ลำตัดประชันปีขาล

สิ ง ห ต ร ะ กู ล

ลำตัดประชัน ปีขาล

หะยีเหว่า นายบุญเนียม ปะทะ แม่จำปี แม่พุดซ้อน อธิชนัน สิงหตระกูล แต่งและรวบรวม

โกกิลา อุษาโยค พิมพ์ ฉลอง ๗๘ ปีอายุวัฒนา ”สถาพร สิงหตระกูล “ ๒๖ เมษายน ๒๕๖๕

ลำตัดประชัน ปีขาล หะยีเหว่า นายบุญเนียม ปะทะ แม่จำปี แม่พุดซ้อน

สงวนลิขสิทธิ์ตามพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พศ ๒๕๓๗ และฉบับเพิ่มเติม พศ ๒๕๕๘

ผู้จัดพิมพ์ พิมพ์ ครั้งที่ ๑ พิมพ์ ที่

โกกิลา อุษาโยค

พุทธศักราช ๒๕๖๕ ฉลอง ๗๘ ปีอายุวัฒนา สถาพร สิงหตระกูล โรงพิมพ์ โปรเท็กซ์

มอบเป็นบรรณาการในโอกาสทำบุญวันคล้ายวันเกิดปีที่ ๗๙ และบรรจบ ๖ เดือนมรณกาล คุณปู่สถาพร สิงหตระกูล ผู้ล่วงลับ ๒๖ เมษายน ๒๕๖๖

คำปรารภ

นายโกกิลา อุษาโยค คิดสนองพระเดชพระคุณแด่ นายสถาพร สิงหตระกูล ผู้ปู่ ในโอกาสอายุวัฒน์ ๗๘ ปี ในวันที่ ๒๖ เมษายน ๒๕๖๕ จึงดำริจัดพิมพ์ หนังสือ ลำตัดประชัน หะยีเหว่า นายบุญเนียม ปะทะ แม่จำปี แม่พุดซ้อน เพื่อจรรโลงแนวอนุวัตรแห่งลำตัดไว้เป็นอาทิ หนังสือลำตัดประชันเล่มนี้ได้รวบรวมเพลงและลำทั้ง ของเก่าดั้งเดิมและที่แต่งขึ้นใหม่ไว้เป็นนิทรรศการให้พอได้เห็น ลำดับการแสดงลำตัดในแต่ละคราว เนื้อหาในที่นี้มีประยุกต์ บ้างก็เพื่อให้เกิดทั้งการสืบสานและสร้างสรรค์ อยู่ในที หวังไว้ว่า คงจะเป็นประโยชน์ ทั้งในทางบันเทิงเริงใจและในทางวิชาการด้าน ลำตัดแก่ผู้สนใจอยู่บ้างไม่มากก็น้อย หากการพิมพ์ ครั้งนี้มี ข้อบกพร่องสิ่งหนึ่งประการใด ขอสมาอภัยมา ณ โอกาสนี้ โกกิลา อุษาโยค พุทธศักราช ๒๕๖๕

• คำรำพึง • ข“ อรำลึกนึกถึงครูผู้ประเสริฐ ที่ชูเชิดชี้นำและพร่ำสอน ถ้าไม่จำท่านให้จดเป็นบทตอน เป็นหลักวิชาสั่งสอนกลอนหากิน “ ขอบูชาครูลำตัดแต่เบื้องต้น ผู้คิดสรรค์ บันตนดลศาสตร์ ศิลป์ เป็นมรดกวัฒนธรรมประจำแผ่นดิน ขอสืบชีวินลำตัดไว้ไม่สูญเอย โกกิลา อุษาโยค

สารบาญ โหมโรง ขึ้นหน้ากลอง ฝ่ายชาย ขึ้นหน้ากลอง ฝ่ายหญิง คอหนึ่งฝ่ายชาย ลอยขึ้น คอหนึ่งฝ่ายชาย ออกตัว คอสองฝ่ายชาย ออกตัว ฝ่ายชาย ลอยลง คอหนึ่งฝ่ายหญิง ลอยขึ้น คอหนึ่งฝ่ายหญิง ออกตัว คอสองฝ่ายหญิง ออกตัว ฝ่ายหญิง ลอยลง ฝ่ายชาย ว่าลำเกี้ยว ฝ่ายหญิง ว่าลำแก้ พักพื้น

หน้า ๕ ๗ ๙ ๑๐ ๑๑ ๑๒ ๑๔ ๑๕ ๑๖ ๑๗ ๑๘ ๑๙ ๒๑ ๒๔

สารบาญ ๒ ฝ่ายชาย เกริ่นเพลงระบำ ฝ่ายหญิง เกริ่นเพลงระบำ ฝ่ายชาย ประเพลงระบำ ฝ่ายหญิง ประเพลงระบำ ฝ่ายหญิง อวยพร ฝ่ายชาย ลา ฝ่ายหญิง ลอยลา ฝ่ายชาย ลอยลา พื้นลงกลอง

หน้า ๒๖ ๒๗ ๒๘ ๒๙ ๓๐ ๓๑ ๓๓ ๓๔ ๓๕

โหมโรง โฆษก • สวัสดีครับท่านผู้มีเกียรติที่เคารพทุกท่าน สำหรับค่ำคืนนี้ขอทุกท่าน จงได้รับความสำราญจากลำตัดประชัน ระหว่างหะยีเหว่า อิสรภาพ นายบุญเนียม กิ่งเพชร ปะทะ แม่จำปี บ้านเชียงราก แม่พุดซ้อน คลองหลวง ในนามของคณะนายโกกิลา อุษาโยค ลูกศิษย์ แม่ศรีนวล ลำตัดศิลปินแห่งชาติ ขณะนี้ทางคณะก็พร้อมแล้ว ขอเชิญสดับรับชมได้เลยครับ พื้น • พรึมพรึมพรึม ทิงโจ๊ะทิงโจ๊ะ ทิงโจ๊ะโจ๊ะ โจ๊ะโจ๊ะทิงทิงทิงทิง ทิงทิงโจ๊ะ ทิงโจ๊ะทิงทิงโจ๊ะ พม่า1 ทิงทิงโจ๊ะทิงทิง โจ๊ะโจ๊ะโจ๊ะทิงทิงโจ๊ะทิงทิง โจ๊ะโจ๊ะโจ๊ะทิงทิงโจ๊ะทิงทิง โจ๊ะ โจ๊ะโจ๊ะทิงทิงโจ๊ะทิงทิง โจ๊ะโจ๊ะโจ๊ะทิงทิงโจ๊ะทิงทิง ลาว2 ทิงโจ๊ะ โจ๊ะทิงทิง ทิงโจ๊ะ โจ๊ะทิงทิง ทิงโจ๊ะ โจ๊ะทิงทิง ทิงโจ๊ะ โจ๊ะทิงทิง ทิงโจ๊ะ โจ๊ะทิงทิง ทิงโจ๊ะ โจ๊ะทิงทิง มอญ3 โจ๊ะ โจ๊ะ โจ๊ะทิงทิงทิง โจ๊ะ โจ๊ะ โจ๊ะทิงทิงทิง โจ๊ะ โจ๊ะ โจ๊ะทิงทิงทิง โจ๊ะ โจ๊ะ โจ๊ะทิงทิงทิง โจ๊ะ โจ๊ะ โจ๊ะทิงทิงทิง

๗

จีน4 • ทิงทิงโจ๊ะ ทิงทิงทิงทิงโจ๊ะ ทิงทิงโจ๊ะ ทิงทิงทิงทิงโจ๊ะ ทิงทิงโจ๊ะ ทิงทิงทิงทิงโจ๊ะ ทิงทิงโจ๊ะ ทิงทิงทิงทิงโจ๊ะ ฝรั่ง5 • โจ๊ะ โจ๊ะทิงโจ๊ะทิงโจ๊ะทิง โจ๊ะ โจ๊ะทิงโจ๊ะทิงโจ๊ะทิงโจ๊ะทิงโจ๊ะทิง โจ๊ะทิงทิงทิง โจ๊ะ โจ๊ะทิงโจ๊ะทิงโจ๊ะทิง โจ๊ะ โจ๊ะทิงโจ๊ะทิงโจ๊ะทิงโจ๊ะทิงโจ๊ะทิง โจ๊ะทิงทิงทิง แขก6 • โจ๊ะโจ๊ะทิงทิง โจ๊ะโจ๊ะทิงทิง โจ๊ะโจ๊ะทิงทิง โจ๊ะโจ๊ะทิงทิง ลง • ทิงทิงทิง ทิง ทิงทิง โจ๊ะ โจ๊ะทิง โจ๊ะ โจ๊ะทิง ทิงทิง ทิงทิง โจ๊ะ

