Srawanti feb 2015

∞∑ ÁŒfl‚Ëÿ ¬ÈŸ‡øÿʸ ¬Ê∆K∑˝ ◊ ŒÁˇÊáÊ

÷Ê⁄à Á„¢ ŒË ¬˝øÊ⁄ ‚÷Ê, •ÊÁ⁄‹ÙflÊ, Áfl‡ÊÊπʬ≈˜ áÊ◊ ◊¥ ‚ÍøŸÊ ∞fl¢ ¬˝øÊ⁄ ∑¥ º˝ ∑ ÃàflÊflœÊŸ ◊¥ ¬˝ÊÕÁ◊∑ ‚ ‹∑ ⁄ ⁄Êc≈˛ ÷Ê·Ê ¬˝flËáÊ Ã∑ ∑ ¿ÊòÊÙ¥ ∑ Á‹∞ ÃÊ⁄Ëπ Æv » ⁄fl⁄Ë wÆvz ∑ Ù SÕÊŸËÿ ¬˝øÊ⁄∑ Ù¥ ∑ ‚„ÿÙª ‚ ∞∑ ÁŒfl‚Ëÿ ¬ÈŸ‡øÿʸ ¬Ê∆K∑˝ ◊ (ÁfllÊÕ˸ ◊‹Ê) ‚¢¬ãŸ „È •Ê– ß‚ ∑ Êÿ¸∑˝ ◊ ◊¥ ‹ª÷ª |ÆÆ ¿ÊòÊ ©¬ÁSÕà ⁄„– ß‚ •fl‚⁄ ¬⁄ xz SÕÊŸËÿ ¬˝øÊ⁄∑ Ù¥ Ÿ •¬ŸÊ ¬Íáʸ ‚„ÿÙª ¬˝ŒÊŸ ∑ ⁄∑ ‚’∑ Ê ◊ʪ¸Œ‡Ê¸Ÿ Á∑ ÿÊ– ß‚ ∑ Êÿ¸∑˝ ◊ ◊¥ ¿ÊòʪáÊ ¬⁄ˡÊÙ¬ÿÙªË Áfl·ÿÙ¥ ‚ ‹Ê÷ÊÁãflà „È ∞– ŒÁˇÊáÊ ÷Ê⁄à Á„¢ ŒË ¬˝øÊ⁄ ‚÷Ê-•Ê¢œ˝ ∑ Ë •äÿˇÊ

∞◊. ‚ËÃÊ‹ˇ◊Ë, ‚Áøfl ‚Ë.∞‚. „Ù‚ªÊÒ« ⁄, ‚„Êÿ∑ ‚Áøfl ∑ .fl¥∑ ≈ ‡fl⁄⁄Êfl, ∑ Êÿ¸∑ ÊÁ⁄áÊË ‚Á◊Áà ∑ ‚ŒSÿ ∞◊.flË. ÁÃL fl¥ª‹ÊøÊ⁄Ë, ∞. ¡ÿø¢º˝, ¬⁄ˡÊÊ ¬˝’¢œ∑ ŸÊª‡fl⁄⁄Êfl ∑ ¬ÿ¸flˇÊáÊ ◊¥ ÿ„ ∑ Êÿ¸∑˝ ◊ ‚¢¬ãŸ „È •Ê– Á‡ÊˇÊÊ

◊„ÊÁfllÊ‹ÿ ∑ ¬˝ÊøÊÿ¸ «ÊÚ. ’Ë.∞◊. ¬Ê¢« ÿ ∑ Ê ‚„ÿÙª ¬ÍáʸM ¬ ‚ Á◊‹Ê– ‚ÍøŸÊ ∞fl¢ ¬˝øÊ⁄ ∑¥ º˝, Áfl‡ÊÊπ¬≈˜ áÊ◊ ∑ ߢøÊ¡¸ ∞. ŸÁÄ∑ ⁄Ê◊ ŸÊÿ∑ Ÿ œãÿflÊŒ ôÊÊÁ¬Ã Á∑ ÿÊ–

㋬=Ou

dfl¢ Á à Ám÷Ê·Ê ◊ÊÁ‚∑ ¬ÁòÊ∑ Ê

kfiÉèÏëê =∂ã¨Ñ¨u„Hõ

» ⁄fl⁄Ë - wÆvz

Ѷ≤„|=i – 2015

∑¥ º˝Ëÿ Á„¢ ŒË ÁŸŒ‡ÊÊ‹ÿ, ◊ÊŸfl ‚¢‚ÊœŸ Áfl∑ Ê‚ ◊¢òÊÊ‹ÿ, ÷Ê⁄à ‚⁄∑ Ê⁄ ∑ •ŸÈŒÊŸ ‚ ¬˝∑ ÊÁ‡ÊÃ

fl·¸ z~ ‚¢¬ÊŒ∑ /ã¨Oáê^Œ‰õΩÅ∞

‚Ë.∞‚. „Ù‚ªÊÒ« ⁄

ã≤.Zãπ. Ǩϟã¨Q“_»~ü

•¢∑ -vv

ã¨OѨÙ\˜–59

‚¢¬ÊŒ∑ Ëÿ fl‚¢Ã ◊¥ •ÊŒ◊πÙ⁄ ¬‹Ê‡Ê œ⁄Ù„⁄ ’ëøÙ¢ ∑ Ë Ã⁄„ ’‚¢Ã Ÿ •ÊflÒ ãÿˇÊË ¡Ÿ¡ÊÁà ∑ Ê ◊ıÁπ∑ ‚ÊÁ„àÿ ãÿˇÊË ∑ ÕÊ∞° - x •Ê‹π ïÊ◊ËŸÙ-•Ê‚◊Ê¢ ∑ Ù ∞∑ ∑ ⁄Ÿ ∑ Ê „ı‚‹Ê—◊$πŒÍ◊ ◊ÙߟÈgËŸ •ŸÈ÷ÍÁÃÿÙ¥ ∑ ⁄øŸÊ∑ Ê⁄ ©¬¥º˝ŸÊÕ •‡∑ ◊Á„‹Ê ∑ ÕÊ∑ Ê⁄Ù¥ ∑ ŸÊ⁄ËflÊŒË ÁfløÊ⁄ ◊¢Õ⁄Ê ●

●

‚„ ‚¢¬ÊŒ∑ ã¨Ç¨Ï ã¨Oáê^Œ‰õΩÅ∞

«ÊÚ. ¡Ë. ŸË⁄¡Ê

_®II l. h~°[ srawanti1@gmail.com

●

v~ v|

●

¡Ù⁄Ê◊ ÿÊ‹Ê◊ ŸÊ’Ê◊

vÆ

●

ÁŒ‹Ë¬ Á‚¢„ ⁄Ê¡¥º˝ ¬⁄Œ‚Ë •ÁŸÃÊ Á◊üÊ ∞‚. ‚¢∑ ⁄Êøʋȸ

z ww wÆ wz

z\˜„áÈÅ∞ ã¨∞Éσ~å=Ù EÔ~_ç¤ x~°‡Å

31 36

●

‚ÈœÊ∑ ⁄ •Ê‡ÊÊflÊŒË

vx

●

ªÈL ŒÿÊ‹ •ª˝flÊ‹

vw

E@∂~°∞ +¨sѶπ

43

Ñ≤.ÔH. [Ü«∞ÅH˜∆ ‡

39

J#∞ : H˘q∞‡â‹\ ˜ì "≥∂ǨÏ<£

28

● ●

● ●

flÊÁ·¸∑ ‡ÊÈÀ∑ -⁄ . vzÆ/ã¨O=`«û~° K«O^• : -⁄ . 150/–

y ÷flʟˬ˝‚ÊŒ Á◊üÊ ÁfllÊÁŸflÊ‚ Á◊üÊ

●

◊ÍÀÿ — -⁄ . vz/q_ç„Ѩu : -⁄ . 15/–

ã¨OzHõ–11

Z=s ѨÖÏfl\˜ ™È^Œ~°Hõ=ÙÅ∞ ÉèÏ㨯~° ~å=∂Ü«∞}=Ú : H˜+≤¯O^èŒHÍO_» : ¿ãflÇ¨Ï ^èŒ~°‡O

‚ÊˇÊÊà∑ Ê⁄ ’Ê‹ ‚ÊÁ„àÿ ‚Ρ∑ ∑ Ù ¬˝ÿÙªœ◊˸ „ÙŸÊ øÊÁ„∞ ∑ ÁflÃÊ ◊Ò¥ ª¢ªÊ¬ÈòÊ ÷Ëc◊ ●

ã¨fiK«Ûù ÉèÏ~°`ü

∑ „ÊŸË ●

ǨÏ=∂~å HÍÖË*ò =∞Ǩ<£

•ŸÈ‚ΡŸ

ŒÁˇÊáÊ ÷Ê⁄à Á„¢ ŒË ¬˝øÊ⁄ ‚÷Ê-•Ê¢œ˝ (Declared by Parliament as an Institution of National Importance by Act 14 of 1964)

πÒ⁄ ÃÊ’ÊŒ, „Ò Œ⁄Ê’ÊŒ - zÆÆ ÆÆy

●

É’‰õ∆Ω–15 (Ç≤ÏOn #=Å, ◊ΪʢÃ∑ , ª¢ªÊ ¬˝‚ÊŒ Áfl◊‹)

ªÁÃÁflÁœÿÊ° •ÁflS◊⁄áÊËÿ

yy vv

“dfl¢ÁÔ ◊¥ ¬˝∑ ÊÁ‡Êà ⁄øŸÊ∑ Ê⁄Ù¥ ∑ ÁfløÊ⁄ Sflÿ¢ ©Ÿ∑ „Ò¥ – •Ã— ‚¢¬ÊŒ∑ ∑ Ê ©Ÿ‚ ‚„◊à „ÙŸÊ •ÁŸflÊÿ¸ Ÿ„Ë¥ „Ò –

dfl¢Áà / 㨄=Ou ‚¢¬ÊŒ∑ Ëÿ

fl‚¥Ã ◊¥ •ÊŒ◊πÙ⁄ ¬‹Ê‡Ê

» ⁄fl⁄Ë ∑ Ê ◊„ËŸÊ– ÷Ê⁄à ◊¥ ¬˝∑ ÎÁà ∑ Ë ‚È·◊Ê ∑‘ ¬Í⁄  •Êflª ∑‘ ‚ÊÕ » Í≈ ¬«∏Ÿ ∑ Ê ◊„ËŸÊ– fl‚¥Ã ´ ÃÈ– ‹Ù∑ ‚ ‹∑ ⁄ ‚ÊÁ„àÿ Ã∑ ß‚∑ Ë ◊Á„◊Ê ÷⁄¬Í⁄ „Ò– ∑ Ê√ÿ‡ÊÊÁSòÊÿÙ¥ Ÿ ¡’ ´ ÃÈ fláʸŸ ∑ Ù ◊„ÊŸ ∑ Ê√ÿ ∑‘ •¥ª ∑‘ M ¬ ◊¥ SflË∑ Ê⁄ Á∑ ÿÊ „ÙªÊ ÃÙ ‡ÊÊÿŒ fl‚¥Ã ´ ÃÈ •ı⁄ fl‚¥ÃÙà‚fl ∑‘ ÁøòÊáÊ ∑ Ë •ÁŸflÊÿ¸ÃÊ ©Ÿ∑‘ äÿÊŸ ◊¥ ⁄„Ë „٪˖ fl„ ∑ Áfl „Ë ÄÿÊ Á¡‚∑ Ë flÊáÊË fl‚¥Ã ∑ Ë ◊ÊŒ∑ ÃÊ ‚ •¿ÍÃË ⁄„ ¡Ê∞– ß‚Á‹∞ Á∑ ‚Ë-Ÿ-Á∑ ‚Ë M ¬ ◊¥ „⁄ ∑ Áfl fl‚¥Ã ´ ÃÈ ∑ Ê fláʸŸ •fl‡ÿ ∑ ⁄ÃÊ „Ò– fl‚¥Ã ◊¥ ∑ È¿ ∞‚Ê ŸÿʬŸ „Ò, ÃÊ¡ªË „Ò Á∑ „⁄ ’Ê⁄ ß‚∑ Ê fláʸŸ Ÿß¸ S» ÍÁø •ı⁄ ◊ıÁ‹∑ •ŸÈ÷ÍÁà ŒÃÊ „Ò– ÷Ê⁄ÃËÿ ‚¥Œ‡Ê ∑ Ê√ÿÙ¥ ∑ Ë ¬⁄¥¬⁄Ê ◊¥ •àÿ¥Ã ◊„àfl¬Íáʸ SÕÊŸ ∑‘ •Áœ∑ Ê⁄Ë “‚¥Œ‡Ê ⁄Ê‚∑ ” ∑‘ ⁄øÁÿÃÊ •g„◊ÊáÊ Ÿ ÷Ë fl‚¥Ã ∑ Ê Áfl⁄„áÊË ŸÊÁÿ∑ Ê ∑‘ ÷ÊflÙ¥ ∑‘ ‚ÊÕ ¡Ù«∏∑ ⁄ Á’¥’-¬˝ÁÃÁ’¥’ M ¬ ◊¥ ÁøòÊáÊ Á∑ ÿÊ „Ò ¡Ù •àÿ¥Ã NŒÿª˝Ê„Ë •ı⁄ ◊◊¸S¬‡Ê˸ „Ò– ß‚◊¥ ‚¥Œ„ Ÿ„Ë¥ Á∑ fl‚¥Ã ◊¥ ¬˝∑ ÎÁà ∑ Ë ‡ÊÙ÷Ê •¬Ÿ ø⁄◊ ¬⁄ „ÙÃË „Ò– ß‚ËÁ‹∞ Áfl⁄„Ë ¡Ÿ ∑ Ë Áfl⁄„ÊÁÇŸ ÷Ë •Áœ∑ Ã◊ Ãʬ∑ Ê⁄Ë „Ù ©∆ÃË „Ò– “‚¥Œ‡Ê ⁄Ê‚∑ ” ∑ Ë ŸÊÁÿ∑ Ê ∑ Ê Áfl⁄„ fl‚¥Ã ´ ÃÈ ◊¥ •¬Ÿ ø⁄◊ ¬⁄ „Ò– fl„ ¬˝∑ ÎÁà ∑‘ ¬˝àÿ∑ ŒÎ‡ÿ ∑ Ù •¬Ÿ Áfl⁄„ ‚ ¡Ù«∏∑ ⁄ ŒπÃË „Ò– ¬‹Ê‡Ê ∑‘ fl » Í‹ Á¡Ÿ∑ Ê ⁄¥ª „Ù‹Ë ◊¥ ¡Ÿ ¡Ÿ ∑‘ ◊Ÿ ∑ Ù ⁄¥ª «Ê‹ÃÊ „Ò ©Ÿ∑ Ê ÉÊŸÊ ∑ Ê‹Ê-‹Ê‹ ⁄¥ª Œπ∑ ⁄ fl„ ¬‹Ê‡Ê ∑‘ •ÊŒ◊πÙ⁄ „Ù ¡ÊŸ ∑ Ë •ŸÈ÷ÍÁà ∑ ⁄ÃË „Ò– Œ⁄•‚‹ fl‚¥Ã ´ ÃÈ ◊¥ ‚Ê⁄Ë ¬˝∑ ÎÁÃ, ‚Ê⁄Ë ÁŒ‡ÊÊ∞° „°‚ÃË Áπ‹Áπ‹ÊÃË „Ò¥– Ÿ∞ ¬ûÊ •ı⁄ Ÿ∞ » Í‹ œ⁄ÃË ∑‘ •¥ª •¥ª ∑ Ù ‚¡ÊÃ „Ò¥– ‹Ù∑ ∑‘ •œ⁄Ù¥ ¬⁄ ◊œÈ⁄ ªËà ß∆‹ÊŸ ‹ªÃ „Ò¥– ∞‚ ◊¥ “‚¥Œ‡Ê ⁄Ê‚∑ ” ∑ Ë ŸÊÁÿ∑ Ê ’⁄‚ ÷⁄ ‚ ¬Áà ‚ ŒÍ⁄ „Ò– ©‚∑ Ê ¬ÁÕ∑ ‚ ÿ„ ∑ „ŸÊ SflÊ÷ÊÁfl∑ „Ò Á∑ ◊Ò¥Ÿ ¬Áà ∑ Ê S◊⁄áÊ ∑ ⁄Ã-∑ ⁄Ã •Áà ŒÈS‚„ ª˝Ëc◊ Á’ÃÊ ÁŒÿÊ, fl·Ê¸ Á’ÃÊ ŒË; ‡Ê⁄Œ, „◊¥Ã •ı⁄ Á‡ÊÁ‡Ê⁄ ÷Ë Á∑ ‚Ë Á∑ ‚Ë ¬˝∑ Ê⁄ ∑ Ê≈ ÁŒ∞, Á∑ ¥ÃÈ ◊⁄ Ê ¬Áà fl‚¥Ã ◊¥ ÷Ë •ÊÃÊ Ÿ„Ë¥ ÁŒπÊ߸ ŒÃÊ– ∞∑ •Ù⁄ fl‚¥Ã ∑ Ê ÿ„ ¬˝÷Êfl „Ò Á∑ ÷˝◊⁄ ∑ Ê°≈ Ù¥ ∑ Ë Áø¥ÃÊ Ÿ ∑ ⁄∑‘ ◊œÈ¬ÊŸ ◊¥ ◊ûÊ „Ò¥– ©Ÿ∑‘ ‡Ê⁄Ë⁄ ◊¥ ∑ Ê°≈  ª«∏ ¡ÊÃ „Ò¥ Á∑ ¥ÃÈ fl ¬Ë«∏Ê Ÿ„Ë¥ ÁªŸÃ– ⁄‚‹Ù÷Ë ⁄‚ ∑‘ Á‹∞ ‡Ê⁄Ë⁄ Ã∑ Œ ŒÃ „Ò¥ •ı⁄ ¬Ê¬-¬Èáÿ ∑ Ë ¬⁄flÊ„ Ÿ„Ë¥ ∑ ⁄Ã, ßœ⁄ ◊Ò¥ ÃËfl˝ Áfl⁄„-íflÊ‹Ê ‚ ¡‹∑ ⁄ •Ê∑ È‹ „Ù ⁄„Ë „Í°– ∑ Ê◊Œfl ª¡¸Ÿ ∑ ⁄ ⁄„Ê „Ò– ◊Ò¥ ŒÈSÃ⁄ •ı⁄ ŒÈS‚„ Áfl⁄„ ‚◊ÈŒ˝ ◊¥ ‚÷ÿ ¬«∏Ë „Í°– Á∑ ¥ÃÈ ◊⁄  ¬Áà ∑ Ù ◊⁄ Ë ∑ Ù߸ Áø¥ÃÊ Ÿ„Ë¥ „Ò •ı⁄ fl„ π¥÷Êà ◊¥ •¬Ÿ √ÿʬÊ⁄ ◊¥ ‚¥‹ÇŸ „Ò– ¬˝ÙÁ·Ã¬ÁÃ∑ Ê ŸÊÁÿ∑ Ê ¡’ ŒπÃË „Ò Á∑ •ãÿ ÁSòÊÿÊ° fl‚¥Ãʪ◊ ¬⁄ ŒÊŸ ∑ ⁄ ⁄„Ë „Ò¥ ÄÿÙ¥Á∑ ©Ÿ∑‘ ¬Áà ©Ÿ∑‘ ¬Ê‚ „Ò¥ ÃÙ fl„ √ÿʬÊ⁄ ∑‘ Á‹∞ π¥÷Êà ª∞ „È∞ •¬Ÿ ¬Áà ∑ Ù ’È‹ÊŸ ∑‘ Á‹∞ ◊Ÿ ∑ Ù ŒÍà ’ŸÊ∑ ⁄ ÷¡ÃË „Ò– ¬⁄ ŒÁπ∞ ß‚ ÁŸªÙ«∏ ◊Ÿ ∑ Ù, ∞‚Ê ªÿÊ Á∑ •ÊÿÊ Ÿ„Ë¥– ŸÊÁÿ∑ Ê ÃÙ ’◊Ÿ ∑ Ë „Ù∑ ⁄ ⁄„ ªß¸– •g„◊ÊáÊ ©‚∑ Ë •ŸÈ÷ÍÁÃÿÙ¥ ∑ Ù •¬Ÿ ‡ÊéŒ ß‚ ¬˝∑ Ê⁄ ŒÃ „Ò¥ ÁŸ⁄¥Ã⁄ ¬Èc¬⁄ʪ ¤Ê«∏Ã ⁄„Ÿ ‚ œ⁄Ê ‹Ê‹ •ı⁄ •Áœ∑ Ã⁄ Ãåà „Ù ªß¸ „Ò– ¬ÎâflË ∑ Ù ‡ÊËË ∑ ⁄ÃË „È߸ flÊÿÈ ø‹ÃË „Ò Á∑ ¥ÃÈ fl„ ‡ÊËà Ÿ„Ë¥ ©à¬ãŸ ∑ ⁄ÃË, fl„ ◊ÊŸÙ Ãʬ »Ò ‹ÊÃË „Ò– •‡ÊÙ∑ •Êœ ˇÊáÊ ∑‘ Á‹∞ ÷Ë ‡ÊÙ∑ Ÿ„Ë¥ „⁄ÃÊ– ∑ ¥Œ¬¸ Œ¬¸¬Ífl¸∑ •¥ªÙ¥ ∑ Ù ‚¥Ãåà ∑ ⁄ÃÊ „Ò, ‚„∑ Ê⁄ •¥ªÙ¥ ∑ Ù ‚„Ê⁄Ê Ÿ„Ë¥ ŒÃÊ– •fl‚⁄ ¬Ê∑ ⁄ ÉÊÙ⁄ Áfl⁄„ ¡ê„Ê߸ ‹ÃÊ „Ò, ◊Ù⁄Ù¥ ∑ Ê ÃÊ¥«fl ∑ ⁄∑‘ ‡ÊéŒ ∑ ⁄ŸÊ ‚ÈŸ ¬«∏ÃÊ „Ò– ‚È⁄ ÄÃ∑ flΡÊÙ¥ ¬⁄ ∑ ÎcáÊ∑ ÊÿÊ ∑ ÙÁ∑ ‹Ê∞° ÁflÁflœ ÷Êfl ‚ ◊ÊŸÙ ÷⁄Ã◊ÈÁŸ mÊ⁄Ê ’ÃÊ∞ ª∞ ÁŸÿ◊Ù¥ ∑‘ •ŸÈ‚Ê⁄ ªÊŸ ∑ ⁄ ⁄„Ë „Ò¥– •àÿ¥Ã ◊ŸÙ„⁄ ´ ÃÈ •Ê ªß¸– ◊œÈ∑ ⁄ ‚⁄‚ äflÁŸ ∑ ⁄Ã „Ò¥– ∑ Ë⁄ ¬˝◊ ¬Ífl¸∑ ŸÎàÿ ∑ ⁄Ã „Ò¥ ÿÊ ŸË«∏ ’ŸÊÃ „Ò¥– ∞‚ ◊¥ ◊ŒŸ¬⁄fl‡ÊÊ Áfl⁄Á„áÊË •àÿ¥Ã ∑ C¬Ífl¸∑ Á∑ ‚Ë Ã⁄„ ¬˝ÊáÊ œÊ⁄áÊ ∑ ⁄ÃË „Ò– ™ ¬⁄ ‚ ¡‹ ⁄Á„à ◊ÉÊ ©‚∑ Ë ∑ ÊÿÊ ∑ Ù ‚¥Ãåà ∑ ⁄Ã „Ò¥– ∑ Ùÿ‹ ∑ Ê ∑ ‹⁄fl ∑Ò ‚ ‚„Ê ¡Ê∞! Ÿfl ÿıflŸÊ ÃL ÁáÊÿÙ¥ ∑ Ë ø„∑ ÃË äflÁŸÿÊ° ∞‚ ◊¥ ©‚ Á¬˝ÿ Á◊‹Ÿ „ÃÈ •ı⁄ ÷Ë ©à∑ ¥Á∆à ’ŸÊ ⁄„Ë „Ò– ∞‚ ‚◊ÿ ◊¥ ¡’ ‹Ù∑ ◊¥ ÁŒŸ ßß ©ûÊ¡∑ „Ù ¡ÊÃ „Ò¥, Áfl⁄Á„áÊË ŸÊÁÿ∑ Ê ∑‘ ∑ C ∑ Ê •‚s „Ù ©∆ŸÊ SflÊ÷ÊÁfl∑ „Ò– ∑ Áfl •g„◊ÊáÊ ÷‹Ê ßß ∑˝Í ⁄ ∑Ò ‚ „Ù ‚∑ Ã „Ò¥ Á∑ ‚Èπʥà ∑ Ê√ÿÙ¥ ∑ Ë ◊Á„◊Ê flÊ‹ ß‚ Œ‡Ê ◊¥ fl •¬ŸË ŸÊÁÿ∑ Ê ∑ Ù fl‚¥Ã ◊¥ ß‚Ë Ã⁄„ ¬‹Ê‡Ê ∑‘ •ÊŒ◊πÙ⁄ ¡’«∏Ù¥ ◊¥ ¡∑ «∏Ë ¿Ù«∏ ŒÃ– Ÿ„Ë¥; ∞‚Ê Ÿ„Ë¥ „Ù ‚∑ ÃÊ– fl ’ÃÊÃ „Ò¥ Á∑ ¡Ò‚ „Ë ŸÊÁÿ∑ Ê Ÿ ‚¥Œ‡Ê ÷¡Ê, ©‚Ë ˇÊáÊ ©‚ ŒÁˇÊáÊ ÁŒ‡ÊÊ ∑‘ ◊Ù«∏ ¬⁄ ‚ ‚Ê◊Ÿ •ÊÃÊ „È•Ê •¬ŸÊ ¬Áà ÁŒπÊ߸ ÁŒÿÊ– •¥Ã× •g„◊ÊáÊ ∑ „Ã „Ò¥ Á∑ “Á¡‚ ¬˝∑ Ê⁄ •Êœ ˇÊáÊ ◊¥ ©‚∑‘ ∑ Êÿ¸ ∑ Ë •Áø¥ÁÃà ◊„ÃË Á‚Áh „È߸ ©‚Ë ¬˝∑ Ê⁄ ¬…∏Ÿ-‚ÈŸŸ flÊ‹Ù¥ ∑‘ ÷Ë ∑ Êÿ¸ Á‚h „Ù¥– •ŸÊÁŒ •Ÿ¥Ã ∑ Ë ¡ÿ „ÙH” “dfl¥ÁÔ ∑‘ ¬Ê∆∑ Ù¥ ∑‘ Á‹∞ ÷Ë „◊Ê⁄Ë ÿ„Ë ∑ Ê◊ŸÊ „Ò — ¡◊ •Áø¥Áé ∑ í¡È  Á‚h πáÊÁh ◊„¥ÃÈ– Ã◊ ¬∆¥Ã ‚ÈáÊ¥Ãÿ„ ¡ÿ© •áÊÊß •áÊ¥ÃÈ– (‚„ ‚¢¬ÊŒ∑ ) » ⁄fl⁄Ë wÆvz 4

dfl¢Áà / 㨄=Ou ◊$πŒÈ◊ ◊ÙߟÈgËŸ — y.w.v~Æ}-vz.w.v~{~

ïÊ◊ËŸÙ-•Ê‚◊Ê¢ ∑ Ù ∞∑ ∑ ⁄Ÿ ∑ Ê „ı‚‹Ê — ◊$πŒÍ◊ ◊ÙߟÈgËŸ - ¬˝Ù. ÁŒ‹Ë¬ Á‚¢„ “◊$πŒÍ◊” „Ò Œ⁄Ê’ÊŒ ∑ Ë ©ŒÍ¸ ‡ÊÊÿ⁄Ë ∑ ◊∑ ’Í‹ ŸÊ◊Ù¥ ◊¥ •√fl‹ „Ò¥ – “∞∑ ø◊‹Ë ∑ ◊¢« fl Ë” ¿∆ Œ‡Ê∑ ∑ Ë ∞∑ Á» À◊ ∑ Ë ‚» ‹ÃÊ ∑ Ê ’Êÿ‚ ’ŸÊ ÕÊ– „Ò Œ⁄Ê’ÊŒ ◊¥ ◊Ê‚Í◊ ‹«∏ Á∑ ÿÙ¥ ∑ Ë •⁄’-‡ÊπÙ¥ mÊ⁄Ê π⁄ËŒ » ⁄ÙÅà ∑ Ë ‚◊SÿÊ ¬⁄ ’ŸË Á» À◊ “’Ê¡Ê⁄” ◊¥ “Á» ⁄ Á¿«∏ Ë ⁄Êà ’Êà »Í ‹Ù¥ ∑ Ë” Ÿ ◊$πŒÍ◊ ∑ Ë ÿÊŒ ∑ Ù „Ò Œ⁄Ê’ÊÁŒÿÙ¥ ∑ ÁŒ‹Ù¥ ◊¥ ÃÊ¡Ê ∑ ⁄ ÁŒÿÊ ÕÊ– ©ã„¥ ªÈ¡⁄ ∞∑ •‚ʸ „Ù ªÿÊ „Ò , ¬⁄ ©Ÿ∑ Ë •ÊŒ◊Ë ∑ M ¬ ◊¥ πÊÁ‚ÿà •ı⁄ ‡ÊÊÿ⁄ ∑ M ¬ ◊¥ ’Ê⁄Ë∑ Ë ∑ Ê •Ê¡ ÷Ë ∑ Ù߸ ‚ÊŸË Ÿ„Ë¥ „Ò – ◊Ò¥ ©ã„¥ Œπ, ©Ÿ‚ Á◊‹ Ÿ ‚∑ Ê ¬⁄ ©Ÿ∑ ’Ê⁄ ◊¥ „Ò Œ⁄Ê’ÊŒ ◊¥ ∑ Ê» Ë-∑È ¿ ‚ÈŸŸ-¬…∏ Ÿ ∑ Ù Á◊‹ÃÊ ⁄„Ê „Ò – ©Ÿ∑ ’≈ ŸÈ‚⁄à ‚ ◊⁄ Ÿ¡ŒË∑ Ë Á⁄‡Ã „Ò¥ – ’ʬ ∑ Ë ÕÙ«∏ Ë •ŒÊ ÃÙ ’≈ ◊¥ „ÙªË; ŸÈ‚⁄à ∑ Ë ‡ÊÄ‹ ◊¥ ◊$πŒÍ◊ ‚Ê„’ ∑ Ù …Í° …∏ Ÿ ∑ Ê ÿàŸ Á∑ ÿÊ ∑ ⁄ÃÊ „Í° – ŸÈ‚⁄à •¬ŸË Ÿ» Ê‚Ã, Á‡ÊCÊøÊ⁄, Á¡¢ŒÊÁŒ‹Ë ‚ ’⁄’‚ ◊Ù„ ‹Ã „Ò¥ - ’«∏ Ë ∑ Ù◊‹-‡ÊÊßSÃÊ ‡ÊÁÅ‚ÿà „Ò ©Ÿ∑ Ë-◊$πŒÍ◊ ∑ Ë ÃSflË⁄ ÷Ë ŸÊ¡È∑ -‚Ë ‹ªÃË „Ò – flÊ◊¬¢ÕË L ¤ÊÊŸ ∑ ◊$πŒÍ◊ ∑ Ë ‡ÊÊÿ⁄Ë ◊¥ “¬˝ªÁÇÊË‹ÃÊ” ÁfløÊ⁄Ù¥ ∑ Ë ©ÃŸË Ÿ„Ë¥, Á¡ÃŸË ÷ÊÁ·∑ Ã⁄Ê‡Ê ∑ Ë „Ò – ©Ÿ∑ “Á’‚ÊÃ-∞-⁄Ä‚” (ŒflŸÊª⁄Ë ◊¥ Á‹åÿ¢ÃÁ⁄à ‚¢S∑ ⁄áÊ) ∑ •ÊœÊ⁄ ¬⁄ ©Ÿ∑ “∑ ÁflÃÊ-¬Ê∆” ∑ Ë ∞∑ ÃSflË⁄ ’ŸÊŸ ∑ Ë ∑ ÙÁ‡Ê‡Ê ∑ ⁄ ⁄„Ê „Í° ; ÃSflË⁄¥ ◊È∑ ê◊‹ Ÿ„Ë¥ „È •Ê ∑ ⁄ÃË¥, ß‚ SflË∑ Ê⁄ÙÁÄà ∑ ‚ÊÕ– ‚ÊÁ„àÿ •ª⁄ ÷ÊflŸÊ•Ù¥ ∑ Ë ©Õ‹-¬ÈÕ‹ ∑ Ê ¬˝ÁÃÁ’¢’ „Ò ÃÙ fl„ ‚Ê◊ÊÁ¡∑ ’Œ‹ÊflÙ¥ ∑ Ê •Ê߸ŸÊ ÷Ë „Ò – ‚Ê◊ÊÁ¡∑ ¬Á⁄fløŸ ∑ Ê ¡Ò‚Ê •‚⁄ ÷ÊflÙ¥ •ı⁄ ÁfløÊ⁄Ù¥ ¬⁄ ¬«∏ ÃÊ „Ò , flÒ‚Ê „Ë ©Ÿ∑ Ù √ÿÄà ∑ ⁄Ÿ flÊ‹Ë ‡ÊÒ‹Ë, √ÿ¢¡ŸÊ ∑ …¢ ª, ‡ÊéŒ-øÿŸ •ı⁄ flÊÄÿ-ÁflãÿÊ‚ ¬⁄ ÷Ë– “◊$πŒÍ◊ ∞∑ ’«∏ ‡ÊÊÿ⁄ „Ò¥ — “’«∏ ‡ÊÊÿ⁄ ∑ Ê ŸS’È‹∞Ÿ (©g‡ÿ) ’È‹¢Œ „ÙÃÊ „Ò , •ı⁄ Ã⁄ïÊ-∞-ß¡„Ê⁄ ◊∑ ’Í‹” (◊Ë⁄ „‚Ÿ — ‡ÊÊÿ⁄ ∑ Ê Ã•ÊL » — Á’‚ÊÃ-∞-⁄Ä‚)– ¡’ ’Êà ‚Ê◊ÊÁ¡∑ ©g‡ÿ •ı⁄ “¬˝∑ ≈ ∑ ⁄Ÿ ∑ Ã⁄Ë∑ ” ∑ Ë „Ù Ã’ ÷Êfl ¬ˇÊ ∑ ÷Œ ∑ Ù ŸÊ„∑ ©¡Êª⁄ ∑ ⁄Ÿ ∑ Ë ¡ª„ ⁄øŸÊ ∑ Ù ŒπŸÊ ÖÿÊŒÊ ‚◊ËøËŸ „Ò – ⁄øŸÊ∑ Ê⁄ ©ã◊ÈÄà „ÙÃ „È ∞ ÷Ë •¬Ÿ ’¢œŸÙ¥ ◊¥ ’°œÊ ⁄„ÃÊ „Ò – •Ã— ©‚ •ãÿ ªÒ⁄ ¡M ⁄Ë ’¢œŸÙ¥ ◊¥ ’Ê°œŸÊ ‚ÊÁ„àÿ ∑ Ë •◊⁄ÃÊ ∑ Ù ’Ê°œŸÊ „Ò — “◊$πŒÍ◊ •‹» Ê¡ ∑ ߢÃπÊ’ ◊¥ ∞„ÁÃÿÊà Ÿ„Ë¥ ’⁄ÃÃ, ’Ê¡ •ı∑ Êà ’¢Áœ‡Ê¥ …Ë‹Ë „ÙÃË „Ò¥ , ◊È„ Êfl⁄ ÷ı¥« „ÙÃ „Ò¥ ߟ πÊÁ◊ÿÙ¥ ∑ ’Êfl¡ÍŒ •Ê¬∑ Ù ◊$πŒÍ◊ ∑ ÊÁ¡gÃ-∞-Á» ∑˝ , •Œ’Ë ‚ŒÊ∑ à •ı⁄ πÈ‹Í‚ •ı⁄ πÈŒ ∞Ã◊ÊŒË ‚ Ã٠ߟ∑ Ê⁄ Ÿ„Ë¥ „Ù ‚∑ ÃÊ–” (Á‚éÃ „‚Ÿ — ◊ÈÁ„’Ë ◊$πŒÍ◊ — Á’‚ÊÃ-∞ ⁄Ä‚)– Á‚éÃ „‚Ÿ ◊$πŒÍ◊ ∑ Ë “» ãŸË πÊÁ◊ÿÙ¥” ∑ Ù ÃÙ ©¡Êª⁄ ∑ ⁄Ã „Ò¥ ‹Á∑ Ÿ ߟ πÊÁ◊ÿÙ¥ ∑ Ê ∞∑ ÷Ë ŒÎC ʢà fl Ÿ„Ë¥ ŒÃ– ∑ Ê√ÿ ÷Ê·Ê ◊¥ ’ŸÊfl≈, Ãà‚◊ÃÊ, √ÿÊ∑ ⁄ÁáÊ∑ ÃÊ, ◊¢¡Êfl, Á◊∆Ê‚ ∑ Ë πÙ¡ ‚Ê◊ÊÁ¡∑ OÊ‚ ∑ Ê Áøq „Ò – flÊ∑ ˜¬≈È ÃÊ, ’ŸÊfl-Á‚¢ªÊ⁄ Ÿ „◊‡ÊÊ ¬ÃŸ‡ÊË‹ ‚ÊÁ„àÿ ∑ Ë „Ë ‚ÎÁc≈ ∑ Ë „Ò – ∞‚ ‚ÊÁ„àÿ ∑ Ë Ÿ ÃÙ Á„¢ ŒË ◊¥ ∑ ◊Ë „Ò , Ÿ ©ŒÍ¸ ◊¥– Áflº˝Ù„Ë ∑ Áfl ¡Ù Ÿ∞ ÷Êfl-ÁfløÊ⁄ ‹∑ ⁄ ø‹ÃÊ „Ò , •¬ŸË Ÿß¸ ‡ÊÒ‹Ë ÷Ë …Í° …∏ Ÿ ∑ Ê ¬˝ÿÊ‚ πÈŒ ∑ ⁄ÃÊ „Ò – Ã’ M Á…∏ flÊŒË ©‚ ÷Ê·Ê •ı⁄ ‚¢S∑Î Áà ∑ Ê ‡ÊòÊÈ ÉÊÙÁ·Ã ∑ ⁄Ÿ ◊¥ ÷Ë ‚¢∑ Ùø Ÿ„Ë¥ ∑ ⁄Ã — “¡◊Ê¢ fl ◊∑ Ê¢ ∑ Ê ¬Ê’¢Œ „ÙŸ ∑ ’Êfl¡ÍŒ ‡Ê⁄ ’ª◊Ê¢ (Timesless) „ÙÃÊ „Ò ..... ‡ÊÊÿ⁄ •¬Ÿ ÁŒ‹ ◊¥ ¿È ¬Ë „È ß¸ ⁄Ù‡ÊŸË ∑ Ù ©¡Êª⁄ ∑ ⁄ÃÊ „Ò •ı⁄ ‡Ê⁄ ◊¥ …Ê‹ÃÊ „Ò –” (◊$πŒÍ◊ ◊ÙÁ„©gËŸ — ¬…∏ Ÿ flÊ‹Ù¥ ‚ — Á’‚ÊÃ-∞-⁄Ä‚)– ◊$πŒÍ◊ ∑ ßã„Ë¥ ÁfløÊ⁄Ù¥ ∑ Ë ⁄Ù‡ÊŸË ◊¥ •ª⁄ „◊ ©Ÿ∑ “∑ ÁflÃÊ-¬Ê∆” ∑ Ù Œπ¥ ÃÙ ¬Ê∞°¥ª Á∑ •ŸÈ÷fl Áfl·ÿ ∑ ‚ÊÕ ©Ÿ◊¥ ‹ÿ •ı⁄ ÷Êfl ∑ Ê •Œ˜÷Èà ‚¢ª◊ „Ò •ı⁄ ÁfløÊ⁄ ªÊ¢÷Ëÿ¸ •ı⁄ ÁÄ‹C ∑ À¬ŸÊ ∑ ‚ÊÕ M ¬∑ , ©¬◊ÊÁŒ •‹¢∑ Ê⁄ ∑ Ê •ŸÙπÊ ‚¢ÿÙª ÷Ë– » ⁄fl⁄Ë wÆvz

