Linxuit juni 2026

Linxuit

DRIEMAANDELIJKS

2021 jaargang 1 · nummer 1 P602487

Linxuit

v.u.: Caroline Copers, Hoogstraat 42, 1000 Brussel

Retour: Linx+ vzw, Hoogstraat 42, 1000 Brussel

DRIEMAANDELIJKS MAGAZINE VAN LINX+ JUNI 2026 AFGIFTEKANTOOR GENT

Interview: Mira Sys

1. Hier bezoek je expo Samen Solidair tot 14/07

2. Maatwerkbedrijf uit Oudenaarde

3. Hier gidst Romy op 4/10

4. Thema van audiodocumentaire ‘Vrij’

5. Co-auteur ‘Wie betaalt, mag vervuilen’ (voornaam)

6. Hier is Jonas fietskoerier

7. Diende 27 jaar bij de Luchtmacht (voornaam)

8. Antwerpse wijk van herdenkingswandeling

9. Hier is Janah coupeuse

10. Enthousiaste deelnemer (voornaam)

11. Wijk in Hoboken

12. Hier is Käthe Kollwitz Museum

13. Dochter van Frans Wuytack

LINXUIT LEZEN LOONT! Alle antwoorden vind je in deze Linxuit. Stuur het woord dat we zoeken voor 1 september 2026 naar info@linxplus.be of Linx+, Hoogstraat 42, 1000 Brussel. Vermeld duidelijk je naam en adres. Onder alle juiste inzendingen verloten we een exemplaar van het boek ‘Wie betaalt, mag vervuilen’ van Mira Sys & Ties Gijzel (zie p. 7). Succes!

COLOFON

Driemaandelijks magazine van Linx+ vzw. 2026 • jaargang 6 • nummer 2

Linxuit is gratis voor vrijwilligers van Linx+. Andere geïnteresseerden kunnen zich abonneren voor 12,50 euro per jaar op BE79 8777 9643 0233.

Medewerkers en contact Linx+, Hoogstraat 42, 1000 Brussel tel. 02 289 01 80 info@linxplus.be, www.linxplus.be beryl.vervloet@linxplus.be els.rits@linxplus.be joken.deknopper@linxplus.be marc.spruyt@linxplus.be sandra.temmerman@linxplus.be tom.desterke@linxplus.be

Verantwoordelijke uitgever Miranda Ulens, Hoogstraat 42, 1000 Brussel Omslag © ID/ Bruno D’Alimonte

WINNAAR VORIG KRUISWOORD ‘Samen Solidair’ was het woord dat we zochten. Rita Verpoorten uit Gierle is de gelukkige winnaar van het boek ‘Palestina, verzet tegen het verlies’ van Brigitte Herremans. Veel leesplezier!

Linx+ in jouw regio Antwerpen / Mechelen+Kempen stien.verbelen@linxplus.be Limburg carla.verdingh@linxplus.be Oost-Vlaanderen hendrik.braet@linxplus.be, sabrina.meijs@linxplus.be Vlaams-Brabant wim.lahou@linxplus.be West-Vlaanderen fabienne.girolami@linxplus.be

Coördinatie en eindredactie: Marc Spruyt Opmaak: Rudi De Rechter www.linxplus.be www.linxplus.be/nieuwsbrief www.facebook.com/linxplus www.instagram.com/linxplus

Abonnementen en adreswijzigingen info@linxplus.be of Linx+ tav Els Rits, Hoogstraat 42, 1000 Brussel.

Druk Graphius / gedrukt op Circle offset (milieuvriendelijk en 100% gerecycleerd) papier

Jo Schelstraete

Wie zijn de mensen achter Linx+ en wat drijft hen om zich te engageren?

In deze rubriek laten we bestuurders van Linx+ vzw aan het woord over hun parcours, hun motivatie en hun kijk op onze organisatie.

Kan je jezelf even kort voorstellen?

Jo Schelstraete: “Tot 2020 was ik gewestelijk ACOD-secretaris bevoegd voor federale overheidsdiensten, maar sinds zes jaar ben ik gepensioneerd. Wat velen niet weten, is dat ik in de Oost-Vlaamse noodcentrale 101 heb gewerkt, maar ook 27 jaar gediend heb bij de Luchtmacht, en zo toch veel ellende gezien heb in verschillende continenten. Persoonlijk ben ik 40 jaar gelukkig getrouwd met Sabine en vader van twee volwassen zonen.”

Hoe kwam Linx+ op je pad en waarom wou je graag deel uitmaken van het bestuursorgaan?

Jo: “Na mijn pensioen kwam de fotografie in mijn leven. Zo kwam ik in contact met Linx+ medewerker Hendrik Braet, die me vroeg om mee te werken aan de Grote Prijs Sociale Fotografie (GPSF). Zo heb ik al drie jaar het genoegen deel te mogen uitmaken van de GPSF-jury. Daarnaast werkte ik ook mee aan een drietal inclusieprojecten rond fotografie. Dit stukje van de sociale fotografie gaf me zoveel voldoening dat de stap naar het bestuursorgaan erg klein was.”

We merken veel enthousiasme als je het hebt over de inclusieprojecten fotografie.

Jo: “Klopt! Acht weken lang krijgen

deelnemers met verschillende zorgnoden, die nog nooit een deftige camera in hun handen hebben gehad, een semiprofessionele spiegelreflexcamera mee. Het is verbazingwekkend hoe zij kwalitatieve beelden maken die daarna schitteren op de afsluitende expo.”

Hoe kijk je naar het nieuwe beleidsplan en het politiek getouwtrek rond het decreet sociaal-cultureel werk?

Hoe moet Linx+ zich hierin opstellen?

Jo: “Toegegeven, een nieuw beleidsplan opstellen, dat voldeed aan het nieuw decreet, was afgelopen jaren dé uitdaging, maar Linx+coördinator Sandra Temmerman heeft hier erg veel energie ingestoken. Hierdoor kan de werking van Linx+ de volgende jaren verbreden en nieuwe doelgroepen bereiken.”

Naar welke Linx+ activiteit kijk je dit jaar uit?

Jo: “Ongetwijfeld de Grote Prijs Sociale Fotografie 2026. Dit jaar gaat de prijsuitreiking en de opening van de tentoonstelling door op donderdagavond 16 juli in Ons Huis in Gent. De werken van de zeven laureaten zijn daarna nog te bezichtigen tot en met zondag 26 juli.”

Vrijwilligersdagen Linx+: samen leren, ontmoeten en op pad

Zin om andere vrijwilligers te ontmoeten, ideeën op te doen en tegelijk iets bij te leren dat je meteen kan gebruiken? Dit najaar trekken we naar Genk en Brugge voor twee warme, goed gevulde dagen. Je hoeft niet uit de regio te komen: iedereen is welkom.

Wat mag je verwachten?

In de voormiddag duiken we in een thema dat dicht bij het dagelijkse leven staat: hoe herken je phishing en online fraude, en wat kan je doen om jezelf te beschermen? Je krijgt concrete tips die je meteen kan toepassen op je eigen toestel. We staan ook stil bij AI-toepassingen: wat bestaat er, en waar let je best op?

’s Middags schuiven we samen aan voor een lunch. Geen formeel gedoe, wel tijd om elkaar te leren kennen. Wie zit er achter die andere afdeling? Wat leeft er bij hen?

In de namiddag kies je zelf hoe je de dag afrondt:

× Genk: geleid bezoek aan het Mijnmuseum of een wandeling rond het Thorpark

× Brugge: geleid bezoek aan het Concertgebouw of een gegidste wandeling door Brugge

We ronden af rond 16.30 uur, met een drankje en muziek. Nog even blijven hangen, napraten, plannen smeden, want daar begint vaak iets nieuws…

Praktisch

× Genk: zaterdag 5 september 2026, Missione, Risstraat 3.

× Brugge: zaterdag 12 september 2026, ABVV, Zilverstraat 43.

¢ Inschrijven kan binnenkort via onze website. Zet de data nu al in je agenda.

1 Op donderdag 19 maart 2026 bezocht Linx+ Beringen het militair domein en museum in Leopoldsburg. De deelnemers kregen een boeiend beeld van de evolutie van het leger, historische voertuigen en oude communicatiemiddelen tot het dagelijkse leven van soldaten vroeger. Het verhaal van de politieke gevangenen tijdens WO II en een realistische bunkersimulatie maakten diepe indruk. Een beklijvende uitstap die geschiedenis voelbaar maakte.

2 Linx+ Brugge B Onderweg trok op zaterdag 28 maart 2026 naar Oostende, gebruikmakend van ons gratis aanbod voor afdelingen. Roger, Linx+-gids en lokale vrijwilliger, nam de groep mee op sleeptouw. Hij liet hen de gelaagdheid van de stad ontdekken: van vissers en koningen tot sociale strijd en toerisme. Met zon, wat wolken en een drankje achteraf werd het een geslaagde en gezellige uitstap.

3 Op maandag 30 maart 2026 verzamelden 18 fotografen van Linx+ Fotogroep Mikpunt uit Antwerpen aan het Arboretum in Kalmthout voor een verkwikkende wandel- en foto-ochtend. In het uitgestrekte provinciale domein konden de fotografen zich volledig uitleven. De Japanse kerselaars en magnolia’s stonden in bloei, terwijl blauwe druifjes en tulpen de paden kleurden. Een activiteit die smaakt naar meer: elk seizoen toont het Arboretum zijn eigen kleuren- en geurenpracht.

4 Op dinsdag 31 maart 2026 organiseerde Linx+ ’t Virveld uit Hasselt een workshop paasstukken maken. De enthousiaste deelnemers gingen creatief aan de slag met verschillende materialen. Dat leverde een reeks verzorgde en originele paascreaties op. Naast het knutselen was er volop ruimte voor ontmoeting en uitwisseling, wat zorgde voor een warme en betrokken sfeer binnen de groep.

5 Linx+ Genk trok op zaterdag 11 april 2026 naar Diest voor een wandeling in het kader van het gratis

aanbod voor Linx+-afdelingen. Gids Jan nam de groep mee op een leerrijke tocht door de historische binnenstad. De deelnemers ontdekten het rijke verleden, de verborgen verhalen en het culturele erfgoed van Diest.

6 Op donderdag 23 april 2026 bracht Linx+ De Brug Gent een bezoek aan het Provinciehuis Oost-Vlaanderen. De deelnemers kregen een boeiende inkijk in de werking van het provinciehuis en de rol die het speelt binnen het provinciale beleid. Een leerrijke uitstap in een indrukwekkend gebouw. (Lees een uitgebreider verslag op p. 24.)

7 Op vrijdag 24 april 2026 trok Linx+ Hasselt samen met een enthousiaste groep van ABVV-AC door de straten van Hasselt voor een boeiende stadswandeling. Gids Patrick nam de deelnemers mee langs verhalen over het Hasselt van vroeger en vandaag, doorspekt met interessante weetjes, historische feiten en fijne anekdotes.

8 Linx+ Brugge S organiseerde op zaterdag 25 april 2026 samen met Linx+ Brugge B Onderweg een boeiende gespreksochtend met Dominique Willaert over Amerika onder het Trumpbeleid. Deelnemers kregen een heldere en kritische inkijk in de maatschappelijke en politieke ontwikkelingen in de Verenigde Staten, wat zorgde voor een leerrijke en betrokken voormiddag.

9 Op de vooravond van 1 mei zorgden Linx+ Achturencultuur en ACOD Leie in Kortrijk voor een feestelijke start van de Dag van de Arbeid. Er werd gelachen, gedanst en natuurlijk mocht een inspirerende speech niet ontbreken. De liveband The Poppies zorgde voor de muzikale sfeer en maakte de avond compleet.

10 Op zondag 3 mei 2026 zette

Linx+ Groot Berlare samen met Le Monde des Capsules opnieuw een bijzonder geslaagde ruilbeurs voor champagnecapsules neer. Zo’n 80 verzamelaars en liefhebbers vonden hun weg naar het evenement.

