goed kunt doen. De winkel bestond toen precies 30 jaar.” Die keuze heeft goed uitgepakt. Dick sr.: “Ik ben best trots op hem. We hebben een hele grote groei meegemaakt. Momenteel hebben we 35 man personeel en 8 busjes rondrijden en na een verhuizing naar Purmerend beschikken we sinds 2018 over een eigen snijkeuken.”

Dick Schaap neemt geen blad voor de mond, hij is recht voor zijn raap, ook tegen zijn zoon, die hij vooral aanraadde een ander vak te kiezen. Al bijna 60 jaar beoefent hij met liefde het vak van groenteman en zet hij sinds 1965 het familiebedrijf Dick Schaap Groente en Fruit voort. En ja, ook zijn zoon Dick jr. is ‘besmet’ met het AGF-virus.

n 1965 begon Dick sr. met ventroutes in Monnikendam waarmee hij tot ‘s avonds laat bezig was. Een tijd waarin gemoedelijkheid hoogtij vierde. “Mensen hadden toen nog de luxe van tijd; nu lijkt het alsof we nergens meer tijd voor hebben. In die tijd konden we ook nog bepalen wat er op tafel stond die dag. Nu zouden mensen achterover slaan als je dat zou durven beweren, maar op maandag verkochten we 40 kisten andijvie en op dinsdag spinazie, dus heel Monnikendam at dat. Tegenwoordig verkoop je geen volumes meer aan consumenten. Er zijn ook zoveel meer producten bijgekomen, niet alleen import, maar er is ook een enorme diversificatie van het Hollandse assortiment met producten als chioga bieten, Romanesco en gekleurde bloemkool en wel 15 soorten sla.” De zaken gingen voorspoedig en in 1970 kon Dick een handelspand(je) kopen in Monnickendam, later gevolgd door een verhuizing naar het pand uit 1570 van zijn opa. “Een prachtig pand waar ik een

groentewinkel in wilde starten. Dat wilde ik heel graag hebben, misschien te graag, want achteraf bleek er heel wat achterstallig onderhoud aan. Het heeft een vermogen gekost om het helemaal op te knappen en het om te bouwen tot een groentewinkel.”

Door keihard te werken heeft Dick de weg omhoog gevonden. Ook de kinderen moesten van jongs af aan meehelpen. “Na zijn studie hebben mijn zoon Dick en ik nog een tijd samengewerkt, maar Dick heeft toch eerst voor zijn studie en een loopbaan daarin gekozen. Ik kon me dat goed voorstellen en heb hem daarin ook aangemoedigd, maar ergens wist ik wel dat hij ook voor het vak geboren was. Op een gegeven moment kwam hij terug met het idee om samen verder te gaan.” LOCAL FOOD HERO De groei zette door, maar Dick jr. kwam met nieuwe en andere ideeën. Dick: “We botsten natuurlijk, maar dat is niet erg, zonder wrijving geen glans.” Dick jr. had

Dick sr. vond het altijd al leuk om voorop te lopen. Destijds was hij een van de eersten met gesneden producten en rauwkostsalades. De groentewinkel had ook zijn tradities, zoals het uitdelen van kerstbrood met koffie op kerstochtend. “Ik heb altijd geprobeerd te leveren wat collega’s niet leverden. Toen had je nog geen maaltijden, maar wij hadden een toonbank van zeven meter, vol met bewerkte groenten, daar zat heel veel werk in,” herinnert hij zich.

Ook Dick jr. pakt het vernieuwend aan. Hij is in de regio uitgegroeid tot Local Food Hero. “Het bedrijf bevindt zich midden in de groentetuin van Nederland. In deze regio wordt van alles geteeld, van paprika’s tot champignons tot allerlei vollegrondproducten. We kopen zoveel mogelijk rechtstreeks bij telers in, dat is goed voor de kwaliteit, maar natuurlijk ook in het belang van het milieu en de inzet voor duurzaamheid.”