๘

ขึ้นหน้ากลอง ฝ่ายชาย หะยีเหว่า • เอรูไว ไวรูเว ว่าเอว่าเอ ว่าเอรูไว ยาดี ยาดีสะระไน ไซยาเซ ว่าเอว่าเอ ว่าเอรูไว ไซยา ลำทำไมมาเอ่ยมาเผยลำตัด มาบรรเลง เพลงชูรัด มาเล่นลำตัดไม่ลำกันดีๆ การุนาวี เฮ้ยการุนาวี การุนาวี เฮ้ยการุนาวี ที่ฮะซันตัวดี ที่ฮะซันตัวดี การุนีการุนัง การุไนไวเอย การุนีการุนัง การุไนไวเอย เอ๊ยเอรูไว ไซยา ลำทำไมมาเอ่ยมาเผยลำพอง วิปริต ผิดทำนอง มารำมาร้อง เป็นกะเลงแกมไทย การุนาวี เฮ้ยการุนาวี การุนาวี เฮ้ยการุนาวี ที่ฮะซันตัวดี ที่ฮะซันตัวดี การุนีการุนัง การุไนไวเอย การุนีการุนัง การุไนไวเอย พิศดูหมู่บุหรง ส่งเสียงจ้า จวนเวลาเสียแล้วล่ะน้อง เอ๋ยอย่าหมองศรี สะมอรุนิง สะมิงรุนิง สะมอรุนิง สะมิงรุนิง สะมอรุนิง สะมิงรุนัง กะรุนิงกะรุนัง กะลังมังโรตี

ลำบันตน เอรูไว เป็นบทของเก่า ครูซัน ถนนตก กรุงเทพฯ แต่งไว้ ๙

ขึ้นหน้ากลอง ฝ่ายชาย หะยีเหว่า • โอ แม่ขวัญมิ่ง พี่รักจริง นะนงเยาว์ ปล่อยรักพี่ นี้ต้องฟาล์ ว ต้องเหน็บหนาวตรอมตรมระทมทรวง • ใน ยามราตรี ค่ำคืนนี้ เป็นมงคล ทั้งน้องพี่ ที่มายล ลำตัดสากลเริงรื่นมา ครื้นเครง ยังย่อมเยาว์ เบาปัญญา วาสนา ใช่ตัวเต็ง เป็นนักลำ นำคนเพลง มาบรรเลงเริงรื่นให้ชื่นบาน แม่ยอดรัก รำมะนา พี่ตามหา มาช้านาน มาฝาก รัก ตามต้องการ อย่าหักหาญน้ำใจพี่ชายเลย จงมองในราตรี คืนนี้ยังมีดาว สุกสกาว พราวคู่เดือน ดอกไม้โน้ม โค้มเกสร รับภมร ผู้มาเยือน โอ นวลน้องอย่าแชเชือน พี่มาเยือนเยี่ยมกานดา ทำเบือนหน้า กันไปไย พี่ระทมตรมฤทัย เฝ้าชะแง้แม่ยาใจ อยู่ไหน ไม่พบกัน แม่ยอดรัก รำมะนา โปรดเมตตา พี่นงคราญ วอนเทวาฟ้าประทาน จงผูกสมัครรักมั่นกันเถิดเอย

๑๐

ขึ้นหน้ากลอง ฝ่ายหญิง แม่จำปี • ซารุบี ซารุนารุดี อินิว่าโฮ้ นาซอลลี ว่าดีมาซิมาว่ากัน สัญญากันไว้ว่าดี แม่มีก็ระสา อ๋อแม่มาก็รศรี บ้านน้องอยู่นี่ บ้านพี่อยู่ไกล จุดไต้แวมๆ ว่าเห็นแก้ม ไวๆ พี่นึกจะทัก แต่ไม่รู้จักอะไร มันแสนอาลัยเสียจริงๆ เอย • เตรม มาเตรมเต เตรม มาเตรมเต ออรังย่าเฮ ฮุดเซยาไซ ๑ ยืนนี้มันเป็นยืนแรก ฉันนำลำแขกมาจ่ายแจกเมืองไทย ๒ นานาจิตตัง ต่างๆ กันจะชอบ ผมสุดที่จะประกอบมาให้ท่านชอบหัวใจ ๓ ผิดพลั้งบางข้อ ต้องขอสมา ผิดพลั้งวาจา ต้องขอสมาอาภัย

ลำบันตน ซารุบี เป็นบทของเก่า

๑๑

คอหนึ่งฝ่ายชาย ลอยขึ้น นายบุญเนียม • ก็ต้องขอกราบเจริญสุขสวัสดีต่อท่านผู้เมตตาทุกท่านนะครับ สำหรับวันนี้ก็เป็นลำตัดประชันคณะนายโกกิลา อุษาโยค หรือหะยีเหว่า อิสรภาพ ได้ผ่านมาทำการแสดงในค่ำคืนนี้ หากมีสิ่งหนึ่งพลิดพลาดหรือหยาบคายไปบ้าง ก็ต้องสมาอภัยไว้ด้วยนะครับ • ฟ้าแลบฟ้าแลบแปล๊บแปล๊บ ใส่หมวกแก๊บมาเดินกุบกับ คืนนี้ไปกับพี่ไหมครับ ๆ จะชวนน้องไปขยับพร้อมฉิ่งฉาบกรับกลอง 1เห็นนักลำหน้าตาขำคม นึกนิยมในหัวใจเสียจัง มาพบหน้าแม่ดาราตัวดัง มาพบหน้าแม่ดาราตัวดัง ในดวงจิตคิดคลั่งอยากจะนั่งเป็นคู่ครอง 2แม่คนโน้นหน้าตาสวยดี ส่วนแม่คนนี้วจีคมคาย ดูจิ้มลิ้มยามยิ้มพริ้มพราย ดูจิ้มลิ้มยามยิ้มพริ้มพราย มัดหัวใจพี่ชายไม่เว้นวายยืนมอง 3มาประชันในคำ่คืนนี้ ขอสมานไมตรีเอาไว้เป็นที่ชื่นชม ยิ่งดึกก็ยิ่งนึกนิยม อย่าวอนว่าให้ระทมต้องช้ำตรมน้ำตานอง

๑๒

คอหนึ่งฝ่ายชาย ออกตัว นายบุญเนียม • เจื้อยแจ้วแว่วหวาน กาเหว่ากังวานอยู่ที่รังของใคร แขกเต้าก็เข้ารัง เขาชวาขันดังอยู่ริมรางรถไฟ สิบนิ้วขึ้นประสาน ทุกๆ ท่านที่ได้มา ขอกราบกรานวันทา ทั้งนายน้ามากมาย มาร้องรำทำท่า อาจไม่สง่างามนัก แต่หัวใจที่รัก มันชวนชักร่ำไป สุ้มเสียงไม่คมขำ ยังร้องรำไม่อร่อย ตะกุกตะกักชักกร่อย อภัยผมหน่อยน้านาย ยังตรองตรึกฝึกฝน ยังไม่ใช่คนเก่งกาจ สิบนิ้ววอนวงญาติ ถ้าผิดพลาดโปรดอภัย มีโอกาสสืบสาน เพลงพื้นบ้านในวันนี้ รู้สึกปลื้มใจดี จะได้ไม่มีสูญหาย จะได้ดำรงคงอยู่ สนองผู้ชื่นชอบ เล่นสวยงามตามระบอบ อยู่ในกรอบไม่หยาบคาย ไม่โลดโผนโจนทะยาน มุ่งสืบสานรักษา ขออภัยนายน้า ถ้าหากว่าไม่ถึงใจ พอให้เด็กฟังได้ และให้ผู้ใหญ่ฟังดี คติคมคารมนี้ หวานวจีคมคาย ผมเป็นลำตัดเรียบๆ ท่านอย่าเพิ่งเงียบกันอย่างงี้ ช่วยตบมือกันสักที ผมจะได้มีกำลังใจ

นายบุญเนียม • เอาล่ะครับ ขอเชิญท่านพบกับหะยีเหว่าได้เลยครับ

๑๓

คอสองฝ่ายชาย ออกตัว หะยีเหว่า • ขอบพระคุณมากครับสำหรับเสียงตบมือ วันนี้ก็รู้สึกว่าตื่นเต้นอยู่บ้าง เพราะไม่ค่อยจะได้ผ่านมาแสดงย่านนี้ ก็ดีใจที่ยังมีคนชื่นชอบลำตัดกันมากมายถึง เพียงนี้ แหมท่านมานั่งกันหน้าสลอนเลยนะครับ มาจับจองกันตั้งแต่ ๕ โมงเย็น ลำตัดเล่นสองทุ่มก็หาอะไรรับประทานใส่ท้องรอเวลากันไป น่าชื่นใจจริงๆ นายบุญเนียม • ผู้หญิงเขามากันคู่นึงวันนี้ หะยีเหว่า • เหรอ แหมพอดิบพอดีเทียวล่ะ นายคน เราคน ใครกันบ้างล่ะนาย บุญเนียม นายบุญเนียม • ก็มีแม่จำปี บ้านเชียงราก แม่พุดซ้อน คลองหลวง มาไกลจาก ปทุมธานี นี่ลำตัดปทุม หะยีเหว่า • เมื่อก่อนเราก็อยู่ปทุม เอาล่ะ ไม่ชักช้าเสียเวลา ร้องซะเลย • ไม่ร่ำไม่ราสัญญาว่าดี ในค่ำคืนนี้ท่าทีแข็งแรง ผิดไปบ้างพลั้งวาจา ได้โปรดเมตตา วันนี้ผมมาแสดง กรประนมก้มศีรษะ ขอคารวะท่านเสียก่อน ขอฝากถ้อยสุนทร ในคำกลอนแถลง หากผิดพลาดพลั้งบางข้อ คุณแม่คุณพ่ออย่าเพิ่งติ ผมนักร้องเพิ่งเริ่มริ เพียงเริ่มผลิตจากแขนง มันยังไม่กลมเกลี้ยงเกลา เกรงจะกล่าวกลอนเกริ่น ยังเขินขวยขัดเขิน เมื่อดำเนินการแสดง ๑๔