OP KOMST

Linx+ Kordial Ieper (Ieper), 11/07/2026: Uitstap naar Zierikzee (NL)

Linx+ Egelantier (Heist), 04/08/2026: Op safari in Brugge

Linx+ Metallo’s Brugge (Brugge), 06/08/2026: Daguitstap naar de Westhoek ‘Holderdebolder’

Linx+ DOCA (Brugge), 28/08/2026: Fietstocht (Jan Samson Classic Tour) met BBQ

Linx+ Egelantier (Heist), 29/09/2026: BBQ (locatie Vierbote)

Linx+ Genk (Genk), 17/10/2026: Uitstap met gids naar Eupen

Meer info: www.linxplus.be

OPROEP Wil jij jouw activiteit in de volgende Linxuit zien verschijnen? Bezorg dan een kort verslag én foto van je evenement aan je regionale afdelingsondersteuner. Vermeld zeker wat, waar en wanneer. Vertel ook iets over hoe het verliep en of de deelnemers tevreden waren. Op die manier inspireer je andere afdelingen en zet je je eigen afdeling in de kijker!

WIST JE DAT… je als Linx+ afdeling voortaan zelf je activiteiten kan aankondigen op onze website? Zo maak je extra reclame! Surf naar www.linxplus.be/ aankondigen en vul alle gegevens in. Hulp nodig hierbij? Contacteer dan je regionale afdelingsondersteuner. Enkel activiteiten die openstaan voor een breed publiek en herkenbaar zijn als Linx+ activiteit worden opgenomen.

¢ Zoek je tips om activiteiten te organiseren, of wil je weten hoe je geld in het bakje van jouw afdelingskas kan krijgen? Bezoek dan onze inspiratiegids op www.linxplus.be/inspiratiegids

Eline Vandekerckhove: “Contact met anderen geeft me energie”

Wie zijn de mensen die deelnemen aan Linx+ activiteiten? In deze rubriek delen deelnemers hun verhaal, hun motivatie en wat Linx+ voor hen betekent.

Wie ben je?

“Ik ben Eline. Sinds enkele jaren ben ik ondervoorzitter van de lokale afdeling Linx+ Oudenburg. Je kan me regelmatig terugvinden op een Blik Historik-wandeling van Linx+. Mijn werk in de dienstensector combineer ik met mijn gezin en mijn groot sociaal engagement. Naast mijn engagement bij Linx+ ben ik ook delegee op mijn werk voor het ABVV. Ik ben onder meer ook vrijwilliger in het lokaal woonzorgcentrum, waar ik op de koffie ga met de bewoners of een keer met hen ga wandelen.”

Je bent een bezig bij. Vanwaar komt je sociaal engagement?

“Contact met mensen vind ik erg belangrijk. Sociaal engagement zat er bij mij altijd in. Dat heb ik van thuis uit meegekregen: mijn papa was heel actief in verenigingen en iemand die zijn mond niet hield als hij onrecht zag. Nu mijn dochter wat groter is, heb ik meer ruimte om energie te steken in vrijwilligerswerk. Het engagement en het contact met anderen geven me extra energie.”

Hoe ben je met Linx+ in contact gekomen?

“Mijn betrokkenheid bij Linx+ is vlak voor corona ontstaan. Ik kende Linx+ al vaag via sociale kringen. Willy, een van de medebestuurders van Linx+ Oudenburg, had me aangesproken: ‘Zou dat niet iets voor jou zijn?’ Ik was meegegaan naar een Linx+-dag in Diest, denk ik. Het beviel me meteen. Et voilà, we zijn zoveel jaar later. Het voelde als een werking die aansloot bij mijn waarden en interesses: sociale geschiedenis, ontmoeting en samen leren.”

Waarom neem je deel aan de Blik Historik wandelingen?

“Bij deze wandelingen spreekt mij het verhaal aan van de gewone mens, van de arbeider. Mijn interesse in arbeidersgeschiedenis is niet zomaar uit de lucht komen vallen. Als kind wist ik eigenlijk niet goed wat ‘arbeiders’ waren. Die interesse is gegroeid door zelf op de werkvloer te staan en door ervaringen die je meemaakt in het leven.

Daarnaast vind ik de kwaliteit van de gidsen enorm belangrijk. Gidsen zoals Kaat en Jan maken echt het ver-

Contact met mensen vind ik erg belangrijk. Sociaal engagement zat er bij mij altijd in. Dat heb ik van thuis uit meegekregen: mijn papa was heel actief in verenigingen en iemand die zijn mond niet hield als hij onrecht zag.

schil. Ze hebben kennis van zaken, maar staan ook open voor vragen en gesprek. Dat gesprek is voor mij essentieel: niet alleen luisteren, maar ook kunnen reageren en samen nadenken.

Een wandeling die mij altijd zal bijblijven, is de vrouwenwandeling in Brussel, een paar jaar geleden. Enkele verhalen die daar verteld werden, maakten een diepe indruk op mij.”

Wat trekt jou daar zo in aan?

“Veel sociale rechten die we vandaag vanzelfsprekend vinden, zijn er gekomen omdat mensen ervoor gevochten hebben. Ik merk dat daar steeds minder bij wordt stilgestaan, zeker bij jongere mensen. Neem bijvoorbeeld 1 mei: voor velen is dat gewoon een vrije dag, terwijl er zo’n sterke geschiedenis achter zit. Dat vind ik jammer. Je komt vaak dezelfde mensen tegen op wandelingen, je herkent elkaar, je maakt een babbeltje. Dat schept verbondenheid. Samen iets drinken na de wandeling hoort daar echt bij. En als een wandeling wat verder is, maken mijn man Koen en ik er soms een weekendje van. Dat is dan extra quality time, gecombineerd met leren en ontdekken.

Voor mij is deelnemen aan Linx+-activiteiten een bewuste keuze: om te blijven leren, om verhalen levend te houden en om samen met anderen stil te staan bij sociale geschiedenis die vandaag nog altijd relevant is.”

→ Fabienne Girolami

Eline

Eline en haar man Koen

“De échte oplossing? Minder vervuilen!”

Op vrijdag 5 juni 2026 stelden we in Leuven het boek ‘Wie betaalt, mag vervuilen’ voor met auteur Mira Sys. We hadden het over klimaatcompensatie: een idee dat geruststelt, maar volgens haar vaak naast de echte oplossing grijpt. Achter de belofte van ‘neutraliseren’ schuilt een systeem dat uitstoot laat doorgaan. Wat koop je eigenlijk als je ‘klimaatneutraal’ aankruist? En wie draagt de kosten als wij hier blijven uitstoten? Mira Sys legt het scherp bloot.

Je schrijft al jaren over klimaat en milieu. Wat doe je precies?

Mira Sys: “Ik werk als onderzoeksjournalist bij Follow the Money, een onafhankelijk platform dat zich richt op diepgravende journalistiek. Mijn focus ligt op klimaatvervuiling: van uitstoot en biodiesel tot PFAS en milieucriminaliteit. We proberen vooral systemische problemen bloot te leggen, en volgen daarbij vaak de geldstromen.”

Je boek ‘Wie betaalt, mag vervuilen’ gaat over klimaatcompensatie. Dat klinkt op zich positief: vervuiling compenseren door iets goeds te doen.

Wat is dan het probleem?

Mira: “Dat was ook onze eerste reactie: beter iets doen dan niets. Maar hoe dieper we in het systeem doken, hoe duidelijker het werd dat compensatie vaak niet werkt zoals beloofd. In sommige gevallen is het zelfs schadelijk, omdat het bedrijven een excuus geeft om te blijven uitstoten. Het leidt af van de echte oplossing: minder vervuilen.”

Hoe is dat systeem ontstaan?

Mira: “Het eerste project kwam uit de Verenigde Staten, bij een kolencentrale die onder druk stond om haar uitstoot te verminderen. Het idee ontstond om bomen te planten in het buitenland als ‘compensatie’. Nederland speelde daar snel op in en werd een pionier. Maar uit ons onderzoek blijkt dat het vanaf het begin ook een manier was om strengere klimaatregels te ontwijken.”

Is het intussen niet beter gereguleerd?

Mira: “Er zijn meer regels en standaarden gekomen, en men spreekt nu over ‘hoogwaardige’ credits. Maar in de praktijk zien we nog steeds dezelfde problemen. Projecten beloven meer dan ze waarmaken, en het blijft moeilijk – zo niet onmogelijk – om

Rijke landen en bedrijven gebruiken grond en natuur in andere delen van de wereld om hun uitstoot te ‘compenseren’, vaak tegen minimale vergoeding. Tegelijk zien we dat sommige landen dat systeem ook beginnen te gebruiken als verdienmodel, zonder dat er echt iets verandert op het terrein.

Mira Sys

exact te berekenen hoeveel uitstoot echt wordt gecompenseerd.”

Je beschrijft ook een sterke financiële logica achter het systeem.

Mira: “Absoluut. Zeker bij de handelaars draait het vooral om winst. Veel mensen stappen in met goede bedoelingen, maar botsen snel op een realiteit waarin het milieu nauwelijks nog een rol speelt. Het gaat over miljoenen, klanten en marktaandelen, niet over klimaatimpact.”

Een deel van die projecten speelt zich af in het mondiale zuiden. Hoe kijk jij daarnaar?

Mira: “We noemen het in het boek een soort nieuw koloniaal systeem. Rijke landen en bedrijven gebruiken grond en natuur in andere delen van de wereld om hun uitstoot te ‘compenseren’, vaak tegen minimale vergoeding. Tegelijk zien we dat sommige landen dat systeem ook beginnen te gebruiken als verdienmodel, zonder dat er echt iets verandert op het terrein.”

Bestaan er dan geen goede projecten?

Mira: “We hebben er echt naar gezocht, maar op grote schaal hebben we geen voorbeelden gevonden die

volledig kloppen. Op kleine schaal zijn er wel initiatieven die positieve effecten hebben, bijvoorbeeld bij duurzame landbouw. Maar zelfs daar blijft het probleem dat je die impact niet exact kan omzetten in ‘gecompenseerde uitstoot’.”

Is een wereld zonder klimaatcompensatie mogelijk?

Mira: “In theorie wel. In de praktijk zien we dat het systeem steeds meer ingeburgerd raakt. Daarom is het belangrijk dat mensen begrijpen wat het is, en vooral wat het niet is. Wie compenseert, moet kritische vragen stellen: waar gaat mijn geld naartoe? Wat gebeurt er concreet?”

Tot slot: wat hoop je dat lezers meenemen uit je boek?

Mira: “Dat ze kritischer kijken naar begrippen als ‘CO2-neutraal’ of ‘net zero’. Het klinkt goed, maar vaak zit er een complex en problematisch systeem achter. En vooral: dat we beseffen dat de oplossing niet ligt in compenseren, maar in minder vervuilen.”

Mira Sys en Ties Gijzel, ‘Wie betaalt, mag vervuilen. Kunnen we ons uit de klimaatcrisis kopen?’, 216 p. Het boek werd genomineerd voor de jaarlijkse prijs voor het beste Nederlandstalige journalistieke boek. Win dit boek met ons kruiswoord op p.2!

→ Wim Lahou

Herinneren als buurtwerk: wandelen tussen verleden en vandaag

Vrijwilligerswerk draait om verbinding, zowel binnen een groep als met andere organisaties en gemeenschappen. In deze Linxuit-reeks laten we je kennismaken met verschillende praktijkvoorbeelden.

Elk jaar op 28 augustus vindt in de Antwerpse wijk Zurenborg een herdenkingswandeling plaats. Het initiatief ontstond in 2017 vanuit enkele buurtbewoners, die zich verenigden onder Curieus Zurenborg. Wat drijft hen? Wat doet zo’n initiatief met een buurt? En wie blijft (nog) buiten beeld? We gingen in gesprek met enkele trekkers en een deelneemster van het eerste uur.

Kunnen jullie kort schetsen wie Curieus Zurenborg is en wat jullie werking inhoudt? Hoe is de herdenkingswandeling daaruit ontstaan?

