Advent 04 2017: Rituelen

ADVENT

HET KERKBLAD VAN HET KERKGENOOTSCHAP DER ZEVENDE-DAGS ADVENTISTEN

RITUELEN RITEN EN SYMBOLEN BINNEN EN BUITEN DE KERK

/ 4 / 2017

RITUELEN/AGENDA

december 2017 |

JANUARI Sabbat van de Unie 6 Tienerclub 13 Sabbat van de Godsdienstvrijheid 20 ADRA-dag 21 Landelijke bijbelquiz 27

FEBRUARI Leidersweekend Scouts & Pathfinders 2-4 Tienerclub 10 Plantersweekend 23-25 MAART Training AJ-animatoren 2-4 Tienerclub 10 Global Youth Day 17

RITUELEN

D COLOFON

e Bijbel noemt de dag voor de sabbat de dag van de voorbereiding. In mijn jonge jaren vatten zevendedagsadventisten dit heel serieus op. Toen mijn vader predikant was van de gemeente Arnhem, woonden wij in een groot herenhuis boven de kerk in de Parkstraat. Op de bovenste verdieping stond een douchecabine waarin ik iedere vrijdagmiddag

REDACTIE

voor de sabbat onder de douche moest, en daarna moest ik mijn sabbatskleding aantrekken. De sabbat zelf werd ingeluid door mijn vader, die een stukje uit de Bijbel voorlas. Als gezin gingen wij op de knieën om in gebed de sabbat te openen. Dit ritueel gebeurde stipt op het moment dat de zon onder ging en de sabbat begon.

Wanneer we bij mijn oom en tante waren, werd er

Duurzaamheid is belangrijk voor de Adventkerk. Ook Advent werkt mee aan een betere wereld, daarom wordt het gedrukt op papier dat het resultaat is van verantwoord bosbeheer. Onze drukker gebruikt inkten op plantaardige basis en machines draaiend op groene stroom.

Hoofdredacteur Enrico Karg Eindredacteur Lydia Lijkendijk Redactie Bert Brinkman, Jeroen de Jager, Henk Koning, Jeroen Tuinstra en Nelske Verbaas (redactiesecretaris) Extern adviseurs Matthijs Nagtegaal en Jacob Engelgeer Correctoren Thijs de Reus en Nelske Verbaas Vormgeving Paul de Bruin (Limelight Design Studio) Druk Van de Ridder - VdR Druk & print Oplage 3.800 exemplaren Verschijningsfrequentie 4 maal per jaar

Global Kids Day 17 Jeugdgebedsweek 17-24 Landelijke trainingsdag 18

MEI Camporee 9-13 Tienerkamp 25-27

APRIL Kidzrally 14 Simple Church training 20-22 Familiedepartementsdag 21 AJ Vonkjesdag 28

JUNI Plantersweekend 8–10 Jeugdcongres 23 Gezinnenkamp 29-1

Nederland

AGENDA

2

België

zelfs gezongen uit Gezangen Zions onder begeleiding van een traporgeltje. Ik heb sterk de indruk dat het sabbat openen tegenwoordig in veel gezinnen niet meer op dezelfde manier gebeurt en dat de tijd van sabbat openen op vrijdagavond veel flexibeler is geworden.

derd in de loop der jaren.

Dat heeft te maken met de Ook herinner ik me dat we invloed die de samenleving met de gemeente Apeldoorn op ons uitoefent. De wereld kampeerden op de Jutberg is veranderd en wij zijn allein Laag Soeren. Eén van de maal mee veranderd. Dat leden had op sabbat een hoeft niet altijd slecht te radio aanstaan, wat onder zijn. Veel van onze rituelen ons tot de discussie leidde zijn niet gebaseerd op een wat nu eigenlijk wel of niet ‘zo zegt de Heer’. Toch had op sabbat toegestaan was. die duidelijkheid van vroeZo ontdekte ik al op jonge ger ook zijn charme. leeftijd dat adventisten zeer verschillend denken In deze Advent komen over wat wel of niet mag op verschillende aspecten van sabbat. rituelen aan de orde. Ik wens u veel leesplezier.

Veel van de rituelen rondom sabbatviering zijn veranDs. Rob de Raad, voorzitter

REDACTIEADRES

Amersfoortseweg 18, 3712 BC Huis ter Heide Telefoon Landelijk Kantoor: 030 – 6939375 E-mail advent@adventist.nl Web www.adventist.nl of www.adventist.be

GIFTEN

Advent wordt gerealiseerd dankzij uw giften.

Giften specifiek voor kerkblad Advent/@vent kunt u overmaken op NL95RABO0117287253, ten name van Kerkgenootschap der ZDA. Voor financiële zaken, inclusief donaties en wilsbeschikkingen, kunt u contact opnemen met I. Schorea: ischorea@adventist.nl

INHOUD/RITUELEN

december 2017 |

3

04

REFLECTIES OP DE ANNUAL COUNCIL 2017

14

HOEZO SAAIE DIENST?

08

RITUELEN BINNEN DE ADVENTKERK

20

STILTE KERSTOVERDENKING

12 GELOOFSPUNTEN – DEEL 8 17 RELATIEMETHODE – PREPARE/ENRICH 22 DE VRIJWILLIGER – KLAAS MAN 24 RITUELEN IN DE GEMEENTEN 26 EERST ZINGEVING, DAN RITUELEN

34

RITUELEN UIT HET HEMELS HEILIGDOM

28 ALLERLEI WIND VAN LEER 30 VERDIEPING BIJ DE SABBATSCHOOL 32 NIEUWS UIT DE WERELDKERK

Sommige artikelen in Advent zijn ook beschikbaar in het Engels.

U herkent ze aan dit icoontje en u kunt ze vinden op www.adventist.nl.

Foto omslag: Anna Kraynova/Shutterstock.com

36 PS EN DOOPBERICHTEN 39 IN BEELD – JULIETTE OKYERE

VERDER IN DIT NUMMER

07 BLOG CHRISTLE JASINTA

NIEUWS/VAN HET BESTUUR

REFLECTIES OP DE ANNUAL COUNCIL 2017 Voor mij was het de eerste keer dat ik aanwezig was bij de najaarsvergadering van de wereldkerk, de Generale Conferentie. Ik mag graag reizen en ik was nog nooit aan de oostkust van de Verenigde Staten geweest. In die zin was het een leuke afwisseling van de dagelijkse werkzaamheden. Aan de andere kant ben ik met lood in de schoenen naar deze vergadering toegegaan, omdat de inzegening van vrouwelijke predikanten opnieuw aan de orde kwam. Dat wat er besloten zou worden, heeft ook directe gevolgen voor het werk binnen de Nederlandse Adventkerk.

Tekst/ds. Rob de Raad

H

et is een fantastische ervaring om een Annual Council op het hoofdkantoor van onze kerk bij te wonen. Het is een enorm groot kantoor waar je de weg kwijt kunt raken. Aan de wanden in de hal hangen bijbelse schilderijen die ik ken uit de verschillende publicaties van de wereldkerk, en die het hele bijbelverhaal van het aardse Eden tot het hemelse Eden tot uitdrukking brengen. Ook is het geweldig mensen uit de hele wereld te ontmoeten die ik soms voor het laatst heb ontmoet tijdens mijn opleiding aan Newbold College

in Engeland. En natuurlijk zie je mensen met bekende namen nu ‘in levenden lijve’.

EENHEID BELANGRIJK THEMA

Het is indrukwekkend om kennis te nemen van de verschillende rapportages uit de hele wereld en te horen wat de kerk onder leiding van de Geest tot stand brengt in verre landen. Inmiddels hebben we formeel het aantal van 20 miljoen leden ruimschoots overschreden. Iedere 27 seconden wordt een nieuw lid toegevoegd aan de kerk in de wereld, en elke vier uur wordt een nieuwe gemeente

gesticht. De groei is dit laatste jaar enorm toegenomen omdat we als kerk beter in staat zijn gebleken nieuw gedoopte leden vast te houden dan in het verleden het geval was. Ook zie je dat het aantal leden in de VS en Europa in de loop der jaren verhoudingsgewijs enorm is teruggelopen ten opzichte van de wereldkerk, terwijl de westerse landen nog steeds het overgrote deel bekostigen van het werk dat in de hele wereld wordt gedaan. Dit betekent ook dat de westerse landen en de ontwikkelingslanden elkaar nodig hebben en dat de eenheid

© Brent Hardinge / ANN

december 2017 |

4

VROUWENINZEGENING

Bekend was dat de inzegening van vrouwelijke predikanten een discussiepunt op deze vergadering zou worden, maar niemand wist van tevoren wat er ging gebeuren. Tijdens het congres van de wereldkerk in San Antonio in 2015, sneuvelde het voorstel om regio’s daar zelf over te laten beslissen.

Velen zetten grote vraagtekens bij de legitimiteit van dit besluit, omdat de afgevaardigden niet formeel op de hoogte waren gesteld van de conclusies van de adviescommissie over dit onderwerp, de TOSC – Theology of Ordination Study Committee. De stemming in San Antonio was daarom ook niet het einde van de discussie.

Verschillende landen zijn zelfstandig overgegaan tot het inzegenen van vrouwelijke predikanten. Op de najaarszittingen van vorig jaar is er een Unity-document aangenomen waarin besloten is dat de wereldkerk in verschillende ronden gesprekken zou aangaan in de hoop dat de tegenstellingen opgelost konden worden door dialoog en gebed. Dit proces is bij lange na niet afgerond. Daarom was iedereen ook erg benieuwd naar wat er op deze vergadering voorgelegd zou worden.

bare vergadering. Leden van de vergadering moesten zich wel registreren om te kunnen spreken en stemmen. De inhoud van het document dat aan de orde kwam, bleef echter niet bekend. Er werd formeel verzocht dit document van tevoren beschikbaar te stellen, zodat het zorgvuldig bestudeerd kon worden voordat er een besluit over genomen zou moeten worden.

De voorzitter wees dit resoluut af; het document werd pas tijdens de vergadering uitgereikt.

HARMONIE MET DE WERELDKERK

Maandagmiddag was het dan eindelijk zover. Het bewuste document werd uitgereikt en voorgelezen alvorens het besproken werd. Het betrof fase II van het Unity-document. Alhoewel de fase van het voeren van gesprekken met landen, die niet in harmonie zijn met het beleid van de wereldkerk, nog lang niet is afgerond, gaf

dit document alvast de strafmaatregelen aan. Het voorstel betrof alle bestuurlijke entiteiten van de kerk in de wereld en besloeg alle zaken waarin zij niet in lijn met de regels (policies) van de wereldkerk handelden. Maar de aanleiding was natuurlijk de afwijkingen in de inzegening van vrouwelijke predikanten, alhoewel het document dit niet benoemde.

Het document stelde voor dat alle leden van het bestuur van de wereldkerk (dat zijn dus alle mensen van de wereldkerk, de regio’s en de voorzitters van de landelijke kerken) in 2018 een document ondertekenen waarin zij zeggen volledig in lijn te zijn met de fundamentele geloofspunten en de regels van de wereldkerk.

Wanneer iemand dit document niet ondertekent, of wanneer twijfel bestaat of de handtekening wel terecht is geplaatst, verliest de betreffende persoon zowel zijn spreek- als zijn stemrecht.

5 december 2017 |

van de kerk een belangrijk thema is en blijft. De manier waarop aan die eenheid invulling moet worden gegeven, is helaas een punt van discussie.

Eerlijk gezegd liepen de spanningen behoorlijk op. Van tevoren gingen er geruchten dat de vergadering op maandagmiddag 9 oktober een besloten vergadering zou zijn, alleen toegankelijk voor leden van het GC Executive Committee, dus zonder gasten en pers. Er ging ook een gerucht rond dat er green live stream zou zijn. De dag ervoor maakte ds. Wilson, voorzitter van de wereldkerk, gelukkig bekend dat dit soort zaken niet aan de orde was. Het betrof een open-

© Brent Hardinge / ANN

SPANNINGEN

photobeginner/Shutterstock.com

VAN HET BESTUUR/NIEUWS

NIEUWS/VAN HET BESTUUR

LANGE DISCUSSIE Het is een lange discussie geworden waarin velen terechte bezwaren hebben verwoord tegen het document. Vragen die gesteld werden waren bijvoorbeeld: Waarom niet eerst de fase van het onderlinge gesprek afronden, in plaats van sancties afstemmen, nog voordat er conclusies uit die gesprekken getrokken kunnen worden? Interessant om te vermelden is dat de voorzitter van de commissie die de gesprekken heeft gevoerd, stelde dat hij bij de landelijke kerken (unies) geen rebellerende geest heeft aangetroffen.

/BINNEN DE WERELD-

KERK KUN JE NIET ZOMAAR IEDEREEN OVER ÉÉN KAM SCHEREN Is dit voorstel wel in harmonie met de statuten van de wereldkerk?

Wij kennen een representatieve vertegenwoordiging. Dat betekent dat wij een democratische kerk zijn waarin de gemeenten van onderaf hun vertegenwoordigers kiezen. Zo worden landelijke voorzitters gekozen op een congres van afgevaardigden en zitten zij ambtshalve in het bestuur van de wereldkerk. Hoe is het mogelijk dat de wereldkerk aan landelijke voorzitters rechten ontneemt die zij ambtshalve hebben verkregen?

Op grond waarvan kun je deze rechten verliezen? Er is wel een clausule die stelt dat mensen van rechten ontheven kunnen worden op basis van gegronde redenen, maar dat is in deze situatie niet van toepassing.

De afgevaardigden van de kerken hebben een besluit genomen om vrouwelijke predikanten in te zegen.

Het aanspreken hierop van de voorzitters, en het ontnemen van hun rechten, is onterecht; immers: niet zij, maar hun ‘wetgevende organen’ hebben dit besluit genomen.

MISSIE VAN DE KERK

Wie bepaalt of sommige mensen hun spreek- en stemrecht wordt ontnomen en op grond waarvan?

De reglementen beschrijven dat onvoldoende.

EEN DIVERSE KERK

Dit zijn maar een paar van de gestelde vragen die aanleiding gaven tot uitvoerige discussie.

Opmerkelijk was dat ds. Paulsen, de vorige voorzitter van de wereldkerk, zich tegen het voorstel uitsprak. Hij stelde dat je ware eenheid van de kerk niet kunt afdwingen door het plaatsen van een handtekening. Hij voegde daaraan toe dat de kerk altijd op basis van vertrouwen en wederzijdse afhankelijkheid haar besluiten heeft kunnen nemen, en dat dit voorstel de kerk verandert van een situatie waarin men elkaar vertrouwt naar het star handhaven van regels. Ook opmerkelijk was dat twee regiovoorzitters zich openlijk uitspraken tegen het voorstel en dat veel mensen van de wereldkerk zich duidelijk afwendden van de richting waarin de kerk zich beweegt. Geen enkele regiovoorzitter heeft ds. Wilson openlijk ondersteund met dit voorstel. Voor mij werd het heel duidelijk dat de wereldkerk zeer divers is en dat je niet zomaar iedereen over één kam kunt scheren.

© Brent Hardinge / ANN

december 2017 |

6

Na vijf uur discussie werd het document uiteindelijk met 184 stemmen vóór en 114 tegen terugverwezen naar de commissie die het concept heeft opgesteld. De benoemde argumenten moeten serieus worden genomen en ook zal er nog eens zorgvuldig gekeken moeten worden in hoeverre dit voorstel wel in harmonie is met de statuten van de wereldkerk. Voor wereldkerkvoorzitter ds. Ted Wilson moet deze uitslag een enorme teleurstelling zijn geweest omdat gebleken is dat velen, in westerse en toenemende mate in niet-westerse landen, het niet eens zijn met de wijze waarop hij het vraagstuk van de rol van de vrouw in de kerk wil oplossen. Het is nog nooit eerder voorgekomen dat een voorstel van de wereldkerkvoorzitter niet aanvaard werd door de vergadering. In plaats van afwijkende stemmen het recht tot spreken te ontnemen, zal er een eerlijke en open dialoog tot stand moeten komen over de vraag waarom landen een afwijkend standpunt innemen. De leiding van de wereldkerk wil de missie van de kerk en de verkondiging van de boodschap voorop stellen. Dat is de reden waarom we bestaan. De afwijkende landen stellen dat deze missie juist in gevaar komt in de westerse landen, door geen ruimte te bieden aan hoe er in verschillende delen van de wereld over de inzegening van vrouwen wordt gedacht. Dat is een terechte zorg waarover we in alle oprechtheid met elkaar moeten spreken.

Ds. Rob de Raad is voorzitter van de Nederlandse Adventkerk.

k/com rstoc te /Shut khorn sa

BLOG/CHRISTLE JASINTA

december 2017 |

7

IN RITUELEN Als student-assistent werk ik nu voor het tweede jaar in de Roy Graham-bibliotheek op de campus van Newbold College. Ik word 15 uur per week betaald om in een gebouw vol boeken te werken. Als je me al langer kent, weet je dat ik niet uit huis ga zonder een boek. Al vanaf jonge leeftijd lees ik veel en zorg ik altijd voor leesvoer onderweg. Voor mij is dit een topbaan dus!

Tekst/Christle Jasinta

H

et openen en sluiten van het bibliotheekgebouw kun je een traditie noemen, een ritueel. Mij is geleerd welke handelingen je moet uitvoeren om de bieb tegen openingstijd gereed te hebben voor studenten en bezoekers. De student die mij heeft getraind, heeft deze routine geleerd van een ervaren assistent vóór hem. En ga zo maar door.

Ik ben goed geworden in het uitvoeren van deze voor mij vaste gewoonte, omdat ik deze heb geperfectioneerd in het afgelopen jaar.

