INTERVIEW
“De échte oplossing? Minder vervuilen!” Op vrijdag 5 juni 2026 stelden we in Leuven het boek ‘Wie betaalt, mag vervuilen’ voor met auteur Mira Sys. We hadden het over klimaatcompensatie: een idee dat geruststelt, maar volgens haar vaak naast de echte oplossing grijpt. Achter de belofte van ‘neutraliseren’ schuilt een systeem dat uitstoot laat doorgaan. Wat koop je eigenlijk als je ‘klimaatneutraal’ aankruist? En wie draagt de kosten als wij hier blijven uitstoten? Mira Sys legt het scherp bloot. Je schrijft al jaren over klimaat en milieu. Wat doe je precies? Mira Sys: “Ik werk als onderzoeksjournalist bij Follow the Money, een onafhankelijk platform dat zich richt op diepgravende journalistiek. Mijn focus ligt op klimaatvervuiling: van uitstoot en biodiesel tot PFAS en milieucriminaliteit. We proberen vooral systemische problemen bloot te leggen, en volgen daarbij vaak de geldstromen.”
Rijke landen en bedrijven gebruiken grond en natuur in andere delen van de wereld om hun uitstoot te ‘compenseren’, vaak tegen minimale vergoeding. Tegelijk zien we dat sommige landen dat systeem ook beginnen te gebruiken als verdienmodel, zonder dat er echt iets verandert op het terrein.
volledig kloppen. Op kleine schaal zijn er wel initiatieven die positieve effecten hebben, bijvoorbeeld bij duurzame landbouw. Maar zelfs daar blijft het probleem dat je die impact niet exact kan omzetten in ‘gecompenseerde uitstoot’.”
Je boek ‘Wie betaalt, mag vervuilen’ Mira Sys gaat over klimaatcompensatie. Dat klinkt op zich positief: vervuiling compenseren door iets goeds te doen. exact te berekenen hoeveel uitstoot Wat is dan het probleem? echt wordt gecompenseerd.” Mira: “Dat was ook onze eerste reacJe beschrijft ook een sterke financiële Is een wereld zonder klimaatcomtie: beter iets doen dan niets. Maar hoe logica achter het systeem. pensatie mogelijk? dieper we in het systeem doken, hoe Mira: “Absoluut. Zeker bij de hanMira: “In theorie wel. In de praktijk duidelijker het werd dat compensatie vaak niet werkt zoals beloofd. In som- delaars draait het vooral om winst. zien we dat het systeem steeds meer mige gevallen is het zelfs schadelijk, Veel mensen stappen in met goede ingeburgerd raakt. Daarom is het beomdat het bedrijven een excuus geeft bedoelingen, maar botsen snel op langrijk dat mensen begrijpen wat om te blijven uitstoten. Het leidt af van een realiteit waarin het milieu nau- het is, en vooral wat het niet is. Wie de echte oplossing: minder vervuilen.” welijks nog een rol speelt. Het gaat compenseert, moet kritische vragen over miljoenen, klanten en markt- stellen: waar gaat mijn geld naartoe? aandelen, niet over klimaatimpact.” Wat gebeurt er concreet?” Hoe is dat systeem ontstaan? Mira: “Het eerste project kwam uit Een deel van die projecten speelt Tot slot: wat hoop je dat lezers de Verenigde Staten, bij een kolenzich af in het mondiale zuiden. Hoe meenemen uit je boek? centrale die onder druk stond om kijk jij daarnaar? Mira: “Dat ze kritischer kijken naar haar uitstoot te verminderen. Het idee ontstond om bomen te planten Mira: “We noemen het in het boek begrippen als ‘CO2-neutraal’ of ‘net in het buitenland als ‘compensatie’. een soort nieuw koloniaal systeem. zero’. Het klinkt goed, maar vaak zit Nederland speelde daar snel op in en Rijke landen en bedrijven gebruiken er een complex en problematisch syswerd een pionier. Maar uit ons on- grond en natuur in andere delen van teem achter. En vooral: dat we besefderzoek blijkt dat het vanaf het begin de wereld om hun uitstoot te ‘compen- fen dat de oplossing niet ligt in comook een manier was om strengere kli- seren’, vaak tegen minimale vergoe- penseren, maar in minder vervuilen.” maatregels te ontwijken.” ding. Tegelijk zien we dat sommige landen dat systeem ook beginnen te geMira Sys en Ties Gijzel, ‘Wie betaalt, mag vervuilen. Kunnen we ons uit de Is het intussen niet beter gereguleerd? bruiken als verdienmodel, zonder dat klimaatcrisis kopen?’, 216 p. Het boek er echt iets verandert op het terrein.” Mira: “Er zijn meer regels en stanwerd genomineerd voor de jaarlijkse daarden gekomen, en men spreekt prijs voor het beste Nederlandstalige nu over ‘hoogwaardige’ credits. Maar Bestaan er dan geen goede journalistieke boek. Win dit boek met in de praktijk zien we nog steeds deprojecten? ons kruiswoord op p.2! zelfde problemen. Projecten beloven Mira: “We hebben er echt naar gemeer dan ze waarmaken, en het blijft zocht, maar op grote schaal hebben → Wim Lahou moeilijk – zo niet onmogelijk – om we geen voorbeelden gevonden die 7