Matthieu Marin: “Curieus Zurenborg is de opvolger van cultuurhuis De Ram in de Ramstraat in Zurenborg. Er waren culturele socialistische verenigingen in gehuisvest, zoals een fanfare en een breiclub, die op een bepaald moment stopten. Tien jaar geleden kwamen we met een aantal mensen samen om te bekijken of we er nieuw leven konden inblazen.

We begonnen met een aantal gespreksavonden, o.a. over vluchtelingen. Eén van onze vrijwilligers kwam met het idee om iets te doen met de razzia’s in Zurenborg, die toen 75 jaar geleden waren. Het boek ‘Wil’ van Jeroen Olyslaegers was net verschenen. Hij was toen nog een buurtbewoner. We vroegen hem om een wandeling te geven op de plekken van zijn boek én aanwezig te zijn op een gespreksavond. De wandeling wilde hij liever niet doen, maar de gespreksavond wel. De inschrijvingen barstten al snel uit hun voegen.

Vervolgens won Jeroen de Fintro Literatuurprijs, waardoor hij niet aanwezig kon zijn. Historicus Herman Van Goethem, auteur van ‘1942, het jaar van de stilte’, kwam dan in zijn plaats. Omdat Jeroen zich schuldig voelde dat hij er niet bij kon zijn, heeft hij toch toegegeven voor de

wandeling. En voilà, ondertussen zijn we tien jaar verder.”

Oscar Bohnen: “Ik ben muzikant en ik speel sinds de eerste wandeling mee, samen met Bart en Tatjana. Zelf heb ik ook affiniteit met het thema en heb een sterke motivatie om mij sociaal in te zetten.”

Hadden jullie het gevoel dat er een leemte was in de herdenkingscultuur?

Laura Van Aert: “Ik ben buurtbewoner en wandel mee vanaf het begin. Die wandelingen vulden expliciet een leemte. In de school Crea 16, waar de wandeling eindigt, waren vroeger grote archieven aanwezig, met heel wat verwijzingen naar die geschiedenis. Daar gebeurde niets mee, dat was heel vreemd. Zelf heb ik daar ook nog school gelopen, Oscar was er toen leerkracht. Mijn eigen zoon zat er nadien ook op school.”

Oscar: “Ik heb die archieven zelf gezien, onder andere inschrijvingslijsten van leerlingen. Daaruit bleek dat er voor de oorlog veel Joodse kinderen naar die school gingen. Na de oorlog waren die er niet meer, ze waren verschwunden.”

Matthieu: “Mijn dochter zat in die periode in het eerste peuterklasje in die school. Toen we die wandeling voorbereidden, vroeg ik aan de leerkrachten of ze wisten dat er op de speelplaats ooit honderden mensen verzameld waren om gedeporteerd te worden naar de vernietigingskampen. Velen wisten dat niet. Nadien heb ik dat aangekaart op de oudervereniging. Het was belangrijk om de school vanaf het begin te betrekken. De school biedt sindsdien een gastvrije plek om de wandeling te beeindigen – wat ook symbolisch zwaar weegt. Er werd ook een gedenkplaat aangebracht aan de buitenkant van de school.”

De herdenkingswandeling ontstond als bottom-up-buurtinitiatief. Draagt dit soort initiatieven bij aan een sterkere sociale cohesie in de buurt?

Oscar: “Dat is niet zo eenvoudig te beantwoorden. Er komen veel mensen naar die wandelingen. Of het de buurt echt versterkt, betwijfel ik. De mensen die er naartoe komen, praten er nadien misschien wel over met anderen. Het moment zelf is in ieder geval heel sterk.”

Matthieu: “Het evenement trekt ook mensen van buiten de buurt. In die zin versterkt het misschien de identiteit van Zurenborg als betrokken buurt.”

We worden als het ware door onze eigen buurt gegidst en we weten dat er erge dingen gebeurd zijn, maar we kennen er het fijne niet van. Heel wat mensen ontdekten dat die geschiedenis zich ook in hun huis had afgespeeld.

Laura Van Aert

Jullie kozen ervoor om het niet over te laten aan een academische of stedelijke instelling, maar zelf jullie schouder onder te zetten.

Matthieu: “Wij hadden het ‘voordeel’ dat er niks was. Op één van onze eerste herdenkingswandelingen kregen wij na afloop het verwijt van sommige deelnemers – nabestaanden van Shoah-slachtoffers – dat het allemaal zo amateuristisch was. Waarop we antwoordden: we zijn ook amateurs.”

Laura: “Veel had te maken met de timing. Na 70 jaar werden de oude politiearchieven vrijgegeven, waardoor Herman zijn boek kon schrijven. Die academische onderbouw gaf voor mij meer legitimiteit dan eender welke overheid.”

Matthieu: “Vanuit de stad kregen

Lien Van de Kelder: “Onze wandeling herinnert ons aan wat overblijft als menselijkheid verdwijnt. Ze is voor mij dan ook – zeker in deze tijden – uiterst belangrijk.” Lien is een van de organisatoren van de herdenkingswandeling.

Wandel mee

De herdenkingswandeling door de Antwerpse wijk Zurenborg staat stil bij de anti-Joodse razzia’s van de zomer van 1942. Duizenden Joodse stadsgenoten werden toen, met medewerking van de Antwerpse politie, opgepakt en gedeporteerd naar Auschwitz-Birkenau. Het project wil de herinnering levend houden én een oproep doen naar vandaag: oorlogsmisdaden en mensenrechtenschendingen moeten altijd en overal veroordeeld worden.

Op vrijdag 28 augustus 2026 vindt de volgende herdenkingswandeling plaats. Vertrek om 19.30u op de Draakplaats. ’s Middags worden er enkele struikelstenen gelegd in de Grote Beerstraat.

Kan je er niet bij zijn, dan is de audiotour ‘Herinneren met iedereen’ een aanrader. Veerle Vanden Daelen, Herman Van Goethem en Jeroen Olyslaegers nemen je mee doorheen de wijk. Onderweg sta je stil bij verschillende huizen en luister je naar het verhaal van de toenmalige bewoners. Bij de audiotour hoort een boekje met praktische informatie en foto’s.

Meer info: www.linxplus.be

we wel degelijk steun. Tegelijk wil ik benadrukken dat zo’n initiatief van burgers alleen kan slagen dankzij de steun van anderen. Dan denk ik aan organisaties zoals Linx+, het ABVV en ook aan Veerle Vanden Daelen (conservator van Kazerne Dossin) en haar collega’s. Daarmee wil ik aantonen dat burgers slechts zo sterk zijn als de steun die een samenleving aan het middenveld geeft. Ik heb die multiplicatorfactor ook echt gevoeld: gesteund worden door organisaties die hieraan kunnen bijdragen, maakt een groot verschil.”

Slagen jullie erin om een brede groep buurtbewoners te betrekken bij de herdenkingswandeling? Wie vinden jullie vandaag moeilijker te bereiken?

Matthieu: “Ik zal daar eerlijk over zijn: de joods-orthodoxe gemeenschap krijgen we niet betrokken in dit verhaal. Niet dat ze er vanuit de gemeenschap afkerig tegenover staan, want als de wandeling plaatsvindt, zijn ze vaak nieuwsgierig. We bereiken wel andere leden van de joodse gemeenschap, daar zijn we ook dankbaar voor.

In het begin trok ik mij dat aan, maar nadien heb ik dat losgelaten. De wandeling behoort toe aan de mensen die meewandelen. Ik ben ook redelijk terughoudend om te veel te veranderen aan de formule, want ondertussen is die bijna een ritueel ge-

worden, zoals Herman vaak zegt. Een ritueel dat schijnbaar aan een behoefte voldoet voor de mensen die meewandelen. En daar ben ik tevreden mee.”

Laura: “Elk jaar opnieuw zijn er buurtbewoners die meewandelen om meer over de geschiedenis van hun eigen buurt te leren. Ik zie hier duidelijk de kracht van publieksgeschiedenis. We worden als het ware door onze eigen buurt gegidst en we weten dat er erge dingen gebeurd zijn, maar we kennen er het fijne niet van. Heel wat mensen ontdekten dat die geschiedenis zich ook in hun huis had afgespeeld. Dat had een grote impact. Is dat versterkend voor het sociaal weefsel van de buurt? Dat denk ik niet. Is dat versterkend voor de identiteit van de buurt? En de vereenzelviging van buurtbewoners met hun buurt? Ja, absoluut.”

Zien jullie dit initiatief ook in de toekomst verdergezet worden?

Matthieu: “Zolang er vraag naar is, zullen we dat blijven doen. En zolang er mensen zijn zoals Lien, Jeroen, Herman, Oscar, Tatjana en Veerle –en iedereen die het verder mee wil ondersteunen… Misschien komt er een moment waarop we het kunnen afronden, want er is nu ook een monument en een audiotour die permanent beschikbaar is.

→ Stien Verbelen

Hoe ‘maken’ ons verrijkt

Met onze handen bouwen we aan eigenwaarde en verbinding

De afgelopen jaren onderzocht Linx+ of maken ons fierder, sterker en gelukkiger maakt. In een wereld waarin digitalisering, machinale productie en overconsumptie de norm zijn, kiezen steeds meer mensen ervoor om minder te consumeren en meer dingen zelf te maken met hun handen. Onder de titel ‘Stiel, wij zijn de makers’ trokken we er de voorbije jaren op uit en interviewden we bijna honderd makers. In dit artikel maken we de eindbalans. Eén vraag stond daarbij centraal: wat drijft hen om te maken?

Ons verhaal begon bij mensen die maken in de vrije tijd. Voor veel van hen is maken echt een uitlaatklep. Ze ervaren het als een rustgevende activiteit om de drukte van de dag achter zich te laten.

“Als ik een dag niks kan maken, ben ik gefrustreerd”

We interviewden bijvoorbeeld onze Linx+vrijwilliger Arlette, die samen met andere vrouwen handtassen maakt van oude jeans en restanten van gordijnen. Ze hergebruiken materialen, omdat dat beter is voor onze planeet. Maken is voor Arlette zo belangrijk dat ze het elke dag doet.

Ze verwoordde dat mooi: “Als ik voel dat mijn vingers beginnen te jeuken, dan weet ik: ik moet iets maken. Als ik een dag niks kan maken, dan ben ik gefrustreerd.” Er leeft dus een sterke passie voor het maken.

Het maakt Arlette vrolijk om dingen te maken voor anderen. Ook haar omgeving reageert positief op de spullen die ze maakt. En: door actief te zijn in de naaiclub kwam Arlette opnieuw in contact met een oude vriendin die ze al meer dan 20 jaar niet had gezien.

Maken als uitlaatklep

Dat zagen we bij veel vrijetijdsmakers: maken dient als uitlaatklep en zorgt voor verbinding met henzelf en met anderen. Ook het delen van kennis, recycleren van materialen en repareren van objecten zijn zaken die bij veel makers leven.

In onze gesprekken kwamen woorden zoals ‘identiteit’, ‘geluk’, ‘voldoening’ en ‘verbinding’ vaak aan bod. Maken is misschien in eerste instantie het doel, maar het is een middel tot veel meer dan dat.

Passie voor het maken

Nadat we vijftig vrijetijdsmakers hadden geïnterviewd, begonnen we aan de volgende fase van Stiel. Leven deze thema’s ook onder de mensen die van ‘maken’ hun beroep hebben gemaakt?

Bij de professionele makers zagen we dat ze via verschillende routes tot maken in hoofd- of bijberoep kwamen. De een groeide op in een creatief gezin, de ander maakte een carrièreswitch, of liet de maakcarrière organisch groeien. Maar de rode draad is de passie voor het maken.

Net als de vrijetijdsmakers ervaren de professionele makers trots en voldoening als ze iets maken. Niet alleen wanneer ze erkenning krijgen van anderen, maar ook omdat ze trots zijn op zichzelf. Veel van hen zijn ook intrinsiek gemotiveerd om zichzelf te ontwikkelen en met allerlei materialen te experimenteren. We zagen dat veel van hen een sterke drang hebben om te groeien.