ผมเปรียบเหมือนเหล่าเยาวชน เพิ่งเริ่มต้นไต่เต้า ไม่ยอดเยี่ยมเพียงย่อมเยา ไม่กล้าเข้ามาขันแข่ง จะแข่งขันพนันชิง กลัวโดนค้อนติงต่างๆ นานา ยังอ่อนด้อยน้อยวาสนา ยังไม่ประสาสีแสง เอ็นดูด้วยช่วยเชียร์ อย่าให้ผมเสียกำลังใจ พี่ที่ยืนอยู่ใกล้ๆ โปรดอย่าได้กลั่นแกล้ง อย่ากลั่นแกล้งยังเกรงกริ่ง ผมอายผู้หญิงพวกนั้น ไม่เทียบเทียมเท่าทัน ไม่กล้าจะขันจะแข่ง ไม่กล้าจะแข่งจะขัน ในเชิงประชันยังไม่ชัวร์ ขอฝากเนื้อฝากตัว ด้วยผมกลัวผิดสำแดง นายบุญเนียม • แหมออกเนื้อออกตัวได้คมคายมาก เอาอย่างนี้ เดี๋ยวเราลอยลง แล้วให้ผู้หญิงขึ้นบ้างดีกว่า นะ หะยีเหว่า • อ่ะ เอาแบบโบราณเลย ร้องเป็นทำนองไทยเดิม เป็นภาษาแปลกๆ นายช่วยกันกับเราล่ะกัน

๑๕

ฝ่ายชาย ลอยลง หะยีเหว่า • เขวเขวเขว เขวอิมมะเลเล้เหล่ ๆ เขวอิมมะเลเหล่เล เอาว่า ไซยาสิบ่าเล เอาว่า ไซยาสิบ่าเล ความรักดิเกรไม่ยั่งยืน นายบุญเนียม หะยีเหว่า • 1ฉันฝันถึง คะนึงจิตใจไหวหวั่น ฉันฝันถึง คะนึงจิตใจไหวหวั่น ยอดชู้เคยคู่เคียงกัน คอยคืนคอยวันไม่ได้เจอ คอยคืนคอยวันไม่ได้เจอ รอพบเธอค่อนคืน 2เธอจ๋าเธอ พบเจอแม่สาวรุ่นๆ เธอจ๋าเธอ พบเจอแม่สาวรุ่นๆ ยามยิ้มพรายพริ้มละมุน อบอุ่นในใจพี่ยา อบอุ่นในใจพี่ยา โอแม่ขวัญตาพาชื่น 3โอ้นวลน้อง รูปทองประไพของพี่ โอ้นวลน้อง รูปทองประไพของพี่ คอยหามาฝากไมตรี น้องไม่ปรานีเมตตา น้องไม่ปรานีเมตตา ตัวพี่ยาคงกล้ำกลืน พื้น • โจ๊ะโจ๊ะทิงทิง โจ๊ะโจ๊ะทิงทิง ทิงทิงทิง ทิงทิงทิง โจ๊ะ โจ๊ะทิง โจ๊ะ โจ๊ะทิง ทิงทิง ทิงทิง โจ๊ะ

๑๖

คอหนึ่งฝ่ายหญิง ลอยขึ้น แม่จำปี • สวัสดีค่ะ ท่านผู้ชมที่เคารพรัก วันนี้ดิชั้นก็ได้ผ่านมาแสดงที่นี่ ขอฝากเนื้อฝากตัวต่อท่านผู้ชมผู้ฟังด้วยนะคะ เชิญรับชมลำตัดค่ะ • เมฆงามยามเย็น เดือนเพ็ญเลื่อนลอย ดาวเดือนเคลื่อนคล้อย หลงคอยเวลาราตรี โชยชื่นนาสา หอมกลิ่นจำปาจำปี ปักษาปักษี ละน้อ บินรี่กลับรัง 1ยามร้อนนอนรุ่ม กลัดกลุ้มวิญญา หัวใจกานดา คอยหาอยู่ทุกนาที จากกันไปนาน ไม่พบพานกันเลยคนดี ยามชื่นคืนนี้ ละน้อ ที่มาชนคนดัง 2ยามฝนทนฝืน ผ่านคืนผ่านวัน หัวใจหวาดหวั่น คอยวันประชันชิงชัย ฉิ่งฉาบกรับกลอง ร่ำร้องกังวานวงใน มาพบหน้าฝ่ายชาย ละน้อ หัวใจเต้นตึงตัง 3ยามหนาวคราวนี้ ราตรีหนาวจริง ชิงชัยช่วงชิง ฝ่ายหญิงเรามาพร้อมพล ฝากเพลงลอยลม ระงมกู่ก้องตะโกน กราบท่านทุกคน ละน้อ ช่วยเชียร์ กันดังดัง ๑๗

คอหนึ่งฝ่ายหญิง ออกตัว แม่จำปี • ช่อลำไย เอ่อเอ๋ย ใบพุทรา จวนใกล้ได้เวลา รำมะนาตีโยน • ขอรำลึกนึกถึงครู ที่ช่วยชูอุปถัมภ์ท่านให้จดและจำ ทั้งลำนำบันตน ตัวหนูผู้อาศัย ร่ำเรียนในวิชา ได้ร้องรำทำท่า ตามประสายากจน ต้องจากบางห่างถิ่น ใช้เสียงหาสินทรัพย์ ไกลแสนไกลได้รับ ทุนทรัพย์ เลี้ยงตน ไม่เคยซบหลบเร้น ใครว่าเต้นกินรำกิน หนูใช้วิชาวาทศิลป์ หากินไม่อับจน ไม่อับจนน้ำใจ ใครต่อใครท่านก็หนุน นับว่าเป็นพระคุณ อบอุ่นในกมล อบอุ่นในหัวใจ แม้ใครใครไม่เห็นค่า แต่ท่านผู้ดูที่มา นับว่าพระคุณมากล้น ท่านมาสนับสนุน ขอขอบคุณอย่างยิ่ง จากน้ำใสใจจริง ไม่เย่อหยิ่งยกตน ท่านสนับสนุน เจือจุนพวกลำตัด สืบวัฒนธรรมย้ำชัด สืบศิลป์ ชาติผองชน สืบศิลป์ ชาติฟูเฟื่อง ก็นับเนื่องสืบชีวิต ลำตัดไม่ตายวายจิต มีชีวิตเพราะท่านทุกคน ขอกราบกรานวันทา ท่านที่มาทั้งหลาย จงมีสุขสนุกสบาย ยกกรไหว้แทนกำนล แม่จำปี • ค่ะ ก็ขอเรียกเพื่อนขึ้นมาอีกคนนะคะ แม่พุดซ้อนค่ะ มาไกลจากปทุม แม่พุดซ้อน • สวัสดีทุกท่านด้วยความซาบซึ้งใจยิ่งค่ะ รู้สึกอบอุ่นมากที่ท่านมากัน เนืองแน่น ก็มาช่วยเป็นแรงใจให้ลำตัดฝ่ายหญิงเราสองคนด้วยนะคะ แหม มาเจอคู่ ประชันฝ่ายชาย นี่เหรอหะยีเหว่าตัวดังย่านอิสรภาพ หนอยยังเล่นอยู่อีกนะ แถวนั้น เขาเลิกกันไปหมดแล้ว ไม่มีลำตัดแล้ว แกยังอนุรักษ์ ไว้นะ แหมเธอแถวย่าน เจริญพาสน์ เมื่อก่อนเป็นดงลำตัดเชียว เดี๋ยวนี้ไม่มีแล้ว เหลือแต่หะยีเหว่าตัวดัง ๑๘

คอสองฝ่ายหญิง ออกตัว แม่พุดซ้อน • ดังหรือไม่ดังเดี๋ยวก็รู้กัน มาเจอกับชั้นคืนนี้ละก็จะต้องแพ้กลับคลอง วัดแจ้งไปแน่ บังเหว่าหรือจะมาประชันกะแม่ซ้อน แม่จำปี • แหม เธอก็ข่มซะหะยีขวัญหนีหมดแล้ว แม่พุดซ้อน • ขวัญหนีกันเลยนะ ร้องซะเลยดีกว่า • ดาวเอ๋ยดาวลอย ดาวจะเคลื่อนเดือนจะคล้อย แหงนคอยพวกเรา เพื่อนเอ๋ยเพื่อนเกลอ แหงนคอชะเง้อ ได้เจอแต่เงา • ศิโรราบกราบเรียน วนเวียนไปรอบวง ท่านที่ยังมั่นคง มาเสริมส่งใจสาว เป็นแรงเชียร์ แรงใจ ลำตัดในคืนนี้ ท่านเมตตาปรานี แก่สตรีไว้สักคราว อาจผิดบ้างพลั้งเผลอ ร้องละเมอนอกบท ขอยกกรประณต อย่าถือโทษรานร้าว ดีไม่ดีมีบ้าง อาจระคางระคายโสต เพราะฉะนั้นขอท่านโปรด อย่าเหี้ยนโหดข้าพเจ้า ยังอ่อนศักดิ์นักลำ ถือลำนำเป็นชีวิต จงเจือจุนดุลยพินิจ ขอช่วยคิดให้ได้ก้าว ได้ก้าวหน้ารุ่งเรือง ไปในเรื่องศาสตร์ ศิลป์ ขอสนองชีวิน เป็นศิลปินไม่มีเศร้า มาสนุกสุขสันต์ ให้ทุกท่านสุขเกษม ก็อิ่มหมีปรีดิ์เปรม อิ่มเอมใจพวกเรา ท่านเหมือนพ่อเหมือนแม่ ไม่เชือนแชนิ่งเฉย สบอารมณ์ ก็ชมเชย ไม่เยาะเย้ยโห่หาว วันนี้มาประชัน ให้ทุกท่านได้ถือหาง ว่ากันจริงทุกอย่าง อย่าระคางรวดร้าว เพราะลำตัดฝ่ายหญิง เขาเก่งจริงกว่าชาย พวกของแกต้องแพ้บาย ไอ้พวกผู้ชายหางยาว ๑๙

