ABSOLUUT 31 MAGAZINE by absbouwteam

ABSOLUUT

H ER FS T– W I N T ER 25 – €1 2

ARCHITECTUUR – DESIGN KUNST – LIFEST YLE

N°31

BAARLE-DRONGEN

Een boeiend verhaal van architectuur en natuur Naar de ‘gewassen tekeningen’ van de hand van Belgische kunstschilder Karel De Bondt. Met een majestueuze beuk als mascotte en gelegen op vierhonderd meter van een scenerieke bocht van de Leie. Een realisatie door ABS Bouwteam & CAS architecten.

Te koop - Baarle-Drongen Zeven halfopen woningen, ogenschijnlijk ingepland als drie vrijstaande villa’s, in een privaat park van nét geen 4.900 m². De oplevering wordt verwacht in het voorjaar van 2026.

0470 742 911 annemie@irres.be Kortrijksesteenweg 19 Sint-Martens-Latem

aquarell.irres.be

Bissegemsestraat 86 - 8501 Kortrijk www.anohid.be

NIEUWS

1. NIEUW LEVEN VOOR MODERNISTISCH ERFGOED IN VOORMALIGE BIRKENSTOCKFABRIEK

DE ARCHITECTUUR-, KUNST- EN DESIGNWERELD STAAT NOOIT STIL. NIEUWE PROJECTEN, BAANBREKENDE ONTWERPEN EN INSPIRERENDE SAMENWERKINGEN ZORGEN ERVOOR DAT ONZE OMGEVING CONTINU VERANDERT. IN DEZE RUBRIEK NEMEN WE JE MEE LANGS DE MEEST OPVALLENDE ONTWIKKELINGEN VAN DE VOORBIJE PERIODE. VAN EEN INDRUKWEKKEND METROSTATION TOT DE OPENING VAN NIEUWE MUSEA IN BINNEN- EN BUITENLAND. LEES JE MEE?

In Noord-Californië krijgt een voormalige Birkenstockfabriek een opmerkelijke tweede adem. Het modernistische complex wordt herbestemd tot museum en gewijd aan het bekende designduo Ray en Charles Eames. De herinrichting combineert het oorspronkelijke industriële karakter van de site met nieuwe groene zones en publieke ruimtes. Wacht nog even af met het boeken van vliegtuigtickets naar de Golden State, want de opening wordt pas verwacht in 2028.

3. DAAL AF MET ANISH KAPOOR IN NAPELS Een metrorit meepikken in Napels zal nooit meer hetzelfde zijn. Althans, voor wie in- of uitstapt aan de halte Monte Sant’Angelo. Bij de ingang van het station word je immers – na meer dan twintig jaar wachten – getrakteerd op nieuw werk van Anish Kapoor. De Britse beeldhouwer ontwierp twee imposante ingangen: een sculptuur in cortenstaal en een constructie in gepolijst aluminium, die zowel monumentaal als poëtisch aanvoelen. Zo krijgt je ondergrondse afdaling meteen een artistieke dimensie.

2. SLUITING VAN MUSEUMWERKING IN ART-DECO-ERFGOED Eperon d’Or in Izegem, een art-decojuweel uit de jaren 30, is een herinnering aan de gloriejaren van de Belgische schoenindustrie. Het erfgoedgebouw werd in 2011 gerestaureerd en herbestemd, en opende in 2017 de deuren als museum voor schoenen en borstels. De recente beslissing van de gemeente om het museum in januari 2026 per direct te sluiten, zet de toekomst van dit iconische bouwwerk onder druk. Het gebouw zou een nieuwe invulling krijgen, zonder de museumfunctie. De finale beslissing over de toekomst van Eperon d’Or volgt in december.

4. VÉRONIQUE CLAESSENS BENOEMD TOT NIEUWE VLAAMSE BOUWMEESTER We hebben een nieuwe Vlaamse Bouwmeester. En voor het eerst is het een vrouw. Véronique Claessens volgt Erik Wieërs op, met als opdracht de kwaliteit van de publieke ruimte en architectuur in Vlaanderen verder te versterken. Claessens brengt ruime ervaring mee uit haar jaren als directeur Ruimte bij de stad Genk en zal deze de komende vijf jaar toepassen op Vlaams niveau.

5. GRACE WALES BONNER AAN HET ROER BIJ HERMÈS: EEN NIEUW HOOFDSTUK VOOR MANNENMODE Bij de modehuizen is al even een stoelendans aan de gang. Nu wordt de Britse ontwerper Grace Wales Bonner creatief directeur van de herenlijn bij Hermès. Haar eerste collectie wordt verwacht in januari 2027. De benoeming van Wales Bonner is historisch in de modewereld. Ze wordt niet alleen de eerste zwarte vrouw in zo’n rol binnen een modehuis voor mannenmode, maar brengt ook een visie mee waarin Britse ambacht én de gedurfde culturele diepgang van haar Brits-Caribische achtergrond samenkomen.

7. DOSHI RETREAT: LAATSTE ONTWERP VAN BALKRISHNA DOSHI OPENT OP VITRA CAMPUS

9. KANAL-CENTRE POMPIDOU: FINANCIEEL RISICO OF AANWINST?

Op de Vitra Campus in het Duitse Weil am Rhein is het Doshi Retreat geopend, een paviljoen ontworpen door de Indiase architect en Pritzkerwinnaar Balkrishna Doshi. Het is het laatste ontwerp waaraan Doshi werkte voor hij overleed in 2023. Het design is geïnspireerd op een droom over twee in elkaar verstrengelde cobra’s en ontvouwt zich als een kronkelend pad dat bezoekers ondergronds door de site leidt. De sculpturale constructie is bovendien opgetrokken uit XCarb®-staal, een gerecycled en zonder fossiele brandstoffen geproduceerd materiaal.

Volgend jaar opent in Brussel KANAL-Centre Pompidou, in de voormalige Citroëngarage aan het kanaal. Het ambitieuze museumproject, dat ook een bibliotheek, bakkerij en speeltuin zal omvatten, wil de stad profileren als centrum voor moderne en hedendaagse kunst. Met een oppervlakte van 20.000 m² wordt het een belangrijke speler in ons culturele landschap. Tegelijkertijd roept het financiële plaatje vragen op. Waar aanvankelijk een investering van 150 miljoen euro was voorzien, is het totale budget door inflatie, duurdere bouwkosten en bijkomende uitgaven voor inrichting en klimaatbeheersing inmiddels opgelopen tot circa 230 miljoen euro. Het is dus maar de vraag hoe het Brussels Gewest, dat al diep in de rode cijfers zit, de extra kosten zal kunnen ophoesten – en of dit de opening van het museum in het gedrang brengt.

6. BELGISCHE BOUWKUNST NAAST DE PIRAMIDES: GRAND EGYPTIAN MUSEUM VOLTOOID DOOR BESIX Egypte heeft er een nieuw indrukwekkend museum bij, mét een Belgisch tintje. Het Grand Egyptian Museum (GEM) in Caïro werd na ruim tien jaar opgeleverd door het Belgische bouwbedrijf Besix en is met een oppervlakte van 490.000 m² zelfs groter dan het Louvre. De collectie is gewijd aan de beschaving van het oude Egypte en bevat onder meer de volledige schat van Toetanchamon. Besix nam het volledige bouwproces voor zijn rekening: van ruwbouw en afwerking tot de verlichting, klimatisatie en het transport van de museumstukken. Het is niet het eerste topproject voor Besix in het MiddenOosten, want ook aan de Burj Khalifa en verschillende voetbalstadions voor het WK 2022 in Qatar werd meegebouwd.

8. NEDDA EL-ASMAR WORDT EERSTE VROUWELIJKE HOOFD VAN DE ANTWERPSE ACADEMIE Met de aanstelling van Nedda El‑Asmar tot nieuwe directeur van de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten Antwerpen wordt een historische stap gezet: voor het eerst in de meer dan driehonderdzestigjarige geschiedenis komt een vrouw aan het hoofd van de school. El-Asmar studeerde er zelf juweelontwerp en edelsmeedkunst en bouwde erna een internationale carrière uit als designer.

SIMON DE BURBURE

“IK BLIJF MEZELF IN VRAAG STELLEN EN WEET DAT IK NOG NIET BEN WAAR IK WIL ZIJN. ELKE OPDRACHT BRENGT ME EEN KLEIN BEETJE DICHTERBIJ.”

Design: Scratch Studio \ Fotografie: Pilar Shoots

‘T WALLETJE 115 \ 8300 KNOKKE-HEIST \ 050 73 88 87 INFO@DEMAATWERKER.BE \ WWW.DEMAATWERKER.BE

VOORWOORD

DOE EFFE KALM. Na het open einde in nummer 29 en de ‘overdracht’ in editie 30: ziehier ABSoluut Magazine 31! En neen, de vraag of het geen zonde is van de bomen is nog niet beslecht, maar het is heel zeker met vreugde dat ik u ook deze uitgave aanbied. En nog eens neen: er komt geen revolutie, want dat is slechts uitzonderlijk de slimste keuze. Maar ik voeg wel graag een component toe aan de huidige invulling van ‘architectuur, design, kunst en lifestyle’. Daarover zo meteen meer. Maar eerst het inspiratiebezoek. In deze editie neemt Simon de Burbure ons niet zo ver over de grens mee naar Villa Cavrois, waar hij ons een blik gunt op waarom hij dit werk van architect Robert MalletStevens zo bijzonder vindt. Je raadt het al: ‘assen’, ‘lichten’ en ‘zichten’ zijn ook nu weer kerningrediënten. Maar ik beken dat ik eigenlijk op zoek ben naar meer. Ik gok dat je die drie woorden wel kan loslaten op zowat elk gebouw dat niet louter om het rendement werd gebouwd. Maar wat maakt dat net dit gebouw een bijzondere indruk maakte op de architect in Simon de Burbure? Jazeker, je ziet meer als je met een gepassioneerde architect door een van zijn darlings wandelt, maar wat mij nog het meest bijblijft, is de verbondenheid die is gegroeid vanuit een besef dat hij voor zijn eigen ontwerpen ‘oplossingen’ kan vinden die Mallet-Stevens hem heeft voorgedaan. Het is dus pas door zelf te ontwerpen, door zelf met uitdagingen in een ontwerp geconfronteerd te worden, dat je het mooie – en ja, soms ook wel het geniale – van een bestaand ontwerp kan vatten. En dan nu: doe effe kalm. De trouwe lezer van dit magazine weet dat er steevast een column, een eigenzinnig opiniestuk, in verscheen. Ik zal niet in die voetsporen treden, maar vul die ruimte graag met iets dat me na aan het hart ligt: een ‘goed’ dat we naar mijn gevoel onderwaarderen. Laten we lezen! In de nieuwe rubriek ‘Doe effe kalm’ laat ik u meegenieten van een passage uit een boek dat mij bijzonder heeft getroffen. Als tip voor wie daarnaar op zoek is? Eventueel. Graag zelfs. Maar toch vooral als note to self: doe effe kalm. De titel van deze nieuwe rubriek spreekt uiteraard voor zich. Het is gewéldig goed advies als de temperatuur weer eens stijgt. Zelden zal kalmte niet de redding zijn. En het is helaas niet alleen in ons metier dat de temperatuur al eens durft op te lopen. Ik hoef het de leraars, de spoeddiensten, de buschauffeurs en iedereen die af en toe buiten komt niet te vertellen. Dus, doe effe kalm. Maar ook: lees eens een boek. Hoe kan je beter tot rust komen dan door je gedachten in een boek te laten wegzinken? Geen geflikker van een schermpje, geen visuele of TikTok-herrie. Hoe onbevattelijk waardevol is het om je doorheen tijden en werelden, emoties en gedachten te laten meesleuren? Een koffie of een ander glas in de hand. Een kussen onder je voeten. Doe effe kalm. Geniet. Arne Uitgever ABSoluut Magazine Sint-Denijs-Westrem, 11 november 2025

INHOUD

ABSOLUUT ARCHITECTUUR 06

NIEUWS

SIMON DE BURBURE

VOORWOORD

VILLA CAVROIS

Nieuwe projecten, baanbrekende ontwerpen en inspirerende samenwerkingen uit de wereld van architectuur, kunst en design

“Ik blijf mezelf in vraag stellen”

‘Doe effe kalm’

De zucht naar verfijning

ABSOLUUT VROUW 30

VILLA BOMM

ZIJ HEBBEN HET GEMAAKT

POWERVROUWEN IN DE WERELD VAN (INTERIEUR)ARCHITECTUUR

DOSSIER VROUWVRIENDELIJKE STAD

Een paviljoen in het bos

Twintig designstukken van vrouwelijke makers

De vrouwelijke blik van Aurélie Penneman, Anaïs Torfs, Ellen Van Laer en Nathalie Deboel

Straten van verschil

ABSOLUUT STILTE 64

VILLA ABS

LINA GHOTMEH

HOOFDGEDACHTE

LITERATUUR

NORM ARCHITECTS

Renovatie op de grens van heden en verleden

Architectuur door een archeologische bril

Afdalen in de denkwereld van Tine Vliegen

Arne tipt een passage uit ‘Het hermetisch zwart’ van Marguerite Yourcenar

In gesprek met de grondleggers van de slow living-beweging

ABSOLUUT SLOW LIVING 41

Coverbeeld uit het artikel ‘Villa Cavrois – De zucht naar verfijning’ (p. 14-27) – fotograaf Tim Van de Velde

BOEKEN

EXPO

101

5 VRAGEN

Onzichtbare vrouwen uitgelicht

Beleef een kleurrijk najaar met bijzondere expo’s

Een gesprek met het vrouwelijke duo achter Studio Pepe

ABSOLUUT ARCHITECTUUR

Elke editie gaan twee partijen in gesprek over architectuur. In deze editie trekt Arne Schollaert, CEO van ABS Bouwteam en uitgever van dit magazine, met architect Simon de Burbure naar Villa Cavrois in het Noord-Franse Croix. De modernistische villa werd tussen 1929 en 1932 ontworpen door architect Robert Mallet-Stevens en dankt zijn iconische status aan zijn markante gele baksteengevel, strakke horizontale lijnen, innovatieve technieken en de harmonie tussen binnen en buiten dankzij een uitgekiend spel van licht en zicht. Villa Cavrois is een toonbeeld van ingetogen luxe, waarbij over elke lijn en elk detail werd nagedacht, om samen te komen in een ongezien gesamtkunstwerk. De Burbure: “De verfijning die ik hier vind, sluipt soms – bewust of niet – mijn ontwerpen binnen.” 14

VILLA CAVROIS 16

DE ZUCHT NAAR VERFIJNING

“Zie je hoe die muren boven het terras uitkragen?”, vraagt Simon terwijl hij wijst naar de gele bakstenen voorgevel. Samen met Arne is hij net de onthaalbalie voorbij en stapt hij doelgericht richting de voordeur van Villa Cavrois. “Het zorgt voor meer privacy en geborgenheid. Daarom pas ik die techniek zelf ook graag toe in mijn ontwerpen.” Het duo staat onder de markante betonnen luifel aan de ingang, die geperforeerd met glazen lichtgaten en gedragen door twee slanke, cilindrische stalen kolommen, de toon zet voor een allesomvattende beleving van licht, zicht en comfort. “Ik zou eigenlijk graag een gesprek hebben met de ontwerper van deze villa, want onze visies hebben veel raakvlakken”, gaat Simon verder. “Dat merk ik hier meteen.” 17

CARTE BLANCHE VOOR MODERNISTISCHE ARCHITECTUUR Lang was de carrière – en ook het leven – van de Franse architect Robert MalletStevens (1886-1945) niet. In de Parijse wijk Auteuil, op een boogscheut van Le Corbusiers Villa La Roche, vind je Rue Mallet-Stevens, een openluchtmanifest met een aantal woningen, atelierruimtes en zelfs straatmeubilair ontworpen vanuit de idee dat architectuur een collectieve kunstvorm is waarin verschillende disciplines elkaar aanvullen. In 1928, een jaar voor de bouw van Villa Cavrois, rondt de tijdsgenoot van Le Corbusier met Villa Noailles in het Zuid-Franse Hyères het andere spraakmakende bouwwerk uit zijn oeuvre af. Ook in deze vakantievilla voor kunstmecenassen Charles en Marie-Laure de Noailles, een fijnzinnige betondoos van 2000 vierkante meter op een groene heuvel, etaleert hij zijn heldere visie op architectuur. Het bezorgt hem naam en faam én een kennismaking met Paul Cavrois, een textielbaron die de bouw van een grote, landelijke villa in Croix plant voor zijn gezin met zeven kinderen en personeel. Het voorontwerp van Jacques Gréber, die hij initieel had aangeduid

voor deze opdracht, gooit de bouwheer prompt in de prullenmand om carte blanche te geven aan Mallet-Stevens. Voor het eerst in zijn carrière creëert die een architecturaal werk waarin hij elk detail bedenkt en ontwerpt. Het wordt meteen ook zijn laatste. Behalve enkele winkelinterieurs, scenografische projecten, kleine verbouwingen en ontwerpen van meubels blijft het opdrachtenboek van de man achter Villa Cavrois de jaren nadien vrijwel leeg. Eerst speelt de economische crisis van de jaren dertig hem parten. Later doet de opkomst van minder elitaire vormen van het modernisme, aangestuurd door Le Corbusier, zijn carrière uitdoven. Tijdens de Tweede Wereldoorlog valt zijn architectenpraktijk nagenoeg stil en trekt hij zich grotendeels terug uit het publieke leven. In 1945 overlijdt de Franse architect in stilte, met als uitdrukkelijke laatste wens om zijn archief te vernietigen.