“Ik wil graag weten waarom ze dingen zo doen”

Ook zagen we dat maken zorgt voor community (gemeenschap) onder de meeste professionals. Bij alle makers merkten we dat ze het vooral heel fijn vinden hoeveel vrijheid en autonomie ze hebben in hun werk.

Zo interviewden we Janah die coupeuse is voor Opera Vlaanderen. Ook Janah zei dat ze het enorm waardeert hoeveel creatieve vrijheid ze krijgt in haar vak. Ze vertelde dat ze heel intense periodes heeft met veel weekend- en nachtwerk, maar dat ze ook een hecht team en een goede leidinggevende heeft waar ze veel steun bij vindt.

Janah is een ervaren coupeuse, maar ze wil zich blijven ontwikkelen. Ze leert graag nieuwe technieken en wil haar vakmanschap blijven uitbreiden. Haar motivatie? “Ik wil graag weten waarom ze dingen zo doen, wat de achterliggende reden is. Dat maakt je werk veel rijker.” Het leren van traditionele technieken en het begrijpen van de achterliggende verhalen is daarbij essentieel voor haar.

Balans werk-privé

Natuurlijk zijn er ook veel makers die werken als zelfstandige. Bij hen zagen we dat ze moeilijkheden ervaren bij het vinden van de balans tussen het werk- en privéleven; zelfstandigen bepalen zelf hun uren en moeten alles zelf doen. Vooral voor de mensen met een gezin is het lastig om de balans te vinden. Daarbij komt er financiële druk kijken, wat voor stress kan zorgen.

Sommigen maken gewoon zo graag, dat ze het moeilijk vinden om maken ‘uit’ te zetten. Maar wat ze allemaal gemeen hebben, is dat ze maken omdat het hen energie geeft en hun passie voedt.

Een plek om te maken

We zien ook een nieuwe trend opkomen in het maaklandschap: de makerspaces en maakleerplekken. Makerspaces ontstaan vanuit een gedeeld verlangen naar een plek om te maken, maar ook om kennis en kunde te bewaren en te delen. In dat landschap zie je enerzijds plekken die sterk inzetten op innovatie en moderne machines zoals 3D-printers. Anderzijds zijn er makerspaces die de nadruk leggen op werken met de handen en het doorgeven van ambachten.

Beide invalshoeken zijn waardevol, en we zien dat er vaak kruisbestuiving plaatsvindt. Mensen met verschillende expertises bundelen hun krachten om bijzondere projecten te realiseren.

We gingen in gesprek met Kobe, die coördinator is van Maakleerplek in de Vaartkom in Leuven. Maakleerplek huist een diversiteit aan labs:

een hightechlab, een textiellab, een grafisch lab, een herstellab voor elektra, kunstenaarsateliers en zelfs een radiostudio. Sociaal contact is daar erg belangrijk en het gebeurt vaak vanzelf. Vooral op de openlabdagen zien ze dat er veel uitwisseling ontstaat tussen de makers, wat tot zeer interessante projecten leidt.

“Het gaat niet om grote, meetbare successen”

Er komen veel verschillende mensen over de vloer, die helemaal openbloeien door het maken. Het is een plek waar mensen mogen experimenteren, leren en falen. Kobe vertelt: “Het gaat niet om grote, meetbare successen, maar om persoonlijke verhalen van groei, zelfvertrouwen en verbondenheid. Dat is onze echte impact.”

Dat zien we bij veel makerspaces; ze geloven dat iedereen een maker kan zijn en dat falen juist tot groei leidt. Ze geloven in de kracht van maken in zowel persoonlijke ontwikkeling als bij het vormen van community.

Helaas kampen de makerspaces ook met een grote uitdaging: financiering is vaak lastig. Sommige makerspaces hebben een sterke partner, maar anderen ervaren dat er weinig animo is voor financiering. Dat heeft twee grote redenen: maken wordt nog vaak gezien als ‘hobby’. Daarnaast vallen veel makerspaces tussen beleidsniveaus, waardoor structurele steun uitblijft. Sommige werken op een tijdelijke locatie, waardoor ze om

de zoveel jaar moeten verhuizen. Dat zorgt voor instabiliteit. Gelukkig winnen de makerspaces steeds meer aan populariteit. Steeds meer mensen beginnen het belang en de kracht van maken te zien. Vooral bij de makerspaces zelf is er een intense passie voor maken en een diep geloof in de rol van maken in het ontwikkelen van een gezondere maatschappij.

Ontdek je maaktalent

Ook bij Linx+ beweegt er veel. Onder de noemer ‘Ontdek je maaktalent’ gaan we aan de slag: via maaktrajecten geven we mensen de kans om op een laagdrempelige manier te ontdekken wat ze met hun handen kunnen. Want zoals we zien bij alle makers: kleine succeservaringen zorgen voor meer zelfvertrouwen, en samen maken zorgt voor meer verbinding.

De resultaten van deze maaktrajecten gaan we exposeren: niet alleen om de makers de kans te geven hun werk te tonen, maar ook om het bredere publiek te laten voelen welke impact ‘maken’ heeft op het welzijn van mensen en gemeenschappen. Hiermee hopen we mensen te inspireren meer te gaan maken en dat samen met anderen te doen. Zo maken we van maken weer een collectieve zaak: een waar we samen kracht en verbinding uit kunnen putten.

Vanaf volgend jaar lanceren we ook een campagne met de ludieke naam ‘Maandag Maakdag’, waarmee we het bredere publiek willen sensibiliseren

over de kracht van maken. Het positieve effect van ‘maken’ is veelvoudig: het stimuleert de persoonlijke ontwikkeling, verbetert de mentale en emotionele gezondheid en draagt bij aan identiteitsvorming en gemeenschapsvorming. Daarnaast is meer zelf maken en repareren en minder consumeren natuurlijk een stuk beter voor onze planeet.

We dromen van een samenleving waarin maken en repareren gemeengoed zijn. Dit is waar ‘maken’ voor ons om draait: vanuit onze gemeenschappelijke passie dingen maken met onze handen, daar betekenis aan geven en op die manier samen aan een betere wereld bouwen.

→ Beryl Vervloet

Lees alle persoonlijke Stiel-verhalen op onze website www.linxplus.be/ stiel

HighTechLab © Maakleerplek Leuven

Janah, coupeuse

Arlette, Linx+ vrijwilliger

(ON)ZICHTBAAR WERK

“Wij zijn zichtbaar in het straatbeeld, maar onzichtbaar in de samenleving”

Fietskoerier Jonas Van Den Eynde over werkdruk, weer en wind, en de strijd voor waardigheid.

Je ziet hem elke avond. Fluohesje. Grote vierkante rugzak. Telefoon vast op het stuur. Hij staat stil aan een kruispunt. Kijkt op zijn scherm. Geen bestelling. Nog even wachten. Tien minuten later vertrekt hij plots. Snel. Alsof iemand op afstand op ‘start’ heeft gedrukt. Vraag eens: “Wat als fietskoeriers morgen stoppen?”

Er rijden vandaag duizenden fietskoeriers rond in Vlaanderen. Hoeveel precies? Niemand die het met zekerheid kan zeggen. Dat alleen is al veelzeggend. Officiële cijfers ontbreken. Wat we wél weten: In België zijn er naar schatting tienduizenden platformwerkers. De maaltijdbezorging groeide razendsnel: Deliveroo ging in drie jaar van 900 naar 3.500 koeriers. Grote spelers als Deliveroo, Uber Eats en Takeaway domineren de markt. Jonas Van Den Eynde (33) werkt al acht jaar als fietskoerier bij Takeaway.com. Wat begon als een tijdelijke job, groeide uit tot een vaste keuze én een engagement: sinds 2024 is hij BTB-vakbondsafgevaardigde voor de Gentse koeriers. “Ik doe dit werk graag, maar het is een zwaar onder-

schatte job. Mensen zien ons rijden, maar ze weten niet wat er achter de schermen gebeurt.”

Een job die blijft plakken

Jonas startte in 2018, eigenlijk toevallig. “Ik zocht iets tijdelijks. Maar na mijn eerste rit dacht ik: dit is de max.” Tijdens de coronacrisis werd fietsen in Gent nog aangenamer, en Jonas bleef. “In 2028 loopt mijn mandaat als delegee af. Dan werk ik hier tien jaar.”

Toch is hij een uitzondering. “Er zijn nog maar drie of vier koeriers met zoveel anciënniteit. Het verloop is gigantisch: ontslagen, vervangen, opgebrand.”

Onzichtbare arbeid: wachten, kou lijden, nat worden “Het is een harde job,” zegt Jonas zonder omwegen. “Vandaag is het mooi weer, maar wij moeten ook rijden wanneer hobbyfietsers binnenblijven. Regen, sneeuw, wind… Je materiaal wordt nat, je handen bevriezen, je gsm werkt niet meer. Soms ben je doorweekt tot op je onderbroek.”

En dan is er de wachtarbeid, een van de meest onzichtbare delen van het beroep. “Vorige week heb ik veertig minuten gewacht op een order. Mensen beseffen dat niet. Je zit in restaurants, op straathoeken, op bankjes. Je wordt wel betaald, maar het is mentaal zwaar. Je bent altijd ‘aan’.”

Flexibiliteit voor de klant, onzekerheid voor de koerier

Takeaway is de enige grote speler die nog met vaste contracten werkt, maar ook dat staat onder druk. “Nieuwe koeriers zijn allemaal studenten of interim. Weekcontracten, korte overeenkomsten. Dat is een achteruitgang.”

De concurrentie van Uber Eats en Deliveroo duwt de arbeidsvoorwaarden naar beneden. Jonas vergelijkt het met een klas met drie leerlingen:

“Twee hangen de boel uit, maar de leraar stuurt ze niet buiten. Dan begint de derde – Takeaway – ook te rebelleren. Want er zijn geen gevolgen.”

Het aantal bestellingen daalde volgens het management met 30%. “Dat maakt de situatie voor studenten en interimkoeriers precair. Plots is er geen werk meer. Wat moet je dan?”

Startlocaties, verdwenen kantoren en minder pauze

Een recente verandering maakt het werk nóg zwaarder: koeriers moeten op vaste startlocaties inchecken. De vroegere kantoren – plekken waar koeriers pauzeerden, elkaar ontmoetten en waar Jonas zijn syndicaal werk kon doen – zijn gesloten.

“Je moet nu vroeger van huis vertrekken en later terug zijn. Je pauze wordt ingekort. We hebben ervoor gestaakt. Pauze is pauze. Uiteindelijk kregen we twintig minuten beschermtijd voor het einde van de shift. Maar het blijft een achteruitgang.”

De mens achter het oranje jasje

Jonas houdt van sociaal contact. “Ik observeer graag mensen in restau-

rants. Ik zwaai altijd naar collega’s.” Maar niet iedereen heeft die spontaniteit. “Veel koeriers spreken geen Nederlands. Sommigen weten niet wat ze moeten zeggen tegen klanten. Als opleider zie ik hoe moeilijk dat soms is.”

Wat hebben fietskoeriers volgens Jonas het meest nodig? “Erkenning. Zichtbaarheid. Mensen zien ons elke dag, maar ze weten niet wie we zijn of wat we doen.”

Jonas Van Den Eynde

Klanten zijn meestal vriendelijk, zegt Jonas. “En bij slecht weer krijg je vaker een ‘sorry’ of een fooi. Dat is eigenlijk schuldgevoel afkopen.”

Toch voelt hij weinig maatschappelijke erkenning. “Zelfs mijn familie zag het eerst niet als een echte job. Mensen denken dat ik zelfstandige ben. Ze weten niet hoe ons statuut werkt. We zijn vanzelfsprekend, zoals een postbode of buschauffeur, maar tegelijk miskend.”

Waarom wij dit verhaal brengen

We zien ze rijden, maar we staan zelden stil bij wat hun werk met hen doet. Fietskoeriers brengen maaltijden rond, maar tegelijk dragen ze een verhaal dat vaak onzichtbaar blijft: van wachten op een opdracht, rijden in weer en wind, en leven met onzekerheid. Als sociaal-culturele organisatie kiezen we er bewust voor om dat verhaal niet te vertalen in eisen of oplossingen. Want dat is vakbondswerk. We kiezen ervoor om het zichtbaar te maken, in al zijn eenvoud en complexiteit.