ฝ่ายหญิง ลอยลง แม่จำปี • แหมเธอนี่ไปท้าประชันกับตัวเต้ยชายคลองเลยนะ แม่พุดซ้อน • ก็แน่ล่ะ เอาให้คลานกลับลงคลองไปเลย เอายังงี้เดี๋ยวเราก็ลอย ลงแบบฝ่ายชายบ้างนะ แม่จำปี แม่พุดซ้อน • ดวงจันทร์ ลอยดั้นเมฆา ส่องห้วงเวหางามสุกสกาว ไม่แชเชือนชมเดือนและดาว… พร่างพราวอัมพร 1มาประชันในค่ำคืนนี้ จงเห็นใจสตรีเถอะนะบุรุษรูปงาม ระงับใจอ่อนไว้อย่าทราม… พ่อรูปงามตำบอน 2ฉันไม่แพ้แกหรอกคนดี ว่าผู้หญิงวงนี้ก็มีดีไม่เบา มาแพ้ฉันจะพลันเหม็นคาว… เขาลือฉาวไปทั้งดอน พื้น • โจ๊ะโจ๊ะทิงทิง โจ๊ะโจ๊ะทิงทิง ทิงทิงทิง ทิงทิงทิง โจ๊ะ โจ๊ะทิง โจ๊ะ โจ๊ะทิง ทิงทิง ทิงทิง โจ๊ะ

๒๐

ฝ่ายชาย ว่าลำเกี้ยว หะยีเหว่า • แหมนายบุญเนียม ได้ยินมั้ย แม่พุดซ้อนเขาอวดสรรพคุณน่าดู มาว่า หมายจะให้เราแพ้ เฮอะ ต้องมาลองดวดกันในลำว่าใครจะแพ้จะชนะ ให้ท่านผู้ดูตัดสินกัน ไปเลยนะครับ วันนี้เราจะว่าแม่พวกผู้หญิงกันยังไงบุญเนียม นายบุญเนียม • เราจะเล่นเป็นเรื่องเป็นราวแบบวรรณคดีไทยกันเลย หะยีเหว่า • เป็นเรื่องเป็นราว แบบวรรณคดีไทย เรื่องอะไรเล่าว่าไปซิ นายบุญเนียม • เรื่องพระรามสีดา หรือว่ารามเกียรติ์ หะยีเหว่า • อ้อ เราต้องเล่นแบบโขนมั้ย เพ้ย เพ้ย นายบุญเนียม • ไม่ต้องๆ ร้องแบบลำตัดของเราดีกว่า เดี๋ยวคนดูจะตกใจ หะยีเหว่า • อ่ะไหนนายลองว่าไป นายบุญเนียม • สาลิกาโผมาทางไหนแน่ สองตาคอยแล แล้แลแม่แพรสีดา นายบุญเนียม หะยีเหว่า • • ขอน้อมหัตถ์ นมัสเต ผู้ชมดิเกรลำตัด หากขุ่นข้องติดขัด ผมเพิ่งหัดอย่าถือสา วันนี้ได้มาเล่น ถือว่าเป็นเกียรติยิ่ง ทั้งคุณผู้ชายนายผู้หญิง อย่าค้อนติงกล่าวหา นี่อาศัยบารมี ด้วยไมตรีของทุกๆ ท่าน จึงศุภฤกษ์ เบิกบาน แสนสราญปรีดา วันนี้มาพบวงผู้หญิง ทำติติงค่อนแคะ โออีแม่งามแงะ อยากจะกระแซะจริงพับผ่า นวลหน้าแม่อนงค์ คิ้วโก่งดังคันศร อ้อนแอ้นอรชร แหมมันงอนไปเสียทุกท่า อวบอั๋นตันอี๋ โอ้แม่ศรีบุษบง นวลนางร่างระหง อย่างกับทรงสีดา ๒๑

ถ้าเปรียบพี่เป็นพระราม ผู้รูปงามตามกวาง ต้องมนต์ ลวงบ่วงวาง ต้องจากนางภรรยา แหมอกน้อยสร้อยเศร้า จะบอกเล่าก็ไม่ขำ เพราะความประสงค์ ของแม่งาม พี่จึงทำตามสัญญา

โอ้โอ๋แม่งามพริ้ง จำจากจริงมานานปี

นับดูเพิ่งครบสิบสี่ นี่ย่างเข้าปีที่สิบห้า

พระรามหนึ่งมัวหมอง พระรามสองโศกตาม น้ำตาตกรดพระรามสาม พระรามสี่ห้ามอย่าตามมา เอ๋ยแม่สีดายุพาเพริศ งามบรรเจิดแจ่มแจ้ง จะรู้บ้ างไหมใครแถลง ของก็แพงเสียเต็มประดา

น้ำมันก็ขึ้นเอาๆ จะกินน้ำข้าวต่างเมล็ด ต้องหิ้วเหินเดินเสด็จ ประทับเช็ดน้ำตา ว่าจะเอานาฬิกาเพื่อน สักสิบห้าเรือนไปจำนำ คงจะได้พอซื้อน้ำ มาลูบคลำท้องข้า จะย้ายจากพลับพลากรุงศรี ขึ้นไปที่เชียงใหม่ มีบ้านโตหลังใหญ่ แหมดูใกล้ชิดป่า นี่แม่นิ่มอนงค์ แม่ทรงสุวรรณ แม่คุณฟังฉัน เล่าจำนรรจา ตั้งแต่จากไป ฉันไม่เป็นสุข ฉันนอนเอาฟูก ฟอนจมูกมุดหา คิดถึงความสุข ไม่ทุกข์ ไม่ร้อน ยามกินเคยป้อน ยามนอนเห็นหน้า ยามขยับเขยื้อน ไม่มีเพื่อนคล้องแขน คิดถึงแต่แฟน เคียงคู่อยู่ข้า โอ้โอ๋แม่ศรี สิบสี่ปีแล้วเหวย ไม่สบงไม่สเบย เสียเลยพับผ่า จากกันเสียนาน ไม่ได้ผ่านพบเห็น โถแม่เนื้อเย็น เห็นใจพี่ไหมหวา แม่ศรีสุดาดวงเดียว อย่าเข่นเคี่ยวแคะไค้ มาเถิดหนายาใจ เดี๋ยวให้เล่นไพ่สองตา

๒๒

ฝ่ายหญิง ว่าลำแก้ แม่จำปี • นี่ได้ยินไหมเธอ พวกผู้ชายเขามากระทบกระเทียบเปรียบเปรย ยกตนเป็น พระรามมาตามนางสีดาอย่างเรา แม่พุดซ้อน • โอ้ย นี่หรือพระราม มิน่าล่ะ ดูมีสง่าราคีมาก แม่จำปี • สง่าราศี แหม ไปว่าเขา แม่พุดซ้อน • อ้า ก็ต้องว่าสิแหม ละนี่เขาเป็นพระราม ทิ้งให้นางสีดาตกระกำลำบาก นะ สุภาพบุรุษเหลือเกิน เดี๋ยวจะว่าให้ม้วนกลับเลย เอ้าเธอช่วยกัน แม่จำปี • สาลิกา โผมาทางไหนแน่ สองตาคอยแล แล้แลชะแง้ชายตา แม่จำปี แม่พุดซ้อน • • แม่สีดายุวเรศ เสด็จโดยสำเนียง แว่วหวานในจานเสียง สุ้มสำเนียงพระรามา พ่อคุณจะรำพัน ถึงอิฉันไฉนหนอ หรือมีเมียใหม่แล้วละพ่อ คงจะไม่รอสีดา ที่จำจากเจ็บช้ำ คงเพราะกรรมเล่มเกม คู่เขาอิ่มอกเอม กำลังเกษมหรรษา มีมารมาประจญ จึงห่างกันคนละทิศ แม้อณูคู่ชีวิต สุดตามติดเสน่หา จากพระนครกรุงศรี ที่แท็กซี่โบกแล้วไม่ไป จากพระนครเมืองใหญ่ ที่มีใครให้สัญญา พี่รามเอ๋ยยังเฉยอยู่ มิได้รู้ดอกหรือนั่น น้องสุดที่จะรำพัน ยกมาพรรณนา ต้องหยิบจับขยับกาย ต้องขายค้าหาติ๊บ เพราะว่าค่าครองชีพ มันถีบสูงอย่างว่า ไข่ดาวฟองละสิบ น้ำตาปริบแหละพี่เอ๋ย ไม่สบงไม่เสบย เสียเลยในลงกา ถ้าพี่รามยังรักน้อง มารับกลับห้องเรือนหอ น้องจะตั้งตารอ ชม…คิ้วคอพระรามา ๒๓