5

dfl¢Áà / 㨄=Ou ¬„‹ ◊$πŒÍ◊ ∑ ‡ÊéŒ-øÿŸ ¬⁄ ÁfløÊ⁄ ∑ ⁄¥ – »˝ Ê¢‚Ë‚Ë ‹π∑ ç‹Ù’⁄ Ÿ ∑ „Ê ÕÊ Á∑ ““„◊ ∞∑ „Ë ‚¢ôÊÊ mÊ⁄Ê •¬ŸÊ ∑ Ù߸ ÁfløÊ⁄ √ÿÄà ∑ ⁄ ‚∑ Ã „Ò¥ , ∞∑ „Ë Á∑˝ ÿÊ ©‚ ÁfløÊ⁄ ∑ Ù ªÁà Œ ‚∑ ÃË „Ò •ı⁄ ∑ fl‹ ∞∑ Áfl‡Ê·áÊ ©‚∑ Ë √ÿÊÅÿÊ ∑ ⁄ ‚∑ ÃÊ „Ò –”” ◊$πŒÍ◊ ∑ “¬Ê∆” ◊¥ ø◊Ÿ, ¬Ò◊ÊŸÊ, Ã’S‚È◊, ªÈ‹, ¡Ê◊, ’ÊŒ ‚’Ê, •¢œ⁄ Ê, ⁄„ªÈ¡⁄, ⁄¢ ª •ÊÁŒ ‚¢ôÊÊ•Ù¥ ∑ •ŸÁªŸÃ •Õ¸ •ı⁄ ‚¢Œ÷¸ „Ò¥ – ∞∑ „Ë Á∑˝ ÿÊ ©Ÿ∑ ÁfløÊ⁄ ∑ Ù „Ë Ÿ„Ë¥, ¬Í⁄ Ë ∑ ÁflÃÊ ∑ ⁄øÊfl ∑ Ù ÷Ë ªÁà ŒÃË „Ò ... ߟ‚ÊŸ, „Ò flÊŸ, ‚È‹◊ÊŸ (’„È Ã π‹ øÈ∑ Ê)... ∑ Ê ‚Ò‹Ê’, ∑ Ê Áª⁄ŒÊ’, ∑ Ë ŒÊ’ (Á∑ ‚ ∑ „Ã „Ò¥ ), ∑ ٠߸◊ÊŸ, ∑ ٠ߟ‚ÊŸ, ∑ Ù ÁŸª„ ’ÊŸ (Ÿ„Ë¥ ∑ „Ã „Ò¥ ), ‡ÊÊŒ, •Ê¡ÊŒ (Á∑ ÿÊ ¡Ê∞ªÊ)– •ÊflÊ⁄Ê („flÊ∞¢), ‡Êê◊ (•Ê¡ÊŒË), ◊ı¡ (’∑ ⁄Ê⁄), ◊Ê‚Í◊ (‹«∏ ∑ ¬Ÿ), ’Ù‚ËŒÊ („fl‹Ë), ŸÄ‡Ê (fl» Ê) ¡Ò‚ Áfl‡Ê·áÊ ÷Ë Á÷㟠‚¢ôÊÊ•Ù¥ ‚ ¡È«∏ ∑ ⁄ ∑ ÕŸ ∑ Ù Ÿß¸ ÷¢Áª◊Ê Œ ŒÃ „Ò¥ – ∑ ÁflÃÊ ∑ ‚ÊÕ ÿ„ ‚ìÊÊ߸ „Ò Á∑ ‡ÊéŒ-‚¢∑ ÃÙ¥ ∑ Á’ŸÊ ŒÍ‚⁄Ê √ÿÁÄà ∑ Áfl ∑ ÷ÊflÙ¥ ∑ Ù ‚◊¤Ê Ÿ„Ë¥ ‚∑ ÃÊ, •Ã— ∑ Áfl ∑ Ë ∑ ‹Ê ∑ Ê ∞∑ ¬˝œÊŸ •¢ª ‡ÊÊÁéŒ∑ -øÿŸ ∑ Ù ◊ÊŸÊ ªÿÊ „Ò – ∑ Áfl ÷ÊflÈ∑ „Ù øÊ„ ÁfløÊ⁄∑ , fl„ ‚» ‹ ∑ Áfl Ã’ Ã∑ Ÿ„Ë¥ „Ù ‚∑ ÃÊ ¡’ Ã∑ •¬Ÿ ÷ÊflÙ¥-ÁfløÊ⁄Ù¥ ∑ Ù ÷Ê·Ê ◊¥ ◊Íø ∑ ⁄Ÿ ∑ Á‹∞ ©Áøà ‚ ©Áøà ‡ÊéŒÙ¥ ∑ Ù øÈŸŸ ∑ Ê » Ÿ ©‚◊¥ Ÿ „Ù– ‡ÊéŒ-øÿŸ ∑ ‚ÊÕ-‚ÊÕ ©‚∑ Ë •Õ¸ ¿≈Ê•Ù¥ ¬⁄ ¬∑ «∏ ∑ Áfl ∑ Ë •Á÷√ÿ¢¡ŸÊ ∑ Ù œÊ⁄ ŒÃË „Ò – ‡ÊéŒÙ¥ ∑ Ê •Õ¸ ©Ÿ∑ ‚„-¬˝ÿÙª ¬⁄ ÷Ë ÁŸ÷¸⁄ ∑ ⁄ÃÊ „Ò – ∞‚Ê ∑ ⁄∑ „Ë ∑ Áfl ‡ÊéŒ ∑ M ¬, ⁄¢ ª ÿ„Ê° Ã∑ Á∑ •Ê∑ Ê⁄ ∑ Ù ÷Ë Œπ ¬ÊÃÊ „Ò – ◊π∏ŒÍ◊ ∑ “∑ ÁflÃÊ-¬Ê∆Ù¥” ◊¥ ©Ÿ∑ Ë ÿ„ ÃÊ∑ à •Ÿ∑ SÃ⁄Ù¥ ¬⁄ ©¡Êª⁄ „È ß¸ „Ò – ∞∑ •Ù⁄ ©ã„Ù¥Ÿ ◊ŸÙ÷ÊflÙ¥, ¡«∏ ¬ŒÊÕÙZ, ¬˝Ê∑Î ÁÃ∑ ©¬ÊŒÊŸÙ¥ ∑ Ê ◊ÊŸflË∑ ⁄áÊ ∑ ⁄Ÿ ◊¥ ‡ÊéŒÊÕ¸ ∑ Ë ª„⁄Ê߸ ∑ Ù ‚„¬˝ÿÙª mÊ⁄Ê ‚ÊœÊ „Ò — Ã◊ãŸÊ•Ù¥ ∑ Ê ÃÍ» Ê¢ ∑ ⁄fl≈¥ ‹ÃÊ ÕÊ ‚ËŸ ◊¥ (ÃÍ⁄ ), ‚Ê¡ Ÿ •¢ª«Ê߸ ‹Ë (•Ê‚◊ÊŸË ‹ÙÁ⁄ÿÊ¢), ¡¡’Êà ’Œ‹Ÿ ‹ª ∑ ⁄fl≈ (¡flÊŸË), Á¡¢ŒªË „Ò ∑ ÁøÀ‹Ê ⁄„Ë „Ò (Á‚¬Ê„Ë), » » ً٥ ∑ Ù ‚È∑Í¢ Á◊‹ÃÊ „Ò (flÄÃ’ŒŒ¸ ◊‚Ë„Ê), ‚ãŸÊ≈ øı¥∑ (Áfl‚Ê‹), ∑È ¿ øÍ◊∑ ⁄ (•Ê‚◊ÊŸË ‹ÙÁ⁄ÿÊ¢), ⁄ʪ ‚ÈŸŸ L ∑ ª∞ „Ò¥ ’ÊŒ‹Ù¥ ∑ ∑ Ê⁄flÊ¢ (Ã‹¢ªŸ), ‚Œ∑ „È ß¸ ‡ÊÙπË ÃÙ ’‹Ê∞¢ ‹Ë¥ •ŒÊ Ÿ (‚ʪ⁄ ∑ Á∑ ŸÊ⁄ ), Áπ‹Áπ‹ÊÃ „Ò¥ ¡⁄Êÿ◊ („fl‹Ë) •ÊÁŒ ÃÙ ŒÍ‚⁄Ë •Ù⁄ ÷ÊflÙ¥ ∑ Ù ©¬◊ÊŸÙ¥ ◊¥ ’Ê¢œ∑ ⁄ ‡ÊéŒ ‚¢ÿÙª ∑ ◊Êäÿ◊ ‚ •Õ¸ ∑ Ë ª„⁄Ë •Á÷√ÿ¢¡ŸÊ∞° ◊$πŒÍ◊ ◊¥ ÷⁄Ë ¬«∏ Ë „Ò¥ — ‚ʪ⁄ ∑ Ë πŸ∑ ’Ÿ ªß¸ ©‚ ‡ÊÙπ ∑ Ë •ÊflÊ¡ (¡flÊŸË), ‚Ê¢‚ ∑ Ë Ã⁄„ ‚ •Ê¬ •ÊÃ ⁄„ ¡ÊÃ ⁄„ (ߢáÊ⁄), ◊ÈS∑ ⁄ÊÃÊ-‚Ê Ã‚√flÈ⁄ , ªÈŸªÈŸÊÃÊ-‚Ê $πÿÊ‹ (flÙ), ¡Ò‚ ¬ËÃ flÄà ÷Íπ ’Ê‹-’ìÊÙ¥ ∑ Ê πÿÊ‹ (flÙ), ÿ Ã◊ãŸÊ „Ò Á∑ ©«∏ ÃË „È ß¸ ◊¢Á¡‹ ∑ Ê ªÈ’Ê⁄ (¡ÊŸ ª¡‹)– ÿ ∑È ¿ ©ŒÊ„⁄áÊ „Ë ∑ Ê» Ë „Ò¥ ÿ„ ’ÃÊŸ ∑ Á‹∞ Á∑ ‡ÊéŒÙ¥ ¬⁄ ◊$πŒÍ◊ ∑ Ê ’Á„‚Ê’ ÁŸÿ¢òÊáÊ „Ò – ‡ÊéŒ ©Ÿ∑ Ë L Áø ∑ •ŸÈ‚Ê⁄ ŸÊøÃ „Ò¥ , ©Ÿ∑ Ë •ÊôÊÊ ∑ Ê ¬Ê‹Ÿ ∑ ⁄Ã „Ò¥ – ◊$πŒÍ◊ ©Ÿ◊¥ ∞‚Ê ¡ËflŸ «Ê‹ ŒÃ „Ò¥ Á∑ ‡ÊéŒ πÈŒ-’-πÈŒ •Õ¸ ∑ Ù ¬È∑ Ê⁄Ã „Ò¥ - ø‡◊¥ Ÿ◊ ∑ Ê ◊ÈS∑ ⁄ÊŸÊ, ÿÊŒ ∑ øÊ°Œ ∑ Ë øÊ°ŒŸË ∑ Ê ¡ª◊ªÊŸÊ ∞∑ „Ë ∑ ÁflÃÊ ◊¥ •Ê∑ ⁄ S◊ÎÁà ∑ ŒŒ¸ ∑ Ù Á∑ ÃŸÊ ª„⁄Ê ’ŸÊ ŒÃ „Ò¥ - ß‚ ª„⁄Ê߸ ∑ ∞„‚Ê‚ ∑ Ù •ı⁄ ÷Ë Ã¡ ∑ ⁄ÃÊ „Ò ÁŸ⁄¢ Ã⁄ÃÊ ∑ Ù ©Œ˜ÉÊÊÁ≈à ∑ ⁄Ÿ flÊ‹Ë Á∑˝ ÿÊ•Ù¥ ∑ Ê »Ò ‹Êfl ¡Ù ∑ ÁflÃÊ ∑ ß‚ ¿Ù⁄ ‚ ©‚ ¿Ù⁄ Ã∑ ¬‚⁄Ê „Ò - •ÊÃË ⁄„Ë ⁄Êà ÷⁄ / ◊ÈS∑ ⁄ÊÃË ⁄„Ë ⁄Êà ÷⁄ / ¡‹ÃË ⁄„Ë / Õ⁄Õ⁄ÊÃË ⁄„Ë/ ©Ã⁄Ã ⁄„ / ¡ª◊ªÊÃË ⁄„Ë/ Á» ⁄ÃÊ ⁄„Ê–” „◊¥ ‚Ê» ‹ªÃÊ „Ò Á∑ ∑ Áfl Ÿ ÷Ê·Ê ∑ ©Áøà ‚¢∑ Ã-¬˝ÃË∑ (Semiotics) ¬⁄ ©¢ ª‹Ë ⁄πË „Ò – ©Ÿ∑ “¬Ê∆” ◊¥ ‡ÊéŒÙ¥ ∑ ŒÈ„ ⁄Êfl Ÿ ÷Ë •Õ¸ ÁflSÃÊ⁄ •ı⁄ •Á÷√ÿ¢¡ŸÊ ¬hÁà ∑ Ù ŸÿÊ ⁄¢ª ÁŒÿÊ „Ò — πÈŒ •¬ŸË Á¡¢ŒªË ¬ ¬‡Ê◊Ê¢ „Ò Á¡¢ŒªË (¡¢ª), øÊ°ŒŸË ⁄ÊÃ¥ ÕË¥, ∞‚Ë øÊ°ŒŸË ⁄ÊÃ¥ Ÿ ÕË¥ (¬‡Ê◊ÊŸË), ‡ÊÊπ ªÈ‹, •ı⁄ ◊„∑ , •ı⁄ ◊„∑ •ı⁄ ◊„∑ (•„‚Ê‚ ∑ Ë ⁄ÊÃ), „⁄ ∞∑ ¡Å◊ ∑ •¢Œ⁄ „Ò ¡Å◊, ŒŒ¸ ◊¥ ŒŒ¸ (» Á⁄ÿÊŒ)– ‡ÊéŒ-øÿŸ ¬⁄ ÿ„ ÁŸÿ¢òÊáÊ „Ë ©Ÿ◊¥ ÁøòÊ◊ÿÃÊ ∑ Ë ˇÊ◊ÃÊ ÷Ë ¬ÒŒÊ ∑ ⁄ÃÊ „Ò – ÁøòÊ◊ÿÃÊ ©à¬ãŸ ∑ ⁄ŸÊ ∑ Ê√ÿ-‚ΡŸ ∑ Ê •ÊÁπ⁄Ë ¬ÊŒÊŸ „Ò ¡„Ê° ‡ÊéŒÙ¥ ∑ Ê ‚¢ÿÙ¡Ÿ ◊ÊòÊ “¬∆ŸËÿ” Ÿ ⁄„∑ ⁄ ŒÎ‡ÿ ’Ÿ ¡ÊÃÊ „Ò - ©«∏ ⁄„Ë „Ò¥ •Ê‚◊Ê¢ ¬⁄ ¡Ê» ⁄ÊŸË ‚ÊÁ⁄ÿÊ¢ (•Ê‚◊ÊŸË ‹ÙÁ⁄ÿÊ¢), ‡Ê$» ∑ ∑ Ë ¬Ë∆ ∑ ¬Ë¿ ‚ •Ê „Ê „Ò ∑ ◊⁄ (∑ ◊⁄), ⁄Êà ÷⁄ ¡ª◊ªÊÃÊ ⁄„Ê øÊ¢Œ ÃÊ⁄Ù¥ ∑ Ê ’Ÿ (øÊ¢Œ ÃÊ⁄Ù¥ ∑ Ê ’Ÿ)– » ⁄fl⁄Ë wÆvz

6

dfl¢Áà / 㨄=Ou ÿ„ ‚ø „Ò Á∑ ∑ Ê√ÿ ‚¢‚Ê⁄ ◊¥ ∑È ¿ ‡ÊéŒ •Áœ∑ ◊„àfl¬Íáʸ ◊ÊŸ ¡ÊÃ „Ò¥ – ÿ M …∏ „Ù øÈ∑ „ÙÃ „Ò¥ ß‚Á‹∞ ߟ∑ Ê ¬˝ÿÙª ∑ ⁄∑ ÷ÊflŸÊ∞° ‚„¡ „Ë ¡ªÊ߸ ¡Ê ‚∑ ÃË „Ò¥ - ◊$πŒÍ◊ ◊¥ ÷Ë ∞‚ ‡ÊéŒÙ¥ ∑ Ë ∑ ◊Ë Ÿ„Ë¥ „Ò ¬⁄ ßã„¥ Ÿ∞ ‚¢Œ÷¸ ŒŸ ∑ Ë ¡gÙ¡„Œ ©Ÿ◊¥ „⁄ ∑ „Ë¥ ÁŒπÊ߸ ŒÃÊ „Ò – •⁄’Ë-» Ê⁄‚Ë ∑ ‡ÊéŒÙ¥ ∞fl¢ ‚◊Ê‚Ù¥ ∑ Ê ÷Ë ßŸ∑ ¬Ê∆ ◊¥ πÍ’ ¬˝ÿÙª „Ò – ¬⁄ ß‚ ŒÙ· Ÿ ◊ÊŸ¥– ¬È⁄ ÊŸË ÷Ê·Ê ‚ ‡ÊéŒ ‹ŸÊ ªÈŸÊ„ Ÿ„Ë¥ „Ò – •¢ª˝¡Ë ∑ Ê ‹π∑ ‹ÒÁ≈Ÿ ‚, Á„¢ ŒË ∑ Ê ‹π∑ ‚¢S∑Î Ã ‚ ‡ÊéŒ •ı⁄ ‡ÊéŒ-⁄øŸÊ ∑ dÙÃÙ¥ ∑ Ù ‹∑ ⁄ Áfl‡Ê· ¬˝÷Êfl ©à¬ãŸ ∑ ⁄ÃÊ „Ò – ◊$πŒÍ◊ ◊¥ ÷Ë ÿ ‡ÊéŒ ÷ÊflÙ¥ ∑ Ë ª„ŸÃÊ, ‚͡◊ÃÊ •Ù⁄ ©ìÊÃÊ ∑ Ù √ÿÄà ∑ ⁄Ÿ ◊¥ ‚» ‹ „Ò¥ – ߟ∑ ¬˝ÿÙª ‚ ‡ÊéŒÙ¥ ∑ Ê •¬√ÿÿ ÷Ë Ÿ„Ë¥ „È •Ê „Ò , •ãÿÕÊ ‡ÊÊÿŒ ∞∑ ‚◊Ê‚ ∑ Á‹∞ ¬Í⁄ Ë ∞∑ ¬¢ÁÄà ÷Ë ∑ ◊ ¬«∏ ÃË– ’„È Ã ’«∏ Ë-’«∏ Ë ’ÊÃ¥ ÷Ë ◊$πŒÍ◊ ‚⁄‹ …¢ ª ‚ ∑ „ ŒÃ „Ò¥ – ∞‚ ◊¥ ¬˝∑Î Áà ©Ÿ∑ Ë ‚¢ÁªŸË ’ŸÃË „Ò – ÿ„ ÁflÁŒÃ „Ò Á∑ ⁄Ù◊Ê¢Á≈∑ ∑ ÁflÃÊ ∑ Ê ∞∑ Áfl‡Ê· ÷ʪ ¬˝∑Î Áà ‚ ‚¢’¢ÁœÃ ⁄„Ê „Ò – ◊$πŒÍ◊ ∑ Á‹∞ ÷Ë ŸŒË, ÃÊ‹Ê’, flŸ, ¬fl¸Ã, ‚◊Ⱥ˝, ⁄ÊÃ, ‡ÊÊ◊, ‚È’„ •ÊÁŒ ©Ÿ∑ ŸÊŸÊ ÷ÊflÙ¥ ∑ Á‹∞ ß‚ Ã⁄„ •ÊœÊ⁄ ’Ÿ ¡ÊÃ „Ò¥ Á∑ ©Ÿ∑ Ë ∑ À¬ŸÊ ‚◊Sà ‚ÎÁc≈ ◊¥ Áflø⁄áÊ ∑ ⁄ÃË „È ß¸ ¡ÊŸ ¬«∏ ÃË „Ò – •Ÿ∑ fl· œÊ⁄áÊ Á∑ ∞ ¬˝∑Î Áà ©Ÿ∑ ∑ Ê√ÿ ◊¥ ◊ı¡ÍŒ „Ò – ©Ÿ∑ ÷ÊflÙ¥ ∑ •ŸÈM ¬ ¬˝∑Î Áà ∑ Ê M ¬ ÷Ë ’Œ‹ÃÊ „Ò - ÿÊ ∑ „¥ ¬˝∑Î Áà ©Ÿ∑ ÷ÊflÙ¥ ∑ ⁄¢ ª ◊¥ ⁄¢ ª ∑ ⁄ ‚Ê◊Ÿ •ÊÃË „Ò – ß‚ ‚¢Œ÷¸ ◊¥ •Áœ∑ ©ŒÊ„⁄áÊ Ÿ Œ∑ ⁄ “‡ÊÊÿ⁄” ∑ Ë ∑È ¿ ¬¢ÁÄÃÿÊ° Œπ¥ — “∑È ¿ ∑ ı‚ ∑ ¡„ ‚ ⁄¢ ªÃ ‹Ë, ∑È ¿ ŸÍ⁄ øÈ⁄ ÊÿÊ ÃÊ⁄Ù¥ ‚ / Á’¡‹Ë ‚ ë∏ ¬ ∑ Ù ◊Ê¢ª Á‹ÿÊ, ∑È ¿ ∑Ò » ©«∏ ÊÿÊ ’„Ê⁄Ù¥ ‚ / »Í ‹Ù¥ ‚ ◊„∑ , ‡ÊÊπÙ¥ ‚ ‹ø∑ •ı⁄ ◊¢« flÙ¥ ‚ ∆¢ « Ê ‚ÊÿÊ–” •‹ıÁ∑ ∑ ‚ı¥Œÿ¸ ∑ Œ‡Ê¸Ÿ ∑ Á‹∞ ◊$πŒÍ◊ ŸÊ⁄Ë ‚ı¢Œÿ¸ ∑ Ë ¿ÁflÿÙ¥ ∑ Ê ÷Ë ’πÍ’Ë ßSÃ◊Ê‹ ∑ ⁄Ã „Ò¥ – ⁄flË¥º˝ ŸÊÕ ≈Ò ªÙ⁄ Ÿ ∑ „Ê ÕÊ Á∑ ““¡Ù ôÊÊŸ ‹Ù∑ ‚È¢Œ⁄ „Ò ©‚∑ Ë •Ê÷Ê ŸÊ⁄Ë ◊¥ ÁŒπÊ߸ ŒÃË „Ò - ¬ÊÁÕ¸fl ‚ı¥Œÿ¸ Ã∑ ¬„È° øŸ ∑ Ê ◊ʪ¸ ÿ„Ë „Ò –”” ◊$πŒÍ◊ ◊¥ ¬ÊÁÕ¸fl ‚ •¬ÊÁÕ¸fl ‚ı¥Œÿ¸ Ã∑ ¬„È° øŸ ∑ Ë ÿ„ ÿÊòÊÊ ÷Ë „Ò •ı⁄ “flÊ‚ŸÊ” ‚ “¬˝◊” Ã∑ ¬„È° øŸ ∑ Ë ÷Ë ¡„Ê° ¬ÈL ·, SòÊË, ¬˝∑Î Áà ‚÷Ë ∞∑ ◊∑ „Ù ¡ÊÃ „Ò ¢, •¬ŸÊ •Êflª ‚¢÷Ê‹ Ÿ„Ë¥ ¬ÊÃ– ‡ÊÒ‹Ë •ı⁄ ⁄flË¥º˝ŸÊÕ ≈Ò ªÙ⁄ ◊¥ ÷Ë ŒÒÁ„∑ Á◊‹Ÿ •ÁSÃàfl ∑ Ù Á¬˝ÿÊ ◊¥ Á◊‹Ê ŒŸ ∑ Ê Á’¢’ ‹∑ ⁄ ¬˝SÃÈà „È •Ê „Ò - And I will recline thy marbel neck, Till I mingle into it, ÿ„Ê° ‡ÊÈM „ÙÃÊ „Ò •ÊŸ¢Œ •ı⁄ •ÊŸ¢Œ ∑ Ê •ÊÁœÄÿ “flŒŸÊ” ◊¥ ¬Á⁄áÊà „Ù ¡ÊÃÊ „Ò , Á» ⁄ ÿ„Ë flŒŸÊ Áfl·ÊŒ ÿÊ ŒŒ¸ ∑ M ¬ ◊¥ •Á÷√ÿ¢Á¡Ã „ÙÃË „Ò •ı⁄ •¢Ã× “¬˝◊” ߒʌà ‚ ÷Ë •Êª ¡Ê ¬„È° øÃÊ „Ò - “ß‚ ÁŒ‹ ∑ Ù Œ ∑ ‹Í¢ ŒÙ ¡„Ê¢ ÿ„ ∑ ÷Ë Ÿ „Ù, ‚ıŒÊ ÃÙ „Ùfl Ã’ Ÿ Á∑ ¡’ ©‚◊¥ ÃÍ Ÿ „Ù” (‚ıŒÊ), “Ÿ„Ë¥ ŒÒ⁄ Ù-„⁄◊ ‚ ∑ Ê◊ „◊ ©À» à ∑ ’¢Œ „Ò¥ , fl„Ë¥ ∑ Ê’Ê „Ò •¬ŸÊ •Ê⁄¡Í ÁŒ‹ ∑ Ë ¡„Ê¢ ÁŸ∑ ‹” (Ÿ‚Ë◊)– •ÃËà ÿ„Ê° Á¡¢ŒªË ’ŸÃÊ „Ò •ı⁄ ÿÊŒ¥ ‚„Ê⁄Ê - “¡’ ’⁄‚ÃË „Ò Ã⁄ Ë ÿÊŒ ∑ Ë ⁄¢ ªËŸ »È „Ê⁄, »Í ‹ Áπ‹Ã „Ò¥ Œ⁄ ◊ÿ∑ ŒÊ ∑ Ê „ÙÃÊ „Ò ” (ÿÊŒ „Ò — ◊$πŒÍ◊)– ¬˝◊, ÁŸ⁄ʇÊÊ, flŒŸÊ ∑ ÷ËÃ⁄ ‚ ¬˝áÊÿ ∑ Ë ©◊¢ª ©÷⁄ÃË „Ò – flŒŸÊ ∑ Ë ª„⁄Ë ¿ÊÿÊ ◊¥ ∑ Áfl ¡ËflŸ ∑ Ë Ÿß¸ ⁄Ê„ …Í° …∏ ÃÊ „Ò , •¬Ÿ ∑ Ù πÙ¡ÃÊ „Ò – ◊$πŒÍ◊ ◊¥ ÿ„ πÙ¡ ‚Ê◊ÊÁ¡∑ ¬ÃŸ ‚ ©¬¡Ë πË¡, ¬˝Á◊∑ Ê ‚ ŒÍ⁄ Ë, flÒÿÁÄÃ∑ ’ʜʕ٥ ‚ M -’-M „ÙÃË „Ò ¬⁄ Á¡¡ËÁfl·Ê •ı⁄ •Ê‡ÊÊ ∑ Ê fl„ ‚ÍòÊ Ÿ„Ë¥ ¿Ù«∏ ÃË ¡Ù ◊ÊŸfl ‚èÿÃÊ ∑ Áfl∑ Ê‚ ∑ Ê ◊Í‹ „Ò – “¡ª” •Ê» ÃÊ’ ⁄„◊Ã Œı⁄Ê¢ ÃÈ‹Í „Ù/•ı •¢¡È◊ „ê◊ÿÃ ÿ¡ŒÊ¢ ÃÈ‹Í „Ù–” “◊‡ÊÁ⁄∑ ∑ Ê ¬˝Ê⁄¢ ÷ “¡„‹, » Ê∑ Ê, ’Ë◊Ê⁄Ë, Ÿ¡Ê‚à ∑ Ê ◊∑ ÊŸ... ∞∑ ∑ Á’˝SÃÊŸ „Ò ” Á¡‚◊¥ „Í¢ Ÿ „Ê¢ ∑È ¿ ÷Ë Ÿ„Ë¥” ¡Ò‚Ë ¬¢ÁÄÃÿÙ¥ ‚ „ÙÃÊ „Ò •ı⁄ πà◊ „ÙÃË „Ò “ß‚ ¡◊ËŸ ◊ıà ¬⁄ªŒÊ¸ ∑ Ù …ÊÿÊ ¡Ê∞ªÊ, ß∑ Ÿß¸ ŒÈÁŸÿÊ, ŸÿÊ •ÊŒ◊ ’ŸÊÿÊ ¡Ê∞ªÊ” ¬⁄– “•¢œ⁄ Ê”, “Ã‹¢ªÊŸÊ”, “ŸÊ◊-∞-„’Ë’” ◊¥ ÷Ë ◊$πŒÍ◊ ∑ Ê ¡ËflŸ ‚ ‹ªÊfl √ÿÄà „ÙÃÊ „Ò – ÿ„Ë¥ ©Ÿ∑ ©Ÿ ‚Ê◊ÊÁ¡∑ ©g‡ÿÙ¥ ∑ Ù, ©Ÿ∑ Ë •¬ŸË ŒÎÁc≈ ∑ Ù ÷Ë ŒπŸÊ øÊÁ„∞ ÄÿÙ¥Á∑ ©Ÿ∑ Ë ∑ ÁflÃÊ•Ù¥ ∑ Ë ÿ„ Áfl‡Ê·ÃÊ „Ò Á∑ ©Ÿ◊¥ ∑ „Ê° ÷Êfl πà◊ „È •Ê, Á’¢’ ‡ÊÈM „È •Ê, ∑ „Ê° Á’¢’ πà◊ „È •Ê, •‹ªÊŸÊ ∑ Á∆Ÿ „Ò ; ÿ ‚’ Á◊‹∑ ⁄ ’ŸÃË „Ò » ⁄fl⁄Ë wÆvz

7

dfl¢Áà / 㨄=Ou “◊$πŒÍ◊” ∑ Ë ∑ ÁflÃÊ– ¡Ò‚Ê Á∑ ¬„‹ ÷Ë ∑ „Ê ªÿÊ, ‚Ê⁄Ë ¬˝∑Î Áà ◊$πŒÍ◊ ∑ Á‹∞ “ÁS≈◊È‹‚” „Ò , ©gˬ∑ „Ò , •ŸÈ∑Í ‹ S¬‡Ê¸ „ÙÃ „Ë Á¡‚◊¥ ÷ÊflŸÿŸ˜ ¬˝Ê⁄¢ ÷ „Ù ¡ÊÃÊ „Ò •ı⁄ ‚’ ∑È ¿ ÃSflË⁄ ∑ Ë Ã⁄„ ¤Ê‹∑ ©∆ÃÊ „Ò – ÿ„ ©Ÿ∑ S¬‡Ê¸ ∑ Ê „Ë ∑ ◊Ê‹ „Ò - ◊Ÿ ∑ Ë •Ê°πÙ¥ ∑ Ê S¬‡Ê¸ „Ò ÿ„– ß‚Ë ÷ÊflŸÿŸ˜ ◊¥ ªÈ¢Õ „Ò¥ ©Ÿ∑ ©ÖÖfl‹ ÁfløÊ⁄, ©Ÿ∑ Ë ¡ËflŸ ŒÎÁc≈ — Á¡¢ŒªÊŸË ‚⁄ ŒÊ⁄ ªÊÃË ⁄„ , åÿÊ⁄ ∑ Ë øÊ°ŒŸË / ¡ª◊ªÊÃË ⁄„ – (åÿÊ⁄ ∑ Ë øÊ¢ŒŸË) „Ê° flÙ Ÿª◊Ê ¿ «∏ Á¡‚‚ ◊ÈS∑ ⁄Êÿ Á¡¢ŒªË / ÃÍ ’¡Êÿ ‚Ê¡-©‹» à •ı⁄ ªÊ∞ Á¡¢ŒªË („fl‹Ë), ¤ÊÍ◊-¤ÊÍ◊∑ ⁄, ª⁄¡-ª⁄¡∑ ⁄ ’ÊŒ‹ ’Ÿ∑ ⁄ ¿ÊŸÊ „Ò (Á‚ÃÊ⁄ ), „ÿÊà ‹∑ ø‹Ù, ∑ ÊÿŸÊà ‹ ∑ ø‹, ø‹Ù ÃÙ ‚Ê⁄ ¡◊ÊŸ ∑ Ù ‚ÊÕ ‹ ∑ ø‹Ù– “◊$πŒÍ◊” ∑ Ê ‡ÊÊÿ⁄ „◊‡ÊÊ ©Ÿ∑ ‚ÊÕ „Ò ; Œ¬¸ Á‹∞, •Êà◊Áfl‡flÊ‚ ‚ ÷⁄Ê •ı⁄ •¬Ÿ fl¡ÍŒ ∑ ¬˝Áà ‚Ã∑¸ — “◊⁄ •Ê°πÙ¥ ∑ Ë ¡’Ê¢ •ı⁄ ◊⁄ ÁŒ‹ ∑ Ë •ÊflÊ¡, Ÿ ‚◊¤ÊŸ ∑ Á‹∞ „Ò , Ÿ ‚ÈŸÊŸ ∑ Á‹∞ (ÿÊ ⁄’ Ÿ flÙ ‚◊¤Ê „Ò¥ — ªÊÁ‹’), “Ã⁄ „◊⁄Ê„Ë πÙ ª∞ ⁄ ◊È‚ÊÁ» ⁄-◊È‚ÊÁ» ⁄ ø‹ ø‹” (∞∑ ‹Ê ø‹Ù ⁄ ), “Á’π⁄Ë „È ß¸ ⁄¢ ªË Á∑ ⁄ŸÙ¥ ∑ Ù, •Ê¢πÙ¥ ‚ øÈŸ∑ ⁄ ‹ÊÃÊ „Í¢ /Á» Ã⁄à ∑ ¬⁄ ‡ÊÊ¢ Ÿª◊Ù¥ ‚ ß∑ ªËà ’ŸÊÃÊ ⁄„ÃÊ „Í¢ /Á» ⁄ •¬Ÿ ÁŒ‹ ∑ Ë œ«∏ ∑ Ÿ ∑ Ù, ¬àÕ⁄ ∑ ÁŒ‹ ◊¥ ÷⁄ÃÊ „Í¢ –” ⁄øŸÊ-¬˝Á∑˝ ÿÊ ◊¥ Á¡ÃŸÊ ◊„àfl ‡ÊéŒÊÕ¸ ‚¢’¢œ •ı⁄ ÷ÊflÙ¥-ÁfløÊ⁄Ù¥ ∑ Ê „Ò ©‚‚ ∑ ◊ ⁄øŸÊ ∑ ‚¢ª∆Ÿ ÿÊ ’ÈŸÊfl≈ ∑ Ê Ÿ„Ë¥– “◊$πŒÍ◊” ∑ Ë ⁄øŸÊà◊∑ ‚¢ÉÊ≈ŸÊ ∑ •Ÿ∑ SÃ⁄ „Ò¥ , ߟ ¬⁄ ‡ÊÒ‹ËflÒôÊÊÁŸ∑ ŒÎÁc≈ ‚ ◊„àfl¬Íáʸ ŸÃË¡ ÁŸ∑ Ê‹ ¡Ê ‚∑ Ã „Ò¥ – ©Ÿ∑ Ë ∑È ¿ ª¡‹Ù¥ •ı⁄ ŸÖ◊Ù¥ ‚ ©÷⁄Ã πÊ‚ Á’¢ŒÈ Œπ¥ — “ÃÍ⁄ ” — v. ÿ„Ë¥ ∑ Ë ÕË ... ßéÃŒÊ ◊Ò¥Ÿ / ÿ„Ë ∑ Ë ◊Èg•Ê ◊Ò¥Ÿ / ÿ„Ê¢ ¬„‹ ‚ÈŸË ÕË ... ‚ŒÊ ◊Ò¥Ÿ w. ⁄„Ã Õ, ÷⁄Ã Õ, ’Œ‹Ã Õ, ∑ ⁄Ã Õ x. ¡Ê◊ ‡Ê⁄Ê’ •ÊÃÊ, ⁄¢ ªË ⁄’Ê’ •ÊÃÊ, ⁄¢ ªË ‚„Ê’ •ÊÃÊ, ◊SÃ ‡Ê’Ê’ •ÊÃÊ y. ‹ªÁ¡‡Ê¥ „ÙÃË¥, ‹⁄Á¡‡Ê¥ „ÙÃË¥, ¡È¢Á’‡Ê¥ „ÙÃË¥, ∑ ÙÁ‡Ê‡Ê¥ „ÙÃË¥ “¡flÊŸË” v. ¬«∏ Ÿ ‹ªË, ’Œ‹Ÿ ‹ªË, „≈Ÿ ‹ªË, ÷⁄Ÿ ‹ªË, ø…∏ Ÿ ‹ªË, ¡Êª ©∆Ë, •ÊŸ ‹ªË– w. flÙ Œπ - ’Œ‹Ã „È ∞ - ¬„‹Í ∑ Ù߸ ©≈˜ ∆ Ê– w. ”” - Á’ªÊ«∏ „È ∞-ª‚Í ∑ Ù߸ ©≈˜ ∆ Ê ”” - ∑ „Ò ∑ ıŸ πÊ¢-’¡Ã „Ò¥ ÉÊÈ¢ÉÊM ”” - ∑ Á∑ ‚ ªÈ‹ ∑ Ë ◊„∑ -»Ò ‹Ë „Ò „⁄ ‚¢Í “ߢáÊ⁄” ∑ Ê ¡Êÿ∑ Ê ‹¥ ÃÙ ‹„⁄ÊÃ ⁄„ , •ÊÃ ⁄„ , ¡ÊÃ ⁄„ ◊¥ ÁSÕÁà ∑ Ê ¡Êÿ¡Ê „Ò , Ã◊ãŸÊ•Ù¥ ∑ Ê ÅflÊ’ •Ê∞ªÊ, •» ª¢ŒÊ Ÿ∑ Ê’ •Ê∞ªÊ, Ÿ¡⁄¥ ŸËøË Á∑ ∞ ‡Ê⁄◊Ê∞ „È ∞ •Ê∞ªÊ ◊¥ •Ê‡ÊÊ •ı⁄ ßë¿Ê ∑ Ê ‚Ã⁄¢ ªË »Ò ‹Êfl „Ò , “¬ÁûÊÿÊ¢ π«∏ ∑ Ë¥ ÃÙ ‚◊¤ÊÊ Á∑ ‹Ù •Ê¬ •Ê „Ë ª∞” ◊¥ ÷˝◊ ∑ Ê ¬È⁄ ‚È∑Í Ÿ •¢ŒÊ¡ „Ò ”, “ÃÊ⁄Ù¥ ∑ Ù ÷Ë ŸË¥Œ •ÊŸ ‹ªË, •Ê‚ ÷Ë •’ ¡ÊŸ ‹ªË” ◊¥ flÊSÃÁfl∑ ÃÊ ∑ ∞„‚Ê‚ ∑ ‚ÊÕ ŒŒ¸ ∑ Ê ∞„‚Ê‚ ÷Ë „Ò ◊⁄ ◊„’Í’-◊⁄ ŸË¥Œ ©«∏ ÊŸ flÊ‹ •Ê ÷Ë ¡Ê •⁄◊Ê¢ ÁŸ∑ ‹ ◊⁄ Ë M „ ¬⁄ ¿ÊŸ flÊ‹- (•Ê ÷Ë ¡Ê-◊⁄ Ë ¡Ê¢ ÁŸ∑ ‹) - ◊¥ •Ê⁄¡Í •ı⁄ ߇∑ ∑ Ë ß¢Ã„Ê ∑ Ê ’ÿÊŸ „Ò – “¬È⁄ ‚Ê” » ⁄fl⁄Ë wÆvz