TWEE HOBBY’S Hoewel Dick sr. al enige tijd van zijn pensioen mag genieten en is teruggetreden uit het bedrijf, blijft hij actief. “Ik heb eigenlijk maar twee hobby’s, AGF en voetbal. Ik heb gelukkig de mogelijkheid gehad om het Nederlandse elftal en Ajax overal ter wereld te volgen, zelfs tijdens het WK in Zuid-Afrika. Maar mijn passie is Volendam.” Dick sr. kan als het moet overal en altijd bijspringen, maar vindt vooral de inkoop leuk. “Dat houdt me scherp. Ik blijf vechten voor een goede prijs, tot de laatste cent,” besluit hij. (ML)  info@dickschaap.nl

AGF Primeur 1 • 2024

### Gadgets A pApps p s een n### Gadgets

Bosmarmot Chunk Chunk, de bosmarmot, verovert harten via zijn Instagrampagina. Niet alleen wegens een scha�g pluizig uiterlijk, maar ook door zijn liefde voor groenten en fruit. Dagelijks deelt deze pluizenbol zijn knabbelpar�jen. Van sappige wortels tot kleurrijke bessen, Chunk geniet zichtbaar van zijn gezonde levenss�jl en zijn vrolijke koppie en smaakvolle keuzes maken hem een socialemediaster met een hart voor gezond genieten.

Toekoms�ge handel? Is in de keuken van de toekomst teelt binnen handbereik? De Urban Cul�vator, een volledig geautoma�seerde keukentuin, past in elke keuken. Met een Urban Cul�vator kun je seconden voor het opdienen oogsten, waardoor je het hele jaar door toegang hebt tot verse, biologische microgroenten en kruiden. En ja, voor handelaren kan het ook guns�g zijn. De Urban Cul�vator kan een toegevoegde waarde bieden aan restaurants, supermarkten en andere bedrijven die op zoek zijn naar hoogwaardige en direct beschikbare producten. Bovendien kan het duurzame karakter van lokaal geteelde producten met behulp van de Urban Cul�vator aantrekkelijk zijn voor consumenten en bedrijven die belang hechten aan milieubewustzijn en verse, kwalita�eve ingrediënten. Thérèse en Jonnie Boer hebben de Urban Cul�vator al in de Librije staan...

Sinaasappelring Een nieuw sieraad? Nee, het is een hulpmiddeltje om sinaasappelen te schillen. Het schillen van sinaasappels lijkt eenvoudig, maar het kan een uitdaging zijn vanwege de taaie schil en de neiging van de vrucht om sap overal te laten spa�en. Met deze gadget wordt het schillen van sinaasappelen minder las�g en kun je genieten van de heerlijke en verfrissende vrucht zonder al te veel gedoe. Het blij� wel de kunst om de wi�e vezels al�jd zo veel mogelijk mee te nemen, omdat die bi�er kunnen zijn.

AGF Primeur 1 • 2024

Rollebollen met groenten Het barbecueseizoen is nog niet begonnen, maar je kunt je er alvast op verheugen. Hoe handig is het dat je komende zomerdagen moeiteloos kunt rollebollen met allerlei groenten in deze buisvormige mandjes. Het roosteren van groenten op open vuur intensiveert hun natuurlijke smaken en zorgt voor een heerlijk knapperige textuur. Smeuïge paprika’s, sappige courge�es en geurige champignons en van gegrilde maïskolven tot smoky aubergines, de mogelijkheden zijn eindeloos. Het resultaat is een kleurrijk en smaakvol groentepalet dat zelfs carnivoren verleidt om hun grillrooster ermee te delen.

5 an�virus-apps voor smartphones

Steeds meer processen lopen via onze smartphones. Reden meer voor cybercriminelen om achter je data aan te gaan. Android is een ‘open’ systeem. Mede daardoor is het populair en draait het grootste deel van de smartphones op deze so�ware. Het is daarom van belang dat je mensen met kwade bedoelingen, zoals hackers, een stap voor bent en dit ook blij�. Daarom is het belangrijk je Android-smartphone te beveiligen. Zeker met alle belangrijke gegevens die je gebruikt op je smartphone, zoals lijsten met contactpersonen, mailconversa�es en betaal-, banken crypto-apps. Een goede en gebruiksvriendelijke manier van beveiligen is het gebruiken van een virusscanner op je smartphone. Hier vijf an�virus-apps voor Android op een rijtje.

Een opmerkelijke eigenschap van de beveiliging van Kaspersky is de detec�e van spionage-apps. Met Kaspersky Internet Security voor Android blijven de gevaren van cyberspionage die we kennen uit ﬁlms en series buiten de deur. Zodra een kwaadwillende app probeert berichten of gesprekken te volgen, ontvang je onmiddellijk een melding, waardoor je direct ac�e kunt ondernemen. Bovendien worden virussen en andere schadelijke so�ware con�nu afgeweerd door de al�jd ac�eve an�virus-so�ware. Tot slot voorkomt Kaspersky ook het klikken op riskante links in chats of e-mails, waarbij je indien nodig een waarschuwing ontvangt.