Geheel op mijn eigen manier en tempo voer ik alles uit wat gedaan moet worden voordat de deuren openen om 09.00 uur. Ik ben er nu zelfs zó goed in dat ik maar vijf minuten nodig heb om het gebouw te openen in plaats van de vijftien minuten die ervoor staan.

TRADITIE DOORGEVEN

Doordat er veel afgestudeerde studenten zijn, hebben we sinds

dit schooljaar drie nieuwe medewerkers in dat studententeam. Het is aan mij om onze openingstraditie aan hen door te geven en dus liep er een paar weken geleden een nieuwe collega met mij mee. Ik liet haar precies zien wat er moest gebeuren en benadrukte meerdere malen de dingen die ze echt niet mocht vergeten.

De week daarop werkten we weer samen. Dit keer gaf ik haar mijn sleutel en moest zij mij vertellen wat er allemaal moest gebeuren.

Wat volgde waren voor mij tien minuten van het hebben van intens geduld. Mijn probleem was dat ik niet snapte waarom zij niet gewoon exact dezelfde stappen kon zetten die ik haar de week daarvoor had geleerd. Mijn vaste gewoonte was een ritueel geworden, waar ik bijna niet meer zonder kon. Gelukkig kon ik mezelf vrij snel corrigeren, en nu zie ik in hoe zot ik eigenlijk bezig was.

STA OPEN VOOR NIEUWE INZICHTEN Begrijp mij niet verkeerd. Ik ben voor het doorgeven van gezonde tradities in een familie en in onze kerk. En ik ben ook een voorstander van het hebben van gewoonten die het leven makkelijker maken.

Ik denk alleen ook dat we zomaar vastgeroest kunnen komen te zitten in rituelen. Bijvoorbeeld als er rituelen zijn in ons leven waar we niet meer zonder kunnen, terwijl we daar geen goede verklaring voor hebben. Dan willen we er niet over nadenken en durven we niet open te staan voor nieuwe inzichten. Als individuen en als leden van een wereldkerk kunnen we de plank dan zomaar compleet misslaan.

Ik hoop voor u op Gods leiding en frisse inzichten in alles wat u doet.

Christle Jasinta studeert theologie aan Newbold College.

ACHTERGROND/ADVENTISTISCHE RITUELEN

december 2017 |

8

RITUELEN IN DE ADVENTKERK

appleboxcreative/Shutterstock/com

English bit.ly/rituelen-EN

ZICHTBARE GELOOFSDUIDINGEN OF ZINLOZE RITES?

ADVENTISTISCHE RITUELEN/ACHTERGROND

Tekst/ds. Henk Koning

O

p een plek even buiten de aankomsthal lagen duizenden bossen bloemen, ballonnen, beertjes en ander aaibaar speelgoed en talloze brieven en gedichten. In diverse talen. De grootsheid van deze zee van zichtbare tekens van medeleven maar ook de teksten van brieven raakten mij zeer. De betrokkenheid bij deze diep tragische gebeurtenis was bijna voelbaar.

Het valt mij al enige tijd op dat plekken waar tragedies hebben plaatsgevonden, na ongelukken, moorden of (terroristische) aanslagen, herdenkplaatsen worden. Ze zijn herkenbaar door zaken zoals kaarsen, (houten) kruisen, gemarkeerde stenen, speelgoed, beertjes, planten of bloemen. Duidelijk is dat ook de onkerkelijke en seculiere mens op zoek is naar symbolen en rituelen die kunnen dienen als rouwverwerking, betoond medeleven en betrokkenheid.

Er lijkt ook wat meer aandacht te zijn voor rituelen rond scharniermomenten in het leven zoals de overgang van basisschool naar voortgezet onderwijs, de introductie in het studentenleven, het afscheid van het vrijgezellenbestaan, huwelijksjubilea en het bereiken van de vijftigjarige leeftijd. Het aantal rituelen is ongekend.

MOGELIJKHEDEN IN DE ADVENTKERK

Sommigen in de kerk hebben het niet zo met rituelen, maar ook binnen de Adventkerk kennen we er enkele. Sommige zijn overbekend, zoals een sabbatopening- en sluiting, de doop, het avondmaal en de voetwassing. Daarnaast worden er speciale diensten geor-

ganiseerd rond huwelijken en de bevestiging van kerkelijke ambten.

Minder vanzelfsprekend zijn het Bloemenzee bij het condoleanceregister opdragen van baby’s en kleine kinderen, het zalven van zieken, op Schiphol.

Foto Roman Boed of het wijden van een huis of auto. uit te drukken door hand-in-hand Ook bij de introductie van een rond de tafel te huppelen. Het nieuwe gemeentepredikant kent leek er vaak op dat er alleen liedde kerk een speciaal protocol, zo jes werden gezongen die om een blijkt uit het Seventh-day Adventist fysieke expressie vroegen! Het punt Minister’s Handbook. was duidelijk: er is een nieuwe dag Over het algemeen is er in de gearriveerd en daar mag je blij mee wereldkerk niet veel oog voor het zijn. De sabbatsluiting was daarom kerkelijk jaar. Soms wordt in de altijd soberder van aard. kwartaalboekjes van de sabbatschool de geboorte van Jezus besproken in het eerste kwartaal, HUISZEGENING EN ZIEKENZALVING en zijn opstanding rondom kerstIk was al zeker vijftien jaar predimis. Dit jaar vormt een plezierige kant toen mij gevraagd werd een uitzondering nu er in de sabbathuiszegening te doen. Meestal school veel aandacht is voor gebeurt dit als de bewoners een Luther en 500 jaar Reformatie. Een nieuw huis gaan bewonen of als nieuwe trend? het pas gebouwd is. Tijdens zo’n THUISRITUELEN ritueel is aandacht voor de geschieOver sabbatopening en –sluiting denis van het huis of de bouw zijn geen vastomlijnde afspraken ervan, er is een korte overdengemaakt. Als je de wereld rondking en een gebed om zegen. Vaak reist, blijken er grote culturele wordt afgesloten met het uitspreverschillen te zijn en in sommige ken van de priesterzegen uit landen wordt er helemaal niet aan Numeri 6. Daarna kan de gastheer gedaan. Over het algemeen kun je of –vrouw de gasten rondleiden zeggen dat een paar ingrediënten door het huis (dat aspect lijkt veel de opening van de sabbat markeop wat in Engelstalige landen een ren: een gebed, muziek en/of zang, house warming party heet). Het een Schriftlezing en soms een korte doel: vrienden en familieleden te overdenking. Het geheel is bedoeld laten weten dat de bewoners zich om aan te geven dat de werkbewust zijn van de noodzaak van week voorbij is en er genoten kan Gods zegen over hun huis en leven en dat graag met anderen delen. worden van een prachtig geschenk.

Ook het zalven van zieken komt In mijn ouderlijk huis beperkte niet veel voor. Aanleiding is Jakozich dat meestal tot een gebed om bus 5:14–16. Jakobus spreekt hier zegen. In ons gezin werd het rituover het zalven van en bidden voor eel aangepast aan de perceptie van een zieke. Niet voor een stervende! de jongste. Dat betekende vaak Binnen de kerk wordt echter bijna dat kinderliedjes, zoals Sabbat is een blijde dag, aanleiding werden altijd een beroep gedaan op dit om heel expressief de blijdschap ritueel als patiënten ongeneeslijk

9 december 2017 |

Precies twee weken na het neerschieten van vlucht MH17 van Malaysia Airlines (juli 2014) arriveerde ik na een vakantie in Thailand op onze nationale luchthaven Schiphol. Ik ‘moest’ de plek zien waar talloze Nederlanders in de weken daarvoor hun medeleven zichtbaar hadden gemaakt na deze verschrikkelijke crash, waarbij 298 mensen het leven lieten. Het was nog indrukwekkender dan ik mij had voorgesteld.

ACHTERGROND/ADVENTISTISCHE RITUELEN

ziek zijn of medisch zijn uitbehandeld. De tekst duidt aan dat we veel vaker een beroep op God mogen doen als het om ziekte gaat.

Niet alle gebeden rond een zalving, die ik heb meegemaakt, hebben tot genezing geleid. Wel was het in alle gevallen een diep spirituele ervaring voor zowel de zieke als de bidder(s).

DOOP

Omdat doop, avondmaal en voetwassing heel bekend zijn, beperk ik mij tot wat kanttekeningen. De doophandeling door onderdompeling en op basis van iemands geloof is op zich al een heel sterk ritueel, dat niet veel uitleg behoeft. Wat mij treft is dat er echt een feest is in de meeste gemeenten in Nederland en België als iemand gedoopt wordt. Ik heb eenmaal een doop gezien in een grote Amerikaanse Adventkerk waar de doop een kort onderdeel was van de mededelingen, voordat de eredienst begon.

Dat was een extreem koude belevenis en zeker geen feest.

In Nederlandse en Vlaamse gemeenten wordt voor een doopdienst veelal voldoende tijd uitgetrokken en een speciale en goeddoordachte liturgie opgesteld met veel ruimte voor zang en muziek. Vaak is er, door een persoonlijke benadering van ouderling of predikant en de aanwezigheid van veel vrienden en familie, een intieme en familiaire sfeer. Dat het veel meer is dan een ritueel blijkt wel uit de hartelijke felicitaties en een gezellig (en vaak culinair) samenzijn daarna.

AVONDMAAL EN VOETWASSING

Bij het avondmaal bestaat nogal eens een gedragen sfeer. Mogelijk door onze calvinistische erfenis.

Maar het gaat bij het avondmaal niet om het gedenken van een overledene, maar van de Opgestane!

Als er al bij één dopeling reden is tot feest, dan mag er zeker bij het herdenken van Gods verlossingswerk voor alle mensen reden zijn tot gepaste vreugde. Dat kan zich

uiten in gebeden, vreugdevolle zang en muziek en dankbaarheid in de woordverkondiging.

Mijn meest memorabele voetwassing was met een ex-gedetineerde die enige tijd zijn voeten niet gewassen had en zwart water achterliet nadat dit wel gedaan was. Toen moest ik zelf nog …

Mooi was wel dat betrokkene erg geroerd was door de sfeer en het ritueel en dit ook het begin was van een nieuw leven voor hem.

In gesprekken met andere predikanten merk ik dat voor de voetwassing – waarvoor bij sommigen binnen de kerk toch enige gêne bestaat – ook in andere kerken interesse ontstaat, zowel in het pastoraat als in speciale kerkdiensten.

RITUELEN UIT EIGEN ERVARING

Niet alleen buiten de kerk maar ook binnen de kerk bestaat er behoefte aan nieuwe en betekenisvolle rituelen. In de afgelopen jaren heb ik het gemis aan bepaalde kerkelijke rituelen aangevuld met ‘nieuwe’ gebruiken.

Dat altijd in samenspraak met de kerkenraad. Als plaatselijk predikant probeer ik buiten een goed verzorgde kerstdienst, waarin kinderen en jongeren een belangrijke rol spelen, voor de volgende vier kerkelijke momenten nieuwe rituelen aan te dragen: Passie en Pasen, de Gebedsweek, scharniermomenten (vooral het verlaten van de basisschool) en zegendiensten na benoemingen.

PASSIE EN PASEN

Voor mij is Pasen het belangrijkste feest van het kerkelijk jaar. Zonder de opstanding was er geen kerk geweest. Door Jezus’ opstanding ontstond er nieuw elan onder zijn gedesillusioneerde leerlingen. Ik vind het daarom van groot belang aan die fase van Jezus’ leven aandacht te geven.

De laatste zeven jaar organiseer ik met mijn thuisgemeente Harderwijk een Passie- en Paas-

weekeinde. Op vrijdagavond, Goede Vrijdag, staan we dan stil bij Jezus’ lijden en sterven. Soms gebeurt dit samen met een Pesachmaaltijd, andere keren met de viering van het avondmaal, maar altijd gekoppeld aan een sabbatopening. Op de sabbatmorgen erna wordt in de eredienst door zowel de Woordverkondiging als de te zingen liederen al een voorschot genomen op de betekenis van de opstanding. De zondagmorgen, eerste Paasdag, wandelen we in een nabijgelegen natuurgebied een zogenaamde paasmeditatie.

Er wordt dan (meestal in kleine groepjes) op een vijftal ‘haltes’ nagedacht en gesproken over vragen die met de paasverhalen of de thematiek van dat weekend verband houden. Vaak werkt tijdens zo’n wandeling in het voorjaar de natuur ook mee door het groene blad en de ontluikende bloesems als tekens van nieuw leven.

Deze frequentie van rituelen van vrijdagavond tot zondagmorgen helpt de deelnemers zich meer bewust te zijn van de diepgang en de betekenis van Pasen.

Lindasj22/Shutterstock/com

december 2017 |

10

RITUELEN ZIJN SPREKENDE EN ZICHTBARE GELOOFSDUIDINGEN

Zo schrijven ook gemeenteleden op de laatste sabbat van de gebedsweek hun gebeden op en kunnen deze neerleggen bij een daarvoor gemaakt kruis op het podium van de kerk. Open gebeden worden voorgelezen en daarna aan het kruis bevestigd. Gesloten gebeden, die alleen voor God bestemd zijn, worden op het podium verbrand (in een ovenschaal) naar analogie van Openbaring 8, waar sprake is van de gebeden van Gods kinderen die als wierook opstijgen. Dit ritueel en variaties daarop vragen fysiek actief zijn, het is zicht- en ruikbaar en wordt daardoor niet snel vergeten.

‘OVERVLIEGDIENSTEN’

AFSLUITING VAN DE GEBEDSWEEK Zo’n 15 jaar geleden ben ik begonnen meer aandacht te geven aan mogelijke rituelen tijdens de jaarlijkse gebedsweek. Vooral het samen bidden in het openbaar is voor velen, bidders en hoorders, een bezoeking en vaak voorspelbaar. Op basis van het bijbelse verhaal van de Assyrische koning Sanherib die een dreigbrief (hate mail) schreef aan de Judese koning Hizkia heb ik geleerd dat gebeden ook geschreven kunnen zijn. Hizkia gaat met deze lastige brief naar de tempel en legt hem daar op de vloer (2 Koningen 19:14–19). Hij vraagt God daarover zijn wijsheid en ingrijpen.

Een heel belangrijk scharniermoment in het leven is als een kind de basisschool verlaat en met het voortgezet onderwijs begint. Elke ouder ziet zijn/haar kind binnen weken veranderen. Onze kerk kent hiervoor echter geen overgangsritueel. Naar aanleiding van wat in de Joodse wereld gebruikelijk is (bar mitzwa of bat mitzwa) en binnen scouting bekend is, vieren wij in Harderwijk zogenaamde ‘overvliegdiensten’. Het kind is nu geen kind meer, maar een tiener - op weg naar volwassenheid. Deze overgang is een megastap in de mentale, emotionele en psychologische ontwikkeling van de jongere.

Wat doen we? In het begin van het nieuwe middelbare schooljaar organiseren we zo’n dienst. De betekenis van de namen van deze tieners is daarbij uitgangspunt. Daarbij zoek ik een passende Schriftlezing. De tieners lezen de naamgerelateerde bijbelteksten voor in deze dienst en daarover wordt ook in de preek uitleg gegeven. Ook krijgen zij elk een eigen Bijbel. Daarna nodig ik hen uit op het podium en vraag een zegen over hun levens en leg hun ook de handen op. Vervolgens zorgt de kindersabbatschool voor een (muzikale) verrassing. De tieners horen er nu duidelijk helemaal bij. Daarna volgt zo mogelijk een potluck.

Tot nu toe blijken de kinderen zelf, de (groot)ouders, maar ook de gemeente geraakt door dit ritueel.

Vooral op de tieners zelf heeft dit een grote impact.

ZEGENDIENSTEN NA VERKIEZINGEN

In de meeste gemeenten vinden tweejaarlijks de benoemingen plaats van nieuwe ambtsdragers en functionarissen. Ik heb mij altijd ongemakkelijk gevoeld bij het feit dat alleen nieuwe ouderlingen en diakenen/diaconessen de handen (konden) worden opgelegd. Dat voelde onbillijk naar andere hardwerkende functionarissen. Ik heb daarom een zogenaamde wijdingsof zegendienst ingevoerd waarin alle functionarissen worden betrokken en met name de kerkenraadsleden op het podium worden gevraagd als bestuurders van de gemeente. Tijdens het wijdingsgebed worden zij omringd door (veel) gemeenteleden op het podium die daarbij zichtbaar maken deze bestuurders te steunen door hun houding en gebeden. Altijd weer een roerend moment waarbij velen kracht ervaren.

CONCLUSIE

Kerkelijke rituelen vervangen geen geloof. Maar als rituelen goed worden voorbereid en uitgelegd, vooral als deze nieuw zijn, zullen het nooit zinloze rites worden, maar wel sprekende en zichtbare geloofsduidingen.

Ds. Henk Koning is predikant van de gemeente Harderwijk. Hij is redactielid van Advent.

MEER LEZEN? Wilt u meer lezen? Zie dan bijvoorbeeld Jef de Jager, RITUELEN, Nieuwe en oude gebruiken in Nederland, Utrecht, Het Spectrum, 2001 of Rituelen onderweg, Pelgrimsreis in het leven, uitgave Raad van Kerken, 2016.

11 december 2017 |

/KERKELIJKE

Kittibowornphatnon/Shutterstock/com

PIC2FRAMES/Shutterstock/com

ADVENTISTISCHE RITUELEN/ACHTERGROND

GELOOFSPUNTEN/DEEL 8

.com erstock hutt S / 1 st0 ea

december 2017 |

12

b

WETEN WAT JE GELOOFT Adventisten hebben 28 geloofspunten afgesproken waar ze samen voor staan.

Sommige geloofspunten komen regelmatig aan de orde in de kerk, andere wat minder. Advent bespreekt elke keer een paar geloofspunten. Zodat ze ons weer helder voor de geest staan. En zodat we weten wat we geloven.