8

dfl¢Áà / 㨄=Ou ◊¥ “Ÿ” •ı⁄ “÷Ë” ∑ ‚¢ÿÙª Ÿ ’øÒŸË •ı⁄ ’∑ ‚Ë ∑ Ê •¡Ë’ ◊¢¡⁄ ’ÈŸ «Ê‹Ê „Ò — Ÿ Ã⁄ Ë „flÊ∞¢ Ÿ ◊⁄ Ë „flÊ∞¢ / Ÿ Ã⁄ Ë ŒÈ•Ê∞¢ Ÿ ◊⁄ Ë ŒÈ•Ê∞¢ / ŒÈ•Ê∞¢ ÷Ë ’’‚ / Ã⁄ Ë •ı⁄ ◊⁄ Ë ßÁÀáÊ∞¢ ÷Ë ’’‚– ß‚Ë ◊¥ “ÁŸ⁄¢ Ã⁄ÃÊ” •ı⁄ “¬˝‡ŸflÊø∑ ” ∑ ◊Êäÿ◊ ‚ “„ÙŸ” •ı⁄ “Ÿ „ÙŸ”, “‚∑ Ê⁄” •ı⁄ “Ÿ∑ Ê⁄” ∑ Ë •Œ˜÷Èà ‚¢flŒŸÊà◊∑ ’ÈŸÊfl≈ ¬‡Ê ∑ Ë „Ò ◊$πŒÍ◊ Ÿ — »Í ‹ Áπ‹Ã ⁄„ , ∑ Á‹ÿÊ¢ ø≈∑ ÃË „Ë ⁄„Ë¥ (ÁŸ⁄¢ Ã⁄ÃÊ) / ÁŒ‹ œ«∏ ∑ ¡Ê∞ ÃÙ „ÊÁ‚‹? •Ê¢π ÷⁄ •Ê߸ ÃÙ ÄÿÊ? (¬˝‡Ÿ), ‡ÊÊ◊ ‚È‹ªÊÃË ø‹Ë ¡ÊÃË „Ò , ¡Å◊Ù¥ ∑ Áø⁄ʪ (ÁŸ⁄¢Ã⁄ÃÊ) ∑ Ù߸ ¡Ê◊ •ÊÿÊ ÃÙ ÄÿÊ, ∑ Ù߸ ÉÊ≈Ê ¿Ê߸ ÃÙ ÄÿÊ? (¬˝‡Ÿ), ∑ Ê∑È ‹¥ ‹„⁄ÊßZ, ⁄ÊÃ¥ ◊„∑ Ë¥, ¬Ò⁄ „Ÿ ©«∏ (ÁŸ⁄¢ Ã⁄ÃÊ)/∞∑ ©Ÿ∑ Ë ÿÊŒ ∞‚Ë ÕË, Ÿ„Ë¥ •Ê߸ ÃÙ ÄÿÊ? (¬˝‡Ÿ)– “‚ãŸÊ≈Ê” ◊¥ “Ÿ” •ı⁄ “∑ Ù߸” ∑ ¬˝ÿÙª ‚ ‚ãŸÊ≈ ∑ Ë „Ë Ÿ„Ë¥, ©‚∑ ≈Í ≈ Ÿ ∑ Ë ÅflÊÁ„‡Ê ∑ Ê ß¡„Ê⁄ ÷Ë ¡„ ŸË ’Ÿ∑ ⁄ ©Ã⁄Ê-©÷⁄Ê „Ò — “∑ Ù߸ œ«∏ ∑ Ÿ/ Ÿ ∑ Ù߸ øʬ / Ÿ ‚¢ªÃ / Ÿ ∑ Ù߸ ◊ıŸ / „‹ø‹ / Ÿ Á∑ ‚Ë / ‚Ê¢‚ ∑ Ë ª◊˸/ Ÿ ’ŒŸ / ∞‚ ‚ãŸÊ≈ ◊¥ ß∑ •Êœ ÃÙ ¬ãŸÊ π«∏ ∑ / ∑ Ù߸ Á¬ÉÊ‹Ê „È •Ê ◊ÙÃË / ∑ Ù߸ •Ê¢‚Í / ∑ Ù߸ ÁŒ‹ / ∑È ¿ ÷Ë Ÿ„Ë¥ / Á∑ ÃŸË ‚ÈŸ‚ÊŸ „Ò ÿ ⁄Ê„ªÈ¡⁄– ∑ Ù߸ L π‚Ê⁄ ÃÙ ø◊∑ , ∑ Ù߸ Á’¡‹Ë ÃÙ Áª⁄ –” ◊$πŒÍ◊ ∑ ∑ Ê√ÿ ◊¥ » Ê⁄‚Ë ‡ÊÊÿ⁄Ë ∑ ‡ÊÙπ ⁄¢ ª ◊¥ Á„¢ ŒË ‡‹· ∑ Ê ŒÈ⁄ ¢ªÊ¬Ÿ „Ò – ÿ„Ê° ÁfløÊ⁄ ÷Ë „Ò¥ , ‡ÊÙπË ÷Ë •ı⁄ ‡ÊÈh ¬˝◊ ∑ Ê ‚ÍÁ» ÿÊŸÊ …’ ÷Ë– ©Ÿ∑ Ë “߇∑ „∑ Ë∑ Ë” ∑ Ë ÃÈ‹ŸÊ “ŒŒ¸” ‚ ∑ Ë ¡Ê ‚∑ ÃË „Ò - “ŒŒ¸” ∑ „Ã „Ò¥ - “¡ª ◊¥ •Ê∑ ⁄ ßœ⁄-©œ⁄ ŒπÊ, ÃÍ „Ë •ÊÿÊ Ÿ¡⁄ Á¡œ⁄ ŒπÊ” ÿÊ “Á∑ ‚ ∑ Ê◊ ∑ Ê ÁŒ‹ „Ò Á¡‚ ÁŒ‹ ◊¥ ÃÍ Ÿ „Ù–” ◊$πŒÍ◊ ◊¥ ◊ÙÁ◊Ÿ-‚Ê ÁfløÊ⁄ ªÊ¢÷Ëÿ¸ „Ò , M ¬∑ , ©¬◊ÊÁŒ ∑ Ê ‚¢ÿÙª „Ò , flÒ‚Ë „Ë ∑ L áÊÊ „Ò •ı⁄ ŒÊª ∑ Ë Ã⁄„ ‚Ê⁄ ¡◊ÊŸ ∑ ŒŒ¸ ∑ Ù ¬Ë ¡ÊŸ ∑ Ë ‹‹∑ - “∞ » ‹∑ Œ „◊∑ Ù ¬Í⁄ Ê ª◊ ÃÙ πÊŸ ∑ Á‹∞, fl„ ÷Ë Á„S‚Ê ∑ ⁄ ÁŒÿÊ ‚Ê⁄ ¡◊ÊŸ ∑ Á‹∞–” ◊π∏ŒÍ◊ ◊¥ “‚M ⁄” •ı⁄ “ß∑ ’Ê‹” ∑ Ë Ã⁄„ Áfl‡fl •ı⁄ Œ‡Ê ∑ Ë Á» ∑˝ ÷Ë „Ò – ©ã„Ù¥Ÿ ◊ŸÈcÿ ◊ÊòÊ ∑ Ë ‚◊ÊŸÃÊ, ∞∑ ÃÊ •ı⁄ ’¢œÈàfl ∑ ªËà ªÊ∞ „Ò¥ - Ã‹¢ªŸ (Ã⁄ Ë π‚ ∑ Ë ¤ÊÙ¥¬«∏ Ë ¬⁄ ¤ÊÈ∑ ¬«∏ ‚’ ’Ê◊Ù Œ⁄), ’¢ªÊ‹ (∞∑ „Ù∑ ⁄ ŒÈ‡◊ŸÙ¥ ¬⁄ flÊ⁄ ∑ ⁄ ‚∑ Ã „Ò¥ „◊) •ı⁄ “∑ „Ù Á„¢ ŒÙSÃÊ¢ ∑ Ë ¡ÿ”– ◊$πŒÍ◊ ∑ Ê ∑ Ê√ÿ ∑ ÁflÃÊ •ı⁄ ¡ËflŸ ŒÙŸÙ¥ „Ë ∑ ‚ıÁ≈ÿÙ¥ ¬⁄ π⁄Ê ©Ã⁄ÃÊ „Ò – fl ⁄‚-⁄¢ ª ‚ ’¢œ „Ò¥ , ¬˝∑ Ê‡Ê ◊¥ ©«∏ ŸÊ ÷Ë ©ã„¥ •ÊÃÊ „Ò •ı⁄ •¢œ⁄ Ù¥ ◊¥ ø‹ŸÊ ÷Ë– ‚¢‚Ê⁄ ∑ Ãʬ ◊¥ ÷Ë fl ì „Ò¥ •ı⁄ •ÊŸ¢Œ ∑ Ë ‹ı-‚ ¤ÊÍ◊ ÷Ë „Ò¥ – •ı⁄ Áfl·ÊŒ ∑ Ë ¿ÊÿÊ ∑ Ù øË⁄∑ ⁄ ∞‚ ¡„ÊŸ ∑ Ë ∑ À¬ŸÊ ÷Ë fl ∑ ⁄Ã „Ò¥ Á¡‚∑ Ê •¿Í ÃÊ ÁŸ¡Ê◊ „Ù Á¡‚∑ Ê ◊È„ é’à ¬ÿÊ◊ „Ù– ∞‚Ë œ⁄ÃË Á¡‚∑ Ë ‚È’„¥ ÷Ë Ÿß¸ „Ù¥ •ı⁄ ‡ÊÊ◊¥ ÷Ë– •ı⁄ ∞‚ ¡„ÊŸ ∑ Ë ’ʪ«Ù⁄ Õ◊ÊÃ „Ò¥ fl •Ê◊ •ÊŒ◊Ë ∑ Ù-“∞‚ ¡„ÊŸ Ÿ◊ı ∑ Ê ÃÍ ¬⁄fl⁄ÁŒªÊ⁄ „Ù–” ◊$πŒÍ◊ ∑ Ë ⁄øŸÊ∞° ∞‚ „Ë Ÿ„Ë¥ ’ŸË „Ò¥ – fl •¬Ÿ ÷ËÃ⁄ •ı⁄ ’Ê„⁄ Œ⁄ Ã∑ ŒπŸ ‚ ’ŸË „Ò¥ - Ã÷Ë fl„Ê° ÷Êfl, ÷Ê·Ê, Á‡ÊÀ¬, ÁfløÊ⁄ ∑ •Ÿ∑ ∑ ÙáÊ ’Ÿ „Ò¥ •ı⁄ ÿ ∑ ÙáÊ ¬˝∑Î Áà ◊¥ ß‚ Ã⁄„ Áfl‹ÿ „ÙÃ ø‹Ã ª∞ „Ò¥ Á∑ øÃŸÊ ∑ Ë ‚Ë◊Ê •ı⁄ ’Ês ¡ªÃ ∞∑ ◊fl „ÙÃ ‚Ê» -‚Ê» ŒËπŸ ‹ªÃ „Ò ¢– ◊$πŒÍ◊ ∑ Ê ¬Ê∆ ¬˝◊ ∑ ◊ÈÅÃÁ‹» M ¬Ù¥ ∑ Ê ¬Ê∆ „Ò – “¬˝ÊøËŸÃÊflÊŒ” ÃÙ ©Ÿ◊¥ „Ò „Ë Ÿ„Ë¥– ¬ÃÊ Ÿ„Ë¥ ÄÿÙ¥ ß∑ ’Ê‹ ∑ Ë ßŸ ¬¢ÁÄÃÿÙ¥ ◊¥ ◊ȤÊ ◊$πŒÍ◊ ∑ Ë ‡ÊÊÿ⁄Ë ∑ Ê „È SŸ •ı⁄ ¡„ÁŸÿà ŒÙŸÙ¥ ¿≈¬≈ÊÃ ÁŒπÊ߸ ¬«∏ Ã „Ò¥ — “•Ê ªÒÁ⁄ÿà ∑ ¬Œ¸ ß∑ ’Ê⁄ Á» ⁄ ©∆Ê Œ¥, / Á’¿È «∏ Ù¥ ∑ Ù Á» ⁄ Á◊‹Ê Œ¥, / ŸÄ‡Ê ŒÈ߸ Á◊≈Ê Œ¥ / ‚ÍŸË ¬«∏ Ë „È ß¸ „Ò ◊ÈŒ˜ŒÃ ‚ ÁŒ‹ ∑ Ë ’SÃË, / •Ê ß∑ ŸÿÊ Á‡ÊflÊ‹Ê, ß‚ Œ‡Ê ◊¥ ’‚Ê Œ¥ / ŒÈÁŸÿÊ¢ ∑ ÃË⁄ÕÙ¥ ◊¥ ™¢ øÊ „Ù •¬ŸÊ ÃË⁄Õ, ŒÊ◊ÊŸ •Ê‚◊Ê¢ ◊¥ ©‚∑ Ê ∑ ‹◊ Á◊‹Ê Œ¥– / „⁄ ‚È’„ ©∆ ∑ ªÊ∞¢ ◊¢Ã⁄ flÙ ◊Ë∆ -◊Ë∆ , / ‚Ê⁄ ¬È¡ÊÁ⁄ÿÙ¥ ∑ Ù ◊ÿ ¬Ëà ∑ Ë Á¬‹Ê Œ¥ / ‡ÊÄÃË ÷Ë [dÙ× ∑§ÁÁflÃÊ ¬Ê∆U Áfl◊‡Ê¸] ‡ÊÊ¢ÃË ÷Ë ÷ÄÃÙ¥ ∑ ªËà ◊¥ „Ò / œ⁄ÃË ∑ ’ÊÁ‚ÿÙ¥ ∑ Ë ◊ÈÄà Á¬⁄Ëà ◊¥ „Ò –”

- ÷Ê·ÊÁflôÊÊŸ Áfl÷ʪ, ߢÁŒ⁄Ê ªÊ¢œË ⁄Êc≈˛ Ëÿ ¡Ÿ¡ÊÃËÿ Áfl‡flÁfllÊ‹ÿ, •◊⁄∑¢ ≈∑ , ◊äÿ¬˝Œ‡Ê » ⁄fl⁄Ë wÆvz

9

dfl¢Áà / 㨄=Ou ãÿˇÊË ¡Ÿ¡ÊÁà ∑§Ê ◊ıÁπ∑§ ‚ÊÁ„Uàÿ —

ãÿˇÊË ∑§ÕÊ∞°-x

- «UÊÚ. ¡Ù⁄UÊ◊ ÿÊ‹Ê◊ ŸÊ’Ê◊

∑§ÕÊ-∑§„UÊŸË ∑§Ê •ÁSÃàfl ’„ÈUà ¬È⁄UÊŸÊ „ÒU; øÊ„U fl„U ◊ıÁπ∑§ ⁄U„U „UÙ¥ •ÕflÊ Á‹ÁπÖ ¬˝àÿ∑§ ÿȪ ◊¥ ∑§„UÊŸË Ÿ •¬ŸÊ •ÁSÃàfl ’ŸÊ∞ ⁄UπÊ– „U⁄U ‚◊Ê¡ ◊¥ ∑§ÕÊ-∑§„UÊŸË ÁflÁflœ M§¬Ù¥ ◊¥ ‹ÙªÙ¥ ∑§Ë Á¡ôÊÊ‚Ê•Ù¥ ∑§Ù ‡Êʢà ∑§⁄UÃË ⁄U„UË „Ò¥U– ∑§ÕÊ Œ‡Ê-∑§Ê‹ ÃÕÊ ¬Á⁄UÁSÕÁÃÿÙ¥ ∑§ •ŸÈ‚Ê⁄U Áfl∑§Á‚à „UÙÃË ⁄U„UË „ÒU– ãÿˇÊË ‚◊Ê¡ ◊¥ ∑§ÕÊ-‚ÊÁ„Uàÿ ◊ıÁπ∑§ „ÒU– ¬⁄¢UÃÈ ßŸ∑§Ë ∑§ÕÊ-∑§„UÊÁŸÿÊ° Á∑§‚Ë Áfl∑§Á‚à ‚ÊÁ„Uàÿ ‚◊Ê¡ ∑§Ë ∑§ÕÊ•Ù¥ ‚ Á∑§‚Ë ÷Ë ¬˝∑§Ê⁄U ∑§◊ ◊„Uàfl¬Íáʸ Ÿ„UË¥ „ÒU– ÿ ∑§ÕÊ∞° ¡ÊÃ∑§ ∑§ÕÊ•Ù¥ ‚ ÷Ë ’„ÈUà ∑ȧ¿U Á◊‹ÃË-¡È‹ÃË „Ò¥U– ߟ◊¥ •Ÿ∑§ Áfl·ÿ „Ò¥U– ãÿˇÊË ¡Ÿ¡ÊÁà ¬˝àÿ∑§ „UÙŸË ∑§ ¬Ë¿U ∑§Ù߸ Ÿ ∑§Ù߸ ∑§Ê⁄UáÊ ◊ÊŸÃË „Ò, ¡Ù ∑§ÕÊ ∑§Ê M§¬ ‹ÃË „Ò¥U– ÿ ∑§„UÊÁŸÿÊ° ߟ∑§ ¡ËflŸ ◊¥ ß‚ ¬˝∑§Ê⁄U ÉÊÈ‹Ë „ÈU߸ „ÒU¢, Á∑§ ©UŸ‚ ãÿˇÊË ‚◊Ê¡ •‹ª „UÙŸ ∑§ ’Ê⁄U ◊¥ ‚Ùø ÷Ë Ÿ„UË¥ ‚∑§ÃÊ– ◊ÊŸfl ¡ËflŸ ∑§ ¬˝àÿ∑§ ˇÊòÊ ‚ ¡È«∏UË „ÈU߸ •Ÿ∑§ ∑§ÕÊ∞° ãÿˇÊË ◊¥ ◊ı¡ÍŒ „Ò¥U, Á¡Ÿ◊¥ ‚ ∑ȧ¿U∑§ ∑§Ù •Êª Á‹πÊ ¡Ê ⁄U„UÊ „ÒU– ߟ ∑§ÕÊ•Ù¥ ‚ ãÿˇÊË ‹ÙªÙ¥ ∑§Ë ◊ÊãÿÃÊ•Ù¥, ‹Ù∑§Áfl‡flÊ‚Ù¥ ∑§Ù „U◊ ¬˝àÿˇÊ Œπ fl ◊„U‚Í‚ ∑§⁄U ‚∑§Ã „Ò¥U– ߟ ∑§ÕÊ•Ù¥ ◊¥ „UÊSÿ ∑§ »§√flÊ⁄U „Ò¥U, ¬Ë«∏UÊ „ÒU, flË⁄UÃÊ „ÒU, øÊ‹ „ÒU, ·«K¢òÊ „ÒU, ¬˝◊ „ÒU– ߟ ∑§ÕÊ•Ù¥ ∑§Ê ◊Ò¥Ÿ ¬„U‹ ãÿˇÊË ’Ù‹Ë ◊¥ Á‹πÊ „ÒU– Á»§⁄U ©U‚∑§Ê •ŸÈflÊŒ Á∑§ÿÊ „ÒU– ãÿˇÊË ’Ù‹Ë ∑§Ê ◊Í‹SflM§¬ ‚È⁄UÁˇÊà ⁄U„U, ∞‚Ê ÁfløÊ⁄U ∑§⁄U ◊Ò¥Ÿ ß‚ ß‚ M§¬ ◊¥ ¬˝SÃÈà Á∑§ÿÊ „ÒU–

•Ê°‚Í ∑§Ë ‡ÊÈM§•Êà ◊ÊŸÊ ¡ÊÃÊ „ÒU Á∑§ ÃŸ ∑§Ë ◊ÊÃÊ øËÃÈæU ÃÕÊ Á¬ÃÊ ŒπÊ ÃÊ⁄U Õ– ¬„U‹ ◊ÊŸfl •◊⁄U Õ– ◊⁄UáÊ ∑§Ê ©Uã„¥U ôÊÊŸ Ÿ ÕÊ– ÃŸ ∑§Ë Á¡Œ ∑§ ∑§Ê⁄UáÊ ©U‚∑§ ◊ÊÃÊ-Á¬ÃÊ ∑§Ë ◊ÎàÿÈ „ÈU߸ •ı⁄U •ÊÁŒ ◊ÊŸfl ÃŸ ∑§Ë •Ê°πÙ¥ ‚ ¬„U‹Ê •Ê°‚Í ÁŸ∑§‹Ê– ÿ„UË¥ ‚ ◊ÊŸfl ∑§ ‚ÊÕ •Ê°‚Í ∑§Ê ‚»§⁄U ¬˝Ê⁄¢U÷ „ÈU•Ê– ß‚∑§ ¬Ë¿U ∑§ÕÊ „ÒU ◊Í‹— ÃÊŒ-ÃÊÁ⁄U ’ŸÊ◊ ◊ÿÍ æUÊ∑ȧ•Ê◊ ¬‹æU „UÊ’ÈæU • Á’¬˘ ¬∑ͧŸ, ¬‹æU ÃÊŸ⁄U˘ Œª¸ Œ◊Ê– ŸË‹ÈæU ’ŒÈ◊ ’ŸÊ◊˘ æUʪÊ◊ ŒË ¬Ë‚-¬Ë‹ •Ù‹ Á’¬˘ ¬Ÿ ’Ù– ª˘ à ŒËŒ⁄U˘ Œª¸ ‚Ȭ‹Ù, „U߸ ⁄UÊÁø∑§˘ øª ‚Ȭ‹Ù– ‹ÙÁ‹Ÿ ª¬ ª¬ ’ŸÊ◊˘, æUÊ ∑ȧ•Ê◊ ‚⁄U • Á’¬˘ ¬Ÿ, ‚πæUÃÊ⁄U˘, ‚⁄U ÃÊŸ⁄U˘ Œª¸ Œ◊Ê– ÃÊŒ-ÃÊÁ⁄U ∑ȧ•Ê◊ ¬‹æU ÃÊŸ⁄U˘ ‹ÈæUª, ‹Ë Á‹Ÿ ª¬ ªÊ◊ ‚πæU ÃÊŸ⁄U˘, ‚⁄U ÃÊŸ⁄U˘ Œª¸ ¬Ê∑ͧ– ÃÊŒ-ÃÊÁ⁄U ‹Ê ‹ÙÁ‹Ÿ ª¬ ãÿÍ ªŒÊ-ªãÃÊ◊ ªÊ∑§⁄U ∑ȧŸ˘ Á‚Áπ ⁄UË⁄UÊ’Á⁄UÿÍ– ÁŸÿÊ ÃŸ „UÊ◊ ÃÊÁ⁄UÿÊ Ã‹ ’ŸÊ◊ ◊ÿÍ „UÙ ’Á◊Ÿ Ã˘ ÃÊæUÊ◊ ¡Ê¬Ê ∑§Ÿ– æUÊ◊ ∑§Ê◊ Á¡‹Ê ’∑§˘– ÃÊŒ ‹Ê ª¬ ’ŸÊ◊ ◊ÿÍ ÃŸ ‚Ë ’Á◊Ÿ ◊Ê‹Ê∑§Ê, Á‚Áπÿ ‹Ê∑§Ê– ÃŸ ’‹˘ ‹Ê‹ ÿÊÁ⁄U ∑ȧŸ ’ÈÁŸÿ ÃÁŸª •Ê‹Ê∑§ „UÙ ÁŸÁ‚ÿÊ◊ ÁŒ¬˘ Á¡ÿÊ ÿÍ– „UÙ •ÊŸ øËÃÈæU Á‚⁄UÊ’ Á⁄UŸÿÍ– ÃÁŸª •ÊÁŸÿ∑§ „UÙª˘ ÁŸÁ‚ÿ ÁŒÁ‹Ÿ– ÃŸ Á‚Áπÿ ⁄UË⁄UÊ’ Á⁄U∑§ÿÍ– øËÃÈæU •ÊŸ ŒπÊ ÃÊ⁄U ª ∑§Ù¥∑§ Œª¸˘ ‹Ù æÈU‹ ŒŒ¸ ∑ȧŸ ŸÊ– ÃŸ ÁŸÁ‚ Á⁄U‹ÈæU æUÊ◊ ⁄U˪¬Ê∑§ŸÈ◊–” •ÕʸØ ‚¢‚Ê⁄U ◊¥ ∞∑§ ’Ê⁄U ÷ÿ¢∑§⁄U ¬˝‹ÿ „ÈU•Ê– ÁŒŸ-⁄UÊà ’⁄U‚Êà „ÈU߸– ÷ÍÁ◊ ¡‹ ‚ ÷⁄U ªß¸– ¡Ëfl-¡¢ÃÈ òÊÊÁ„U-òÊÊÁ„U ∑§⁄U ©U∆U– ∞∑§ SÕÊŸ ¬⁄U ÃÊŒ-ÃÊÁ⁄U (¡◊ËŸ ◊¥ ⁄U„UŸ flÊ‹Ê ¡Ëfl), ‹ÙÁ‹Ÿ ª¬ (¬ˇÊË), ∞∑§ ’¢Œ⁄U ß∑§_ÔU „ÈU∞– ÃËŸÙ¥ ◊¥ ‚¢flÊŒ „ÈU•Ê– ÃÊŒ-ÃÊÁ⁄U Ÿ ∑§„UÊ, ““◊Ò¥Ÿ •¬Ÿ ’ìÊÙ¥ ∑§Ù Áfl‡ÊÊ‹ ¬àÕ⁄U ∑§ ŸËø ¡ã◊ ÁŒÿÊ– fl fl„UÊ° ‚È⁄UÁˇÊà „Ò¥U– ¬àÕ⁄U ∑§ ÷Ê⁄U ‚ Á◊_ÔUË Áπ‚∑§ªË Ÿ„UË¥–”” ’¢Œ⁄UË Ÿ ∑§„UÊ, ““◊Ò¥Ÿ ’ìÊÙ¥ ∑§Ù ÉÊÊ‚ ∑§ ŸËø ⁄UπÊ „ÒU– ‡ÊÊÿŒ Á◊_ÔUË Áπ‚∑§ ªß¸ „U٪˖”” •ı⁄U fl„U ⁄UÙŸ ‹ªË– ‹ÙÁ‹Ÿ ª¬ Ÿ ∑§„UÊ, ““◊Ò¥ ÃÙ ’ìÊÙ¥ ∑§Ù ¬Ë¬‹ ∑§ ◊¡’Íà ‡ÊÊπÊ•Ù¥ ◊¥ ⁄Uπ •Ê߸ „Í°U– ¬Ë¬‹ ‚ ◊¡’Íà ∑§ıŸ „ÒU?”” ¬˝‹ÿ ∑§ •ÊªÙ‡Ê ◊¥ ©UŸ∑§ ’ìÊ ©UŸ∑§Ë •Ê‡ÊÊ ∑§ Áfl¬⁄UËà ‚◊Ê ª∞– ‹ÙÁ‹Ÿ ª¬ ÃÕÊ ÃÊŒ-ÃÊÁ⁄U ∑§Ë •Ê°πÙ¥ ‚ •Ê°‚Ë ’„UŸ ‹ª, ◊È°„U ‚ ¬Ë«∏UÊ ∑§ Sfl⁄U ÁŸ∑§‹Ÿ ‹ª– •¬Ÿ åÿÊ⁄U ’ìÊÙ¥ ∑§ ◊Îà ‡Ê⁄UË⁄U ∑§Ù ∞∑§ Ÿ¡⁄U Œπ ¬ÊŸ ∑§Ë ‹Ê‹‚Ê Ÿ ©Uã„¥U ßœ⁄U ‚ ©Uœ⁄U, ©Uœ⁄U ‚ ßœ⁄U ø‹∑§⁄U ⁄UÙŸ ¬⁄U ◊¡’Í⁄U Á∑§ÿÊ– »§⁄Ufl⁄UËU wÆvz

10

dfl¢Áà / 㨄=Ou •ÊÁŒ ¬ÈL§· ÃŸ Ÿ ¡’ ©UŸ∑§Ê ⁄UÙŸÊ ‚ÈŸÊ ÃÙ ©UŸ∑§Ê Sfl⁄U ’«∏UÊ ◊œÈ⁄U ‹ªÊ– fl„U •’ Ã∑§ “⁄UÙŸ” ‚ •¬Á⁄UÁøà ÕÊ– ∑§ıÃÍ„U‹fl‡Ê ©U‚Ÿ ©U‚ ªËà ∑§Ù ◊Ê°ªŸÊ ‡ÊÈM§ ∑§⁄U ÁŒÿÊ– ŒÙŸÙ¥ Ÿ ÃŸ ∑§Ù ‚◊¤ÊÊŸ ∑§Ë ∑§ÙÁ‡Ê‡Ê ∑§Ë ¬⁄¢UÃÈ ÃŸ Ÿ„UË¢ ◊ÊŸ– Ã’ ŒÙŸÙ¥ Ÿ ÃŸ ∑§Ë „UÕ‹Ë ¬⁄U ∞∑§-∞∑§ ’Í°Œ •Ê°‚Í Áª⁄UÊ ÁŒÿÊ– ÃŸ ∑§Ë ◊Ê° ∑§Ë ◊ÎàÿÈ ‡ÊÈM§ „UÙ ªß¸– Áfl⁄U„U Ÿ ¡ËflŸ ◊¥ ¬˝fl‡Ê ∑§⁄U Á‹ÿÊ– ÃŸ ∑§Ë •Ê°πÙ¥ ‚ •Ê°‚Í •ŸÊÿÊ‚ Áª⁄UŸ ‹ª– •’ Ã∑§ ÃŸ ‚◊¤Ê øÈ∑§ Õ Á∑§ fl„U ‚ÊœÊ⁄UáÊ ¡‹ Ÿ„UË¥ ÕÊ, fl„U ¬Ë«∏UÊ ÕË– ©U‚∑§ ◊È°„U ‚ ¬Ë«∏UÊ ∑§ Sfl⁄U »Í§≈U ¬«∏UÊ– ÿ„UË¥ ‚ •Ê°‚Í Ÿ ◊ÊŸfl ∑§ ‚ÊÕ-‚ÊÕ ‚»§⁄U ¬˝Ê⁄¢U÷ Á∑§ÿÊ– Á∑§‚Ë ∑§Ë ◊ÎàÿÈ ¬⁄U ãÿÍ’ ß‚Ë ∑§ÕÊ ∑§Ù ªÊÃ „ÈU∞ ◊ÎÃ∑§ ‚Ë •Êà◊Ê ∑§Ù ‚◊¤ÊÊÃ „Ò¥U Á∑§ ¡’ ◊Ê° øËÃÈæU ÃÕÊ Á¬ÃÊ ŒπÊ ÷Ë ∑§∆UÙ⁄U, ∑§÷Ë Ÿ ≈ÍU≈UŸ flÊ‹Ê ¬àÕ⁄U Ÿ ’Ÿ ‚∑§ ÃÙ „U◊ ÄÿÊ „Ò¥U! „U◊ ÃÙ ©UŸ∑§ fl¢‡Ê „Ò¥U ¡Ù •◊⁄U Ÿ„UË¥ „ÒU– •Ã— ¡Ê•Ù ©UŸ ‹ÙªÙ¥ ∑§ ¬Ê‚, ¡Ù „U◊Ê⁄U ¬fl͸¡ „Ò¥U– ß‚ Á∑˝§ÿÊ ∑§Ù “•Ù⁄UÊ◊ Œ⁄UŸÊ◊” ÿÊ “Á’’ Á’ ŸÊ◊” ÷Ë ∑§„UÃ „Ò¥U– ß‚ ∑§ÕÊ ‚ “∑§Ê◊ÊÿŸË” ◊¥ flÁáʸà “¡‹ ¬˝‹ÿ” ∑§Ê •Ê÷Ê‚ Á◊‹ÃÊ „ÒU– ãÿˇÊË ‹Ùª ÷Ë ◊ÊŸÃ „Ò¥U Á∑§ ‚¢‚Ê⁄U ◊¥ ∞∑§ ’Ê⁄U ÷ÿ¢∑§⁄U ¬˝‹ÿ „ÈU•Ê ÕÊ– ãÿÍ’ ¡’ ß‚ ∑§ÕÊ ∑§Ù ªÊ∑§⁄U ◊ÎÃ∑§ ∑§Ë •Êà◊Ê ∑§Ù ÁflŒÊ ∑§⁄UÃ „Ò¥U ÃÙ fl„U ˇÊáÊ ‚’∑§ Á‹∞ ’«∏UÊ NUŒÿ-ÁflŒÊ⁄U∑§ „UÙÃÊ „ÒU– ãÿÍ’ ∑§Ù ◊ÎÃ∑§ ∑§ ¬Ífl¸¡ ÷Ë ÁŒπ ¡ÊÃ „Ò¥U– ß‚ ªÊÃ „ÈU∞ ãÿÍ’ ÷Ë ⁄UÙ∞ Á’ŸÊ Ÿ„UË¥ ⁄U„U ‚∑§Ã– - ªflŸ¸◊¥≈U Á«Uª˝Ë ∑§ÊÚ‹¡ ŒÙß◊Èπ, Á¡‹Ê ¬Ê¬È◊ ¬Ê⁄U, •L§áÊÊø‹ ¬˝Œ‡Ê - |~v vvw

•ÁflS◊⁄UáÊËÿ ◊$πŒÈ◊ ◊ÙߟÈUgËŸ ‚⁄UÙ¡ŸË ŸÊÿ«ÍU ŒÊ◊ÙŒ⁄U◊ ‚¢¡ËflÒÿÊ ‡Ê$π ŸÊïÊ⁄U

— — — —

Æy.Æw.v~Æ} vx.Æw.v}|~ vy.Æw.v~wv wÆ.Æw.v~wÆ

⁄UÊ◊ø¢º˝ ‡ÊÈÄ‹ ÁfllÊÁŸflÊ‚ Á◊üÊ Áfl¡ÿ ⁄UÊÉÊfl ⁄UaÔUË Ÿ⁄¢Uº˝ ‡Ê◊ʸ ‚È÷º˝Ê ∑ȧ◊Ê⁄UË øı„UÊŸ ◊$πŒÈ◊ ◊ÙߟÈUgËŸ Á¡«˜U«ÈU ∑ΧcáÊ◊ÍÁø ÃÊѬÊ∑§Ê •ãŸ◊ÊøÊÿ¸ •◊ÎËʋ ŸÊª⁄U ŒflÈ‹¬ÁÀ‹ ∑ΧcáʇÊÊSòÊË ‚Áìʌʟ¢Œ ◊ÍÁø ¡ÊŸ◊Áh „UŸÈ◊ÇÊÊSòÊË

— Æw.Æw.v~yv — Æy.Æw.wÆÆz — Æ}.Æw.wÆvv — vv.Æw.v~}~ — vz.Æw.v~y} — vz.Æw.v~{~ — v|.Æw.v~}Æ — wx.Æw.vzÆw — wx.Æw.v~~Æ — wy.Æw.v~}Æ — wy.Æw.wÆvv — w}.w.wÆvy

¡ã◊ ÁŒfl‚ øÊÀ‚¸ Á«U∑§ã‚ ªÙ¬Ê‹ ¬˝‚ÊŒ √ÿÊ‚ üÊËŸ⁄U‡Ê ◊„UÃÊ ∑§Ù¥«UÊ fl¥∑§≈Uå¬ÒÿÊ ¬Èáÿ ÁÃÁÕ ’È‹È‚È ‚Ê¢’◊ÍÁø ŒÊ◊‹¸ ⁄UÊ◊◊Ù„UŸ ÉÊ¢≈U‚Ê‹Ê fl¥∑§≈U‡fl⁄U ⁄UÊfl ‡Ê„U⁄UÿÊ⁄U øÑÁ¬Ñ fl¥∑§≈U‡ÊÊSòÊË (ÁÃL§¬Áà fl¥∑§≈U∑§Áfl) ∑§^ÔU◊¢Áø ⁄UÊ◊Á‹¢ªÊ⁄UaÔUË ÷flÊŸË ¬˝‚ÊŒ Á◊üÊ ¡ÊÚŸ ∑§Ë≈˜U‚ fl΢ŒÊflŸ‹Ê‹ fl◊ʸ ÷Ë◊‚Ÿ ¡Ù‡ÊË •ƒÿ⁄UŒfl⁄U ∑§Ê‹‡fl⁄U ⁄UÊfl ªÊÁ«Uø‹¸ „UÁ⁄‚flÙ¸ûÊ◊ ⁄UÊfl »§⁄Ufl⁄UËU wÆvz

11

— — — —

Æ|.Æw.v}vw vx.Æw.v~vz vz.Æw.v~ww ww.Æw.v}{{

— — — — — — — — — — — —

Æw.Æw.v~z} Æ{.Æw.v~wz vv.Æw.v~|y vx.Æw.wÆvv vz.Æw.v~zÆ v{.Æw.v~}z wÆ.Æw.v~}z wx.Æw.v}wv wx.Æw.v~{~ wy.Æw.wÆvv w{.Æw.v~{w w~.Æw.v~{Æ

dfl¢Áà / 㨄=Ou

◊Ò¥ ª¢ªÊ¬ÈòÊ ÷Ëc◊ - ªÈL§ŒÿÊ‹ •ª˝flÊ‹ ◊Ò¥ ª¢ªÊ¬ÈòÊ ÷Ëc◊ Á¡‚ ßë¿UÊŸÈ‚Ê⁄U ¡ËflŸ ∑§Ê fl⁄UŒÊŸ „ÒU ¡Ù •¡ÿ „ÒU •ı⁄U Sflÿ¢ Áfl¡ÿ „ÒU ¡Ù ‡ÊòÊÈ•Ù¥ ∑§ Á‹∞ •Á÷‡Êʬ •ı⁄U Á◊òÊÙ¥ ∑§ Á‹∞ •÷ÿŒÊŸ „ÒU ‡Ê¬Õ ‹ÃÊ „Í°U •Ê¡ËflŸ ∑§ı⁄Ufl ¬Á⁄UflÊ⁄U ∑§Ë •Ê⁄UÊœŸÊ ∑§M°§ªÊ ∑§ı⁄UflÙ¥ mÊ⁄UÊ Á∑§∞ ª∞ Á∑§‚Ë ÷Ë ãÿÊÿ •ãÿÊÿ ∑§Ë Áø¢ÃÊ Ÿ„UË¥ ∑§M°§ªÊ •Ê◊⁄UáÊ ‚¢ªÃ •‚¢ªÃ ÁSÕÁà ◊¥ ©UŸ∑§Ê ‚ÊÕ ŒÍ°ªÊ ©UŸ∑§ „U⁄U ߇ÊÊ⁄U ¬⁄U •¬ŸË ÷⁄U‚∑§ ‡ÊÁÄà ∑§Ê ¬Á⁄Uøÿ ŒÍ°ªÊ øÊ„Í°U Ÿ øÊ„Í°U •ÊôÊÊŸÈ‚Ê⁄U ÿÈh ∑§M°§ªÊ ∑§ı⁄UflÙ¥ mÊ⁄UÊ Á∑§‚Ë ÷Ë º˝ı¬ŒË ∑§ øË⁄U„U⁄UáÊ ¬⁄U •Êπ¥ ◊Í°Œ ‹Í°ªÊ Á∑§ÿÊ ÃÙ ∑§fl‹ ¬˝ÁÃflÊŒ ∑§M¢§ªÊ, ¬˝ÁÃ⁄UÙœ Ÿ„UË¥ ∑§M¢§ªÊ œ◊¸ ÿÈh ∑§ „U⁄U ÁŸÿ◊ ∑§ ÁflL§h ¬˝àÿ∑§ •Á÷◊ãÿÈ ∑§ flœ ◊¥ „U⁄U ¡ÿº˝Õ ∑§Ê ‚ÊÕ ŒÍ°ªÊ ◊Ò¥ ÷Ëc◊ •Ê¡ ‚ ‡Ê¬Õ ’h „Í°U •Ã— „U ŒÈÿÙ¸œŸ ◊Ȥʂ ◊⁄UÊ ‚ê◊ÊŸ ◊à ‹Ù ◊Ò¥Ÿ ÿȪʢÃ⁄U ‚ ‚ê◊ÊŸ ∑§ ©UìÊÃ◊ Á‡Êπ⁄U ¬⁄U flÊ‚ Á∑§ÿÊ „ÒU ◊Ò¥ Á¬ÃÊ◊Ê„U „Í°U ◊ȤÊ Á¬ÃÊ◊Ê„U „UË ⁄U„UŸ ŒÙ •Ê‡flSà ⁄U„UÙ flà‚ ◊Ò¥ ÃÈ◊„UÊ⁄U „U⁄U ·«Uÿ¢òÊ ◊¥, „U⁄U •Êâ∑§ ◊¥ ÃÈê„UÊ⁄UÊ ‚ÊÕ ŒÍ°ªÊ ÃÈê„¥U ÁŸ⁄UÊ‡Ê Ÿ„UË¥ ∑§M°§ªÊ ÿ„U ∑§fl‹ fløŸ Ÿ„UË¥ „ÒU ÿ„U ÷Ëc◊ ¬˝ÁÃôÊÊ „ÒU ÿ„UË ¬Ê∆U ÿ„UË ÷Ëc◊ ∑§Ë ÿ‡ÊÙªÊÕÊ „U◊ Á∑§ÃŸ ©UÀ‹Ê‚ ‚ ¬Ë…∏UË Œ⁄U ¬Ë…∏UË ¬…∏U ⁄U„U „Ò¥U ÷Ëc◊ ∑§ ‡Êıÿ¸ ∑§Ù Ÿ◊Ÿ ∑§⁄U ⁄U„U „Ò¥U •ŸÈ‚⁄UáÊ ∑§⁄U ⁄U„U „Ò¥U •ı⁄U •àÿ¢Ã ªfl¸ ∑§ ‚ÊÕ •ÊŸ flÊ‹Ë „U⁄U ¬Ë…∏UË ∑§Ù Áfl⁄UÊ‚Ã ◊¥ ‚ı¥¬ ⁄U„U „Ò¥U •Ê¡ ÷Ë ÃÙ „UÙ ⁄U„UÊ „ÒU „U⁄U º˝ı¬ŒË ¬⁄U •àÿÊøÊ⁄U „UÙ ⁄U„UÊ „ÒU „U⁄U •’Ùœ •Á÷◊ãÿÈ ∑§Ê flœ •¬ŸË ¬⁄U¢¬⁄UÊ ∑§ •ŸÈM§¬ ÷Ëc◊ ∑§Ë ÷Ê¢Áà „U◊ ∑§⁄U ⁄U„U „Ò¥U ¬˝ÁÃflÊŒ, ∑§fl‹ ¬˝ÁÃflÊŒ

¬˝ÁÃ⁄UÙœ ∑§⁄UŸÊ „U◊¥ ÁŸ·œ „ÒU ÿ„U „U◊Ê⁄UÊ ‚¢S∑§Ê⁄U Ÿ„UË¥, √ÿfl„UÊ⁄U Ÿ„UË¥ ¬˝ÁÃ⁄UÙœ ∑§⁄UŸ ∑§Ê ¬˝‚ÊŒ „U◊¥ ¬˝Êåà Ÿ„UË¥ •Ê¡ ∞∑§ Ÿ„UË¥ •Ÿ∑§Ù¥ ÷Ëc◊ ¬˝àÿ∑§ ŒÈÿÙ¸œŸ ∑§ ‚¢⁄UˇÊ∑§ „Ò¥U •¢ª⁄UˇÊ∑§ „Ò¥U „U◊ ߟ •¢ª⁄UˇÊ∑§Ù¥ ∑§Ù •Êâ∑§flÊŒË ∑§„UÃ „Ò¥U ¬⁄¢UÃÈ ÷Í‹ ⁄U„U „Ò¥U „U◊ „U◊Ê⁄U „UË mÊ⁄UÊ ¬…UÊ∞ ª∞ ¬Ê∆U ‚ ª˝Sà „Ò¥U •¬Ÿ •¬Ÿ ŒÈÿÙ¸œŸÙ¥ ‚ ’øŸ ’h „Ò¥U ÿ ÄÿÊ ∑§⁄U ⁄U„U „Ò¥U ∑§fl‹ ÷Ëc◊ ∑§Ê •ŸÈ‚⁄UáÊ ÿ„UË ¬Ê∆U ÃÙ „U◊Ÿ ¬…∏UÊÿÊ ÕÊ •Ê¡ ÄÿÙ¥ ÁfløÁ‹Ã „Ò¥U „U◊! ÄÿÙ¥ „Ò¥U •‚È¢ÃÈc≈U? ÄÿÙ¥ ⁄UÙ ⁄U„U „Ò¥U? ‚◊ÿ •Ê ªÿÊ „ÒU ‚◊Ë∑§⁄UáÊ ’Œ‹ «UÊ‹Ù ∑§⁄U ŒÙ ÷Ëc◊ ∑§Ù ◊„UÊ÷Ê⁄Uà ‚ ÁŸ‡Ê∑§ÊÁ‚à ¡’ ¡’ œ◊¸ ∑§Ë „UÊÁŸ „UÙªË ◊Ò¥ •Ê™°§ªÊ •fl‡ÿ ß‚ •Ê‡flÊ‚Ÿ ∑§Ù •Ê‡flÊ‚Ÿ „UË ⁄U„UŸ ŒÙ ¬˝ÃˡÊÊ ◊à ∑§⁄UÙ ∑§⁄UÙ ∞∑§ ◊„UÊ÷Ê⁄Uà ∑§Ê üÊ˪áÊ‡Ê ’ŸÊ•Ù ∞∑§ √ÿflSÕÊ „U◊ ◊¥ ‚ „UË Á∑§‚Ë ∑§Ù ‚ÈŒ‡Ê¸Ÿ Á∑§‚Ë ∑§Ù ªÊ¢«UËfl Á∑§‚Ë ∑§Ù ªŒÊ ©U∆UÊŸÊ „UÙªÊ ∞∑§ Ÿß¸ ™§¡Ê¸ Ÿß¸ øÃŸÊ ∑§Ù ¡ªÊŸÊ „UÙªÊ ÃÈ◊ ∑ΧcáÊ ’ŸÙ ÃÈ◊ •¡È¸Ÿ ◊Ò¥ ÷Ë◊ ∑§Ê ªŒÊ ©U∆UÊÃÊ „Í°U •Ê¡ ∑§áÊ ∑§áÊ ◊¥ ∑ȧL§ˇÊòÊ ’ŸÊŸÊ „ÒU ∞∑§ ◊„UÊÿÈh ◊„UÊ÷Ê⁄Uà ⁄UøÊŸÊ „ÒU Œ‡Ê •ı⁄U œ◊¸ •¬„UÁ⁄Uà „UÙ ⁄U„UÊ „ÒU ß‚ ’øÊŸÊ „ÒU