“EEN ARCHITECT DIE ZICHZELF IN VRAAG STELT, EN EEN KNOOP ‘S NACHTS OF ONDER DE DOUCHE ONTRAFELT, IS SUPERWAARDEVOL VOOR EEN PROJECT. JE HEBT DIE BETROKKENHEID NODIG. DAN KOMEN UIT MOEILIJKE VRAAGSTUKKEN DE MOOISTE RESULTATEN.” Arne Schollaert

UIT FRICTIE VOLGT SCHOONHEID Strakke horizontale lijnen bepalen op bijna maniakale wijze het beeld en het monumentale karakter van Villa Cavrois. Niet alleen buiten, maar ook binnen. Simon: “Zie je hoe een ritme van drie bakstenen overal wordt aangehouden? Zelf zou ik nog een stap verder gaan en de voegen perfect op elkaar aflijnen. Lijnen, afstanden, ritme; ze zorgen voor rust en verfijning en ze moeten – ook voor mij – tot op de millimeter juist zijn. Als de bouwheer het toelaat, kan ik daar ver in gaan. Omdat het loont, en Arne weet dat. In project DO. House hebben we nog tot op het laatste moment kolommen verschoven om tot de juiste cadans te komen.” Het is een eigenschap die Arne apprecieert. “Een architect die zichzelf in vraag stelt en een knoop ’s nachts of onder de douche ontrafelt, is superwaardevol voor een project. Je hebt die betrokkenheid nodig. Dan komen uit moeilijke vraagstukken de mooiste resultaten.” Simon: “Het is bovendien zo dat ik door zelf naar oplossingen te zoeken in mijn ontwerpen, beter inzicht krijg in de waarde van andere ontwerpen, zoals hier opnieuw de uitkragende gevelmuren.” In de imposante inkomhal vallen de geometrische compositie en de uitgekiende symmetrie meteen op. De hoge plafonds zorgen dan weer voor een filmisch effect, typisch Mallet-Stevens. Maar ook hoe een veel kleinere en lagere doorgang van de ene naar de andere ruimte verplicht tot contractie en dan weer openheid, valt op bij de Gentse architect. “Ik heb deze zomer langs de kastelen van de Franse Loirestreek gereisd en ik merk gelijkenissen. Ook de samenkomst van ronde en rechte vormen in één ruimte, komt bijvoorbeeld terug, wat zorgt voor een boeiende beleving.” Het brengt het duo bij de eeuwige en ongrijpbare vraag: wat maakt architectuur goed? En hoe kan architectuur een impact hebben op het welzijn van de bewoners? Naast een wiskundige benadering van een ontwerp, onthult de doorsnede ook de kwaliteit van een gebouw, vindt Simon. “Als je de snede hier bekijkt, zie je een gelaagdheid van niveaus dankzij de terrassen, gevelmuren die hoger komen, een ritme van hoge en lage plafonds, enzovoort. Maar in essentie valt of staat een goed gebouw voor mij met het grondplan. Dat is ook voor mij het vertrekpunt. Het is geen rocket science, maar ik hou vast aan bepaalde principes waarvan ik weet dat ze werken. Ik trek mijn assen op basis van wat je wil zien, voelen en ervaren als je een woning of ruimte binnenkomt. In het plan van Villa Cavrois zorgt dat voor een uitgekiende symmetrie en een oeverloos gevoel van harmonie.”

Of dat principe ook toegepast kan worden op minder elitaire architectuur – in een woonwijk of een projectontwikkeling bijvoorbeeld – wil Arne weten. Simon: “Ik heb veel respect voor architecten die dat doen en kunnen. Voor mij is dat een uitdaging, die ik op latere leeftijd kan aangaan. Je hebt er maturiteit voor nodig. Mijn sterkte ligt bovendien in de verregaande details, en dat zou in zo’n projecten niet tot uiting komen, vrees ik.” Arne: “Eigenlijk doen wij dat wel hoor. Kijk bijvoorbeeld naar ons project ST.AM in Sint-Amandsberg of Light Falls in Melle. Mensen die er hun appartement doorverkopen, doen dat met een mooie meerwaarde dankzij de graad van afwerking en woonkwaliteit. Dat zegt toch iets.”

D E M O C R AT I S C H E A R C H I T E C T U U R Vorm volgt functie. Het basisprincipe van de modernistische architectuur vormt ook het fundament van Villa Cavrois. Daarnaast neemt Mallet-Stevens de zucht naar functionaliteit en de integratie van moderne technieken mee in zijn werk. Maar voor de Franse architect is er meer. Minder dogmatisch dan tijdsgenoot Le Corbusier en met een groter gevoel voor verfijning en elegantie, gaat hij voor uitgekiende detailleringen die hij aan de op dat moment populaire art-decostroming ontleent. Indirecte verlichting, daglicht dat zonder storen binnenstroomt, een veelheid aan kleur, de interactie tussen hoog en laag, intimiteit tegenover overzicht, de naadloze integratie van meubels tot deurkrukken en wandklokken toe, het gebruik van rijke, natuurlijke materialen, en ga zo maar door. Het niveau van ingetogen luxe dat Mallet-Stevens in Villa Cavrois bereikt, is torenhoog. De kleerkast van de bouwheer wordt op maat van diens hemden gemaakt en zelfs de lichtgele, geglazuurde paramentbaksteen wordt speciaal voor de bouw van de villa geproduceerd.

Fijn weetje: de baksteen is in feite een klinkersteen met een ultradunne voeg in een speciaal geselecteerde klei die in Briqueteries du Nord vlak bij Rijsel onder het nauw oplettende oog van de architect werd ontwikkeld. Een duurzame en weersbestendige keuze die bovendien zorgt voor een monolithisch effect. Simon: “Je ziet hier mooi hoe de omgeving de schil rond de woning vormt en de materialiteit van de architectuur bepaalt.” Het is duidelijk dat de Gentse architect niet uitgekeken raakt op het modernistische gebouw. “Die guillotineramen!”, roept hij verrukt terwijl hij de gehele lengte van de bovenverdieping met een stevige tred afwandelt. Zestig meter, om precies te zijn. De som van al die onderdelen is wat Mallet-Stevens in de jaren dertig groot maakt – en tegelijk zijn ondergang inluidt. Terwijl de introverte, perfectionistische architect vanuit de coulissen bouwt aan zijn visie, is er Le Corbusier die met zijn flamboyante mediapersoonlijkheid de aandacht naar zich toetrekt. Hij duwt dezelfde modernistische idealen tot in rationele extremen door, vult ze aan met zijn democratische principes en duwt daarmee zijn collega uit de markt en in de vergetelheid. “We mogen ons niet altijd blindstaren op de boekskesarchitectuur”, reageert Simon. “Er zijn veel steengoede architecten die onder de radar aan kwalitatieve architectuur werken. Ik moet wel toegeven dat ik minder fan ben van hoe Mallet-Stevens in elke ruimte andere kleuren, materialen en afwerkingen gebruikt. Zelf beperk ik dat liever tot een minimum om zo rust en eenheid te creëren. Ook zo kan je verschillende sferen neerzetten. Anderzijds geldt dat je niet per se minimalistisch hoeft te werken. Ook een eclectische stijl kan harmonieus aanvoelen.”

“IN ESSENTIE VALT OF STAAT EEN GOED GEBOUW VOOR MIJ MET HET GRONDPLAN. DAT IS OOK VOOR MIJ HET VERTREKPUNT. HET IS GEEN ROCKET SCIENCE, MAAR IK HOU VAST AAN BEPAALDE PRINCIPES WAARVAN IK WEET DAT ZE WERKEN.” Simon de Burbure

Het creëren van filmische decors is eigen aan het werk van Mallet-Stevens. Nog voor hij naam maakt als architect ontwerpt hij al decors voor verschillende avant-garderegisseurs. Het zorgt voor een flinke portie drama en theatraliteit in het oeuvre van de architect, illustreert hoe hij zichzelf ziet als beeldregisseur van ruimte, licht en beweging en weerspiegelt zijn persoonlijkheid als iemand die niet op de bühne, maar achter de schermen aan een totaalervaring van architectuur, kunst en omgeving werkt. Die omgeving bestaat oorspronkelijk uit een park van vijf hectare met onder meer een waterbassin, rozentuin en een zwembad. Vanuit de woning is te zien hoe de zichtlijnen vanuit de centrale as in de woning naar buiten lopen, waardoor de tuin als een verlengde van de woonruimte aanvoelt. De reflecterende vijver versterkt bovendien de horizontale lijnen van de villa en laat het gebouw letterlijk ‘verdubbelen’ in het water. Ook hoe de materialen buiten corresponderen met de kleuren en texturen binnen en hoe de sobere en gestructureerde beplanting in de tuin de architectuur benadrukt, is typerend. De signatuur van Mallet-Stevens is duidelijk en afgelijnd, iets wat de architect tijdens zijn carrière wel eens kwalijk wordt genomen. Ook daarin verschilt zijn werkwijze met die van Le Corbusier, maar ook met die van Simon, die zich liever geen specifieke stijl toe-eigent en voor zijn ontwerpen altijd vertrekt van het grondplan en de omgeving. “Het is nochtans jouw klassieke architectuur

die mij initieel bijzonder charmeerde”, lacht Arne. “Tja, ik hou van de klassieke principes, maar ik wil me niet binden aan één bepaalde stijl. Dat zou me te veel beperken”, antwoordt Simon. De twee mannen zijn ondertussen aangekomen op het dakterras van Villa Cavrois, het sluitstuk van hun bezoek en misschien wel de meest bijzondere feature van de villa. Het is niet alleen een heerlijke plek om te verpozen onder de schaduw van de strak lineaire pergola en beplanting, het is ook een ideaal uitkijkpunt over de tuin, die als een geometrisch landschap de orde van het huis weerspiegelt. Een moment van reflectie dient zich aan wanneer Arne aan Simon vraagt hoe de in 1990 geboren architect in zijn jonge loopbaan al zo’n maturiteit in visie heeft kunnen vormen? “Ik ben misschien jong, maar ben wel al een tijdje bezig”, biecht hij op. “In het middelbaar was ik een slechte student. Ik was niet echt geïnteresseerd in een klassieke opleiding en had eerder nood aan creativiteit en minder structuur. Ik wou creëren. Op mijn vijftiende ben ik architectuur gaan studeren aan het Sint-Lucas in Gent en vanaf toen ging alles heel vlot. Ik zat bij gelijkgestemde mensen en verdiepte me volledig in het bezoeken van gebouwen, het maken van schetsen en het onderzoeken van plannen. Het ging zelfs zo ver dat ik later als hogeschoolstudent onder begeleiding van een architect al kleine verbouwingen uitvoerde. Ik blijf wel in dat leerproces, blijf mezelf in vraag stellen en weet dat ik nog niet ben waar ik wil zijn. Elke opdracht brengt me een klein beetje dichterbij.”

LIGHTPOINT | info@lightpoint.be · www.lightpoint.be OUDENAARDE Westerring 27A · 055 69 99 60 MERELBEKE Fraterstraat 129 · 09 224 23 89 Maandag gesloten - dinsdag t/m vrijdag: 10u00-12u30 en 13u30-18u00 zaterdag: 10u00-17u00 doorlopend

HOUT is onze passie, duurzaamheid onze belofte! PARKET LEFEVERE ‘t Lindeke 31 - Zone C1 8880 Sint-Eloois-Winkel www.parket-lefevere.be T. 0475 91 77 59

EEN PAVILJOEN IN HET BOS

BOMM VILLA

IN EEN BOSRIJK GEBIED AAN DE RAND VAN GENT ONTWIERP CAS ARCHITECTEN EEN BETONNEN PAVILJOEN DAT ZICH NIET ALLEEN VERSTRENGELT MET DE NATUUR, MAAR ER VOLLEDIG IN OPGAAT. HET ONTWERP GAAT LETTERLIJK DE DIEPTE IN: HET GEZIN SLAAPT OP ONDERGRONDS NIVEAU. VOOR DE UITVOERING STOND ABS BOUWTEAM IN, DAT ALS AANNEMER DE VISIE VAN DE ARCHITECT TOT LEVEN BRACHT. HET RESULTAAT IS EEN WONING MET EEN UITGESPROKEN HORIZONTAAL KARAKTER, DIE IN DIALOOG MET HET VERTICALE RITME VAN DE BOMEN EEN HARMONIEUZE SAMENVLOEIING TUSSEN BINNEN- EN BUITENLEVEN CREËERT.

BOMM ONDERGRONDS SLAPEN

Een rijke bosgeur: dat is niet alleen hoe Villa BOMM je begroet, het vormt ook de essentie ervan. Het compacte perceel is al eeuwenlang de thuisbasis van een rijke verzameling bomen, maar in plaats van de woudzee als overlast te zien, vormde ze het uitgangspunt van een unieke woonbeleving in de schoot van de natuur. CAS architecten ontwierp een villa die zich letterlijk tussen het groen plooit, met waar nodig ruimte voor wortels en kruinen om te groeien. Dat sluit perfect aan bij de visie van ABS Bouwteam, dat het als zijn missie ziet om de omgeving en natuur te integreren in elk project.

Een primeur voor CAS architecten: doordat de bouwvoorschriften een extra niveau met plat dak niet toelieten, werd de tweede verdieping ondergronds geplaatst. Het resultaat is niet alleen een woning met een uitgesproken paviljoengehalte, maar ook een residentie die zich eerder als een publiek gebouw presenteert. Bovendien vond het team zo een subtiel evenwicht tussen de horizontale lijnen van de architectuur en de verticaliteit van de omliggende bomen.