ฝ่ายชาย ว่าลำ ต่อ นายบุญเนียม • แหมลุกขึ้นมาว่าใหญ่เลยนะ หะยีเหว่า • คารมคมคายมากนะแม่สีดา กับแม่สีดอ ต้องเหน็บหน่อย ว่าเราไว้ นายบุญเนียม หะยีเหว่า •

• แม่สีดานงเยาว์ จะโศกเศร้าเสื่อมศัลย์เพราะไปอยู่เมืองมาร แหมมันนานนักหนา ไม่ได้พบไม่ได้เจอ แม่น้องเธอคงซูบผอม มิพูดพร่ำคำค้อม พูดอ้อมวาจา

จะเชิญแม่เนื้อทอง กลับสู่ห้องประทับ พี่จะร่ายเวทย์ วนวับ แล้วรับกลับอยุธยา ผ่านบางปะอินบางปะหัน บางบาลบางไทร​ วังน้อยผักไห่ เอออุทัยก็ผ่านมา ท่าเรือนครหลวง ห้วงภาชีบ้านแพรก มหาราชมาจนแยก แตกออกไปเสนา ลาดบัวหลวงบางซ้าย ก็ผ่านไปมาครบ ถึงเคหนมณฑป พระนครศรีอยุธยา จะอุ้มน้องนอนตั่ง แล้วพี่ก็นั่งข้างเตียง เปิดทีวีให้มีเสียง กลบสำเนียงของสีดา หะยีเหว่า • แพ้แล้ว แพ้แล้ว แพ้แน่นอน แม่พุดซ้อน • แพ้อะไร ยังไม่จบเกมเลยนะตาเหว่า อย่ามาด่วนสรุปเข้าข้างตัว หะยีเหว่า • อ้า ฉันว่าไปแล้วเธอไม่มีทางแก้แล้ว ก็แพ้สิ แม่พุดซ้อน • แพ้เพ้ออะไรกัน ฉันยังไม่ทันอ้าปากจะแก้เลย แกคอยฟังสิ เดี๋ยวแม่ ทุบให้ ชักโมโหละนะ แม่จำปี • ใจเย็นๆ แม่พุดซ้อน ลำตัดเขาใช้วาทะ เขาไม่ถึงเนื้อถึงตัวกันนะ แม่พุดซ้อน • เดี๋ยวฉันจะว่าให้งอเชียว ๒๔

ฝ่ายหญิง ว่าลำ ต่อ แม่จำปี แม่พุดซ้อน • • พอทีเถอะพ่อคุณ พ่อขนุนยวงยาว หยิบประพันธ์ สรรมาเล่า เป็นเรื่องราวพรรณนา อันว่าพระรามตามกวาง เพื่อให้นางโฉมศรี ได้ชื่นชมสมฤดี ข้อนี้ควรกล่าวหา เพราะความหลงงงงำ ที่ได้ทำเพื่อคนรัก มิมีเหตุผลกลหลัก ห้ามหักในอุรา อยากเอาใจภรรยา เธอว่าให้ทำอะไร ก็ตามจงตามใจ ไม่ได้ขัดวาจา อันบุรุษสุดวิเศษ เธอสังเกตกันไหมเล่า ในคำข้อต่อเค้า ที่เรื่องเล่าพรรณนา จงนำข้อคิดเรื่อง เอามาเป็นเครื่องเตือนสติ ทั้งสุจิปุลิ เอาไว้พิจารณา จะทำอะไร ต้องดูให้รอบคอบ ให้รู้ผิดรู้ชอบ ตามระบอบปัญญา จะรักเมียรักลูก ก็ต้องให้ถูกครรลอง จะรักเพื่อนรักพ้อง อย่าให้ข้องข้อกล่าวหา อย่าทำตัวเป็นพระราม ที่หลงตามกวางไพร เพียงเพื่อเอาอกเอาใจ แม่พิสมัยสีดา ถ้าผิดหลงงงงวย แล้วความซวยจะมาถึง เอาวรรณกรรมมาคำนึง เป็นเครื่องตรึงดวงตา เป็นเครื่องตรึงดวงใจ ทำอะไรต้องรู้คิด สติตั้งยั้งสักนิด ควรพินิจพิจารณา จะได้ไม่เสื่อมไม่เสีย พลัดจากเมียเหมือนพระราม ถ้าเตือนแล้วไม่ฟังความ จะต้องช้ำหลั่งน้ำตา

แม่พุดซ้อน • แพ้ แพ้ราบคาบ ผู้หญิงคมคายชนะขาดลอย หะยีเหว่า • เดี๋ยวแม่พุดซ้อน เอาอะไรมาตัดสิน คนดูยังไม่พิจารณาเลย ว่าแต่ฉัน แม่พุดซ้อน • อ่ะ ก็ฉันสองคนร้องแก้ได้คมคายอ่ะ ๒๕

พักพื้น หะยีเหว่า • อ่ะๆ ฉันไม่ทุ่มเถียงกับเธอล่ะ เอายังงี้เรามาพักพื้นกันสักหน่อย ปะไร ด้นดวดโต้ตอบกันตัวต่อตัว ดีมั้ย นายบุญเนียม • ดีๆ ช่วยๆ กันดวดไปเลย แม่พุดซ้อน • ฉันกะจำปีก็สู้ บ่ ญ่านดอกเว้ย หะยีเหว่า • ป๊ะเท่งป๊ะ กระทะทองแดง… แม่พุดซ้อน •แกลงไปคนเดียวเถอะเหว่า หะยีเหว่า • แล้วกัน นี่มันลูกคู่ จะมาแช่งชักหักอัฐิกันซะแล้ว • ป๊ะเท่งป๊ะ กระทะทองแดง ป๊ะเท่งป๊ะ กระทะทองแดง อวดมั่งอวดมี คว้าทัพพีตักแกง นายบุญเนียม หะยีเหว่า • สวัสดีจ้ะหนูๆ แม่ยอดชู้ยอดรัก พี่มาชายทายทัก สมานสมัครรักแจ้ง ตะวันรอนอ่อนสี แม่ยาหยีพบปะ คืนนี้ต้องว่ากันละ อย่ามาทำหน้าแห้ง ตัวต่อตัวประชัน เข้าแข่งขันพันตู อย่ามายืนอั้งตู้ นะหนูๆ แดงๆ ลุกขึ้นมาว่ากัน เข้าประชันชิงถ้วย ไม่เราม้วยแกก็ม้วย มาชิงถ้วยทองแดง แม่พวกนี้ไม่เอาไหน ทำชม้ายเท่านั้น หลอกคารมปมปั่น ใช้เชิงชาญพลิกแพลง ไม่หลงกลเธอหรอกเจ้า แม่สะเดากลางดง ไม่หลงกลเธอหลอกเจ้า แม่สะเดากลางดง จะจับเธอโก้งโค้ง ละอีหนูเอ้ย ทับชายโครงนอนตะแคง ๒๖

แม่พุดซ้อน • นี่จะมาเล่นบ้าๆ อย่างนี้ได้ยังไง ตะคงตะแคงอะไรน่าเกลียด ต้องว่ากันในลำ ให้คมขำคมคายนะเธอ หะยีเหว่า • เอ้า เราก็ต้องแหย่ๆ ให้เธอโมโหฉุนเฉียวอย่างนี้ล่ะ แม่จำปี แม่พุดซ้อน •

แหมผู้ชายเขาประจาน ว่าเราใช้เขิงชาญหลอกล่อ ก็แกมันห่วยจริงหนอ เลยถูกล่อพลิกแพลง

ตัวต่อตัวประชัน เข้าแข่งขันพันตู หาว่าฉันยืนอั้งตู้ เหมือนกับหนูตัวแดงๆ ให้ลุกมาว่ากัน เข้าประชันชิงถ้วย ไม่แกม้วยเราก็ม้วย นะไอ้กล้วยตากแห้ง คิดว่าแน่แค่ไหน มาชิงชัยพิสูจน์ เอ๊ะมันปากหรือตูด ช่างพูดเสียดแสลง ไม่ให้เกียรติให้เกิด ทำละเมิดกฎเกณฑ์ นี่มันลำตัดนะไอ้เวร ใช่การเต้นตะแคง มาเลียบลมคมปากถางถากไม่ใช่ย่อย ระวังปากนะไอ้ถ่อยประเดี๋ยวได้ถอยกลับวัดแจ้ง

ถอยลงคลองบ้านเจ้า นะไอ้เฒ่าพ่นพิษ ไอ้นี่มันปากปลาสลิด ไม่มีชีวิตตากแห้ง ทำปากโชยเฉาฉุ่ย ทำคุยปั้นปึ่ง อย่างแกก็แค่หางอึ่ง ทำตะบึงตะแบง มาอวดโอ้โอหัง เอ็งต้องระวังไว้ให้ดี มาอวดโอ้โอหัง เอ็งต้องระวังไว้ให้ดี มาลองงัดกับสตรี ละบังเอ้ย เดี๋ยวหัวจะมีสีแดง แม่พุดซ้อน • เป็นไงๆ จ๋อยเลยหรอหะยี หะยีเหว่า • คมคายกันมากแม่คุณแม่ขนุนหนัง ๒๗