- xÆw, Á„U‹ √ÿÍ ⁄UÁ‚«¥U‚Ë, S≈˛UË≈U Ÿ¢. vv, ‹Ÿ Ÿ¢. w, ߸S≈U ◊Ê⁄U«U¬À‹Ë, Á‚∑¢§Œ⁄UÊ’ÊŒ - zÆÆ Æw{ »§⁄Ufl⁄UËU wÆvz 12

dfl¢Áà / 㨄=Ou

’Ê‹ ‚ÊÁ„Uàÿ ‚Ρ∑§ ∑§Ù ¬˝ÿÙªœ◊˸ „UÙŸÊ øÊÁ„U∞ (‚ÈœÊ∑§⁄U •Ê‡ÊÊflÊŒË ‚ ªÈ⁄¸U◊∑§Ù¥«UÊ ŸË⁄U¡Ê ∑§Ë Áfl‡Ê· ’ÊÃøËÃ) ∑§ÕÊ∑§Ê⁄U, ∑§Áfl, √ÿ¢Çÿ∑§Ê⁄U, Sâ÷ ‹π∑§ •ı⁄U ’Ê‹ ‚ÊÁ„Uàÿ∑§Ê⁄U ∑§ M§¬ ◊¥ øÁø¸Ã «UÊÚ. ‚ÈœÊ∑§⁄U •Ê‡ÊÊflÊŒË ∑§Ê ¡ã◊ { Ÿfl¢’⁄U v~z~ ∑§Ù ◊⁄U∆U ∑§ ∞∑§ ¬˝ÁÃÁc∆Uà ¬Á⁄UflÊ⁄U ◊¥ „ÈU•Ê– •Ê⁄¢U÷ ‚ „UË ‚ÊÁ„Uàÿ ‚ΡŸ ∞fl¢ ∑§‹Êà◊∑§ •Á÷L§Áø flÊ‹ ‚ÈœÊ∑§⁄U •Ê‡ÊÊflÊŒË Ÿ ¡„UÊ° ∞∑§ •Ù⁄U Á‡ÊˇÊÊ ‡ÊÊSòÊ ◊¥ SŸÊÃ∑§ÙûÊ⁄U ©U¬ÊÁœ ∑§ ’ÊŒ ∞◊.Á»§‹. •ı⁄U ¬Ë∞ø.«UË. ∑§Ë ©U¬ÊÁœÿÊ° •Á¡¸Ã ∑§Ë¥, fl„UË¥ ŒÍ‚⁄UË •Ù⁄U ∞◊.∑§ÊÚ◊. •ı⁄U ∞‹.∞‹.’Ë. ∑§Ë ©U¬ÊÁœÿÊ° ¬˝Êåà ∑§⁄UŸ ∑§ •‹ÊflÊ Á„¢UŒË, ‚◊Ê¡ÁflôÊÊŸ, ⁄UÊ¡ŸËÁà ÁflôÊÊŸ •ı⁄U Œ‡Ê¸Ÿ‡ÊÊSòÊ ¡Ò‚ øÊ⁄U Áfl·ÿÙ¥ ◊¥ ∞◊.∞. ∑§Ë ÷Ë ©U¬ÊÁœÿÊ° •Á¡¸Ã ∑§Ë¥– ’„ÈU•ÊÿÊ◊Ë ¬˝ÁÃ÷Ê ∑§ œŸË «UÊÚ. •Ê‡ÊÊflÊŒË Á‡ÊˇÊʇÊÊSòÊ ∑§ ¬˝Êäÿʬ∑§ „UÙŸ ∑§ ‚ÊÕ ‚ÊÕ ‚Ê◊ÊÁ¡∑§-‚Ê¢S∑ΧÁÃ∑§ ªÁÃÁflÁœÿÙ¥ ◊¥ ‚ŒÊ •Êª ⁄U„UÃ „Ò¥U– •÷Ë Ã∑§ ©UŸ∑§Ë xw ¬ÈSÃ∑¥§ ¬˝∑§ÊÁ‡Êà „UÙ øÈ∑§Ë „Ò¥U Á¡Ÿ◊¥ ’Ê‹ ‚ÊÁ„Uàÿ ∑§Ë } ∑ΧÁÃÿÙ¥ ∑§ ‚ÊÕ vv ∑§„ÊUŸË ‚¢ª˝„U, { ‹ÉÊÈ∑§ÕÊ ‚¢ª˝„U, y ©U¬ãÿÊ‚, w ∑§Ê√ÿ ‚¢ª˝„U ÃÕÊ v √ÿ¢Çÿ ∑ΧÁà ‡ÊÊÁ◊‹ „Ò¥U– ÿ„UÊ° ¬˝SÃÈà „ÒU Áfl‡Ê· M§¬ ‚ “dfl¢ÁÔ ∑§ Á‹∞ ’Ê‹ ‚ÊÁ„Uàÿ ¬⁄U ∑¥§Áº˝Ã ©UŸ∑§Ê ‚ÊˇÊÊà∑§Ê⁄U– ªÈ⁄¸U◊∑§Ù¥«UÊ ŸË⁄U¡Ê — •Ê¬Ÿ ‹πŸ ∑§Êÿ¸ ∑§’ •ı⁄U Á∑§‚ ÁflœÊ ◊¥ •Ê⁄¢U÷ Á∑§ÿÊ ÃÕÊ •Ê¬∑§ ¬˝⁄UáÊÊ dÙà ÄÿÊ/∑§ıŸ ⁄U„U ? ‚ÈœÊ∑§⁄U •Ê‡ÊÊflÊŒË — ’ø¬Ÿ ◊¥ •Ÿ∑§ ’Ê‹ ∑§„UÊÁŸÿÊ¢ ‚ÈŸË, ¡’ ∑§÷Ë ’È•Ê ¡Ë ÉÊ⁄U •ÊÃË ÕË, Ã’ ⁄UÊÁòÊ ◊¥ Œ⁄U Ã∑§ ∑§„UÊÁŸÿÊ° ‚ÈŸÊÃË ÕË, Ã÷Ë ◊Ò¥Ÿ ‚ÊÃflÊ¢ ⁄UÊ¡∑ȧ◊Ê⁄U, L§Á‹ÿÊ, ©U∆U ’ŒŸ‚Ë’ ¡Ò‚Ë ∑§„UÊÁŸÿÊ° ‚ÈŸË– v~|Æ ◊¥ “L§Á‹ÿÊ ’È•Ê” ‡ÊË·¸∑§ ‚ ∞∑§ ‚ÈŸË ‚ÈŸÊ߸ ’Ê‹ ∑§„UÊŸË •¬Ÿ ‡ÊéŒÙ¥ ◊¥ Á‹πË ¡Ù Ãà‚◊ÿ ÁfllÊ‹ÿ ¬ÁòÊ∑§Ê ◊¥ ¬˝∑§ÊÁ‡Êà „ÈU߸, ß‚Ë ¬˝∑§Ê⁄U v~|x ◊¥ ’Ê‹ ¬„UÁ‹ÿÊ° Á‹πË, ¡Ù ÁfllÊ‹ÿ ¬ÁòÊ∑§Ê ◊¥ ¿U¬Ë– ¬˝Õ◊ ◊ıÁ‹∑§ ∑§„UÊŸË “Á‚ª⁄U≈U ∑§Ê œÈ•Ê°” v~|z ◊¥ Á‹πË, ¡Ù ◊äÿ¬ÊŸ ∑§Ë „UÊÁŸÿÙ¥ ¬⁄U •ÊœÊÁ⁄Uà ÕË, ÿ„U ∑§„UÊŸË Á∑§‡ÊÙ⁄U ¬Ê∆U∑§Ù¥ ∑§ Á‹∞ ÕË, ¡Ù Ãà‚◊ÿ ÁfllÊ‹ÿ ¬ÁòÊ∑§Ê ◊¥ ¬˝∑§ÊÁ‡Êà „ÈU߸– v~|z ◊¥ „UË ◊Ò¥Ÿ Á⁄U¬ÙÃʸ¡ •ÊÁŒ Á‹π, ¡Ù ‚◊ÊøÊ⁄U ¬òÊÙ¥ ◊¥ ¬˝∑§ÊÁ‡Êà „ÈU∞– Ã÷Ë ‚ ◊⁄UÊ ‹πŸ ∑§Êÿ¸ ¬˝Ê⁄¢U÷ „UÙ ªÿÊ– ◊⁄U ¬˝⁄UáÊÊdÙà ¬˝ÅÿÊà •ÊäÿÊÁà◊∑§ Áø¢Ã∑§ ∞fl¢ ⁄UÊc≈˛U÷ÁÄà ‚ÊÁ„Uàÿ ∑§ ◊◊¸ôÊ üÊË Á‡Êfl∑ȧ◊Ê⁄U ªÙÿ‹ ⁄U„U– ªÈ.ŸË. ’Ê‹ ‚ÊÁ„Uàÿ ∑§ ‚ΡŸ ∑§Ë •Ù⁄U •Ê¬ ∑§’ •ı⁄U ∑Ò§‚ ©Uã◊Èπ „ÈU∞? ‚È.•Ê. ’Ê‹ ‚ÊÁ„Uàÿ ‚ΡŸ ∑§Ë •Ù⁄U ∑§’ •ı⁄U ∑Ò§‚ ©Uã◊Èπ „ÈU•Ê, S¬c≈U Ÿ„UË¥ „ÒU– v~|z ‚ ◊Ò¥Ÿ „UÊSÿ √ÿ¢Çÿ ˇÊÁáÊ∑§Ê∞° Á‹πŸË ¬˝Ê⁄¢U÷ ∑§Ë– ©U‚ ‚◊ÿ ’Ê‹ ¬ÁòÊ∑§Ê•Ù¥, ’Ê‹ ©U¬ãÿÊ‚Ù¥ ∑§Ë ’Ê¡Ê⁄U ◊¥ ÷⁄U◊Ê⁄U ÕË– Ã÷Ë ’Ê‹ ‚ÊÁ„Uàÿ ¬…∏UŸ •ı⁄U Á‹πŸ ∑§ ¬˝Áà L§Áø ¡ÊªÎà „ÈU߸– v~|} ‚ ◊Ò¥Ÿ ⁄UÊc≈˛UËÿ ‚◊ÊøÊ⁄U ¬òÊÙ¥ ∑§ ’Ê‹ ¬Á⁄UÁ‡Êc≈UÙ¥ ◊¥ ’Ê‹ ∑§„UÊÁŸÿÊ°, ’Ê‹ ¬„UÁ‹ÿÊ° •ÊÁŒ Á‹πŸË ¬˝Ê⁄¢U÷ ∑§Ë ÃÕÊ ◊Ò¥ ’Ê‹ ‚ÊÁ„Uàÿ ∑§ ‚ΡŸ ◊¥ ¡È≈U ªÿÊ– ªÈ.ŸË. ’Ê‹ ‚ÊÁ„Uàÿ •ı⁄U •ãÿ ‚ÊÁ„Uàÿ ∑§Ù •Ê¬ Á∑§‚ •ÊœÊ⁄U ¬⁄U •‹ª ∑§⁄UŸÊ øÊ„¥Uª? ‚È.•Ê. ’Ê‹ ‚ÊÁ„Uàÿ ∞fl¢ •ãÿ ‚ÊÁ„Uàÿ ∑§Ù ◊Ò¥ ∑§fl‹ •flSÕÊ ∑§ ◊ŸÙÁflôÊÊŸ ∑§ •ÊœÊ⁄U ¬⁄U •‹ª ∑§⁄UŸÊ øÊ„Í°UªÊ– ’Ê‹∑§ ∑§Ù ’Ê‹∑§ ‚◊¤ÊÃ „ÈU∞ ’Ê‹ ◊ŸÙÁflôÊÊŸ ∑§Ë ¬Á⁄UÁœ ◊¥ ’Ê‹∑§Ù¥ ∑§Ë •ÊÿÈ ∑§ •ŸÈM§¬ ÁŸ÷Ê߸ ¡ÊŸ flÊ‹Ë ⁄UøŸÊœÁ◊¸ÃÊ ∑§Ù ◊Ò¥ ’Ê‹ ‚ÊÁ„Uàÿ ∑§Ë ‚¢ôÊÊ ŒÃÊ „Í°U, Á¡‚◊¥ ªÍ…U∏ ¡Á≈U‹ ‡ÊéŒÊfl‹Ë ∞fl¢ ⁄UøŸÊ∑§Ê⁄U ∑§Ë ÁflmûÊÊ ∑§Ê SÕÊŸ ∑§Ã߸ Ÿ„UË¥ „ÒU– ªÈ.ŸË. ∞∑§ ⁄UøŸÊ∑§Ê⁄U ∑§ M§¬ ◊¥ ’Ê‹ ‚ÊÁ„Uàÿ ⁄UøÃ ‚◊ÿ •Ê¬∑§Ù Á∑§Ÿ øÈŸıÁÃÿÙ¥ ∑§Ê ‚Ê◊ŸÊ ∑§⁄UŸÊ ¬«∏UÃÊ „ÒU? »§⁄Ufl⁄UËU wÆvz

13

dfl¢Áà / 㨄=Ou ‚È.•Ê. ‚ÊÁ„UÁàÿ∑§ ÁflœÊ øÊ„U ∑§Ù߸ ÷Ë „UÙ, Á∑§‚Ë ÷Ë ÁflœÊ ◊¥ SÕÊÁ¬Ã „UÙŸ ∑§ Á‹∞ ‚¢’¢ÁœÃ ÁflœÊ ∑§ SÕÊÁ¬Ã ⁄UøŸÊ∑§Ê⁄UÙ¥ ∑§ ◊äÿ Sflÿ¢ ∑§Ù SÕÊÁ¬Ã ∑§⁄UŸÊ Á∑§‚Ë ÷Ë Ÿ∞ ⁄UøŸÊ∑§Ê⁄U ∑§ Á‹∞ ‚⁄U‹ Ÿ„UË¥ „ÒU– SÕÊÁ¬Ã ªËÃ∑§Ê⁄U, ∑§„UÊŸË∑§Ê⁄U •¬ŸË •¬ŸË ∑§‚ıÁ≈UÿÙ¥ ¬⁄U •¬ŸË •¬ŸË ŒÎÁc≈U ‚ Ÿ∞ ⁄UøŸÊ∑§Ê⁄U ∑§Ê •Ê∑§‹Ÿ ∑§⁄UÃ „Ò¥U, ‚÷Ë ∑§ •¬Ÿ •¬Ÿ ŒÎÁc≈U∑§ÙáÊ „UÙÃ „Ò¥U, ¡M§⁄UË Ÿ„UË¥ Á∑§ ∑§Ù߸ ÷Ë ¬˝ÿÙªœ◊˸ ⁄UøŸÊ∑§Ê⁄U SÕÊÁ¬Ã ÁflœÊ ¬Ê⁄UÁπÿÙ¥ ∑§Ë ∑§‚ı≈UË ¬⁄U π⁄UÊ ©UÃ⁄U ‚∑§– „U⁄U √ÿÁÄà •¬Ÿ Áø¢ÃŸ ∑§Ê ∞∑§ »˝§◊ ’ŸÊ∞ „ÈU∞ ⁄U„UÃÊ „ÒU, ©U‚Ë »˝§◊ ◊¥ fl„U ⁄UøŸÊ∑§Ê⁄U ∑§Ë ⁄UøŸÊœÁ◊¸ÃÊ ∑§Ù SÕÊÁ¬Ã ∑§⁄UŸÊ øÊ„UÃÊ „ÒU, ¡Ù ∑§ß¸ ’Ê⁄U ¬˝ÿÙªœ◊˸ ⁄UøŸÊ∑§Ê⁄UÙ¥ ∑§Ù fl„U SÕÊŸ Ÿ„UË¥ Œ ¬ÊÃÊ, Á¡‚∑§Ê fl„U •Áœ∑§Ê⁄UË „ÒU– ¡’Á∑§ ‚ÊÁ„Uàÿ ‚Ρ∑§ ∑§ Á‹∞ ¬˝ÿÙªœ◊˸ ∞fl¢ ∑§À¬ŸÊ‡ÊË‹ „UÙŸÊ ◊⁄U ÁfløÊ⁄U ◊¥ ¬„U‹Ë •ÁŸflÊÿ¸ÃÊ „ÒU– ÿ„UË øÈŸıÁÃÿÊ° ’Ê‹ ‚ÊÁ„Uàÿ∑§Ê⁄U ∑§ ‚ê◊Èπ ‚ŒÒfl π«∏UË ⁄U„UÃË „Ò¥U– ªÈ.ŸË. •Ê¬∑§ •ŸÈ‚Ê⁄U üÊc∆U ’Ê‹ ‚ÊÁ„Uàÿ ∑§Ë ∑§‚ı≈UË ÄÿÊ ÄÿÊ „Ò¥U? ‚È.•Ê. ¡„UÊ° Ã∑§ üÊc∆U ’Ê‹ ‚ÊÁ„Uàÿ ∑§Ë ∑§‚ı≈UË ∑§Ê ¬˝‡Ÿ „ÒU– •Ê¡ ∑§ ß‹Ä≈˛UÊÚÁŸ∑§ ◊ËÁ«UÿÊ ÿȪ ◊¥ ’Ê‹∑§Ù¥ ◊¥ üÊc∆U ’Ê‹ ‚ÊÁ„UÁàÿ∑§ ¬ÈSÃ∑¥§ ¬…∏UŸ ∑§Ë •Ù⁄U L§¤ÊÊŸ ∑§◊ „ÈU•Ê „ÒU– •Ÿ∑§ ’Ê‹ ¬ÁòÊ∑§Ê•Ù¥ ∑§Ê ¬˝∑§Ê‡ÊŸ ’¢Œ „UÙ øÈ∑§Ê „ÒU, ÃÙ ∑ȧ¿U ’Ê‹ ¬ÁòÊ∑§Ê∞° •¬Ÿ ©Ug‡ÿÙ¥ ‚ „UË ÷≈U∑§Ë „ÈU߸ ¬˝ÃËà „UÙÃË „Ò¥U– ‚’‚ ŒÈπŒ ÁSÕÁà ◊Êäÿ◊ •Êÿ flªË¸ÿ ¬Á⁄UflÊ⁄UÙ¥ ∑§ ’Ê‹∑§Ù¥ ∑§Ë „ÒU, ¡Ù flø◊ÊŸ ◊¥ ◊„°Uª ’Ê‹ ‚ÊÁ„Uàÿ ∑§Ù π⁄UËŒŸ ◊¥ •‚◊Õ¸ ⁄U„UÃ „Ò¥U– ’Ê‹ ‚ÊÁ„Uàÿ ‚⁄U∑§Ê⁄UË •ŸÈŒÊŸÙ¥ •ı⁄U ‚⁄U∑§Ê⁄UË π⁄UËŒ ∑§ Á‹∞ ¬˝∑§ÊÁ‡Êà Á∑§ÿÊ ¡Ê ⁄U„UÊ „ÒU, ¡Ù ‚„UË •ÕÙZ ◊¥ ©UŸ ’Ê‹∑§Ù¥ ∑§Ù ©U¬‹éœ „UË Ÿ„UË¥ „ÒU, Á¡Ÿ∑§ Á‹∞ ©U‚∑§Ê ¬˝∑§Ê‡ÊŸ Á∑§ÿÊ ¡Ê ⁄U„UÊ „ÒU– ◊⁄U ÁfløÊ⁄U ◊¥ üÊc∆U ’Ê‹ ‚ÊÁ„Uàÿ fl„UË „ÒU, ¡Ù ’Ê‹◊Ÿ ∑§Ë Á¡ôÊÊ‚Ê•Ù¥ ∑§Ù ‡Êʢà ∑§⁄UÃ „ÈU∞ ©UŸ◊¥ ‚Ê◊ÊÁ¡∑§, ◊ÊŸflËÿ ∞fl¢ ⁄UÊc≈˛UËÿ ◊ÍÀÿÙ¥ ∑§Ê ‚◊Êfl‡Ê ∑§⁄UŸ ◊¥ ‚◊Õ¸ „UÙ– ªÈ.ŸË. “ŸÊŸÊ ŸÊŸË ∑§Ë •Ÿ◊Ù‹ ∑§„UÊÁŸÿÊ°” •ı⁄U “ŒÊŒÊ ŒÊŒË ∑§Ë •Ÿ◊Ù‹ ∑§„UÊÁŸÿÊ°” ∑§Ë ⁄UøŸÊ ∑§Ë ¬Îc∆U÷ÍÁ◊ •ı⁄U ߟ ∑§„UÊÁŸÿÙ¥ ∑§Ë ⁄UøŸÊ ¬˝Á∑˝§ÿÊ ∑§ ’Ê⁄U ◊¥ ∑ȧ¿U ’ÃÊ∞°ª ÃÙ „U◊Ê⁄U ∑§Ê◊ •Ê ‚∑§ªÊ? ‚È.•Ê. “ŸÊŸÊ ŸÊŸË ∑§Ë •Ÿ◊Ù‹ ∑§„UÊÁŸÿÊ°” ∞fl¢ “ŒÊŒÊ ŒÊŒË ∑§Ë •Ÿ◊Ù‹ ∑§„UÊÁŸÿÊ°” ◊¥ •Áœ∑§Ê¢‡Ê fl„UË ∑§„UÊÁŸÿÊ° ‚¢ª˝Á„Uà ∑§Ë ªß¸ „Ò¥U, ¡Ù ‚◊ÿ ‚◊ÿ ¬⁄U Œ‡Ê ∑§ ÁflÁ÷㟠‚◊ÊøÊ⁄U ¬òÊÙ¥ ∞fl¢ ¬ÁòÊ∑§Ê•Ù¥ ◊¥ ¬Ífl¸ ¬˝∑§ÊÁ‡Êà „Ò¥U– ◊⁄UÊ ◊ÊŸŸÊ „ÒU Á∑§ ’Ê‹∑§Ù¥ ◊¥ ◊ÍÀÿ ÁŸ◊ʸáÊ „UÃÈ ’Ê‹ ‚ÊÁ„Uàÿ ∑§Ê ‚ΡŸ Á∑§ÿÊ ¡Êÿ ÃÕÊ ¬˝àÿ∑§ ∑§„UÊŸË ¡ËflŸ ∑§ ¬˝Áà ‚∑§Ê⁄UÊà◊∑§ ŒÎÁc≈U∑§ÙáÊ ¬˝SÃÈà ∑§⁄U– ߟ ’Ê‹ ¬ÈSÃ∑§Ù¥ ∑§Ë ⁄UøŸÊ ¬˝Á∑˝§ÿÊ ◊¥ ÿ„UË ¬˝ÿÊ‚ Á∑§ÿÊ ªÿÊ „ÒU– ªÈ.ŸË. “◊È„UÊfl⁄UÙ¥ ∑§Ë ∑§„UÊÁŸÿÊ°” •ı⁄U “◊È„UÊfl⁄UÙ¥ ∑§ ªËÔ ‡ÊË·¸∑§ ¬ÈSÃ∑§Ù¥ ∑§Ë ¬˝⁄UáÊÊ •Ê¬∑§Ù ∑Ò§‚ Á◊‹Ë? •ı⁄U ߟ∑§Ë Áfl‡Ê·ÃÊ∞° ÄÿÊ „Ò¥U? ‚È.•Ê. ◊È„UÊfl⁄U ◊ÊŸflËÿ ¡ËflŸ ‡ÊÒ‹Ë ◊¥ √ÿÊfl„UÊÁ⁄U∑§ ÁŸc∑§·ÙZ ∑§Ê ’Ùœ ∑§⁄UÊÃ „Ò¥U– ÁŸ‚¢Œ„U ◊È„UÊfl⁄U ¡Ÿ ‚Ê◊Êãÿ ∑§ √ÿfl„UÊ⁄U ◊¥ ÁflÁflœ ¬„U‹È•Ù¥ ∑§ ŒËÉʸ •äÿÿŸ ∑§ ©U¬⁄Uʢà •¬ŸË ¬˝◊ÊÁáÊ∑§ÃÊ SÕÊÁ¬Ã ∑§⁄U ¬Ê∞ „Ò¥U– ß‚Ë ÁflÁ‡Êc≈UÃÊ ∑§Ù äÿÊŸ ◊¥ ⁄UπÃ „ÈU∞ “◊È„UÊfl⁄UÙ¥ ∑§Ë ∑§„UÊÁŸÿÊ°” •ı⁄U “◊È„UÊfl⁄UÙ¥ ∑§ ªËÔ ‡ÊË·¸∑§ÿÈÄà ¬ÈSÃ∑§Ù¥ ∑§Ë ⁄UøŸÊ ∑§Ë „ÒU ÃÕÊ ¬˝àÿ∑§ ⁄UøŸÊ ◊¥ ◊È„UÊfl⁄UÙ¥ ∑§ ‚≈UË∑§ •Õ¸ ‚◊¤ÊÊŸ ∑§Ê ¬˝ÿÊ‚ Á∑§ÿÊ ªÿÊ „ÒU– ¡„UÊ° Ã∑§ ߟ ¬ÈSÃ∑§Ù¥ ∑§Ù Á‹πŸ ∑§Ë ¬˝⁄UáÊÊ ∑§Ê ¬˝‡Ÿ „ÒU, ¬˝ÿÙªœ◊˸ ⁄UøŸÊœÁ◊¸ÃÊ „UÃÈ ßŸ ¬ÈSÃ∑§Ù¥ ∑§Ë ⁄UøŸÊ ∑§Ë ªß¸ „ÒU ÃÕÊ ßŸ∑§Ë Áfl‡Ê·ÃÊ ÷Ë ÿ„UË „ÒU Á∑§ ◊È„UÊfl⁄UÙ¥ ∑§Ù ©UŸ∑§Ë ©U¬ÿÙÁªÃÊ ∞fl¢ ¬˝Ê◊ÊÁáÊ∑§ •Õ¸ ∑§ •ÊœÊ⁄U ¬⁄U „UË ¬˝ÿÈÄà ∑§⁄UŸ ∑§Ê ¬˝ÿÊ‚ Á∑§ÿÊ ªÿÊ „ÒU– ªÈ.ŸË. “•¢àÿÊˇÊ⁄UË” ◊¥ Áfl·ÿ •ı⁄U ÷Ê·Ê ∑§Ê øÿŸ •Ê¬Ÿ ∑Ò§‚ Á∑§ÿÊ? ‚È.•Ê. •¢àÿÊˇÊ⁄UË ◊⁄UË Á¬˝ÿ ÁflœÊ ⁄U„UË „ÒU– ¬˝ÊÕÁ◊∑§ ÁfllÊ‹ÿ ◊¥ ¬˝àÿ∑§ ‡ÊÁŸflÊ⁄U ∑§Ù ’Ê‹ ‚÷Ê•Ù¥ ∑§ •ÊÿÙ¡Ÿ ◊¥ •¢àÿÊˇÊ⁄UË ◊ÈÅÿ •Ê∑§·¸áÊ „ÈU•Ê ∑§⁄UÃË ÕË– ’Ê‹ ¿¢UŒÙ’h ⁄UøŸÊ•Ù¥ ∑§ ◊Êäÿ◊ ‚ •¢àÿÊˇÊ⁄UË ∑§Ù ªÁà ŒË ªß¸ „ÒU– Áfl·ÿ ∞fl¢ ÷Ê·Ê øÿŸ ◊¥ Áfl‡Ê·– ‚ÊflœÊŸË ÿ„UË ’⁄UÃË ªß¸ „ÒU Á∑§ ⁄UøŸÊ•Ù¥ ∑§ Áfl·ÿ ’Ê‹∑§Ù¥ ∑§ •Ê‚¬Ê‚ ÁSÕà ¬Á⁄Ufl‡Ê ∑§ •ŸÈM§¬ „UÙ¥– ÷Ê·Ê ‚„U¡ ∞fl¢ ‚⁄U‹ „UÙ Á¡‚ ‚Ê◊Êãÿ ’Ê‹∑§ ‚„U¡ÃÊ ‚ ª˝ÊsÔ ∑§⁄U ‚∑¥§– »§⁄Ufl⁄UËU wÆvz

14

dfl¢Áà / 㨄=Ou ªÈ.ŸË. •Ê¬∑§Ë ’Ê‹ ⁄UøŸÊ•Ù¥ ¬⁄U ’Ê‹ ¬Ê∆U∑§Ù¥ ∑§Ë ¬˝ÁÃÁ∑˝§ÿÊ∞° •Ê¬ Ã∑§ Á∑§‚ ¬˝∑§Ê⁄U ¬„È°UøÃË „Ò¥U? ‚È.•Ê. ’Ê‹ ’Ê∆U∑§Ù¥ ∑§Ë ¬˝ÁÃÁ∑˝§ÿÊ∞° ∑§÷Ë ∑§÷Ê⁄U „UË ◊È¤Ê Ã∑§ ¬„È°Uø ¬ÊÃË „Ò¥U, •‹’ûÊÊ ¡Ù ∑§ÁflÃÊ∞° ¬Ê∆K ¬ÈSÃ∑§Ù¥ ◊¥ ‚¢∑§Á‹Ã „Ò¥U ©UŸ∑§ ‚¢Œ÷¸ ◊¥ •fl‡ÿ „UË Á‡ÊˇÊ∑§ / Á‡ÊÁˇÊ∑§Ê•Ù¥ ∑§ ◊Êäÿ◊ ‚ ’Ê‹ ¬Ê∆U∑§Ù¥ ∑§Ë ¬˝ÁÃÁ∑˝§ÿÊ∞° Á◊‹ ¡ÊÃË „Ò¥U– flø◊ÊŸ ◊¥ •ÊœÈÁŸ∑§ ‚¢øÊ⁄U ◊Êäÿ◊Ù¥ mÊ⁄UÊ •fl‡ÿ „UË ∑ȧ¿U àflÁ⁄Uà Á≈Uå¬ÁáÊÿÊ° ¬˝Êåà „UÙ ¡ÊÃË „Ò¥U– ªÈ.ŸË. ’Ê‹ ¬Ê∆U∑§Ù¥ ∑§Ù ’Ê°œ ⁄UπŸ ∑§ Á‹∞ •Ê¬ ⁄UøŸÊ ◊¥ Á∑§‚ ¬˝∑§Ê⁄U ∑§Ë √ÿflSÕÊ ∑§⁄UÃ „Ò¥U? ‚È.•Ê. ’Ê‹ ¬Ê∆U∑§Ù¥ ∑§Ù ⁄UøŸÊ•Ù¥ ‚ ’Ê°œ ⁄UπŸ ∑§ Á‹∞ ‚ÊÁ„Uàÿ ‚ΡŸ ◊¥ ◊ÈÅÿ× ÿ„UË äÿÊŸ ⁄UπÃÊ „Í°U Á∑§ ‚÷Ë ⁄UøŸÊ•Ù¥ ∑§Ê ¬Á⁄Ufl‡Ê ‚Ê◊Êãÿ ’Ê‹∑§Ù¥ ∑§ ߌ¸ÁªŒ¸ ÁSÕÁà flÊÃÊflÊ⁄UáÊ ‚ •‹ª Ÿ „UÙ– ªÈ.ŸË. •‹ª •‹ª •ÊÿÈ ∑§ ’ìÊÙ¥ ∑§Ë L§ÁøÿÊ° •ı⁄U •Êfl‡ÿ∑§ÃÊ∞° •‹ª •‹ª „UÙÃË „Ò¥U, ‹ˇÿ ¬Ê∆U∑§ flª¸ ∑§Ë ß‚ ÁflÁflœÃÊ ∑§Ù •Ê¬ Á∑§‚ ¬˝∑§Ê⁄U ‚¢÷Ê‹Ã „Ò¥U? ‚È.•Ê. ∞‚Ê Ÿ„UË¥ „ÒU Á∑§ ◊Ò¥ ∑§fl‹ ’Ê‹ ‚ÊÁ„Uàÿ „UË Á‹πÃÊ „Í°U– ‚Ê◊ÊÁ¡∑§ Áfl·◊ÃÊ•Ù¥ ∑§Ù •Á÷√ÿÄà ∑§⁄UÃË ‹ÉÊÈ∑§ÕÊ∞°, ∑§„UÊÁŸÿÊ°, ∑§ÁflÃÊ∞° ∞fl¢ ©U¬ãÿÊ‚ ‹πŸ ◊¥ ÷Ë ◊⁄UË L§Áø „ÒU– ∞‚ ◊¥ ◊⁄UÊ ¬˝ÿÊ‚ ⁄U„UÃÊ „ÒU Á∑§ ‚÷Ë •ÊÿÈ flªÙZ ∑§Ë ◊ŸÙŒ‡ÊÊ, Áfl‡Ê· •ÊÿÈ ∑§Ê ◊ŸÙÁflôÊÊŸ ‚ΡŸ ∑§Ù ∞∑§ ŒÍ‚⁄U ∑§Ë ÁflÁ‡Êc≈UÃÊ ∑§ •ÊœÊ⁄U ¬⁄U Áfl‹ª ∑§⁄U– ªÈ.ŸË. ’Ê‹ ‚ÊÁ„Uàÿ ∑§ ◊Êäÿ◊ ‚ ¡ËflŸ ◊ÍÀÿÙ¥ ∑§Ë Á‡ÊˇÊÊ ŒŸ ∑§ ©U¬Êÿ ∑§Ù •Ê¬ Á∑§ÃŸÊ ∑§Ê⁄Uª⁄U ‚◊¤ÊÃ „Ò¥U? ‚È.•Ê. ’Ê‹ ‚ÊÁ„Uàÿ ∑§ ◊Êäÿ◊ ‚ ¡ËflŸ ◊ÍÀÿÙ¥ ∑§Ë Á‡ÊˇÊÊ ŒŸ ∑§Ê ©U¬Êÿ „UË ◊⁄U ◊ÃÊŸÈ‚Ê⁄U ‚flʸÁœ∑§ ©U¬ÿÈÄà „ÒU– ∑§Ê⁄UáÊ S¬c≈U „ÒU Á∑§ Á¡Ÿ ◊ÍÀÿÙ¥ ∑§Ë SÕʬŸÊ ’Ê‹◊Ÿ ◊¥ ‚◊ÿÊŸÈ‚Ê⁄U „UÙ ¡Ê∞ªË, fl„UË ◊ÍÀÿ ’Ê‹∑§ ∑§ ÷Áflcÿ ◊¥ ◊ÍÀÿÙ¥ ∑§Ë ◊ÿʸŒÊ∞° ‚„U¡Ÿ ◊¥ ∑§Ê⁄UªÊ⁄U ÷ÍÁ◊∑§Ê ∑§Ê ÁŸflʸ„U ∑§⁄U ‚∑§Ã „Ò¥U– ªÈ.ŸË. •Ê¬Ÿ •¬ŸË ∑§„UÊÁŸÿÙ¥ •ı⁄U ∑§ÁflÃÊ•Ù¥ ∑§ ◊Êäÿ◊ ‚ ’ìÊÙ¥ ∑§Ù ◊ÈÅÿ M§¬ ‚ ∑§ıŸ ‚ ¡ËflŸ ◊ÍÀÿÙ¥ ∑§Ë Á‡ÊˇÊÊ ŒŸ ∑§Ê ¬˝ÿÊ‚ Á∑§ÿÊ „ÒU? ‚È.•Ê. ◊⁄UÊ ◊ÊŸŸÊ „ÒU Á∑§ ¡ËflŸ ◊ÍÀÿÙ¥ ∑§Ù ‡ÊéŒÙ¥ ∑§Ë ¬Á⁄UÁœ ◊¥ ’Ê°œ ¬ÊŸÊ ‚⁄U‹ Ÿ„UË¥ „ÒU– •ÊôÊÊ∑§ÊÁ⁄UÃÊ, ߸◊ÊŸŒÊ⁄UË, ©UûÊ⁄UŒÊÁÿàfl ∑§Ë ÷ÊflŸÊ, ‚◊ÿ’hÃÊ, ‚„UÿÙªË, ÁflŸ◊˝, ˇÊ◊ÊflÊŸ, ∑§Ã¸√ÿÁŸDÔU, SflʟȇÊÊÁ‚Ã, ¬⁄UÙ¬∑§Ê⁄UË ¡Ò‚ ◊ÍÀÿ ‚◊Ê¡ ∑§Ù ‚È√ÿflÁSÕà ∑§⁄UŸ „UÃÈ •àÿ¢Ã •Êfl‡ÿ∑§ „Ò¥U– ◊Ò¥Ÿ ÷Ë ’Ê‹ ∑§„UÊÁŸÿÙ¥ ∞fl¢ ∑§ÁflÃÊ•Ù¥ ∑§ ◊Êäÿ◊ ‚ ’Ê‹ ¬Ê∆U∑§Ù¥ ∑§Ù ßã„UË¥ ∑§Ù •Êà◊‚Êà ∑§⁄UŸ ∑§ Á‹∞ ¬˝Á⁄Uà Á∑§ÿÊ „ÒU– ªÈ.ŸË. ’ìÊÙ¥ ◊¥ ‚Ê◊ÊÁ¡∑§ ¡ÊªM§∑§ÃÊ ¬ÒŒÊ ∑§⁄UŸ ∑§Ë ŒÎÁc≈U ‚ •Ê¬∑§Ë ∑§ıŸ ‚Ë ⁄UøŸÊ∞° •Ê¬∑§ ŸïÊÁ⁄U∞ ‚ ◊„Uàfl¬Íáʸ „Ò¥U? ‚È.•Ê. ‚Ê◊ÊÁ¡∑§ ¡ÊªM§∑§ÃÊ ¬ÒŒÊ ∑§⁄UŸ ∑§ Á‹∞ “◊È„UÊfl⁄UÙ¥ ∑§ ªËÔ •ı⁄U “◊È„UÊfl⁄UÙ¥ ∑§Ë ∑§„UÊÁŸÿÊ°” ◊¥ ∞‚Ë •Ÿ∑§ ⁄UøŸÊ∞° „Ò¥U, ¡Ù ‚Ê◊ÊÁ¡∑§ flÊÃÊfl⁄UáÊ ∞fl¢ ¡ËflŸ ◊ÍÀÿÙ¥ ◊¥ ‚Ê◊ÊÁ¡∑§ ‚Ê◊¢¡Sÿ Á’∆UÊŸ „UÃÈ ‚¢ª˝Á„Uà ∑§Ë ªß¸ „Ò¥U– ÿÍ° ÃÙ ¬˝àÿ∑§ ⁄UøŸÊ ‚¢Œ‡ÊflÊ„U∑§ „ÒU, Á»§⁄U ÷Ë πÊ‹Ë ‚ ’ªÊ⁄U ÷‹Ë, ªÈ«∏U Ÿ Œ ªÈ«∏U ¡Ò‚Ë ’Êà ÃÙ ∑§⁄U, ∞∑§ øȬ ‚ı ∑§Ù „U⁄UÊ∞, Ã⁄U∑§‡Ê ◊¥ Ÿ„UË¥ ÃË⁄U ‹«∏U ¬⁄U ‡Ê⁄U◊Ê ‡Ê⁄U◊Ë, ¡Ò‚Ë ⁄UøŸÊ∞° ‚Ê◊Ê¢¡Sÿ ∑§ Ÿ¡Á⁄U∞ ‚ ◊„Uàfl¬Íáʸ „Ò¥U– ªÈ.ŸË. ’ìÊÙ¥ ∑§Ù ÷Ê⁄UÃËÿ ‚¢S∑ΧÁà Á‚πÊŸ ∑§Ë ŒÎÁc≈U ‚ •Ê¬∑§Ë Á∑§Ÿ ⁄UøŸÊ•Ù¥ ∑§Ê ©U¬ÿÙª Á∑§ÿÊ ¡Ê ‚∑§ÃÊ „ÒU? ‚È.•Ê. ’ìÊÙ¥ ∑§Ù ÷Ê⁄UÃËÿ ‚¢S∑ΧÁà Á‚πÊŸ ∑§Ë ŒÎÁc≈U ‚ “•¢àÿÊˇÊ⁄UË” ∑§Ë •Ÿ∑§ ⁄UøŸÊ∞° ©U¬ÿÈÄà „Ò¥U, ¡Ù ’Ê‹∑§Ù¥ ◊¥ ‚Ê¢S∑ΧÁÃ∑§ ¡ËflŸ ◊ÍÀÿÙ¥ ∑§Ê Áfl∑§Ê‚ ∑§⁄UŸ ◊¥ ‚◊Õ¸ „Ò¥U– »§⁄Ufl⁄UËU wÆvz