Het bosgevoel trekt zich door in de hele woning: van de intieme terrashoek met zicht op het groen en de patio met buitendouche onder de kruinen van de bomen tot de eetruimte met gevelbreed schuifraam. Lees: een canvas op de natuur. In de tuin vervolledigt een betonnen vleugel met geïntegreerde terrashaard de samensmelting van het binnen- en buitenleven. Het is voor de bewoners een uitnodiging tot al fresco dineren, omgeven door een natuurlijk panorama en de geuren van het bos.

VILLA

Wie vreest voor een duffe kelderverdieping, heeft het overigens goed mis. Dankzij de patio’s en de mogelijkheid om ruimtes open te trekken of af te sluiten, baadt ook de benedenverdieping in het licht. Extra mooi hier is het aangename binnenklimaat, dat zijn duurzame meerwaarde bewijst tijdens warme zomerdagen of koude winternachten.

BOMM VILLA

MET VILLA BOMM TOONT CAS ARCHITECTEN HOE EEN WONING VERTREKT VANUIT DE PLEK, DE CONTEXT EN HAAR BEWONERS.

VILLA

BOMM

BOMM VILLA

DE WONING BIEDT EEN SUBTIEL EVENWICHT TUSSEN DE HORIZONTALE LIJNEN VAN DE ARCHITECTUUR EN DE VERTICALITEIT VAN DE OMLIGGENDE BOMEN.

BOMM VILLA

ABS BOUWTEAM ZIET HET ALS ZIJN MISSIE OM DE OMGEVING EN DE NATUUR TE INTEGREREN IN ELK PROJECT.

BOMM EEN TIKKELTJE RUWHEID In Villa BOMM vloeien binnen en buiten ook naadloos in elkaar over dankzij het consequente gebruik van beton in twee texturen: glad voor de binnenmuren en met een ingedrukte houtstructuur aan de gevel. Het is een ruwe en eerlijke combinatie waartegen donker walnootfineer en fijn stucwerk van het maatmeubilair zich scherp aftekenen. De inox werkbladen in de keuken voegen dan weer een industrieel accent toe aan het geheel, terwijl ze tegelijk de strakke lijnen van het interieur versterken.

VILLA

Met Villa BOMM toont CAS architecten hoe een woning niet vertrekt vanuit standaard woonprincipes, maar vanuit de plek, de context en haar bewoners. Zo wordt deze combinatie van beton, hout en licht zelf een onderdeel van het bos. Een plek waar rust, natuur en architectuur samenvloeien tot één coherent geheel.

DcPools • Nijverheidsstraat 95, 9890 Gavere • 09 330 87 35 • info@dcpools.be • www.dcpools.be

Zij HEBBEN HET 20 DESIGNSTUKKEN VAN VROUWELIJKE MAKERS

GEMAAKT 41

(01)

K E L LY W E A R S T L E R VO OR SE R A X

Na succesvolle serviescollecties met het Belgische designmerk Serax richt de Amerikaanse designer Kelly Wearstler haar blik nu naar buiten. Met aandacht voor vakmanschap, textuur en natuurlijke glazuren creëerde ze een reeks sculpturale plantenpotten die je buitenruimte een verfijnde designtoets geven.

(02)

S.R. COFFEE CUP DOOR LOU ISE ROE Wil je een Instagrammable Scandinavisch ontbijt in huis brengen? Dan mag de S.R. Coffee Cup voortaan niet ontbreken bij je ochtendritueel. De Deense designer Louise Roe – oprichtster van het gelijknamige designhuis en de galerie met koffiebar in Kopenhagen – inspireerde dit roestvrijstalen kopje met schoteltje op Bauhaus-lijnen en verwijst met het duo subtiel naar de harmonieuze relatie tussen moeder en dochter.

(03)

FA Y E T O O G O O D X N O R I TA K E

In haar samenwerking met het Japanse porseleinmerk Noritake creëerde de Britse designer Faye Toogood de ROSE-collectie, geïnspireerd door haar liefde voor rozen en haar Engelse tuin. De collectie bestaat uit zeventien unieke handgeschilderde stukken, waaronder schalen en kannen, en een gelimiteerde oplage van 111 gereproduceerde stukken, gedecoreerd met Toogoods expressieve penseelstreken in roze en groen.

(04)

R AC H E L W H I T E R E A D X P U I F O R C AT

De Britse kunstenares Rachel Whiteread vertaalt gegolfd karton naar sculpturaal zilver in haar nieuwste samenwerking met het Franse Puiforcat. De collectie van dienbladen, glazen, servetringen en een waterkan draagt subtiele imperfecties die de unieke signatuur van de designer vieren.

(05)

T H E S C A L L O P I N I TA B L E DOOR A N DR E A K A N T EL BERG

Urenlang tafelen aan een meterslange grafstenen tafel? Dat kan met The Scallopini Table van de Canadese designer Andrea Kantelberg, oprichtster van de studio Evolved Living. Ze transformeerde marmer van Italiaanse grafstenen tot een sculpturaal luxueus meubel. Het ontwerp, geïnspireerd door klassieke Italiaanse architectuur met bogen en organische vormen, werd in opdracht gemaakt als blikvanger voor een hoofdkantoor in Toronto.

PAT R I C I A U R Q U I O L A X CIMENTO

(06)

De Spaanse designer Patricia Urquiola verstevigt haar stempel in Italië met de Riva-collectie voor het Venetiaanse designmerk Cimento, dat experimenteert met cementachtige materialen. De serie omvat onder andere tafels, kasten en vazen in sculpturale, modulaire vormen met organische randen, die de ritmiek van water weerspiegelen.

G L O S S Y N I G H T TA B L E DOOR BIEK E CAST ELEY N

Sculpturaal, speels en stijlvol: de Glossy Night Table van de Belgische designer Bieke Casteleyn transformeert je nachtkastje in een statement. De chunky tafel is verkrijgbaar in verschillende straffe kleuren en afwerkingen: van cementstuc en hoogglanslak tot een lade uit afrormosiahout of suède. Elk stuk is met de hand vervaardigd in België.

©Charlotte Lauwers Photography

(07)

©D-Mind

(08)

SA BI N E M A RCEL IS X H Y DRO

Vorig jaar werd de Rotterdamse Sabine Marcelis door Dezeen uitgeroepen tot Designer van het Jaar, dit jaar ontwierp ze Orbit Light in samenwerking met het aluminiumbedrijf Hydro. De lamp maakt deel uit van het R100-project, waarbij objecten worden geproduceerd uit volledig gerecycled aluminium binnen een straal van honderd kilometer van de fabriek. Sculpturaal van vorm en geïnspireerd door de beweging van hemellichamen, speelt de lamp met licht en reflecties.

©Einar Aslaksen

P I T C H E R VA S E D O O R I S A B E L L E N E Y T

(09)

De Belgische designer Isabelle Neyt transformeert het alledaagse in sculpturale objecten. De Pitcher Vase herinterpreteert de klassieke kruikvaas met een gedurfde, grafische twist en kleurcontrast. Het ontwerp voegt een speelse, moderne touch toe aan elk interieur en weerspiegelt Neyts liefde voor tijdloze vormen en moderne lijnen.

(10)

R E WOR K E D BE NC H D O OR L I N D E F R E YA TA N G E L D E R

De Brusselse studio Destroyers/Builders, onder leiding van Linde Freya Tangelder, transformeert traditionele zitmeubels tot sculpturale objecten. Voor de Reworked Bench combineert ze een geborsteld aluminium frame met handgelakte katoenen kussens en witte bronzen poten. Door lagen van schuren, lakken en ambachtelijke details te mengen met industriële technieken ontstaat een sculpturaal zitobject dat architecturale fragmenten modern interpreteert.

©Eline Willaert

(11)

V I B R AT I O N WA L L DOOR HI N D R A BII

Wat gebeurt er als je een technische ingenieursopleiding combineert met een passie voor architectuur, design en mode? Maak kennis met de verlichting van Hind Rabii. De Belgische ontwerpster creëerde de Vibration Wall, een sculpturale wandlamp die de subtiele beweging van water vertaalt naar licht. De lamp is dimbaar en verkrijgbaar in wit, groen en terracotta.

(12)

F R A M E TA B L E D O O R A N N A M A R I A Ø F S T E DA L E N G

De Noorse ontwerpster en beeldhouwster Anna Maria Øfstedal Eng creëerde de Frame Table. Het ontwerp is geïnspireerd door de mystieke vormen en materialen van boomwortels. Met zijn organische vormen en artistieke uitstraling is de Frame Table een statement piece om in huis te halen.

(13)

POMPEII CA N DLEST ICKS D O O R PA S C A L E R I S B O U R G

Met haar Pompeii Candlesticks, een serie keramische kandelaars, vertaalt de Belgische designer Pascale Risbourg kunst naar sculpturale objecten. Elk stuk ontstaat uit een subtiel samenspel van toeval, waardoor de kandelaren een opeenstapeling zijn van unieke en organische vormen in warme kleuren.

©Christel Sasso

(14)

LISO STOOL II D O O R K I M M U PA N G I L A Ï

De Belgisch-Congolese interieurarchitecte en designer Kim Mupangilaï bouwde in New York haar carrière uit en creëert sculpturale objecten die een dialoog aangaan tussen haar Belgische en Congolese roots. Een sterk voorbeeld is de Liso Stool II: een houten kruk met een opvallende uitsnijding. Vervaardigd uit teakhout, vulkanisch gesteente en bananenvezel, combineert het object organische vormen met een abstracte esthetiek.

(15)

LISE V ESTER X MUUTO

De Dream View Bench is een sculpturale zitbank die de Deense designer Lise Vester ontwierp voor Muuto. Vester, bekend om haar conceptuele benadering van design, laat zich inspireren door natuurlijke vormen en de relatie tussen object en ruimte. Met vloeiende, organische lijnen roept de bench een gevoel van rust op, terwijl het oppervlak in geborsteld roestvrij staal het licht en de omgeving subtiel weerspiegelt.

(16)

TR A P COLLECTION DOOR ST U DIO IN EK E H A NS

De Nederlandse ontwerpster Ineke Hans creëerde de TRAP Collection, een veelzijdige en kleurrijke serie meubels. Ontworpen ter gelegenheid van de tiende verjaardag van het inclusieve platform Social Label, omvat de collectie hybride objecten zoals krukken, bijzettafels, minidesks en kledinghaken. Elk stuk is voorzien van opvallende stippen, aangebracht door de makers in een sociale werkplaats van Social Label.

(17)

H E R U I T G AV E B E N C H F O R T W O DOOR NA NNA DITZEL De iconische Bench for Two van de Deense ontwerpster Nanna Ditzel is opnieuw uitgebracht door het Deense merk Fredericia, meer dan twintig jaar na haar overlijden. Het ontwerp, dat oorspronkelijk dateert uit 1889, kenmerkt zich door een zachte curve waardoor een gedeelde ruimte ontstaat voor twee personen. De heruitgave omvat de originele zwarte versie, evenals drie levendige nieuwe kleuren die Ditzels levenslange fascinatie voor gedurfde kleurenpaletten en expressieve vormen weerspiegelen.

(18)

LUCIE R IE X J W A N DERSON X W E D GWO OD

In een bijzondere samenwerking brengen het Britse modemerk JW Anderson en serviesmerk Wedgwood onuitgebrachte ontwerpen van de Oostenrijkse-Britse keramiste Lucie Rie uit de jaren 60 tot leven. De collectie bestaat uit handgemaakte lichtblauwe theekopjes. De heruitgave viert het tijdloze vakmanschap van Rie en maakt haar werk opnieuw toegankelijk voor een nieuw publiek.

(19)

FR INGE FR IENDS DOOR M AOR I K I M U R A

De serie Fringe Friends van de Japanse Maori Kimura is een inventieve ode aan hergebruik en kleur, waarin textiel uit Nederlandse textielfabrieken een tweede leven krijgt. Elk stuk – denk aan krukken, stoelen of wandrekken – wordt met de hand bekleed met kleurrijke franjes op een basis van gerecycled of vroeger gebruikt meubilair, waarbij de levendige textuur het object transformeert tot een sculptuur.

(20)

TEK L A SEV ER IN (TEK L A N) X AU P I N G

De Zweedse kleurontwerpster Tekla Evelina Severin, bekend als Teklan, werkte samen met Auping aan de collectie Characters by Teklan. Ze introduceert drie nieuwe bedkleuren – Burgundy, Mustard en Pastille Green – die elk een eigen sfeer en energie brengen. De collectie omvat ook dubbelzijdige dekbedovertrekken met effen kleuren aan de ene kant en gedurfde strepen aan de andere, geïnspireerd door vintage kermischarme.

vrouwelijke

BLIK

ZIJ KIJKEN, DE RUIMTE LUISTERT

In de architectuurwereld blijft de mannelijke stem overheersen, maar interieurarchitecten Aurélie Penneman, Anaïs Torfs, Ellen Van Laer en Nathalie Deboel brengen daar nuance in. Hun blik is niet zachter, maar dieper: ze voegen intuïtie, tactiliteit en menselijke maat toe. Vaak tonen ze als enige vrouw op de werf dat leiderschap ook kan schuilen in precisie en het vermogen om stemmen te verbinden. 49

DE DETAILS VAN

Ellen Van Laer Voor Ellen Van Laer was interieurarchitectuur vanzelfsprekend, meer dan een bewuste keuze. “Creativiteit zocht in mijn tienerjaren altijd een weg. Ik heb even getwijfeld over productontwikkeling, maar dit vak verenigt het tastbare met het intuïtieve.” Die balans is duidelijk zichtbaar in Ellens werk. Haar projecten ademen rust, verfijning en tactiliteit, met Japanse en Scandinavische invloeden, een voorliefde voor hout en een sterke aandacht voor materialiteit. “Als kleding onze tweede huid is, dan is ons interieur onze derde. Een ruimte mag aanvoelen als een verlengde van jezelf”, vertelt de interieurarchitecte. Alleen al het feit dat ze op jonge leeftijd een eigen bureau startte, getuigt van ondernemerschap en lef. Samen met haar partner Arno Broeckhoven bouwde Ellen Æ Studio uit tot een bureau met een sterke, herkenbare signatuur. “We vullen elkaar perfect aan. Klanten komen naar mij voor het ontwerp, naar hem voor de technische details. Als jonge vrouw op de werf merkte ik dat bepaalde clichés nogal weerbarstig zijn. Soms hoorde je tussen de lijnen: ‘Wat komt dat poppemieke hier doen?’ Maar zodra ik liet zien dat ik wist wat ik wilde, wijzigde die perceptie. Vrouw zijn in deze sector vraagt extra veerkracht, maar het biedt ook troeven: aandacht voor subtiliteit, intimiteit en de menselijke beleving van een ruimte, het vermogen om precisie te combineren met emotie.” “Opvallend genoeg bestaat ons team, met twee vaste vrouwelijke medewerkers, vandaag voor driekwart uit vrouwen. Misschien brengt een extra mannelijke collega ooit een andere dynamiek. Het heeft wellicht te maken met de aard van ons bureau en de focus op subtiele, gedetailleerde en fijngevoelige ontwerpen – een aanpak die duidelijk veel vrouwen aanspreekt. Het vak is nochtans even analytisch als architectuur, maar vertrekt vanuit een ander soort sensitiviteit”, zegt ze. Die combinatie van scherp inzicht en intuïtie kenmerkt haar aanpak en geeft haar kracht.