Norton 360 An�virus is een bekende speler in de wereld van an�virusso�ware. Het biedt ondersteuning voor computers, tablets en smartphones, wat essen�eel is gezien de overvloed aan persoonlijke gegevens op onze apparaten. Norton beschermt niet alleen tegen online virussen, maar ook tegen diefstal en verkoop van gegevens, zoals op het Dark Web. Daarnaast versterkt Norton je online privacy met de meegeleverde Norton Secure VPN, waardoor je geen risico loopt bij het gebruik van openbare netwerken.

Eset levert niet alleen beveiliging voor diverse apparaten, maar ook bekroonde an�virusbescherming voor Androidsmartphones en -tablets. De ac�eve an�virusscanner elimineert virussen en trojans, en je kunt ervoor kiezen om deze regelma�g op een vast moment te laten scannen. Bovendien kun je voor extra privacy bepaalde apps vergrendelen met een pincode of vingerafdruk. De so�ware bevat ook betaalbeveiliging die de veiligheid van betaalprocessen monitort, en phishing is verleden �jd dankzij een speciale tool die je �jdig waarschuwt bij verdachte links.

2 Een alterna�eve keuze is het gebruik van AVG, eveneens een bekend merk. AVG hee� een aanzienlijke gebruikersbasis en biedt uitgebreide beveiligingsfunc�es. Hierbij kun je denken aan het blokkeren van virussen, spyware, ongewenste oproepen en onveilige apps. Mocht je ooit je telefoon verliezen, dan stelt AVG An�virus je in staat om deze op te sporen en indien nodig op afstand te vergrendelen. Bovendien wordt er s�ekem een foto gemaakt na drie onsuccesvolle ontgrendelpogingen van je toestel. Als iemand er toch in slaagt je telefoon te ontgrendelen, kun je nog steeds afzonderlijke apps vergrendelen met een aparte pincode.

5 McAfee promoot haar diensten niet alleen als an�virusso�ware, maar beweert ook gemoedsrust te bieden. Hoewel dit posi�ef klinkt, is het eigenlijk een understatement gezien de huidige risico’s op het internet. Met McAfee voor Android beschik je niet alleen over een an�virusoplossing, maar ook over thuisnetwerkbeveiliging, wat vooral handig is in deze �jd van toenemend thuiswerken. Bovendien biedt het extra func�es zoals wachtwoordbeheer en versleutelde opslag voor belangrijke bestanden.

Waarom ‘stinkt’ knoflook? Na het eten van knoflook kun je flink uit je mond gaan ruiken. Maar waarom? Voedsel wordt in je maag afgebroken door maagzuren. Hier merk je normaal niets van. Maar bij het afbreken van knoflook komen er vluchtige zwavelverbindingen vrij. Die gassen (allylmethylsulfide) stinken. Het maakt een groot verschil of je verse of gedroogde knoflook eet. Hoe verser de knoflook, hoe minder erg de geur is. En, gebruik niet de binnenste groene uitloper van een teen, die stinkt het meest.

Ook de manier waarop je de knoflook gebruikt is bepalend. Hoe meer je knoflook beschadigt, hoe sterker de geur. Hele gegaarde tenen ruiken bijna niet, grof gesneden meer, fijngewreven het meest. Waarom? De cellen van knoflook bevatten de geurloze zwavelstof alliine en het enzym alliinase. Als je de knoflook snijdt of perst, dan gaan de cellen kapot. De zwavelstof en het enzym komen vrij en vormen samen de stof allicine. Dat is een zwavelstof die ‘vies’ ruikt. Hoe meer cellen er stuk zijn, des te erger de geur.

AGF Primeur 1 • 2024

Geswitcht

Maandelijks melden we AGF-switchers die de overstap hebben gemaakt naar een ander AGF-bedrijf. Heb je een switch van jezelf of namens je bedrijf te melden? Geef ze door aan marjet@agfprimeur.nl

Wie werkt waar sinds januari 2024? Geswitcht januari 2024 Thijs Rietbroek Egbert van Alphen Karlien Korebrits Jurre Schottelndreier Koen van Hartevelt Franky Koekebakker Richard van der Heide John Vos Sander Bos Fabrice de Jonge Pieter Quartel Sander Dijkslag Hisai Regalado Navarrette Raymon de Boden Robert Helder Bas Tramper Frank Nispeling Wim Mariën Tim van Romondt Sebastiaan Hogervorst Kris Berckmans Thomas Wennekers Koos Dey Marcel Oldenziel Peter van der Schoot Michiel Groenewegen Dietmar van Meeteren Rens Muskens