15

dfl¢Áà / 㨄=Ou ªÈ.ŸË. •ë¿U ŸÊª⁄UÁ∑§ •ı⁄U •ë¿U ◊ŸÈcÿ ’ŸÊŸ ∑§Ë ŒÎÁc≈U ‚ •Ê¬∑§Ë Á∑§‚ Á∑§‚ ⁄UøŸÊ ∑§Ù ’ìÊÙ¥ ∑§Ù ¬…∏UÊÿÊ/‚ÈŸÊÿÊ ¡ÊŸÊ øÊÁ„U∞? ‚È.•Ê. “•¢àÿÊˇÊ⁄UË” ¬ÈSÃ∑§ ◊¥ „UË •Ÿ∑§ ⁄UøŸÊ∞° ∞‚Ë „Ò¥U, ¡Ù ’ìÊÙ¥ ∑§Ù •ë¿U ŸÊªÁ⁄U∑§ •ı⁄U •ë¿U ◊ŸÈcÿ ’ŸŸ ∑§Ê ‚¢Œ‡Ê ŒÃË „Ò¥U– “ŒÊŒÊ ∑§Ë •Ÿ◊Ù‹ ∑§„UÊÁŸÿÊ°” ◊¥ ÷Ë ∞‚Ë ÷Ë ⁄UøŸÊ•Ù¥ ∑§Ê ’Ê„ÈUÀÿ „ÒU– ªÈ.ŸË. •¬Ÿ Á‹π ’Ê‹ ‚ÊÁ„Uàÿ ◊¥ •Ê¬∑§Ù ÁŸ¡Ë Ãı⁄U ¬⁄U ∑§ıŸ ‚Ë ⁄UøŸÊ ‚’‚ •Áœ∑§ Á¬˝ÿ „ÒU? Á∑§‚Á‹∞? ‚È.•Ê. ◊⁄U mÊ⁄UÊ Á‹π ª∞ ’Ê‹ ‚ÊÁ„Uàÿ ◊¥ “‚ʪ⁄U-ŸŒË ‚¢flÊŒ” ŸÊ◊∑§ ’Ê‹ ∑§ÁflÃÊ ◊ȤÊ ‚flʸÁœ∑§ Á¬˝ÿ „ÒU •ı⁄U ß‚Á‹∞ Á¬˝ÿ „ÒU, ÄÿÙ¥Á∑§ ÿ„U ©Ug‡ÿ¬⁄U∑§ ∞fl¢ ‚¢Œ‡Ê ¬⁄U∑§ „ÒU, ÿÕÊ - ‚ʪ⁄U ’Ù‹Ê - ŸÁŒÿÊ ’Ù‹Ù, ∑§’ Ã∑§ ÿ„U ∑§⁄U ¬Ê•ÙªË / ◊⁄U πÊ⁄U¬Ÿ ∑§Ù •ÊÁπ⁄U / ∑§’ Ã∑§ ª‹ ‹ªÊ•ÙªË? ŸÁŒÿÊ ’Ù‹Ë - ◊Ò¥ ◊Ë∆UË „Í°U, ◊Ë∆UÊ ¡‹ „UË ‹Ê™°§ªË, ¡’ Ã∑§ ÃÈ◊ ◊Ë∆U Ÿ „UÙª / Ã’ Ã∑§ Á»§⁄U-Á»§⁄U •Ê™°§ªË–” ÿ„U ⁄UøŸÊ ◊œÈ’Ÿ ∞¡È∑§‡ÊŸ‹ ’ÈÄ‚, ŸÙ∞«UÊ mÊ⁄UÊ ¬˝∑§ÊÁ‡Êà “ÁflÃÊŸ Á„¢UŒË ¬Ê∆U◊Ê‹Ê - z” ◊¥ ‚¢∑§Á‹Ã „ÒU– ß‚‚ ¬Ífl¸ ÿ„U ⁄UøŸÊ “’Ê‹ ÷Ê⁄UÃË” ¬ÁòÊ∑§Ê ◊¥ ÷Ë ¬˝∑§ÊÁ‡Êà „UÙ øÈ∑§Ë „ÒU– ªÈ.ŸË. Á„¢UŒË ◊¥ ’Ê‹ ‚ÊÁ„Uàÿ ‹πŸ ∑§Ë ÁSÕÁà ¬⁄U •Ê¬∑§Ë ÄÿÊ Á≈Uå¬áÊË „ÒU? ‚È.•Ê. Á„¢UŒË ◊¥ ’Ê‹ ‚ÊÁ„Uàÿ ‹πŸ ◊⁄U ÁfløÊ⁄U ‚ Á‚◊≈UÃÊ ¡Ê ⁄U„UÊ „ÒU– ߟ ÁªŸ ⁄UøŸÊ∑§Ê⁄U „UË ’Ê‹ ‚ÊÁ„Uàÿ ∑§Ê ‚ΡŸ ∑§⁄U ⁄U„U „Ò¥U– Áfl«¢U’ŸÊ „ÒU •Áœ∑§Ê¢‡Ê ’Ê‹ ‚ÊÁ„Uàÿ ‚⁄U∑§Ê⁄UË ¬È⁄US∑§Ê⁄UÙ¥ ∑§Ù •Á¡¸Ã ∑§⁄UŸ ÃÕÊ ‚⁄U∑§Ê⁄UË ©U¬∑˝§◊Ù¥ ◊¥ ’Ê‹ ‚ÊÁ„àÿ ∑§Ë π⁄UËŒ Ã∑§ „UË ‚ËÁ◊à ⁄U„U ªÿÊ „ÒU– ∑§≈ÈU ‚àÿ ÿ„U ÷Ë „ÒU Á∑§ ‚Ê◊Êãÿ ’Ê‹∑§Ù¥ Ã∑§ ÿÕÙÁøà ’Ê‹ ‚ÊÁ„Uàÿ ¬„È°Uø „UË Ÿ„UË¥ ⁄U„UÊ „ÒU– ªÈ.ŸË. ’Ê‹ ‚ÊÁ„Uàÿ ∑§Ë Á„¢UŒË ¬ÁòÊ∑§Ê•Ù¥ ‚ •Ê¬ ∑§„UÊ° Ã∑§ ‚¢ÃÈc≈U „Ò¥U? ∞∑§ ‚◊ÿ ÕÊ Á∑§ ¡’ Á„¢UŒË ’Ê‹ ‚ÊÁ„Uàÿ ∑§Ë ¬ÈSÃ∑§Ù¥ ∞fl¢ ¬ÁòÊ∑§Ê•Ù¥ ‚ ’Ê¡Ê⁄U ÷⁄UÊ ⁄U„UÃÊ ÕÊ– ’È∑§ S≈UÊÚÀ‚ ¬⁄U •Ÿ∑§ ’Ê‹ ¬ÁòÊ∑§Ê∞° ’Ê‹∑§Ù¥ ∑§ •Ê∑§·¸áÊ ∑§Ê ∑¥§º˝ ⁄U„UÊ ∑§⁄UÃË ÕË¥– ’Ê‹‚πÊ, ø¢ŒÊ◊Ê◊Ê, Ÿ¢ŒŸ, Ÿã„UË ŒÈÁŸÿÊ°, ◊Ÿ◊Ù„UŸ, •¢¡Í ¬¢¡Í, ‡Ê⁄U ’ìÊÊ, ø¢¬∑§, ’Ê‹„¢U‚ ‚Á„Uà ’Ê‹ ©U¬ãÿÊ‚ ∞fl¢ ’Ê‹ ∑§ÊÚÁ◊Ä‚ ’Ê‹∑§Ù¥ ∑§Ù ‹È÷ÊÃ Õ– flø◊ÊŸ ◊¥ ∑ȧ¿U ÁªŸË øÈŸË ¬ÁòÊ∑§Ê∞° „UË ’Ê¡Ê⁄U ◊¥ ⁄U„U ªß¸ „ÒU¢, Á¡Ÿ◊¥ ‚ •Áœ∑§Ê¢‡Ê ◊¥ fl„U ’Ê‹Ù¬ÿÙªË ‚ÊÁ„Uàÿ Ÿ„UË¥ „ÒU, Á¡‚ ’Ê‹ ◊ŸÙÁflôÊÊŸ ∑§Ë ∑§‚ı≈UË ¬⁄U π⁄UÊ ∑§„UÊ ¡Ê ‚∑§– ªÈ.ŸË. ß‹Ä≈ÊÚÁŸ∑§ ◊ËÁ«UÿÊ ∑§Ê ’Ê‹ ‚ÊÁ„Uàÿ ¬⁄U Á∑§‚ ¬˝∑§Ê⁄U ∑§Ê ¬˝÷Êfl ¬«∏U ⁄U„UÊ „ÒU? ‚È.•Ê. •Ê¡ ‚ÍøŸÊ ¬˝œÊŸ ÿȪ „ÒU– ‚¢øÊ⁄U ∑˝§Ê¢Áà Ÿ ‚◊Ê¡ ∑§Ù ©U‚ ◊Ù«∏U ¬⁄U ‹Ê π«∏UÊ Á∑§ÿÊ „ÒU, ¡„UÊ° ’Ê‹∑§ ∑§ Á‹∞ •ÕÊ„U ôÊÊŸ ∑§ mÊ⁄U πÈ‹ „ÈU∞ „Ò¥U– ÁŸ—‚¢Œ„U ’Ê‹ ‚ÊÁ„Uàÿ ’Ê‹◊Ÿ ∑§Ë Á¡ôÊÊ‚Ê•Ù¥ ∑§Ù ‡Êʢà ∑§⁄UÃ „ÈU∞ ©U‚ ÿÕÊÕ¸ ‚ •flªÃ ∑§⁄UÊŸ ∑§Ë ÁŒ‡ÊÊ ◊¥ ‚Á∑˝§ÿ ÿÙªŒÊŸ ŒŸ flÊ‹Ê „UÙŸÊ øÊÁ„U∞– ß‹Ä≈˛UÊÚÁŸ∑§ ◊ËÁ«UÿÊ mÊ⁄UÊ ’Ê‹∑§Ù¥ ∑§ ôÊÊŸflœ¸Ÿ „UÃÈ •Ÿ∑§ ∑§Êÿ¸∑˝§◊ ¬˝‚ÊÁ⁄Uà Á∑§∞ ¡Ê ⁄U„U „Ò¥U, ©UŸ◊¥ •Áœ∑§Ê¢‡Ê ∑§Êÿ¸∑˝§◊ ’Ê‹∑§Ù¥ ∑§Ù ©U◊˝ ‚ ¬„U‹ ¬˝ı…∏U ’ŸÊŸ „UÃÈ ‚Á∑˝§ÿ „ÒU, ¡’Á∑§ ∑ȧ¿U ÿÕÊÕ¸ ‚ ŒÍ⁄U ∑§ÊÀ¬ÁŸ∑§ÃÊ ◊¥ ªÙÃ ‹ªÊŸ „UÃÈ Áflfl‡Ê ∑§⁄UÃ „Ò¥U– Á¡Ÿ ’Ê‹∑§Ù¥ ∑§Ù ß‹Ä≈˛UÊÚÁŸ∑§ ◊ËÁ«UÿÊ ©U¬‹éœ „ÒU, ©UŸ∑§Ê M§¤ÊÊŸ ’Ê‹ ‚ÊÁ„Uàÿ ∑§ ¬∆UŸ ¬Ê∆UŸ ‚ ∑§◊ „UÙ ⁄U„UÊ „ÒU– ∞∑§ ‚ø ÿ„U ÷Ë „ÒU Á∑§ ß‹Ä≈˛UÊÚÁŸ∑§ ◊ËÁ«UÿÊ πÊ‚ flª¸ ∑§ ’Ê‹∑§Ù¥ Ã∑§ „UË •Áœ∑§ ‚ËÁ◊à „ÒU– •Ê◊ ’Ê‹∑§ Ã∑§ ß‹Ä≈˛UÊÚÁŸ∑§ ◊ËÁ«UÿÊ ∑§Ë ¬„È°Uø „UË Ÿ„UË¥ „ÒU– ªÈ.ŸË. •Êª ’Ê‹ ‚ÊÁ„Uàÿ ∑§ ˇÊòÊ ◊¥ •Ê¬ •ı⁄U ÄÿÊ ⁄UøŸ flÊ‹ „Ò¥U? ‚È.•Ê. ◊⁄UË •ÊªÊ◊Ë ÿÙ¡ŸÊ•Ù¥ ◊¥ ’Ê‹ ‚ÊÁ„Uàÿ ∑§ •¢Ãª¸Ã ¬˝ÿÙªœ◊˸ ⁄UøŸÊ•Ù¥ ∑§Ê ‚ΡŸ Á∑§ÿÊ ¡ÊŸÊ ÁŸÁ„Uà „ÒU– ÁflÁ‡Êc≈U ¬˝àÿÿÙ¥ ∑§ •ŸÈM§¬ ’Ê‹ ¬„UÁŸÿÊ° •ı⁄U ’Ê‹ •¢àÿÊˇÊ⁄UË ⁄UøŸ ∑§Ê ◊Ÿ „ÒU– •Êª ¬˝÷È ßë¿UÊ–

- «UÊÚ. ‚ÈœÊ∑§⁄U •Ê‡ÊÊflÊŒË, ‡ÊÊSòÊË ÷flŸ, ’˝±◊¬È⁄UË, ◊⁄U∆U - wzÆÆÆw, - «UÊÚ. ªÈ⁄¸U◊∑§Ù¥«UÊ ŸË⁄U¡Ê, ¬˝Êäÿʬ∑§, ©UìÊ Á‡ÊˇÊÊ •ı⁄U ‡ÊÙœ ‚¢SÕÊŸ, Œ.÷Ê.Á„U.¬˝. ‚÷Ê, „ÒUŒ⁄U’ÊŒ - zÆÆ ÆÆy »§⁄Ufl⁄UËU wÆvz

16

dfl¢Áà / 㨄=Ou

’‚¥Ã Ÿ •ÊflÒ - ÁfllÊÁŸflÊ‚ Á◊üÊ ’‚¥Ã ∑‘§ SflÊ◊ªÃ ∑§Ë œÍ◊ ◊¥ “’‚¥Ã Ÿ •ÊflÒ” ß‚Á‹∞ Á∑§ ’‚¥Ã Sfl’ÿ¥ •Ê¡ ©ã◊⁄UŸ „Ò– ©‚ ⁄UÁÃÁfl‹Ê¬ ∑§Ë fl ¬¥ÁQ§ÿÊ° ‚ÈÁœ „Ù •Ê߸ „Ò¥, ªÃ ∞fl Ÿ Ã ÁŸflÁø˜ÃÃ ‚ ‚πÊ ŒË¬ ßflÊÁŸ‹Ê„Ö •„◊SÿŸ Œ‡Êfl ¬‡ÿ ◊Ê◊Áfl·sÁ√ÿ‚ŸŸ œÍÁ◊ÃÊ◊˜H fl„ •¬ŸË Á¬˝ÿ ‚πË ∑§Ù ’ȤÊË ’ûÊËfl ∑§Ë Ã⁄U„ œÍÁ◊à Œπ∑§⁄U Áflt „Ù ©∆Ê „Ò, •Ê¡ ©‚∑‘§ Á¬˝ÿ ‚πÊ ∑§Ê Áfl¿Ù„ ©◊«∏ •ÊÿÊ „Ò– fl„ •¬ŸË ‚◊ÎÁh ‚ ‚ÈπË Ÿ„Ë¥ „Ò– fl„ ß‚Á‹∞ Ÿ∑§Ë’ ‚ ÉÊÙ·áÊÊ ∑§⁄UÊÃ „È∞ •ÊŸÊ Ÿ„Ë¥ øÊ„ÃÊ– ’‚¥Ã ∑‘§ ⁄UÙ∞°-⁄UÙ∞° ⁄UÙ ©∆Ã „Ò¥, ¡’ ©‚ ‹ªÃÊ „Ò Á∑§ •¬ŸË ‚„∑§Ê⁄U ◊¥¡Á⁄UÿÙ¥ ‚ ©‚ ÁËʥ¡Á‹ ∑§Ê ∑§Êÿ¸ ‹ŸÊ „Ò– ÃÙ SflÊ∞ªÃ-ªÊŸ ªÊŸ ‚ ÄUÿʪ ‹Ê÷? ë∏¬Ã „È∞ ∑§Ù •ı⁄U ë∏¬ÊŸ ‚ ÄUÿÊ∑§ ‹Ê÷? •Êß∞ „◊ ÷Ë ªÊ∞°– ‚¡ŸË „Ù ◊Ÿ ◊Ù⁄U ◊ŸÊflÒ ’‚¥Ã Ÿ •ÊflÒ– »§Í‹Ò¥ »§Í‹ »§⁄U¥ ¡ÁŸ ÃL§fl⁄U, ⁄Uʪ »§Êª ∑§Ù© ªÊfl– ⁄U„à ©ŒÊ‚ ◊Ù⁄U ÁŒ‹ ÁŒŸ ÷⁄U ¿Ÿ„Í° Ÿ„Ë¥ œË⁄U œ⁄UÊfl– ’‚¥Ã Ÿ •ÊflÒ– •¥’Ê ◊ı⁄U ∑§Íø ◊„È•Ê ◊°„ ∑§ÙßÁ‹ ∑§È„È∑§ ◊øÊflÒ– ŒÁπŸ ’ÿÊ⁄U ’„à Á¡ÿ ¡Ê⁄Uà ¬ËÃ◊ ◊Ù¥Á„ ¡Ù Œ⁄U‚ÊflÒ– ’‚¥Ã Ÿ •ÊflÒ– •÷Ë ∑§„Ë¥ ‚ •Ê‡ÊÊflÊÁŒÃÊ ∑§Ë …Ù‹ ’Ê°œ∑§⁄U ªÊ‹ ’¡ÊŸ flÊ‹ ∑§Ù߸ ¬¥Á«Ã ÁøÑÊ‹ ©∆¥ª, “ÿ„ •÷Ê⁄UÃËÿ ◊ŸÙflÎÁà „Ò Á∑§ ÁŸ⁄UʇÊÊflÊŒË ªËÃÙ¥ ‚ ‚Ê¥S∑§ÎÁÃ∑§ •¥Ã¡Ë¸flŸ ∑§Ù ’„Ù‡ÊË ∑§Ë ‚È߸ ŒË ¡Ê∞– „Ê°, ß‚ ’„Ù‡ÊË ∑§Ë ‚È߸ ∑§Ë, ß‚ •fl‚ÊŒ ∑§Ë •Ê¡ ÁŸÃʥà •Êfl‡ÿ’∑§ÃÊ „Ò– ©ÑÊÊ‚ ∑§Ë •Ÿ◊ŸË ⁄U¥ª⁄UÁ‹ÿÙ¥ ‚ ∑§L§áÊÊ ∑§Ë ‚„¡ „Ù‹Ë ∑§Ê ⁄U¥ª øÙπÊ ¬«∏ÃÊ „Ò– ÷Áflcÿ ∑§Ë •Ê‡ÊÊÃ¥ÃÈ•Ù¥ ∑§Ë ◊ŸÙª˝¥ÁÕÿÙ¥ ‚ Áfl∑§Îà •Ê∑§ÎÁÃÿÙ¥ ∑§Ù ¡’ „◊ ÁflEÊÁfllÊ‹ÿÙ¥ ∑§Ë ÃÕÊ∑§ÁÕà ‹Êfláÿ flËÁÕÿÙ¥ ◊¥ ™§°øË ∞°«Á∏ÿÙ¥ ∑‘§ ŸËø œ°‚Ã ŒπÃ „Ò¥, ¡’ „◊ SflfláʸÁ∑§⁄UáÊÙ¥ ∑§Ë ◊ΪÃÎcáÊÊË ◊¥ •Ê∑§È‹ ¡ŸÙ¥ ∑‘§ „·Ù¸ã◊ÊŒ ∑‘§ ¿Í°¿ ªËà ‚ÈŸÃ „Ò¥ •ı⁄U “¬Á⁄U‚ ∑§Ë ‚Ê°¤Ê” ∑§Ë ©ã◊áÊŒ ª¥œ ∑§Ë ¤ÊËŸË øÊŒ⁄U øË⁄U ∑§⁄U ¡’ „◊ ªÁ‹Ã ¡ËflŸ ∑§Ë ‚¥«∏Êœ ◊¥ ¡Ê ¬„È°øÃ „Ò¥, Ã’ „◊¥ ’⁄U’‚ L§‹Ê߸ •ÊÃË „Ò Á∑§ ’‚¥Ã ÄUÿÙ¥ø •Ê∞– ‚ø◊Èø ÿÁŒ ’‚¥Ã •Ê∞, ÃL§áÊÊ߸ ◊¥ Ÿß¸ ÃL§áÊÊ߸ ÷⁄UŸ ∑‘§ Á‹∞, ∆Í°∆ ∑§Ù ÷Ë ¬Ñ„Áflà ∑§⁄UŸ ∑‘§ Á‹∞ •ı⁄U ¬ÑøÁflà ∑§Ù ¬ÈÁc¬Ã ∑§⁄UŸ ∑‘§ Á‹∞, ÃÙ ©‚∑§Ê •ÊŸÊ •ÊŸ ∑§Ë Ã⁄U„ ‹ª– ¬⁄U ÿÁŒ ©‚∑‘§ •ÊŸ ‚ ŒÁπŸÒÿÊ ’ÿÊ⁄U ∑§Ë ‹„∑§ ¬Ê∑§⁄U •¥Œ⁄U ‚È‹ªË „È߸ •Êª ∑§Ù Œ„∑§Ÿ ∑§Ê •ı⁄U ’‹ Á◊‹, ÿÁŒ ©‚∑‘§ •ÊŸ ‚ ⁄UÁà ∑§Ê ©ÃÊ⁄U •ı⁄U •⁄UÁà ∑§Ê ø…∏Êfl „Ù •ı⁄U ÿÁŒ ©‚∑‘§ •ÊŸ ‚ “Ÿÿı ¬Êß ∑§ı ©Ÿÿı ¬Ã¤ÊÊ⁄U” „Ù, ÃÙ ©‚∑§Ê Ÿ •ÊŸÊ „Ë •ë¿Êø– ß‚Á‹∞ œ⁄UÃË ªÊ ©∆Ë „Ò,»§Í‹Ò »§Í‹ »§⁄UÒ ¡Ÿ ÃL§fl⁄U ⁄Uʪ »§Êª ∑§Ê© ªÊflÒ– ⁄Uʪ »§Êª „Ë ÃÙ ©mÒ¡ŸÊ ∑§Ê ◊ÈÅÿÊ ∑§Ê⁄UáÊ „Ò– ßã„Ë¥◊ ÁŒŸÙ¥ ⁄U¥ªË Á‡Êfl‡Ê¥÷È ‡Ê◊ʸ ∑§Ù ÷Ë ß‚ ⁄Uʪ »§Êª ‚ ©m¡ŸÊ „È߸ ÕË– •ª⁄U ∑§Ù߸ ¬Í¿ Á∑§ •Ê¡ ©Ÿ∑‘§ “◊Ê߸ ‹Ê«¸” ’ÙÁ⁄UÿÊ ’‚ŸÊ ‚◊à ÿ„Ê° ‚ ø‹ ª∞ •ı⁄U fl˝¡ ∑‘§ ∑§ã„ÒflÿÊ ∑‘§ ÉÊ⁄U ¡Ê∑§⁄U „Ù‹Ë π‹Ÿ ∑§Ë ‡ÊÈ÷ fl‹Ê ‚ø◊Èø •Ê ªß¸, •’ “⁄Uʪ »§Êª” ‚ ßÃŸË Áø…∏ ÄUÿÙ¥Ê? ÄUÿÙ¥, ’ÃÊ™§°– ©◊¥ª »§⁄Ufl⁄UËU wÆvz

17

dfl¢Áà / 㨄=Ou Ÿ„Ë¥ ⁄U„Ë– fl¥‡ÊË Á◊‹ ªß¸ „Ò ‹Á∑§Ÿ ©‚∑‘§ ⁄U¥Œ˝ »§Í°∑§Ÿ flÊ‹ ¬˝ÊáÊ Ÿ„Ë¥ ⁄U„– ŒÊ‚ÃÊ ∑‘§ ÁŒŸÙ¥ ∑§Ê fl„ ÁflŒ˝Ù„ ∑§Ê •ŒÁêÿ ©à‚Ê©„ ÷Ë Ÿ„Ë¥ ⁄U„Ê– ’ø ⁄U„Ë „Ò ¬˝ªÊ…∏ ÁŸŒ˝Ê ∑§Ë ◊Èπ⁄U ‚Ê°‚– ß‚◊¥ ©‚ ©ÑÊÁ‚à ¡ŸªËà ∑§Ë S◊΄Áà ÄUÿÙ¥„ ŒÈπŒÊÁÿŸË „Ù? •ı⁄U ¡Ù ªËà •¬Ÿ L§°œ ◊È°„¡‹ ª‹ ‚ Ÿ ÁŸ∑§‹ ‚∑‘§, ©‚∑§Ê ªÊÿŸ ÄUÿÙ¥ Ÿ ŒÊ„ ©¬¡Êfl? ÷ËÃ⁄U ‚ ∞∑§ Áfl¬˝‡ŸÃ ©∆ ⁄U„Ê „Ò Á∑§ ’‚¥Ã •ÊÃÊ ÷Ë „Ò Á∑§ ÃÈ◊ ’Ê⁄U-’Ê⁄U “’‚¥Ã Ÿ •ÊflÒ” ∑§Ê „ÑÊ ◊øÊ ⁄U„ „Ù? •ÊÃÊ „Ò, ÃÈÁ„Ÿ Á„◊¬Êà Á‹∞ ¡Ê«∏Ê •ı⁄U ¤Ê¥¤ÊÊflà Á‹∞ ¬Ã¤ÊÊ⁄U– ߟ∑‘§ •Êª◊Ÿ ∑‘§ ÃÈ◊È‹ ∑§Ù‹Ê„‹ ◊¥ ’‚¥Ã ÿÁŒ •Ê∑‘§, ⁄UÙ∑‘§ ø‹Ê ¡ÊÃÊ „ÙªÊ ÃÙ Ÿ„Ë¥ ¡ÊŸÃÊ, ¬⁄U ∑§÷Ë ©‚∑§Ê ÷Ë •ÊŸÊ •ÊŸ ∑§Ë Ã⁄U„ ‹ªÃÊ? •÷Ë •Ê◊ ’ı⁄UÊ∞ Ÿ„Ë¥ Á∑§ ¬È⁄UflÒÿÊ ∑§Ë ¤Ê∑§Ù⁄U ‚ ‹Á‚ÿÊ-‹Á‚ÿÊ ∑§⁄U ’ı⁄U œÍÁ‹ ◊¥ ‹Ù≈UŸ ‹ª– ⁄U„Ë ◊„È•Ê ∑‘§ ∑§Í°øÙ¥ ∑§Ë ’ÊÃ, ‚Ù ◊œÍ∑§◊Ê‹Ê ∑§Ë ¬˝ÁÃDÊ ‚¥ÿÙÁªÃÊ ∑‘§ SflÃÿ¥fl⁄U Ã∑§ „Ë ⁄U„Ë, ©‚∑‘§ ’ÊŒ ÃÙ Á‚flÊÿ •¬˝ÁÃDÊ‚ •ı⁄U •¬ÿ‡Ê ∑‘§ ß‚ ◊œÍ∑§ ∑§Ù ∑§È¿ Á◊‹Ê Ÿ„Ë¥– „Ê°, ÷‹ ÿÊŒ •Ê߸ ß‚ ◊œÍ∑§ ∑§Ë– ß‚∑‘§ ‚ÊÕ ’ø¬Ÿ ∑§Ë ∞∑§ •àÿ¥Ã ÁflŸÙ÷⁄UË S◊Î∑§Áà ¡È«∏Ë „È߸ „Ò– ŸÁŸ„Ê‹ ∑§Ë ÉÊ≈UŸÊ „Ò– ÷Ê⁄Uà ∑§Ê ‚’‚ ¬˝ÊøËŸ ÃÊ◊˝¬òÊ ¡„Ê° ¬˝Ê#ÿ „È•Ê, ©‚ ‚Ù„ªı⁄UÊ ∑§Ë ’Êà „Ò– ªÊ°fl •Ê◊Ë⁄UÊ#ËÊ ∑‘§ ‚¥ª◊ ¬⁄U ’‚Ê „È•Ê •ı⁄U ª‚Ù߸¥¡Ë ∑§Ë ¬¥ÁQ§ “◊ŸË ¬ËŸ ¬Ê∆ËŸ ¬∆Ê∞, ÷Á⁄U-÷Á⁄U ÷Ê⁄U ∑§„Ê⁄UŸ •ÊŸ” ∑§Ë ¬˝⁄UáÊÊ ∑§Ê ◊Í‹SòÊÙÈà ’Ÿ ‚∑‘§, ∞‚Ë ◊ËŸ-‚◊ÎÁh ‚ ‚¥ÿÈÖ „Ê°, ÃÙ ∑§Ù߸ •◊ËŸ÷Ù¡Ë Á‡Êcÿ •¬Ÿ ∑§Ÿ»§È°∑§flÊ ªÈL§ üÊË ∑§ÙŒß¸ ⁄UÊ◊ ÁòʬÊ∆Ë ∑§Ù πÙ¡ÃÊ „È•Ê ßã„Ë¥ ’ı⁄U •ı⁄U ◊„È•Ê ∑‘§ ÁŒŸÙ¥ ◊¥ ∞∑§ ’Ê⁄U ¬„È°øÊ •ı⁄U ¬Í¿ ’Ò∆Ê Á∑§ ¬¥Á«Ã ¡Ë Á¡Ÿ∑§Ê ŸÊ◊ “Á¤ÊŸflÊ” ‚ ¬«∏ÃÊ „Ò (©‚Ÿ ªÈL§ ŸÊ◊ ‹ŸÊ •‡ÊÊSòÊ⁄U‚ê◊¬Ã „ÙŸ ∑‘§ ∑§Ê⁄UáÊ ∑§ÙŒÙ¥ ∑‘§ SÕÊËŸËÿ ¬ÿʸÿ Á¤ÊŸflÊ •Õʸà “◊„ËŸ øÊfl‹” ∑§Ê ¬˝ÿÙª Á∑§ÿÊ) fl ◊„Ê⁄UÊ¡ ¡Ë ∑§„Ê° „Ò¥, ©‚ ©ûÊ⁄U Á◊‹Ê ... ◊œÍ∑§flΡÊ ∑§È‡Ê„Ù¬ª˝Ê◊ ¬˝Êê¸Ãı˘‚Ù ◊Ù§‚◊×– •Ê◊ËŸŒË◊ËŸÁflŸÊ‡ÊŸÊÿ ∑§ŒÛÊÙŸ◊Ê ‚ fl⁄UË◊Áfl⁄UÊ¡Ã– •Õʸà “•¬Ÿ Á◊òÊ ¬¥Á«Ã ◊Ù§⁄UÊ◊ ∑‘§ ‚ÊÕ •Ê¬∑‘§ üÊË◊ÊŸ ∑§ŒÛÊ⁄UŸÊ◊Ê (∑§ÙŒß¸ ’Ê’Ê) ‚’⁄U „Ë ∑‘§ ÁŸ∑§‹ „È∞ „Ò¥ •ı⁄U ß‚ ‚◊ÿ ∑§È‡Ê„Ê ≈UÙ‹Ê ∑‘§ •∑‘§‹flÊ ◊„È•Ê ∑‘§ ¬«∏ ∑‘§ ŸËø, •Ê◊Ë ŸŒË ∑§Ë ◊ËŸ ¡Ÿ‚¥ÅÿÊ∞ ∑§Ù ∑§◊ ∑§⁄UŸ ∑§Ê ‡ÊÈ÷ ‚¥∑§À¬„ ‹∑§⁄U Áfl⁄UÊ¡ ⁄U„ „Ò¥, fl„Ë¥ •Ê¬∑§Ù Á◊‹¥ª”– Ã÷Ë ‚ ©‚ ◊¿‹Ë◊Ê„Ë ∑‘§ ¬ÈáÿÊSÕ∑§‹ ◊¥ ÁSÕà ◊„È∞ ∑‘§ ¬«∏ ∑§Ê ŸÊ◊ ¬«∏ ªÿÊ „Ò ◊œÈ∑§flÊ ◊„È•Ê– •Ê¡ ÷Ë ‹Ùª ß‚ ¬ÈŸL§ÁQ§‡ÊÙÁ÷à ¬Èáÿ◊ŸÊ◊ ∑§Ù ‚°¡Ù∞ „È∞ „Ò¥– „Ê°, ÃÙ ’Êà ø‹Ë ÕË ◊„È∞ ∑§Ë •Ù⁄U ©‚∑‘§ ∑§Í°ø ∑§Ë– ‚ø◊Èø •Ê¡ ◊„È∞ ∑§Ë ◊„∑§ Ÿ„Ë¥ ⁄U„Ë, ⁄U„Ë ∑‘§fl‹ ©‚◊¥ •Ê¡ “◊œÈ∑§ÃÊ” „Ë– •Ê¡ ∑§Ê ◊„È•Ê “◊œÈ∑§flÊ” ’Ÿ „Ë ªÿÊ „Ò– ßÃŸÊ ‚ÈŸ ∑§⁄U •ı⁄U ‚◊¤Ê ∑§⁄U •Ê‡ÊÊ „Ò, •¬Ÿ ⁄U‚Ê‹ •ı⁄U ◊œÍ∑§ ∑‘§ Á’⁄UÃ ¬⁄U ⁄U‚⁄UÊ¡ •ı⁄U ´§ÃÈ⁄UÊ¡ ’ŸŸ flÊ‹Ê, ◊œÈ◊Ê‚ ÷Ë •¬ŸÊ ◊È°„ Ÿ„Ë¥ ©∆Ê∞ªÊ– „Ê°, fl„ ÁSflÿ¥ Ÿ ©∆Ê∞, ¬⁄U ∑§Ù߸ ©‚∑‘§ „ÊÕÙ¥ Á’∑§Ë „È߸ ߟ ¬⁄U÷ÎÁÃ∑§Ê•Ù¥ ∑§Ù ∑Ò§‚ ⁄UÙ∑§ ‚∑§ÃÊ „Ò, ¡Ù ©‚Ë ∑§Ë ⁄UÙ≈UË πÊÃË „Ò¥, fl ÃÙ •¬ŸÊ Ÿ◊∑§ •ŒÊ ∑§⁄U¥ªË „Ë •ı⁄U “’‚¥Ã •ÊflÒ, Ÿ •ÊflÒ¥”,’‚¥Ã ∑‘§ •ÊŸ ∑§Ê ¡ÿÉÊÙ· ∑§⁄U¥ªË „Ë, ©‚ ¬⁄U ÷Ë Ÿ •ÊflÒ, ÃÙ ◊ÊŸÙ¥ fl„ •ÊŸÊ øÊ„ÃÊ Ÿ„Ë¥, ß‚ ¬˝∑§Ê⁄U ◊ŸÈ„Ê⁄U ∑§⁄U¥ªË– ∑§⁄U¥, ©ã„¥Ë ¡’ Sfl ÿ¥ •¬ŸË ß‚ ¬˝fl¥øŸÊ ∑§Ê ÁflEÊŸ‚ Ÿ„Ë¥ „Ò, Ã’ ŒÍ‚⁄UÙ¥ ∑‘§ ◊Ÿ ◊¥ ß‚ •‚àÿ ∑§Ë •flÃÊ⁄UáÊÊ ∑§⁄U „Ë fl ∑Ò§‚ ¬Ê∞°ªË? ©Ÿ∑§Ë ÿ„ ¬¥ø◊ ∑§Ë ¬È∑§Ê⁄U ‹Í ∑§Ë ‹¬≈UÙ¥ ◊¥ ¤ÊÈ‹‚ ¡Ê∞ªË •ı⁄U ◊ÉÊÙ¥ ∑‘§ ª¡¸Ÿ ◊¥ «Í’ ¡Ê∞ªË– Ã’ “•ß„Ò¥ »‘§Á⁄U ’‚¥Ã ´§ÃÈ ßŸ «Ê⁄UŸ flÒ »§Í‹” ∑§Ë ◊œÈ⁄U •Ê‡ÊÊ∞° •ı⁄U “ÿÁŒ ¡Ê«∏Ê •ÊÃÊ „Ò ÃÙ ÄUÿÊ∑§ ’‚¥Ã ©‚‚ ŒÍ⁄U ¬Ë¿ ¿Í≈U ‚∑‘§ªÊ” ∑‘§ ‹È÷ÊflŸ •ÊEÊ∑§‚Ÿ ÄUÿÊ¥ ߥŒ˝¡Ê‹ „Ë ’Ÿ ⁄U„¥ª? ÄUÿÊ‚ ÿ„Ë ‚◊¤ÊÊ ¡Ê∞ Á∑§ ß‚ ߥŒ˝¡Ê‹ ∑§Ê ∑§÷Ë •¥Ã Ÿ „ÙªÊ? ÄUÿÊŸ ß‚ ߥŒ˝¡Ê‹ ∑‘§ •ÁœDÊÊÃÊ ⁄U%Ê fl‹Ë ∑‘§ ∞¥Œ˝¡ÊÁ‹∑§ ’Ÿ ∑§⁄U •Ê‡ÊÊÃËà ÁŒŸÙ¥ ∑§Ù ß‚Ë »§⁄Ufl⁄UËU wÆvz

18

dfl¢Áà / 㨄=Ou ¬˝∑§Ê⁄U •Ê°πÁ◊øıŸË π‹ÊÃ-π‹ÊÃ ∞∑§Œ◊ flÊSfl‹ÁÃ∑§ÃÊ ∑‘§ Áøòʬ≈U ¬⁄U Ÿ„Ë¥ ‹Ê Œ¥ª? ÿÁŒ ‹ÊŸ ∑§Ë ˇÊËáÊ ‚ ˇÊËáÊ ÷Ë ‚¥÷ÊflŸÊ „Ù ÃÙ ∑§È¿ •¬ŸË •Ù⁄U ‚ ÷Ë Á∑§ÿÊ ¡Ê∞– ’‚¥Ã ∑‘§ ’Ë¡ ©ã„Ë¥‚ ¡Ëáʸ-‡ÊËáʸ ¬áʸ⁄UÊÁ‡ÊÿÙ¥ ◊¥ flø◊ÊŸ „Ò¥, Á¡Ÿ◊¥ „◊ ÁøŸªÊ⁄UË »‘§¥∑§ŸÊ øÊ„Ã „Ò¥– ’‚¥Ã ∑‘§ •ÊŸ ∑‘§ ‚¥∑‘§Ã „◊¥ ©ã„Ë¥∑§ •◊⁄UÊßÿÙ¥ ‚ Á◊‹¥ª Á¡Ÿ∑‘§ ÷ËÃ⁄U ‚ ‚ “¡«∏ÃÊ ¡Ê«∏ Áfl·◊ ©¬ √ÿÊ¥¬Ê” ‚ Á∆∆È⁄UÃ „È∞ •‚¥Åÿ◊ ¡Ÿ ¤ÊÊ°∑§ ⁄U„ „Ò¥– ’‚¥Ã ∑§Ù ¬˝ÊáÊÊÁãflà ∑§⁄UŸ flÊ‹Ë ’ÿÊ⁄U ©ã„Ë¥ ø¥ŒŸ‚È⁄UÁ÷à ◊‹ÿÊ¥ø‹Ù¥ ‚ •ÊŸ flÊ‹Ë „Ò, Á¡Ÿ◊¥ •Ê¡ •‚¥Åÿ∑§ »§áÊœ⁄UÙ¥ ∑§Ë Áfl·ÙÀflfláÊ íflÊÊ‹Ê∞° œœ∑§ ⁄U„Ë „Ò¥– ’‚¥Ã ∑‘§ ∑§¥∆ ◊¥ •÷Ë “ŸÊßÁ≈U¥ª‹” ∑§Ë »§Ê°‚Ë ‹ªË „È߸ „Ò •ı⁄U “÷ÊÇÿŸR§◊áÊ Á„ œŸÊÁŸ ÷fl¥Áà ÿÊ¥ÁÔ •ı⁄U ß‚∑§Ê ŒÈπ Ÿ„Ë¥, ŒÈπ ÃÙ ß‚ ’Êà ∑§Ê „Ò Á∑§ ¬˝ÊáÊ‚πÊ ◊ŒŸ ÷Ë •Ê¡ ’‚¥Ã ∑§Ë ¿ÊÃË ¬⁄U ◊Í°ª Œ‹ÃÊ „È•Ê ŒŸÊŒŸ »§Êÿ⁄U ∑§⁄UÃÊ ø‹Ê ¡Ê ⁄U„Ê „Ò, •’ Ÿ ©‚ ¬⁄Uʪ ‚ „ÊÕ œÈÁ⁄UÿÊŸÊ „Ò, Ÿ ÃÍáÊË⁄U ∑§Ù ¬¥ø’ÊáÊÙ¥ ‚ ÷⁄UŸÊ „Ò •ı⁄U Ÿ »§Í‹Ù¥ ∑§Ë ¬˝àÿ¥’øÊ ø…∏ÊŸË „Ò, ◊ı‚◊ ’◊ı‚◊ ‡Ê⁄U-fl·Ê¸ Á∑§∞ ¡Ê ⁄U„ „Ò– ß‚ Áfl·◊ ÁSÕÁà ◊¥ ’‚¥Ã ∑§Ê •ÊflÊ„Ÿ ∑§⁄UŸÊ „Ò, ©‚∑§Ë ¬˝Êáʬ˝ÁÃDÊ ∑§⁄UŸË „Ò •ı⁄U ©‚∑§Ê ¬Í¡Ÿ ∑§⁄UŸÊ „Ò, •ı⁄U ÿ„Ë Ÿ„Ë¥ ©‚∑§Ë ‚◊ÎÁh ‚... ““«Ê⁄U ŒÈ◊ «ÊÁ⁄UÁŸ Á’¿ıŸÊ Ÿfl ¬Ñfl ∑‘§ ∑§È‚È◊ ¤Ê°ªÍ‹Ê ‚Ù„Ò¥ ß ¿Áfl ÷Ê⁄UË ŒÒ”” ∑§Ê ¤ÊÍ‹Ê ⁄Uø∑§⁄U ◊ŒŸ-◊„ˬ ∑‘§ ©ÁûÊ#‹ ◊ÁSÃc∑§ ∑§Ù ‚¥¡ËflŸ ‚ ‡ÊËË ∑§⁄UŸÊ „Ò– ß‚Ë ¬˝ÿ ∑‘§ Œ‡Ê¸Ÿ ∑§Ë ∑§Ê◊ŸÊ-‹‹∑§ ∑‘§ ‚ÊÕ ∑§Ë ªß¸ „Ò, “¬˝ËÃ◊ ◊Ù¥Á„ ¡Ù Œ⁄U‚ÊflÒ¥”– ¡’ Ã∑§ fl„ Ÿ „Ù, Ã’ Ã∑§ ’Ê⁄U-’Ê⁄U œ⁄UÃË ÿ„Ë ªÊÃË ⁄U„ªË— “‚¡ŸË „Ù ◊Ÿ ◊Ù⁄U ◊ŸÊflÒ, ’‚¥Ã Ÿ •ÊflÒ”– - »§ÊÀªÈŸ wÆÆ|, ¬˝ÿʪ ¬ÈáÿÁÃÁÕ — wÆ »§⁄Ufl⁄UË

’ìÊÙ¥ ∑§Ë Ã⁄U„U ’ìÊ ∑§Ë Ã⁄U„U „°U‚ •ı⁄U ¡’ ⁄UÙÿ ÃÙ ’ìÊ ∑§Ë Ã⁄U„U $πÁ‹‚ ‚Èπ $πÊÁ‹‚ ŒÈπ

Ÿ ©U‚◊¥ $πÿÊ‹ ∑ȧ¿U ¬ÊŸ ∑§Ê Ÿ ◊‹Ê‹ ß‚◊¥ ∑ȧ¿U πÙŸ ∑§Ê ‚È„U‹Ë „°U‚Ë •ı⁄U •Ê°‚ M§¬„U‹ ŒÙŸÙ¥ ∞‚ Á∑§ ◊Ÿ ’„U‹Ê ©U‚‚ ÷Ë ß‚‚ ÷Ë

- ÷flʟˬ˝‚ÊŒ Á◊üÊ ∑§Ù⁄U Á$∑§S‚ ÷Ë •¢‡Ê „UÙ ª∞ •¬Ÿ „U⁄U ¿UÊÿÊ ∑§ ¬Ë¿U Œı«∏UÊÿÊ ‚¬ŸÙ¥ Ÿ •ı⁄U Œ’ ªß¸ ¬Ê°flÙ ∑§ ŸËø Œı«∏UÃ-Œı«∏UÃ ∑§Ù߸ ¿UÊÿÊ ÃÙ „°U‚ Áπ‹Áπ‹Ê∑§⁄U ’ìÊÙ¢ ∑§Ë Ã⁄U„U •ı⁄U ¿ÍU≈U ªÿÊ „UÊÕ ¿UÊÿÊ ∑§Ê •Ê∑§⁄U „UÊÕ ◊¥ ÃÙ ⁄UÙÿ ÁËÁ◊‹Ê∑§⁄U ’ìÊÙ¥ ∑§Ë Ã⁄U„U $πÊÁ‹‚ ‚Èπ $πÊÁ‹‚ ŒÈπ! »§⁄Ufl⁄UËU wÆvz