ฝ่ายชาย เกริ่นเพลงระบำ หะยีเหว่า • เอาล่ะเรามาเปลี่ยนเป็นเพลงระบำกันดูบ้าง ช่วยกันๆ นายบุญเนียม หะยีเหว่า • ชะเอ้อระเหยระบำ ฉันรักแม่ช่างรำเอย มาแต่บ้านหนทางไกล… ก็พี่มาชะเง้อ พี่มาเผลอชะแง้ พี่ลองมาแล ดูแม่สายใจ ดงไหนเอย ลำไย ขาวก็รำรำสวยเอย ก็พี่มายืนดู พี่มาชูชื่นแช่ม แม่ผ่องพรรณจันทร์ แจ่ม เสียจริงให้ตาย ดงไหนเอย ลำไย ขาวก็รำรำสวยเอย ก็พี่มาฝากรัก ก็พี่มาบุกรก ฝ่าทั้งหญ้ากก แล้วก็กอหญ้าไทร ดงไหนเอย ลำไย ขาวก็รำรำสวยเอย ก็พี่มาเชิญจันทร์ คู่ตะวันส่องหล้า ก็พี่มาเชิญสีดาคู่พระรามไกร ดงไหนเอย ลำไย ขาวก็รำรำสวยเอย แม่อย่ามัวยืนนิ่ง ไม่ไหวติงตอบโต้ ว่าอกเอ๋ยอกโอ้จะแตกสลาย ดงไหนเอย ลำไย ขาวก็รำรำสวยเอย แม่มาลัยลอยฟ้า แม่กานดาสวยสด แม่ช่างงามหมดจด เสียนี่กระไร ดงไหนเอย ลำไย ขาวก็รำรำสวยเอย เรามารวมวงเล่น เรามาเป็นวงเดียว สมานรักกลมเกลียว จะดีหรือไม่ ดงไหนเอย ลำไย ขาวก็รำรำสวยเอย เชิญแม่ตอบกระทู้ มาคู่เคียงข้าง แม่คมขำสำอาง อยู่กลางใจชาย ดงไหนเอย ลำไย ขาวก็รำรำสวยเอย ๒๘

ฝ่ายหญิง เกริ่นเพลงระบำ แม่พุดซ้อน • เราก็ต้องแก้เขาหน่อย ว่าไปเลยจำปี แม่จำปี แม่พุดซ้อน • ชะเอ้อระเหยระบำ ฉันรักพ่อช่างรำเอย มาแต่บ้านหนทางไกล… ก็พี่มาชะเง้อ พี่มาเผลอชะแง้ พี่ลองมาแล ดูแม่สายใจ ดงไหนเอย ลำไย ขาวก็รำรำสวยเอย ก็พี่มายืนดู พี่มาชูชื่นแช่ม แม่ผ่องพรรณจันทร์ แจ่ม เสียจริงให้ตาย ดงไหนเอย ลำไย ขาวก็รำรำสวยเอย ก็พี่มาฝากรัก ก็พี่มาบุกรก ฝ่าทั้งหญ้ากก แล้วก็กอหญ้าไทร ดงไหนเอย ลำไย ขาวก็รำรำสวยเอย ก็พี่มาเชิญจันทร์ คู่ตะวันส่องหล้า ก็พี่มาเชิญสีดาคู่พระรามไกร ดงไหนเอย ลำไย ขาวก็รำรำสวยเอย น้องไม่มัวยืนนิ่ง ไม่ใช่หยิ่งผยอง ก็ให้พี่คอยคอยมอง ไปก่อนเป็นไร ดงไหนเอย ลำไย ขาวก็รำรำสวยเอย น้องจะรับขวัญพี่ เป็นอย่างดีดอกเหรอ ว่าเออเออเออเออ อย่าเพิ่งเสียใจ ดงไหนเอย ลำไย ขาวก็รำรำสวยเอย เชิญพี่มายืนคอย อยู่ที่ข้างตะพาน น้องจะหาจัดจานเลี้ยงรับพี่ชาย ดงไหนเอย ลำไย ขาวก็รำรำสวยเอย เชิญพี่มาตรงนี้นะพวกพี่ทั้งสอง เอ้า นี่กะมังชามรองน้ำข้าวพี่ชาย ดงไหนเอย ลำไย ขาวก็รำรำสวยเอย ๒๙

ฝ่ายชาย ประเพลงระบำ นายบุญเนียม หะยีเหว่า • ชะเอ้อระเหยระบำ ฉันรักแม่ช่างรำเอย มาแต่บ้านหนทางไกล… น้องจะเลี้ยงรับรอง พี่ทั้งสองอย่างดี แหมน้ำข้าวชามนี้ ก็น่าซาบซึ้งใจ ดงไหนเอย ลำไย ขาวก็รำรำสวยเอย เชิญน้องมาเต้นคู่ เสียกระไรรำคู่ มาให้เขาดูหน่อยจะเป็นไรไป ดงไหนเอย ลำไย ขาวก็รำรำสวยเอย มาเคียงเป็นคู่ขวัญ เถิดดวงจันทร์ ของพี่ โอ้แม่ยอดยาหยี อย่าทิ้งร้างพี่ชาย ดงไหนเอย ลำไย ขาวก็รำรำสวยเอย จะขนข้าวบ้านเหนือ จะขนเกลือบ้านต่ำ เหล้าไหไขนำ มากำนัลกำใจ ดงไหนเอย ลำไย ขาวก็รำรำสวยเอย แม่อย่ามาเล่นตัว แม่อย่ามัวเล่นตา มายืนโหนชายคา ชายตาหาใคร ดงไหนเอย ลำไย ขาวก็รำรำสวยเอย แม่ถ้ารักกับพี่ แม่ก็ต้องหนีพ่อ พี่จะรอร้อรออยู่ที่หัวกระได ดงไหนเอย ลำไย ขาวก็รำรำสวยเอย พี่จะมารับสาว เป็นคู่เคล้าคลอเคลีย พี่เป็นผัวน้องเป็นเมีย มันจะเสียอะไร ดงไหนเอย ลำไย ขาวก็รำรำสวยเอย ให้แม่อยู่เรือนชาน เป็นเจ้างานเถิดแม่ศรี มันช่างสบาย…ฤดีเสียนี่กระไร ดงไหนเอย ลำไย ขาวก็รำรำสวยเอย ๓๐

ฝ่ายหญิง ประเพลงระบำ แม่จำปี แม่พุดซ้อน • ชะเอ้อระเหยระบำ ฉันรักพ่อช่างรำเอย มาแต่บ้านหนทางไกล… ก็พี่จะมารับสาว เป็นคู่เคล้าคลอเคลีย พี่เป็นผัวน้องเป็นเมีย มันจะเสียกระไร ดงไหนเอย ลำไย ขาวก็รำรำสวยเอย มันไม่เสียสตางค์ หรอกพ่องั่งหน้างอ ลูกเขามีแม่มีพ่อ เสียนะหนอนะนาย ดงไหนเอย ลำไย ขาวก็รำรำสวยเอย จะลักหาพาหนี เสียเลยหรือสีหมากสุก คิดเล่นเห็นสนุก ประเดี๋ยวจะถึงทีตาย ดงไหนเอย ลำไย ขาวก็รำรำสวยเอย จะรักเขาชอบเขา ก็ต้องเข้าตามกรอก ให้ผู้ใหญ่รู้นอกหรือจะเข้าออกใน ดงไหนเอย ลำไย ขาวก็รำรำสวยเอย อย่ามาทำเย้ยเล่น เห็นว่าเป็นสิ่งของ มาทำท่าว่าคะนอง จะฉุดน้องไปได้ ดงไหนเอย ลำไย ขาวก็รำรำสวยเอย หญิงก็มีศักดิ์ศรี นะพ่อหมีหน้าหมา อย่ามาทำลอยหน้า ไม่รู้ว่าผิดถูกอะไร ดงไหนเอย ลำไย ขาวก็รำรำสวยเอย มาเกี้ยวพาราสี อยู่ตรงที่ใต้ถุน ประเดี๋ยวแม่สาดน้ำอุ่น ให้ขนรุ่นหมดไป ดงไหนเอย ลำไย ขาวก็รำรำสวยเอย ประเดี๋ยวแม่สาดน้ำร้อน ให้ขนอ่อนหลุดรุ่ย จะร้องเอ๋งอุ๊ยอุ๊ย โล้นขนอุยหมดไป ดงไหนเอย ลำไย ขาวก็รำรำสวยเอย ๓๑

ฝ่ายหญิง อวยพร แม่พุดซ้อน • เอาล่ะค่ะ นี่็สมควรแก่เวลาในค่ำคืนนี้แล้ว จะขออวยพรแด่ท่าน เจ้าภาพ และท่านผู้ดูผู้ชม ที่มั่นคงเนืองแน่นตั้งแต่หัวค่ำจนถึงเวลานี้นะคะ ก็ ขอบพระคุณทั้งท่านเจ้าภาพที่หาลำตัดมาเล่นในคืนนี้ และขอบคุณผู้ชมที่มาเป็น แรงใจให้พวกลำตัดนะคะ เชิญค่ะ แม่จำปี แม่พุดซ้อน • • ชาดิเล เอ๋ย เวลันยา ได้เวลาแล้วนายจ๋า นักรำมะนาจะลาโรง

• ขอกราบลาท่านไปก่อนนี่เอย…ฉันจำจรจากไกล ขอบพระคุณมากมาย ที่มีใจซื่อตรง

ไม่มีอะไรที่จะจุน มาแทนคุณแด่ท่าน มีก็แต่พรเท่านั้น เอามารำพันเสียงหลง ขอท่านรับคำพร ไปตามกลอนที่ฉันกล่าว ในถ้อยคำของข้าพเจ้าโดยสำเนาเจาะจง จงปราศจากความทุกข์ ให้มีแต่สุขเสมอ ทั้งข้าบ่าวสาวบำเรอ ให้นอนเสนอรอบวง ให้มีทรัพย์ นับแสน ใครก็บ่แม้นเทียมเท่า อายุของท่านนั้นเล่า ให้ยิ่งยาวยืนยง