Dat sluit naadloos aan bij hoe we het zelf omschrijven in ons beleidsplan: “We versterken de waardering van de bijdrage van iedereen in de maatschappij en de ruimte voor de mens als persoon (en niet als productiemiddel) in

ons systeem.” Het is precies daar dat onze rol ligt. We vertrekken niet vanuit cijfers, maar vanuit mensen. Wat betekent dit werk in het dagelijkse leven van iemand? Waar zit de trots? Waar wringt het? Wat vraagt het van een lichaam, van een gezin, van een toekomst? Door die vragen te stellen, maken we ruimte voor herkenning.

We willen, zoals we het zelf formuleren, “de ogen openen over de bijdrage van mensen achter de schermen van je dagelijkse leven, onzichtbare handen zoals pakjesbezorgers… en andere arbeiders.” Fietskoeriers passen in die beweging. Hun werk is overal, maar hun verhaal wordt zelden verteld. Door dat verhaal te brengen, helpen we het verschuiven: van vanzelfsprekend naar waardevol.

Vakbondswerk op twee wielen

Als delegee probeert Jonas de koeriers te organiseren, maar dat is moeilijk. “We zijn een superdiverse groep: anderstaligen, nieuwkomers, studenten, mensen met precaire verblijfsstatuten. Velen zijn bang om ontslagen te worden.”

Toch slaagde hij erin een staking te organiseren. “We waren met vijftig. Dat was broodnodig.” Nu dreigt een nieuwe strijd: Takeaway wil de bedrijfsfietsen afschaffen. “Koeriers zouden dan zelf voor hun fiets moeten opdraaien. Dat is absurd. Het is ons basiswerkmateriaal.”

Zichtbaarheid en waardigheid

Wat hebben fietskoeriers volgens Jonas het meest nodig? “Erkenning. Zichtbaarheid. Mensen zien ons elke dag, maar ze weten niet wie we zijn of wat we doen.”

Zelfs de app maakt koeriers anoniemer: vroeger stond Jonas’ naam bij de klant, nu staat er enkel “je bezorger”. “Dat is jammer. Het maakt ons minder mens, meer functie.”

Jonas hoopt dat dit artikel lezers doet stilstaan bij de realiteit achter hun bestelling. “Wij brengen comfort aan huis, door weer en wind. Het minste wat we kunnen krijgen, is respect.”

→ Sabrina Meijs

Onze kracht zit in het verbinden van werelden. De tafel waar een maaltijd aankomt, en de straat waar ze vertrekt. De gebruiker en de werker. Het gemak en de inspanning die erachter schuilt. In die ontmoeting groeit iets wat vandaag vaak ontbreekt: waardering. Niet als abstract woord, maar als besef dat achter elke dienst een mens staat met een eigen ritme, grenzen en verwachtingen. Zo dragen we bij aan wat we onszelf als opdracht geven: “de mens achter de factor arbeid zichtbaar en waardevol maken.” Niet door het debat te sluiten, maar door het te openen. Want pas wanneer we de mens opnieuw zien achter het werk, ontstaat ruimte om samen anders te kijken, en misschien ook anders te handelen.

Gids in de kijker: Romy Vermeulen

In Brugge zitten queer-verhalen vaak tussen de lijnen. Voor Linx+ bracht Romy Vermeulen ze naar boven in een wandeling die kleine, persoonlijke momenten verbindt met de grotere strijd voor erkenning.

Je werkte een queer-wandeling uit in Brugge. Hoe heb je dat aangepakt?

Romy Vermeulen: “Er bestaat eigenlijk al een queer-gidstour in Brugge, maar die heeft eerder een historische insteek. Ik ben zelf op zoek gegaan naar een meer maatschappelijk en emancipatorisch perspectief dat beter aansluit bij Linx+. Ik ben vertrokken vanuit materiaal van verschillende archieven, zoals het Fonds Suzan Daniels. Daar vond ik heel wat informatie over de geschiedenis van het GOC (Gespreks- en Ontmoetingscentrum).

Daarnaast heb ik heel wat krantenartikelen doorgenomen om meer persoonlijke verhalen te vinden. Dat is natuurlijk ook interessant, want het persoonlijke is altijd ook politiek en kan in een bredere context geplaatst worden.

Zo kan je vanuit microgebeurtenissen verbanden leggen naar grotere maatschappelijke ontwikkelingen. Een voorbeeld daarvan is het Holebi Manifeest in 2002 op ’t Zand in Brugge. Toen vond er een symbolisch huwelijk plaats om aandacht te vragen voor het wettelijk maken van het holebihuwelijk. Dat is slechts één van de kleinere verhalen die je in een bredere context van queer-rechtenstrijd kan plaatsen. Tot slot ben ik in gesprek gegaan met verschillende Bruggelingen om informatie te verzamelen.”

Was het moeilijk om het queer-verleden van Brugge te achterhalen?

Romy: “Ik ben geen historicus, dus misschien is er informatie die ik gemist heb. Al heb ik ook het gevoel dat veel informatie verborgen zit. Uit die gesprekken bleek dat er veel kennis bij mensen zelf zit, maar dat die weinig gedocumenteerd is. Als er al informatie is, dan is het vaak summier. Om echt in die diepte te gaan, heb je die insider-informatie nodig. Ik denk ook dat het in de aard van Bruggelingen zit om er niet te veel ruchtbaarheid aan te geven. Niet per se omdat ze dingen willen verbergen,

maar omdat ze er gewoon geen grote heisa rond maken.”

Waarom vind jij het belangrijk dat dit queer-verleden verteld wordt, zeker in een stad als Brugge?

Romy: “Ik denk dat Bruggelingen vaak heel bescheiden zijn. Anderzijds mag het ook in de verf gezet worden waarvoor er gestreden is, ook om zo die trots te kunnen tonen. Los van wat er uiteindelijk concreet gerealiseerd is. Brugge lijkt misschien eerder conservatief, maar er zijn ook andere stemmen die streven naar vooruitgang.”

Heeft het uitwerken van deze wandeling jouw eigen kijk op Brugge of haar geschiedenis veranderd?

Romy: “Ja, het heeft me een positiever beeld van Brugge gegeven. Ook wel een gevoel van hoop omdat er een queer-geschiedenis is en dat het ook alleen maar beter kan worden. In het huidige politiek klimaat zijn er natuurlijk nog veel vraagtekens, maar verandering begint vaak onderaan, niet aan de top.”

Hoe draagt deze wandeling volgens jou bij aan de zichtbaarheid van de queer-gemeenschap in Brugge?

Romy: “Ik vond het belangrijk om die kleine verhalen te vertellen. Wat de impact precies is, vind ik moeilijk te zeggen. Ik hoop vooral dat mensen die weinig in contact komen met de queer-gemeenschap zien dat queer-personen er altijd al geweest zijn en zullen zijn. En dat ze eigenlijk niet zo verschillend zijn van anderen.”

Wat betekent het voor jou persoonlijk om deze wandeling te gidsen?

Romy: “Voor mij was het een herontdekking van de stad. Die trots, waar ik al eerder over sprak, moest ik ook terugvinden. Het was een manier om opnieuw thuis te komen. Wanneer je ontdekt dat er altijd al mensen geweest zijn zoals jou, terwijl dat lang niet zo leek voor mij, dan is het

wel fijn om die wandeling te kunnen ontwikkelen. Ik hoop ook dat gevoel van thuiskomen te kunnen doorgeven aan mensen via die geschiedenis, oud of recent.”

Vorig jaar gidste je ook een queer-wandeling in Antwerpen. Hoe heb je die ervaring beleefd, vermits je die stad minder goed kende dan Brugge?

Romy: “Ik vond dat een fijne ervaring, je leert de stad op een andere manier kennen. Het was ook heel tof om mede-enthousiastelingen te leren kennen. Je leerde samenwerken met andere gidsen, want in de meeste gevallen werd er in duo gegidst. Ik heb daar veel uit geleerd, bijvoorbeeld om mijn eigen plek in te durven nemen en in mezelf te geloven dat ik zoiets kan.”

Zie jij jezelf in de toekomst nog andere wandelingen uitwerken?

Romy: “Daar heb ik nog niet over nagedacht, maar ik zou het wel leuk vinden. Ik zie bijvoorbeeld wel potentieel in een wandeling rond Brugse ambachten. Of iets rond de vrouwenbewegingen, daarbij kan je een mooie link maken naar de queer-wandeling. Ook de maatschappelijke rol van kunstenaars in Brugge lijkt me interessant. Er zijn dus nog veel mogelijkheden.”

→ Stien Verbelen

Op zondag 4 oktober 2026 kan je met Romy op stap door Brugge. Tickets en info: www.linxplus.be

Wat maakt een Linx+-wandeling anders?

Op 30 maart 2026 kwamen een vijftiental Blik Historik-gidsen samen in Leuven voor het lerend netwerk van Linx+. Twee keer per jaar nemen we daar de tijd voor, telkens in een andere stad. Deze keer beet Leuven de spits af.

De dag stond in het teken van uitwisseling. Wat maakt een Linx+gids nu echt anders? Hoe brengen we verhalen die blijven hangen? En hoe verbinden we het verleden met wat vandaag speelt? Gidsen deelden ervaringen, twijfels en concrete situaties uit hun praktijk.

Kijken met een sociale bril Eén lijn liep door het gesprek: bij Linx+ kies je bewust voor een sociale invalshoek. Gidsen brengen geen toeristisch verhaal alleen, maar plaatsen wat je ziet in een bredere context van arbeid, samenleven en sociale strijd. Dat vraagt keuzes. Je vertrekt vanuit feiten, maar je mag betrokken zijn. Niet om te overtuigen, wel om kaders te bieden en deelnemers zelf te laten denken. Ook de link tussen verleden en vandaag kwam uitgebreid aan

Wandel mee met Blik Historik

bod. Gidsen vinden die verbinding belangrijk, omdat ze het verhaal relevant maakt. Tegelijk waarschuwen ze voor geforceerde bruggetjes. Het moet kloppen met de plek en het verhaal. Als het er is, benoem het. Als het wringt, laat het ook zo. Omgaan met de realiteit in de groep In een tweede deel gingen we aan de slag met herkenbare situaties. Wat doe je met een storende deelnemer? Hoe reageer je als iemand je corrigeert? Of wanneer er kwetsende opmerkingen vallen? Gidsen kiezen meestal voor rust en nuance. Ze houden het verhaal op koers en zoeken manieren om andere perspectieven aan te reiken, zonder de groep te verliezen. Ook praktische uitdagingen kwamen aan bod: een groep die splitst aan een rood licht, of een plek waar niets

Leer je graag iets bij tijdens een wandeling en ben je geïnteresseerd in sociale geschiedenis? Dan zijn onze Blik Historik-wandelingen voor jou. Meewandelen kan voor 10 euro, of 2 euro met het UiTPAS-kansentarief. Inschrijven doe je via www.linxplus.be. Sommige wandelingen zitten snel vol, dus wacht niet te lang.

zaterdag 4 juli Verviers – wol, werk en verzet

zaterdag 11 juli Luik – stad van vuur

donderdag 20 augustus Koekelare – grensarbeid en engagement zondag 6 september Blankenberge – belle epoque centrum zaterdag 19 september Borgloon – seizoensarbeid zaterdag 26 september Aarschot – tuinwijk (nieuwe datum) zondag 4 oktober Brugge – queer wandeling zaterdag 17 oktober Antwerpen – armoedewandeling

zondag 18 oktober Brussel – armoedewandeling zondag 8 november Leuven – begraafplaats

zaterdag 14 november Genk zaterdag 5 december Mechelen – vrouwenwandeling

Zelf op stap met een groep collega’s, vrienden, familie… Boek dan één van onze 30 groepswandelingen: www.linxplus.be/groepsaanbod Linx+ afdelingen kunnen één wandeling gratis boeken!

meer te zien is. Dan helpt voorbereiding, flexibiliteit en soms een foto of sterk verteld beeld.