Dit keer geloofspunt 12: de kerk.

donatas1205/Shutterstock.com

Tekst/ds. Thijs de Reus

DE KERK De kerk is de gemeenschap der gelovigen die Jezus Christus als Heer en Heiland belijdt. In aansluiting op het volk van God in oudtestamentische tijden, worden we uit de wereld geroepen en komen wij samen om te aanbidden, om de verbondenheid met elkaar te beleven, onderricht te worden in het woord, om de maaltijd des Heren te vieren, de gehele mensheid te dienen en het evangelie aan de hele wereld te verkondigen. De kerk ontleent haar gezag aan Christus, het vleesgeworden Woord dat in de heilige schrift is geopenbaard.

De kerk is Gods gezin; de leden

ervan (die door hem als zijn kinderen zijn aangenomen), leven onder het nieuwe verbond. De kerk is het lichaam van Christus, een geloofsgemeenschap waarvan Christus zelf het hoofd is. De kerk is de bruid voor wie Christus stierf om haar te heiligen en te reinigen. Bij zijn terugkeer in heerlijkheid zal hij haar voor zich plaatsen als een stralende kerk, de getrouwen uit alle eeuwen, gekocht door zijn bloed, zonder vlek of rimpel, maar heilig en onbesmet.

HET INDIVIDU GAAT BIJ EEN GEMEENSCHAP HOREN Wanneer je dit geloofspunt leest, is het belangrijk een aantal dingen goed te onderscheiden. Het gaat ten eerste om de vraag in welke relatie de kerk staat tot de wereld.

Ten tweede gaat het om de vraag waar het gezag ligt in de kerk.

Ten derde geeft het een beschrijving van de toekomst van de kerk.

Centraal staat dus niet het individu, maar de gemeenschap. Het

gaat in dit punt niet om jou als mens, maar om een groep met mensen: de kerk.

WAAR HET OM GAAT

In de voorgaande besprekingen van deze geloofspunten ging het om een aantal fundamentele dingen.

Welk heilig boek is geĂŻnspireerd en daarom gezaghebbend? Voor christenen en adventisten is dat uiteraard de Bijbel (geloofspunt 1).

Vervolgens gaat het om de vraag wie God is en wie de mens is. De antwoorden zijn duidelijk: wij geloven in de drie-eenheid van Vader, Zoon en heilige Geest, de Schepper van hemel en aarde (2-6). De mens is een in zonde gevallen, sterfelijk wezen dat door God is verlost van het kwaad en zijn gevolgen, omdat God in de grote strijd, de strijd is aangegaan (7-8). Deze geloofsovertuigingen kunnen heel theoretisch blijven. Dat je als mens bent verlost, dat moet je ook ervaren en daarin vervolgens groeien (10-11).

DE KERK EN DE WERELD

In feite maakt de kerk een tegenstrijdige beweging richting de wereld: eruit en dan ook weer erin. Het woord voor kerk in het Nieuwe Testament is veelbetekenend: ‘ekklesia’. Dit woord gebruikt Stefanus in Handelingen 7:38 om het ‘volk in de woestijn’ mee te beschrijven. Dat maakt ook duidelijk wat Israël was: een volk dat uit Egypte was weggetrokken en op weg ging naar het beloofde land. Wij komen dat woord ‘ek’ tegenwoordig nog steeds tegen. In een openbaar gebouw moet altijd duidelijk worden gemaakt hoe je er zo snel mogelijk uit kunt. Daar zijn die groene, verlichte bordjes voor met het woord ‘exit’ erop.

Soms staat er ook gewoon ‘uit’. Dat is een goede beschrijving: een exit is een uitgang. Het tweede deel van ‘ekklesia’ is afgeleid van een woord dat ‘roepen’ betekent. De kerk is dus een gemeenschap van mensen die ergens ‘uit is geroepen’. Dat klopt, want de kerk is uit de wereld geroepen.

MEER WETEN?

Wilt u meer weten over de geloofspunten? Het bekende boek van dr. Reinder Bruinsma Wat zevendedags-adventisten geloven is in een nieuw jasje gestoken. Het boek is volledig in kleur en behandelt de in 2015 herziene geloofspunten.

Te koop bij het servicecentrum (www.adventist.nl) voor slechts €5,95.

In de kerk hoort men de bijbelse boodschap van God die de mensen heeft verlost van het kwaad. Door er in de kerk met elkaar over te praten, verdiept zich het inzicht in de openbaring van God en wat hij voor de mensen deed en nog steeds doet. Eerst als lam dat werd geofferd en nu als hogepriester die voor ons pleit. De gelovige krijgt zo steeds meer inzicht en ervaringen met God en is daardoor steeds beter in staat met die goede boodschap de wereld in te gaan, om meer mensen in aanraking te brengen met dat evangelie.

HET ECHTE GEZAG

Dit geloofspunt gaat ook in op de vraag wie in de kerk het echte gezag bezit. Dat is Jezus Christus zelf als hoofd van de kerk. Daarom is de beschrijving van de kerk als een lichaam zo goed. Het hoofd stuurt immers het hele lichaam aan! Ook de vergelijking met een gezin maakt de gezagsverhouding duidelijk: Jezus is het hoofd van het gezin en wij mensen zijn daarin de kinderen, die het gezins-

/DE KERK IS UIT DE WERELD GEROEPEN hoofd eerbied zijn verschuldigd.

Wij zijn de kinderen en dus broeders en zusters van elkaar. Die zijn het niet altijd met elkaar eens en kunnen flink ruzie maken met elkaar. Totdat vader of moeder ingrijpt.

TOEKOMSTVISIE

Tenslotte heeft de kerk ook een visie op de toekomst en echte hoop op een betere wereld. Zij is als een bruid die met spanning wacht op de vereniging met haar bruidegom. Eenmaal komt het moment dat iedereen die uit de wereld is weggetrokken, in zal gaan in Gods koninkrijk, zoals Israël eenmaal Kanaän is ingegaan. Dat gebeurt bij de terugkeer van Jezus naar deze wereld.

Ds. Thijs de Reus is predikant van Emmen. Hij is adviseur van de Adventredactie.

fspunt Geloo

rk De ke

ereen

die be

Christ Jezus lijdt da sche menti dtesta

te ied ou P van en: om God in SCHA k van wij sam over MEEN het vol komen DE GE te leren t zoals pen en RK IS is. Ne en, om nen geroe DE KE te die te belev Redder wereld nsen er en ar t elkaar uit de alle me tus He id me ent ha n we ren, om k ontle ndenhe , worde verbo is dat . De ker al te vie tijden de en ord ma nd kondig het Wo den, om ilig avo zijn d te ver dat hij aanbid het he hem als le werel enbaart bel, om e door de he het bel op de Bij an (di kerk is de Bij elie aan erv ng an De en . t led t eva bond , waarv en he zelf he in; de ristus uwe ver ristus ds gez aan Ch en an Ch het nie k is Go gezag iligen waarv onder De ker schap ar te he leven werd. ha een rd) ns om em en als me aanvaa stierf oofsg plaats ren zijn r zich , een gel Christus voo kocht tus kinde wie ar jge ris r ha voo ren, vri van Ch bruid r zal hij uw wa smet. lichaam tro ugkee k is de be on ter die ker en wen is. De rieuze , heilig alle eeu ndelin hoofd zijn glo pel zijn 20; Ha nsen uit en. Bij 7; of rim 28:19, De me te reinig r vlek ; 5:23–2 18:18; e kerk. zonde 3:8 –11 13–20; alend üs 16: , zullen 2:19–22; een str bloed 2, 23; ; Matte Jezus’ ziërs 1:2 s 19:3–7 door Exodu 1:2; Efe sis 12:3; rintiërs atie Ko ene 1 rel (G 7:38; lijke 2:9 .)

8–42; rsoon t Petrus geloof gen 2:3 , 18; 1 onze pe sie: Je erd op zen 1:17 lijk dimen gebase Kolossen t duide andere -zijn is was he risten uw ook een Ons ch e tijden hem tro jd is er sch eg rti nti jke en vro aarde tegeli stame vrouw m op oudte Maar he en in d. en en e Al dat met Go mann diend deren. kreeg duele t hem met an belof te indivi een riep da samen God de – dat alleen ‘volk’ Israël d niet , die van ook een t volk dat Go viel op dat hij tie – he n oog maar een na e. Zij te zijn, igd van n ord enwo worde ver teg er zou ad stamv 71 hij de

70

december 2017 |

13 Asier Romero/Shutterstock/com

Dan is de kerk als vanzelf als volgende aan de orde. Het is de groep met mensen die de Bijbel serieus neemt, weet wie God is en wie zij zelf zijn. Ze hebben een persoonlijke beslissing genomen om zich aan God toe te vertrouwen en met hem door het leven te gaan. Die beslissing delen alle leden van de kerk en dat verbindt hen met elkaar.

Daar gaat het uiteindelijk om.

Christopher Boswell/Shutterstock/com

DEEL 8/GELOOFSPUNTEN

Borysevych.com/Shutterstock/com

RITUELEN/EREDIENST

december 2017 |

14

HOEZO SAAIE DIENST?

English bit.ly/saaie-dienst-EN

CREATIEF EN EERBIEDIG KAN ECHT! ‘Hoe vond je de dienst?’ ‘Mwah, ging wel. Beetje saai eigenlijk.’ Hoe vaak heeft u dit gesprek niet zelf gevoerd, aangehoord of stiekem gedacht? Ik wel, en ik vermoed velen van u ook. Het valt ook niet mee om iedere keer een creatieve en inspirerende dienst neer te zetten. Soms is er in de gemeente geen ruimte voor experimenten en soms is er ook geen idee wat er allemaal mogelijk is. Dat eerste moet binnen de gemeente worden besproken en besloten. Voor dat laatste biedt dit artikel een aantal overwegingen en praktijkervaringen.

Tekst/Jeroen de Jager

H

et succes van andersoortige diensten begint bij de ruimte in de gemeente om te experimenteren. Willen we eigenlijk wel andere diensten dan we gewend zijn? Hoeveel en hoe vaak durven we dat aan? Idealiter moet de hele gemeente die discussie met elkaar hebben gehad voordat er aan een andere invulling van diensten kan worden begonnen. Er moet draagvlak en medewerking zijn. Vaak zal hier de meeste tijd in gaan zitten. Is het lastig om tot consensus te komen?

Begin dan met kleine stappen.

Bijvoorbeeld kleine aanpassingen van bestaande diensten die u per keer evalueert voordat u de volgende stap zet. En belangrijk: is er binnen de gemeente geen behoefte aan andersoortige diensten, dan is dat natuurlijk ook prima!

HANDBOEK GEEFT ALLE RUIMTE Ons kerkelijk handboek biedt alle ruimte voor andersoortige diensten. Het biedt een waardevolle uitleg over verschillende vormen van diensten en er staan voorbeelden in van een orde van dienst.

Maar nergens is dit dwingend.

De gemeente heeft de vrijheid om eigen beleid te ontwikkelen rondom diensten. Als een en ander maar in overeenstemming is met de algemene richtlijnen van ons kerkgenootschap. Hieronder een aantal punten om te overwegen.

BETREK DE JEUGD

De jeugd is niet alleen de kerk van de toekomst, de jeugd is de kerk van nu! Daarom: betrek de jeugd erbij. Vraag jeugdleden om hun mening, laat ze meedenken, luister naar ze, geef ze taken in de diensten en begeleid ze daar-

bij. Er komt een moment dat de leden die nu de diensten draaien het niet meer kunnen. Dan moet de jeugd sowieso het stokje overnemen. Maar waarom wachten tot dat moment? Doordat ze nu al meedenken over de diensten en daarin een actieve rol krijgen, wordt het ook hun kerk en groeien ze in geloof. Die kans willen we ze toch niet ontnemen?

En ja, soms gaat er weleens wat mis. Dat hebben we in Alphen DC regelmatig meegemaakt. De eerste keer iedereen welkom heten of hardop bidden voor de hele gemeente is best spannend en dan sluipt er weleens een hapering in of wordt er wat overgeslagen. Is dat erg? Natuurlijk niet! Tijdens dat gebed vult dan iemand anders aan of dat overgeslagen onderdeel van de dienst wordt op een ander moment in de dienst ingepast. Die flexibiliteit en liefde hebben we voor elkaar.

Binnen Alphen DC hebben we gemerkt dat de jongeren groeien.

En doordat we de diensten anders hebben ingericht, neemt onze jeugd graag vrienden mee. Ze schamen zich niet voor hun kerk en willen deze met hun vrienden delen. Dat is zo’n zegen!

EREDIENST/RITUELEN WISSEL AF EN VERDEEL DE TAKEN

ONTDEK EN GEBRUIK TALENTEN Om overbelasting te voorkomen, verdelen we de taken. Voor elke taak vragen we meerdere mensen.

Zo verdelen we de verantwoordelijkheden. Bijkomend voordeel is dat we op deze manier verborgen talenten ontdekken én dat iedereen zijn of haar

15 december 2017 |

In veel gemeenten ligt de verantwoordelijkheid voor het organiseren van de dienst bij slechts een paar mensen. Vaak is dat uit nood geboren, er zijn gewoon te weinig mensen die iets willen doen. Dat kan voor een onevenredige belasting zorgen waardoor ook de creativiteit soms in het gedrang komt. Creativiteit kost immers tijd!

Een mogelijke oplossing is verschillende gezinnen of teams afwisselend de dienst te laten organiseren. Zo werken we in Alphen DC. Hierdoor heb je meer kans op gevarieerde diensten doordat een gezin of team meer tijd heeft om de dienst voor te bereiden en daardoor zijn eigen inbreng heeft in het kerkelijk leven. Ieder gezin komt twee tot driemaal per kwartaal aan de beurt en bereidt een dienst voor op een manier die past bij het gezin.

Zo komt er regelmatig een spreker, bereidt het gezin zelf een thema voor of werken we een dienst uit op basis van het lesboekje van de Adventkerk.

/FLEXIBILITEIT EN LIEFDE HEBBEN WE VOOR ELKAAR

talenten verder ontwikkelt. Iedereen hoort erbij en mag er zijn met al zijn of haar talenten en beperkingen.

Dat alles vergt wel een andere organisatie en, net als bij het actief inzetten van de jeugd, een soepele en flexibele houding van de gemeente. Soms lopen bepaalde elementen (nog) niet soepel of pakt het anders uit dan verwacht. Maar veel vaker worden we verrast met wat Gods Geest met mensen kan doen en hoe ze groeien!

TRADITIONEEL HEEL VERNIEUWEND

Ook traditioneel kan heel vernieuwend zijn. Vaak zijn het gewoonten of rituelen die we al min of meer zijn vergeten. Zingt u in de gemeente vooral opwekkingsliederen? Kies dan eens voor een lied uit de rode bundel (Liedboek voor de Adventkerk) of het oudere Gezangen Zions. Grote kans dat de ouderen in de gemeente dit heerlijk vinden en ook de ‘middengroep’ kan dit meestal erg waarderen. Maar denk ook aan zaken als knielen bij het bidden, een intredelied als de voorganger binnenkomt en een stil gebed. Deze onderdelen uit traditionele diensten kunnen juist vernieuwend zijn in een gemeente die dit niet gewend is.

BEGIN EENS WAT LATER Wil je je als gemeente openstellen voor de jeugd? Begin dan eens wat later. De jeugd heeft het doordeweeks erg druk met school en andere activiteiten en ook wordt er regelmatig wat op zondag gedaan. Dan is de sabbat vaak de enige dag waarop een beetje kan worden uitgeslapen. En of we het nu leuk vinden of niet, puberbreinen komen nu eenmaal wat later op gang. Daarom begint in Alphen DC de dienst om 11.00 uur.

ZOEK DE VERBINDING

Vanaf 10.30 uur staan de koffie en thee met wat lekkers klaar en kletsen we bij. Dat is ook een ideale gelegenheid om bezoekers welkom te heten en op hun gemak te stellen. We maken eerst verbinding en gaan dan met elkaar de dienst in.

Die verbinding proberen we ook aan het begin van de dienst vast te houden. We bieden altijd de gelegenheid om bijzondere momenten van de afgelopen week met elkaar te delen. Waar ben je dankbaar voor, waar wil je kracht voor vragen of voor wie wil je voorbede doen. We hebben gemerkt dat vooral de jeugd erop staat dat we dit standaard doen. Toen we het een keer waren vergeten, werd dit duidelijk door ze gemeld.

RITUELEN/EREDIENST

december 2017 |

16

DRAAI EREDIENST EN SABBATSCHOOL EENS OM Een andere manier om de verbinding met elkaar te houden is het omdraaien van de sabbatschool en eredienst. We vragen aan de spreker om vooraf een aantal discussievragen op te stellen.

Na zijn preek bespreken we die vragen in groepjes en kunnen we verdere verdieping zoeken. Dat verduidelijkt datgene wat de spreker wil overbrengen en we leren zo ook van elkaar.

Natuurlijk heeft deze opzet ook nadelen, de tijd voor verdieping is beperkter en de bespreking van de sabbatschoolles komt zo in het gedrang. Een variant kan zijn de sabbatschoolbespreking niet in de geijkte groepjes te doen maar jong en oud gelijk over de groepjes te verdelen. Zo leert oud van jong en jong van oud. Daarvoor moet je wel een aantal gespreksleiders hebben die de balans in zo’n groep kunnen bewaren.

GEBRUIK VEEL MUZIEK EN VIDEO

Idealiter heeft elke gemeente een goede organist, pianist of band.