Van Metro/Makro Dijco Avans Hogeschool Koolen Champignons Nedato RedStar Vitaal Europe de Groot fresh group Wethouder Gemeente Houten de Groot fresh group The Greenery Eosta Hillfresh International Rungis Hoekman Houtindustrie Asda Americold Logistics Pack11 Primeale United Global Green Team Bevra Kubo Greenhouse Projects Yard Outdoor Boikon The Greenery Logistics Xfresh Combilo Veiling Zaltbommel

Naar Vogelaar Vredehof Hartman Expeditie Driscoll's Menken van den Assem fresh & frozen food RedStar STC International Gebrs. van Aarle NFO zelfstandig Origin Fruit Direct Ardo Foods Fruit Freshi AGF Siere Naus Boxes Fall Creek Freight Line Euorpe Van Wezel Verpakkingen Iglo/Nomad Foods Primeale United Euro Gijbels Gearbox Postuma AGF Ishida Europe BioMasters (FruitMasters) Bardini & Verde Axians

Het thema volgende maand :

Voedselveiligheid / Kwaliteitscontrole Reserveer nu uw advertentie: Andries Gunter

T. +31 (0)166 69 82 32 | andries@agfprimeur.nl

100

AGF Primeur 1 • 2024

Vacatures Planner productie Driel | 40 uur | hbo-niveau

Ben jij een meedenkende, ﬂexibele en analytische planner met ervaring in het opstellen en coördineren van productieplanning? Dan zijn we op zoek naar jou!

Baltussen produceert gezonde, plantaardige en veelal biologische voeding voor retailers in meer dan 20 landen.

Wat ga je zoal doen? Eigenlijk alles rondom het plannen, monitoren en bijstellen van de productie. Denk aan de beschikbaarheid van productiepersoneel, grondstoﬀen en verpakkingsmaterialen. Daarnaast zoek je actief de samenwerking tussen de afdelingen en bedrijven.

Naast een focus op kwaliteit en smaak zetten we ons in voor positieve verandering in de keten, van land tot klant. Onderdeel daarvan is grote aandacht voor onze milieu-impact, waardoor we zoveel mogelijk werken met producten van biologische oorsprong, bij voorkeur in de buurt geteeld.

We bieden je onder meer:

Baltussen is onderdeel van Jamael Food Group.

• Dynamische, persoonlijke werkomgeving en duurzame missie • Marktconform salaris CAO Groenteen Fruitverwerkende Industrie • Inhoudelijke en persoonlijke groeimogelijkheden

re op edige vacatu Lees de voll ij of neem l/werken-b baltussen.n f via Joske Nijho t e m p o t c conta .nl.l. elfoodgroup joske@jama

AGF Primeur 1 • 2024

101

Vlotte Redacteur gezocht voor AGF.nl en AGF Primeur De AGF is een fluctuerende sector. Hitte, hagelstenen en vorst kunnen de prijzen en volumes bepalen.

Vorige week nog een hoge prijs, deze week zakt de

verhalen over bijvoorbeeld een jaarrekening makkelijk toegankelijk.

markt volledig in elkaar.

We zoeken iemand die een neus heeft voor het

Overnames van grote bedrijven, jaarrekeningen,

invloed in de AGF-sector. Ben jij de lettervreter met

handelsbelemmeringen, oogstprognoses, maar

ook verjaardagen, hobby’s en jubilea. Over al deze

zaken wordt geschreven in de dagelijkse nieuwsbrief van AGF.nl en het maandelijkse vakblad PRIMEUR.

Oh ja en dat ook nog op een vlotte manier, lekker weglezend tijdens de lunch.