HET BUIKGEVOEL VAN

Anaïs Torfs Anaïs Torfs was regelmatig de enige vrouw op de werf. Niet dat ze zich daardoor liet intimideren, maar het viel wel op. “Vooral de projectontwikkeling is nog altijd een mannenwereld en ik was als 24-jarige best wel een jonge vrouw om in zo’n cultuur terecht te komen.” Toch veroverde ze haar plaats met zelfvertrouwen, oog voor detail en een eigen stem. Samen met Michiel Mertens, haar partner en medeoprichter van Going East, zoekt ze steeds de balans tussen kracht en verfijning, vaak met een vleugje exotisme. Dat ervaar je niet enkel in hun internationale projecten, maar ook in de verfijnde identiteit van hun eigen meubelmerk. Waar hij zich vooral richt op de grote lijnen, bewaakt zij de detaillering. “Dat evenwicht werkt goed. De ene klant voelt zich meer aangesproken door Michiels aanpak, de andere door de mijne. Het is die complementariteit die ons sterker maakt: een dynamiek van ratio en gevoel, van structuur en intuïtie.” Hun verhaal begint ver van huis. Twee weken voordat Michiel op wereldreis vertrok, leerden ze elkaar kennen. Kort daarna stapte Anaïs het vliegtuig op naar India. “We zagen er mensen ontwerpen met meer verbeelding dan middelen. Dat was een eyeopener.” Die ervaringen maakten haar niet alleen tot een sterkere ontwerpster, maar leerden haar ook het belang van zelfvertrouwen door te geven aan andere vrouwen in het vak. “Tijdens mijn opleiding was er een mooie balans tussen mannen en vrouwen, maar ik zag veel vrouwen afhaken. Daarom wil ik jonge ontwerpsters adviseren en aanmoedigen om hun plaats op te eisen. Ik droom van een masterclass speciaal voor vrouwen, om ze te leren beter hun ambities uit te spreken.” Anaïs ziet hoe vrouwen hun talent nog te vaak onderschatten. “Zelfvertrouwen is geen eigenschap, het is een keuze. Ik gun elke vrouw het geloof in haar eigen visie. We hebben alles in huis om te schitteren. Toen ik begon, had ik de durf. Nu heb ik de ervaring én het recht van spreken, want ik heb ondertussen heel wat vierkante meters ontworpen.”

DE YIN EN YANG VAN

Nathalie Deboel Onder de noemer ‘Comforting Homes’ bouwt Nathalie Deboel al meer dan twintig jaar aan een indrukwekkend oeuvre. Haar kracht zit niet in confrontatie, maar in haar visie, precisie en eigenheid. “Op de werf staan heb ik altijd als een voordeel gezien. Ik ervaar een natuurlijk vermogen om te verbinden. Ik voel snel aan waar spanningen ontstaan en weet met rust en overtuiging partijen weer op één lijn te brengen. Het psychologische mag je niet onderschatten, het bepaalt de sfeer én de kwaliteit van het eindresultaat. We brengen het verlangen van de klant in evenwicht met de realiteit van de uitvoering.” In haar onderneming werkt Nathalie met een evenwichtig team van mannen en vrouwen. “Die mix is goud waard. Mannen duiken graag in de technieken, domotica en ventilatie, terwijl wij vaak meer bezig zijn met licht, sfeer en beleving. Maar dat betekent niet dat we de chapedikte niet kennen. Het is een yin-yangverhouding die elkaar versterkt”, glimlacht ze. De signatuur van haar bureau omschrijft ze wel als uitgesproken vrouwelijk: elegantie, zachtheid en sereniteit. “Een woning moet rust uitstralen, maar tegelijk warmte bieden. Wij creëren ontwerpen waarin welzijn en functionaliteit in balans zijn, waar generaties zich samen goed voelen. Ik zie een woning als een verlengstuk van de mens, een laag waarin we ons kunnen nestelen. Een goed ontworpen huis voelt als een comfortabele jas.” Als oprichter van een groeiend bureau met vestigingen in Brussel en Knokke gelooft Nathalie sterk in horizontaal leiderschap: “Je bent maar zo goed als de mensen om je heen. Ik luister, analyseer en observeer veel. Het is belangrijk dat iedereen zijn plaats vindt en zich gehoord voelt. Er is geen piramide bij ons, we werken zij aan zij.” Dat luisterende leiderschap maakt haar voor velen een rolmodel, al blijft ze zelf bescheiden. “We werken gewoon hard en blijven trouw aan onze filosofie. Misschien word je vanzelf een voorbeeld als je authentiek blijft”, besluit Nathalie.

DE DURF VAN

Aurélie Penneman Tussen staal en beton vormt Aurélie Penneman de Bosscheyde met vaste hand haar eigen signatuur. Haar warmte en kleur laten interieurs ademen – een visie die haar onlangs als eerste Belgische vrouwelijke interieurarchitect een plaats opleverde in ‘Architectural Digest USA’. “Durf is mijn sterkte en esthetiek en emotie zijn mijn bouwstenen. Het besef dat je op je plek bent, ook als vrouw, is van onschatbare waarde. Alles begint met vertrouwen in je eigen kracht”, benadrukt Aurélie. Haar benadering verraadt een vrouwelijke gevoeligheid en de neiging om te bewaren en te verbinden. Aurélie werkt vanuit buikgevoel: “Een mannenbrein is misschien iets gestructureerder, terwijl ik mijn intuïtie volg. Die zit zelden fout. Van classicistische charme tot modernistische strakheid, elk project begint bij wat er al is. Door vervolgens kleur en textuur toe te voegen aan materialen en objecten, krijgt een interieur leven en persoonlijkheid. We omarmen de oude elementen, laten ze opnieuw spreken en blazen ze nieuw leven in – met respect voor het verhaal dat ze al vertellen.” Aurélies ontwerpen weten te raken zonder te overheersen. Klasse en verfijning gaan hand in hand met warmte en toegankelijkheid. Voor haar vormt verbinden zonder te imponeren een vrouwelijke kracht: “Op de werf hangt soms nog de geest van een mannenstiel. In het begin zagen ze een jong meisje dat ‘even kwam zeggen wat het moest zijn’. Je moet je strepen verdienen, met respect, maar ook met overtuiging.” Aurélie bewijst dat de vrouwelijke hand in architectuur niet zozeer zacht is, maar vooral doordacht. Zoals in het bedrijfsgebouw voor isolatie- en chapewerken en decoratieve betonvloeren waar je duidelijk haar signatuur voelt. “We wilden met verfijning het brutalisme van de activiteiten tastbaar maken. Het resultaat is een ode aan contrasten: ruw en zacht, technisch en poëtisch – precies zoals ikzelf”, besluit ze.

Woningen met persoonlijkheid

Immodôme is ontstaan uit onze passie voor architectuur en lifestyle. Wij verkopen woningen met een architecturale, historische of esthetische meerwaarde. Contacteer ons voor de verkoop van uw woning. Check de website.

WWW.IMMODOME.BE | T 0468 290 848

DOSSIER

STRA TEN

N A V

Een vrouwvriendelijke stad is een veilige stad voor iedereen Steden zijn in beweging, maar niet voor iedereen op hetzelfde tempo. Sommige plekken nodigen uit, andere lijken bijna verboden terrein. Hoe zou het zijn als we onze straten, pleinen en parken zouden ontwerpen vanuit zorg, veiligheid en ontmoeting? Dat noemen we de vrouwvriendelijke stad, terwijl het in essentie betekent: een betere stad voor iedereen.

L I H C S R E V 57

De moord op de Nederlandse Lisa, die afgelopen zomer alleen naar huis fietste en daar nooit aankwam, leidde tot een golf van verontwaardiging. Plots klonk het luider dan ooit: “We moeten onze steden veiliger maken voor vrouwen.” Maar veiligheid is slechts de bovenste laag van een dieper liggend probleem. Straten, pleinen, tramlijnen en sportvelden zijn ontworpen voor een figuur die zelden expliciet wordt benoemd, maar overal aanwezig is: de referentieman. Een volwassen, mobiele, voltijds werkende man die van A naar B reist. Hij heeft doorgaans geen kinderwagen, geen boodschappenkar, geen zorgrol. Daar botst de theorie met de realiteit. De stad is al lang van veel meer mensen dan van hem alleen. Wat als we steden zouden ontwerpen vanuit zorg, nabijheid, ontmoeting en gedeelde verantwoordelijkheid, in plaats van enkel te kijken naar efficiëntie en doorstroming? Wat valt op bij vrouwen die dagelijks door de stad lopen, of net níet lopen omdat ze bepaalde buurten vermijden? En waarom is hun blik essentieel voor iedereen, ook voor mannen die zichzelf nooit als ‘probleemgebruiker’ zagen?

EYES ON THE STREET

“Niets maakt een plek onveiliger dan leegte. Een straat waar een moeder haar fiets op slot zet, een oudere man zijn krant leest en kinderen met krijt op de stoep tekenen, voelt vanzelf veiliger dan een straat zonder ogen.”

De nood aan een vrouwvriendelijke stad is niet nieuw. Al in 1961 wees auteur en stadsactiviste Jane Jacobs op het belang van eyes on the street: straten die veilig en levendig blijven doordat bewoners, winkeliers en voorbijgangers er aanwezig zijn en zo – bewust of onbewust – een oogje in het zeil houden. Vandaag is dat idee relevanter dan ooit. Elisabeth Gérard, architecte en lid van de Brusselse vzw L’architecture qui dégenre, noemt dit coveillance. “Geen toezicht van bovenaf, maar horizontale aandacht. Jij let op iemand, en die persoon let op jou. Dat schept het gevoel dat er leven is in de straat.” Het vraagt volgens haar om geïntegreerde ruimtes die zowel overdag als na de werkuren leven. Buurten waar woningen, winkels, scholen, bedrijven, terrassen en parken samenkomen in plaats van gescheiden te worden. “Niets maakt een plek onveiliger dan leegte. Een straat waar een moeder haar fiets op slot zet, een oudere man zijn krant leest en kinderen met krijt op de stoep tekenen, voelt vanzelf veiliger dan een straat zonder ogen.” Ook Lara Schrijver, professor architectuurtheorie aan de Universiteit Antwerpen, benadrukt dat menselijke aanwezigheid in de stad verder gaat dan gender alleen. Ze verwijst naar Matrix Architects, een Brits feministisch collectief dat in de jaren 80 al opmerkte hoe een stad vol trappen en hoge stoepen mensen letterlijk uitsluit. “Wie met een buggy, rollator of beperkte mobiliteit onderweg is, wordt gedwongen tot omwegen”, zegt Schrijver. “Dat zijn trajecten die vaak vrouwen afleggen, maar net zo goed ouderen en mensen met een beperking. Het vrouwelijke perspectief dient in dat opzicht als prisma waarmee je de dominante blik op de stad in vraag kan stellen.” Luister je naar vrouwen die zich belemmerd voelen, dan hoor je volgens haar ook de stemmen van kinderen, ouderen, queer personen en nieuwkomers. “Verschillende perspectieven die elkaar niet uitsluiten, maar als stukjes van een mozaïek samen een vollediger beeld van de stad bieden.”

GEEN ROZE BANKEN Wat gebeurt er als je niet begint met ontwerpen, maar met luisteren? In Antwerpen-Noord zijn SAAMO, Bibliotheek Permeke, het Red Star Line Museum en het sociaal-ruimtelijke onderzoeksbureau Endeavour vijf jaar geleden samen een buurttraject gestart, met als eenvoudig vertrekpunt: wie gebruikt deze plek, en wie niet? “Op het De Conickplein zagen we op honderd mensen gemiddeld maar elf vrouwen”, vertelt Babette Wyckaert van SAAMO. “Dan ga je je afvragen: waarom? Welke routes vermijden ze? En waar voelen ze zich wél op hun gemak?” Uit gesprekken met buurtbewoners en een diverse groep vrouwelijke vrijwilligers ontstond niet alleen inzicht, maar ook verandering. Samen creëerden ze Onze Tuin: een groene oase achter de bibliotheek die letterlijk schaduw biedt én ruimte voor gesprekken over zaken die anders in het donker blijven. Geen ontwerp uit een catalogus, maar een ontmoetingsplaats waar vrouwen hun verhalen als fundament achterlieten. “Het ging hen niet om roze, maar om ronde banken die verbinden”, zegt Wyckaert. “Ze vroegen om openbare toiletten, nabijheid van diensten en de mogelijkheid om ongestoord samen te komen.”

‘Onze tuin’ - ©Babette Wyckaert

Uit het traject ontstond de toolbox The Feminine City. Die helpt steden en ontwerpers om de publieke ruimte in te richten met meer aandacht voor gender, leeftijd, culturele achtergrond en sociale positie. Vier lagen vormen daarbij de basis: het emotionele (voel ik me gerust of moet ik op mijn hoede zijn?), het zorgende en sociale (kan ik hier iemand ontmoeten?), het groene en gezonde (is er schaduw, frisse lucht, bewegingsvrijheid?) en het levendige (heerst er een positieve sfeer, dynamiek en verbondenheid?). “Die aspecten kan je niet los van elkaar zien”, benadrukt Wyckaert. “Een plein kan perfect verlicht zijn en toch niet uitnodigend aanvoelen.” Ook in Brussel ziet architecte Elisabeth Gérard vooruitgang. “De stad is de afgelopen tien jaar zichtbaar veranderd, net als de manier waarop burgers worden betrokken. Maar participatie vraagt om nuance. Wat in de ene wijk werkt, zoals genderneutrale toiletten, kan elders op weerstand stuiten. Als je echt wilt luisteren, moet je ruimte laten voor verschillen.”

N VA

N E T A R T LS I H C S R VE

N E T A R T S

N A V

N E T A R T S L I H C S R E V

N A V

R E V

VA N N E VE AT R RS T S L I CH ERSCH V N A V IL TEN ST RA TE N

VA N

VAN WENEN TOT HET WILLY VANDERSTEENPLEIN In Wenen, Barcelona en Stockholm vinden we al langer voorbeelden van steden die verder kijken dan de ‘standaardgebruiker’. De Oostenrijkse hoofdstad toetst haar stedenbouwkundige projecten sinds de jaren 90 systematisch op hun impact voor mannen én vrouwen. Een van de bekendste resultaten is de wijk Frauen-Werk-Stadt, ontworpen door vrouwelijke architecten. Barcelona pakt het anders aan met haar superblocks: autoluwe woonblokken waar de straat wordt teruggegeven aan spelende kinderen, banken en bomen. En in Zweden gaat Stockholm nog een stap verder door ‘gender budgeting’ in te voeren: publieke investeringen worden er beoordeeld op hun effect op verschillende groepen, niet enkel op de gemiddelde belastingbetaler. Betekent dit dat België achterloopt? Niet per se, vindt architectuurtheoretica Lara Schrijver. “Er is hier veel in beweging. Denk aan The Feminine City, aan PAF (Platform Architectuur en Feminisme), aan studenten en jonge ontwerpers die zich luid afvragen: moet het echt zo?” Volgens haar is het minder zinvol om landen te vergelijken, dan om te kijken waar nieuwe stemmen opstaan. “Gen Z stelt vragen die vroeger niet werden gesteld. Daardoor komt er beweging op gang.” De verandering is zichtbaar, maar fragmentarisch. Sommige plekken tonen echter hoe het anders kan. Zoals het Willy Vandersteenplein in Antwerpen. “Daar zie je opvallend veel vrouwen”, weet Babette Wyckaert. “Omdat het een halfgesloten, rustig plein is, met een speeltuin en een buurtwerk dat zich naar de publieke ruimte toe opent. Dat maakt een wereld van verschil.”