19

dfl¢Áà / 㨄=Ou

◊Á„U‹Ê ∑§ÕÊ∑§Ê⁄UÙ¥ ∑§ ŸÊ⁄UËflÊŒË ÁfløÊ⁄U - «UÊÚ. •ÁŸÃÊ Á◊üÊ

Á„¢UŒË ∑§ ◊Á„U‹Ê ‹πŸ ¬⁄U ŸÊ⁄UËflÊŒ ∑§Ê ’„ÈUà ¬˝÷Êfl ¬«∏UÊ „ÒU– ŸÊ⁄UËflÊŒ ∑§Ê ‚Ê◊Êãÿ •Õ¸ „ÒU, ŸÊ⁄UË ∑§Ù ¬ÈL§· ∑§ ‚◊ÊŸ •Áœ∑§Ê⁄U Á◊‹¥ ‹Á∑§Ÿ œË⁄U-œË⁄U ©U‚∑§Ë ÁflÁ÷㟠œÊ⁄UÊ∞° Áfl∑§Á‚à „ÈßZ– ŸÊ⁄UËflÊŒ ¬ÈL§· Áfl⁄UÙœË „ÒU, ÿ„U ÷Ë Ÿ„UË¥ ∑§„UÊ ¡Ê ‚∑§ÃÊ– ß‚◊¥ ŸÊ⁄UË •¬Ÿ •Áœ∑§Ê⁄UÙ¥ ∑§Ë ◊Ê°ª ∑§⁄UÃË „ÒU– ß‚◊¥ ¬ÈL§· ‡ÊÊÁ◊‹ „UÙŸÊ øÊ„¥U ÃÙ „UÙ ‚∑§Ã „Ò¥U– ÷Ê⁄Uà ◊¥ ŸÊ⁄UËflÊŒ ∑§Ù ¬Á⁄Uøÿ ‚ •ÊÿÊÁÃà ÁfløÊ⁄UœÊ⁄UÊ „U⁄UÁª¡ Ÿ„UË¥ ∑§„UÊ ¡Ê ‚∑§ÃÊ „ÒU, ÄÿÙ¥Á∑§ v~ flË¥ ‚ŒË ◊¥ „UË ŸÊ⁄UË ∑§Ë Œ‡ÊÊ ◊¥ ‚ÈœÊ⁄U ∑§Ë ’Êà ¬⁄U ◊„UʬÈL§· ÁfløÊ⁄U ∑§⁄UŸ ‹ª Õ– ’Ë‚flË¥ ‚ŒË ∑§ •¢ÁÃ◊ Œ‡Ê∑§ Ã∑§ •ÊÃ-•ÊÃ ß‚◊¥ ŸÊ⁄UË Áfl◊‡Ê¸ •ı⁄U ŸÊ⁄UË Œ„U ◊ÈÁÄà ¡Ò‚ •äÿÊÿ ¡È«∏U– Á„¢UŒË ∑§Ë ’„ÈUà ‚Ë ◊Á„U‹Ê ‹Áπ∑§Ê•Ù¥ Ÿ ŸÊ⁄UËflÊŒ ∑§Ë ¬Á⁄U÷Ê·Ê •ı⁄U ŸÊ⁄UËflÊŒ ∑§Ù •¬Ÿ •¬Ÿ Ã⁄UË∑§ ‚ ‚◊¤ÊÊŸ ∑§Ê ¬˝ÿàŸ Á∑§ÿÊ „ÒU– ¬˝÷Ê πÃÊŸ Ÿ ‚Ë◊ÙŸ Œ ’Ù©U•Ê ∑§Ë “‚∑¢§«U ‚Ä‚” ∑§Ê “SòÊË ©U¬ÁˇÊÃÊ” ∑§ ‡ÊË·¸∑§ ‚ •ŸÈflÊŒ ÷Ë Á∑§ÿÊ– ‚Ë◊ÙŸ Œ ’Ù©U•Ê ¡ÊŸ S≈ÈU•≈¸U Á◊‹ ‚ ¬˝÷ÊÁflà ÕË¥– Á„¢UŒË ∑§Ë ‹Áπ∑§Ê•Ù¥ ¬⁄U ‚Ë◊ÙŸ Œ ’Ù©U•Ê ∑§Ê ’„ÈUà ¬˝÷Êfl ¬«∏UÊ– ¬˝÷Ê πÃÊŸ ŸÊ⁄UËflÊŒ ∑§Ë ¬Á⁄U÷Ê·Ê ◊Ù≈U ÃÙ⁄U ¬⁄U ∑§⁄UÃ „ÈU∞ Á‹πÃË „Ò¥U - ““ŸÊ⁄UË flÊŒ fl„U ŒÎÁc≈U∑§ÙáÊ „ÒU fl„U ÁfløÊ⁄UœÊ⁄UÊ „ÒU ¡Ù ¬Á⁄UflÊ⁄U, ∑§Êÿ¸¡ªÃ •ı⁄U ‚◊Ê¡ ◊¥ SòÊË ∑§ Œ◊Ÿ ∞fl¢ ‡ÊÙ·áÊ ∑§ ¬˝Ëà •fl’Ùœ ⁄UπÃÊ „ÒU •ı⁄U ©UŸ SòÊË ¬ÈL§·Ù¥ ‚ ‚¡ª ‚Á∑˝§ÿÃÊ ∑§Ë •¬ˇÊÊ ⁄UπÃÊ „ÒU Á¡ã„¥U ∞‚Ë ¬Á⁄UÁSÕÁÃÿÊ° ¬‚¢Œ Ÿ„UË¥ „Ò¥U–”” (ŸÊ⁄UËflÊŒ ‚ ¡È«∏U ‚flÊ‹, ¬˝÷Ê πÃÊŸ, ¬˝ªÁÇÊË‹ fl‚ÈœÊ, ¬Î.‚¢. yÆ-yv)– fl ¬Í¿UÃË „Ò¥U Á∑§ ÷Ê⁄UÃËÿ ŸÊ⁄UËflÊŒ ¬Á‡ø◊Ë ŸÊ⁄UËflÊŒ ‚ ∑§„UÊ° Á÷㟠„ÒU– ‚Ê¢S∑ΧÁÃ∑§ M§¬ ‚ „U◊Ê⁄UË ¬Îc∆U ÷ÍÁ◊ ÄÿÊ „ÒU– ““÷Ê⁄UÃËÿ ŸÊ⁄UË Á¬Ã΂ûÊÊ ∑§Ù •¬ŸÊ ŒÈ‡◊Ÿ Ÿ„UË¥ ◊ÊŸÃË– ¬Á‡ø◊Ë SòÊË ∑§Ù Á¬Ã΂ûÊÊ ∑§Ë ¬˝àÿ∑§ •Á÷√ÿÁÄà ‚ ´§áÊÊ „ÒU ¡’ Á∑§ ÷Ê⁄UÃËÿ ŸÊ⁄UË ∑§Ê ◊ÊŸ‚ ∞‚Ê Ÿ„UË¥ „ÒU–”” (fl„UË) wv ‚flË¥ ‚ŒË ◊¥ ∑§Œ◊ ⁄UπŸ ∑§ ’ÊŒ ÷Ë ∑§ãÿÊ÷˝ÍáÊ „UàÿÊ, ’Ê‹ ÁflflÊ„U, Œ„U¡ ¬˝ÕÊ, ’‹Êà∑§Ê⁄U ∑§Ë ÉÊ≈UŸÊ•Ù¥ ◊¥ ∑§◊Ë¥ Ÿ„UË¥ •Ê߸– ∑§ÊŸÍŸÙ¥ ∑§ ’ŸŸ ∑§ ’ÊŒ ÷Ë ‚Ê◊ÊÁ¡∑§ Œ’Êfl ’ŸÊ „ÈU•Ê „ÒU– SòÊË ∑§ ¬˝Áà SòÊË ∑§Ë ∑˝Í§⁄UÃÊ ÷Ë Á¿U¬Ë Ÿ„UË¥ „ÒU– •Ê¡ ∑§Ê ÿȪ ÷Í◊¢«U‹Ë∑§⁄UáÊ ∑§Ê ÿȪ „ÒU ¡Ù SòÊË ∑§Ù Á»§⁄U ‚ ÿÙÇÿÊ ’ŸÊ ⁄U„UÊ „ÒU– ß‚∑§ •‹ÊflÊ SòÊË ◊ÈÁÄà ∑§Ù Œ„U ◊ÈÁÄà ‚◊¤Ê ∑§⁄U ‚Ä‚È•À≈UË ∑§ ’Ê⁄U ◊¥ πÈ‹ ∑§⁄U ’Ù‹ŸÊ •ı⁄U Á‹πŸÊ øÊ„UÃË „Ò¥U– ∞‚ ◊¥ Á¤Ê¤Ê∑§ ¬˝∑§≈U ∑§⁄UŸÊ Á¬¿U«∏UʬŸ ‚◊¤ÊÃË „ÒU– ÷Í◊¢«U‹Ë∑§⁄UáÊ Ÿ SòÊË ∑§Ù ∞∑§ •Ê∑§·¸∑§ ©Uà¬ÊŒ ∑§ M§¬ ◊¥ ’Œ‹ ÁŒÿÊ „ÒU–”” (©U¬ÁŸfl‡Ê ◊¥ SòÊË, ¬˝÷Ê πÃÊŸ, ¬Î.‚¢. yv) ‚ȇÊË‹Ê ≈UÊ∑§÷ı⁄U ∑§„UÃË „Ò¥U Á∑§ ““„U◊Ê⁄U ‚◊Ê¡ ◊¥ •ı⁄U ‚Ê◊ÊÁ¡∑§ √ÿflSÕÊ ◊¥ ¬ÈL§·‚ûÊÊ •Ê¡ ÷Ë ∑§Êÿ◊ „ÒU– SòÊË ∑§Ê SÕÊŸ ŒÙÿ◊ •ı⁄U •œËŸSÕ „ÒU– ©U‚∑§ •Áœ∑§Ê⁄U „UÊÕË ∑§ ŒÊ°ÃÙ¢ ∑§ ‚◊ÊŸ ÁŒπŸ •ı⁄U ÁŒπÊŸ ∑§ „UÙÃ „Ò¥U– ÁSÕÁà ߂ ∑§ÕŸ ‚ ‚Ê»§ „ÒU– ◊ÈÄà Sflë¿¢UŒ ⁄U„UŸ flÊ‹Ë SòÊË ÷Ë ∑§÷Ë ¬ÈL§· ‚ „UÊ⁄U ∑§⁄U, ∑§÷Ë ¡Ëà ∑§⁄U •¬Ÿ •ı⁄Uà „UÙŸ ∑§Ê •„U‚Ê‚ ∑§⁄UÊÃË „ÒU–”” (◊Ò¢Ÿ «UÊÿ⁄UË Ÿ Á‹π ∑§⁄U ª‹ÃË ∑§Ë, ‚ȇÊË‹Ê, ≈UÊ∑§Ê÷ı⁄U, •Ê◊ •ÊŒ◊Ë ¬ÁòÊ∑§Ê, •ÄÃÍ’⁄U - ÁŒ‚¢’⁄U wÆÆ{, ¬Î.‚¢. w{)– fl ÿ ÷Ë ◊ÊŸŸË „Ò¥U Á∑§ SòÊË ‹Ë∑§ ‚ „U≈U∑§⁄U ¬ÈL§· ‚ûÊÊ ÿÊ ¬ÈL§· ◊ÊŸÁ‚∑§ÃÊ ∑§Ë ©U¬ˇÊÊ ∑§⁄U •¬Ÿ SflâòÊ ÁŸáʸÿ ‹ÃË „ÒU ÃÙ ÁflflÊŒ ∑§ ÉÊ⁄U ◊¥ •Ê ¡ÊÃË „ÒU– fl ŸÊ⁄UË Á„Uà ∑§Ù ‚flÙ¸¬Á⁄U ◊ÊŸÃË „Ò¥U– ŸÊ⁄ËflÊŒ SòÊˬÈL§· ∑§Ë ‚◊ÊŸÃÊ ∑§Ê ‚◊Õ¸Ÿ ∑§⁄UÃÊ „ÒU– ∑ΧcáÊÊ ‚Ù’ÃË Á„¢UŒË ∑§Ë flÁ⁄Uc∆U ‹Áπ∑§Ê „Ò¥U– ©Uã„UÙ¥Ÿ •ŸÊÁ◊∑§Ê ‚ •¬ŸË •¢Ã⁄¢Uª ’ÊÃøËà ∑§ Œı⁄UÊŸ ∑§„UÊ Á∑§ ““÷Ê⁄UÃËÿ ‚◊Ê¡ ◊¥ SòÊË ¬ÈL§·Ù¥ ∑§ ‚¢’¢œÙ¥ •ı⁄U ¬ÊÁ⁄UflÊÁ⁄U∑§ øıπ≈U ∑§Ù ‹∑§⁄U ∞∑§ ª„U⁄UË ŸÒÁÃ∑§ „Uø‹ø ŒÍ⁄UªÊ◊Ë ¬Á⁄UfløŸ ¬˝÷Êfl ‹ÁˇÊà „UÙ ⁄U„U „Ò¥U– „U⁄U ‚ÿÊŸÊ ß‚ Á¬ÃάˇÊ ∑§ Á‹∞ πÃ⁄UÊ ‚◊¤Ê ∑§⁄U Áø¢ÁÃà „ÒU– ß‚ Áfl·ÿ ◊¥ flÒøÊÁ⁄U∑§ ÷¢Áª◊Ê •¬ŸÊ∞ „ÈU∞ „ÒU– ∑ȧ¿U Ÿ ∑ȧ¿U ¡Ù«∏UŸ ∑§Ù ©Uà‚È∑§ „ÒU– ¬Á⁄UflÊ⁄U ∑§Ë ŸÈ◊Ê¢ßZŒªË ∑§⁄UŸ flÊ‹Ê „U⁄U ¬ÈL§· ¬àŸË, ◊Ê°, ’≈UË ∑§Ù ÁŸÿ¢òÊáÊ ◊¥ ⁄UπÃÊ •ÊÿÊ „ÒU– ©U‚ ‹ªÃÊ „Ò UÁ∑§ ©U‚ ‚◊Ê¡‡ÊÊÁSòÊÿÙ¥ ‚ ∑§„UË¥ •Áœ∑§ •ŸÈ÷fl „ÒU–”” (∑§Êÿ¸¬ÁòÊ∑§Ê, ¡È‹Ê߸ wÆÆw, ¬Î.‚¢. v}-v~) »§⁄Ufl⁄UËU wÆvz

20

dfl¢Áà / 㨄=Ou ∑ΧcáÊÊ ‚Ù’ÃË øÊ„UÃË „Ò¥U Á∑§ ∑§ãÿÊ ∑§Ù Œ„U¡ Ÿ„UË Á¬ÃÊ ∑§Ë ‚¢¬ÁûÊ ◊¥ Á„US‚Ê Á◊‹– ¬Á⁄UÁáÊÃÊ ∑§ M§¬ ◊¥ SòÊË ∑§ Sflʜ˟ ¡ËflŸ ∑§Ù Ÿ∑§Ê⁄U ∑§⁄U ©U‚ Œ„U Ã∑§ ⁄U«KÍ‚ ∑§⁄U ÁŒ∞ ¡ÊŸ ∑§Ê Áfl⁄UÙœ ∑§⁄UÃË „ÒU– „UÊ°, ª÷¸œÊ⁄UáÊ ‚ ‹∑§⁄U ª÷¸¬Êà Ã∑§ ©U‚∑§Ë ßë¿UÊ ∑§Ê ◊„Uàfl Ÿ„UË¥ „UÙÃÊ– ’Ë‚flË¥ ‚ŒË ∑§ •¢ÁÃ◊ Œ‡Ê∑§ ◊¥ ©U÷⁄UŸ flÊ‹Ë ‹Áπ∑§Ê ‹ÃÊ ‡Ê◊ʸ Á‹πÃË „ÒU¢-”” •Ê¡ ÁSòÊÿÙ¥ ∑§Ù „U⁄U øË¡ ‚ ∑§Ê◊ „ÒU– •ÁÇŸ ¬˝ˇÊ¬áÊ ‡ÊSòÊ ‚ ◊ÊŸfl Ä‹ÙŸ Ã∑§, ªÈ¡⁄UÊà ∑§ Œ¢ªÙ ‚ ‹∑§⁄U ∑§ãÿÊ ÷˝ÍáÊ „UàÿÊ Ã∑§– SòÊË „U⁄U ªÁà ÁflÁœ ∑§Ê ∑¥§º˝ „ÒU, ◊Êäÿ◊ ÷Ë „ÒU ‹ˇÿ ÷Ë– ÷‹Ê fl„U ∑Ò§‚ Ã≈USÕ ⁄U„U ‚∑§ÃË „ÒU– ‚È¢Œ⁄U ÁŒπŸ •ı⁄U SflÊÁŒc≈UU ÷Ù¡Ÿ ’ŸÊŸ ∑§Ê ‚◊ÿ •Ê ªÿÊ „ÒU– ‚ÊÕ¸∑§ „USÃˇÊ¬ ∑§Ê ÿȪ •Ê ªÿÊ „ÒU–”” (•ı⁄Uà •¬Ÿ Á‹∞ - ‹ÃÊ ‡Ê◊ʸ, ¬Î.‚¢. wz)– ŸÊÁ‚⁄UÊ ‡Ê◊ʸ Ÿ ÁflÁ÷㟠Œ‡ÊÙ¥ ∑§Ë ÁSòÊÿÙ¥ •ı⁄U ©UŸ∑§Ë ‚◊SÿÊ•Ù¥ ∑§Ù ŒπÊ „ÒU, ‚◊¤ÊÊ „ÒU– ŸÊ⁄UËflÊŒ ¬⁄U Á≈Uå¬áÊË ∑§⁄UÃ „ÈU∞ Á‹πÃË „Ò¥U - ¬Á‡ø◊Ë ŸÊ⁄UË ◊ÈÁÄà ∑§Ë ‚»§‹ÃÊ Áfl»§‹ÃÊ ◊¥ Ã’ ’Œ‹ÃË „ÒU ¡’ ß‚ ©UŒÊ⁄U ‚◊Ê¡ ∑§Ë ŸÊ⁄UË •flÒœ ’ìÊ ∑§Ù ¡ã◊ ŒÃË „ÒU– ◊Œ¸ ‚◊Ê¡ ©U‚ ’ìÊ ∑§Ê ©UûÊ⁄UŒÊÁÿàfl •¬Ÿ ∑¢§œÙ¥ ¬⁄U Ÿ„UË¥ ‹ÃÊ– ß‚ËÁ‹∞ ’ìÊÙ¥ ∑§ Á‹∞ ‚¢SÕÊŸÙ¥ ∑§Ë √ÿflSÕÊ „ÒU ‹Á∑§Ÿ ©U‚ ŸÊ⁄UË ∑§Ù fl„UÊ° SflâòÊÃÊ ©U‚ ‚◊Ê¡ Ÿ Ÿ„UË¥ ŒË Á∑§ fl„U ©U‚ •flÒœ ‚¢ÃÊŸ ∑§ ‚ÊÕ ¡Ë ‚∑§ •ı⁄U •Êfl‡ÿ∑§ÃÊ ∑§ „U⁄U »§Ê◊¸ ¬⁄U Á¬ÃÊ ∑§ ŸÊ◊ ∑§Ê SÕÊŸ πÊ‹Ë Ÿ „UÙ– Á„¢UŒË ◊¥ Œ„U◊ÈÁÄà ∑§Ù ŸÊ⁄UËflÊŒ ◊¥ ‹Ÿ ∑§Ë ’Êà ∑§Ê Áfl⁄UÙœ •ãÿ ‹Áπ∑§Ê•Ù¥ ∑§Ë Ã⁄U„U ŸÊÁ‚⁄UÊ ‡Ê◊ʸ ÷Ë ∑§⁄UÃË „ÒU– ŸÊ⁄UË ∑§Ë ¡ÊªÎÁà ©U‚∑§Ë ◊ÊŸÁ‚∑§ÃÊ ◊¥ ÁŸÁ„Uà „ÒU– SòÊË •ı⁄U ¬ÈL§· ŒÙŸÙ¢ ‚◊Ê¡ ∑§Ë ß∑§Ê߸ „ÒU¢– Á‚Ä∑§ ∑§ ŒÙ ¬„U‹Í „Ò¢U– •Ê¡ ∑§ ‚◊Ê¡ ◊¥ ∑§fl‹ SòÊË ∑§Ê ‡ÊÙ·áÊ „UÙ ⁄U„UÊ „ÒU ∞‚Ë ’Êà Ÿ„UË¥ „Ò, ¬ÈL§· ∑§Ê ÷Ë ‡ÊÙ·áÊ „UÙ ⁄U„UÊ „ÒU– ¬˝Á‚h ∑§„UÊŸË∑§Ê⁄U ◊◊ÃÊ ∑§ÊÁ‹ÿÊ, ÖÿÙÁà øÊfl‹Ê ‚ ’ÊÃøËà ∑§ Œı⁄UÊŸ ∑§„UÃË „ÒU¢ - ““•Ê¡ SòÊË •ı⁄U ¬ÈL§· ŒÙŸÙ¥ ∑§Ê ‚¢ÉÊ·¸ ∞∑§ „ÒU– ◊⁄UÊ •ı⁄U ⁄UflË¥º˝ ∑§ÊÁ‹ÿÊ (¬ÁÃ) ∑§Ê ‚¢ÉÊ·¸ ∑§„UÊ° Á÷㟠„ÒU–”” („UÁ⁄Uª¢œÊ-¬ÁòÊ∑§Ê, •Ä≈UÍ’⁄U wÆÆ}, ¬Î.‚¢. zÆ)– ÷Í◊¢«U‹Ë∑§⁄UáÊ •¬Ÿ ‚ÊÕ •Ÿ∑§ ‚◊SÿÊ∞° ‹∑§⁄U •ÊÿÊ „ÒU •ı⁄U ‹π∑§Ù¥ ∑§Ù ©U‚ ¬⁄U ÁfløÊ⁄U ∑§⁄UŸÊ ¬«∏UªÊ– flÁ⁄Uc∆U ‹Áπ∑§Ê ⁄UÊ¡Ë-‚∆U ÷Ë ∑ȧ¿U ∞‚Ê „UË ◊ÊŸÃË „Ò¥U ÄÿÙ¥ Á∑§ •Ê¡ ∑§Ê ¬Á⁄UŒÎ‡ÿ Ã¡Ë ‚ ’Œ‹ ⁄U„UÊ „ÒU– „U⁄U flª¸ ◊¥ ¬Á⁄UfløŸ •¬Ÿ-•¬Ÿ Ã⁄UË∑§ ‚ „UÙ ⁄U„UÊ „ÒU, ‡ÊÊÿŒ fl„U ‚◊ÿ ÁŸ∑§≈U „ÒU, ¡’ SòÊË ¬ÈL§· ∑§Ë ÿ„U ‹«∏UÊ߸ Õ◊ ¡Ê∞ªË– ‚⁄UÙ¡ ¡ÒŸ ∑§Ê ÁfløÊ⁄U „ÒU Á∑§ ß‚ ‚ ’«∏UË ‚◊SÿÊ ¬ÈL§·◊ÊŸÁ‚∑§ÃÊ ∑§Ë „ÒU Á¡‚◊¥ ∑ȧ¿U ÁSòÊÿÊ° ÷Ë ‡ÊÊÁ◊‹ „ÒU¢– SòÊË ∑§Ë ¬˝¡ŸŸ ˇÊ◊ÃÊ ©U‚∑§Ë ∑§◊¡Ù⁄UË ’Ÿ ªß¸ „ÒU– ÿ„UË ∑§Ê⁄UáÊ „ÒU Á∑§ fl„U SòÊË ◊ÈÁÄà ∑§Ê ⁄UÊSÃÊ Œ„U◊ÈÁÄà ◊¥ πÙ¡Ÿ ‹ªË „ÒU– ⁄UÊ¡¥º˝ ÿÊŒfl ∑§Ê ∑§„UŸÊ „ÒU - ““SòÊË Áfl◊‡Ê¸ øÊ⁄U ¬Ê°ø Á‚⁄U Á»§⁄UË •ı⁄UÃÙ¥ Ÿ ’Ò∆U ∑§⁄U Ÿ„UË¥ ª…∏U Á‹ÿÊ– ß‚∑§ ¬Ë¿U SòÊË ¡ËflŸ ∑§ ∑§⁄UÙ«∏UÙ¥ •ŸÈ÷fl ¬˝⁄UáÊÊ dÙà „ÒU– SòÊË Áfl◊‡Ê¸ ∑§Ë •flœÊ⁄UáÊÊ ß‚Ë ∑§ÙÁ‡Ê‡Ê ∑§Ê ¬Á⁄UáÊÊ◊ „ÒU Á∑§ SòÊË ∑§ √ÿÁÄÃàfl Áflº˝Ù„U ÿÊÃŸÊ ¬˝ÃÊ«∏UŸÊ ∑§Ù ÄÿÊ √ÿʬ∑§ œ⁄UÊË ¬⁄U ∞∑§ flÒøÊÁ⁄U∑§ •ÊœÊ⁄U ÁŒÿÊ ¡Ê ‚∑§ÃÊ „ÒU–”” (∑§ÕÊ ∑˝§◊¬ÁòÊ∑§Ê ¡È‹Ê߸ - Á‚â’⁄U wÆÆ|, ¬Î.‚¢.{)– fl SòÊË Áfl◊‡Ê¸ ∑§Ê ‚ÒhÊ¢ÁÃ∑§ •ÊœÊ⁄U ◊ÊÄ‚¸flÊŒ „UË ’ÃÊÃ „Ò¥U– ¬„U‹ ÿ„U •flœÊ⁄UáÊÊ ÕË Á∑§ •ÊÁÕ¸∑§ M§¬ ‚ •Êà◊ÁŸ÷¸⁄U ŸÊ⁄UË ‚Ê◊ÊÁ¡∑§ ¬Á⁄UfløŸ ◊¥ ◊ÈÅÿ ÷ÍÁ◊∑§Ê ÁŸ÷Ê ‚∑§ªË– ◊ª⁄U ŒπÊ ÿ„U ªÿÊ „ÒU Á∑§ SòÊË ∑§Ë •Á¡¸Ã ‚¢¬ÁàÃ, flß ¬⁄U ◊ÊÃÊ-Á¬ÃÊ ’«∏U ÷Ê߸-’„UŸ,U ¬Áà •ı⁄U ‚‚È⁄UÊ‹ flÊ‹ ‚÷Ë •¬ŸÊ „U∑§ ¡◊ÊÃ „Ò¥U– ÿ„U üÊ◊ •ı⁄U ¡¢«U⁄U ŒÙŸÙ¥ ∑§Ê ‡ÊÙ·áÊ „ÒU– ⁄UÊ¡¥º˝ ÿÊŒfl ∑§„UÃ „Ò¥U, ŒÁ‹ÃÙ¥ fl ÁSòÊÿÙ¥ ∑§Ê ßÁÄUÊ‚ •’ ‡ÊÈM§ „ÈU•Ê „ÒU ÄÿÙ¥ ¬„U‹ „U¡Ê⁄UÙ¥ ‚Ê‹Ù¥ ∑§Ê ßÃÁ„UÊ‚ ¬ÈL§·Ù¥ ÿÊŸË ◊ÊÁ‹∑§Ù¥ ∑§Ê ßÁÄUÊ‚ ÕÊ– - å‹Ê≈U Ÿ¢. vw~, ◊.Ÿ¢. v-~-w|}/{-w, ⁄UÊ◊Ÿª⁄U ªÈ¢«ÍU, ‹Á‹ÃÊ Ÿª⁄U ∑§ÊÚ‹ÙŸË, „ÒUŒ⁄UÊ’ÊŒ - zÆÆ Æyy »§⁄Ufl⁄UËU wÆvz 21

dfl¢Áà / 㨄=Ou •ŸÈ÷ÍÁÃÿÙ¥ ∑§ ⁄UøŸÊ∑§ÊŒ ©U¬¢º˝UŸÊÕ •‡∑§ - ⁄UÊ¡¥º˝ ¬⁄UŒ‚Ë Á„¢UŒË ‚ÊÁ„Uàÿ ∑§ ÁmflŒË ÿȪ ◊¥ Á„¢UŒË π«∏UË’Ù‹Ë ∑§Ê ÁŸ⁄¢UÃ⁄U Áfl∑§Ê‚ „UÙÃÊ ⁄U„UÊ– ‚ÈœÊ⁄UÙ¥ ∑§ ‚ÊÕ-‚ÊÕ ¬Á⁄Uc∑§Ê⁄U ÷Ë „ÈU•Ê– ÷Ê·Ê ∑§ ‚ÊÕ-‚ÊÕ ‚ÊÁ„Uàÿ ∑§Ê ÷Ë Áfl∑§Ê‚ „UÙÃÊ ⁄U„UÊ– ¿UÊÿÊflÊŒ ∑§ •ÊÁπ⁄UË ø⁄UáÊ Ã∑§ ¬„È°UøÃ-¬„È°UøÃ Á„¢UŒË ‚ÊÁ„Uàÿ ¬˝ı…∏UÊflSÕÊ ∑§Ù ¬˝ÊåÃ∑§⁄U øÈ∑§Ê ÕÊ– ∑§ÁflÃÊ, ∑§„UÊŸË, ©U¬ãÿÊ‚, ÁŸ’¢œ, •Ê‹ÙøŸÊ, ŸÊ≈U∑§, ‚¢S◊⁄UáÊ, ÿÊòÊÊ flÎûÊʢà ‚Á„Uà ¬òÊ-‚ÊÁ„Uàÿ ÷Ë •ÁSÃàfl ◊¥ •Ê øÈ∑§Ê ÕÊ– ‚ÊÁ„Uàÿ ¡ªÃ ◊¥ ◊ÒÁՋˇÊ⁄UáÊ ªÈåÃ, ¬˝◊ø¢Œ, ¿UÊÿÊflÊŒË ∑§Áfl ¬˝‚ÊŒ, ¬¢Ã, ÁŸ⁄UÊ‹Ê ∞fl¢ ◊„UÊŒflË,⁄UÊc≈˛UËÿ ‚¢ÊS∑ΧÁÃ∑§ ∑§ÁflÿÙ¥ ◊¥ ◊ÊπŸ‹Ê‹ øÃÈfl¸ŒË, ’Ê‹∑ȧcáÊ ‡Ê◊ʸ ŸflËŸ, ‚È÷º˝Ê∑ȧ◊Ê⁄UË øı„UÊŸ, Á‚ÿÊ⁄UÊ◊ ‡Ê⁄UáÊ ªÈåÃ, ÁŒŸ∑§⁄U ßàÿÊÁŒ ‚ÊÁ„Uàÿ∑§Ê⁄UÙ¥ ∑§Ë ©U¬ÁSÕÁà ‚ Á„¢UŒË ‚ÊÁ„Uàÿ ‚◊ÎÁh ∑§ Á‡Êπ⁄U ¬⁄U ¬„È°Uø øÈ∑§Ê ÕÊ– ¬˝ªÁÃflÊŒ ∞fl¢ ¬˝ÿÙªflÊŒ ∑§ •ãÿ ŸÊ◊Ë-Áª⁄UÊ◊Ë ‚ÊÁ„Uàÿ∑§Ê⁄UÙ¥ ∑§Ê ‚◊Í„U ÷Ë ‚Á∑˝§ÿ ÷ʪˌÊ⁄UË ‚ •¬ŸË ¬„UøÊŸ ’ŸÊ øÈ∑§Ê ÕÊ ÿÊ ’ŸÊ ⁄U„UÊ ÕÊ– ‚ÊÁ„Uàÿ ∑§ ∞‚ ¬Á⁄Uc∑Χà ¬Á⁄Ufl‡Ê ∞fl¢ ‚◊Îh ‚◊ÿ ◊¥ ©U¬¥º˝ŸÊÕ •‡∑§ ∑§Ê •Êª◊Ÿ •ı⁄U ©U‚∑§ ©U¬⁄Uʢà •¬ŸË ¬È⁄UÅÃÊ ¬„UøÊŸ ’ŸÊ∑§⁄U ¬˝÷Êfl‡ÊÊ‹Ë ‚ÊÁ„Uàÿ∑§Ê⁄U ∑§Ê ™°§øÊ ∑§Œ ’ŸÊ ¬ÊŸÊ •‚¢÷fl Ÿ„UË¥ ÃÙ ◊ÈÁ‡∑§‹ •fl‡ÿ ÕÊ– Á»§⁄U ÷Ë •‡∑§ Ÿ •¬ŸË ‚ΡŸ‡ÊË‹ÃÊ ∑§ ’‹ ¬⁄U fl„U ‚’ ∑ȧ¿U „UÊÁ‚‹ Á∑§ÿÊ, Á¡‚‚ ©Uã„¥U Á„¢UŒË ‚ÊÁ„Uàÿ ◊¥ ∞∑§ •‹ª •ı⁄U •Œ˜÷Èà ¬„UøÊŸ Á◊‹Ë– ÃïÊ ÃÊ∑§Ã •ı⁄U Ãfl⁄U ‚ ©Uã„UÙ¥Ÿ ‚ÊÁ„Uàÿ ◊¥ fl„U ◊È∑§Ê◊ ’ŸÊÿÊ ¡„UÊ° ¬„È°Uø∑§⁄U ∑§Ù߸ ‚ÊÁ„Uàÿ∑§Ê⁄U ªı⁄UflÊÁãflà „UÙÃÊ „ÒU– ‚◊Îh ∞fl¢ ‚‡ÊÄà ‚ΡŸ‡ÊË‹ÃÊ ∑§ ’Œı‹Ã ©U¬¥º˝ŸÊÕ •‡∑§ ¡Ò‚Ê ⁄UøŸÊ∑§Ê⁄U Á„¢UŒË ‚ÊÁ„Uàÿ ∑§Ù Á◊‹Ê, Á¡‚Ÿ •¬ŸË ∑ΧÁÃÿÙ¥ ‚ Ÿ ∑§fl‹ Á„¢UŒË ∑§Ù •Á¬ÃÈ ¬¢¡Ê’Ë •ı⁄U ©UŒÍ¸ ∑§Ù ÷Ë ‚◊Îh Á∑§ÿÊ ÃÕÊ •¬ŸË ¿UÁfl √ÿʬ∑§ ’ŸÊÿÊ– ©U¬¥º˝ŸÊÕ •‡∑§ ∑§Ê ¡ã◊ vy ÁŒ‚¢’⁄U v~vÆ ∑§Ù ¡‹Ê¢œ⁄U ‡Ê„U⁄U ◊¥ „ÈU•Ê ÕÊ– ©UŸ∑§ Á¬ÃÊ ∑§Ê ŸÊ◊ ¬¢. ◊ÊœÙ⁄UÊ◊ ÕÊ– ¬àŸË ∑§Ê ŸÊ◊ ∑§ı‡ÊÀÿÊ ÕÊ– ©UŸ∑§ ŒÙ ¬ÈòÊ ©U◊‡Ê •ı⁄U ŸË‹Ê÷ „ÈU∞– •‡∑§ ∑§ Á¬ÃÊ S≈U‡ÊŸ ◊ÊS≈U⁄U Õ, Á∑¢§ÃÈ •ÊÁÕ¸∑§ ÁSÕÁà •ë¿UË Ÿ„UË¥ ÕË– Á»§⁄U ÷Ë •‡∑§ ∑§Ë Á‡ÊˇÊÊ ◊¥ ∑§Ù߸ πÊ‚ √ÿflœÊŸ Ÿ„UË¥ •ÊÿÊ– fl ‚Ÿ˜ v~xv ◊¥ «UË.∞.flË. ∑§Ê‹¡, ¡Ê‹¢œ⁄U ‚ ’Ë.∞. ÃÕÊ vx{ ◊¥ ÿÍÁŸflÁ‚¸≈UË ‹ÊÚ ∑§Ê‹¡ ‚ ∞‹.∞‹.’Ë. Á∑§∞– •ÊÁÕ¸∑§ ÁSÕÁà ’„ÈUà •ë¿UË Ÿ „UÙŸ ∑§ ∑§Ê⁄UáÊ fl ∑§◊ ©U◊˝ ◊¥ „UË Ÿı∑§⁄UË ∑§ øÄ∑§⁄U ◊¥ ¬«∏U ª∞ •ı⁄U ŒÿÊŸ¢Œ ∞¢Ç‹Ù-‚¢S∑Χà S∑ͧ‹ ¡Ê‹¢œ⁄U ◊¥ •äÿʬ∑§ „UÙ ª∞– ∑ȧ¿U ‚◊ÿ •äÿʬŸ ∑§⁄UŸ ∑§ ’ÊŒ fl ‹Ê„Uı⁄U ◊¥ ¡Ê∑§⁄U ⁄UÁ«UÿÙ ∑§ Á‹∞ ŸÊ≈U∑§ Á‹πŸ ‹ª– ‚ÊÕ „UË ‚À‚ ∞¡¥≈U ∑§Ê ∑§Ê◊ ∑§⁄UÃ „ÈU∞ ¬˝∑§Ê‡ÊŸ ‚¢’¢œË ∑§Ê◊ ÷Ë ŒπŸ ‹ª– ŒÙ fl·¸ ’ÊŒ fl •Ê‹ ߢ«UÁÿÊ ⁄UÁ«UÿÙ ‚ ‚¢’h „UÙ ª∞– Á»§⁄U fl„U ß‹Ê„UÊ’ÊŒ •Ê ª∞ ¡„UÊ° ⁄UÁ«UÿÙ ◊¥ ¬˝Ù«KÍ‚⁄U ’Ÿ– ß‹Ê„UÊ’ÊŒ •ÊŸ ∑§ ’ÊŒ •‡∑§ ß‹Ê„UÊ’ÊŒ ∑§ „UË „UÙ ª∞ •ı⁄U fl„UË¥ ߟ∑§Ê ‡Ê· ¡ËflŸ √ÿÃËà „ÈU•Ê– ©U¬¥º˝ŸÊÕ •‡∑§ ∞∑§ ’„ÈU•ÊÿÊ◊Ë ⁄UøŸÊ∑§Ê⁄U Õ– ‚ÊÕ „UË fl •ŸÈ÷ÍÁÃÿÙ¥ ∑§ ⁄UøŸÊ∑§Ê⁄U ’Ÿ∑§⁄U ‚ÊÁ„Uàÿ ∑§ ÁflÁflœ M§¬Ù¥ ‚ ª„U⁄U ¡È«∏U ⁄U„U– ©UŸ∑§Ë ⁄UøŸÊ•Ù¥ ◊¥ •ŸÈ÷ÍÁÃÿÊ° ‚„U¡ ’ÈŸÊfl≈U ◊¥ ◊ıÁ‹∑§ ’Ÿ∑§⁄U ÿÕÊÕ¸ÃÊ ∑§Ù Œ‡ÊʸÃË „ÒU– ∞∑§ ◊ıÁ‹∑§ ⁄UøŸÊ∑§Ê⁄U ∑§Ë „ÒUÁ‚ÿà ‚ ©Uã„UÙ¥Ÿ •¬ŸË ‚¡¸ŸÊà◊∑§ÃÊ ◊¥ „U◊‡ÊÊ „UË ◊ıÁ‹∑§ ∞fl¢ flÊSÃÁfl∑§ ’Ÿ ⁄U„UŸ ∑§Ê ¬˝ÿàŸ Á∑§ÿÊ– fl ∑§À¬ŸÊ ¬˝œÊŸ •ı⁄U ∑§Ù⁄UË M§◊ÊÁŸÿà ‚ •‹ª ©UŸ ⁄UøŸÊ•Ù¥ ∑§Ù „UË ÖÿÊŒÊ Ã⁄U¡Ë„U ∞fl¢ üÊc∆UÃÊ ¬˝ŒÊŸ Á∑§∞, ¡Ù •ŸÈ÷ÍÁÃÿÙ¥ ∑§ ‚¢S¬‡Ê¸ ‚ ‚ÎÁ¡Ã „UÙÃË ÕË– ©UŸ∑§Ê ∑§„UŸÊ ÕÊ Á∑§ ◊Ò¥ ÷Ê¢«U ÿÊ ◊Ë⁄UÊ‚Ë Ÿ„UË¥ „Í°U Á∑§ ◊Ò¥ ◊„U¡ ¬Ê∆U∑§Ù¥ ∑§ ◊ŸÙ⁄¢U¡Ÿ ∑§ Á‹∞ ⁄UøŸÊ ∑§M¢§– ◊Ò¥Ÿ Á¡¢ŒªË ◊¥ ’„ÈUà ÷ÙªÊ „ÒU– Á¡¢ŒªË ∑§Ë ‚◊SÿÊ•Ù¥ •ı⁄U ¬øËŒÁªÿÙ¥ ¬⁄U Áø¢ÃŸ Á∑§ÿÊ „ÒU– ◊Ò¥ •¬ŸË Ã◊Ê◊Ã⁄U Ã∑§‹Ë»§ ß‚Á‹∞ ⁄UøŸÊ•Ù¥ ◊¥ ⁄UπÃÊ „Í°U Á∑§ ¬Ê∆U∑§ ◊⁄U •ŸÈ÷flÙ¥ ‚ ÃÊŒÊàêÿ SÕÊÁ¬Ã ∑§⁄U •¬Ÿ ∑§Ù, ‚◊Ê¡ ∑§Ë √ÿflSÕÊ ∑§Ù ¬„UøÊŸ¥ (Áflflʌ٥ ∑§ ÉÊ⁄U ◊¥)– •¬Ÿ ¡ËflŸ ∑§ ÷Ùª „ÈU∞ ÿÕÊÕ¸ ∑§Ù „UË ⁄UøŸÊ•Ù¥ ◊¥ SÕÊŸ Œ∑§⁄U ¬Í⁄UË ß¸◊ÊŸŒÊ⁄UË ‚ ‚Ê◊ÊÁ¡∑§ ‚ìÊÊ߸ÿÙ¥ ∑§Ù ‹ÙªÙ¥ ∑§ ‚Ê◊Ÿ ⁄UπŸ ∑§Ê ‚Ê„U‚ •‡∑§ ¡Ò‚ ‚ÊÁ„Uàÿ∑§Ê⁄U ∑§Ë πÊÁ‚ÿà „UÙ ‚∑§ÃË „ÒU– •¬ŸË S¬c≈UflÊÁŒÃÊ, ’’Ê∑§ ∑§ÕŸ ∞fl¢ ‚Ê◊ÊÁ¡∑§ ‚⁄UÙ∑§Ê⁄UÙ¥ ‚ ÿÈÄ Ã ⁄UøŸÊ‡ÊË‹ÃÊ ∑§ ∑§Ê⁄UáÊ •‡∑§ •Ê‹Ùø∑§Ù¥ ∑§Ë ŸïÊ⁄U ◊¥ „UË Ÿ„UË¥, •Ê◊ ‹ÙªÙ¥ ∑§Ë •Ê°πÙ¥ ◊¥ ÷Ë ∞∑§ ¬Ê⁄UŒ‡Ê˸ ‚ÊÁ„Uàÿ∑§Ê⁄U ∑§Ë ÷ÍÁ◊∑§Ê ◊¥ SÕÊÿË ¬„UøÊŸ ’ŸÊŸ ◊¥ ∑§Ê»§Ë ‚»§‹ ⁄U„U– ©UŸ∑§Ê ◊ÊŸŸÊ ÕÊ Á∑§ ‹πŸ ◊¥ ¬Í⁄UË Ã⁄U„U ¬Ê⁄UŒÁ‡Ê¸ÃÊ „UÙŸË øÊÁ„U∞– fl •ÁSÃàflflÊŒË ∞fl¢ »Ò§‡ÊŸ ¬⁄USÃË ∑§ ‹πŸ ‚ •‹ª ¡ËflŸ ∑§Ë ÿÕÊÕ¸ ¬⁄Uπ ‚ Á∑§∞ ª∞ ‹πŸ ∑§Ù •¬Ÿ ŒËflŸ ◊¥ •Áœ∑§ ◊„Uàfl ÁŒ∞– ©UŸ∑§Ê ‚ÊÁ„Uàÿ ‚◊Ê¡ ∑§ Á‹∞ ‚¢Œ‡Ê ’Ÿ∑§⁄U ◊ÍÀÿÙ¥ ∑§Ë SÕʬŸÊ ∞fl¢ ©U‚∑§Ë ‚Ê◊ÊÁ¡∑§ SflË∑ΧÁà ¬⁄U •Áœ∑§ ’‹ ÁŒÿÊ, Á¡‚‚ •‡∑§ ∑§Ë ‚¢flŒŸ‡ÊË‹ÃÊ ∑§Ê ¬Á⁄Uøÿ Á◊‹ÃÊ „ÒU– ©UŸ∑§ ¡ËflŸ •ı⁄U ‚ÊÁ„Uàÿ ◊¥ ◊ÊŸflËÿ Á⁄U‡ÃÙ¥ ∑§Ë ’ÈŸÊfl≈U ‚Ê◊ÊÁ¡∑§ ◊ÍÀÿÙ¥ ∑§Ë ¬Îc∆U÷ÍÁ◊ ◊¥ ¬ÈÅÃÊ „UÙ∑§⁄U •¬ŸÊ ¬˝÷Êfl ÁŒπ‹ÊÃË „ÒU– ‚Ê◊ÊÁ¡∑§ •ÊŒ‡ÊÙZ ∑§ ¬˝Áà ª„U⁄UË ‚¢flŒŸÊ ©UŸ∑§ ‚ÊÁ„Uàÿ ∑§Ë •◊ÍÀÿ ÁŸÁœ ’Ÿ∑§⁄U •‡∑§ ∑§Ù •Ê∑§·¸∑§ •ı⁄U •Œ˜÷Èà ’ŸÊÃË „ÒU– ÿ„UË ∑§Ê⁄UáÊ „ÒU Á∑§ •¬Ÿ ‚◊∑§Ê‹ËŸ ⁄UøŸÊ∑§Ê⁄UÙ¥ ◊¥ •‡∑§ ‚fl¸ÕÊ •‹ª •ı⁄U •ÁmÃËÿ ÁŒπÃ „Ò¥U– »§⁄Ufl⁄UËU wÆvz