คงไปจนกว่าร้อยปี อุดมไปด้วยความดี บุญบารมีเสริมส่ง กิตติศัพท์ สูงเด่น เจริญเพ็ญก้าวหน้า จวบจนชั้นเจ้าพระยา หามีเวลาถอยลง เจริญยิ่งภิญโญ…ให้สุโขเรื่อยไป ขอให้พรของฉันกระจายตลอดทั้งไปรอบโรง

ลำลาของเก่า แม่จรูญ บุณยทัต ร้องไว้ แม่ประพิมพ์ เอกพจน์ สืบลำ

๓๒

ฝ่ายชาย ลา หะยีเหว่า • พุ่มดารา เจ้าไม่เมตตาอุราสะท้อน

นกขมิ้นเหลืองอ่อน จำต้องจรจากรัง

นี่จวนใกล้ได้เวลา… รำมะนาลาจร ทรวงสะทึกนึกสะท้อน แว่วอาวรณ์ ในอุรัง

ตั้งแต่ตะวันชิงพลบ ก็เริ่มรบบรรเลง ได้ครึกครืนครื้นเครง เพลงต่อเพลงว่าดัง ท่านเจ้าภาพไม่คลาดเคลื่อน อยู่เป็นเพื่อนตั้งแต่ต้น ฟังทำนองผองพล รู้สึกว่าจนใจจัง

อยากมอบความสำราญ ต่อแต่วันยันอีกรุ่ง เกรงผ้าพื้นฝืนนุ่ง จะย้วยยุ่งนุงนัง

พวกเราทั้งหลายในวันนี้ รู้สึกยินดีอย่างยิ่ง ท่านเจ้าภาพท่านผู้ดูไม่ทอดทิ้งขอบน้ำใจจริงจริงจัง แม้นพลั้งพลาดเผลอไผล ท่านก็อภัยแก่เราๆ แม้นมือใหม่ไม่ใช่เก่า ท่านไม่ว่าเว้าเสียกำลัง

ขอบพระคุณจุนเจือ ที่ช่วยเหลือศิลปิน ไม่ประมาทศาสตร์ ศิลป์ ลำตัดไม่สิ้นเสียแล้วกระมัง ท่านอุดหนุนจุนเจือ ได้ช่วยเหลือลำตัด สิบนิ้ววอนกลอนสัมผัส เชิญพรพิพัฒน์ พูนพลัง

ให้สุโขมโนนึก ให้รู้สึกสุขสันต์ตลอดคืนตลอดวัน ไม่แปรผันเหินห่​่าง

๓๓

อายุมั่นขวัญยืน ให้ทุกท่านๆ ชื่นมื่นสุขขี ลาภยศสมบูรณ์ พูนทวี ชื่อเสียงมีโด่งดัง ไม่คลาดแคล้วแก้วเพชรจงเสด็จปกป้อง โอบอำนวยช่วยประคองพ่อแม่พี่น้องอยู่ข้างหลัง

สรุปกลอนตอนท้าย นี่มันก็ได้เวลา ถึงอาณัติสัญญา ต้องขอลาท่านอีกครั้ง มิได้อยากจากจร อยากว่ากลอนอยู่เรื่อยไป จะทู้ทนก็จนใจ นี่ก็จวนใกล้จะสว่าง ลาแล้วครับท่านผู้ดู… โปรดอุ้มชูวงรำมะนา มีงานใดในวันหน้า โปรดเรียกหาจะมาให้ฟัง

หะยีเหว่า • เอาล่ะครับ ก็มาถึงช่วงท้ายแล้ว เราจะร้องเพลงลอยลากันเพราะๆ ให้ท่านได้ฟังเป็นการส่งท้ายรายการค่ำคืนนี้นะครับ เชิญๆ

๓๔

ฝ่ายหญิง ลอยลา แม่จำปี • รอดวงตะวัน ส่องพลันสว่างฟากฟ้า เดือนดับลับลา เอ่อเอย เดือนดับลับลา นกกาใกล้ออกหากิน รุ่งแจ้งสาดแสงสีทอง เรืองรองส่องแสงแผ่นดิน น้ำค้างหยาดหยดรดริน ชวยชื่นชีวิน กลับถิ่นคืนคอน จวนจบครบเวลา เอ่อเอย รำมะนาอาวรณ์ 1ยามค่ำร่ำลา เสียงรำมะนาเตือนใจ ลาพี่น้องต้องไกล เมื่อไหร่จะได้มาเจอ ต้องกลืนกล้ำพร่ำเพ้อ เอย ต้องกลืนกล้ำพร่ำเพ้อ รอพบเจอเมื่อมีงานอีกครา แสนสนุกสุขสันต์ ฤดี ชื่นชีวีที่เราได้มา บันเทิงเริงรื่นวิญญา เสียงรำมะนาร่ำหาอาวรณ์ งานจบครบเวลา เอ่อเอย ขอวันทาลากลอน 2สุดสิ้นแสงจันทร์ ตะวันยังคืนกลับมา ส่องจากฟากฟ้า กระจ่างหนทางชีวิน แต่คนเราคราวพราก เอย แต่คนเราคราวพราก จำจากยากกลับพบกัน จะจากเป็นหรือว่าจากตาย ไม่หมาย ยังไม่พ้นรำพัน แต่งความทรงจำสำคัญ อกไหวใจหวั่น ลาพลันจันทร แสนวิตกอกหนาว เอ่อเอย เมื่อคราวจำลาจร

๓๕

ฝ่ายชาย ลอยลา นายบุญเนียม • สายลมหวนจวนค่ำ ยามหนาวโปรยโชยฉ่ำ ยิ่งหนาวย้ำระกำหัวใจ ชะเง้อคอรอหา ไม่กลับมาหาข้าหรือไร น้ำตาตกสะทกทรวงใน ใจหายไม่รู้หลับนอน น้ำตาตกสะทกทรวงใน ใจหายไม่รู้หลับนอน 1สายลมหนาวคราวนี้ แสนระกำฤดี เพราะฉันนี้สิไม่คู่ควร เธอจากไกลไปแล้ว คลาดแคล้วไม่เหมือนลมหวน ไม่หวนพบไม่ทบไม่ทวน เธอมาด่วนเคลื่อนคลาลาจร ไม่หวนพบไม่ทบไม่ทวน เธอมาด่วนเคลื่อนคลาลาจร 2สายลมหนาวพราวฟ้า แหงนขึ้นมองนภา เช็ดน้ำตาอาบไหลเป็นทาง สิ้นสุดกันเพียงนี้ คงไม่มีเธอในหนทาง แม้ใจเจ็บจับจ่องหมองหมาง ให้เธอสมหวัง ฉันขอนั่งอวยพร แม้ใจเจ็บจับจ่องหมองหมาง ให้เธอสมหวัง ฉันขอนั่งอวยพร 3สายลมหนาวร้าวราน โบกมือลาหน้าบ้าน สิ้นสุดกันต้องจากกันเสียที รักษาตัวด้วยหนา จะไปมาขอให้โชคดี ขอฝากใจผ่านในไมตรี อย่าได้มีความช้ำคร่ำวอน ขอฝากใจผ่านในไมตรี อย่าได้มีความช้ำพร่ำวอน ๓๖

พื้นลงกลอง หะยีเหว่า • ครับสำหรับค่ำคืนนี้ ก็ต้องขอกราบเท้าขอบพระคุณท่านเจ้าภาพ และท่านผู้ชมที่รัก ที่อยู่เป็นแรงใจกับลำตัดคณะโกกิลา อุษาโยคมาจนตลอด คืน หากมีสิ่งหนึ่งประการใดหยาบคายรุนแรงไปบ้าง ก็ขอให้นึกว่าเป็นสีสันเพื่อ ความบันเทิงนะครับ หวังไว้ในโอกาสหน้า คงจะได้ผ่านมาทำการแสดงกันอีกครั้ง สำหรับค่ำคืนนี้ ขอความสุขสวัสดีจงมีแด่ท่านทุกคนจงทั่วไป สวัสดีครับ นายบุญเนียม แม่จำปี แม่พุดซ้อน • สวัสดีครับ สวัสดีค่ะ พื้น • โจ๊ะโจ๊ะทิงทิง โจ๊ะโจ๊ะทิงทิง โจ๊ะโจ๊ะทิงทิง ทิงทิงทิง โจ๊ะ โจ๊ะทิง โจ๊ะ โจ๊ะทิง ทิงทิง ทิงทิง โจ๊ะ