Maar die zijn er vaak niet. Gelukkig zijn er dan genoeg alternatieven. Je hebt alleen een beamer, een laptop en een geluidsinstallatie nodig. Op YouTube staan vrijwel alle opwekkingsliederen en ook van veel oude hymnes zijn varianten te vinden, compleet met tekst. Ook is er

enorm veel materiaal beschikbaar rondom bepaalde thema’s. Zulke video’s zijn een goed middel om de aandacht te trekken en vast te houden. En om heel kort duidelijk te maken waar het thema van de dienst over gaat.

Bekijk en luister de video’s altijd eerst goed om te controleren of het de juiste versie is, of ze compleet zijn en of ze geschikt zijn om in de dienst te gebruiken. Een andere mogelijkheid is gebruikmaken van

GA ONTDEKKEN!

EXTRA TIPS

- Bedenk van tevoren thema’s voor diensten en maak een (jaar)planning.

- Overleg met sprekers over bepaalde thema’s, de meesten vinden dat maatwerk erg leuk!

- Wissel af, zorg dat alle ‘groepen’ in de gemeente aan hun trekken komen.

- Verzamel zoveel mogelijk materiaal en deel dit, www.adventist.nl en www.esda-instituut.nl zijn goede startpunten.

software als EasyWorship en OPS Pro. Deze software kost geld maar vergemakkelijkt het integreren van muziek, video en presentaties enorm. Er zijn ook gratis alternatieven die wat meer bewerking vergen, het is aan de gemeente wat de voorkeur verdient.

In alle gevallen is het belangrijk de muzieklicenties niet te vergeten.

De CCLI (http://nl.ccli.com) regelt de auteursrechten van christelijke muziek en elke gemeente is zelf verantwoordelijk voor het regelen van de juiste licenties. Uw secretaris en/of penningmeester is er als het goed is van op de hoogte.

- Blijf ontwikkelen en aanpassen, wat twee of drie jaar geleden goed werkte, hoeft dat nu niet meer te doen.

- Plan vaste momenten voor speciale diensten, bijvoorbeeld elke eerste sabbat van de maand en koppel daar een potluck aan, of iets anders wat feestelijk is.

- Neem ook eens een kijkje bij andere gemeenten, hoe doen zij het?

Bent u op zoek naar een andere invulling van de diensten? Ga op ontdekkingsreis! Stap af van de gebaande paden en durf te experimenteren. Dat is eng en de ene keer gaat het beter dan de andere keer. Maar doet u dit samen en met liefde en respect voor God én elkaar, dan zal Gods zegen er ongetwijfeld op rusten.

Jeroen de Jager werkt in de uitgeverijwereld. Hij is redactielid van Advent en kerkt in Alphen DC.

RELATIE/METHODE

VERGROOT

UW RELATIEKANSEN MET PREPARE/ENRICH Op een dag kwam een goede vriend naar me toe om me te vertellen dat hij en zijn vrouw uit elkaar gingen. Ik was er kapot van. Als deze succesvolle mensen zomaar ineens uit elkaar gingen, wat was er dan nog zeker? Raar misschien, maar terwijl ik niets met de scheiding te maken had, deed het mij bijna fysiek pijn. Zo’n fysieke pijn die je voelt als je een conflict hebt met je partner. Heel diep van binnen heb je dat gevoel van beursheid, alsof je emotioneel een heftige botsing hebt gehad.

De scheiding van onze vrienden voelde zo.

Tekst/ds. Jurriën den Hollander

S

inds die tijd begon ik me af te vragen hoe ik als predikant mensen kon helpen om een positieve en gelukkige relatie te hebben. Uit eigen ervaring weet ik dat je veel zorg en pijn kunt hebben als een relatie niet lekker loopt. Geen pijn van je ergens aan stoten of een mep krijgen, maar een diepe existentiële pijn. Zo’n pijn waar je niet mee wilt leven omdat die je diep ongelukkig maakt. Ik was dus niet alleen gemotiveerd voor anderen, maar ook voor mezelf en mijn relatie. Ik begon stellen anders te benaderen en te begeleiden.

DE TEMPERAMENTANALYSE

Wanneer stellen mij vroegen of ik ze wilde trouwen, zei ik: ‘Dat kan wel maar dan gaan we eerst wat gesprekken hebben met wat testjes.’ De meesten reageerden daar positief, op met als gevolg dat ik van alles heb kunnen uitproberen.

Ik begon ermee beide partners een temperamentanalyse te laten maken. Dat is een vragenlijst die

mensen beschrijft in één van de acht combinaties van cholerisch, flegmatisch, melancholisch en sanguine. Al gauw kwam ik erachter dat dit niet voldoende was.

Het is leuk als je weet hoe je zelf functioneert, maar het is veel belangrijker als je ook begrijpt hoe de ander in elkaar zit. Toen ben ik de stellen gaan vragen de vragenlijst niet alleen voor zichzelf in te vullen maar ook voor de ander. Dat leverde al meer informatie op. Ik kon nu aan de partners laten zien dat de manier waarop ze zichzelf waarnamen niet persé de manier was waarop de ander hem of haar zag. Je zult begrijpen dat deze benadering veel gespreksstof opleverde bij het stel, maar ook vragen als: ‘Hoe kan het dat mijn partner mij anders ziet dan ik mezelf zie?’

DE ZES-FACTORANALYSE

Na mijn studie arbeids- en organisatiepsychologie aan de Vrije Universiteit ben ik een van de meest recente persoonlijkheidsanalyses gaan gebruiken, die

zes persoonlijkheidsdomeinen aangeeft: integriteit, emotionaliteit, extraversie, vriendelijkheid, consciëntieusheid en openheid.

Ieder domein heeft vier facetten, dus dat zijn 24 verschillende mogelijkheden. Deze vragenlijst was met de nieuwste computers ontwikkeld en op betrouwbaarheid getest in Nederland. Ik vroeg stellen de test niet alleen in te vullen voor zichzelf en voor de ander, maar daarnaast ook elk vijf mensen te vragen de vragenlijst voor hen in te vullen. Dit leverde veel nieuwe gespreksstof en inzicht op. Deze methode laat zien of je gedrag consistent is in verschillende situaties, dus of je op mensen in verschillende situaties hetzelfde overkomt. Bij sommige mensen is dat gedrag inderdaad hetzelfde, bij anderen verschilt de uitkomst behoorlijk. De vraag is dan: ‘Wie ben je echt?’ Een boeiende vraag als je van plan bent met iemand een levenslange verbintenis aan te gaan.

december 2017 |

17

RELATIE/METHODE

december 2017 |

18

SUCCESFORMULE Na geruime tijd kon ik vaststellen dat deze benadering effectief was.

Van alle stellen die ik heb begeleid, is 90% nog bij elkaar.

Dat is een heel hoge score vergeleken met de CBS-statistieken in 2013 (62%), in 2014 (60%) en in 2015 (61%). Dit betekent niet dat ik zo goed ben. Het betekent wel dat een goede voorbereiding op een huwelijk of samenwoonsituatie zijn vruchten afwerpt. Het betekent ook niet dat de mensen die getrouwd zijn of permanent gaan samenwonen door deze voorbereiding geen problemen hebben gehad. Het betekent wel dat die mensen makkelijker naar iemand toe konden gaan voor advies. Kortom, je goed voorbereiden op een relatie is zeker de moeite waard. Ik wil daarom alle stellen complimenteren die het aangedurfd hebben om samen met mij dat voorbereidingstraject in te gaan. Ik wil tegelijkertijd alle nieuwe stellen die overwegen te trouwen of samen te gaan wonen adviseren om een Prepare/Enrichanalyse te doen.

IN DE PRAKTIJK

Vanzelfsprekend is zo’n goede voorbereiding niet. De meeste stellen zijn er helemaal niet van overtuigd dat een goede voorbereiding op hun relatie zinvol is.

Dat vind ik op zijn zachtst gezegd verwonderlijk. Iedereen weet dat je je moet voorbereiden op een examen. Zo vergroot je de kans om te slagen. Logisch, zul je zeggen.

Lassers, timmermannen, magazijnmedewerkers, receptionistes, secretaresses, politieagenten, psychologen, artsen, advocaten en predikanten: allemaal moeten ze leren om hun beroep te kunnen

Stephane Bidouze /Shutterstock/com

gen van een slechte relatie op vele niveaus zichtbaar zijn. Een probleemrelatie heeft effect op de gezondheid van de partners, de financiële situatie bij echtscheiding en de psychosociale gezondheid van kinderen. Waarom doet de overheid daar niets aan? Waarom voelen we ons niet met z’n allen gedrongen om hieraan iets te doen?

IN ELKE VEZEL

uitoefenen. Werk waarvoor ze betaald krijgen en dat ze doen tot ze met pensioen gaan. Maar wat doen mensen wanneer ze gaan trouwen of samenwonen? Juist voor dat ene bijzondere deel van ons leven waar we misschien wel de meeste vaardigheden voor nodig hebben, doen we niets. Het lijkt of bijna iedereen denkt dat we die kennis vanzelf krijgen. Terwijl we tussen de twaalf en twintig jaar studeren voor een baan die ophoudt als we met pensioen gaan, denkt bijna iedereen dat je geen kennis of training nodig hebt om een juiste liefdespartner te vinden en met hem of haar levenslang een goede en gelukkige relatie te hebben. Dat is vreemd, toch?

WAAROM DOEN WE ER NIETS AAN?

In Nederland vallen elk jaar tussen de vijfhonderd en zevenhonderd verkeersdoden. Dat is vreselijk.

Als gevolg daarvan doet de overheid alles om dat aantal terug te brengen. In Nederland eindigen jaarlijks meer dan 30.000 huwelijksrelaties in een scheiding, waarvan ongeveer 18.000 met kinderen. Hieraan doet de overheid niets. En dat terwijl onderzoek aantoont dat de gevol-

Als ik met mensen praat die een problematische relatie hebben, denk ik steeds: ‘Dat lijkt me het ergste wat je kan overkomen.’ Er zijn vreselijke dingen die kunnen gebeuren in een mensenleven. Pijn vergelijken lukt niet goed. En toch, problemen in je relatie blijven maar doorgaan. Je kunt ze geen plek geven zoals je dat met een overlijden wel kunt. Huwelijksproblemen dringen door in iedere vezel van je lichaam, dag en nacht, iedere seconde van je bestaan. Je huis is niet meer je veilige plek.

Degene van wie je liefde zou willen krijgen is niet meer toegankelijk. Je voelt je voortdurend leeg en wanhopig. Het ideaal van ware liefde is verdwenen. Je staat voor de moeilijke en pijnlijke keuze om te stoppen, terwijl je misschien toch blijft hopen dat het weer goed komt. Je vraagt je af: ‘Hoe heeft het kunnen gebeuren, waarom is het zo fout gelopen?’

KAN HET ANDERS?

Onderzoek toont aan dat het anders kan. Wanneer partners zich goed voorbereiden op hun relatie, blijkt de slagingskans groter.

Dat heb ik als predikant ondervonden, en dat is ook de bevinding van prof. dr. David Olson, emeritus professor Family Social Science aan de University of Minnesota.

Ik ontdekte zijn materiaal en was

RELATIE/METHODE

PREPARE/ENRICH

Sinds 2016 is de Prepare/Enrichmethode ook beschikbaar in Nederland. De methode helpt relatieproblemen voorkomen en van een goede relatie een nog betere relatie te maken. Als er al relatieproblemen zijn, kan Prepare/ Enrich helpen deze problemen om te zetten in kansen en nieuwe mogelijkheden. De online relatieanalyse is de basis voor individuele counselingsessies om de krachtgebieden binnen een relatie te ontdekken, de groeigebieden binnen de relatie te identificeren en de gedragspatronen van familie en gezin beter te leren begrijpen. Verder leidt deze analyse met oefeningen tot een meer open en

jarenlang gebruik van Prepare/ Enrich. Het materiaal is officieel geaccepteerd door het Personal Ministries-departement van de wereldkerk.

GETRAINDE FACILITATORS

eerlijke communicatie en tot een betere oplossing van conflicten.

TWEE DELEN

‘Prepare’ richt zich op de voorbereiding van een relatie of huwelijk, en ‘Enrich’ op de verdieping van een relatie. Het programma werkt in alle gevallen verrijkend, of er nu wel of geen problemen zijn.

Prepare/Enrich is gebaseerd op jarenlang wetenschappelijk onderzoek en wereldwijd beproefd bij meer dan 3 miljoen relaties. De Adventkerk in Engelstalige en Spaanstalige gebieden maakt al

ZELF FACILITATOR WORDEN?

Prepare/Enrich biedt psychologen, artsen, mediators en overige professionals in de maatschappelijke sector de mogelijkheid om door het volgen van een tweedaagse cursus facilitator te worden. Speciaal voor de kerkelijke omgeving krijgen ook ouderlingen en diakenen de mogelijkheid deel te nemen, als ze zich in hun functie richten op relaties. Goedkeuring van het

gemeentebestuur is daarvoor nodig.

De kosten voor leden van de kerk die de training voor stellen gratis willen aanbieden zijn €100, inclusief alle materialen, koffie, thee en lunch. Neem contact op met martin@ prepare-enrich.nl of jurrien@ prepare-enrich.nl voor de eerstvolgende datum.

De Prepare/Enrichmethode wordt alleen aangeboden door speciaal daarvoor getrainde facilitators, met een achtergrond in relatietherapie, psychologie, maatschappelijk werk, mediation, gezondheid en pastoraat. De online-analyse onderzoekt de belangrijkste aspecten van een relatie. Deze laat zien op welke gebieden de partners gelijk denken en op welke gebieden ze verschillend denken. Deze kracht- en groeigebieden worden dan in 3–7 counselingsessies uitvoerig besproken. Onze facilitators hebben een geheimhoudingsplicht, de privacy wordt volledig gewaarborgd. Graag helpen de facilitators ook met vragen en problemen in de relatie die niet specifiek in de vragenlijst naar voren zijn gekomen. De levensbeschouwing van de partners wordt steeds gerespecteerd.

BETAALBAAR

Het doel van Prepare/Enrich is professionele relatiecounselling zo betaalbaar mogelijk te maken voor iedereen. De online-analyse kost ongeveer €25 (in verband met de omrekenkoers naar de Amerikaanse dollar), zelf online te betalen. De kosten voor de counselinggesprekken verschillen per facilitator en zijn afhankelijk van hun professionele achtergrond.

Uw Prepare/Enrich-facilitator geeft u graag meer informatie over de precieze kosten per sessie.

Ds. Jurriën den Hollander is predikant en psycholoog.

19 december 2017 |

helemaal verkocht. Zijn aanpak ging niet alleen over persoonlijkheid, zoals mijn methode, maar ook over verwachtingen, communicatie, familie, vrije tijd, geloof, conflicten en noem maar op.

Dus op de vraag: ‘Kan het anders?’ is het antwoord: ‘Ja’. Ieder stel dat wil gaan trouwen of samenwonen heeft in Nederland nu de kans om een goede voorbereiding op zijn relatie te doen.

Het materiaal heet: ‘Prepare/Enrich’.

Hieronder leg ik uit wat het inhoudt.

KERST 2017/OVERDENKING

december 2017 |

20

English bit.ly/stilte-EN

STILTE

Het is duidelijk dat het thema ‘stil zijn’ relevant is vandaag. We leven in een onrustige wereld, met veel prikkels. Terwijl we God juist ontmoeten in de stilte.

God openbaart zich in het zachte suizen van de wind. Dat suizen hoor je alleen als je zelf stil bent.

Tekst/ds. Thijs de Reus

D

e wereld om ons heen is onrustig. Dagelijks komen er veel prikkels op ons af.

Op je werk, als je een dagje gaat winkelen of ‘s avonds naar de tv kijkt. Ook sociale media bombarderen ons met prikkels, door beeld en geluid. Dat kan wel eens teveel zijn. Daarom mogen we blij zijn met onze sabbat: een dag echte rust in de week. En met de stille nacht waarin de Heiland werd geboren.

DE BIJBEL EN STILTE

De Bijbel spreekt niet vaak over stilte. Je wordt niet doorlopend tot stilte gemaand, ook al zijn er wel indringende teksten die de stilte benadrukken. De stilte in de Bijbel is geen woordeloze stilte. Het is niet het stoppen van communicatie. Het gaat om stilte in jezelf.

Het gaat erom dat je je afsluit voor de indrukken die van buitenaf komen. Want die indrukken verstoren iets.

Een voorbeeld daarvan uit het leven van Jezus staat in Marcus 1.

Het is sabbat en hij is ‘s morgens naar de synagoge geweest. Na de dienst doet hij iets typisch adventistisch: hij gaat op bezoek bij iemand: Petrus en zijn vrouw. Daar woont ook Petrus’ zieke schoonmoeder. Jezus geneest haar en na de sabbat loopt de halve stad te hoop bij de deur. Het gonst van de activiteit om Jezus heen. Dan trekt hij zich terug uit de stad en gaat naar een eenzame en stille plaats. Er dringen geen geluiden en andere indrukken van buitenaf tot hem door. Hij is alleen, met zijn hemelse Vader. Hij praat met God. Dat kun je inderdaad alleen doen als het stil is.

GOD IN DE GEDACHTEN VAN MENSEN

Er gebeurt meer in de stilte dan in al het geluid om je heen. Het enige wat mensen echt verandert, is wat door hun gedachten gaat.

OVERDENKING/KERST 2017

WELBEHAGEN

Dat God in ons brein 90% voor zichzelf heeft gereserveerd, raakt mij. Het is stil om mij heen, maar het gonst in mijn hoofd. Een nauwelijks te beschrijven gevoel van welbehagen, een weten dat je in God geborgen bent. Er komt mij een tekst in gedachten die nog meer losmaakt. Of laat ik het anders zeggen. De tekst komt niet in mijn gedachten. Voor mij is het alsof God zelf spreekt: ‘Wees stil en weet dat ik God ben’ (Psalm

ELIA: GOD EN DE STILTE

Zie de profeet Elia daar staan op de berg Karmel. De Baälpriesters om hem heen. Hij bespot ze: ‘Jullie moeten harder schreeuwen, jullie God slaapt of hij is in gepeins verzonken.’ Maar Baäl wordt niet wakker. Dan geeft Elia opdracht het altaar drijfnat te maken en hij vraagt God om een antwoord. God blijft niet stil, maar antwoordt met vuur en verteert het offer, het hout, de stenen en de aarde.