PUZZELSTUKKEN Een stad ontstaat niet op het plein, maar veel eerder: aan de tekentafel, of zelfs al in de aula. “Tijdens mijn hele opleiding heb ik misschien vijf vrouwelijke architecten horen vernoemen”, zegt Elisabeth Gérard. “Nochtans is meer dan de helft van de studenten vrouw.” Het probleem zit dus niet alleen in wie we bestuderen, maar ook in wie mee mag ontwerpen. Teams worden weliswaar diverser, maar dat betekent nog niet dat elke stem daadwerkelijk wordt gehoord. “Niet alleen vrouwen, ook mensen met een beperking zijn in ons vak bijna afwezig. Hoe ontwerp je een inclusieve stad als de architectuurwereld zelf niet inclusief is?” Zodra andere ontwerpers mee aan tafel schuiven – vrouwen, mensen met een beperking, mensen met een migratieachtergrond – verandert het beeld van de stad. Niet omdat zij anders zijn, maar omdat ze andere vragen stellen. Waar kan ik borstvoeding geven? Hoe geraak ik thuis met een rollator? Waarom domineert een voetbalveld elke speeltuin, terwijl niet alle jongens voetballen? Zulke vragen verschuiven het perspectief van efficiëntie naar ervaring. Maar ideeën alleen veranderen geen stad; tijd nemen om te luisteren wel. “Je moet horen hoe mensen een plek gebruiken – of juist vermijden”, aldus Babette Wyckaert. “Dat vraagt gesprekken in verschillende talen, zonder vakjargon, en samenwerking tussen ontwerpers, ruimtemakers en sociale organisaties. Participatie mag niet beginnen wanneer het plan al klaar ligt. Daarom hebben we met The Feminine City nu al een belangrijk stuk van de puzzel in handen. Het reikt architecten en beleidsmakers een soort moodboard aan om publieke ruimtes werkelijk inclusiever te maken. Precies daar, tussen ontwerp en leefwereld, kan een heel andere stad ontstaan.”

“Je moet horen hoe mensen een plek gebruiken – of juist vermijden. Dat vraagt gesprekken in verschillende talen, zonder vakjargon, en samenwerking tussen ontwerpers, ruimtemakers en sociale organisaties. Participatie mag niet beginnen wanneer het plan al klaar ligt.”

Vrouwen aan de slag met routes en plekken - ©Karolien Bogaerts

DE STAD VAN IEDEREEN Het mooie aan zo’n andere stad? Niemand verliest erbij. Een vrouwvriendelijke stad is geen stad voor vrouwen alleen, maar een stad voor iedereen die niet in het standaardplaatje past. En dat zijn we vroeg of laat allemaal. Iedereen duwt ooit een kinderwagen, wordt ouder en minder mobiel, of heeft (tijdelijk) zorg nodig. Het gaat hier dus niet om exclusie. Het gaat niet om: ‘Mannen mogen niet op straat.’ Het gaat om een eenvoudigere, rechtvaardigere vraag: ‘Hoe zorgen we dat vrouwen ook vrij op straat kunnen bewegen?’ Zonder angst, zonder het gevoel onzichtbaar of benadeeld te zijn.

BECAUS TUINEN & ZWEMBADEN VANTEGEMSTRAAT 33 - 9230 WETTEREN T 09 363 09 63 | INFO@BECAUS.BE

www.becaus.be

Interieur- en kleuradvies, binnen- en buitenschilderwerken, decoratieve verftechnieken, behangwerken, exclusieve raamdecoratie, stoffering, meubilair, maatwerk, vast tapijt en karpetten.

©cafeïne

www.evelynmoreels.be

ABS

RENOVATIE OP DE GRENS VAN HEDEN EN VERLEDEN

VILLA

Samen met ar-architecten en interieurarchitect Frederic Kielemoes blies ABS Bouwteam een statige villa in het bosrijke Deurle nieuw leven in. De keuze voor renovatie was heel bewust. Zo behoudt het landhuis zijn bijzondere karakter, terwijl moderne ingrepen het royale pand meenemen in de woonbeleving van vandaag.

Al vanop de oprit is de oorspronkelijke grandeur van de villa zichtbaar: een witgeschilderde bakstenen gevel, subtiel siermetselwerk, een natuurleien dak, royale proporties en een statige uitstraling. Net dat karakter vormde de aanleiding om het pand niet te slopen, maar te renoveren. Hoewel renovatie onmiskenbaar een duurzaam voordeel biedt, is het volgens ABS Bouwteam ook financieel de juiste piste om te bewandelen wanneer de architectuur waardevol is en de bestaande ruimtes in grote mate kunnen worden bewaard. In Deurle waren die voorwaarden vervuld: een woning met een uitgesproken karakter en een solide basis.

De grootste uitdagingen in dit project lagen in het hertekenen van de kleine dakkapellen, het integreren van een bovenverdieping met vijf volwaardige slaapkamers en het installeren van een ruimtelijke logica. Het bouwteam onderzocht op vraag van de bouwheer verschillende denkpistes, zoals het uitbreiden van de woning of zelfs het volledig openmaken van de achtergevel, maar met een doorgewinterde aanpak in renovaties koos ar-architecten ervoor om de eigenheid van de woning niet los te laten. De villa werd teruggebracht tot zijn essentie en kreeg een hedendaagse invulling.

ABS

UITGESPROKEN SYMMETRIE Bij aankomst in de royale entree valt meteen op dat het traditionele ‘voordeurgevoel’ volledig plaats heeft gemaakt voor een open interieur, terwijl een nieuwe, majestueuze trap zijn aloude rol als blikvanger trots behoudt. In de leefruimtes zorgen lange zichtassen en een uitgesproken symmetrie voor een harmonieuze woonbeleving. Tijdens de renovatie werd deze bestaande indeling als uitgangspunt genomen en verder versterkt met moderne ingrepen. Als antwoord op de nadrukkelijke vraag naar maximale lichtinval en hoge plafonds werden bijvoorbeeld de kleine dakkapellen hertekend en geïntegreerd in de dakstructuur. Ze vormen niet alleen visueel een sterk element, maar zorgen er ook voor dat het natuurlijke daglicht van de omliggende bosrijke omgeving binnenstroomt in elke ruimte op de bovenverdieping.

VILLA

Ook beneden legde het bouwteam de nadruk op het verbinden van binnen met buiten en het creëren van een gevoel van openheid. Zo onderging de keuken een ingrijpende metamorfose. Met een weids uitzicht op de tuin vloeit die nu naadloos over in de leefruimte. Fijn detail: vanuit de zithoek is het zicht op de praktische handel en wandel van de keuken subtiel weggewerkt achter schuine draagstructuren in eikenfineer.

De renovatie van Villa ABS bracht het huis opnieuw tot leven. De woning gaat samen met haar bewoners een mooie toekomst tegemoet. 69

Renoveren is volgens ABS Bouwteam naast duurzaam ook een financiële win wanneer de architectuur waardevol is en de bestaande ruimtes in grote mate kunnen worden bewaard.

Villa ABS heeft een uitgesproken karakter en een solide basis.

MAATWERK ALS RODE DRAAD In Villa ABS creëerde Frederic Kielemoes een ingetogen interieur. Meubelmaatwerk in donkere, geborstelde eikenfineer en accenten in notelaar vormen een zacht contrast met de microcementvloer en het gebruik van natuursteen. Maatwerk draagt het interieur en loopt als een rode draad door de woning: van het keukenblad en de eettafel tot de haard, bureauruimtes en slaapkamers. De renovatie van Villa ABS bracht het huis opnieuw tot leven. De volumineuze woning staat vandaag weer stevig verankerd in de mature, groene omgeving en gaat samen met haar bewoners – en volgende generaties – een mooie toekomst tegemoet.

Tim Van de Velde Photography

tuinarchitect Frederiek Snaet M o le n s t r a a t 5 2 c 9 8 6 0 B a le g e m ( O o s t e r z e le ) 09 362 80 62 in f o @ t u in e n s n a e t . b e w w w.t u i n e n s n a e t . b e

PROFIEL

LINA GHOTMEH

Architectuur door een archeologische bril ©David Levene

Van de wereldtentoonstelling in Japan tot het British Museum: de Frans-Libanese architecte geeft met haar werk het verleden én de toekomst vorm.

Het gaat hard voor Lina Ghotmeh. De Frans-Libanese architecte werd dit jaar door de ICONIC AWARDS bekroond tot architect van het jaar, kreeg een plaats in de jury van de prestigieuze Dezeen Awards én werd door Time Magazine opgenomen in de TIME100 Next 2025, de lijst van ’s werelds meest invloedrijke rijzende sterren. In korte tijd kwam haar studio in Parijs dankzij enkele belangrijke internationale projecten – zoals het Bahreinse paviljoen voor de Expo 2025 in Osaka en de renovatie van het British Museum in Londen – op de radar. Haar succes dankt ze aan een duidelijke visie op duurzame, contextgevoelige architectuur die het verleden en de toekomst met elkaar verbindt. “De archeologie van de toekomst”, zoals ze het zelf samenvat. Reden genoeg om wat dieper te graven in het portfolio van dit opkomende talent. Van Beiroet naar Parijs Lina Ghotmeh werd geboren in 1980 in Beiroet, een stad getekend door oorlog en wederopbouw. Ze studeerde er architectuur en verhuisde later naar Parijs, waar ze in 2016 haar eigen bureau oprichtte. In de Franse hoofdstad bouwde de nu 45-jarige architecte pijlsnel aan een indrukwekkend portfolio en groeide ze uit tot een toonaangevende vrouwelijke stem binnen de wereld van architectuur. Haar ontwerpfilosofie is sterk beïnvloed door haar achtergrond. Lees: altijd met respect voor context en geschiedenis. Het Estonian National Museum in Tartu is daar een sprekend voorbeeld van en betekende haar internationale doorbraak. Het museum werd immers gebouwd op een voormalige Sovjetlandingsbaan en vloeide er heel natuurlijk uit voort. Ook in haar geboortestad Beiroet drukte de architecte haar stempel. Kort voor de verwoestende explosie in 2020 voltooide ze er Stone Garden, een 50 meter hoge woontoren die boven het lage, stedelijke landschap uittorent. Het gebouw symboliseert de veerkracht en de rijke geschiedenis van de Libanese hoofdstad, terwijl de ruwe, met de hand bewerkte gevel verwijst naar de rotsachtige kustformaties die de omgeving typeren. Fijn weetje: ondanks de zware explosie bleef Stone Garden intact.

Duurzame geschiedenis Ook in Londen gooide Ghotmeh in 2023 hoge ogen met haar ontwerp van het befaamde Serpentine Pavilion in Hyde Park. Het houten paviljoen – dat de naam À table kreeg – is een uitnodiging om samen aan tafel te komen. Het ontwerp is gebaseerd op een doordacht duurzaam principe: het kan volledig worden gedemonteerd en op een andere locatie opnieuw worden opgebouwd. De milieubewuste benadering loopt als een rode draad door Ghotmehs werk. Zo ontwierp ze ook het Bahreinse paviljoen voor de wereldtentoonstelling

van dit jaar in de Japanse stad Osaka. Bijna alle gebruikte materialen zijn er herbruikbaar en passieve koeling door zeewind houdt het energieverbruik minimaal. Een ander voorbeeld van deze benadering is het lederwarenatelier van Hermès in Normandië. Dit bioklimatologische gebouw ontving als eerste industriële gebouw in Frankrijk een van de hoogste classificaties voor energie-efficiëntie en lage CO2-uitstoot. Bij het ontwerp werd rekening gehouden met zowel de historische identiteit van het modehuis als met de lokale context: de natte, kleiachtige bodem van de streek. Het gebouw is dan ook opgetrokken uit meer dan een half miljoen lokaal vervaardigde bakstenen, gebakken door Normandische steenbakkers.

Een blik op de toekomst De toekomst ziet er minstens even veelbelovend uit voor deze rijzende ster. Haar historische bewustzijn en haar visionaire blik blijven niet onopgemerkt. In februari werd ze geselecteerd om de Western Range Galleries – een groot deel van het British Museum – te vernieuwen. De eerste conceptbeelden tonen alvast hoe de vrouwelijke architecte met aandacht voor details en een open, uitnodigende ruimte, de relatie tussen de bezoekers en de eeuwenoude museumcollectie versterkt. Het project illustreert precies waar Ghotmehs kracht ligt: in haar vermogen om diepe historische kennis te combineren met een heldere visie op hoe mensen ruimtes vandaag en morgen beleven.

©Iwan Baan Lederwarenatelier van Hermès in Normandië

De erkenning sluit aan bij een bredere tendens in de hedendaagse architectuur. Ghotmeh behoort tot een nieuwe generatie architecten die met een zorgzame, reflectieve blik naar architectuur kijken. Ze zijn doordacht in hun materiaalkeuze, zorgvuldig in hun vormgeving en ontwerpen met oog voor duurzaamheid en tijdloosheid. Het is deze combinatie van poëtische gevoeligheid en visionaire ambitie die haar werk onderscheidt en die garandeert dat de toekomst van architectuur in haar handen niet alleen functioneel is, maar ook duurzaam en betekenisvol.

©Iwan Baan Bahreinse paviljoen tijdens de Wereldtentoonstelling in Osaka van dit jaar

©Mili Sanchez Azcona

architectuurinspiratie wereldwijd

Dankzij haar reizen en onderzoek wereldwijd haalt Lina Ghotmeh inspiratie uit zowel historische als moderne iconen. Voor ons maakte ze een lijstje met zeven gebouwen en ook België zit erbij. Om toe te voegen aan je must-visits!

1 – TEMPPELIAUKIO CHURCH Architect: Timo & Tuomo Suomalainen Locatie: Helsinki, Finland

5 – TEA HOUSE (TEA PAVILION) Architect: Álvaro Siza Locatie: Matosinhos, Portugal

2 – BRION TOMB (BRION CEMETERY) Architect: Carlo Scarpa Locatie: San Vito d’Altivole, Italië

6 – OTEIZA MUSEUM Architect: Francisco Javier Sáenz de Oiza Locatie: Alzuza, Spanje

3 – CHICHU ART MUSEUM Architect: Tadao Ando Locatie: Naoshima, Japan

7 – SAINTE-CHAPELLE Locatie: Parijs, Frankrijk

4 – MAISON HORTA Architect: Victor Horta Locatie: Brussel, België

©Seiichi Ohsawa

©Paul Louis

77 ©Aleksandra Kostadinovska

Decleir houdt van hout. Bij Decleir zijn we gespecialiseerd in het bouwen van een geïsoleerde houtconstructie die we volledig water-, wind- en luchtdicht kunnen afwerken. Houtskelet- of houtmassiefbouw, deskundig (dak)timmerwerk, gevel- en terrasbekleding of binnenschrijnwerk op maat – we zorgen voor een totaalaanpak van ruwbouw tot afwerking.

decleir.eu

Foto: Adam Mørk

Wilt u meer weten over hoe u het daglicht in uw projecten kunt optimaliseren met concrete methoden, inspirerende voorbeelden en direct toepasbare tools? Neem deel aan een gratis workshop van de Daylight Academy in ons kantoor. Bekijk de volgende data:

Of laat ons een gratis Daylight Academy workshop bij u op locatie organiseren. Contacteer ons via: architects-be@velux.com

PERSONAL DAYLIGHT PROFILE / SHADOW PROFILE

DAYLIGHT VISUALIZER

EN17037 STANDARD FOR DAYLIGHT IN BUILDINGS

THE GEOMETRY OF DAYLIGHT

CONCEPTBUILDINGS

LIVING BIG IN SMALL SPACES

COMPACT HOUSING / MORPHING SPACES

THE SEARCH FOR LOST DAYLIGHT

DAYLIGHT CONCEPTS PAINTING WITH DAYLIGHT

HOOFDGEDACHTE

TINE VLIEGEN In elk editie duiken we in de denkwereld van een Belgische architect. Dit keer doen we dat samen met Tine Vliegen. Samen met haar partner runt ze het architectenbureau De Meester Vliegen en in haar podcast ‘The Joy of Architecture’ gaat ze twee keer per maand in gesprek met Belgische collega-architecten.