’s Middags was er tijd om samen te eten en bij te praten. In de namiddag trok gids Tarek Peeters ons mee langs de Vaartkom. Een wandeling die smaakte: scherp, betrokken en goed verteld. We sloten af met een drankje en een nagesprek.

In de kijker: Koekelare

Wat doet het met een mens om te gaan werken ver van huis, maandenlang, uit noodzaak? In Koekelare kom je dicht bij dat verhaal.

Tijdens deze Blik Historik-uitstap duiken we in de geschiedenis van de Fransmans: West-Vlamingen die tot diep in de twintigste eeuw naar Noord-Frankrijk trokken voor zwaar landbouwwerk, vaak in de suikerbietenteelt. In het Fransmansmuseum brengen we die ervaringen tot leven. Daarna verleggen we onze blik naar het Käthe Kollwitz Museum. Haar werk vertrekt vanuit persoonlijk verlies (haar zoon sneuvelde in de Eerste Wereldoorlog) maar groeit uit tot een krachtige aanklacht tegen oorlog, armoede en onrecht.

¢ We spreken af op donderdag 20 augustus 2026 om 13.30 uur aan CC De Brouwerij in Koekelare. Tickets: www.linxplus.be.

Expo Samen Solidair

Wat betekent sociale zekerheid voor jou, als het erop aankomt?

Ziekte, werkloosheid, een ongeluk, pensioen… momenten waarop je merkt dat je er niet alleen voor staat. Samen Solidair maakt dat voelbaar.

Deze expo vertelt geen droog technisch verhaal, maar toont sociale zekerheid zoals ze echt is: een project van mensen. Gegroeid uit strijd, gedragen door solidariteit, en vandaag opnieuw onder druk. Net daarom is dit een goed moment om stil te staan bij wat we samen hebben opgebouwd, en wat we niet zomaar loslaten.

¢ Je kan de expo nog bezoeken tot 14 juli 2026 in Floreal Blankenberge (Koning Albert-I-laan 59). Loop gewoon binnen: vrije toegang, doorlopend open. Dit najaar trekt de expo verder op tournee.

Cinemawandeling op Open Monumentendag In Antwerpen kan je tijdens Open Monumentendag op zondag 13 september 2026 opnieuw onze befaamde cinemawandeling doen. Ooit was Antwerpen immers dé filmhoofdstad van België, met tientallen bioscopen en grote Hollywoodpremières. Tijdens deze wandeling duiken we in

een vergeten hoofdstuk van de stad, langs gevels vol cinefiele sporen. Aansluitend kan je een rondleiding volgen in Filmhuis Klappei.

¢ Tickets en meer info binnenkort beschikbaar via www.linxplus.be.

Wil je dit verhaal ook bij jou brengen? Dat kan. Je kan de expo gratis ontlenen en zelf organiseren.

Zo maak je van sociale zekerheid opnieuw iets om samen over te spreken. En er is meer. In onze webshop vind je twee nieuwe manieren om verder te gaan:

Sociale zekerheid lijkt vandaag vanzelfsprekend. Wie ziek wordt, zijn job verliest, kinderen opvoedt of oud wordt, kan rekenen op bescherming. Maar dit systeem is geen natuurwet. Het is geen geschenk en geen toeval.

Sociale zekerheid is het resultaat van meer dan een eeuw organisatie, overleg en conflict. Ze komt voort uit arbeid.

Uit loon. En uit mensen die weigerden hun armoede te aanvaarden als persoonlijk falen.

Deze catalogus hoort bij de tentoonstelling Samen Solidair Ze toont sociale zekerheid niet als een technisch systeem, maar als een maatschappelijk project. Een project dat groeit door solidariteit, en verandert door strijd en politieke keuzes.

De catalogus Samen Solidair bundelt alle beelden en verhalen uit de expo, aangevuld met extra duiding in een compact boekje van 80 pagina’s (15 euro).

Het spel Samen Solidair laat je zelf ervaren hoe sociale zekerheid doorwerkt in een mensenleven, van start tot pensioen. Een spel vol herkenbare situaties (50 euro, gratis ontleenbaar voor Linx+-afdelingen).

Nieuwsgierig? Ontdek meer op www.linxplus.be/samensolidair en www.linxplus.be/webshop.

Brood & Rozen gaat vreemd, en jij kan meekijken

Dertig jaar Brood & Rozen: dat vieren ze niet stilletjes. Voor deze verjaardag trok het altijd boeiende tijdschrift van Amsab-ISG naar buiten, of beter: het laat anderen binnen.

In de virtuele expo Brood & Rozen gaat vreemd nodigden ze 26 bevriende organisaties uit om een stuk uit hun collectie te tonen. Geen willekeurige keuze, maar objecten en verhalen die iets raken van die ene krachtige zin: “We want bread and we want roses too.”

Brood gaat over zekerheid: werk, loon, een dak boven je hoofd. Rozen gaan over alles wat het leven kleur

geeft: cultuur, schoonheid, tijd om te leven. Samen vertellen ze waar het echt om draait: een menswaardig bestaan.

De expo brengt dat tot leven in een veelstemmig geheel. Ook Linx+ doet mee. Benieuwd welk verhaal wij binnenbrengen? Ga op ontdekking en zoek het stuk van Linx+ in de expo.

¢ Verken de expo: www.amsab.be/ brood-rozen-gaat-vreemd

DE STRIJD VOOR ONZE SOCIALE ZEKERHEID GISTEREN EN VANDAAG

DE STRIJD VOOR ONZE SOCIALE ZEKERHEID. GISTEREN EN VANDAAG.

Beyond Borders: waar kunst

en verzet elkaar raken

Waarom komen mensen in beweging? Wanneer zeg je: dit pik ik niet? En wat kan kunst doen op zo’n moment? Met Beyond Borders – kunst van het verzet brengen Frans en Serena Wuytack die vragen naar Ons Huis in Gent. Geen vrijblijvende expo, wel een plek waar verhalen van strijd, hoop en verbondenheid samenkomen.

De vandaag 91-jarige Frans Wuytack groeide op in een arbeiderswijk in Sint-Niklaas en leerde al vroeg wat ongelijkheid betekent. Zijn levensverhaal is sterk verbonden met engagement en maatschappelijke strijd. Op zijn veertiende stond hij in de fabriek, als jongere trok hij naar vluchtelingenkampen en later als progressieve priester naar de sloppenwijken van Latijns-Amerika. Daar bouwde hij mee aan arbeidersraden en vrouwenbewegingen, en kwam hij meer dan eens in de cel terecht omwille van zijn engagement.

Die ervaringen dragen zijn werk tot vandaag. Zijn kunst staat nooit los van de wereld rondom hem. Ze vertrekt vanuit een diep geloof dat kunst niet alleen kan tonen wat bestaat, maar ook zichtbaar kan maken wat anders moet.

Dochter Serena Wuytack groeide op tussen kunst en activisme. Vandaag geeft ze op haar eigen manier vorm aan vragen over identiteit, grenzen en verbondenheid. In haar werk wordt verzet niet altijd luid uitgesproken. Soms zit het net in het zichtbaar maken van wat vaak onzichtbaar blijft: de grenzen die mensen ervaren, de systemen waarin we leven of de ruimte die we elkaar al dan niet geven. Zo brengt zij een hedendaagse stem in het gesprek tussen kunst en engagement.

Kunst als antwoord op onrecht

Samen maken ze een expo die niet in hokjes past. Waar Frans vertrekt vanuit ervaringen met sociale strijd en internationale engagementen, onderzoekt Serena hoe grenzen en machtsverhoudingen vandaag zichtbaar én onzichtbaar aanwezig zijn in onze samenleving.

Hun werk gaat niet alleen over weerstand bieden, maar ook over verbinden, verbeelden en hoop creëren. Samen ontstaat een dialoog tussen twee generaties kunstenaars en tussen verschillende vormen van verzet.

Beyond Borders gaat zo niet alleen over verzet tegen onrecht, maar ook over het bouwen van iets anders. Over solidariteit die groeit in kleine gebaren en gedeelde ervaringen. Over mensen die elkaar vinden, zelfs wanneer systemen hen uit elkaar duwen.

Expo in Ons Huis

Dat deze tentoonstelling plaatsvindt in Ons Huis is geen toeval. Ons Huis draagt een lange geschiedenis van sociale strijd, solidariteit en collectieve actie in zich. Generaties mensen kwamen hier samen om zich te organiseren, rechten op te eisen en verandering af te dwingen.

Voor de arbeidersbeweging en het vakbondswerk betekent verzet meer dan weerstand bieden. Verzet gaat ook over samen bouwen. Over solidariteit. Over mensen die niet aan de zijlijn blijven staan.

Net daar raken de geschiedenis van Ons Huis en het werk van Frans en Serena Wuytack elkaar. Deze tentoonstelling is hier niet zomaar te gast. Ze hoort hier thuis.

Kom kijken

De expo loopt van 4 juli tot en met 16 augustus, elke dag van 13u tot 17u (maandag gesloten) in de Anseelezaal op de 4e verdieping. Ingang: Meerseniersstraat 14, 9000 Gent. Naast de tentoonstelling loopt een aanvullend programma met gesprek-

ken, poëzie, film en ontmoetingen die dieper ingaan op de thema’s kunst, verzet en solidariteit.

Geleid bezoek of groepsbezoek: barbara.vandenbossche@abvv.be

Tickets en meer info: www.abvv-oost-vlaanderen.be/ beyond-borders

Organisatie: ABVV Oost-Vlaanderen ism Linx+ en andere partners.

¢ Linx+ nodigt je uit: Vertoning documentaire ‘Persona Non Grata’, over het leven van Frans Wuytack. Dubbelgesprek met Frans Wuytack en een jonge activist, over verzet gisteren en vandaag. Meer info: www.linxplus.be

“Wat na de gevangenis kwam, was nog zwaarder”

Journalist Layla El-Dekmak maakte met steun van Linx+ een audiodocumentaire over het leven na detentie. Samen met Docwerkers bracht ze stemmen samen die je zelden hoort: mensen die vrijkomen, maar botsen op nieuwe muren. We spreken haar, samen met Pieter De Vos van Docwerkers, over de weg naar die verhalen, en over wat ze blootleggen. Vrij zijn klinkt als een eindpunt. Voor veel mensen begint het verhaal daar pas.

Hoe is het idee ontstaan?

Layla El-Dekmak: “Dat was eerder toevallig. Ik werkte aan een ander project en sprak met iemand met gevangeniservaring. Hij vertelde open over die periode, maar zei plots dat de tijd na detentie voor hem zwaarder was dan de gevangenis zelf. Dat had ik nog nooit gehoord. Ik vroeg me af: is dat voor meer mensen zo? We weten hoe zwaar de situatie in de gevangenis is. Als iemand zegt dat wat daarna komt nog moeilijker is, dan moet je daar iets mee doen.”

Was het moeilijk om mensen te vinden die wilden getuigen?

Layla: “Eens je één iemand spreekt, gaat de rest makkelijker. Veel liep via via, ook omdat ik open vertelde waar ik mee bezig was. Het moeilijkste was een vrouw vinden die on tape wou getuigen. Op vrouwen rust nog een groter stigma. Uiteindelijk vond ik Charlotte. Ze wilde eerst met stemvervorming praten, maar gaandeweg groeide het vertrouwen. Op een bepaald moment zei ze: ‘Het is goed. Ik wil dit zo vertellen.’ Het constant verzwijgen woog ook.”

Hoe verliep jullie samenwerking?

Pieter De Vos (Docwerkers): “We kenden elkaar al van gelijkaardige thema’s. Layla zocht een productiehuis en hoewel dat niet onze klassieke manier van werken is, geloofden we meteen in dit project. Het grootste werk had zij al gedaan: mensen vinden en interviewen. Wij hebben haar ondersteund om het af te werken, als klankbord en kritische lezer van het montagescript. Dankzij de steun van Linx+ is het project in een stroomversnelling geraakt.”