Dan wordt het stil in de gedachten van Elia. De moed zinkt hem in de schoenen en hij vlucht naar de berg Gods, de Horeb. Dan zegt hij: ‘Ik heb me met volle overgave ingezet voor de Heer, de God van de hemelse machten, maar de Israëlieten hebben uw verbond met hen naast zich neergelegd, uw altaren verwoest en uw profeten gedood.

Ik ben als enige overgebleven, en nu hebben ze het ook op mijn leven voorzien’ (1 Koningen 19:10).

Misschien is het probleem van Elia wel dat hij zegt: ik heb me ten volle ingezet, met de nadruk op ‘ik’. Wees stil Elia, en weet dat ik God ben. Die les moet Elia opnieuw leren. Het antwoord dat God hem geeft is opvallend. Geen nieuwe manifestatie zoals op de Karmel, maar hij kwam in een zachte bries.

De Heer was hier in de stilte. De stilte van God is krachtiger dan het hardste gebulder van de mens.

KERST Het is bijna Kerstmis. We gedenken dat Jezus mens is geworden. In een stille, heilige nacht. God manifesteert zich aan Elia en die herkent God in de zachte bries. Niet in het geweld, maar in de stilte. De menswording van God in Jezus Christus is de grootste gebeurtenis aller tijden. De Allerhoogste gaat naar die in zonde gevallen, nietige aarde. Dat zou aanleiding kunnen zijn tot een grootse manifestatie.

We zouden God met een donderend trompetgeschal en gejuich moeten binnenhalen.

Maar het is stil die nacht. Niet omdat Jezus niet werd verwacht:

21 december 2017 |

46:10). Dit zijn geen woorden die slechts mijn verstand ingaan. Het raakt veel dieper. Het geeft rust.

Het is de essentie van dit artikel: stilte. Wij moeten van tijd tot tijd stil weten te zijn om simpelweg te weten dat onze Heer God is.

‘Wees stil en weet dat ik God ben.’

Dat praktiseerde Jezus toen hij de eenzaamheid inging om te bidden.

Dat is ook het antwoord dat Jezus ontving in de hof van Getsemane: ‘Wees stil en weet dat ik God ben.’

Wees stil, zeg zelf niets, denk zelf niets en vertrouw niet op jezelf.

Weet dat de Heer een eeuwig God is, de Schepper van de aarde (Jesaja 40:28).

/DE MENSWORDING

VAN GOD IN JEZUS CHRISTUS IS DE GROOTSTE GEBEURTENIS ALLER TIJDEN ‘Davids zoon, lang verwacht …’

Hij werd verwacht, en hij kwam in stilte. Het doel is hetzelfde: om de mens naar de zaligheid te leiden.

Ook daarvan spreekt Stille nacht, heilige nacht: ‘die miljoenen eens zaligen zal’. De reden dat hij dat kan en doet volgt er direct op: Hij is de Heer van de schepselen.

Als wij Stille nacht zingen, laten wij dan denken aan de stilte die wij voor God willen betrachten. Laten we stil zijn, en weten dat hij God is.

Ds. Thijs de Reus is predikant van Emmen. Hij is adviseur van de Adventredactie.

hofhauser/Shutterstock/com

Om preken te maken lees ik veel: de krant, romans, studieboeken en de Bijbel. Wat mij het meeste raakt is niet het lezen zelf, maar het doordenken over wat ik lees.

Dat doordenken over een bijbelgedeelte, is als het ware luisteren naar God. De woorden van de Bijbel houden op een serie letters te zijn en worden meer dan woorden.

In boeken en tijdschriften doen allerlei wilde verhalen de ronde over ‘ons brein’. Eén daarvan is dat mensen slechts 10% gebruiken van hun hersenen. In het verleden heeft men hersensactiviteit gemeten als mensen bepaalde taken uitvoeren. Als je iemands brein prikkelt door hem plaatjes te laten zien, wordt dát deel van de hersenen actief dat bestemd is om te zien. Zo kun je gebieden vinden voor horen, proeven, tasten, en noem maar op. Op die manier blijkt de mens inderdaad 10% van zijn brein te gebruiken.

Maar wat men toen niet heeft gemeten, en wat nu wel bekend is, is dat een veel groter deel van de hersenen actief wordt voor ‘hogere functies’. Godsdienst is bij uitstek zo’n functie. De frontaalkwab wordt actief als je je daarmee bezighoudt. God heeft goed voor zichzelf gezorgd in het menselijk brein: 90% is ingericht voor contact met hem. De mens kan zonder Godsbesef niet leven. Dat is voor een gelovige geen verrassing.

Dat had de grote communistische leider Lenin ook door: de mens is ongeneeslijk religieus.

DE VRIJWILLIGER/KLAAS MAN

december 2017 |

22

‘VAN VRIJWILLIGERSWERK WORD JE RIJK’ Klaas Man heeft zijn werkende leven aan de zorg besteed. Hij werkte als chauffeur op een ambulance tot zijn 56e, en werkte na zijn vroege pensioen nog enkele jaren in de thuiszorg. Daarnaast zorgde hij voor de jeugd van de Adventkerk; op 18-jarige leeftijd werd hij scoutingleider. Vlak voor zijn veertigjarig jubileum zwaaide hij af. ‘Jeugd moet je met jeugd besturen.’ Zijn vrijwillige bijdrage aan de kerk levert hij nu op andere terreinen.

Tekst/Lydia Lijkendijk

S

‘

couting was al die jaren een mooie tegenhanger van de zorg waarin ik werkte’, zegt Klaas Man. ‘Naast mijn fulltime baan kon er nog best een vrijwillige parttime baan binnen AJV-scouting bij. Natuurlijk dankzij de ruimte die ik van Ineke daarvoor kreeg, zij is zelf ook ongeveer dertig jaar scoutingleider geweest. Ik heb mezelf bij scouting aangemeld op mijn 18e, maar alle verschillende functies in de daarop volgende 39 jaar heb ik altijd gedaan op verzoek van de groep of van een jeugdsecretaris.

Toen ik 58 werd, zwaaide ik af bij AJV-scouting. Ik wilde bewust de veertig jaar niet volmaken.’

TIJD, ZIN EN TALENTEN

Aan scouting besteedde Man gemiddeld 15 tot 20 uur per week.

‘Andere functies binnen de kerk beperkten zich daardoor tot wat hand- en spandiensten bij activiteiten of acties. Toen ik met AJV-scouting stopte, wilde ik me wat meer inzetten voor het lokale kerkenwerk. Tot voor kort was ik penningmeester, deed ik de beamerdienst, en hielp bij gemeen-

teactiviteiten. Ondanks dat ik het nooit kon opbrengen om een hele preekcursus te volgen, preek ik regelmatig.’

Waarom al die activiteiten voor de kerk? ‘Er zal best een onbewuste diepe reden zijn waarom je iets doet, maar ik heb de gewoonte ontwikkeld om niet direct ‘nee’ te zeggen, maar me eerst af te vragen: ‘Heb ik daar tijd voor?’

Vervolgens: ‘Heb ik daar zin in?’ en tenslotte: ‘Heb ik daar de benodigde talenten voor?’ Ooit zei een directeur van Scouting Nederland in een interview dat de kracht van scouting niet ligt in mensen met ervaring maar in mensen de kans

geven ervaring op te doen. Dus me afvragen of ik wel de benodigde talenten heb voor een gevraagde klus of functie is sindsdien eigenlijk een wassen neus geworden.’

Hij moet er hard om lachen.

‘Waarom het nodig is dat ik vrijwilligerswerk doe? Ik denk niet dat de kerk mij nodig heeft, maar dat ik de kerk nodig heb.’

KOSTBARE HERINNERINGEN

Al die jaren bij scouting hebben Man veel gebracht, te veel om op te sommen. Hij doet toch een

DANKZIJ ANDEREN …

Klaas Man (64) is getrouwd met Ineke. In 1980 schreef hij een mini-gedichtenbundeltje, dat begon met de cryptische omschrijving: ‘Ik ben die ik ben dankzij jullie zijn. Zou ik wat anders kunnen zijn dan jullie uit mij tevoorschijn halen?’ Al vroeg kwam ik erachter dat ik wel keuzes maakte en van plannen hield. Maar mijn omgeving bood mij vervolgens de kans mijn dromen na te jagen of in te vullen.

Zoals toen ik ander werk wilde gaan doen en door een opleiding eerst wat minder verdiende. Het was dankzij Inekes inkomen dat ik een stapje terug kon doen.’

KLAAS MAN/DE VRIJWILLIGER

SAMEN OP WEG

Over de betekenis van de kerk voor hem zegt Man: ‘Ik heb de kerk niet uitgezocht of gekozen, de kerk kwam op mijn pad. En er was altijd voldoende binding om te blijven. Zelfs in de vele momenten van twijfel en crisis was het dankzij die binding met geloofsvrienden dat ik bij de kerk ben gebleven. Hoewel ik moet toegeven dat je soms wel een dikke huid moet hebben. De kerk wordt immers gevormd door mensen die nog niet de status van heiligheid hebben bereikt. Maar hierop zou je een variatie van de eerder gedane uitspraak van de scoutingdirecteur kunnen maken: ‘De kracht van de kerk is niet dat we al heilig zijn, maar samen op weg zijn om het te worden.’

IEDEREEN VRIJWILLIGER

Een kerk zonder vrijwilligers, vindt Klaas Man, is als een tent zonder stokken om overeind te blijven. ‘Zonder scheerlijnen om stand te kunnen houden tegen de

/‘JOUW LEVENSSTIJL

IS EEN PR-ACTIVITEIT VOOR ONZE HEER’ wind. Elk lid is een onderdeel van die kerk. Het hoge woord moet er maar even uit aan het einde van dit interview: Ik heb een hekel aan het woord ‘vrijwilliger’. Want we gebruiken dit voor leden die onbezoldigd iets doen. Maar iedereen die lid is van een kerk doet dit vrijwillig, of hij nu betaald wordt of niet. God volgen doe je ook uit vrije wil. Geen enkel lid moet denken dat hij of zij niets doet.

Want jouw levensstijl als christen

is een PR-activiteit voor onze Heer!

Heb je toevallig geen functie?

Dan kun je altijd nog bidden, de collectezak vullen en een levend reclamebord zijn. Als je geen tijd hebt om te bidden, is er maar één remedie: bid! Als je geen tijd over hebt om te helpen in de kerk is er maar één oplossing: help! Of in de stijl van John F. Kennedy: Vraag je niet af wat de kerk voor jou kan doen, maar wat jij voor de kerk kunt doen.'

23 december 2017 |

© Klaas Norg Visualisaties

poging: ‘Het plezier dat je samen met de kinderen deelt. De uitdagingen en avonturen die je aangaat met andere leiding. Dankzij scouting ben ik de halve wereld rondgegaan. Van de Poolcirkel in Finland in het noorden tot Kaap de Goede Hoop in Zuid-Afrika in het zuiden. En van de Atacama-woestijn in Chili in het westen tot Saba (Borneo) in het oosten. Ik heb een collectie aan herinneringen en een paar duizend insignes verzameld.

Elk met een verhaal, allemaal kostbare herinneringen.

Ooit zei iemand dat het nadeel van werken is dat er zoveel vrije tijd in gaat zitten. Als vrijwilligerswerk je hobby is geworden, dan vliegen de jaren voorbij. Niet al je kosten worden vergoed maar ik heb geleerd dat een lege portemonnee een uitdaging is en geen beletsel. Trouwens, als je het plezier en ervaringen als rendement beschouwt, dan word je er zelfs rijk van!’

RITUELEN/PLAATSELIJK

december 2017 |

I'm Cherry/Shutterstock/com

24

RITUELEN IN DE GEMEENTEN Het adventisme is relatief jong; de oudste gemeenten in Nederland bestaan iets meer dan honderd jaar. Omdat Advent benieuwd was naar de rituelen die onze gemeenten in die tijd hebben ontwikkeld, deden wij een e-mail uit. Een aantal gemeenten antwoordde daarop.

Tekst/Nelske Verbaas

N

atuurlijk verwachtten we RITUELENOVERZICHT afsluiting een gezamenlijk etentje te horen over sabbatschool Hieronder vindt u een overzicht (dit is een ritueel in wording). en het heilig Avondmaal van de ingestuurde antwoorden, Jarigen krijgen een mooie special met voetwassing. Een paar misschien brengt het u nog op en een kaartje. Ook bij geboorte, gemeenten deelden rituelen die nieuwe ideeën. Rituelen als sabbattrouw of rouw stuurt de gemeente we als redactie opvallend vinden. school, het heilig Avondmaal, een kaartje.

De gemeente Emmen luidt bijvoorvoetwassing, doop, het opdragen beeld de kerkklokken twee van kinderen en het kinderverhaal Amigu Tilburg minuten voor de dienst begint en hebben we buiten beschouwing Er is een maandelijks investmentAmigu Tilburg heeft één keer per gelaten bij onze inventarisatie programma (zie kader), met aan maand een ritueel waarbij gebedsomdat elke gemeente deze heeft. het einde van het jaar een viering. verzoeken verbrand worden. In Als er een kind wordt geboren, Arnhem is er een zevenarmige Almere Bethanië krijgen de ouders via het gezinskandelaar en Almere Bethanië De Bethaniërs hebben een gezapastoraat een presentje namens ontbijt eens in de zoveel tijd samen. menlijk ontbijt op sabbat. Er is de gemeente. Het gezinspastoraat een gezamenlijke sabbatschool of MAALTIJDEN een speciaal programma waarbij Over eten gesproken: er wordt iedere klas een eigen spreker heeft genoeg georganiseerd rond maalen een eigen dienst houdt met als tijden. Het woord ‘potluck’ kom je regelmatig tegen, en Arnhem heeft zelfs een wekelijkse ‘meet and eat’ na de dienst.

De meeste gemeenterituelen Een investmentprogramma wil zeggen dat je investeert in een persoonlijk kunnen op positieve feedback doel, bijvoorbeeld in je moestuin, waarbij je 20% van de opbrengst aan God rekenen, maar soms verschillen de geeft en 80% zelf houdt. Of je geeft een bepaald bedrag voor ieder kind dat meningen als het om speciale dienovergaat. Het kan zo divers en creatief zijn als degene die investeert, maar je sten gaat. De één heeft behoefte doet het met Gods hulp. Uiteindelijk gaat het erom dat God er beter van wordt aan veel muziek, een ander wil en jij ook een beetje. Doorgaans wordt het geld in de vorm van een collecte graag meer stilte. Balans blijft een opgehaald. sleutelwoord.

INVESTMENTPROGRAMMA

Rawpixel.com/Shutterstock/com

Arnhem De zevenarmige kandelaar wordt altijd aangestoken op sabbatochtend. Wekelijks is er een bloemstuk op de kansel, dat gaat naar een jarige, een zieke of de spreker van de dag. Wekelijks is er een ‘meet and eat’ in het souterrain van het kerkgebouw, waarbij er soms meer mensen zijn dan tijdens de eredienst. Deze tijd wordt goed gebruikt om de sociale banden aan te halen. Tijdens de maaltijd wordt voor de jarigen gezongen.

Zijn er zieken, dan gaat tijdens de ‘koffiedienst’ een kaart rond waarop iedereen een beterschapswens kan zetten.

iemand buiten de kerk, om diegene een hart onder de riem te steken.

Leden kunnen een voorstel doen aan de hoofddiacones aan wie het geschonken kan worden. Een ritueel dat op positieve reacties kan rekenen.

Meppel Of het een echt ritueel is weet de secretaris van Meppel niet, maar er is wel altijd een koffiepauze tussen de sabbatschool en de eredienst. Als die er een keer niet is, mist iedereen het!

Ongeveer één keer per jaar is er een kindermusical, en ook in Meppel wordt een paar keer per jaar een potluck georganiseerd.

Na de voetwassing voor het Avondmaal zingen volwassenen en kinderen in een grote kring Nader Utrecht mijn God bij u.

Elke eerste sabbat van de maand

wordt er meer gezongen uit de Assen opwekkingsbundel, luistert Ieder jaar organiseert de gemeente de gemeente naar een langer een hagenpreek. Er is geen vaste kinderverhaal en een kortere dienst of liturgie, ook dat is een overdenking en vertelt iemand ritueel. De potluck, die regelmatig over zijn of haar favoriete bijbelgeorganiseerd wordt, mag niet tekst of lied. De vorm wordt vergeten worden. binnenkort weer besproken. Ieder De gemeente zorgt dat er veel jaar is er een grote kinderdienst, ruimte is voor eigen inbreng. die wordt gezien als de meest feesEmmen telijke dienst van het jaar.

Emmen luidt al jaar en dag de Bij rouw wordt een overledene kerkklokken twee minuten voorherdacht door het lezen van enkele dat de dienst begint. Dat kan bijbelteksten en een minuut stilte. omdat het gehuurde gebouw (de Ook mensen die in het verleden Hutkerk) een kerkklok heeft. lid zijn geweest van de gemeente De eerste sabbat van de maand worden op deze manier herdacht. gaat het boeket mee met een Jarige leden ontvangen een felicigemeentelid. Die geeft het aan tatiekaartje en leden die ouder dan 65 zijn geworden, worden vermeld op de kerkpost als ze jarig zijn.

Bij een geboorte krijgt het gezin één van de leden op bezoek om ze namens de gemeente te feliciteren en een cadeautje te geven.