22

dfl¢Áà / 㨄=Ou ©U¬¥º˝ŸÊÕ •‡∑§ ∑§ ‚ÊÁ„Uàÿ-‚»§⁄U ∑§Ë ‡ÊÈM§•Êà ∑§ÁflÃÊ ‚ „ÈU߸– flÒ‚ ‚ÊÁ„Uàÿ ¡ªÃ ◊¥ ©UŸ∑§Ù ÅÿÊÁà ∑§„UÊŸË, ©U¬ãÿÊ‚, ŸÊ≈U∑§ ∞fl¢ ∞∑§Ê¢Á∑§ÿÙ¥ ‚ „UË •Áœ∑§ Á◊‹Ë, Á»§⁄U ÷Ë ∑§ÁflÃÊ ©UŸ∑§ ¡ËflŸ ‚ •Êl٬ʢà ¡È«∏UË ⁄U„UË •ı⁄U ‚Èπ-ŒÈ—π ∑§ ˇÊáÊÙ¥ ◊¥ ©UŸ∑§Ë ÷Êfl-ÁSÕÁÃÿÙ¥ ∑§Ê ÁøòÊáÊ ∑§⁄UŸ ◊¥ ¬Íáʸ ‚◊Õ¸ ⁄U„UË– ©UŸ∑§Ê ∑§Áfl∑¢§∆U Áfl·◊ ¬Á⁄UÁSÕÁÃÿÙ¥ ◊¥ ÷Ë ∑§÷Ë L¢§œÊ Ÿ„UË¥, ¿¢UŒ’h ∑§ÁflÃÊ „UÙ ÿÊ ◊ÈÄà m¢ŒÙ¥ ∑§Ë ∑§ÁflÃÊ, ªËà ÿÊ $ªïÊ‹, ‹ª÷ª ‚÷Ë ∑§Ê√ÿ œÊ⁄UÊ•Ù¥ ◊¥ ©UŸ∑§Ê «ÍU’ÃÊ-©UÃ⁄UÊÃÊ ◊Ÿ ‚„U¡ÃÊ ∑§ ‚ÊÕ Á„U‹Ù⁄U ‹ÃÊ ⁄U„UÊ– √ÿÕÊ ∑§ ÁøòÊÙ¥ ∑§Ù ∑§ÁflÃÊ ∑§ ◊Êäÿ◊ ‚ √ÿÄà ∑§⁄UŸ ◊¥ ©UŸ∑§Ê ∑§Áfl ◊Ÿ ª„U⁄U •ŸÈ÷flÙ¥ ‚ ¡È«∏U∑§⁄U ÷ÊflÙ¥ ∑§Ë ª„U⁄UÊ߸ ◊¥ ©UÃ⁄UÃÊ „ÒU •ı⁄U ∞∑§ “•ŒÎ‡ÿ ŸŒË” ∑§Ë πÙïÊ ∑§⁄U∑§ ©U‚Ë ◊¥ Áfl‹ËŸ „UÙ∑§⁄U ©U‚Ë ∑§ ‚ÊÕ ’„UŸ ‹ªÃÊ „ÒU “ÃÈê„UÊ⁄UË •Ê°πÙ¥ ◊¥ ©U◊«∏U •ÊÿË / ߟ ŒÙ ŸÁŒÿÙ¥ Ÿ / ◊ȤÊ ∞‚ «ÈU’Ù¥ Á‹ÿÊ / ¡Ò‚ ªÁ◊¸ÿÙ¥ ∑§Ë ìÃË ŒÙ¬„U⁄UË ◊¥ / ◊⁄U Ÿª⁄U ∑§Ë ŸÁŒÿÊ°, •¬Ÿ ‚¢ª◊ ◊¥ / ◊ȤÊ «ÈU’Ù ‹ÃË „Ò¥UH / ª¢ªÊ ¡◊ÈŸÊ „UË Ÿ„UË¥, ◊⁄U Ÿª⁄U ◊¥ / ‹Ùª ∑§„UÃ „Ò¥U - ∞∑§ ÃË‚⁄UË ŸŒË ÷Ë „ÒU ‚⁄USflÃË / ¡Ù ∑§÷Ë ÁŒπÊ߸ Ÿ„UË¥ ŒÃË / ¡Ù ∑§÷Ë ÁŒπÊ߸ Ÿ„UË¥ ŒÃË, fl„U √ÿÕÊ „ÒU - ¡Ù-ÁŒ‹-’-ÁŒ‹ ’„UÃË „ÒU, / &&& / ©U‚Ë Ã‚⁄UË ŸŒË Ÿ ◊ȤÊ «ÈU’Ù Á‹ÿÊ „ÒU– (•ŒÎ‡ÿ ŸŒË) •‡∑§ Ÿ ‹ª÷ª •Ê∆U ∑§ÁflÃÊ ‚¢ª˝„U •ı⁄U ∞∑§ π¢«U ∑§Ê√ÿ “’⁄UªŒ ∑§Ë ’≈UË” Á‹πÊ– ∑§ÁflÃÊ ∑§ ߟ ¿UÙ≈U-’«∏U M§¬Ù¥ ◊¥ ‚Ê◊ÊÁ¡∑§ ∞fl¢ ⁄UÊ¡ŸËÁÃ∑§ ÁSÕÁÃÿÊ° ÷Ë •Ê∑§Ê⁄U ‹ÃË ⁄U„UË¢– øÊ°ŒŸË ⁄UÊà •ı⁄U •¡ª⁄U, •ŒÎ‡ÿ ŸŒË, ŒË¬ ¡‹ªÊ, ßàÿÊÁŒ ∑§Ê√ÿ∑ΧÁÃÿÙ¥ ◊¥ ÁŸ¡Ë ¡ËflŸ ∑§Ë √ÿÕÊ•Ù¥ ∑§ •ÁÃÁ⁄UÄÃ, ‚Ê◊ÊÁ¡∑§-⁄UÊ¡ŸËÁÃ∑§, ÁSÕÁÃÿÊ° ÷Ë ©U÷⁄U∑§⁄U ‚Ê◊Ÿ •Ê߸ „Ò¥U– “ŒË¬ ¡‹ªÊ” ∑§ÁflÃÊ ◊¥ ◊„UÊ⁄UÊc≈˛U ∑§ Á∑§‚ÊŸ •Ê¢ŒÙ‹Ÿ ∞fl¢ Ã‹¢ªÊŸÊ ◊Ífl◊¥≈U ∑§ ¬˝÷Êfl ∑§ ‚ÊÕ-‚ÊÕ ªÙ∑§Ë¸ ∞fl¢ ¬˝◊ø¢Œ ∑§Ë ‚¢ÉÊ·¸‡ÊË‹ øÃŸÊ ÷Ë ‚¢ÿÈÄà M§¬ ‚ ¬˝÷Êfl∑§Ê⁄UË ⁄U„UË– ∑§ÁflÃÊ ©UŸ∑§ ¡ËflŸ ∑§Ë ∞∑§-∞∑§ œ«U∏∑§Ÿ ◊¥ ∞∑§-∞∑§ ‚Ê¢‚ ◊¥ ‚◊ÊÿË „ÈU߸ ÕË– ©U‚∑§Ê Sfl⁄U ÷‹ „UË Á∑§‚Ë πÊ‚ ‚◊ÿ ◊¥ „UË ‚ÈŸÊ߸ ÄÿÙ¥ Ÿ ¬«∏U? •‡∑§ Ÿ ∑§ÁflÃÊ ÃÕÊ $ªïÊ‹ ¬¢¡Ê’Ë ◊¥ Á‹πŸÊ •Ê⁄UÊ¢÷ Á∑§ÿÊ ÕÊ– ’Œ‹Ã ‚◊ÿ ∑§ ‚ÊÕ-‚ÊÕ ©UŸ∑§Ë ∑§ÁflÃÊ•Ù¥ ∑§ ⁄¢Uª-M§¬ ’Œ‹Ã ª∞– ¬¢¡Ê’Ë ∑§ ’ÊŒ ©UŒÍ¸ ÃÕÊ Á„¢UŒË ◊¥ ÷Ë ©UŸ∑§Ë ∑§ÁflÃÊ∞° •ÊŸ ‹ªË •ı⁄U ÷Ê·Ê߸ •¢Ã⁄U ∑§ ‚ÊÕ-‚ÊÕ •‹ª-•‹ª •ÊSflʌ٥ ◊¥ ⁄U‚ ŒÃË ⁄U„UË¥– ¬¢¡Ê’Ë ◊¥ $ªïÊ‹ ∑§ ‚ÊÕ-‚ÊÕ ©Uã„UÙ¥Ÿ ‹Ù∑§ªËà ∑§ Ãïʸ ¬⁄U “¤ÊÊ¢¤Ê⁄U” •ı⁄U “’ÒÔ ÷Ë Á‹πÊ– ∑§ÁflÃÊ ∑§Ê ÿ„U Á‚‹Á‚‹Ê ¬¢¡Ê’Ë ‚ ©UŒÍ¸ •ı⁄U Á„¢UŒË ◊¥ ø‹ÃÊ ⁄U„UÊ– Á∑¢§ÃÈ ∑ȧ¿U ∑§Ê⁄UáÊÙ¥ ‚ •‡∑§ ∑§ÁflÃÊ ‚ ∑§ÕÊ ‚ÊÁ„Uàÿ ∑§Ë •Ù⁄U ◊È«∏U ª∞ •ı⁄U ∑§„UÊŸË ÃÕÊ ©U¬ãÿÊ‚Ù¥ ◊¥ „UË •¬ŸË ¬˝ÁÃ÷Ê ∑§Ù π¬Ê∑§⁄U ‚ÊÁ„Uàÿ ∑§Ë ÁŒ‡ÊÊ •ı⁄U Œ‡ÊÊ ∑§Ù ’Œ‹Ÿ ∞fl¢ ‚°flÊ⁄UŸ ◊¥ ‹ª ª∞– •‡∑§ ∑§Ë •ãÿ ∑§Ê√ÿ∑ΧÁÃÿÙ¥ ◊¥ ¬˝¢Ê׬˝ŒË¬, ©UÁ◊¸ÿÊ¢, Sflª¸ ∞∑§ Ë ÉÊ⁄U „ÒU, ÃÕÊ “∞∑§ ÁŒŸ •Ê∑§Ê‡Ê Ÿ ∑§„UÊ” ßàÿÊÁŒ ¬˝◊Èπ „ÒU¢– “©U¬¥º˝ŸÊÕ •‡∑§” ∑§Ê ‚ÊÁ„Uàÿ ‚»§⁄U ∑§ÁflÃÊ ‚ „UÙÃ „ÈU∞ ∑§ÕÊ ‚ÊÁ„Uàÿ ∑§Ë •Ù⁄U ◊È«∏UÃÊ „ÒU– ∑§ÕÊ ‚ÊÁ„Uàÿ ◊¥ ©UŸ∑§Ê •Êª◊Ÿ ∑§ÁflÃÊ ‚ •øÊŸ∑§ ◊Ù„U÷¢ª „UÙŸ ∑§ ∑§Ê⁄UáÊ „ÈU•Ê– ÿ„UË ∑§Ê⁄UáÊ „ÒU Á∑§ •‡∑§ Ÿ ∑§ÕÊ ‚ÊÁ„Uàÿ ∑§Ù Á¡‚ ‹ªÊfl •ı⁄U ©Uê◊ËŒ ‚ •¬ŸÊÿÊ ∑§Ê»§Ë „UŒ Ã∑§ ©U‚◊¥ fl ‚»§‹ ⁄U„U– •ŸÈ÷flÙ¥ ∑§Ù •Ê∑§Ê⁄U ŒŸ •ı⁄U ¬˝÷ÊflÙଌÊ∑§ ’ŸÊŸ ◊¥ •ë¿ •fl‚⁄U ∑§Ù ŒπÃ „È∞ •‡∑§ Ÿ ß‚ ∑§Ê√ÿÃ⁄U§ ÁflœÊ ◊¥ ‹πŸ •Ê⁄U¢÷ Á∑§ÿÊ– ©UŸ∑§Ê ¬„U‹Ê ∑§„UÊŸË ‚¢ª˝„U “¡ÈŒÊ߸ ∑§Ë ‡ÊÊ◊ ∑§Ê ªËÔ ‚Ÿ˜ v~~x ◊¥ ¬˝∑§ÊÁ‡Êà „ÈU•Ê– ߟ∑§Ë ∑§„UÊÁŸÿÊ° ‚Ê◊ÊÁ¡∑§ ¬Á⁄Ufl‡Ê ∑§Ù ÖÿÊŒÊ ¿ÍUÃË „Ò¥U– ‚◊Ê¡ ∑§ ÁŸêŸ-◊äÿflªË¸ÿ ¡ËflŸ ∑§Ë ¡Á≈U‹ ‚◊SÿÊ•Ù¥ ∑§Ë •Ù⁄U ©UŸ∑§Ë ∑§ÕÊ-ŒÎÁc≈U ∑¥§Áº˝Ã „ÒU, Á¡‚◊¥ ‚ÊŒªË ∑§ ‚ÊÕ-‚ÊÕ ‚¢flŒŸÊ∞° ÷Ë ‚ÁãŸÁ„Uà „Ò¥U– ‚Ê◊ÊÁ¡∑§ ÿÕÊÕ¸ ∑§Ù ©UŸ∑§Ë ∑§„UÊÁŸÿÙ¥ ◊¥ ÖÿÊŒÊ ◊„Uàfl Á◊‹Ë „ÒU, ¡Ù ‚◊ÿ •ı⁄U ‚◊Ê¡ ∑§Ù ‚◊¤ÊŸ ∑§Ë ÁŒ‡ÊÊ ◊¥ ∞∑§ ¬«∏UÃÊ‹ ¡ÊŸ ¬«∏UÃË „ÒU– «UÊøË, ∑§Ê¢∑§«∏UÊ ∑§Ê Ã‹Ë, ¡Ò‚Ë ∑§„UÊÁŸÿÙ¥ ◊¥ •‡∑§ Ÿ ◊ïÊŒÍ⁄U ¡ËflŸ ∑§Ë ‹ÊøÊ⁄UË, ’’‚Ë •ı⁄U •÷Êflª˝SÃÃÊ ∑§Ù ÁøÁòÊà ∑§⁄U∑§ ÿ„U ÁŒπÊŸ ∑§Ê ¬˝ÿÊ‚ Á∑§ÿÊ „ÒU Á∑§ ‚◊Ê¡ ◊¥ ∑§◊ïÊÙ⁄U √ÿÁÄà ∑§Ë ßë¿UÊ∞° ∑Ò§‚ ‚‡ÊÄà •ı⁄U ‚¢¬ãŸ √ÿÁÄÃÿÙ¥ ∑§Ë ßë¿UÊ•Ù¥ ∑§ ŸËø Œ’ ¡ÊÃË „ÒU •ı⁄U Œ’ÃË „UË Ÿ„UË¥, ‚ŒÊ-‚ŒÊ ∑§ Á‹∞ Œ»§Ÿ „UÙ ¡ÊÃË „ÒU ÿÊ Œ»§ŸÊ ŒË ¡ÊÃË „ÒU– üÊÁ◊∑§Ù¥ ∑§ ‚¬Ÿ, ‚¬Ÿ „UË ’Ÿ ⁄U„U ¡ÊÃ „Ò¥U– flÊSÃÁfl∑§ Á¡¢ŒªË ∑§ fl Á„US‚ Ÿ„UË¥ ’Ÿ ¬ÊÃ– •‡∑§ ∑§Ë •ãÿ ∑§„UÊÁŸÿÙ¥ ◊¥ ∑§Ê‹ ‚Ê„U’, ¬‹¢ª, ŸÊ‚Í⁄U, Á¬¢¡⁄UÊ, ©U’Ê‹, ßàÿÊÁŒ ◊„Uàfl¬Íáʸ „Ò¥U– •‡∑§ ¬˝◊ø¢Œ ∑§Ë ÷Ê¢Áà „UË ©UŒÍ¸ ‚ Á„¢UŒË ◊¥ •Ê∞ ∑§ÕÊ∑§Ê⁄U „Ò¥U, ¡Ù ‚Ê◊ÊÁ¡∑§ ÿÕÊÕ¸ ∑§Ù Ã⁄U¡Ë„U ŒÃ „ÈU∞ ∑§„UÊŸË ‹πŸ ∑§Ù ¬Í⁄UË Ã⁄U„U ‚ Á„¢UŒË ◊¥ …UÊ‹ ‚∑¥§– ©U¬¥º˝ŸÊÕ •‡∑§ •¬Ÿ ©U¬ãÿÊ‚Ù¥ ◊¥ ¬˝◊ø¢Œ ∑§Ë ¬⁄¢U¬⁄UÊ ∑§Ù „UË •Êª ’…∏UÊÃ „ÈU∞ ‚Ê◊ÊÁ¡∑§ ÿÕÊÕ¸ ∑§ •¢Ãª¸Ã ◊äÿflªË¸ÿ ¬Á⁄UflÊ⁄UÙ¥ •ı⁄U ©U‚◊¥ ¡ËŸ flÊ‹ √ÿÁÄà ∑§Ë ‚◊SÿÊ•Ù¥ ∑§Ù ©UŸ∑§Ë ¬Á⁄UÁSÕÁÃÿÙ¥ ∞fl¢ ¬Á⁄Ufl‡Ê ∑§ ‚ÊÕ ÁøÁòÊà ∑§⁄UÃ „ÈU∞ ’„ÈUà „UŒ Ã∑§ ¬˝◊ø¢Œ ∑§Ù „UË ŒÈ„U⁄UÊÿÊ „ÒU– Á»§⁄U ÷Ë ©U‚◊¥ ¡Ù ÿÕÊÕ¸ÃÊ „ÒU, fl„U ∑§Ê»§Ë ¬˝Ê◊ÊÁáÊ∑§ „ÒU– ÿÕÊÕ¸flÊŒË ¬⁄¢U¬⁄UÊ ◊¥ ⁄UøÊ ªÿÊ •‡∑§ ∑§Ê ©U¬ãÿÊ‚ “Áª⁄UÃË ŒËflÊ⁄U¢” (v~y|) ∑§Ê»§Ë ◊„Uàfl¬Íáʸ „ÒU, Á¡‚◊¥ ◊äÿflªË¸ÿ ¡ËflŸ ∑§ ‚¢ÉÊ·¸ ∑§ ‚ÊÕ ©U‚∑§Ë Áflfl‡ÊÃÊ, ¬⁄UÊ¡ÿ •ı⁄U ‹ÊøÊ⁄UË ∑§Ù ÁøÁòÊà ∑§⁄U∑§ •‡∑§ Ÿ •¬Ÿ ‚Ê◊ÊÁ¡∑§ ‚⁄UÙ∑§Ê⁄UÙ¥ ∑§Ù √ÿÄà Á∑§ÿÊ „ÒU– ©U¬ãÿÊ‚ ◊¥ •ÊÁÕ¸∑§ ‚◊SÿÊ ∑§ ‚ÊÕ-‚ÊÕ ∑§Ê◊¡ÁŸÃ »§⁄Ufl⁄UËU wÆvz

23

dfl¢Áà / 㨄=Ou ‚◊SÿÊ∞° ÷Ë ©U∆UÊ߸ ªß¸ „ÒU¢, ¡Ù ‚Ê◊ÊÁ¡∑§-•ÊÁÕ¸∑§ ¬Á⁄U¬˝ˇÿ ◊¥ flÊSÃÁfl∑§ ÁSÕÁÃÿÙ¥ ∑§Ù √ÿÄà ∑§⁄UÃË „ÒU¢– ß‚ ©U¬ãÿÊ‚ ∑§ ŒÙ •ª‹ π¢«U “‡Ê„U⁄U ◊¥ ÉÊÍ◊ÃÊ •Ê߸ŸÊ” ÃÕÊ “∞∑§ Ÿã„UË¥ ∑§ãŒË‹” ◊¥ ÷Ë ©U¬ãÿÊ‚ ∑§ ◊ÈÅÿ ¬ÊòÊ “øß” ∑§ ‚¢S◊⁄UáÊÙ¥ ∑§Ù „UË Œ‡ÊʸÿÊ ªÿÊ „ÒU– ß‚Ë o΢π‹Ê ◊¥ “ª◊¸⁄UÊπ” ©UŸ∑§Ê ‚»§‹ ©U¬ãÿÊ‚ „ÒU– •ãÿ ©U¬ãÿÊ‚Ù¥ ◊¥ “Á‚ÃÊ⁄UÙ¥ ∑§ π‹”, “’Ê°œÙ Ÿ ŸÊfl ß‚ ∆UÊ°fl”, ’«∏U’«∏UË •Ê°πÙ¥”, “¬àÕ⁄U-•‹-¬àÕ⁄U” ßàÿÊÁŒ ∑§Ê Á„¢UŒË ‚ÊÁ„Uàÿ ◊¥ ∑§Ê»§Ë ◊„Uàfl „ÒU– Á„¢UŒË ‚ÊÁ„Uàÿ ◊¥ ∞∑§ ‚»§‹ ŸÊ≈U∑§∑§Ê⁄U ∑§ M§¬ ◊¥ ÷Ë •‡∑§ ÿÊŒ Á∑§∞ ¡ÊÃ „Ò¥U– fl ¬„U‹ ŸÊ≈U∑§∑§Ê⁄U „Ò¥U, Á¡‚ Á„¢UŒË ŸÊ≈U∑§Ù¥ ∑§Ù ⁄UÙ◊Ê¢‚ ‚ •‹ªÁà „ÈU∞ ©U‚ •ÊœÈÁŸ∑§ ÷Êfl’Ùœ ∑§ SÃ⁄U ¬⁄U π«∏UÊ Á∑§ÿÊ– ‚ÊÕ „UË ⁄¢Uª◊¢øËÿ SflM§¬ ¬˝ŒÊŸ ∑§⁄U∑§ ©Uã„¥U ¡ËflŸ ∑§ ÿÕÊÕ¸ ‚ ÷Ë ¡Ù«∏UŸ ∑§Ê ¬˝ÿÊ‚ Á∑§ÿÊ– fl ¬Ífl¸ ∑§Ë ŸÊ≈K ¬⁄¢U¬⁄UÊ ‚ •‹ª ‚◊Ê¡ ∑§Ë ’Œ‹ÃË ÿÕÊÕ¸flÊŒË ¬Á⁄UÁSÕÁÃÿÙ¥ ◊¥ ŸÊ≈U∑§Ù¥ ∑§Ê ‚ΡŸ •ÊœÈÁŸ∑§ ‚¢Œ÷¸ ◊¥ Á∑§ÿÊ– ¡ÿ-¬⁄UÊ¡ÿ, ¿U∆UÊ ’≈UÊ, Sflª¸ ∑§Ë ¤Ê‹∑§, ∑Ò§Œ •ı⁄U ©U«∏UÊŸ, ¬ÒÃ⁄U, •‹ª-•‹ª ⁄UÊSÃ, •¢Œ¡Ù ŒËŒË, ÷°fl⁄U, ‹ı≈UÃÊ „ÈU•Ê ÁŒŸ, ßàÿÊÁŒ •‡∑§ ∑§ ¬˝◊Èπ ŸÊ≈U∑§ „Ò¥U Á¡‚◊¥ ‚◊Ê¡ ∞fl¢ ¬Á⁄UflÊ⁄U ∑§ •Ÿ∑§ÊŸ∑§ ÁøòÊ ÿÕÊÕ¸flÊŒË ¬ÎDÔU÷ÍÁ◊ ◊¥ Œ‡Êʸ∞ ª∞ „Ò¥U– ©UŸ∑§ ŸÊ≈U∑§Ù¥ ◊¥ ŸÊ⁄UË-‚ÎÁc≈U ¬Á⁄Ufl‡ÊªÃ ‚¢Œ÷ÙZ ◊¥ •‹ª-•‹ª „ÈU߸ „Ò¥U– ŸÊ⁄UË ∑§„UË¥ ‚◊¤ÊıÃÊflÊŒË „ÒU ÃÙ ∑§„UË¥ Áflº˝ÙÁ„UáÊË •ı⁄U ∑§„UË¥ ¬ÊÁ⁄UflÊÁ⁄U∑§ •ŸÈ‡ÊÊ‚ŸÙ¥ ◊¥ •Ê’h– Á„¢UŒË ◊¥ ¿UÊÿÊflÊŒ ∑§ ’ÊŒ ∞∑§Ê¢∑§Ë ŸÊ≈U∑§Ù¥ ∑§ •ÁSÃàfl ◊¥ •ÊŸ ∑§Ù ‹∑§⁄U ∑§Ê»§Ë ’„U‚¢ „ÈUßZ Á¡‚◊¥ ∑ȧ¿U ÁflmÊŸÙ¥ Ÿ ∞∑§Ê¢∑§Ë ∑§Ù ‚ÊÁ„Uàÿ ◊¥ ∑§Ù߸ SÕÊŸ Ÿ„UË¥ ÁŒÿÊ– Á∑¢§ÃÈ ©U¬¥º˝ŸÊÕ •‡∑§ Ÿ ∞∑§Ê¢∑§Ë ∑§Ù ŸÊ≈U∑§-∑§„UÊŸË ‚ •‹ª ∞∑§ SflâòÊ ÁflœÊ ∑§ M§¬ ◊¥ ◊ÊãÿÃÊ ŒË– ‹ª÷ª v~xz-x{ Ã∑§ ∞∑§Ê¢∑§Ë ∑§Ù ∞∑§ SflâòÊ ÁflœÊ ∑§ M§¬ ◊¥ SflË∑§Ê⁄U ∑§⁄U, ÷ÈflŸ‡fl⁄U, «UÊÚ. ⁄UÊ◊∑ȧ◊Ê⁄U fl◊ʸ, ©UŒÿ‡Ê¢∑§⁄U ÷^ÔU, ©U¬¥ºAÊÕ •‡∑§, ‚∆U ªÙÁfl¢Œ ŒÊ‚, ¡ªŒË‚ ø¢º˝ ◊ÊÕÈ⁄U •ÊÁŒ ∞∑§Ê¢∑§Ë ‹πŸ ∑§Ë ‡ÊÈM§•Êà ∑§⁄U øÈ∑§ Õ– •‡∑§ øÍ°Á∑§ •Ê∑§Ê‡ÊflÊáÊË ‚ ÷Ë ‚¢’h Õ •ı⁄U ⁄UÁ«ÿUÙ ∑§ Á‹∞ ÖÿÊŒÊ •ŸÈ∑ͧ‹ ÕÊ, ß‚Á‹∞ ©Uã„UÙ¥Ÿ ∞∑§Ê¢∑§Ë ‹πŸ ◊¥ •¬ŸË ¬˝ÁÃ÷Ê ∑§Ù ÁŸπÊ⁄UŸ ∑§ Á‹∞ ∑§Ê»§Ë ¬Á⁄UüÊ◊ Á∑§ÿÊ– ÿ„UË ∑§Ê⁄UáÊ „ÒU Á∑§ Á„¢UŒË ∞∑§Ê¢∑§Ë∑§Ê⁄UÙ¥ ◊¥ •‡∑§ ∑§Ê ◊„Uàfl¬Íáʸ ∞fl¢ ÁflÁ‡Êc≈U SÕÊŸ „ÒU– ©UŸ∑§ mÊ⁄UÊ ⁄UÁøà ∞∑§Ê¢Á∑§ÿÙ¥ ◊¥ ŒflÃÊ•Ù¥ ∑§Ë ¿UÊÿÊ ◊¥, ÃÍ»§ÊŸ ‚ ¬„U‹, ø⁄UflÊ„U, ‚Ê„U’ ∑§Ù ¡È∑§Ê◊ „ÒU, ◊È∑§…∏UÊ ’Œ‹ ªÿÊ– ¬ŒÊ¸ ©U∆UÊ•Ù¥-¬ŒÊ¸ Áª⁄UÊ•Ù¥, •¢œË ª‹Ë, ‹ˇ◊Ë ∑§Ê SflʪÃ, ¬Ê¬Ë, ‚ÍπË «UÊ‹Ë, ¡Ù¥∑§ ÃÕÊ •Ê¬‚ ∑§Ê ‚◊¤ÊıÃÊ, ßàÿÊÁŒ ¬˝◊Èπ „¢ÒU– ∞∑§Ê¢∑§Ë ‹πŸ ◊¥ •‡∑§ Ÿ ‹ª÷ª ¡ËflŸ ∑§ ‚÷Ë ˇÊòÊÙ¥ ‚ Áfl·ÿ ∑§Ê øÿŸ Á∑§ÿÊ „ÒU– Á∑¢§ÃÈ ◊Í‹M§¬ ‚ ©UŸ∑§Ë ŒÎÁc≈U ¬ÊÁ⁄UflÊÁ⁄U∑§ ¡ËflŸ ∑§Ë ’Œ‹ÃË ¬Á⁄UÁSÕÁÃÿÙ¥ ¬⁄U ∑¥§Áº˝Ã „ÒU– ‹ˇ◊Ë ∑§Ê SflʪÃ, ¬Ê¬Ë •ı⁄U ‚ÍπË «UÊ‹Ë, ß‚ ŒÎÁc≈U ‚ •Áœ∑§ ◊„Uàfl¬Íáʸ „Ò¥U Á¡‚◊¥ ∑§ı≈ÈUÁê’∑§ ÁSÕÁÃÿÙ¥ ∑§Ê ÁøòÊáÊ „ÈU•Ê „ÒU– ∞∑§Ê¢Á∑§ÿÙ¥ ◊¥ √ÿ¢Çÿ ∑§Ê ÷Ë ‚„UÊ⁄UÊ Á‹ÿÊ ªÿÊ „ÒU– Á∑¢§ÃÈ ©U‚∑§Ê ¬˝÷Êfl ∑§„UË¥ •Áœ∑§ „ÒU ÃÙ ∑§„UË¥ •À¬ ÷Ë– Á„¢UŒË •Ê‹ÙøŸÊ •ı⁄U ÁŸ’¢œ ‹πŸ ◊¥ ÷Ë •‡∑§ Ÿ •¬ŸË ∑ȧ‡Ê‹ÃÊ ∑§Ê ¬Á⁄Uøÿ ÁŒÿÊ „ÒU– Á„¢UŒË ∑§ ‚ÊÕ-‚ÊÕ ©UŒÍ¸ ‚ÊÁ„Uàÿ ◊¥ ÷Ë ©UŸ∑§Ë •Ê‹ÙøŸÊ ∑§Ê ÁflSÃÊ⁄U „ÈU•Ê „ÒU– ©UŒÍ¸ ∑§Ê√ÿ ∑§Ë ∞∑§ Ÿß¸ œÊ⁄UÊ, Á„¢UŒË ∑§„UÊÁŸÿÊ° •ı⁄U »Ò§‡ÊŸ, Á„¢UŒË ∑§„UÊŸË — ∞∑§ •¢Ã⁄¢Uª ¬Á⁄Uøÿ, •ãfl·áÊ ∑§Ë ‚„UÿÊòÊÊ, •ı⁄U •ÊœË ¡◊ËŸ ¡Ò‚Ë •Ê‹ÙøŸÊà◊∑§ ∑ΧÁÃÿÙ¥ ∑§ ‚ÊÕ-‚ÊÕ ∑ȧ¿U ŒÍ‚⁄UÙ¥ ∑§ Á‹∞, ¿UÙ≈UË-‚Ë ¬„UøÊŸ, πÙŸ •ı⁄U ¬ÊŸ ∑§ ’Ëø, ¡Ò‚ ÁŸ’¢œÙ¥ ∑§Ë ⁄UøŸÊ ∑§⁄U∑§ ‚ÊÁ„Uàÿ ∑§Ù ‚◊ÎÁh Á∑§ÿÊ „ÒU– ‚¢S◊⁄UáÊÙ¥ ◊¥ ⁄UπÊ∞° •ı⁄U ÁøòÊ, ◊¢≈UÙ — ◊⁄UÊ ŒÈ‡◊Ÿ, Á»§À◊Ë ¡ËflŸ ∑§Ë ¤Ê‹Á∑§ÿÊ¢, ø„U⁄U •Ÿ∑§ ∑§ ‚ÊÕ-‚ÊÕ ©UŸ∑§ ‚ÊˇÊÊà∑§Ê⁄U ◊¥ ∑§„UÊŸË ∑§ ߌ¸-ÁªŒ¸, •Ê◊Ÿ-‚Ê◊Ÿ Áflflʌ٥ ∑§ ÉÊ⁄U ◊¥, ßàÿÊÁŒ ¬˝◊Èπ „ÒU¢– Á„¢UŒË, ©UŒÍ¸ •ı⁄U ¬¢¡Ê’Ë ÃËŸÙ¥ ÷Ê·Ê•Ù¥ ◊¥ •¬ŸË ‚¡¸ŸÊà◊∑§ ¿UÁflÿÙ¥ ∑§Ù •Ê∑§·¸∑§ ∞fl¢ •ÊœÈÁŸ∑§ SflM§¬ ¬˝ŒÊŸ ∑§⁄UŸ flÊ‹ •‡∑§ ∞∑§ ‚¢flŒŸ‡ÊË‹ ‚ÊÁ„Uàÿ∑§Ê⁄U ∑§Ë ÷ÍÁ◊∑§Ê ◊¥ •Êl¢Ã ’Ÿ ⁄U„U– ‚◊ÿ •ı⁄U ¬Á⁄UÁSÕÃÿÙ¥ ∑§ ’Ëø ÿÕÊÕ¸ ∑§Ë ◊¡’Íà ¬∑§«∏U ‚ ©UŸ∑§ ‚ÊÁ„Uàÿ ◊¥ flÊSÃÁfl∑§ÃÊ•Ù¥ ∑§Ë ∞∑§ √ÿʬ∑§ ¡◊ËŸ ÃÒÿÊ⁄U „ÈU߸ Á¡‚‚ ©UŸ∑§Ê √ÿÁÄÃàfl ¡ËflŸ •ı⁄U ‚ÊÁ„Uàÿ ŒÙŸÙ¥ ◊¥ „UË π⁄UÊ ’ŸÊ ⁄U„UÊ– Áfl⁄Uٜ٥ •ı⁄U Áflflʌ٥ ∑§ ’Ëø ©UŸ∑§Ë ⁄UøŸÊ‡ÊË‹ÃÊ ¡Ê⁄UË ⁄U„UË– ©U‚‚ fl Ÿ ÃÙ ÁfløÁ‹Ã „ÈU∞ •ı⁄U Ÿ „UË ÷˝Á◊Ö ©UŸ∑§Ê ‹πŸ SflÊ÷ÊÁfl∑§ ∞fl¢ ‚„U¡ ⁄UçÃÊ⁄U ◊¥ •Ÿfl⁄Uà ø‹ÃÊ ⁄U„UÊ– ’’Ê∑§ ¬˝ÁÃÁ∑˝§ÿÊ •ı⁄U ‚≈UË∑§ Á≈Uå¬ÁáÊÿÙ¥ ∑§ mÊ⁄UÊ ∞∑§ ‚Ê„U‚Ë ‚ÊÁ„Uàÿ∑§Ê⁄U ∑§Ë ÷ÍÁ◊∑§Ê ◊¥ fl •ÊœÈÁŸ∑§ ∑§’Ë⁄U ’Ÿ ⁄U„U– ÿ„UË ∑§Ê⁄UáÊ „ÒU Á∑§ ©UŸ∑§Ù ∑§÷Ë ¡Ù∑§⁄U ∑§„UÊ ªÿÊ ÃÙ ∑§÷Ë ∑ȧ¿U– Á∑¢§ÃÈ ∞∑§ ¡Ù∑§⁄U ∑§ M§¬ ◊¥ „UË ‚„UË, •‡∑§ Ÿ ¡Ù ∑§„UÊ, fl„U ∑§„UŸ ∑§Ë ÃÊ∑§Ã Á∑§‚Ë-Á∑§‚Ë ◊¥ „UÙÃË „ÒU– ‚ÊÁ„Uàÿ ◊¥ •‡∑§ ¡Ò‚Ê flËÃ⁄UÊªË ‚ÊÁ„Uàÿ∑§Ê⁄U •‚¢÷fl Ÿ„UË¥ ÃÙ ŒÈ‹¸÷ •fl‡ÿ „ÒU– ©UûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê Á„¢UŒË ‚¢SÕÊŸ ‚ê◊ÊŸ, ¬¢¡Ê’ ÃÕÊ „UÁ⁄UÿÊáÊÊ ‡ÊÊ‚Ÿ ∑§Ê ‚ê◊ÊŸ, ÷Ê⁄Uà ‚⁄U∑§Ê⁄U ∑§Ê ¬È⁄US∑§Ê⁄U ∞fl¢ ‚ÙÁflÿà ‹Ò¥«U Ÿ„UM§ ¬È⁄US∑§Ê⁄U ‚ ¬È⁄US∑Χà „ÈU∞– v~ ¡Ÿfl⁄UË v~~{ ∑§Ù ‚◊ÿ •ı⁄U ‚◊Ê¡ ∑§Ê ÿÕÊÕ¸ ÁøòÊáÊ ∑§⁄UŸ flÊ‹ ’„ÈU•ÊÿÊ◊Ë ⁄UøŸÊ∑§Ê⁄U •‡∑§ Ÿ Á„¢UŒË ¡ªÃ ∑§Ù •‹ÁflŒÊ ∑§„U∑§⁄U •‡∑§◊ÿ ’ŸÊ ÁŒÿÊ– - yy, Á‡ÊflÁfl„UÊ⁄U, »§⁄Uˌ˟ª⁄U, ‹πŸ™§ - ww{Ævz »§⁄Ufl⁄UËU wÆvz