“Voor mij is het essentieel: mensen hebben hun straf uitgezeten en nemen daar verantwoordelijkheid voor. En toch blijkt dat vaak nog niet genoeg. Ze blijven geconfronteerd worden met uitsluiting en krijgen geen echte tweede kans.”

Layla El-Dekmak

Hoe kijken jullie terug op het maakproces?

Layla: “Ik ben onbevangen gestart, maar botste al snel op hoe weinig onderzoek er is naar recidive. Dat heeft ook te maken met een gebrek aan middelen voor onderzoeksjournalistiek. Ik zat met honderden pagina’s artikels die ik zelf moest doorspitten. Het werd een liefdeswerk, maar als freelancer was het zwaar om dat zo lang alleen te dragen. Voor dit soort diepgravende journalistiek is simpelweg meer budget nodig.”

Pieter: “Wij zijn er in de laatste fase bijgekomen. We hebben een deadline opgesteld, maar het was toch even schrikken hoe hard de tijd vliegt. (lacht) Mensen onderschatten hoeveel werk en liefde er in zo’n project kruipt.”

Welke accenten wilden jullie leggen?

Layla: “Vrijlating wordt vaak gezien als een rooskleurig einde van een moeilijke periode. Ik wil duidelijk maken dat dit niet zo is: het is het begin van een nieuw en moeilijk verhaal. De straf stopt niet na vrijlating. Ik sprak mensen die worstelen met eenzaamheid, isolatie en schaamte.

Het systeem helpt hen niet vooruit. Alleen kan je daar moeilijk tegen opboksen. Het is geen ver-van-ons-bedshow. Dit gaat over hoe wij als samenleving omgaan met mensen.”

Zien jullie structurele problemen?

Layla: “Uitsluiting, armoede en stigma versterken elkaar. Veel mensen stonden al aan de rand van de samenleving vóór detentie. In de gevangenis wordt dat alleen maar erger, met een zware impact op hun zelfbeeld. Na vrijlating botsen ze daar voortdurend op: bij het zoeken naar werk of in sociale contacten. Velen hadden het gevoel dat hun verleden zichtbaar op hun voorhoofd stond.”

Pieter: “We kijken nog te vaak vanuit individuele schuld. Ik vind het belangrijk om die verhalen systemisch te bekijken: het zijn vaak mensen uit kwetsbare sociaaleconomische situaties die sneller in detentie belanden.”

Er is aandacht voor detentie zelf, maar veel minder voor wat daarna komt. Net dat wilde ik zichtbaar maken.

Er wordt vaak over mensen in detentie gesproken, maar zelden met hen. Dat wilde ik omkeren.

Layla El-Dekmak

Verwachten we te veel van detentie?

Layla: “Voor mij is het essentieel: mensen hebben hun straf uitgezeten en nemen daar verantwoordelijkheid voor. En toch blijkt dat vaak nog niet genoeg. Ze blijven geconfronteerd worden met uitsluiting en krijgen geen echte tweede kans. We weten bovendien dat het systeem en het beleid niet snel zullen veranderen. Persoonlijk ben ik geen voorstander van lange gevangenisstraffen. Onderzoek toont aan dat die niet werken. We moeten anders kijken naar detentie, maar vooral naar wat erna gebeurt.

Op dinsdag 28 april 2026 werd in De Roma in Antwerpen onder grote belangstelling de audiodocumentaire ‘Vrij: Over leven na detentie’ van Layla El-Dekmak gelanceerd. Sprekers van links naar rechts: Anissa Boujdaini, prof. Kristel Beyens, ervaringsdeskundige Nick De Ridder en Layla El-Dekmak. ‘Vrij’ is een co-productie van Docwerkers, Fonds Pascal Decroos en Linx+.

© FOTO: DOCWERKERS

Preventie is cruciaal. Veel mensen horen niet thuis in de gevangenis. Problemen zoals schulden of werkloosheid moet je aanpakken, maar net daarop wordt vandaag bespaard. Elk jaar komen zo’n 20.000 mensen vrij. Dit is geen randfenomeen, maar een structureel verhaal.”

Wat kan deze documentaire betekenen?

Pieter: “Deze documentaire laat horen hoe detentie en de periode erna écht aanvoelen. Dat maakt het moeilijker om snel te oordelen. Je beseft: dit kunnen mensen zijn die je kent. Eén documentaire verandert de wereld niet. Maar ze kan wel bijdragen aan inzicht en mensen verbinden die samen druk willen uitoefenen.”

Wat hoop je dat blijft hangen?

Layla: “Toen ik hiermee startte, schrok ik echt wel dat deze problematiek grotendeels in de scha-

¢ Beluister de docu via deze QR-code of: www.docwerkers.be

duw blijft. Er is aandacht voor detentie zelf, maar veel minder voor wat daarna komt. Net dat wilde ik zichtbaar maken. Er wordt vaak over mensen in detentie gesproken, maar zelden met hen. Dat wilde ik omkeren. Uiteindelijk hoop ik op beleidsverandering, al kan dat in kleine dingen zitten. Bijvoorbeeld dat mensen niet meer vrijkomen met een vervallen identiteitskaart. Dat lijkt klein, maar het zorgt meteen voor grote administratieve drempels.”

→ Stien Verbelen

‘Vrij’ in Kortrijk

Op vrijdag 20 november 2026 kan je in Kortrijk in gesprek met Layla El-Dekmak over haar audiodocumentaire ‘Vrij: Over leven na detentie’. Meer info: www.linxplus.be

Moretusburg Hoboken: hoe ziet samenleven eruit

als velen vertrekken?

Jarenlange vervuiling rond de Umicore-fabriek in Hoboken – onder meer door verhoogde loodconcentraties in lucht, bodem en bij bewoners –leidde tot ingrijpende saneringsmaatregelen en het verdwijnen van een groot deel van de woonwijk Moretusburg. Huizen werden opgekocht en gesloopt. Op hun plek kwam het Biesbroek, terwijl rondom dat nieuwe groen nog altijd mensen wonen in de schaduw van de fabriek.

Fotograaf Vera Van de Peer – laureaat van onze Grote Prijs Sociale Fotografie 2025 – trok de wijk in en stelde één scherpe vraag centraal: wat blijft er van samenleven over wanneer een buurt uit elkaar wordt gehaald?

Wat trof je aan toen je de wijk binnenstapte?

Vera: “In de jaren 1980 hoorde ik in de pers over de problematiek van Umicore en de vervuiling van de wijk. Toen ik enkele jaren geleden vernam dat er massaal huizen afgebroken gingen worden, dacht ik: nu wil ik zelf kennis maken met deze wijk. Het gaf me een heel vervreemdend gevoel toen

ik al die dichtgetimmerde huizen zag. Ik voelde dat het leven daar was stilgezet.”

Je bent ook met bewoners gaan praten. Waarom was dat zo belangrijk?

Vera: “Zo’n ingreep in de wijk bracht mijn aandacht in de eerste plaats naar de mensen die er wonen. Belangrijker dan cijfers en rapporten interesseerde mij hun persoonlijk verhaal. Ik had het geluk dat mensen hun levensgeschiedenis met me deelden en zo kreeg ik voeling met de mensen hun verleden en de context waarin ze nu leven. Die contacten be-

paalden mee de focus van mijn beeldverhaal. Hoe verhouden mensen zich nu tot elkaar? En hoe gaat het verder als een grote groep levensgezellen verdwijnt?”

Heel veel huizen en ook mensen zijn verdwenen.

Vera: “Ja, de eerste zone is afgebroken, behalve vier woningen. Vier mensen zeiden: wij hebben hier onze roots, wij blijven. Die huizen staan daar nu, midden in het groen. Op de plaats van de afgebroken huizen kwam het Biesbroek. Daarnaast is de industrie nog altijd aanwezig. Je ziet Umicore overal in de wijk. Er staat een meettoestel, en elk half jaar krijgen bewoners feedback over de vervuiling. Bloedonderzoek kan nog steeds. Belangrijk op te merken dat Umicore veel inspanningen levert. Tegelijkertijd is voelbaar dat de geschiedenis zijn sporen nalaat.”

Je oorspronkelijke insteek was het verbindende in beeld brengen. Is dat gelukt?

Vera: “Mijn eerste opzet was sociale cohesie in beeld brengen. Op weg naar dat doel moest ik een ommetje maken. De wijk is omringd door Umicore, de Schelde, de spoorweg en Polderstad… en straalt een eilandgevoel uit. Als buitenstaander is het niet evident om meteen in de leefwereld van mensen te stappen. Het is daar bovendien ontzettend stil. Je kan uren rondlopen zonder iemand tegen te komen. Er wonen bijna geen kinderen meer. Het jonge leven is weg. Er zijn geen winkels, geen cafés... er is de kerk en de moskee. Toch bleef ik geloven in de sociale verbinding die er onuitgesproken voelbaar is. Langzaam kreeg ik toegang tot hun sociale leven.”

Toch zag je ook mensen die blijven proberen.

Vera: “Ik heb een koppel ontmoet die zeiden: we willen hier terug iets op gang brengen, een barbecue, gewoon sa-

men op straat zijn. Vrijwilligers organiseren knutselinitiatieven voor kinderen en volwassenen. Dat zijn kleine initiatieven, maar zo hartverwarmend. Het leven is hier broos.”

Je foto’s zijn zacht, maar niet geruststellend.

Vera: “Mijn fotografie mag niet vrijblijvend zijn. Ik wil dat ze verbindend werkt en aanzet tot reflectie. Ik wil niet oordelen, wel probeer ik in beeld te brengen wat mij raakt, wat is en wat blijft.”

Is er één beeld dat voor jou alles samenvat?

Vera: “Er is een foto met de fabriek van Umicore, een overgebleven huis, het Biesbroek en een afgeknakte boom. Die boom symboliseert voor mij de gemeenschap. Die heeft een knak gekregen. Tegelijkertijd zit er licht in dat beeld. Het hoeft niet donker te blijven. Daar wil ik blijven naar op zoek gaan omdat vanuit het licht iets kan groeien.”

Wat wil je dat bezoekers meenemen?

Vera: “Dat ze voelen wat vervuiling en beleid doen op menselijk niveau, zowel individueel als in gemeenschap. En dat ze zich afvragen: hoe bouw je aan verbinding, als een wijk eerst uit elkaar is gehaald? En ondanks het leed blijven zoeken naar wat blijft.”

→ Marc Spruyt

Foto-expo Stap binnen in Moretusburg door de lens van Vera. Van 6 september tot 24 oktober 2026 kan je haar fotoreeks bekijken in de kerk van Moretusburg, Baron Sadoinestraat 2, 2660 Antwerpen (Hoboken). Een plek om te vertragen, te kijken en in gesprek te gaan over wat blijft wanneer een wijk verandert. Check www.linxplus.be voor rondleidingen.

Ontdek de Grote Prijs Sociale Fotografie 2026

NEGENDE GROTE PRIJS SOCIALE FOTOGRAFIE

Je kijkt. Je twijfelt. Je voelt dat er meer zit in een beeld. Dat is waar de Grote Prijs Sociale Fotografie (GPSF) om draait.

Met deze prijs nodigt Linx+ fotografen uit om scherp te kijken naar wat er rondom ons gebeurt. Hoe mensen samenleven. Waar het schuurt. Wat stil blijft, maar toch meespreekt. Van een klein moment

dat blijft hangen tot een groter verhaal dat blijft knagen, samengebracht in een sterke fotoreeks. Sociale fotografie staat nooit los van de wereld. Ze vraagt iets van de maker: waar sta jij? En ze

daagt jou uit als kijker: wat zie jij echt? Zo maken we maatschappelijke thema’s tastbaar en brengen we gesprekken op gang; niet in theorie, maar vanuit beelden die binnenkomen.

Prijsuitreiking Op donderdagavond 16 juli 2026 zijn we toe aan de 9de editie. We maken er een warme, feestelijke avond van in Ons Huis op de Vrijdagmarkt in Gent (ingang: Meerseniersstraat 14). Je bent welkom om mee te beleven wie dit jaar de jury overtuigt.

