Waar menselijkheid het begin is van verandering
Merlijn Twaalfhoven deelt over wat ons draagt wanneer het schuurt: menselijkheid, verbeeldingskracht en de kleine stappen die we samen zetten. Een uitnodiging om anders te kijken naar waar verandering werkelijk begint.
“wat we in de wereld maken met onze handen, is wat in ons hart wordt geboren.”
Op zijn woonboot in Amsterdam, omringd door het rustige ritme van het water en de verre geluiden van de stad, vertelt Merlijn Twaalfhoven over de momenten waarin verandering begint. Niet bij grote plannen, maar bij wat mensen met elkaar delen wanneer het schuurt.
In de hoek staat zijn doorleefde altvioolkoffer — al tientallen jaren met hem op reis, ook naar vluchtelingenkampen waar menselijkheid soms op de laatste draden hing. Het instrument dat klank gaf waar woorden tekortschoten, en dat hem liet zien wat hij nooit meer zou vergeten.
Die ervaringen vormen de basis van zijn visie op verandering: dat het begint bij menskracht.
Waar verlangen begint
Veel professionals in onderwijs, zorg en hulpverlening herkennen het: je ziet wat er anders kan, je voelt wat waardevol is, maar de omgeving beweegt niet altijd met je mee. Merlijn kent die spanning maar al te goed.
“Mensen zeggen vaak: ik ben gewoon praktisch, ik wil dingen dóen. Juist die praktische kracht hebben we nodig om onze diepste drijfveren een vorm te geven.”
Voor hem gaat verandering niet over grote woorden, maar over iets veel menselijkers: wat je in je hart belangrijk vindt, tot uitdrukking brengen in wat je doet.
“Wat we in de wereld maken met onze handen, is wat in ons hart wordt geboren. Wanneer wat in je hart leeft verbonden raakt met wat je in de wereld neerzet, ontstaat betekenisvol leven.”
Wat hij zag in vluchtelingenkampen
Merlijn vertelt hoe diep zijn werk in Palestina hem heeft gevormd. Het waren plekken waar mensen soms álles kwijt waren: toekomst, houvast, richting. “Je hebt het allemaal goed,” zegt hij, “en dan sta je ineens in een vluchtelingenkamp en denk je: wauw… dit is zó groot.”
Maar juist daar zag hij iets wat zijn blik voorgoed veranderde. “Als je muziek maakt met mensen, schep je ruimte. Om te dromen. Om verdriet te delen. Om te erkennen dat je het niet weet — en dat je dat samen draagt.”
Er veranderde niets aan de omstandigheden, maar ín mensen gebeurde wél iets. “Als je muziek maakt met mensen, schep je ruimte,” vertelt hij. “Je ziet ze tot leven komen. We zijn wél mens. En die menskracht is enorm sterk.”
Dat inzicht reist sindsdien met hem mee: verandering begint niet bij perfecte omstandigheden, maar bij de ruimte die we in elkaar openen.
De daadkracht van professionals
Wanneer hij spreekt over hulpverleners, docenten en zorgprofessionals, gaat hij rechtop zitten. “Dat zijn de praktische krachten van de samenleving,” zegt hij. “Mensen met daadkracht.”
Hij ziet hoe zij elke dag verschil maken, juist in de kleine momenten: het gesprek dat nodig was, de hand op een schouder, de keuze om te blijven luisteren. Maar hij ziet ook het verdriet wanneer iets dat met zorg is opgebouwd niet overeind blijft, of wanneer systemen een andere richting op bewegen dan waar zij voor staan.
Dat doet pijn — en dat mag bestaan.
“Veel mensen lopen met wanhoop rond,” zegt hij. “Maar als ze ontdekken dat ze niet alleen zijn, komt er moed terug.” Het is die ontmoeting die maakt dat mensen weer kunnen ademen. Dat samenwerking zin krijgt. Dat iets in ons opnieuw wil bewegen.
De rol van twijfel in verandering
Over ACTIVAL spreekt hij zonder omwegen: “Kom en neem onzekerheid, twijfel, stukjes wanhoop mee,” zegt hij. “Het is niet een plek voor mensen die alles al mooi op een rijtje hebben.”
Twijfel is geen hindernis. Het is een beginpunt. Een plek waar je eerlijk kunt worden tegenover jezelf en anderen.
“In de spanning tussen wat we belangrijk vinden en de realiteit ontstaat creativiteit. Dáár begint beweging.”
Het ritme van echte verandering
“Muziek gaat alleen maar met het tempo van de tijd,” zegt Merlijn. “Je kunt het niet versnellen. Je kunt het niet samenvatten. Een symfonie heeft haar eigen tijd.”
Het is zijn manier om te zeggen dat echte verandering niet voortkomt uit haast, maar uit afstemming. Uit luisteren. Uit de tijd nemen die nodig is om iets echt te begrijpen en vorm te geven.
Professionals herkennen dat ritme. Elke leerling, elke cliënt, elke patiënt heeft zijn eigen tempo. Verandering in mensen volgt nooit een spreadsheet — maar een innerlijk kompas. Dat vraagt geduld. Maar ook vertrouwen.
De kunstenaar in jezelf
Daar raakt hij aan de kunstenaarsmindset — de manier van kijken die hij in zijn boek Het is aan ons centraal stelt. Niet als een artistiek streven, maar een manier van leven in een wereld die voortdurend verandert.
“We mogen eigenlijk allemaal een kunstenaar zijn. Een kunstenaar begint niet met zekerheid, maar met nieuwsgierigheid. Hij durft te proberen, te spelen, te falen. Hij luistert naar wat hij nog niet begrijpt. Hij laat zich raken door wat betekenis heeft.”
Precies die houding ziet Merlijn bij professionals: zij improviseren dagelijks, scheppen ruimte waar stilte nodig is, bouwen verbinding waar het moeilijk wordt. Dat is volgens hem precies de kracht die deze tijd nodig heeft.
Als de vonk overslaat
Voortuitkijkend naar ACTIVAL, ziet hij niet alleen een uniek congres maar een moment van herkenning. “Een dag waarop wat je belangrijk vindt en wat je doet elkaar weer raken. Waar je iets ontdekt waarvan je denkt: ja… dit is precies wat ik nu nodig heb.”
Een dag waarop mensen thuiskomen bij hun waarden. Waar je merkt dat je niet alleen zoekt. Niet alleen draagt. Niet alleen probeert verschil te maken. Een dag waarop een vonk kan overspringen — niet door theorie, maar door ontmoeting.
De altviool als laatste woord
Wanneer Merlijn de doorleefde koffer opent, vinden zijn vingers meteen de snaren. De altviool die met hem meereisde door conflictgebieden, concertzalen en stille kamers vult de woonboot met warme klank. Het is geen slotakkoord, maar een herinnering dat beweging ontstaat wanneer we luisteren — en dat menselijkheid altijd het begin vormt van verandering.
Door Maaike Elisa de Vries
“Een dag waarop wat je belangrijk vindt en wat je doet elkaar weer raken.”
Een uitnodiging voor iedereen die met mensen werkt. Voor iedereen die zoekt, hoopt, twijfelt en toch weer opstaat. Voor iedereen die voelt dat zijn werk er wérkelijk toe doet.
OntmoetMerlijnTwaalfhovenop ACTIVAL,13maart2026in
DeFabriqueinUtrecht,eendag volsprekers,workshops,muziek, verbeeldingenontmoetingdieje werkénjeblikverruimt.
• ACTIVAL.NL