“Architectuur is emotie”

Waarom ben je architect geworden?

Wat definieert een goede architect?

Tine: “Als kind wilde ik al architect worden. Mijn motivatie van toen is er nog altijd: architectuur brengt alles samen wat ik boeiend vind – wiskunde, creativiteit, geschiedenis, psychologie, mensen, verhalen, wetenschap en natuur.”

“Een goede architect kan luisteren, vertaalt correct wat hij hoort en weet hoe je technisch moet bouwen.”

Als er maar één van jouw realisaties zou kunnen blijven bestaan, welke kies je dan?

“Bernardo Bader, een architectenbureau uit Bregenz in Oostenrijk met fantastisch gedetailleerde projecten. De volumewerking, het materiaalgebruik en de lichtinvallen zijn zo uitgepuurd. Echt magnifiek.”

“Dat mag onze eigen vakantiewoning in de Ardennen zijn, omdat die onze visie op licht, zicht, circulatie én op de balans tussen privacy en verbondenheid volledig reflecteert. En ook wel omdat er de meeste emoties aan verbonden zijn.” Welk meesterwerk zou iedereen moeten zien en beleven? “Alle klassiekers! Net als in de literatuur zijn die de ‘uitgelezen’ manier om inzicht te verwerven. Ik verslind ze graag allemaal, van klassieke architectuur over art nouveau en art deco tot het modernisme. Op mijn lijst van favorieten staan onder meer het Pantheon in Rome, Casa Milà van Gaudí en SainteMarie de La Tourette van Le Corbusier.” Bij welk gebouw denk je: zonde van de grondstoffen? “Bij elk trendy gebouw waarvan je weet dat het al verouderd is nog voor het af is. Ik denk dan vooral aan de typische gebouwen uit de jaren negentig, die door het gebruik van ‘nieuw’ plaatmateriaal van meet af aan vergankelijk waren.”

Welke collega raad je je beste vriend aan?

Zou elk architectenduo uit een man en een vrouw moeten bestaan? Heeft dat voordelen? “Neen, dat hoeft niet. In ons geval werkt het heel goed, vooral omdat ik hem vertrouw, zelfs meer dan mezelf. Voor mij was dat de enige manier om een eigen kantoor te starten. Alleen had ik het misschien niet gedaan of niet volgehouden. Uiteraard denk je als vrouw of als moeder soms anders over bepaalde zaken, maar dat is verwaarloosbaar. Uiteindelijk gaat het over complementair zijn en elkaar vertrouwen, niet om gender.”

In jouw podcastrubriek Lexicon licht je telkens vakjargon uit de architectuur toe. Wat is jouw favoriete woord en waarom? “Perspectief, omdat het zoveel lagen en betekenissen heeft. Mensen kennen het woord wel. Ook voor de bouwheer is het een vertrouwd woord. Toch kan je er als architect nog een extra dimensie aan geven. In Lexicon heb ik het omschreven als: het standpunt of gezichtspunt van waaruit iemand iets bekijkt. In architectuur gaat het niet alleen om dat visuele standpunt, maar ook om beleving.” Je praat vaak over ‘emotie’. Is architectuur volgens jou emotie? En is het ook iets typisch vrouwelijks? “Architectuur is voor mij absoluut emotie. De mens is nu eenmaal een emotioneel wezen, en dat weerspiegelt zich in hoe we ruimtes ontwerpen en ervaren. Ik zie dat niet per se als iets vrouwelijks. In de vele gesprekken die ik al had met collega’s, komt dat net zo goed bij mannelijke architecten aan bod.”

LITERATUUR

Doe effe kalm In elke editie brengt Arne, uitgever van dit magazine en CEO van ABS Bouwteam, een passage uit een boek dat bijzonder aanspreekt. Het is een warme uitnodiging om te vertragen.

TUSSEN DE REGELS

Arne: “Alternative facts. Het kan niet anders dan dat Marguerite Yourcenar zich in haar graf omdraaide toen ze Kellyanne Conway de aantoonbare onzin hoorde ‘rechtpraten’ die een van de persverantwoordelijken van Trump I eerder had uitgekraamd. Wat we niet graag horen, bestempelen we sindsdien gewoon als fake news. Punt. Andere lijn.” “In ‘Het hermetisch zwart’ geeft Yourcenar met hoofdpersonage Zeno een gezicht aan de zoektocht naar waarheid. Ze toont zijn terughoudendheid tegenover dogma’s, en hoe hij omgaat met twijfel en atheïsme in een tijd die daar – voor zover we dat kunnen reconstrueren – niet bepaald voor open stond. Wat je te lezen krijgt, is een geweldig boeiende tocht door het Europa van de 16de eeuw. Een periode op het kantelpunt tussen middeleeuwen en moderne tijd.” “De zoektocht, en ook wel de lijdensweg, van homo universalis Zeno is die van iemand die zich verzet tegen gevestigde conventies en religieuze dogma’s. Hij kiest voor rede en kijkt kritisch en wetenschappelijk naar de wereld. En precies dat maakt dit boek – honderden jaren na de aanloop naar de Verlichting, die Yourcenar er onmiskenbaar in wilde laten doorschemeren – vandaag helaas actueler dan ooit.”

PASSAGE

Hij nam niettemin zijn intrek bij Ruggieri, wiens welbespraaktheid hem scheen te verstrooien. Sinds Étienne Dolet, zijn eerste uitgever, was geworgd en in het vuur geworpen wegens subversieve ideeën, had Zeno niet meer in Frankrijk gepubliceerd. Hij hield daarom met des te meer zorg persoonlijk toezicht op de druk van zijn boek in het bedrijf aan de rue Saint-Jacques, corrigeerde hier en daar een woord, of een begrip achter een woord, nam een onduidelijkheid weg, of voegde er soms met tegenzin juist een toe. Op een avond, tijdens het souper dat hij alleen gebruikte in het huis van Ruggieri terwijl de Italiaan in het Louvre zijn bezigheden had, kwam Maître Langelier, zijn huidige uitgever, hem ontsteld meedelen dat definitief order was gegeven tot inbeslagname van de Protheorieën en hun vernietiging door beulshanden. De koopman betreurde het verlies van zijn handelswaar waarop de inkt nauwelijks was opgedroogd. Een opdracht aan de koninginmoeder zou misschien alles op het laatste ogenblik kunnen redden. De hele nacht zat Zeno te schrijven, te schrappen, opnieuw te schrijven, weer te schrappen. Tegen de ochtend stond hij van zijn zetel op, rekte zich uit, geeuwde en wierp zijn papieren in het vuur, samen met de pen waarvan hij zich had bediend. Hij had spoedig enkele kledingstukken en zijn artsen tas bijeengezocht; de rest van zijn bagage had hij voorzichtigheidshalve in Senlis op een zolder van een herberg achtergelaten. Ruggieri snurkte op de tussenverdieping in de armen van een meisje. Zeno stak een briefje onder zijn deur waarin hij hem zijn vertrek naar de Languedoc aankondigde. In werkelijkheid had hij het besluit genomen naar Brugge terug te keren en zich er te doen vergeten. Een voorwerp, uit Italië meegebracht, hing aan de muur van de nauwe zijkamer. Het was een Florentijnse spiegel in een lijst van schildpad, bestaande uit een verzameling van een twintigtal bolle spiegeltjes, vergelijkbaar met de zeshoekige cellen van bijenkorven, elk op zijn beurt gevat in zijn smalle omlijsting die vroeger het schil van een levend dier was geweest. Bij het grijze licht van een Parijse dageraad bekeek Zeno zich erin. Hij zag twintig gezichten, ineengedrongen en verkleind door de wetten van de optiek, twintig beelden van een man met een bontmuts, met een bleke, gelige gelaatskleur en fonkelende ogen die zelf spiegels waren. Deze vluchtende man, opgesloten in een heel eigen wereld, gescheiden van zijn gelijken die eveneens vluchtten in evenwijdige werelden, deed hem denken aan de hypothese van de Griek Democritus: een oneindige reeks identieke werelden waarin evenveel filosofen als gevangen leven en sterven. Deze gedachte ontlokte hem een bittere glimlach. De twintig persoontjes in de spiegel glimlachten ook, ieder voor zich. Hij zag hen vervolgens het hoofd afwenden en naar de deur gaan.

Het hermetisch zwart van Marguerite Yourcenar, in een Nederlandse vertaling van Jenny Tuin. Athenaeum– Polak & Van Gennep: 1971,1995.

Heatherhill Beach House, 2023

NORM ARCHITECTS

De architectuur van het welzijn

In 2008 hielden Jonas Bjerre-Poulsen en Kasper Rønn het Deense architectenbureau Norm Architects boven de doopvont. Het bureau ontstond als een rebels antwoord op het postmodernisme, werd gelanceerd tijdens de financiële crisis van datzelfde jaar en kreeg extra wind in de zeilen door de digitale omslag in onze samenleving. In korte tijd groeide Norm Architects uit tot een wereldwijde referentie op het vlak van soft minimal living. Slow living noemen we dat met een modewoord. En hoewel ze zelf lak hebben aan trends, erkent het duo dat ze projecten neerzetten die een rustpunt vormen in het leven van de mens. “Veel mensen voelen de nood om trager en eenvoudiger te leven. Het interieur is de plek waar we dat kunnen creëren. Het is voor velen en op veel manieren een veilige haven.” 85

Jonas Bjerre-Poulsen, architect en medeoprichter van Norm Architects

Jullie staan niet alleen bekend als oprichters van Norm Architects, maar ook als grondleggers van de slow living-beweging. Wat vinden jullie daar zelf van? Jonas: “Ik begrijp wel dat de media er een bepaald label op willen kleven. Voor ons betekent ‘Norm’ in essentie bouwen op eeuwenoude tradities. Het staat voor werken met natuurlijke materialen en het naar binnen halen van de omgeving. Het is ook een pleidooi voor eenvoud, zachtheid en menselijkheid. Kortom: ver weg van alles wat synthetisch of trendgevoelig is. En ja, we leven in een wereld waarin we dagelijks worden overspoeld met informatie – van sociale media tot e-mails – en het stressniveau alleen maar stijgt. Als tegenreactie voelen veel mensen de drang om trager en eenvoudiger te leven. Het interieur wordt dan een veilige rustplek die kalmeert en

het zenuwstelsel tot rust brengt. Door kleuren, materialen en vormen bewust te kiezen, kunnen we ruimtes creëren die menselijk, zintuiglijk en in lijn met slow living zijn – of het nu thuis is, in een hotel, een winkel of op kantoor. Het draait om welzijn als ultiem doel, ongeacht het type ruimte.” Jullie streven naar tijdloosheid in alles wat jullie doen. In hoeverre is dat mogelijk? Jonas: “In ons boek ‘Soft Minimal’ hebben we een hoofdstuk aan ‘tijd’ gewijd. We kunnen natuurlijk niet ontsnappen aan onze eigen tijd. Zelfs wat Mies van der Rohe ooit als ‘tijdloos’ neerzette, bestempelen wij nu als ‘Mid-Century’ en bekijken we door de bril van onze tijdsgeest. Misschien moet ik het nuanceren en ons streven naar tijdloosheid eerder benoemen als de hoop om relevant te blijven.”

Norm Architects is op korte tijd uitgegroeid tot een wereldwijde referentie. Wat betekende jullie doorbraak, of wat waren belangrijke mijlpalen? Jonas: “Voor ons gaat succes vaak over kleine doorbraken. Het eerste huis, het eerste restaurant, het eerste hotel – elke stap heeft nieuwe deuren geopend. Mensen komen naar je toe voor wat je eerder hebt gedaan – zo gaat dat – maar wij proberen ook altijd nieuwsgierig te blijven: nieuwe typologieën, nieuwe disciplines, nieuwe uitdagingen. Architectuur wordt pas écht spannend als je iets creëert dat je instincten aanscherpt en je nieuwsgierigheid prikkelt, in plaats van steeds hetzelfde te herhalen.”

Jullie slaan ook de brug naar andere creatieve disciplines, zoals art direction en fotografie. Hoe belangrijk is dit geweest voor jullie succes? Jonas: “Al van bij de start heb ik onze projecten zelf gefotografeerd. Aanvankelijk omdat we geen budget voor een fotograaf hadden, maar al snel merkte ik dat het niet alleen een manier is om te communiceren en te documenteren, maar ook de ideale manier om ons eigen werk beter te begrijpen, en zelfs beter werk te maken. Architectuur beleven is een holistische aangelegenheid. Je hersenen ontvangen prikkels via al je zintuigen, en die zet je om in een gevoel of sentiment in je lichaam. Maar het is moeilijk om sfeer te creëren zonder bouwstenen. En daarbij helpt de camera. Als je door de lens kijkt, word je gedwongen je werk op te delen in afzonderlijke elementen – en dat stelt je in staat om alle bouwstenen te begrijpen.” Jullie bieden tegengewicht aan de digitale wereld, maar tegelijk heeft diezelfde digitale wereld jullie succes bepaald. Hoe verklaar je dat? Jonas: “De globale digitalisering heeft ons enorm geholpen. Waar we twintig jaar geleden vooral lokaal werkten, kunnen we nu dankzij social media wereldwijd mensen bereiken die dezelfde esthetiek en aanpak delen. Door onze projecten zorgvuldig

te documenteren en te publiceren, circuleert ons werk internationaal en trekt het de juiste mensen aan – kunstenaars, mededesigners, klanten of bedrijven die echt geïnteresseerd zijn in wat we doen. Het maakt ons werkveld vandaag veel groter en nieuwe projecten aantrekken veel gemakkelijker dan vroeger, toen mensen ons vooral vonden omdat ze een architect nodig hadden, en niet per se omdat ze verliefd waren op ons werk.”

“VEEL MENSEN VOELEN DE NOOD OM TRAGER EN EENVOUDIGER TE LEVEN. HET INTERIEUR IS DE PLEK WAAR WE DAT KUNNEN CREËREN.”

Jullie werken wereldwijd, tot in de straten van New York City. Hoe kan je jullie filosofie vertalen naar een ultrastedelijke context zoals die van de Big Apple? Jonas: “In onze stedelijke betonnen jungles is er een diepe behoefte om de natuur weer naar binnen te halen. Middeleeuwse steden, opgebouwd uit de stenen van hun eigen berg, voelden intuïtief menselijk aan – beschermd, harmonieus, warm. Moderne steden, ontworpen voor auto’s in plaats van mensen, zijn het tegenovergestelde: afstandelijk en kil. Daarom moeten we opnieuw leren ontwerpen met zachtheid en ritme, met materialen die ademen en verouderen, met groen dat leeft. Zelfs in een appartement in Manhattan of een toren aan Fifth Avenue kunnen het juiste groen, hout, steen en water onze zintuigen kalmeren. Architectuur die de biologie begrijpt, herstelt niet alleen de stad – ze herstelt ook de mens.”