In het nieuwe kerkgebouw is de voetwassing van mannen en vrouwen gezamenlijk.

Zoetermeer Zoetermeer heeft het Samen eten, wat zeer gewaardeerd wordt. En de sabbatschool komt hier na de eredienst!

25 december 2017 |

zorgt er ook voor dat het stel bij een huwelijk een presentje en een trouwbijbel krijgt.

De gemeente begroet elkaar tijdens het welkomstlied. Op de 13e sabbat van de maand presenteren de kinderen wat zij in het afgelopen kwartaal hebben geleerd in de kindersabbatschool.

Een maandelijks terugkerend ritueel is de mogelijkheid gebedsverzoeken op te schrijven. Ze worden in een bak verzameld en daarna verbrand. Er is een maandelijks toewijdingsprogramma van de ouderlingen: iedere maand is een ander departement aan de beurt.

Speciale dagen zijn er ook genoeg.

Zo is er aandacht voor Vader- en Moederdag en organiseert Tilburg een bezoekersdag.

Alexey Medvednikov/Shutterstock/com

PLAATSELIJK/RITUELEN

RITUELEN/PSYCHOLOGIE

klublur/Shutterstock.com

EERST ZINGEVING, DAN RITUELEN

december 2017 |

26

Wat is het nut? Waar doe ik dit voor? Wil ik dit nog wel? Vragen die niet zo lang geleden door mijn hoofd spookten. Bijvoorbeeld aangaande mijn werk en mijn kerk. En hier ben ik niet alleen in. Ik spreek regelmatig mensen bij wie deze vragen zich aandienen. Heeft u ze ook?

I

s dit alles? Is dit hoe ik mijn leven wil leiden?

Vragen over voldoening, nut en zingeving komen in allerlei varianten voor. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren als binnen een relatie de behoefte aan spanning, variatie en verandering de kop op dreigt te steken – en soms de overhand neemt. Anderen zoeken voldoening en zingeving in het werk. Immers, als je toch ’s ochtends je bed uit moet om te werken, dan is het wel zo fijn als je werk doet waar je blij van wordt, met mensen van wie je niet chagrijnig wordt.

MENSELIJKE VRAGEN

Ten onrechte worden zingevingsvragen vaak gezien als religieuze vragen, maar eigenlijk zijn het vooral menselijke vragen. Religie, geloof en godsdienst geven daar antwoorden op. Vele gelovigen kunnen zich in die antwoorden vinden. Maar niet iedereen.

Sommigen vinden de antwoorden buiten het christendom om.

Sommigen zoeken nog steeds.

Ik spreek regelmatig christenen

Tekst/Genevieve Yeboah-Grep

die het antwoord op deze vragen niet kunnen vinden in het geloof.

Sommigen lukte dat vroeger wel, maar nu, na enkele jaren, niet meer. Waardoor komt dat?

KERKBEZOEK ALS RITUEEL

Eén van de oorzaken heeft te maken met de rituelen die zin geven aan ons bestaan. Enkele kenmerken van een ritueel: het uitvoeren van bepaalde handelingen, in een bepaalde volgorde, vaak met een bepaalde frequentie en met een bepaald doel. Vaak ook met een symbolische waarde die een bepaalde emotie oproept.

Het bezoeken van de kerk zie ik als een soort ritueel. Wekelijks de kerk bezoeken, met een bepaald doel en vanuit een bepaalde overtuiging. Het voorziet in een bepaalde behoefte en roept bepaalde emoties op. Tijdens het bezoek voer je vervolgens nóg meer rituelen uit die bekrachtigen waar jij persoon-

lijk in gelooft. Denk bijvoorbeeld aan het zingen, bidden, delen en deelnemen aan het avondmaal.

Je doet dit omdat je daarmee uiting kunt geven aan waar je in gelooft.

Door het ritueel in stand te houden, geven sommigen van ons invulling aan wat zij belangrijk vinden in het leven. Door het ritueel te onderbreken, kan ineens een gevoel ontstaan van ongemak, onrust, onvolledigheid. Iets ontbreekt. Iets mist.

DEEL VAN DE GEMEENSCHAP

Een veel voorkomende behoefte van de mens, is de behoefte ergens deel van uit te maken. Een groep te vormen, een gemeenschap. Iets wat je samenbrengt en op een bijzondere manier verbindt. Vaak gepaard gaande met een morele filosofie waar je met z’n allen in gelooft en je voor in wilt zetten. De aanwezigheid van deze behoefte gaat vaak gepaard met de levensfase waarin iemand zich bevindt.

Soms ontstaat deze behoefte vanuit een ingrijpende ervaring, zoals ziekte, dood, scheiding of verlies van een goede vriend(in). De individualiteit, het ‘ik’, het eigenbelang,

PSYCHOLOGIE/RITUELEN

december 2017 |

27

vervaagt en raakt op de achtergrond. En er ontstaat een behoefte om met iets anders bezig te zijn dan met jezelf: iets buiten jezelf en groter dan jezelf.

Mensen zijn vaak wel kieskeurig wat betreft de groep of gemeenschap waarbij zij zich willen aansluiten. Voor een goede, langdurige match moet sprake zijn van gedeelde waarden en normen.

Vanuit sociaal-psychologisch perspectief wordt dit vaak getypeerd als ‘shared values’. Zolang een individu zich kan vinden in de waarden en normen die door de groep gedragen worden, ervaart hij een gevoel van geborgenheid, van toebehoren en vaak ook van acceptatie.

EEN VOORBEELD

Tijd voor een voorbeeld. Stel: een individu heeft de behoefte zich aan te sluiten bij een gemeenschap.

Hij vindt een kerkgemeenschap, waar hij zich kan vinden in de gedeelde waarden en normen. Hij staat er volledig achter en zet zich in voor de gezamenlijke doelen. Hij bezoekt wekelijks de gemeente en doet mee met de rituelen.

En wat blijkt? Als een kers op de taart brengt dit alles een gevoel van voldoening, nut en zingeving.

Klinkt goed tot dusver? Mooi.

Nu ga ik de bubbel doorprikken.

Het gaat namelijk vaak mis. Vroeg of laat. Niet bij iedereen, maar wel bij velen.

Ontwrichting ontstaat. Een verminderde mate van bevrediging wordt ervaren. De behoefte om samen te komen en te horen bij die gemeenschap, wordt minder. Soms is dit gevoel tijdelijk. Maar soms duurt het toch wel verdacht lang.

WAAROM HET MISGAAT

Het gaat mis als iemand merkt dat de gedeelde waarden niet echt (meer) gedeeld zijn. Of wanneer er een verandering optreedt in de aanvankelijke reden om bij de gemeenschap te willen horen. Er dreigt een mismatch te ontstaan.

Soms ontstaan die veranderingen binnen de gemeenschap zelf, bijvoorbeeld rondom geloofskwesties, theologische standpunten en organisatorische beslissingen.

Soms ontstaan de veranderingen bij de persoon zelf door een nieuwe levensfase, levensgebeurtenissen, toenemende kennis en noem maar op.

ZINGEVINGSVRAGEN

Vragen naar nut en noodzaak van wat we doen en willen zijn essentiële vragen en behoeften als het gaat om de zin van ons bestaan. Zingevingsvragen worden ze ook wel genoemd. Voor de definitiefreaks onder ons: volgens Wikipedia is ‘zingeving’ een begrip uit de metafysica, wijsgerige antropologie en de psychologie. Het betekent zoeken naar de zin, de bedoeling of het doel van het leven of van grote gebeurtenissen in het leven, of het trachten dit doel zelf te scheppen.

MISMATCH En zoals in het bedrijfsleven, waar een medewerker een bepaalde mate van mismatch kan ervaren tussen zijn baan, de organisatie en zichzelf, zo ontstaat ook voor deze kerkganger een bepaalde mate van mismatch. Die mismatch uit zich op allerlei manieren. Van kleine ergernisjes tot het uiteindelijk verlaten van de kerk. De rituelen lijken dan niet voldoende te zijn om de verbondenheid met de gemeenschap in stand te houden.

Want het uitvoeren van de rituelen voelt niet meer als vanouds. Ze hebben niet meer hetzelfde effect als vroeger, ze zijn leeg geworden, de onderliggende waarden zijn weg. Ineens spoken weer die vragen door het hoofd: Wat is het nut? Waar doe ik dit voor? Wil ik dit nog wel?

En zo zijn we weer terug bij af. Tijd voor nieuwe antwoorden, tijd voor nieuwe zingeving. En daarna ook voor rituelen.

Genevieve Yeboah-Grep is arbeids- en organisatiepsycholoog. Zij helpt mensen meer de leiding te hebben over hun privéleven en werk, en ondersteunt organisaties in leiderschapsvraagstukken.

RITUELEN/BIJGELOOF

december 2017 |

28

ALLERLEI WIND VAN LEER Europese zevendedagsadventisten beseffen onvoldoende hoe onze doctrine van de doodsslaap (fundamenteel geloofspunt 26) ons beschermt tegen talloze misleidingen van Satan. Ze beseffen onvoldoende dat het belangrijk is na te denken voordat wij onze kerkgebouwen verhuren aan Afrikaanse evangelisch-achtige kerken. Vanwege mijn Surinaamse achtergrond, zie ik duidelijk de cocktail van afgoderij en christendom. Ik heb zelfs hier in Nederland bezetenheid van zeer dichtbij meegemaakt. Animistische invloeden blijken diepgeworteld en Satan laat zijn gevangenen niet gemakkelijk gaan!

Tekst/Ingrid A. Wijngaarde

N

et als het hedendaagse Nederland, is Suriname een smeltkroes van culturen. De oorspronkelijke bewoners zijn de Indianen. De kolonisten kwamen er al gauw achter dat Indianen fysiek niet in staat waren te werken in de zware suikerrietlandbouw. Iemand kwam toen op het idee onbetaalde werkers vanuit de Westkust van Afrika te halen.

VEEL CULTUREN EN GODSDIENSTEN

Na de afschaffing van de slavernij zagen de kolonisten zich genoodzaakt kansarme Javanen, Hindoestanen en later Chinezen over te halen ergens aan de andere kant van de wereld een stukje land te ontvangen in ruil voor hun arbeidskracht. In Suriname wonen verder Koreanen, Libanezen, Joden (oorspronkelijk uit Spanje en Portugal), Brazillianen, Haïtianen, Colombianen, Turken, Europeanen, Amerikanen en nog veel meer.

Alle immigranten brachten hun eigen cultuur en godsdienst mee. Ondanks de grote cultuurverschillen zijn er geen godsdienstconflicten in Suriname. Iedereen heeft respect voor het geloof van een ander, want de vreemde geesten kunnen je leven

gigantisch verzieken. Suriname is het enige land ter wereld waar een synagoge en een moskee naast elkaar staan, oprit en parkeerplaats delend. Er zijn christelijke, hindoeïstische, Chinese en islamitische nationale feestdagen.

Vrijwel iedereen denkt oecumenisch, waardoor het best een uitdaging is voor onze kerk om ‘de bijbelse waarheid’ over te brengen.

In Suriname is niemand atheïst, want zelfs degenen die beweren dat ze dat zijn, zoeken hun heil bij een of andere genezer als er een probleem is. Steeds vaker adviseert de reguliere dokter het binnen de eigen godsdienst te gaan zoeken. Veel christenen vinden het geen enkel probleem het christelijk geloof aan te vullen met animistische rituelen. De Bijbel ligt er gewoon naast, want de God van de Bijbel is gewoon een van de winden die te raadplegen zijn.

WINTI

Een van de meest bekende animistische godsdiensten is Winti (wind). Winti is de natuurgodsdienst van de voormalige slaven.

Het is net als alle vormen van afgoderij gebaseerd op voorouderverering, via het polytheïstische stelsel van aarde-, bos-, lucht- en watergoden. Het gaat in hoofdzaak

om het raadplegen van de doden.

Een ‘winti’ is het geraadpleegde geestwezen. Als iemand opeens heel boos wordt, zeggen we ook wel dat hij ‘een winti krijgt’.

De oorsprong van winti ligt in de Ashanticultuur van West-Afrika, waar de meeste Surinaamse slaven vandaan kwamen. Elke familie die afstamt van voormalige slaven, wordt verondersteld een eigen winti te hebben – een familiegeest, die grote invloed heeft op de eigen persoonlijke geest (Yeye).

De winti’s staan onder gezag van A Nana, de oppergod van het universum en Ma Asia, de aardgodin.

ONBALANS

Als iemand weigert de familiewinti te erkennen of te dienen, ontstaat er bij die persoon lichamelijke of geestelijke onbalans, die slechts met bepaalde rituelen van spirituele verzoening kan worden verholpen – de fanowdu’s. De winti’s communiceren met de levenden via menselijke mediums: knechten ( futuboi’s: loopjongens), die zieners (lukuman) of gebedsgenezers (bonuman) zijn, die bevoegd zijn de fanowdu-rituelen uit te voeren.

De broer van mijn vader was zo’n bonuman, ofschoon de familieleden van mijn vader zeer vrome Hernhutters (Evangelische broe-

BIJGELOOF/RITUELEN

dergemeente) zijn. Mijn oma las elke dag haar dagtekst, luisterde elke morgen om 06.00 uur naar de morgenwijding van ds. Brinkman van de Adventkerk en vertelde mij dat het sabbatsgebod goed was, ‘want winti komt niet op, op zaterdag.’ Ik was in shock: zij haalde het bewijs voor het goed-zijn van mijn nieuwgevonden geloofsovertuiging uit haar animistische bijgeloof!

december 2017 |

29

Omdat zowel een mannelijke als een vrouwelijke winti zelfs vóór mijn geboorte de spirituele verantwoordelijkheid over mij ontvangen hadden, moest ik, voordat ik de grote oversteek naar Nederland ging maken, natuurlijk de bescherming van de familiewinti meekrijgen. Ik kreeg een kruidenbad (wasi), waarbij ik een rauw ei moest doorslikken en er een kikker over mijn blote rug liep, ik kreeg een gewijde omslagdoek (panji) voor onder mijn kussen mee en mijn ouders moesten voor mij een zilveren ring met een rode steen kopen.

Maar toen Jezus mij in augustus 1980 gelijk bij aankomst op Schiphol voor zich claimde, is over mij een andere wind gaan waaien. Ik heb die eerste winter de panji als sjaal naar Polen gestuurd en de ring door het toilet getrokken. Ik had een betere Geest gevonden om mij door het leven te loodsen en te beschermen. Wat ben ik blij dat ik Gods onfeilbare woord als gids heb!

Mijn rooms-katholieke moeder haatte het familiebijgeloof, maar ze kon zich er niet tegen verweren. Ze heeft altijd geprobeerd ons erbuiten te houden, en ik ben ervan overtuigd dat haar dagelijkse gebeden haar kinderen hebben beschermd tegen de boze invloeden. Inmiddels weten mijn broers en zussen waarom de doden niets weten en dat er geen voorouders zijn die ons beschermen, maar dat God dat doet. Zij hebben zelf ingezien dat de familie geen enkel voordeel heeft gehad aan de winti.

Lucian Coman/Shutterstock/com

EEN BETERE GEEST

VERRE VAN AFGODERIJ Winti is niet zomaar een Surinaamse cultuuruiting. Dat mensen in trance raken en op gloeiend hete kolen lopen en stukken glas eten, ziet er misschien voor de onnozele toerist indrukwekkend uit. Dat mensen elkaar echt kwaad kunnen aandoen met winti, klinkt misschien interessant. Ik verkies mij verre te houden van alles wat er in de kleinste details uitziet als of ruikt naar afgoderij, omdat ik besef dat ik niet aanmatigend moet zijn door mezelf in de invloedsfeer van satanische machten te brengen (1 Korintiërs 10:1-12).

We moeten niet naïef zijn, want Satan discrimineert niet als hij een mens wil bezetten. Zelfs Jezus zegt dat zo iemand bevrijden heel moeilijk is (Matteüs 17:21; Lucas 11:24-26).

WAARSCHUWING

Ellen White waarschuwt dat op het eind ‘spiritisme de hele wereld gevangen zal houden.

Velen denken dat het slechts goede trucjes zijn en inbeelding (…) Bovenmenselijke krachten werken op verschillende manieren en mensen hebben geen idee van welke spiritistische manifestaties er in de toekomst zullen zijn (…) Door deze valse leer (van het bewustzijn van de doden) is er een weg geopend voor de geesten van duivelen om mensen te misleiden’ (Evangelism, p. 602,603).

Misschien zouden we op sabbatmorgen door middel van ernstig gebed de aanbiddingsruimten die we huren en verhuren (weer) aan God moeten teruggeven voordat we met zijn dienst beginnen. En misschien zouden wij wat voorzichtiger moeten zijn bij het huren en verhuren van onze aanbiddingsruimten.

Ingrid Wijngaarde is lid van gemeente Groningen. *De titel van dit artikel is een deel van Efeziërs 4:14.

VERDIEPING BIJ DE SABBATSCHOOL/RENTMEESTERSCHAP

december 2017 |

30

RENTMEESTERSCHAP:

MOTIEVEN VAN HET HART Het begrip ‘rentmeester’ klinkt wellicht wat oubollig, maar het is een beroep dat nog altijd bestaat en oude papieren heeft. Vroeger bestuurde een rentmeester een domein van een edelman, bisschop of abt. Hij inde de pacht van agrarische percelen en waakte over het vastgoed. Zo droeg hij als een goed beheerder zorg voor het bezit van de eigenaar. Tegenwoordig is een rentmeester een vastgoeddeskundige die panden beheert, en zakelijk vastgoed veilt en taxeert, vooral in landelijk gebied.