Als redacteur maak je deel uit van de redactie

van www.AGF.nl en/of AGF Primeur. Dagelijks zul je

gaan interviewen, schrijven en redigeren. Je belt zelf rond en werkt deze uit tot soepel lopende teksten. Of het gaat om een kort nieuwsbericht, een

interview of een achtergrondverhaal; jij haalt het belangrijkste nieuws eruit, schrijft snel en precies

nieuws en de actualiteiten kan koppelen aan de

een vlotte pen, heb jij een feilloos taalgevoel en ook nog humor? Dan horen we je graag. Wij bieden: • Een passend salaris • Een kantoor in het Zeeuwse Tholen, met de auto 30 minuten van Antwerpen, en 45 minuten van Breda en Rotterdam • Een gezellig team Voor meer informatie: Sander Bruins Slot sander@agf.nl

in een ontspannen stijl en maakt ook ingewikkelde

Onafhankelijk vakblad voor de agf-handel

www.freshpublishers.nl | www.agf.nl | www.agfprimeur.nl

25 jaar geleden

... januari 1999 (Primeur • veertiende jaargang)

Colofon AGF-PRIMEUR bv Stevinweg 2, 4691 SM Tholen Tel +31 (0)166 - 69 82 00 info@agfprimeur.nl • www.agfprimeur.nl

Jaarabonnement € 79,95 in Nederland en België € 90,- in andere landen automatisch doorlopend tot schriftelijke opzegging tot 2 maanden voor de vervaldatum. Losse exemplaren € 7,50 ex. verzendkosten

Uitgever en hoofdredacteur: Pieter Boekhout

Copyright Het is niet toegestaan om, zonder voorafgaande toestemming van AGF-Primeur, door AGF-Primeur gepubliceerde artikelen, onderzoeken of gedeelten daarvan over te nemen, te (doen) publiceren of anderszins openbaar te maken of te verveelvoudigen.

Redactie: Marjet Lubbers-Bruijnse, Martine van der Wekken, Izak Heijboer, Thijmen Tiersma, Liesbeth Stikkelman, Jannick Flach, Peter De Craemer

Privacy AGF-Primeur legt uw klantgegevens vast voor de uitvoering van de (abonnements)overeenkomst, of wanneer u in het kader van dienstverlening contact heeft met AGF-Primeur. De gegevens worden tevens gebruikt om u te informeren over producten en diensten van AGF-Primeur en zorgvuldig geselecteerde derden.

Illustrator: Sandor Paulus

Disclaimer Alle (redactionele) informatie, waaronder begrepen adviezen, ideeën en meningen, is op zorgvuldige wijze en naar beste weten samengesteld. De inhoud en inkleding van advertenties is bepaald door of namens adverteerders en wordt door AGF-Primeur niet beoordeeld op de juistheid, volledigheid en rechtmatigheid daarvan. AGF-Primeur en auteurs zijn niet aansprakelijk voor schade in verband met gebruik van (redactionele) informatie en de inhoud en vormgeving van advertenties.

Advertenties & abonnementen: Andries Gunter, T. +31 (0)166 698232 - andries@agfprimeur.nl Vormgeving: Viola van den Hoven, Martijn van Nijnatten Drukkerij: Senefelder Misset, Doetinchem

Ondanks de vele zorg die aan deze uitgave is besteed, kunnen er fouten voorkomen. Onze excuses hiervoor. Wij willen allen hartelijk danken die aan het tot stand komen van deze uitgave heeft meegewerkt. In het bijzonder danken wij God die kracht en wijsheid geeft.

AGF Primeur 1 • 2024

103

AGF ERP software volledig in de cloud snelle implementaties automatische upgrades

NetSuite FoodQloud is de perfecte volgende stap in de automatisering strategie van AGF-handelaren Complete Partij-administratie Flexibel Supply Chain Management Accurate kostprijs en verkoopprijs calculatie Certificaten Management Multi-Company - Multi-Country - Multi-Currency

FoodQloud B.V. Van Konijnenburgweg 24, 4611 HL Bergen op Zoom

+31 850072781

www.foodqloud.com

info@foodqloud.com

01. Met trots nodigen we je uit voor het aankomende Fruit Logistica-evenement in Berlijn, waar we voor het eerst onze eigen stand zullen hebben!

Kom langs in Hal 1.2 stand B-34 Tot ziens in Berlijn! the quality of passion www.chainn.nl

Zest, het ERP-systeem dat begrijpt hoe de AGF-sector werkt

Door kenners, voor kenners

Bedacht en ontwikkeld vanuit de AGF-praktijk, voor de AGF-praktijk

Branche-specifieke standaard Gestandaardiseerde oplossingen speciaal voor de AGF-sector

Razendsnelle implementatie

Een snelle implementatie dankzij kennis en praktijkervaring

Zij plukken nu al de vruchten van Zest

De tijd is rijp Bel +31 85 130 38 84, mail naar info@zest-erp.com of ga naar www.zest-erp.com