Guest House No.16, 2025

88 Forest Retreat, 2022

Wat zijn de uitdagingen om jullie visie over te brengen naar projecten buiten Denemarken? Jonas: “Bouwen in het buitenland is altijd een avontuur. Je bent volledig afhankelijk van lokale partners – van mensen die de cultuur, de regelgeving en zelfs de tekeningen kunnen lezen. In Japan, bijvoorbeeld, hebben we ondertussen sterke relaties opgebouwd met architecten die we echt vertrouwen. Maar op andere plekken is het telkens weer zoeken naar de juiste match. Wat ons drijft, is nieuwsgierigheid. We willen niet simpelweg een Scandinavisch huis neerzetten in Sri Lanka – dat zou vreemd aanvoelen. We proberen de lokale tradities, materialen en bouwlogica te begrijpen, zonder onze eigen signatuur te verliezen. Uit die combinatie, dat hybride denken, ontstaat iets nieuws. Goede architectuur begint met het begrijpen van de geest van een plek. Dat kost tijd, maar het is voor ons de enige manier.”

Na vele reizen naar alle uithoeken van Japan heb je er ook het boek ‘Stillness’ over gemaakt. Vanwaar de fascinatie? Jonas: “Japan voelt voor mij tegelijk vertrouwd en exotisch. Hoe meer ik er rondreisde en sprak met architecten, ambachtslieden en zelfs zenmonniken, hoe duidelijker het werd dat de Japanse en Scandinavische esthetiek eenzelfde liefde delen voor eenvoud, natuurlijke materialen, aandacht voor detail en een diepe verbondenheid met de natuur. Het fascinerende is dat twee culturen, gevormd door totaal verschillende religies en tradities, tot bijna identieke antwoorden komen op de vraag wat goed design is. Wie in de geschiedenis duikt, kan een link vinden met de rijkdom van een samenleving. Waar rijke samenlevingen, zoals het Romeinse Rijk, neigen naar expressie en weelde, ontstaan in armere samenlevingen vaak meer ingetogen, functionele en ambachtelijke designtalen. Maar het komt ook voor uit iets universeels – de menselijke behoefte aan rust, helderheid en een plek die echt voelt als ‘thuis’.” Jullie realiseren zowel residentiële, commerciële als hospitalityprojecten. Wat kan bedrijfsarchitectuur of projectontwikkeling van jullie aanpak leren? Jonas: “Bedrijfsarchitectuur kan leren van de warmte en menselijkheid van wonen. In ons project Chancery House in Londen benaderden we een kantoor bijvoorbeeld niet als een efficiënte machine, maar als een plek waar mensen zich goed voelen – bijna als een hotel of een thuis. We creëren ruimtes die rust en verbondenheid

uitstralen. Uiteindelijk gaat het niet alleen om productiviteit, maar om welzijn. Als meer projectontwikkelaars dat omarmen, kunnen onze steden echt op de lange termijn bloeien.” Jullie werken internationaal en ondertussen ook met een groot team. Hoe moeilijk is het om jullie filosofie binnen het bedrijf te behouden? Jonas: “Onze structuur is vrij vlak: mensen krijgen veel ruimte om te groeien en zelfstandig te werken. In plaats van alles centraal te controleren, investeren we liever in het aantrekken van de juiste mensen – mensen die onze visie op architectuur delen. Onze cultuur ontstaat niet door regels, maar door een gedeelde esthetiek: via onze boeken, lezingen, beelden en projecten bouwen we aan één herkenbare wereld. Elk project is een collectief werk, waarin ontwerpers, vakmensen en opdrachtgevers samen iets nieuws creëren. Soms duwt dat proces ons nét buiten onze comfortzone – en dat is precies waar vernieuwing ontstaat.” Om af te sluiten: hoe beoordelen jullie onze Belgische architectuur? Jonas: ”We hebben veel bewondering voor Belgische architectuur. In sommige regio’s voelen we ons zelfs helemaal thuis. Er is een soort verwantschap tussen de Belgische manier van bouwen en de Scandinavische benadering – en zelfs met bepaalde Japanse esthetische principes. Als we kijken naar mensen als Axel Vervoordt, Vincent Van Duysen of Hans Verstuyft, zien we eenzelfde gevoeligheid: aandacht voor materiaal, eenvoud, licht en detail. Hun werk bewonderen we enorm.”

“ARCHITECTUUR WORDT PAS ÉCHT SPANNEND ALS JE IETS CREËERT DAT JE INSTINCTEN AANSCHERPT EN JE NIEUWSGIERIGHEID PRIKKELT, IN PLAATS VAN STEEDS HETZELFDE TE HERHALEN.” Het team van Norm Architects met links en rechts, respectievelijk Jonas en Kasper, de oprichters van Norm Architects

GAGGENAU INTRODUCEERT DE MINIMALISTIC SERIE

Minimalistic serie - kleur Sterling

Gaggenau onthulde recent hun nieuwe Minimalistic serie, een esthetisch contrast met de eerder geïntroduceerde Expressive serie. Met hetzelfde fundamentele ontwerp en toewijding aan vakmanschap, herinterpreteert deze serie de designfilosofie van Gaggenau door middel van visuele reductie, architectonische integratie en functionele vorm. “Beide series zijn gebaseerd op Gaggenau's traditie van ‘traditionele avant-garde’ – een balans tussen het eren van ons erfgoed en vooruitstrevend zijn. De Expressive serie is meer sculpturaal en opvallend, terwijl de Minimalistic serie zich beperkt tot de essentie: twee lijnen en een cirkel,” aldus Sven Baacke, Head of Design. De Gaggenau Minimalistic serie heeft een strak design met twee lineaire ventilatieprofielen en één centrale bedieningsring. De toestellen zijn compleet greeploos, de displays zijn verborgen achter rookglas en alleen zichtbaar wanneer ze worden ingeschakeld. De bedieningsring, gefreesd uit massief roestvrij staal, lijkt te zweven en biedt een intuïtieve interactie, terwijl dit het enige zichtbare functionele element is op een verder glad en ononderbroken oppervlak. De combinatie van dit alles dompelt de gebruiker onder in een luxueuze beleving en zorgt ervoor dat koken niet meer aanvoelt als taak, maar als een high-end ritueel.

HOE VULLEN DEZE TWEE SERIES ELKAAR AAN IN DE KEUKENRUIMTE? Sven: “De Expressive serie is ontworpen om op te vallen, gedurfd en artistiek. De Minimalistic serie gaat dan weer naadloos op in zijn omgeving, waardoor het meubilair en de ruimte de hoofdrol spelen.“ DE EXPRESSIVE SERIE IS OMSCHREVEN ALS ‘EEN SCULPTURAAL STATEMENT’ EN DE MINIMALISTIC SERIE ALS ‘PERFECTIE DOOR TERUGHOUDENDHEID’. HOE HEB JE DEZE THEMA’S GEÏNTERPRETEERD TIJDENS HET ONTWERPPROCES? Alexander Stuhler (Industrial Designer): “In de Expressive serie zijn elementen zoals het buitenste frame multifunctioneel – ze verbeteren de luchtstroom én voegen elegantie toe. De Minimalistic serie daarentegen is gericht op eenvoud – met een strakke uitstraling, greeploos en zorgvuldig afgewerkt.” Sören Strayle (User Interaction & User Interface Designer): “De prachtig geproportioneerde bedieningsring is hiervan de exponent met zijn eenvoudige vorm, elegante uitstraling en indrukwekkende soliditeit. De ring lijkt te zweven dankzij een onzichtbare bevestiging.”

PARTNERCONTENT

HOE BALANCEER JE HET VISUELE EN DE EENVOUD VAN HET ONTWERP MET COMPLEXE TECHNOLOGIE EN FUNCTIES? Sören: “Het vereiste een diepgaande samenwerking met ingenieurs. Eenvoud in het uiterlijk bereiken, betekende dat we complexiteit moesten verbergen. Bijvoorbeeld, de ring ziet er eenvoudig uit, maar integreert sensoren, schakelaars…” Alex: “De volledige glazen deur is een technische prestatie – een naadloos oppervlak waarin alles is samengebracht. Zelfs bij 485°C blijft de buitenkant veilig om aan te raken. Dat is precisie en innovatie die in harmonie samenwerken.”

“De zwevende ring behoudt een gevoel van tastbaarheid, een vakkundig gemaakt element dat bijna aanvoelt als een stuk sieraad.”

WAAROM HEBBEN JULLIE NIET LOUTER MET EEN TOUCHSCREEN GEWERKT? Sören: “We hebben ervoor gekozen om niet uitsluitend op een touchscreen te vertrouwen, ook al lijkt dat de logische keuze. De ring behoudt een gevoel van tastbaarheid, een vakkundig gemaakt element dat bijna aanvoelt als een stuk sieraad. Het was een bewuste beslissing om enige fysieke interactie te behouden in een digitale omgeving, wat resulteert in een design dat zowel functioneel als emotioneel aanspreekt.“ WELKE REACTIE WILDE JE BEREIKEN MET DE KLEUREN ONYX EN STERLING? HOE BEÏNVLOEDEN DEZE KLEUREN DE SFEER OF DE INTEGRATIE VAN HET APPARAAT IN EEN KEUKENRUIMTE? Alex: “We hebben gekozen voor twee tijdloze, neutrale kleuren die in elke keuken passen – of die nu licht of donker, van hout of mat zijn. Onyx heeft een rokerige glasafwerking, waardoor er een naadloos oppervlak ontstaat waarin alleen de ring opvalt. Sterling daarentegen laat meer van de technische elementen zien, wat zorgt voor een groter contrast. Gaggenau benadrukt ontwerpduurzaamheid als een kernwaarde.” Alex: “We hebben trendgevoelige kleuren vermeden ten gunste van tijdloze vormen en materialen – zoals geborsteld roestvrij staal, keramische coatings en geometrische ontwerpen. Deze keuzes zorgen ervoor dat het apparaat niet alleen vandaag relevant aanvoelt, maar ook over 10 of 15 jaar.” Voor meer informatie bezoek www.gaggenau.com/be.

Bedieningsring - kleur Onyx

BOEKEN

Onzichtbare vrouwen uitgelicht De wereld van kunst, design en architectuur wordt meer dan eens beïnvloed door vrouwen die onzichtbaar blijven. Het is op hen dat we in deze boekenselectie de aandacht richten. Elk boek opent een venster op hun wereld en laat zien hoe vrouwelijke stemmen niet alleen creëren, maar ook het denken over esthetiek, ruimte en vorm herdefiniëren.

1 – ‘Making Space: Interior Design by Women’ van Jane Hall onderzoekt de rijke en veelzijdige geschiedenis van vrouwelijke interieurontwerpers en hun invloed op het vak. Het boek brengt 250 vrouwen uit meer dan 50 landen samen – van pioniers zoals Elsie de Wolfe en Dorothy Draper tot hedendaagse ontwerpers als Kelly Wearstler en Rose Uniacke. De auteur toont hoe zij zowel iconische interieurs als subtiele, vaak vergeten ruimtes vormgaven. Met honderden zorgvuldig geselecteerde projecten is deze publicatie zowel een visueel feest als een waardevolle bron voor iedereen die geïnteresseerd is in de rol van vrouwen in de ontwikkeling van interieurontwerp.

3 – ‘Donas, Archipenko & La Section d’Or: betoverend modernisme’ van Peter J.H. Pauwels en Adriaan Gonnissen plaatst het onderbelichte oeuvre van Marthe Donas opnieuw in de schijnwerpers. Als een van de weinige Belgische vrouwen die zich binnen het kubisme wist te onderscheiden, ontwikkelde Donas aan het begin van de twintigste eeuw een beeldtaal die even verfijnd als vernieuwend was. In dialoog met haar partner Alexander Archipenko en andere tijdgenoten vertelt het boek een verhaal van kruisbestuiving, verbeelding en modernistische radicaliteit. Deze publicatie verscheen naar aanleiding van de expo die momenteel loopt in het KSMKA.

Phaidon, 49,95 euro

Hannibal Books, 59,50 euro

2 – ‘Women changing cities’ van Melissa en Chris Bruntlett belicht de impact van vrouwelijke leiders op het stedelijke landschap van de eenentwintigste eeuw. De auteurs laten zien hoe vrouwelijke leiders in steden over de hele wereld – van Parijs tot Montréal – de stedelijke ruimte transformeren door straten opnieuw in te richten, mobiliteit te herdenken en openbare plekken veiliger en inclusiever te maken. Het boek verweeft inspirerende casestudy’s met scherpe observaties en maakt duidelijk hoe steden die met vrouwen in gedachten worden ontworpen, uiteindelijk leefbaarder worden voor iedereen.

4 – ‘Kunst als instrument voor de ziel’ is het debuut van de vrouwelijke auteur Annelies Vanwalleghem. In haar eerste boek belicht ze hoe laatmiddeleeuwse en vroegmoderne kunst functioneerde als een middel voor innerlijke reflectie. Rond 1500 waren religie en zelfbeeld nauw met elkaar verweven en bood kunst een kader waarin emoties, gedachten en intenties konden worden verkend. Vanwalleghem legt de mechanismen bloot waarmee devotionele kunst werkte, van de ingetogen schoonheid tot de excentrieke, soms schokkende elementen. Het boek, geïllustreerd met meer dan tweehonderd werken uit haar eigen kunstcollectie, nodigt uit tot een overweging van hoe deze kunstvormen nog steeds een emotionele en spirituele impact kunnen hebben.

Riba Books, 43,70 euro

Uitgeverij Thoth, 34,95 euro

2 3

Annelies Vanwalleghem

Kunst als instrument voor de ziel Meditatie in West-Europa 1450-1650

Heet water, warme winters, koele zomers met Ecoterm warmtepompen

www.ecoterm.be

Een nieuw tijdperk in gevelbekledingen.

CAS architecten Gent

arch Pieter Vanduyfhuys Gent

HARINCK nv/sa Heirweg 95, zone 2, B-8710 Wielsbeke T +32 (0)56 67 40 50 F +32 (0)56 67 40 51 info@frager.be www.frager.be

EXPO

Deze winter belooft allesbehalve grijs te worden, want musea in binnen- en buitenland presenteren een kleurrijk palet aan tentoonstellingen. Zo dompelt Yayoi Kusama Zwitserland voor het eerst onder in haar oneindige universum van veelkleurige stippen, terwijl Parijs het levensverhaal en werk van Gerhard Richter toont in zijn grootste overzichtstentoonstelling ooit. Dichter bij huis kan je je laten onderdompelen in het iconische werk van David Hockney en René Magritte, en kennismaken met het oeuvre van Marthe Donas, de onderbelichte pionier die kleur en kubisme een nieuwe richting gaf. Verwacht je aan een selectie tentoonstellingen die de donkere winterdagen doen oplichten. John Baldessari - ©We Document Art

David Hockney

Parijs 1925: L’Art Déco et ses architectes

Marthe Donas

Gerhard Richter

1 – MEER DAN 270 KEER RICHTER

4 – HOCKNEY IN BELGIË

Na grote kleppers als Mark Rothko, JeanMichel Basquiat en David Hockney, richt de Fondation Louis Vuitton in Parijs deze keer de spot op Gerhard Richter, met een ongeziene retrospectieve. Het is voor het eerst dat zo’n omvangrijk overzicht van zijn oeuvre wordt getoond: meer dan 270 werken die zes decennia overspannen – van de iconische fotorealistische en grijze schilderijen uit de jaren zestig tot zijn latere werken vol kleurexplosies.