TinnaPong/Shutterstock.com

Tekst/ds. Jacob Engelgeer

RENTMEESTERSCHAP/VERDIEPING BIJ DE SABBATSCHOOL

BIJBELS GEZIEN

Bijbels gezien zou je kunnen zeggen dat de mens als rentmeester geschapen is. De aarde en al wat daarin is, is immers van God (Psalm 24). Hij is de ‘grootgrondbezitter’. En de mens kreeg vanaf het begin de opdracht mee om zijn aarde te bewerken en erover te waken (Genesis 2:15). Een mooie maar ook uitdagende opgave.

Het zou een taak zijn met het oog op de lange termijn. En aangezien God de schepping in perfecte staat aan de mens heeft overgedragen (Genesis 1:31), is het een voorrecht zijn rentmeester te mogen zijn. Een betere eigenaar kun je je niet indenken. Bovendien heeft God ons voor deze taak bijzonder goed toegerust, we zijn immers geschapen naar zijn beeld (Genesis 1:27). Hij heeft ons met glans en glorie gekroond en het werk van zijn handen aan ons toevertrouwd (Psalm 8).

VERANTWOORDELIJKHEID

Dat we slechts ten dele zijn geslaagd in de uitvoering van Gods opdracht is geen nieuws. De aarde te bewerken is ons over het algemeen wel gelukt, maar het bewaren gaat ons aanzienlijk minder goed af. Alleen al de klimaatveranderingen wijzen

ons voortdurend op de kwalijke gevolgen van onze omgang met dat wat God aan onze zorg heeft toevertrouwd. Dit ontslaat ons echter niet van onze plicht. Onze verantwoordelijkheid is niet beëindigd, wij blijven immers ambassadeurs van Gods bezit zolang er leven is op aarde. Het vertrouwen dat God de mensheid heeft gegeven is daarmee ook niet komen te vervallen. Dat is prachtig aan onze Schepper. Dag in, dag uit geeft hij ons de mogelijkheid zijn vertrouwen niet te beschamen en dit alsnog waar te maken. Een verkeerde keuze hoeft geen blijvende gevolgen te hebben als we bereid zijn erop terug te komen en ons doen en laten aan te passen.

God vergeeft, verzoent zich met ons in Jezus Christus en haalt de verantwoordelijkheid niet bij ons weg.

Reden genoeg voor dankbaarheid.

Dan moeten we het rentmeesterschap natuurlijk wel serieus nemen.

Nieuwe kansen krijgen is één, ernaar handelen is twee.

RENTMEESTERSCHAP

Het woord zelf komt als zodanig niet voor in de Bijbel, maar er zijn bijbelteksten genoeg waaruit we elementen kunnen halen om het te omschrijven. Rentmeesterschap is het goed beheren van wat we van God in bruikleen hebben ontvangen en waarover we rekenschap dienen af te leggen. Hierbij denken we aan tijd, mogelijkheden, talenten, middelen, geld en bezit. Dit alles zetten we in om zowel Gods schepping te bewerken en te bewaren, als te bouwen aan zijn koninkrijk.

Wij erkennen daarmee Gods eigendomsrecht en zijn zorg voor ons, een zorg die wij weerspiegelen. Dit komt ook tot uitdrukking in onze liefde tot de naaste. Ons doen en laten heeft invloed op het leven van anderen. Daarom is het van belang dat we investeren in goede relaties met de mensen om ons heen en er een duurzame levensstijl op na houden. Daarmee houden we ook rekening met onze kinderen. Wat wij hun nalaten heeft alles te maken met goed beheer.

HEBZUCHT Goed beheer beschermt je ook tegen hebzucht. Jezus illustreert dit in de gelijkenis over een rijke man en zijn bezit (Lucas 12:13-21). Jezus reist rond en houdt de ene toespraak na de andere. De mensen verdringen zich om hem heen. Ze willen graag horen wat hij te vertellen heeft. En terwijl hij aan het lesgeven is, leidt iemand uit de menigte de aandacht af. Het voorgaande lijkt hem niet te boeien. Hij vindt zijn eigen besognes belangrijker en zegt: ‘Meester, zeg tegen mijn broer dat hij de erfenis met mij moet delen!’ Jezus ontwijkt dat verzoek door er geen antwoord op te geven.

Hij is immers geen bemiddelaar of rechter in deze specifieke kwestie. Wel geeft hij een waarschuwing naar aanleiding van die vraag. Hij zegt: ‘Pas op, hoed je voor iedere vorm van hebzucht, want iemands leven hangt niet af van zijn bezittingen, zelfs niet wanneer hij die in overvloed heeft.’ Zoals we van Jezus gewend zijn, kijkt hij altijd verder dan wat zich aan de oppervlakte lijkt af te spelen. Niet de erfenis of een eerlijke verdeling staat centraal in de vraagstelling van de broers, maar het gericht zijn op hebben in plaats van zijn. Wie zich richt op het rentmeester-zijn, bewerkt en draagt zorg. Wie zich richt op het hebben gaat aan hebzucht ten onder.

RIJK ZIJN BIJ GOD

De rijke man in de gelijkenis blijkt bijzonder arm te zijn. Hij is niet bereid (uit) te delen. In plaats daarvan vergroot hij de opslagplaatsen voor zijn graan en goederen en geniet met volle teugen van het leven, maar niet met het gewenste effect. God geeft immers aan dat hij zal sterven. Zo iemand, zegt Jezus, is niet rijk bij God. Rijk zijn bij God heeft te maken met je levensinstelling, met het gericht zijn op God en de medemens. Wie rijk is bij God stelt de juiste prioriteiten.

Rijk bij God is de rentmeester die leeft vanuit de motieven van het hart.

Ds. Jacob Engelgeer is hoofd van het Departement Ontwikkeling & Toerusting.

31 december 2017 |

D

e rentmeesters van tegenwoordig zijn goed opgeleid. Wil je de opleiding tot rentmeester volgen, dan heb je een achtergrond op minimaal hbo-niveau. De opleiding rust je immers toe voor een belangrijke en verantwoordelijke taak. Na de opleiding sluit je je aan bij de Nederlandse Vereniging van Rentmeesters (NVR) die strenge eisen hanteert om de kwaliteit en integriteit van de rentmeesters te waarborgen. Een rentmeester richt zich vooral op de lange termijn en is niet uit op snel winst behalen. Hij verbindt zich dan ook voor langere tijd aan een eigenaar die zijn onroerend goed door hem laat beheren. Overeenkomsten met het bijbels perspectief op de taken en competenties van een rentmeester zijn niet moeilijk aan te tonen.

NIEUWS/UIT DE WERELDKERK

december 2017 |

32

LEDENTAL ADVENTKERKT/ BOVEN 20 MILJOEN

T

ijdens de jaarvergadering van de wereldkerk (meestal aangeduid als Autumn Council van het Generale Conferentiebestuur) werd een vloed van informatie over de ruim driehonderd bestuursleden uitgestort. Dr. David Trim, hoofd van de afdeling voor statistische informatie, rapporteerde dat het ledental per eind juni van dit jaar ruim boven de 20 miljoen is gekomen. Om precies te zijn: de teller staat op 20.343.814.

Dat betekent dat er elke 27 seconden iemand gedoopt wordt en zich bij de Adventkerk aansluit. Was er wereldwijd twintig jaar geleden één adventist op elke 758 wereldbewoners, nu is de ratio één op elke 371 mensen op aarde.

Maar bij dit goede nieuws zijn wel kanttekeningen te plaatsen. De achterdeur van de kerk staat ook wijd open, en van elke honderd nieuw gedoopte leden zijn er binnen enkele jaren weer 43 verdwenen. Bovendien zijn de kerkregisters niet overal even betrouwbaar.

Hoewel er in recente jaren veel is gedaan om de cijfers zoveel mogelijk in overeenstemming te brengen met de realiteit, laat dat in sommige gebieden nog veel te wensen over. Bovendien is de kerkgroei niet gelijkmatig over de wereld verdeeld en blijft die in het geseculariseerde westen zowel als in overwegend islamitische landen buitengewoon zorgelijk.

Tijdens de jaarvergadering lag grote nadruk op de noodzaak om vooral ook activiteiten te ontplooien in de grote wereldsteden. De voorzitter van de kerk, ds. Ted N. C. Wilson, maakte dat ook het thema van zijn preek op de sabbatmorgen, 7 oktober.

Dr. David Trim.

© Brent Hardinge / ANN

NOORD-AMERIKAANSE ADVENTKERK/NEEMT EIGEN GEBOUW IN GEBRUIK

E

nkele maanden geleden verhuisde het kantoor van de Adventkerk in NoordAmerika naar een nieuw gebouw. Tot het einde van de jaren zeventig van de vorige eeuw viel het Noord-Amerikaanse hoofdkantoor (NAD) volledig onder de paraplu van de wereldkerk. Toen de Noord-Amerikaanse kerk een volwaardige divisiestructuur kreeg, werd een deel van het gebouw van het wereldhoofdkantoor verhuurd aan de NAD.

De steeds sterkere wens om een eigen onderkomen te hebben werd vooral ingegeven door een nijpend ruimtegebrek. Maar er is ook wel degelijk sprake van een psychologisch element: de NAD wil zich nadrukkelijker manifesteren als een regiohoofdkantoor zoals alle andere.

Daarbij komt dat de kerk in Noord-Amerika de laatste jaren ook niet altijd exact dezelfde koers wil varen als de wereldkerk.

Het nieuwe multifunctionele gebouw, op ongeveer 20 kilometer afstand van het wereldhoofdkantoor, vergde een investering van 30 miljoen dollar. Daarvoor heeft men drie keer zoveel ruimte als voorheen. Volgens NAD-voorzitter ds. Dan Jackson, kan de Noord-Amerikaanse kerk vanuit het nieuwe hoofdkantoor meer dan ooit krachtige ondersteuning bieden aan de missie van de kerk in de Verenigde Staten en Canada.

UIT DE WERELDKERK/NIEUWS

EENHEID/MAAR HOE?

L LUTHER/EN DE ADVENTKERK

O

ok de zevendedagsadventisten staan dit jaar uitgebreid stil bij het Lutherjaar. Vijfhonderd jaar geleden gaf Luther de beslissende aanzet tot de Reformatie door zijn 95 stellingen te spijkeren op de deur van de Slotkerk in het Duitse Wittenberg.

In veel lokale gemeenten zijn er presentaties en speciale programma’s die de kerkleden bewust maken van hoeveel Luther en de Reformatie betekenen voor christenen, inclusief adventisten. Daarnaast zijn er symposia gehouden en boeken over dit thema uitgegeven en hebben de meeste adventistische tijdschriften (waaronder Advent) er ruime aandacht aan besteed. Het Europese hoofdkantoor heeft een vijftal unieke video’s gemaakt over de belangrijkste aspecten van de kerkhervorming. De eerste aflevering was vanaf 5 oktober te zien, onder andere via www.ted.adventist.org. De overige afleveringen verschijnen in de komende weken.

ang werd wereldwijd uitgezien naar een specifiek agendapunt op de jaarvergadering van de wereldkerk. Het punt was omgeven door een waas van geheimhouding. Het veertien bladzijden tellende document, dat als de basis zou dienen voor de bespreking op maandagmiddag 9 oktober, werd zelfs niet van tevoren aan de bestuursleden uitgedeeld. De vergadering werd ‘gestreamd’ en wereldwijd door duizenden gevolgd.

Waar ging het over? Een aantal landen in de wereld is ertoe overgegaan vrouwelijke predikanten in te zegenen of in het geheel (voorlopig) geen inzegeningen te verrichten.

De leiders van de wereldkerk zijn van mening dat maatregelen nodig zijn om deze landen tot de orde te roepen. Daartoe hadden zij een document opgesteld met als kern dat bestuurders van deze landen vanaf 2018 hun recht om te spreken en te stemmen in het bestuur van de wereldkerk zouden verliezen. Tenzij zij voor aanvang van de volgende vergadering een verklaring zouden tekenen dat zij zich voortaan aan alle regels van de wereldkerk zullen houden.

Na uitgebreide bespreking werd besloten het document voor nadere studie terug te verwijzen naar de commissie die het had opgesteld.

Wellicht verschijnt het in gewijzigde vorm in oktober 2018 weer op de agenda. Dit besluit werd genomen met 184 stemmen vóór en 114 tegen. Nooit eerder werd een voorstel dat zo nadrukkelijk door de voorzitter van de wereldkerk werd ingebracht zo duidelijk aan de kant geschoven. Geen van de divisievoorzitters verdedigden het voorstel, twee spraken zich er openlijk tegen uit. Ook de vorige voorzitter van de wereldkerk, ds. Jan Paulsen, keerde zich tegen het voorstel. Volgens hem ‘was de hand van God niet in het document zichtbaar.’ Voor velen betekende de afloop van dit belangrijke debat een grote opluchting.

De Nederlandse Adventkerk werd tijdens de vergadering van het wereldbestuur vertegenwoordigd door de voorzitter, ds. Rob de Raad.

Lees zijn verslag op pagina 4 van deze Advent.

Ds. Rob de Raad.

33 december 2017 |

Tekst/dr. Reinder Bruinsma

Kanittha Boon/Shutterstock.com

ADVENTISME/UITLEG

december 2017 |

34

HEMELS RITUEEL

De oorsprong van de adventbeweging is een hemels ritueel.

De bewustwording dat Jezus op 22 oktober 1844 het allerheiligste van het hemels heiligdom binnenging, was de aanzet voor het ontstaan van de zevendedagsadventisten. Maar wat betekent dat nu praktisch, vandaag, voor ons?

Hebben wij daar nog een aandeel in of is het iets wat zich over onze hoofden heen afspeelt in vervlogen tijden en waar wij slechts op een afstandje toeschouwers van zijn?

Tekst/ds. Iwan Voerman

I

n de parallelle dienst in het aardse ‘heiligdom met handen gemaakt, een afbeelding van het ware’ (Hebreeën 9:24 NBG, cursivering toegevoegd), betrad de hogepriester slechts eenmaal per jaar het allerheiligste. Enkel en alleen op Grote Verzoendag. Dat was een heel bijzonder moment.

Op deze dag kwamen namelijk al de diensten die tijdens het jaar plaatsvonden samen. Het was hét hoogtepunt waar gedurende de hele cyclus naartoe was gewerkt: de reiniging van het heiligdom waardoor verzoening tussen mens en God symbolisch werd geëffectueerd. Want op die dag betrad de mens de woonplaats van God. Daarmee gaf de dienst op Grote Verzoendag betekenis aan wat er gedurende het jaar in en rondom het aardse heiligdom plaatsvond.

De dienst gaf betekenis aan de rituelen; betekenis en perspectief aan

het leven. Hierdoor kwam de mens weer terug in contact met zijn Schepper. En dat is iets om bij stil te staan. Een moment om te vieren.

RELIGIEUZE KALENDER

Grote Verzoendag was dan ook één van de feesttijden van de Heer (Leviticus 23). Eén van de ‘heilige dagen’ op de agenda van de religieuze kalender, ingesteld door God zelf.

Op die feestdagen vonden enkele bijzonderheden plaats. Het waren momenten van heilige samenkomsten, die gevierd werden als een sabbat. Momenten waarop, door het brengen van offers, nadrukkelijk stilgestaan werd bij de kostprijs van de verlossing van het kwaad. Iets wat specifiek tot uiting kwam op Grote Verzoendag én waar iedereen aan deelnam. Want het waren niet alleen de priesters die dan de dienst deden terwijl de

anderen slechts toekeken. Integendeel, iedereen werd er op deze heugelijke dag nadrukkelijk bij betrokken. Op Grote Verzoendag zelfs een beetje meer dan anders: er werd een antwoord van je verwacht. Dat was heel belangrijk.

Want wie niet deelnam werd ‘uit de gemeenschap gestoten’ (Leviticus 23:29). Ervoor kiezen om al dan niet persoonlijk betrokken te raken had gevolgen.

UITLEG/ADVENTISME

SABBAT

/DE REINIGING

VAN HET HEILIGDOM ALS SYMBOLISCHE VERZOENING TUSSEN MENS EN GOD

Deze feestelijke samenkomsten van de Heer werden gevierd als een sabbat. Met die sabbat was men toen, en zijn zevendedagsadventisten vandaag, wel bekend.

Wekelijks is er al zo’n sabbatdag te vieren. Om even stil te staan en afstand te nemen van de tijdelijke, alledaagse bezigheden. Om, inderdaad, samen te komen met de Schepper en zijn eeuwig werk te gedenken en daarin te berusten.

Wat daarmee trouwens het houden van die dag geen wettische aangelegenheid maakt om je eigen zaligheid te verdienen; je rust immers van je eigen werk in het vertrouwen dat de Heer voorziet.

Het is niet je eigen gerechtigheid waar je prat op gaat en die je een plaatsje in de hemelse eeuwigheid doet verdienen. Het is, zoals ik authentieke adventisten wel eens heb horen zeggen, ‘door de verdienste van het plaatsvervangend offer van Christus dat dit voor mij mogelijk is.’

OFFER

HEILIGE SAMENKOMST Op de feestdagen werden heilige samenkomsten uitgeroepen. Daarmee steeg een bijeenkomst al uit boven een zomaar alledaagse vergadering. Want dit samenkomen werd gekenmerkt als ‘heilig’: als een apart gestelde, waardevolle tijd van betekenis. Niet alleen om onderling tot elkaar te komen, maar ook en vooral was het een samenkomen met de Schepper

Daarom werden er op deze hoogtijdagen ook speciale offers gebracht. Terwijl men samenkwam om te berusten in het werk van de Heer, bracht dat ook een bewustheid van dankbaarheid en besef van afhankelijkheid met zich mee. Dat kwam tot uiting in het brengen van offers.

En ja, dat kostte natuurlijk iets.

Iets van jezelf – maar voornamelijk iets van God. Hij gaf, per slot van rekening, in Christus, zichzelf.