๓๗

ลมหนาวปลายฝนพัดพาเมฆหมอกครึ้มปกคลุมทั่วน่านฟ้าตลอดระยะเวลาของการรักษาตัวของ คุณพ่อสถาพร สิงหตระกูล ว่ากันว่า เมื่อลมหนาวพัดผ่านมาคราใด จะทำให้เรานึกใครบางคน อาจ เป็นจริงเช่นนั้น ต้นหนาวปีนี้ จึงได้ประหวัดถึงหนึ่งชีวิตที่ล่วงลับซึ่งกำลังรับการเคารพอยู่บนจิตกาธาน เบื้องหน้านี้แล้ว… คุณพ่อสถาพร สิงหตระกูล กำเนิดขึ้นภายใต้ไฟสงครามที่ยังระอุทั้งในไทยและในภูมิภาค เมื่อ วันพุธที่ ๒๖ เมษายน พุทธศักราช ๒๔๘๗ บนเรือนไม้ทรงมะนิลาของคุณตา รองอำมาตย์ตรี ขุนราชมัชชพิทักษ์ ป. (ซ้อน เสนคุณ) ที่ริมคลองวัดแจ้ง ซอยสะพานยาว ใต้สะพาน ๒๓ หรือซอย อิสรภาพ ๔๐ ในปัจจุบัน โดยมี คุณยายเชย นางอบเชย ราชมัชชพิทักษ์ ประคับประคองดูแลหลาน และลูกสาวแฝด คือ คุณแม่ชลิต นางเชณนิส เสนคุณอยู่ไม่ห่าง ขณะที่คุณพ่อสมพงษ์ นาวาอากาศโท สุพัธน์ สิงหตระกูล ไปปฏิบัติราชการสนามในกองทัพอากาศ คุณพ่อสถาพร สิงหตระกูล เป็นบุตรคนที่ ๒ ของคุณพ่อสมพงษ์ นาวาอากาศโท สุพัธน์ สิงหตระกูล และคุณแม่ชลิต นางเชณนิส เสนคุณ โดยมีพี่น้องร่วมครรภ์มารดาเดียวกันทั้งหมด ๕ คน คือ อี๊ด นาถยา สิงหตระกูล, แดง สถาพร สิงหตระกูล (ผู้วายชนม์), แอ๊ว เบญจางค์ สิงหตระกูล (ถึงแก่กรรมแล้ว), แหวว ชลิดา สิงหตระกูล และ ไก่ โกศวัต สิงหตระกูล เมื่อเจริญวัยขึ้นได้รับการศึกษาขั้นพื้นฐานในโรงเรียนย่านดอนเมืองเนื่องจากติดตามครอบครัวไป อยู่ที่บ้านพักทหารอากาศ สำเร็จการศึกษาระดับมัธยมศึกษาจากโรงเรียนฤทธิยะวรรณาลัย และเข้า ศึกษาต่อจนสำเร็จการศึกษาระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพเทคนิค (ปวท.) หลังจากนั้นจึงได้เริ่มทำงาน จากจุดเริ่มต้นเล็ก ๆ ผนวกกับการแสวงหาความรู้ คู่การเสริมความสามารถ จึงได้เรียนชวเลขหรือการ จดบันทึกด้วยทักษะพิเศษ และมีความสามารถจนเป็นที่ยอมรับในด้านการพิมพ์ดีด และทักษะเหล่านี้เป็น ประตูสู่ความก้าวหน้าจนได้ติดตามนายฝรั่งเข้าไปปฏิบัติหน้าที่ด้านเลขานุการที่ฐานที่ตั้งหน่วยทหาร จังหวัดลพบุรี และเป็นโอกาสที่ได้พบเพื่อนรักนายทหารพลร่มป่าหวาย ร้อยเอก สุนทร กลิ่นสกุล และ ได้ฝากตัวเป็นลูกของป้าสีแห่งบ้านบางคู้ อำเภอท่าวุ้ง จังหวัดลพบุรีอีกคนหนึ่ง ความสุขสงบร่มเย็นแห่งบ้านบางคู้ นำมาสู่การสร้างครอบครัวร่วมกับสาวงามบ้านคลองมะขามเทศ คือ นางสาวเกรียว พานิชเจริญ หรือคุณแม่เกลียวพรรณ สิงหตระกูล ธิดาคนที่ ๓ ของเตี่ยหงีและ แม่จุน พานิชเจริญแห่งตลาดท่าวุ้ง โดยผู้ใหญ่ฝ่ายบางคู้ได้เป็นเถ้าแก่สู่ขอ หมั้นหมาย และแห่ขันหมาก ทางเรือมาประกอบพิธีวิวาหมงคล เมื่อวันอาทิตย์ที่ ๘ พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๕๑๓ จนมีบุตรธิดา รวม ๓ คน คือ เก๋ วรรณพร สิงหตระกูล (ถึงแก่กรรมแล้ว), สมาร์ท สิงหพันธุ์ สิงหตระกูล และเชอรี่ เชณนิสา สุขุตมตันติ และมีหลาน ๆ ซึ่งได้อุปถัมภ์ค้ำชูทั้งกายและใจมาด้วยความรักความใส่ใจ ๓ คน คือ วิน อธิชนัน สิงหตระกูล, ไซน์ ชินกฤต สุขุตมตันติ และคอส ชัยกร สุขุตมตันติ ๓๘

ด้วยอัธยาศัยไมตรีของคุณพ่อสถาพร สิงหตระกูล ความสนุกสนาน ผ่อนคลาย เป็นผู้ใหญ่ที่น่า นับถือ จึงเป็นบุคคลที่ครอบครัว ลูกหลาน ญาติพี่น้องทุกสายสกุล ชาวสะพานยาว ชาวบ้าน ชาววัด ชาวตลาด ตลอดจนเพื่อนร่วมงานให้ความเคารพ ยกย่อง ให้เกียรติด้วยความสุจริตใจ เป็นที่รักใน ฐานะ “น้าเบิร์ด” ของบรรดาเพื่อนร่วมงานรุ่นน้องในบริษัท ปูนซิเมนต์ไทย จำกัด (มหาชน) หรือ SCG เป็นที่เคารพในฐานะ “ลุงแดง/ลุงเบิร์ด” ของชาวสะพานยาว ด้วยเป็นผู้มีฝีมือในการทำอาหาร และขนมค้าขาย คู่กับ “ป้าเกลียว” คู่ชีวิตคนเดียวตลอด ๕๒ ปี ช่วยกันค้าขายภายหลังจากเออร์รี่รีไทร์ จากปูนซีเมนต์ไทย ก๋วยเตี๋ยวลุงเบิร์ด ใคร ๆ ก็ลือว่ารสเยี่ยม เค้กปีใหม่ ใคร ๆ ก็รอคอยจับจองกันปีละ ครั้ง ปาท่องโก๋ ก็ช่วยรองท้องใคร ๆ ในยามเช้าทั่วกัน ขนมไข่ ขนมรังผึ้ง วาฟเฟิล และขนมอีกร้อย แปดพันประการก็ล้วนผ่านมือการทำของคุณพ่อสถาพรมาแล้วทั้งสิ้นตราบจนมีหลานชายไซน์และคอสจึง วางมือจากค้าขายมาช่วยคุณแม่เกลียวพรรณเลี้ยงดูอุ้มชูหลาน ๆ ด้วยกันในเวลาต่อมา รอยยิ้ม เสียงหัวเราะ ความใส่ใจลุกขึ้นมาทำอาหารการกินต่าง ๆ ไว้รอท่าลูกหลานอย่างทั่วถึง เป็นภาพที่เห็นมาอย่างเจนตาและเกิดขึ้นอย่างสม่ำเสมอไม่เคยขาดหาย ความพร้อมหน้าพร้อมตา ครอบครัวเป็นเครื่องพยุงชีวิตวัยชราให้มีกำลังใจดำรงอยู่อย่างสำคัญ การแวะเวียนมาเยี่ยมเยียนเป็น ประจำของน้องชายที่รักมากพร้อมหลาน ๆ ช่วยเติมใจให้แข็งแกร่งมาเสมอ แม้ในระยะที่สุดนี้ ทุกคนที่ คุณพ่อสถาพรมีความผูกพันมาก ต่างก็ได้มาเห็นกันในขณะที่ยังมีลมหายใจจนครบถ้วน โดยมีลูกสาว คนเดียวและอดีตสะใภ้ช่วยกันประคับประคองพยาบาลมาเป็นอย่างดีในระยะท้ายที่สุด คล้อยหลังพิธีทักษิณานุประทานอัฐิ ๑๐๐ วันคุณแม่เกลียวพรรณ สิงหตระกูล ไม่นาน โรคประจำ ตัวของคุณพ่อสถาพร ก็ถึงเวลาของการรักษาพยาบาลอย่างใกล้ชิด และมีโอกาสได้ทำบุญในระยะนี้ ขณะที่ยังมีสติสัมปชัญญะบริบูรณ์ ผ่านพ้นไป ๑๐ วัน แม้แพทย์ได้รักษาตามระยะของอาการต่าง ๆ อย่างสุดความสามารถ แต่อาการโดยรวมคงที่และค่อย ๆ ลดระดับลง ระดับความดันในเลือดอ่อนกำลัง ลงเป็นระยะ ถึงเวลา ๔.๕๐ น. ของเช้ามืดวันอังคารที่ ๒๕ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๖๕ คุณพ่อสถาพร สิงหตระกูล ได้ถึงแก่กรรมอย่างสงบ ณ โรงพยาบาลราชพิพัฒน์ เขตบางแค กรุงเทพมหานคร สิริอายุ ได้ ๗๘ ปี ๖ เดือน ๕ วัน

จดหมายเหตุสถาพรรำลึก ๒๕๖๕ ๓๙

• ลำตัดประชัน ปีขาล • หะยีเหว่า นายบุญเนียม ปะทะ แม่จำปี แม่พุดซ้อน

โกกิลา อุษาโยค จัดพิมพ์