Expo Zin om zelf te kijken, te vertragen, te bespreken? Tijdens de Gentse Feesten kan je de selectie zien van 17 tot en met 26 juli 2026, elke dag van 13u tot 17u. Gratis toegang.

¢ Meer weten: www.linxplus.be/gpsf

PODCAST

De kunst van het verdwijnen

In seizoen 2 van ‘De kunst van het verdwijnen’ vertrekt alles vanuit een ontmoeting met Fred Kader, die als kind de razzia’s in Antwerpen overleefde. Zijn vraag zet een nieuw onderzoek in gang dat verleden en heden door elkaar weeft. Bart en Lucas duiken in archieven en botsen op de rol van collaborateurs zoals “de Jodenpakker”, maar ook op hoe dat verleden na de oorlog werd uitgevlakt.

Tegelijk schuift het verhaal naar vandaag, met de kraak van Sky ECC en inkijk in de georganiseerde misdaad. Zo lopen oorlog, herinnering en actuele criminaliteit in elkaar over. Onderweg duiken persoonlijke verhalen op van slachtoffers, onderzoekers en mensen die blijven zoeken naar erkenning. Het wordt duidelijk hoe geschiedenis niet vastligt, maar telkens herschreven wordt.

Wat begint als een zoektocht naar feiten, groeit uit tot een verhaal over herinneren, verantwoordelijkheid en de vraag wie we zichtbaar maken, en wie verdwijnt…

¢ Te beluisteren via www.vrtmax.be en andere podcastplatformen.

THEATER

De rimpelrevolutie

Tijdens de cabareteske theatermonoloog ‘De Rimpelrevolutie, Moord en opstand in het woonzorgcentrum’ komt de 69-jarige Edgard Eeckman aan het woord, de grote leider van een omwenteling waarbij de senioren de macht grijpen in onze samenleving. Hij spreekt op de vooravond van het grote gebeuren ongezouten zijn jonge en oudere volgelingen toe.

‘De Rimpelrevolutie’ is scherpzinnig, toegankelijk theater dat tegelijk snijdt, ontspant en ontroert. Humor en ernst vloeien naadloos in elkaar over in een stoute voorstelling die het publiek laat nadenken én lachen. Het is een pittig soms brutaal verhaal dat verder gaat dan een klassieke vertelling. Het is puur speltheater: expressieve personages nemen de toeschouwers op sleeptouw. Een bruisend spel met meeslepende energie en messcherpe taal.

¢ De voorstelling duurt 75 minuten zonder pauze en kan geboekt worden van juli 2026 tot juni 2027. Info: www.edgardeeckman.be Boekingen: www.koortzz.be

Installatiezicht van Voor onze ogen in Z33, Hasselt. Marlene Dumas, History, 2003–2024. Pinault Collection. Foto: Useful Art Services.

EXPO

Voor onze ogen Kijken is nooit neutraal. Wat we zien, en waar we voor wegkijken, zegt iets over ons. De tentoonstelling Voor onze ogen verkent hoe elf (inter)nationale kunstenaars deze verantwoordelijkheid bevragen en vormgeven. Hun werk reageert op de politieke gebeurtenissen van deze tijd, met bijzondere aandacht voor het genocidale geweld in Palestina. Met beelden die stelling nemen of oproepen tot reflectie. Want hoe kan je als kunstenaar het geweld aan de orde stellen? Niet door het simpelweg opnieuw te tonen, maar door zorgvuldig te kiezen wat je laat zien, en wat juist niet. Met werken van: Marianne Berenhaut, Ryan Cullen, Marlene Dumas, Hamishi Farah, Sirah Foighel Brutmann & Eitan Efrat, Rabih Mroué, Rosalind Nashashibi, Mohammed Sami, Luc Tuymans en Angharad Williams.

¢ Nog tot 23 augustus 2026 in Z33, Bonnefantenstraat 1, 3500 Hasselt. Open: woensdag t/m zondag 11-17 u. Meer info: www.z33.be. © Cartoon: Arnulf.be

EXPO

Powder to the people Pijnbestrijding is van alle tijden. Synthetische geneesmiddelen luiden rond 1900 een nieuw tijdperk in. Ook de zogenaamde zenuwpoeders komen op: de kampioen onder medicamenten gedurende de hele 20e eeuw. In veel huishoudens en fabrieken zijn ‘de poederkes’ - vaak van Het Witte Kruis of Dr. Manneven onmisbaar als dagelijks brood. Ze gelden als absolute allrounder: pijnstillend en koortswerend, oppeppend en kalmerend. Vooral vrouwen en arbeidsters geraken verslaafd en overmatig gebruik leidt tot fatale nierschade.

Powder to the people brengt de vergeten geschiedenis van de populaire poeders in herinnering. De expo toont uiteenlopende perspectieven en laat nooit eerder gehoorde stemmen aan het woord. Een banaal doosje pijnstillers geeft op die manier inzicht in een beladen geschiedenis en een breder verhaal. Actuele thema’s als vrouwelijke gezondheid, verslaving en Big Pharma zijn nooit ver weg. Wat hebben we vandaag nodig om ons leven en werk aan te kunnen?

¢ Nog tot 13 september 2026 in Industriemuseum, Minnemeers 10, 9000 Gent. Open: elke dag van 10 tot 18 uur (woensdag gesloten). Info: www.industriemuseum.be

EXPO

Het Congopanorama 1913. Koloniale illusie doorprikt

Een kritische blik op koloniale propaganda en de realiteiten die het verborg. Centraal staat het Congopanorama, een monumentaal schilderij uit 1913 dat een geïdealiseerd beeld gaf van het Belgische koloniale ‘beschavingswerk’. Met een verkleinde reproductie deconstrueert de expo het propaganda-instrument. De idyllische voorstelling van de kolonie zorgde er immers voor dat geweld, uitbuiting én verzet achter de schermen verborgen bleef. Fake news avant la lettre.

Samen met kunstenaars, experten en onderzoekers confronteert de tentoonstelling koloniale beeldvorming met historische en hedendaagse stemmen, verhalen en inzichten die lang werden verzwegen. De expo nodigt uit om kritisch te kijken: wat toont een beeld, wat blijft verborgen – wie spreekt en wie kreeg daar geen kans toe? Zo opent de tentoonstelling een breder gesprek over propaganda, kolonisatie en zijn lange schaduw.

¢ Nog tot 27 september 2026 in het AfricaMuseum, Leuvensesteenweg 13, 3080 Tervuren. Open: weekdagen 10-17u; weekends 1018u; maandag gesloten. Meer info: www.africamuseum.be.

EXPO

Laten we banden smeden Wat gebeurt er wanneer kunst mensen met verschillende achtergronden letterlijk met elkaar verbindt? Met het monumentale kunstwerk ‘Tissons des liens – Laten we banden smeden’ van Bénédicte Moyersoen als vertrekpunt brengt dit project mensen met en zonder migratieachtergrond samen: een installatie van meer dan 112.000 spanbandjes, goed voor 700 vierkante meter, die symbool staan voor verbinding, solidariteit en een warm onthaal. Op de museumsite werd het werk stap voor stap samengebracht tijdens participatieve momenten, waarbij deelnemers niet alleen samen creëerden, maar elkaar ook leerden kennen.

Ook deze ontmoetingen werden met de lens vastgelegd en vormen de basis voor de foto-expo ‘Verweven Verhalen’ van fotograaf Sipan Hota. Hij portretteerde 18 duo’s – telkens mensen met en zonder migratieachtergrond – uit 18 Westhoekgemeenten en toont in zijn beelden vooral wat hen verbindt. Achter elk beeld schuilt een persoonlijk verhaal dat uitnodigt tot een open blik op diversiteit.

¢ Nog tot 30 september 2026 in het Museum aan de IJzer, IJzerdijk 49, 8600 Diksmuide. Open: weekdagen 9-18u; weekend 10-18u. Meer info: www.museumaandeijzer.be

Provinciehuis Oost-Vlaanderen in Gent

Wat gebeurt er achter die statige gevel die de meeste Gentenaars nog altijd ‘de Leopoldkazerne’ noemen? Op donderdag 23 april 2026 trok Linx+ De Brug Gent erheen. De zon was van de partij, en dat gaf de plek meteen iets uitnodigends. Geen gesloten bastion meer, maar een open huis waar mensen binnen en buiten lopen.

Van kazerne naar ontmoetingsplek

Onze gids, Philip, kent de plek van binnenuit. Hij werkt als laborant bij het provinciaal centrum voor milieuonderzoek en kwam hier ooit als militair binnen voor een opleiding. Nu staat hij hier om verhalen te delen.

De provincie kocht de site in 2000. Twee duidelijke keuzes bepaalden de verbouwing: breek de geslotenheid open en bewaar wat er al staat. Het resultaat zie je meteen aan de inkom. Waar vroeger een muur stond, kijk je nu door glas naar binnen. Licht, ruimte, beweging. Binnen wandel je door een mix van oud en nieuw. Baksteen en natuursteen dragen de geschiedenis, glas en open ruimtes trekken het gebouw naar vandaag. Je voelt nog de militaire orde in de opbouw – vijfhoekig, stevig – maar tegelijk nodigt alles uit om te blijven hangen.

Nieuwe functies, oude sporen Wat gebeurt er met een plek die ooit draaide rond discipline en hiërarchie? Je geeft ze nieuwe betekenis. De vroegere officiersmess werd een managementhub. Waar munitie lag opgeslagen, vergadert nu de provincieraad. Het zijn details die mensen doen glimlachen. De provincie zat vroeger verspreid over zeven locaties. Dat werkte log en traag. Vandaag zitten bijna alle diensten hier samen. Je merkt het aan de bedrijvigheid: mensen lopen in en uit, vergaderen, eten samen. En ja, eten doe je hier ook. In Resto Leo kan iedereen binnen. Geen exclusieve refter, maar een plek waar je tussen medewerkers en bezoekers zit. Ze werken zoveel mogelijk met lokale producten. Op de kaart: pasta van Pastati, een maatwerkbedrijf uit Oudenaarde. Een gerecht waar je niet alleen van eet, maar ook een verhaal bij krijgt.

Duurzaam denken, zichtbaar maken

Dit gebouw vertelt nog iets anders: hoe je anders kan omgaan met ruimte en energie. Geen nieuwbouw, maar hergebruik. Onder het paradeplein zit een veld met 140 boorgaten dat warmte en koelte opslaat. Op het dak liggen 538 zonnepanelen. Het geheel haalde een BREEAM-score ‘excellent’, een maatstaf voor de duurzaamheid van gebouwen. Mooie woorden, maar je ziet vooral wat het betekent: minder verspilling, slim gebruik van wat er al is.

Ook rond het provinciehuis bruist het. Appartementen kijken uit op het binnenplein. Het JAM-hotel geeft de plek een eigenzinnige toets. En het verhaal stopt niet. Er liggen plannen voor een tunnel onder de Heuvelpoort. Dan wandel je straks

makkelijker van het station door het park langs musea tot hier. De stad schuift als het ware naar binnen. Wat neem je mee naar huis? Misschien deze vraag: wat doen we met de plekken die vrijkomen in onze buurt? Sluiten we ze af of maken we er ruimte van waar mensen elkaar vinden?

Zelf op stap?

Adres: Provinciehuis OostVlaanderen, Charles de Kerchovelaan 189, 9000 Gent. Station Gent-Sint-Pieters ligt op 15 minuten wandelen. Rondleidingen: gratis, op maandag, woensdag, donderdagnamiddag en vrijdag. Duur: 1,5 uur. Groep: min. 10 - max. 20 deelnemers. Boeken: www.oost-vlaanderen.be/ rondleidingen of info@oost-vlaanderen.be

→ Sabrina Meijs

Op stap. In deze rubriek volgen we telkens een Linx+ afdeling tijdens een uitstap, als inspiratie voor andere afdelingen. Zelf een tip? Bezorg ze aan je regionale afdelingsondersteuner. Op zoek naar meer tips voor uitstappen? Check www.linxplus.be/ inspiratiegids.