Na Parijs pakt het Museum voor Schone Kunsten in Bergen dit najaar uit met een tentoonstelling rond David Hockney. Geïnspireerd door Gustav Mahlers symfonie ‘Das Lied von der Erde’, toont de expo vooral recente werken van de Britse kunstenaar, gemaakt op zijn iPad. Ook in die digitale schilderijen komt zijn voorliefde voor levendige en felle kleuren naar voren. Hockneys oeuvre wordt in dialoog gebracht met onder meer landschappen en boerentaferelen van Vincent Van Gogh en aquarellen van Edvard Munch. Het resultaat is een parcours doorheen de expo waarin kunst, natuur en muziek mooi in elkaar overvloeien.

Nog tot 2 maart 2026 Fondation Louis Vuitton, Parijs

2 – OVER EN DOOR MAGRITTE René Magritte ervaren op zijn eigen voorwaarden kan dit najaar in het KMSKA. De tentoonstelling ‘La Ligne de Vie’ vertrekt vanuit de gelijknamige lezing die de kunstenaar in 1938 in het museum zelf gaf. Daarin deelde hij zijn visie op werkelijkheid, surrealisme en artistieke ontwikkeling. Magritte treedt hier op als zijn eigen curator: de geselecteerde werken omvatten schilderijen die hij tijdens die lezing zelf toelichtte. Je ontdekt er zijn contrasterende kleurenpalet van heldere tinten en donkere achtergronden, die zijn surrealistische illusies versterken. Een zeldzame gelegenheid om dichter bij het denkbeeld en de verbeelding van de meester zelf te komen. Nog tot 22 februari 2026 KMSKA, Antwerpen

3 – YAYOI KUSAMA: DE ONEINDIGHEID VAN KLEUR De Fondation Beyeler in Riehen, vlak bij Bazel, wijdt dit najaar haar zalen aan de Japanse grande dame van de eigentijdse kunst: Yayoi Kusama. In deze eerste grote Kusama-retrospectieve in Zwitserland ontvouwt zich een zintuiglijk landschap van installaties, stippen en spiegels. De tentoonstelling brengt werken samen uit haar zeventigjarige carrière, waaronder nooit eerder in Europa getoonde stukken en een nieuwe Infinity Mirror Room. Een meeslepende ervaring waarin je als bezoeker niet alleen kijkt, maar letterlijk even verdwijnt in Kusama’s eindeloze universum van kleur en stippen. Nog tot 25 januari 2026 Fondation Beyeler Riehen, Zwitserland

Nog tot 25 januari 2026 Musée des Beaux-Arts (CAP), Bergen

5 – DE KUNST VAN HET BLIJVEN VERANDEREN MET LIBASSE KA In Museum Dhondt-Dhaenens debuteert Libasse Ka met zijn eerste institutionele solotentoonstelling. De hedendaagse kunstenaar van Senegalese afkomst, woonachtig in Brussel, onderzoekt in zijn werk de grenzen van het schilderproces, met kleur in de hoofdrol. De tentoonstelling belicht hoe Ka schilderen benadert als een gelaagd proces van voortdurende transformatie, waarbij hij regelmatig teruggrijpt naar eerdere of onvoltooide doeken. Opvallend is zijn werkwijze: hij brengt verf aan door te stempelen, gieten, wrijven of zelfs te krassen. Een penseel komt er maar zelden aan te pas. De expo ontvouwt zich als een onderzoek naar verandering, waarin kleur, structuur en ritme voortdurend verschuiven. Nog tot 21 december 2025 Museum Dhondt-Dhaenens, Deurle

6 – HONDERD JAAR FRANSE ART DECO

ontwerpen opnieuw tot leven. Een eeuw later, maar nog altijd even fascinerend. Nog tot 29 maart 2026 Cité de l’architecture et du patrimoine, Parijs

7 – DENKEN IN KLEUR EN BEELD MET JOHN BALDESSARI In Bozar in Brussel loopt momenteel de tentoonstelling ‘Parabels, fabels en andere sterke verhalen’, een indrukwekkend overzicht van het werk van de Amerikaanse conceptkunstenaar John Baldessari. De expo verenigt werken uit verschillende decennia en belicht hoe Baldessari, met zijn kenmerkende combinatie van tekst, felle kleurvlakken en ironische precisie, de grenzen tussen beeld en betekenis steeds opnieuw in vraag stelde. Een ode aan een kunstenaar die taal, humor en beeld tot één scherpzinnig geheel wist te versmelten. Nog tot 1 februari 2026 Bozar, Brussel

8 – VERGETEN PIONIER VAN HET KUBISME: DONAS Deze tentoonstelling in het KMSKA zet Marthe Donas eindelijk neer als sleutelfiguur binnen de internationale avant-garde. De expo belicht haar kubistische en abstracte oeuvre zoals schilderijen, collages en sculpturale vormen, en plaatst die in dialoog met werken van haar toenmalige partner Alexander Archipenko. Donas experimenteerde op vernieuwende wijze met vorm en kleur: haar zogenaamde shaped paintings doorbreken de klassieke rechthoek en tonen hoe zij ruimte en leegte strategisch inzet. Het resultaat is een visueel rijk en gedurfd parcours dat de betekenis van deze onderbelichte kunstenares binnen het modernisme van de vorige eeuw overtuigend aantoont. Nog tot 11 januari 2026 KMSKA, Antwerpen

In 2025 wordt een eeuw art deco gevierd. De tentoonstelling ‘Paris 1925: L’Art Déco et ses architectes’ belicht hoe Franse pioniers als Le Corbusier, Auguste Perret en Henri Sauvage een stijl vormgaven die even gedurfd als vernieuwend was. Een treffend voorbeeld is de zachtgele baksteen van Robert Mallet-Stevens’ Villa Cavrois, die zelfs de somberste dagen een gouden randje geeft. Reconstructies van paviljoenen en tuinen brengen hun visionaire

When passion leads to perfection Door voortdurend te investeren in innovatie en verfijnd vakmanschap, stelt Pouleyn exclusieve kwaliteit centraal in elk project. Als familiebedrijf combineren we expertise en toewijding om houten schrijnwerk en tuinpoorten in hout of aluminium met de grootste zorg te vervaardigen. Jouw unieke en tijdloze ontwerp wordt in samenwerking met Pouleyn vertaald naar een architecturale parel, waar esthetiek, warmte en functionaliteit naadloos samenvloeien.

Bent u klaar om uw eigendom te

verrijken met een poort of schrijnwerk dat net zo uniek is als uzelf? Bezoek

onze showroom en laat u inspireren. Maak een afspraak via onze website en ervaar de wereld van Pouleyn. www.pouleyn.be

WALL

GARDEN

ROOF

GROENE DAKEN & GEVELS Wij ontwerpen en realiseren groendaken en groengevels perfect geïntegreerd in elk project. Voor meer groen, meer beleving, meer geluk.

Hageland 2, 9880 Aalter | +32 9 247 11 80 | info@viceverda.be Dieudonné Lefèvrestraat 17, 1020 Brussel | +32 2 342 12 08

vragen aan Studiopepe Studiopepe werd in 2006 in Milaan opgericht door Arianna Lelli Mami en Chiara Di Pinto en groeide de voorbije jaren wereldwijd uit tot een invloedrijke en eigenzinnige stem in het hedendaagse designlandschap. Hun multidisciplinaire aanpak, waarin interieur, productontwerp, scenografie en art direction samenkomen, valt op door de uitgesproken benadering van kleur, vorm en materiaal. De internationale doorbraak van deze vrouwelijke designstudio kwam er met Club Unseen tijdens Milan Design Week 2018. Op een geheime locatie in een industriële loods én enkel op uitnodiging, kreeg je er toegang tot een reeks kamers met een bar en speciaal voor het project ontworpen meubels. Sindsdien rijgt het duo samen met hun team een reeks boeiende samenwerkingen aan elkaar, onder meer met Cassina, Baxter en Gallotti&Radice. Wij spraken met Arianna en Chiara over hun visie, inspiratie en de bijzondere kracht van vrouwelijk design.

101

01.

02.

03.

Waar zouden we vandaag meer over moeten praten in de designwereld?

Welk recent project heeft jullie op onverwachte manieren uitgedaagd?

“Het utopische, radicale design van de jaren 70 ligt ver achter ons. De samenleving is veranderd: grote idealen zijn verdwenen en design heeft een andere rol. Het moet ons helpen beter te leven door zachtjes mee te bewegen en bijna vanzelfsprekend deel uit te maken van ruimtes die comfortabel aanvoelen en een toevluchtsoord bieden.”

“De Alysi-showroom in Parijs was een bijzondere uitdaging. We hebben de architectuur teruggebracht tot haar essentie, zodat materialen tot hun recht kwamen. Tegelijk wilden we een ruimte creëren die zowel verfijnd als luxueus aanvoelde. En dat alles binnen de krappe deadlines waarmee we in ons vak altijd te maken hebben.”

Wat prikkelt jullie het meest aan de mogelijkheden die design vandaag biedt? Zijn er bepaalde materialen, technologieën of conceptuele ideeën die jullie momenteel willen verkennen?

“Een vrouwelijke blik vertrekt vanuit inclusie en menselijkheid”

102

“Wat ons momenteel enorm fascineert, zijn natuurlijke wolsoorten en traditionele handweeftechnieken. Onlangs trokken we naar Sardinië voor een workshop in een historisch textielbedrijf. Het was een bijzondere ervaring die we verder zullen gebruiken bij toekomstige projecten, en zelfs tijdens de volgende editie van Milan Design Week.”

04.

05.

Op welke manier heeft het vrouw-zijn een invloed op hoe jullie projecten aanpakken?

Arianna werkt met kleimodellen en handmatige technieken. Ze tekent en maakt collages met de hand. Hoe groot is de nood aan ambachtelijk werk in dit digitale tijdperk?

“Hoewel we creativiteit liever niet aan gender linken, merken we dat een vrouwelijke aanpak vaker vanzelf vertrekt vanuit inclusie en menselijkheid. Voor ons draait vrouwelijkheid niet om een bepaalde stijl of esthetiek, maar om een manier van werken: flexibel, open en zonder vaste regels. We luisteren naar de input van onze klanten én van ons team. Als vrouwelijk duo geloven we rotsvast dat creativiteit ontstaat uit dialoog en kruisbestuiving.”

“Werken met keramiek is bijzonder bevredigend, omdat je het hele proces zelf in handen hebt: van het modelleren – soms zelfs het vinden van de klei in de natuur – tot het bakken. In een normaal designproject is daar geen ruimte voor. Keramiek doorbreekt die vervreemding van de ontwerper en brengt je terug naar het handwerk. Steeds meer van onze collega’s herontdekken dat plezier van werken zonder strak plan, van het besef dat echte controle eigenlijk niet bestaat. Een stuk dat uit de oven komt, is altijd verrassend. Het kan vervormen, breken of onverwachte kleuren aannemen. Dat is juist het mooie eraan. Fouten en imperfecties zijn voor ons het begin van een creatief proces. Ze brengen waarde en karakter, zeker in een tijd waarin technologie en de drang naar controle de maat voeren.”

103

104

ABS PROJECTEN

Ons vak, is bouwen. Niet met onze handen, maar door de juiste handen. Het strijdgewoel dat een bouwproces soms is, is onze thuis. Zo wordt voor u de lange tocht vanaf de kriebels bij het eerste voorontwerp tot de verhuis een boeiende wandeling, vol verwondering, en doorspekt met prettige keuzes.

ABS Bouwteam 09 242 85 65 www.absbouwteam.be info@absbouwteam.be

105

M 106

PROJECT M3 • te koop in Moorsel

Drie geweldig leuke woningen, met zicht op de kerk. We zijn oprecht trots dat we met dit stukje eerlijk pure architectuur van FORM architecten mogen bijdragen aan de herwaardering van dit gewéldig pittoreske dorpsplein van Moorsel.

107

S 108

PROJECT S9 • binnenkort te koop in Sint-Denijs-Westrem In het hart van Sint-Denijs-Westrem - letterlijk op wandelafstand van een bloeiende huisartsen- en kinepraktijk, twee apotheken, twee warme bakkers, twee superettes, en, om de andere dag een uitstekende pizzatruck bouwen we straks een architecturaal pareltje met twee commerciële ruimtes in de plint, en daarboven negen elegante uitgepuurde en uiteraard geothermisch verwarmde appartementen. Veel beter wordt het niet.

109

villa DELA 110

CAS architecten creëerde deze gelijkvloerse woning in natuursteen, zorgvuldig gepositioneerd in het hart van een uitgestrekt en groen terrein. Vanuit een doordachte compositie van volumes ontvouwt de woning zich als een reeks ruimtelijke scènes, telkens in relatie tot het omliggende landschap. De duidelijke voor- en achterrelatie versterkt de verbinding tussen binnen en buiten, terwijl royale glaspartijen het natuurlijke licht diep in de woning trekken. Het spel van massieve wanden en transparante openingen verleent het gebouw een sculpturaal karakter dat kracht en sereniteit combineert. De woning vormt zo een harmonieus geheel waarin architectuur, materiaal en omgeving elkaar versterken.

111

Z 112

PROJECT Z7 • te koop in Zaffelare Ontdek Residentie Z7, een kleinschalig nieuwbouwproject onder de kerktoren van het charmante Zaffelare-Dorp. Vanuit deze rustige ligging geniet u van een uitstekende bereikbaarheid. Elk appartement beschikt over een ruim terras met zicht op de groene gemeenschappelijke binnentuin. De afwerking is hoogwaardig en duurzaam met oog voor detail: vloerverwarming op geothermie, ventilatiesysteem type D, parketvloeren, …. garanderen een energiezuinige woonervaring.

113

COLOFON

COLOFON UITGEVER Arne Schollaert ABS Bouwteam, Schoonzichtstraat 33, 9051 Sint-Denijs-Westrem, T 09 242 85 65 info@absbouwteam.be www.absbouwteam.be REDACTIE www.savvy.be LAY-OUT Emilie Favril David Kino, www.newdays.be BEELD Tim Van De Velde: cover, p. 8, 14-27, p. 30-39, p. 80-81, p. 104, p. 110-111 Alexander Popelier: p. 48-55 Annick Vernimmen: p. 64-73 ILLUSTRATIE Leonard Cools: p. 82 REDACTIE BEREIKEN? redactie@absoluutmagazine.be ADVERTEREN? contacteer Choisi – info@choisi.be of 0477 67 11 08

Uitgever en auteurs betrachten grote zorgvuldigheid bij de samenstelling van dit magazine. Zij aanvaarden geen enkele aansprakelijkheid voor schade, van welke aard ook, die het gevolg is van onjuiste vermelding en/of zetfouten. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Ten aanzien van hetgeen in deze uitgave is opgenomen, is getracht voor zover deze niet bekend waren de auteursrechthebbenden te achterhalen. Voor zover er sprake is van onjuiste vermelding van auteursrechthebbende is dit gebaseerd op te goeder trouw verkregen gegevens. Uitgever aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventueel ontbreken van toestemming van auteursrechthebbenden.

FOLLOW Lees onze blog www.absoluutmagazine.be

VOLA. For life. The first VOLA tap was designed by Arne Jacobsen for Danmarks Nationalbank in 1968. Since then, every product has been made to order in our factory in Denmark and is designed to be repaired, never replaced.

VOLA Studio | Tour & Taxis Havenlaan 86C | 1000-Brussels | Tel: 02 4659600 | info@vola.be

CONTACT BOSMANSHAARDEN EEGENE 91, 9200 DENDERMONDE BOSMANSHAARDEN

MAKING FIRE • BOSMANSHAARDEN.BE CREATING PLACES • BOSMANSINTERIEUR.BE