OOTMOEDIG ONTHOUDEN EN VASTEN

In antwoord op dat plaatsvervangend offer van Christus was er echter, naast de overeenkomstige kenmerken met de andere

‘heilige dagen’ van samenkomsten in sabbatstijl en het brengen van offers, nog iets extra’s en speciaals op de Grote Verzoendag. Het Hebreeuwse woord ‘anah geeft aan wat hier aan de orde was. Het wordt door verschillende vertalingen, zoals de NBG, NBV en BGT, anders weergegeven: verootmoedigen, onthouding, vasten.

Alhoewel elk woord wellicht een andere nuance van het werkwoord ‘anah weergeeft, duiden alle drie er in ieder geval wel op dat je hier niet als toeschouwer van een afstandje kunt gadeslaan wat er zich afspeelt.

Nu komt het aan op die praktische persoonlijke betrokkenheid. Dat wordt duidelijk als je ziet dat ‘anah op andere plekken in de Bijbel, bijvoorbeeld Exodus 20:16, 1 Koningen 12:7 en Psalm 22:3, zoveel betekent als: spreken, beantwoorden of reageren.

In Psalm 38:16 wordt het zelfs toegepast op God zelf: ‘Want op u Heer, hoop ik, van u komt antwoord, mijn Heer en mijn God.’ Hét antwoord van God, waarop onze hoop gebouwd is, is het verlossend en verzoenend werk van Christus. Immers: ‘Hij zal zijn volk bevrijden van hun zonden’ (Matteüs 1:21).

WAT IS ONS ANTWOORD?

De praktische vraag voor ons is de reactie (‘anah) op de bewustwording van het werk dat Christus, anno nu, in het hemels heiligdom doet. In 1844 is dat de aanzet geweest tot het ontstaan van de Adventkerk. Doet die gedachte in mij vandaag ook een adventist (her) leven? Wil ik samenkomen met mijn Schepper en hem deel laten zijn van mijn dagelijks leven? Durf ik te berusten in dat plaatsvervangend offer van Christus? Wil ik daar persoonlijk bij betrokken zijn en verlost worden van het kwaad?

Als ik daar positief op antwoord, belooft het in elk geval een hemelse ervaring te zijn.

Ds. Iwan Voerman is predikant van de adventkerk in België.

35 december 2017 |

van hemel en aarde. Om bewust te blijven van zijn heiligende aanwezigheid in het dagelijks leven. Want tenslotte was dat het doel van het heiligdom: ‘zodat ik te midden van hen kan wonen’ (Exodus 25:8).

PS/OVERLIJDENSBERICHTEN

december 2017 |

36

PS Twee jaar geleden verloren Jan en Alie hun oudste dochter, Sandra.

Daarna ging Jans gezondheid sneller achteruit. Na een relatief kort ziekbed stierf hij toch nog onverwacht. Met onuitwisbare herinnering aan zijn leven werd een afscheidsdienst gehouden in de adventgemeente Hilversum. In de dienst werd troost geput uit Gods beloften in 2 Korintiërs 4: 6–8 en 13–19: beloften waardoor wij met vertrouwen op God over de grens van lijden, ziekte en dood zien.

JAN OOSTVEEN 21 nov 1943 – 13 mei 2017 Jan was, vanaf zijn doop op 18-jarige leeftijd, een toegewijd, actief en daadkrachtig lid van de Adventkerk. Hij diende de gemeente in Hilversum als jeugdleider, zendingsleider en ouderling, gesteund door zijn echtgenote Alie. Zowel plaatselijk als landelijk was hij heel actief.

De aanwezigen waren van heinde en verre gekomen. Ook veel nietadventistische oud-collega’s waren aanwezig. Jans praktische manier van leven met Jezus was zijn getuigenis, dat veel mensen heeft geraakt.

GEO KOERSE

21 jan 1945 – 26 feb 2017 Geo was een liefhebbende en zorgzame vader, die altijd meeleefde met de dingen die zijn kinderen bezighielden. Hij overleed onverwacht, bijna 1,5 jaar na zijn vrouw Joffilia. ‘Een lopende rekenma-

chine’, zei dochter Amy over haar vader. Geo kon rekenen als de beste en was consciëntieus. Hij was dan ook jarenlang lid van de kas- en telcommissie van de adventgemeente Apeldoorn. Hij nam vaak deel aan de activiteiten die de gemeente organiseerde, zoals de maandelijkse wandelingen.

Ook in zijn woonplaats Holten deed Geo vrijwilligerswerk als penningmeester. Hij had veel contacten, maar na het overlijden van Joffilia voelde hij zich eenzaam. Zelfs de geboorte van zijn kleinzoon, het eerste kind in het gezin van Menno, bracht daar geen verandering in. Maar God verliet Geo niet.

Vanuit de kerk liep een indrukwekkende stoet achter de rouwauto. Oudste zoon Wilfred zong bij het graf de beginregels van psalm 121, die ook in de dienst werd aangehaald. Op de rouwkaart staat een foto van Geo: glimlachend, vriendelijk, zoals mensen hem kenden.

OVERLIJDENSBERICHTEN/PS

december 2017 |

37

CORRY BRUIN 20 dec 1935 – 8 jul 2017 Corry bezocht trouw de gemeente Apeldoorn. Met twee jonge kinderen was de verhuizing van Den Helder naar Apeldoorn wennen voor Corry, vooral omdat haar man Chiel vaak voor langere tijd naar het buitenland moest. Zij was bescheiden en wat teruggetrokken maar wist van aanpakken. Ze volgde cursussen, deed vrijwilligerswerk en bouwde contacten op in de buurt. Via een vriendin kwam zij in aanraking met de Adventkerk en liet zich in 1983 dopen.

Zij hield van wandelen en fietsen en bleef dat doen na de diagnose beginnende alzheimer, 10 jaar geleden. Haar man en kinderen vingen haar thuis liefdevol op tot het niet meer kon. De laatste 3,5 jaar werd ze verpleegd. Het verlies was er al voor het einde, de rouw voordat het afscheid kwam. Toen ze geen voeding meer wilde opnemen, kwam Chiel elke dag om haar eten te geven, waardoor ze weer aansterkte.

Als er met haar werd gebeden en uit de Bijbel werd gelezen, was ze helemaal stil. ‘Je weet niet wat ze nog meekrijgt’, zei Chiel. Zingen bleef Corry heel lang volhouden.

Ook toen ze de tekst van Ik zie de poort wijd openstaan niet meer kende, zong ze uit volle borst.

ESTER MURK-BOGNANDI 4 mei 1945 – 1 aug 2017 Ester groeide op in een adventistisch gezin in Sicilië. Tijdens haar werk voor de Italiaanse Adventkerk, na het afronden van haar onderwijsacte Huishoudkunde, kwam zij tot de conclusie dat een goede kennis van Frans en Engels nuttig was voor het kerkelijk werk in Italië. Daarom studeerde ze Frans in Parijs en Engels op Newbold College. Daar ontmoette ze Hubert, met wie ze in 1973 trouwde. Ze kregen twee kinderen.

De rol van hoofddiacones van de adventgemeente Almelo was Ester op het lijf geschreven. Ze was ook actief in de sabbatschool en leverde haar aandeel in de kerkenraad. Ze straalde haar vertrouwen in God uit en gaf met liefde uitdrukking aan Gods wil in haar leven. Ze was vriendelijk en goed voor wie er ook op haar pad kwam. Ester was eerlijk, oprecht en een vredestichter. Ze cijferde zichzelf weg voor het geluk van anderen, was zachtmoedig, barmhartig en trouw.

Ester wílde ook graag dienstbaar zijn. Zij achtte de ander hoger dan zichzelf, zij was een voorbeeldig mens en dit is niet overdreven.

Een kleine vrouw, maar een groot mens, met een groot hart! Haar overlijden kwam onverwacht; Ester en Hubert waren op hun vakantieadres. Bij het afscheid waren ruim 200 mensen aanwezig, ook familie vanuit het buitenland.

ANNIE GRAPIS-ERADUS 27 mrt 1929 – 5 aug 2017 Annies jeugd was niet gemakkelijk. Ze werd vlak voor de grote crisis van 1929 geboren en verloor op 11-jarige leeftijd al haar moeder. In de jaren voor haar overlijden, had Annies moeder de zorg van haar kinderen nodig. Het zorgen voor anderen is daarna belangrijk gebleven voor Annie. Ze valt het beste omschrijven als een verpleegkundige in hart en nieren.

Haar zorgzaamheid was ook te zien in de zorg voor haar pleegdochter, Rutha. Vele jaren kwam zij in de vakantieperiode bij het gezin thuis. Voor de kinderen van haar zus was zij als een moeder toen die voor enige tijd naar Canada emigreerde.

In december 2016 was zij 60 jaar getrouwd met haar man, Zidonus. Ze ontmoette hem bij de jeugdgroep van Amsterdam. Een man met een bijzondere naam en achtergrond: hij is afkomstig uit Letland. Samen met hem bezocht Annie Letland een aantal keren.

Helaas maakte Annie het 60-jarige huwelijksfeest niet meer bewust mee. De laatste jaren van haar leven bracht ze door in Vredenoord, waar ook afscheid van haar werd genomen. Zij overleed ruim drie weken na haar zus, Bep Gabriël-Eradus. Hun zus Hendrika las ter nagedachtenis een gedicht voor.

PS/DOOPBERICHTEN LUKTJE KLAZINA KAMMINGAHOVING

38 december 2017 |

8 mei 1923 – 19 aug 2017 God kennen betekent niet alleen kennis over God en de Bijbel verzamelen, ontwikkelen en doorgeven.

Het heeft nadrukkelijk ook te maken met God ervaren en met hem omgaan. Luktje leefde met God. Hij kende haar vreugde, wensen, verlangens, verdriet en worstelingen. Hij was erbij toen ze haar op latere leeftijd nog haar rijbewijs haalde en rondreed in een NSU Prinz.

Luktje werd geboren in Termunten en groeide op in een adventistisch gezin als jongste van vier dochters. Ze volgde een opleiding tot coupeuse. Een beroep dat maakt dat je let op details: kleding moet precies passen, zonder onnodige vouwen, want anders zit het niet goed. Ze herstelde overalls bij boeren, maakte trouwjurken, en voor de buurman die een meubelzaak had fabriceerde ze gordijnen.

Romolo Tavani/Shutterstock.com

Op 6 maart 1953 trouwde Luktje met Folmer Kamminga, die twee weken voor hun 55-jarig huwelijksjubileum overleed. Sinds haar huwelijk woonde Luktje in Wagenborgen. Er zijn geen kinderen.

Luktje kerkte in Winschoten.

ECKY JASPER NAINGGOLAN 19 mrt 1954 – 11 aug 2017 Op sabbatmorgen 12 augustus bereikte de gemeente Dordrecht het schokkende bericht dat Ecky Nainggolan de avond daarvoor een dodelijk motorongeluk gekregen had. Ecky was een toegewijde vader en verschrikkelijk trots op zijn kinderen, Naomi en Ricky. In de gemeente Dordrecht zette hij zich in op verschillende vlakken, vooral voor ADRA en de jaarlijkse collecte.

Vanwege persoonlijke omstandigheden vond hij het de laatste jaren moeilijk naar de gemeente te komen. Maar hij leerde ermee leven en zijn depressie leek verleden tijd.

Toen Ecky jong was, kon je hem vinden bij de jeugdgroep, waar zijn soms bulderende lach vaak klonk.

Ook op sportief gebied liggen er veel herinneringen aan volleybal en andere evenementen.

Op 17 augustus werd hij onder enorme belangstelling naar zijn laatste rustplaats gebracht. Veel familieleden, vrienden, collega’s en kerkleden waren er om hun verhalen over Ecky te delen en hun liefde voor hem te tonen. Ricky’s ontroerende toespraak zal ons lang in gedachten blijven. Zijn goede vriend Edu Bergmans sprak over Ecky’s doop in 1978. Edu’s dochters zongen samen met hun oom Arno

het prachtige lied Nader mijn God bij u. Ecky wordt gemist door Marleen, Naomi en Ricky, en zeker ook door de gemeente Dordrecht.

PIETER GEERT OUDEKERK

22 aug 1925 – 7 sept 2017 Piet Oudekerk werd geboren in Oostwold – Oldambt, waar hij ook opgroeide. In 1952 ontmoette hij zijn toekomstige vrouw, Joukje de Vries. Op 20 juni 1955 werd hun huwelijk ingezegend.

Via via kwam Piet met de Adventkerk in aanraking en hij ontwikkelde met name voor de profetieën over de eindtijd een grote belangstelling. Deze interesse, gecombineerd met zijn voorliefde voor bijbelstudie, leidde tot een drietal boeken over dit onderwerp in de vorm van een trilogie over de eindtijd. De trilogie verscheen voor het eerst in 1974. Piet was een diep gelovig mens. Naast bijbelstudie hield hij van burgerluchtvaart, modelspoor, postzegels en tekenen.

In 2010 begon hij te sukkelen met zijn gezondheid en vanaf 2011 werd hij in toenemende mate afhankelijk van de liefdevolle zorg van zijn vrouw. Deze afhankelijkheid bracht hen beiden uiteindelijk in 2017 tot de keuze om te verhuizen naar Woonzorgcentrum Vredenoord.

GEDOOPT 2 september / Hilversum ALEX MARTIJN ANTONIDES (21) 16 september / Emmen GERALCY DOS SANTOS SILVA (42) GENILMA HOVING – DOS SANTOS SILVA (35) DULCIRE NUNES DE AZEVEDO (42)* JHULIE AZEVEDO (16)* *(op belijdenis van geloof)

7 oktober / Groningen FRANCO BARONI (64) RONALD STOM (57) JACOB RONDA (56)* JULIA VAN DER MEER (50) GLENSHIRA REED (30) ELIZABETH WAMUCII (17) Vier nieuwe leden voor Emmen! Welkom Nilma, Jhulie, Gera en Dulce! Rechts op de foto ds. Thijs de Reus, die de doophandeling verrichtte.

14 oktober / Zwolle PIETER KLAAS BOSSERT (84)

IN BEELD/JULIETTE OKYERE

december 2017 |

39

Juliette Okyere (57) is Ghanese.

Zij is actief binnen de kerk en was lid van het Algemeen Kerkbestuur. Op 4 oktober 1992 stond zij thuis, in de Bijlmer, met haar zieke zoontje op de arm toen zij vuur in de lucht zag en het gebouw voelde schudden.

Zij schreeuwde: ‘De wederkomst van Jezus!’ Maar een vliegtuig had het flatgebouw doorboord, op slechts een paar huizen afstand. Zonder schoenen en jas vluchtten ze naar buiten.

Juliette voelt zich altijd in Gods hand: ‘God is lief, want het gebeurde niet op

een drukke zaterdag, dan waren er nog meer slachtoffers geweest.’

Ook broeder Tutu, uit dezelfde flat, ontkwam. Hij was naar een bidstond.

Tekst en beeld/Elly Godrie

HOOFDREDACTIONEEL

E

Associaties die te maken hebben met gebruiken bij natuurgodsdiensten zoals de voodoo-cultuur, de Surinaamse winti-cultuur of bij oosters-spiritistische gebruiken. Tel daarbij op ons geloofspunt 11, over de macht van Christus ten opzichte van de macht van het kwaad, en het is te verklaren dat sommige geloofsgenoten de link tussen het adventisme en rituelen niet snel maken. Andere adventisten zullen bij ‘riten’ denken aan bepaalde liturgische gebruiken bij erediensten van rooms-katholieke of anglicaanse kerken. Al met al een gedurfd thema om aan te snijden bij een adventistisch publiek, maar tegelijkertijd een uitdaging die de Adventredactie niet uit de weg gaat.

De relevantie van een themanummer over rituelen zit allereerst in de bewustwording dat ook zevendedagsadventisten eigen gebruiken of ‘riten’ vanuit godsdienstige overwegingen kennen. Wie de dikke Van

AD VENTJE

diy13/Shutterstock.com

en themanummer over rituelen binnen een adventistische context is gewaagd, maar zeker ook relevant.

De gemiddelde zevendedagsadventist zal niet snel spreken over rituelen of riten die wij als adventisten kennen of onderhouden. Dit komt voornamelijk door de associaties die velen met deze woorden hebben.

Dagelijks/Ritueel Dale raadpleegt, ontdekt dat het woord ‘rituelen’ in de Nederlandse taal een wat bredere betekenis heeft.

Met een dergelijke betekenis kun je de wekelijkse samenkomsten dus ook als ritueel beschouwen. Net als de viering van het Heilig Avondmaal of een doopplechtigheid.

De artikelen bieden u als lezer de kans om stil te staan bij de eigen gebruiken die wij kennen. Het zijn stuk voor stuk artikelen die u mogelijkerwijs kunnen helpen aan wat spiegelmomenten, waarbij u kunt evalueren of een dergelijk ritueel toe is aan een update, of dat het nog altijd gehandhaafd dient te worden. Ook krijgt u inzicht in de riten van zustergemeenten, en in persoonlijke rituelen.

Illustratie/Aad Berger

Met dit themanummer komt de oer-adventistische neiging om de eigen gebruiken en standpunten blijvend te evalueren, en in dat proces van de ander te leren, goed tot haar recht. Een oer-adventistisch ritueel is het vullen van ADRA-kerstdozen met cadeautjes voor kinderen en behoeftigen. Ik bid dat dit adventistische ritueel krachtig zal worden voortgezet en uitgevoerd in al onze gemeenten en church plants in Nederland, vanuit de wetenschap dat de Heer hierin zal voorzien.

Met dit mooie vooruitzicht in het vizier wens ik u allen, namens de Adventredactie, gezegende feestdagen toe en een gelukkig 2018!

Ds. Enrico Karg, hoofdredacteur