24

dfl¢Áà / 㨄=Ou

◊¢Õ⁄UÊ - ∞‚. ‚¢∑§⁄UÊøʋȸ ⁄UÊ◊ÊÿáÊ ◊„UÊ∑§Ê√ÿ ◊¥ ◊¢Õ⁄UÊ ∞∑§ ÔÁflÁøòÊ ¬ÊòÊ „ÒU– ‚¢¬Íáʸ ⁄UÊ◊ÊÿáÊ ∑§Ê√ÿ ◊¥ fl„U ŒÙ ’Ê⁄U „UË ¬Ê∆U∑§Ù¥ ∑§ ‚Ê◊Ÿ ©U¬ÁSÕà „UÙÃË „ÒU– ∑ȧ¿U ˇÊáÊÙ¥ ∑§ Á‹∞ ∆U„U∑§⁄U Á»§⁄U ∑§„UË¢ ø‹Ë ¡ÊÃË „ÒU– Á∑§‚Ë ∑§Ù ¬ÃÊ Ÿ„UË¥ Á∑§ fl„U ∑§„UÊ° ø‹Ë ªß¸– fl„U ∑ͧ’⁄UË •ı⁄U ÁflœflÊ „ÒU– ß‚∑§ ‚ÊÕ fl„U ∞∑§ ŒÈc≈U •ı⁄U ÁŸ¢ŒŸËÿ ¬ÊòÊ „ÒU– ÉÊÎáÊÊS¬Œ ¬ÊòÊ „UÙŸ ∑§ ∑§Ê⁄UáÊ ∑§Ù߸ ÷Ë ©U‚∑§Ê ŸÊ◊ ‹ŸÊ Ÿ„UË¥ øÊ„UÃ– ⁄UÊ◊ ∑§Ù øıŒ„U ‚Ê‹ flŸflÊ‚ ÷¡Ÿ ∑§Ê ◊Í‹ ∑§Ê⁄UáÊ fl„UË „ÒU– ∑§ÕÊ ∑§Ù •Êª ’…∏UÊŸ ◊¥ ©U‚∑§Ê ’«∏UÊ ÿÙªŒÊŸ „ÒU– ◊¢Õ⁄UÊ Ÿ „UÙÃË ÃÙ ‡ÊÊÿŒ ⁄UÊ◊ÊÿáÊ •ÿÙäÿÊ ∑§Ê¢«U Ã∑§ ‚ËÁ◊à „UÙ ¡ÊÃÊ– ◊¢Õ⁄UÊ Ÿ øÊ‹Ê∑§Ë ‚ ⁄UÊ◊∑§Ù flŸflÊ‚ ÷¡∑§⁄U •⁄Uáÿ ∑§Ê¢«U Ã∑§ ∑§ÕÊ ∑§Ù •Êª ’…∏UŸ ◊¥ ‚„UÿÙª Á∑§ÿÊ– ◊¢Õ⁄UÊ ∑§ ‚◊ÊŸ ⁄UÊ◊ÊÿáÊ ◊¥ ‡Êͬ¸áÊπÊ ŸÊ◊∑§ •ı⁄U ∞∑§ ÁflÁøòÊ ¬ÊòÊ „ÒU Á¡‚∑§Ë ¬˝⁄UáÊÊ ‚ ⁄UÊfláÊ Ÿ ‚ËÃÊ ∑§Ê •¬„U⁄UáÊ ∑§⁄U ‹¢∑§Ê ‹ ªÿÊ ÕÊ– ‹¢∑§Ê ◊¥ ©U‚ ∞∑§ ’¢œË ∑§ M§¬ ◊¥ ⁄UπÊ ªÿÊ– ß‚‚ üÊË⁄UÊ◊ø¢º˝ Ÿ flÊŸ⁄U ‚ŸÊ ∑§ ‚ÊÕ ‹¢∑§Ê ¡Ê∑§⁄U ⁄UÊfláÊ •ı⁄U ∑§ß¸ ⁄UÊˇÊ‚Ù¥ ∑§Ê flœ ∑§⁄U ‚ËÃÊ ∑§Ù Á»§⁄U ‚ •ÿÙäÿÊ ‹ •Ê∞– ß‚ ‡Êͬ¸áÊπÊ ∑§ ∑§Ê⁄UáÊ ⁄UÊ◊ÊÿáÊ ◊¥ Á∑§Ác∑¢§ŒÊ ∑§Ê¢«U, ‚È¢Œ⁄U ∑§Ê¢«U •ı⁄U ÿÈh ∑§Ê¢«U Á◊‹∑§⁄U ⁄UÊ◊ÊÿáÊ ∑§Ë ∑§ÕÊ ¬Á⁄U‚◊Êåà „UÙ ªß¸– Ô∑§Ê◊, ∑˝§Ùœ, ߸cÿʸ, Œ˜fl·- ÿ ªÈáÊ •Ÿ∑§ •ŸÕÙZ ∑§ ∑§Ê⁄UáÊ „UÙÃ „Ò¥U– •flÃÊ⁄U ¬ÈL§· Ÿ ÷Ë ∞‚ ŒÈc≈U √ÿÁÄÃÿÙ¥ ∑§ ·«˜ÿ¢òÊ ◊¥ ¬«∏U∑§⁄U Á∑§ÃŸ „UË ∑§c≈UÙ¥ ∑§Ê •ŸÈ÷fl Á∑§ÿÊ „ÒU– Á»§⁄U ÷Ë •¢Ã ◊¥ Áfl¡ÿË „UÙ∑§⁄U ©Uã„UÙ¥Ÿ ◊ÊŸfl ¡ÊÁà ∑§Ù ÿ„U ‚¢Œ‡Ê ÁŒÿÊ Á∑§ ÷ªflÊŸ ∑§Ù ÷Ë ßŸ •flÃÊ⁄UÙ¥ ∑§ ∑˝§◊ ◊¥ •Ÿ∑§ ∑§c≈UÙ¥ ∑§Ê ‚Ê◊ŸÊ ∑§⁄UŸÊ ¬«∏UÃÊ „ÒU– ©UŒÊ„U⁄UáÊ ∑§ Á‹∞ ⁄UÊ◊ÊÿáÊ ◊¥ ⁄UÊ◊ ∑§Ê flŸflÊ‚– ◊„UÊ⁄UÊ¡Ê Œ‡Ê⁄UÕ ∑§Ë ¿UÙ≈UË ⁄UÊáÊË ∑Ò§∑§ÿË ∑§ ÿ„UÊ° ◊¢Õ⁄UÊ ¬˝œÊŸ ŒÊ‚Ë ÕË– ŒÊ‚Ë „UÙÃ „ÈU∞ ÷Ë ©U‚Ÿ ∑Ò§∑§ÿ ∑§Ê ¬Ê‹Ÿ-¬Ù·áÊ Á∑§ÿÊ– fl„U ∑Ò§∑§ÿË ∑§ Á‹∞ •àÿ¢Ã Á¬˝ÿ •ı⁄U •¢Ã⁄¢Uª ‚πË ÕË– ∑Ò§∑§ÿË ∑§Ê ÁflflÊ„U ⁄UÊ¡Ê Œ‡Ê⁄UÕ ∑§ ‚ÊÕ „UÙŸ ∑§ ∑§Ê⁄UáÊ ◊¢Õ⁄UÊ ∑§Ù ÷Ë •¬Ÿ ¬Á⁄UflÊ⁄U ∑§ ‚’ ‹ÙªÙ¥ ‚ Á’¿ÈU«∏U∑§⁄U ∑Ò§∑§ÿË ∑§ ‚ÊÕU •ÿÙäÿÊ ¡ÊŸÊ ¬«∏UÊ– ∑Ò§∑§ÿË ∑§Ù ◊¢Õ⁄UÊ ∑§ ¬˝Áà •¬Ê⁄U SŸ„U ÕÊ– ◊¢Õ⁄UÊ ∑§ ¬Ífl¸ ¡ã◊ ‚ ‚¢’¢ÁœÃ ∞∑§ ∑§„UÊŸË „ÒU– ∞∑§ ’Ê⁄U ∑Ò§∑§ÿË ∑§ Á¬ÃÊ ◊„UÊ⁄UÊ¡Ê ∑§∑§ÿÊ Á‡Ê∑§Ê⁄U π‹Ÿ ¡¢ª‹ ªÿÊ ÕÊ– ¡¢ª‹ ◊¥ ©U‚ ŒÙ Á„U⁄Uáÿ π‹Ã „ÈU∞ ÁŒπÊ߸ ¬«∏U ÃÙ ⁄UÊ¡Ê ∑§∑§ÿÊ Ÿ ©UŸ Á„U⁄UáÊÙ¥ ¬⁄U ÃË⁄U ¿UÙ«∏U ÁŒÿÊ– fl„U ÃË⁄U Ÿ⁄U Á„U⁄UáÊ ∑§Ù ‹ª ªÿÊ Á¡‚‚ fl„U ◊⁄U ªÿÊ– Ã’ Á„U⁄UáÊË •¬ŸË ◊ÊÃÊ ∑§ ¬Ê‚ Áfl‹Ê¬ ∑§⁄UÃË „ÈU߸ ªß¸– ©U‚Ÿ ◊„UÊ⁄UÊ¡ ‚ ∑§„UÊ - „U ⁄UÊ¡Ÿ– ¬ÁÃ-¬àŸË ∑§Ù ∞∑§ ŒÍ‚⁄U ‚ •‹ª ∑§⁄UŸÊ ’«∏UÊ ¬Ê¬ „ÒU– ÃÈ◊ŸU ’«∏UÊ ¬Ê¬ Á∑§ÿÊ „ÒU– Á»§⁄U ©U‚Ÿ ⁄UÊ¡Ê ∑§Ù üÊʬ ÁŒÿÊ - Á¡‚ ¬˝∑§Ê⁄U ◊Ò¥ •¬Ÿ ŒÊ◊ÊŒ ∑§Ù πÙ∑§⁄U ’„ÈUà ŒÈπË „Í°U ÃÈ◊ ÷Ë ©U‚Ë ¬˝∑§Ê⁄U •¬Ÿ ŒÊ◊ÊŒ ∑§Ë ◊ÎàÿÈ ‚ ŒÈπ ∑§Ê •ŸÈ÷fl ∑§⁄UÙª– •ª‹ ¡ã◊ ◊¥ fl„UË Á„U⁄UáÊ ◊¢Õ⁄UÊ ∑§ M§¬ ◊¥ ¡ã◊ Á‹ÿÊ ÕÊ– fl„U •¬ŸË ŒÈc≈U ’ÈÁh ‚ ∑Ò§∑§ÿË ∑§ mÊ⁄UÊ ⁄UÊ◊ ∑§Ù flŸflÊ‚ ÷¡∑§⁄U ◊„UÊ⁄UÊ¡ Œ‡Ê⁄UÕ ∑§Ë ◊ÎàÿÈ ∑§Ê ∑§Ê⁄UáÊ ’Ÿ ªß¸– ß‚‚ ∑§∑§ÿ ◊„UÊ⁄UÊ¡Ê ∑§Ù ’«∏UÊ ŒÈπ „ÈU•Ê– ⁄UÊ◊ ∑§ ¬˝Áà ◊¢Õ⁄UÊ ∑§ NUŒÿ ◊¥ ∑˝§Ùœ ∑§Ë ÷ÊflŸÊ ⁄UÊ◊ ∑§ ’ÊÀÿ ∑˝§Ë«U∏Ê•Ù¥ ∑§ ‚◊ÿ ◊¥ „UË „ÈU߸ ÕË– ∞∑§ ÁŒŸ ◊¢Õ⁄UÊ ∑§ı‚ÀÿÊ ∑§ •¢Ã—¬È⁄U ‚ ∑Ò§∑§ÿË ∑§ •¢Ã—¬È⁄U ¬ÒŒ‹ ¡Ê ⁄U„UË ÕË– ©UŸ ŒÙŸÙ¥ •¢Ã—¬È⁄UÙ¥ ∑§ ’Ëø ◊¥ ∞∑§ πÊ‹Ë ¡ª„U ÕË– ©U‚ πÊ‹Ë ¡ª„U ◊¥ ⁄UÊ◊ •¬Ÿ ÷Ê߸ ‹ˇ◊áÊ, ÷⁄Uà •ı⁄U ‡ÊòÊÎôÊ ∑§ ‚ÊÕ ª¢Œ π‹ ⁄U„U Õ– •øÊŸ∑§ ⁄UÊ◊ ∑§ Œ˜flÊ⁄UÊ »¥§∑§Ë fl„U ª¥Œ ◊¢Õ⁄UÊ ∑§Ë ∑ͧ’⁄UË ¬Ë∆U ◊¥ ‹ª ªß¸– ß‚‚ ◊¢Õ⁄UÊ øı¥∑§ ¬«∏UË •ı⁄U ŒŒ¸ ∑§ ◊Ù⁄U ŸËø Áª⁄U ¬«∏UË– ß‚ Œπ∑§⁄U ‹ˇ◊áÊ, ÷⁄Uà fl ‡ÊòÊÎôÊ Áπ‹ Áπ‹Ê∑§⁄U „°U‚Ÿ ‹ª– ª¥Œ ∑§ ‹ªŸ ‚ ©U‚ •Áœ∑§ ŒÈπ Ÿ„UË¥ „ÈU•Ê, ’ÁÀ∑§ ’ìÊÙ¥ ∑§Ù ©U‚ Œπ∑§⁄U „°U‚Ÿ ‚ ©U‚∑§Ê ŒÈπ •Áœ∑§ ’…∏U ªÿÊ– fl„U ß‚ •¬◊ÊŸ ∑§Ù ‚„UŸ Ÿ »§⁄Ufl⁄UËU wÆvz

25

dfl¢Áà / 㨄=Ou ∑§⁄U ‚∑§Ë– ©U‚Ÿ •¬Ÿ ◊Ÿ ◊¥ ‚ÙøÊ - ◊⁄U ß‚ •¬◊ÊŸ ∑§Ê ◊Í‹ ∑§Ê⁄UáÊ ⁄UÊ◊ „ÒU– ©U‚∑§ mÊ⁄UÊ »¥§∑§Ë ª¥Œ ‚ ÿ„U ‚’ ∑ȧ¿U „ÈU•Ê „ÒU– ©U‚Ÿ ¡ÊŸ-’ͤÊ∑§⁄U ∞‚Ê Á∑§ÿÊ „ÒU– ©U‚∑§ ◊Ÿ ◊¥ ¬˝ÁÇÊÙœ ∑§Ë ÷ÊflŸÊ ©Uà¬ãŸ „UÙ ªß¸– fl„U ß‚ •¬◊ÊŸ ∑§Ù •¬Ÿ ◊Ÿ ◊¥ „UË ⁄Uπ Á‹ÿÊ– fl„U ‚◊ÿ ∑§Ë ÃÊ∑§ ◊¥ ÷Ë– ∑ȧ¿U ‚◊ÿ ∑§ ’ÊŒ fl„U ‚◊ÿ •Ê „UË ªÿÊ ÕÊ– ¬˝ÃË∑§Ê⁄U ‹Ÿ ∑§Ë ÷ÊflŸÊ ‚Ȍ΅∏U „UÙ ªß¸– ∞∑§ ÁŒŸ •ÊœË ⁄UÊà ∑§ ‚◊ÿ ◊¥ ◊„UÊ⁄UÊ¡ Œ‡Ê⁄UÕ ∑§Ù åÿÊ‚ ‹ªË– fl„U ŸË¥Œ ‚ ©U∆U∑§⁄U ¬ÊŸË ¬ËŸ ∑§ Á‹∞ ¬˝ÿàŸ ∑§⁄UÃ „Ò¥U, ÃÙ ©U‚∑§Ê „UÊÕ ∑§Ê°¬Ÿ ‹ªÃ– fl„U ‚Ùø ◊¥ «ÍU’ ◊¥ ¡ÊÃ „Ò¥U - ¡’ ◊⁄UÊ ‡Ê⁄UË⁄U „UË ◊⁄U •ÊœËŸ ◊¥ Ÿ„UË¥ „ÒU, Ã’ ◊Ò¥ ∑Ò§‚ ß‚ ⁄UÊÖÿ ∑§Ê ‡ÊÊ‚Ÿ ∑§⁄U ‚∑§ÃÊ „Í°U– ◊ȤÊ •’ ‡ÊÊ‚Ÿ ∑§⁄UŸ ∑§Ê •Áœ∑§Ê⁄U Ÿ„UË¥ „ÒU– ⁄UÊà ’Ëà ªß¸– ‚’⁄U „UÙÃ „UË ©U‚Ÿ ∑ȧ‹ªÈM§ flÁ‡Êc≈U ∑§Ù ‚◊ÊøÊ⁄U ÷¡ ÁŒÿÊ– ©Ÿ∑§ •ÊÃ „UË Œ‡Ê⁄UÕ Ÿ ⁄UÊ◊ ∑§ ⁄UÊ¡ÁË∑§ ∑§Ë ’Êà ∑§„UÃ „Ò¥U– ß‚‚ flÁ‡Êc≈U ’„ÈUà ¬˝‚㟠„ÈU∞ •ı⁄U ÃÈ⁄¢Uà „UË •ŸÈ◊Áà Œ ŒË– Á»§⁄U ⁄UÊ¡Ê Œ‡Ê⁄UÕ Ÿ ∑§„UÊ “∑§‹ ‚’⁄U „UË ⁄UÊ◊ ∑§Ê ⁄UÊ¡ÁË∑§ ‚¢¬ãŸ „UÙŸÊ øÊÁ„U∞– ß‚∑§ Á‹∞ •Êfl‡ÿ∑§ ‚’ ¬˝’¢œ ∑§ËÁ¡∞– ∞∑§ ˇÊáÊ ∑§Ë Œ⁄U ÷Ë Ÿ„UË¥ „UÙŸË øÊÁ„U∞–” ß‚ ¬⁄U flÁ‡Êc≈U Ÿ ’ÃÊÿÊ - •Ê¬∑§ ¬ÈòÊ ÷⁄Uà •ı⁄U ‡ÊòÊÎôÊ •’ •ÿÙäÿÊ ◊¥ Ÿ„UË¥ „ÒU– Ã’ ◊„UÊ⁄UÊ¡ Œ‡Ê⁄UÕ Ÿ ÿ„UË ∑§„UÊ - “©UŸ∑§ ÿ„UÊ° ⁄U„UŸ ∑§Ë •Êfl‡ÿ∑§ÃÊ Ÿ„UË¥ „ÒU–” Á»§⁄U ⁄UÊ◊ ∑§Ë ¬˝‡Ê¢‚Ê ◊¥ Œ‡Ê⁄UÕ Ÿ flÁ‡Êc≈U ‚ ∑§„UÊ - ⁄UÊ◊ ◊⁄UÊ Öÿc∆UU ¬ÈòÊ „ÒU¢– ‚fl¸ôÊ •ı⁄U ‚◊Õ¸– ⁄UÊÖÿ ∑§Ù ‚¢÷Ê‹Ÿ ∑§Ë ‡ÊÁÄà ©U‚◊¥ „ÒU– flÁ‡Êc≈U Ÿ ÷Ë ⁄UÊ◊ ∑§Ë ’«∏UË ¬˝‡Ê¢‚Ê ∑§Ë– ‚÷Ê ◊¥ ©U¬ÁSÕà ‚÷Ë ‹Ùª ⁄UÊ◊ ∑§ ⁄UÊ¡ÁË∑§ ∑§Ë ’Êà ‚ ’„ÈUà ¬˝‚㟠„ÈU∞– ÃÈ⁄¢Uà ⁄UÊ◊ ∑§ ⁄UÊ¡ÁË∑§ ‚ ‚¢’¢ÁœÃ ‚÷Ë ∑§ÊÿÙZ ∑§Ê ¬˝’¢œ „UÙŸ ‹ª– ⁄UÊ¡Ê Œ‡Ê⁄UÕ ÷Ë ⁄UÊ◊ ∑§ ⁄UÊ¡ÁË∑§ ∑§Ê ÿ„U ‚◊ÊøÊ⁄U ∑Ò§∑§ÿË ∑§Ù ’ÃÊŸÊ øÊ„UÃ ÕÊ– ß‚Á‹∞ fl„U ∑Ò§∑§ÿË ∑§ •¢Ã—¬È⁄U ¡ÊÃ „Ò¥U– ’Ê¡Ù¥ ∑§Ë äflÁŸ ’„ÈUà ŒÍ⁄U Ã∑§ ‚ÈŸÊ߸ ¬«∏U ⁄U„Ë ÕË– ◊¢Õ⁄UÊ ∑§Ù ÷Ë ‚ÈŸÊ߸ ¬«∏Ë– fl„U ÷flŸ ∑§ ™§¬⁄U ø…∏U ªß¸– ©U‚Ÿ ⁄UÊ¡Ê Œ‡Ê⁄UÕ ∑§Ù ∑Ò§∑§ÿË ∑§ ◊¢ÁŒ⁄U ◊¥ •ÊÃ Œπ Á‹ÿÊ– ⁄UÊ¡Ê ∑§Ê ÿ„U flÒ÷fl •ı⁄U •ÊŸ¢Œ ©U‚ ¬‚¢Œ Ÿ„UË¥ •Ê߸– ÃÈ⁄¢Uà fl„U ŸËø ©UÃ⁄UË ÃÙ ©U‚ ∑§ı‚ÀÿÊ ∑§Ë ∞∑§ ŒÊ‚Ë ©U‚ Á◊‹ ªß¸– fl„U ◊„UÊ⁄UÊáÊË ∑§ı‚ÀÿÊ ∑§ ÁŒ∞ •Ê÷Í·áÊÙ¥ •ı⁄U ⁄U‡Ê◊Ë ∑§ flSòÊÙ¥ ∑§Ù ¬„UŸ∑§⁄U ©Uã„¥U ⁄UÊŸË ∑Ò§∑§ÿË ∑§Ù ÁŒπÊŸ •Ê߸ ÕË– ◊¢Õ⁄UÊ Ÿ ©U‚‚ ¬Í¿UÊ - “ÃÈ◊ ÄÿÙ¥ ß‚ ¬˝∑§Ê⁄U πÍ’ ‚¡Ë „ÈU߸ „UÙ? ÃÈê„¥U ÿ •Ê÷Í·áÊ •ı⁄U ⁄U‡Ê◊Ë flSòÊ Á∑§‚Ÿ ÁŒÿÊ „ÒU?” Ã’ ∑§ı‚ÀÿÊ ∑§Ë ŒÊ‚Ë Ÿ ∑§„UÊ - „U ◊¢Õ⁄UÊ– ◊„UÊ⁄UÊŸË ∑§ı‚ÀÿÊ Ÿ •¬Ÿ ¬ÈòÊ ∑§ ⁄UÊ¡ÁË∑§ ∑§ ‡ÊÈ÷ •fl‚⁄U ¬⁄U •ÊŸ¢Œ ‚ •¬ŸË ‚÷Ë ŒÊÁ‚ÿÙ¥ ∑§Ù ⁄U‡Ê◊Ë flSòÊ •ı⁄U •Ê÷Í·áÊ ÁŒ∞ „Ò¥U– ߟ ’ÊÃÙ¥ ∑§Ù ‚ÈŸÃ „UË ◊¢Õ⁄UÊ ∑§ ◊Ÿ ◊¥ ߸cÿʸ ©Uà¬ãŸ „UÙ ªß¸– ◊¢Õ⁄UÊ Ÿ ŒπÊ ⁄UÊŸË ∑Ò§∑§ÿË ’„ÈUà πÈ‡Ê ÕË– ß‚ Œπ∑§⁄U ◊¢Õ⁄UÊ ∑§ ◊Ÿ ◊¥ ∫Ùœ ©U◊«∏UÃÊ „ÒU– Á»§⁄U ÷Ë fl„U‡Êʢà ◊Ÿ ‚ ∑Ò§∑§ÿË ‚ ∑§„UÃË „ÒU - „U ⁄UÊŸË ◊Ê°! ÃÈ◊ ÄÿÙ¥ ß‚ ¬˝∑§Ê⁄U πÍ’ ‚¡Ê ⁄U„UË „UÙ? ∑Ò§∑§ÿË ¡flÊ’ Ÿ„UË¥ ŒÃË– ß‚‚ ◊¢Õ⁄UÊ ©U‚∑§ ÁŸ∑§≈U ¬„È°Uø∑§⁄U ∑Ò§∑§ÿË ∑§Ù ‚◊¤ÊÊŸÊ ‡ÊÈM§ Á∑§ÿÊ– ©U‚Ÿ ◊ÎŒÈ fløŸÙ¥ ◊¥ ∑§„UÊ - ∑Ò§∑§ÿË! ÃÈ◊ ÷˝◊ ◊¥ „UÙ Á∑§ ⁄UÊ¡Ê ÃÈ◊ ‚ ’„ÈUà øÊ„UÃ „Ò¥U– ‹Á∑§Ÿ ‚ø ’Êà ÃÙ ÿ„U „ÒU Á∑§ ⁄UÊ¡Ê ∑§Ê ¬˝◊ ∑§¬≈U „ÒU– ÃÈ◊ ©U‚∑§ ¬˝◊ ∑§Ù ‚ø ‚◊¤Ê∑§⁄U œÙπÊ πÊ ⁄U„UË „UÙ– ⁄UÊ◊ ∑§ ⁄UÊ¡ÁË∑§ ∑§Ë ’Êà ‚Ê⁄U •ÿÙäÿÊ ◊¥ ◊Ê‹Í◊ „ÒU– ‹Á∑§Ÿ •’ Ã∑§ ÃÈê„¥U ◊Ê‹Í◊ Ÿ„UË¥ „ÒU– ⁄UÊ◊ ∑§ ⁄UÊ¡Ê ’ŸÃ „UË ∑§ı‚ÀÿÊ ⁄UÊ¡◊ÊÃÊ ’ŸªË •ı⁄U ÃÈ◊ ©U‚∑§ ÿ„UÊ° ŒÊ‚Ë ’Ÿ ¡Ê•ÙªË– ÃÈê„UÊ⁄UÊ ¬ÈòÊ ⁄UÊ◊ ∑§Ê •ŸÈø⁄U ’ŸªÊ– ß‚‚ ÃÈê„UÊ⁄UË ÁSÕÁà ‡ÊÙøŸËÿ ’Ÿ ¡Ê∞ªË– •’ ÷Ë ‚◊ÿ „ÒU– ‚ÙøÙ– ◊⁄UË ’Êà ◊ÊŸ ‹Ù– œË⁄U-œË⁄U ◊¢Õ⁄UÊ ∑§ fløŸÙ¥ ∑§Ê ¬˝÷Êfl ©U‚ ¬⁄U ¬«∏UŸ ‹ªÊ– fl„U ◊¢Õ⁄UÊ ∑§ fløŸÙ¥ ∑§Ù ‚ø ◊ÊŸŸ ‹ªË– ‹Á∑§Ÿ flÊSÃfl ◊¥ ∑Ò§∑§ÿË ‚Œ˜ªÈáÊ ‚¢¬ãŸ SòÊË ÕË– fl„U ⁄UÊ◊ ∑§Ù •¬Ÿ ¬ÈòÊ ‚ ’…∏U∑§⁄U åÿÊ⁄U ∑§⁄UÃË ÕË– ⁄UÊ◊ ÷Ë •¬ŸË ◊ÊÃÊ ∑§ı‚ÀÿÊ ‚ •Áœ∑§ ∑Ò§∑§ÿË ∑§Ù åÿÊ⁄U ∑§⁄UÃÊ ÕÊ– •’ Ã∑§ ⁄UÊ◊ ©U‚ ’«∏UÊ åÿÊ⁄UÊ ÕÊ, ‹Á∑§Ÿ ◊¢Õ⁄UÊ ∑§ fløŸÙ¥ ∑§ ¬˝÷Êfl ‚ fl„U ⁄UÊ◊ ∑§Ë Áfl⁄UÙœË ’Ÿ ªß¸– »§⁄Ufl⁄UËU wÆvz

26

dfl¢Áà / 㨄=Ou ∞∑§ ’Ê⁄U ŒflÊ‚È⁄U ‚¢ª˝Ê◊ ◊¥ ⁄UÊŸË ∑Ò§∑§ÿË Ÿ ⁄UÊ¡Ê Œ‡Ê⁄UÕ ∑§Ë ‚„UÊÿÃÊ ∑§Ë ÕË– ß‚‚ ¬˝‚㟠„UÙ∑§⁄U ⁄UÊ¡Ê Œ‡Ê⁄UÕ Ÿ ©U‚ ŒÙ fl⁄U ÁŒ∞ Õ– ©U‚ ‚◊ÿ ∑Ò§∑§ÿË Ÿ ∑§„UÊ ÕÊ Á∑§ ¡’ •Êfl‡ÿ∑§ÃÊ ¬«∏UªË Ã’ ߟ fl⁄UÙ¥ ∑§Ù ◊Ê°ªªË– ◊¢Õ⁄UÊ Ÿ ß‚ ÉÊ≈UŸÊ ∑§Ë ÿÊŒ ∑Ò§∑§ÿË ∑§Ù ÁŒ‹Ê߸– •ı⁄U ŒÙ fl⁄UÙ¥ ∑§Ù ◊Ê°ªŸ ∑§Ë ‚‹Ê„U ŒË– ß‚‚ ∑Ò§∑§ÿË ’„ÈUà ¬˝‚㟠„UÙ ªß¸– ©U‚Ÿ ŒÈ’⁄UÊ ◊¢Õ⁄UÊ ‚ ∑§„UÊ - •’ ÃÈ◊ „UË ’ÃÊ•Ù ◊Ò¥ ߟ fl⁄UÙ¥ ∑§ M§¬ ◊¥ ÄÿÊ ◊Ê°ªÍ°– Ã’ ◊¢Õ⁄UÊ Ÿ ‚‹Ê„U ŒË Á∑§ ÃÈ◊ ¬„U‹ fl⁄U ∑§ M§¬ ◊¥ ⁄UÊ◊ ∑§Ù øıŒ„U ‚Ê‹ ∑§Á‹∞ flŸflÊ‚ ◊Ê°ªÙ, •ı⁄U ŒÍ‚⁄U fl⁄U ∑§ M§¬ ◊¥ •¬Ÿ ¬ÈòÊ ÷⁄Uà ∑§Ê ⁄UÊ¡ÁË∑§– ßß ◊¥ ⁄UÊ¡Ê Œ‡Ê⁄UÕ ∑Ò§∑§ÿË ∑§ •¢Ã—¬È⁄U ◊¥ ¬„È°Uø– ß‚ ¡ÊŸ∑§⁄U ◊¢Õ⁄UÊ Ÿ ∑Ò§∑§ÿË ‚ ∑§„UÊ - „U ⁄UÊŸË ◊Ê°– ⁄UÊ¡Ê Œ‡Ê⁄UÕ •Ê ⁄U„U „Ò¥U ÃÈ◊ ÃÈ⁄¢Uà ∑§Ù¬ªÎ„U ◊¥ ¬˝fl‡Ê ∑§⁄UÙ– ‚÷Ë •Ê÷Í·áÊÙ¥ ∑§Ù ©UÃÊ⁄U∑§⁄U ßœ⁄U-©Uœ⁄U »¥§∑§ ŒÙ– ß‚∑§ ’ÊŒ ◊ȤÊÊÿÊ „ÈU•Ê »Í§‹ ∑§Ë ‹ÃÊ ∑§ ‚◊ÊŸ ¡◊ËŸ ¬⁄U ¬«∏UË ⁄U„UÙ– ©U‚∑§Ë ‚‹Ê„U ∑§ •ŸÈ‚Ê⁄U ∑Ò§∑§ÿË ∑§Ù¬ªÎ„U ◊¥ ¬„È°Uø ªß¸– ßß ◊¥ ⁄UÊ¡Ê Œ‡Ê⁄UÕ fl„UÊ° •Ê ¬„È°Uø– ◊„U‹ ◊¥ ∑Ò§∑§ÿË ∑§Ù Ÿ ¬Ê∑§⁄U ©U‚Ÿ ŒÊÁ‚ÿÙ¥ ‚ ¬Í¿U- ∑Ò§∑§ÿË ∑§„UÊ° „ÒU? Ã’ Á∑§‚Ë Ÿ ¡flÊ’ Ÿ„UË¥ ÁŒÿÊ– ◊¢Õ⁄UÊ Ÿ ’ÃÊÿÊ- „U ⁄UÊ¡Ÿ˜– •Ê¬ „UË ◊„U‹ ∑§ •¢Œ⁄U ¡Ê∑§⁄U ŒÁπ∞– ⁄UÊ¡Ê ◊„U‹ ∑§ •¢Œ⁄U ª∞– fl„UÊ° ∑§ ŒÎ‡ÿ ‚ fl ø∑§⁄UÊ ª∞– Á»§⁄U ÷Ë ©U‚Ÿ •¬Ÿ ∑§Ù ‚¢÷Ê‹ Á‹ÿÊ– •ı⁄U ∑§„UÊ - ÃÈ◊ ÄÿÙ¥ ß‚ ¬˝∑§Ê⁄U ∑˝§ÙÁœÃ „UÙ? ∑§‹ ⁄UÊ◊ ∑§Ê ⁄UÊ¡ÁË∑§ „U٪ʖ ÿ„U ’«∏UÊ •ÊŸ¢Œ ŒÊÿ∑§ Áfl·ÿ „ÒU– ÃÈê„¥U ÷Ë ⁄UÊ◊ ’«∏UÊ åÿÊ⁄U ¬ÈòÊ „ÒU– ’ÃÊ•Ù ÃÈê„¥U ÄÿÊ øÊÁ„U∞? ‚È¢Œ⁄U ÷flŸ, ‚ÙŸ ∑§ •Ê÷Í·áÊ, ÃÈ◊ ¡Ù ◊Ê°ªÙ ◊Ò¥ ŒÍ°ªÊ– Ã’ ∑Ò§∑§ÿË Ÿ ⁄UÊ¡Ê Œ‡Ê⁄UÕ ‚ ’ÃÊÿÊ Ÿ ÿ ‚’ Ÿ„UË¥ øÊÁ„U∞– •ı⁄U ∑§„UÃË „ÒU - •’ ◊ȤÊ ©UŸ fl⁄UÙ¥ ∑§Ë •Êfl‡ÿ∑§ÃÊ „ÈU߸– ¬„U‹ fl⁄U ∑§ M§¬ ◊¥ ⁄UÊ◊ ∑§Ù øıŒ„U ‚Ê‹ ∑§Á‹∞ flŸflÊ‚ •ı⁄U ŒÍ‚⁄U fl⁄U ∑§ M§¬ ◊¥ ¬ÈòÊ ÷⁄Uà ∑§Ê ⁄UÊ¡ÁË∑§– ß‚ ‚ÈŸ∑§⁄U Œ‡Ê⁄UÕ ’„UÙ‡Ê „UÙ ªÿÊ– ∑ȧ¿U ‚◊ÿ ∑§ ’ÊŒ ⁄UÊ¡Ê Ÿ ‚¢÷Ê‹ ∑§⁄U ∑Ò§∑§ÿË ∑§Ù ‚◊¤ÊÊŸ ∑§Ê ¬˝ÿàŸ Á∑§ÿÊ - „U Á¬˝ÿ ∑Ò§∑§ÿË– ÃÈê„¥U ÄÿÊ „UÙ ªÿÊ? ÃÈê„UÊ⁄U ◊Ÿ ◊¥ ßÃŸÊ ß¸cÿʸ ÄÿÙ¥? ÿ„U ÃÈê„UÊ⁄U Á‹∞ ‡ÊÙ÷Ê Ÿ„UË¥ „ÒU– ©U‚Ÿ ∑Ò§∑§ÿË ∑§Ù ’„ÈUà ‚◊¤ÊÊÿÊ– Á»§⁄U ÷Ë ∑Ò§∑§ÿË Ÿ •¬ŸÊ Á¡Œ Ÿ„UË¥ ¿UÙ«U∏Ë– ßß ◊¥ ⁄UÊ◊ fl„UÊ° ◊ÊÃÊÁ¬ÃÊ ∑§Ù fl¢ŒŸÊ ∑§⁄UŸ •Ê∞– fl„UÊ° ∑§ ŒÎ‡ÿ ∑§Ù Œπ∑§⁄U fl„U ÁfløÁ‹Ã „UÙ ªÿÊ– ©U‚Ÿ ß‚∑§Ê ∑§Ê⁄UáÊ ¬Í¿UÊ– Ã’ ◊¢Õ⁄UÊ Ÿ ¡flÊ’ ÁŒÿÊ- ¬„U‹ ÃÈê„UÊ⁄U Á¬ÃÊ Ÿ ∑Ò§∑§ÿË ∑§Ù ŒÙ fl⁄U ÁŒÿ Õ– •Ê¡ fl„U •¬Ÿ ÁŒÿ ªÿ fløŸÙ¥ ∑§Ê ¬Ê‹Ÿ Ÿ„UË¥ ∑§⁄U ⁄U„U „ÒU¢– Ã’ ⁄UÊ◊ Ÿ •¬Ÿ Á¬ÃÊ ∑§ ¬Ê‚ ¬„È°Uø∑§⁄U ¬Í¿UÊ - Á¬ÃÊ¡Ë– •Ê¬Ÿ ÿ„U ÄÿÊ Á∑§ÿÊ? ¬„U‹ •Ê¬ •¬Ÿ fløŸÙ¥ ∑§Ê ¬Ê‹Ÿ ∑§ËÁ¡∞– ߡflÊ∑§ fl¢‡Ê ∑§Ë ⁄UËÁà ÿ„U „ÒU Á∑§ ¬˝ÊáÊ ¡ÿ ¬⁄U fløŸ Ÿ ¡Êÿ– ß‚Á‹∞ •Ê¬ fløŸÙ¥ ∑§Ù ¬Ê‹Ÿ ∑§⁄U∑§ •ÊŒ‡Ê¸ ⁄UÊ¡Ê ’ÁŸ∞– ◊Ò¥ flŸflÊ‚ ¡ÊŸ ∑§ Á‹∞ ÃÒÿÊ⁄U „Í°U– ∞‚Ê ∑§„U∑§⁄U ©U‚Ÿ •¬Ÿ Á¬ÃÊ ∑§Ù ◊ŸÊŸ ∑§Ê ¬˝ÿàŸ Á∑§ÿÊ– ÃÈ⁄¢Uà ◊¢Õ⁄UÊ Ÿ flŸflÊ‚ ∑§ Á‹∞ ©U¬ÿÈÄà flSòÊ ‹Ê∑§⁄U ⁄UÊ◊ ∑§ ‚Ê◊Ÿ ⁄Uπ ÁŒÿÊ– Ã’ ⁄UÊ◊ Ÿ ©UŸ flSòÊÙ¥ ∑§Ù ¬„UŸ∑§⁄U Á¬ÃÊ ∑§Ù fl¢ŒŸÊ ∑§⁄U ¡¢ª‹ ¡ÊŸ ‚㟌˜œ „ÈU∞– ∑Ò§∑§ÿËŸ ⁄UÊ◊ ‚ ∑§„UÃË „ÒU „U ⁄UÊ◊– ÄÿÊ ÃÈê„¥U ◊ÊÃÊ-Á¬ÃÊ •‹ª •‹ª ŒË𠬫∏UÃ „ÒU¢– ◊Ò¥ ◊ÊÃÊ ∑§ SÕÊŸ ¬⁄U •ÊŒ‡Ê ŒÃË „Í°U Á∑§ ÃÈ◊ ÃÈ⁄¢Uà ¡¢ª‹ ø‹ ¡Ê•Ù– ⁄UÊ◊ ©U‚∑§ •ÊŒ‡Ê ∑§Ù ◊ÊŸ∑§⁄U ¡¢ª‹ ∑§ Á‹∞ ÁŸ∑§‹ ¬«∏U– ß‚‚ ÿ„U S¬· ≈U „UÙÃÊ „ÒU Á∑§ ∑§¬≈UË ‹ÙªÙ¥ ∑§ ‚ÊÕ ⁄U„UŸ ¬⁄U ◊Ÿ ∑§‹ÈÁ·Ã „UÙ ¡ÊÃÊ „ÒU– “’È⁄UÊ Ÿ ‚ÙøÙ, ’È⁄UÊ Ÿ ∑§„UÙ •ı⁄U ’È⁄UÊ Ÿ ∑§⁄UÙ” - ‚¢‚Ê⁄U ∑§ „U⁄U √ÿÁÄà ∑§Ù ß‚ ‚ÍòÊ ∑§Ê ¬Ê‹Ÿ ∑§⁄UŸÊ øÊÁ„U∞ ÃÊÁ∑§ ◊ÊŸflËÿ ◊ÍÀÿÙ¥ ∑§Ë ⁄UˇÊÊ „UÙ ‚∑§– - |}-} ∞»§, ∑ΧcC Ÿª⁄U, ∑§ŸÍ¸‹ - zv} ÆÆw »§⁄Ufl⁄UËU wÆvz

27

dfl¢Áà / 㨄=Ou QÆ`«ã¨OzHõ `«~°∞"å~Ú...

É’‰õ∆Ω – 14 Ç≤ÏOn =¸ÅO : =∞$QÍO`«H±, QÆOQÍ „Ѩ™ê^£ q=∞Öò (◊ΪʢÃ∑§, ª¢ªÊ ¬˝‚ÊŒ Áfl◊‹) J#∞ã¨$[# : _®. H˘q∞‡â‹\ ˜ì "≥∂ǨÏ<£ =∞}˜~åO ZHõ¯_çHÀ "≥àϧÅ<Õ `˘O^Œ~°Ö’ L<åfl_»∞. HÍh J`«_»∞ ‰õÄ_» PyáÈÜ«∂_»∞. ѨÓ*Ïi J<åfl_»∞ – ''Ô~O_»∞ z#fl z#fl |OQÍ~°∞ ã≤OǨã¨<åÅ∞ ^ÒÅ`üã≤OQ∑ ã¨fi~°‚HÍ~°∞_»∞ `«Ü«∂~°∞ KÕÜ«∞_®xH˜ fã¨∞‰õΩáÈ~∞∞ LO\Ï_»x <åHõxÑ≤OzOk——. <Õ#∞ =∞m§ H˘xfl `«~åfiu ѨÙ@Å∞ u~°ˆQâß#∞. =∞∞O^Œ∞ XHõ #Å¡ w`« wz ~åÜ«∞|_ç LOk –''^ÒÅ`üã≤OQ∑ ã¨fi~°‚HÍ~ü N=∞O`« k=OQÆ`« ÉèíÜÕ∞. 19 QÆ`Õ 1706——. `«~åfi`« U^À q=~°} LOk. <Õ#∞ PÖ’K«#Ö’ Ѩ_®¤#∞. =∞^茺ѨÙ@Ö’¡ â◊√^Œú"≥∞ÿ# ã¨O㨯 $`«OÖ’ ~åâß~°∞. ѨÙã¨ÎHõO XHõ z#fl il+¨ì~°∞ÖÏ =ÙOk. JHõ¯_»Hõ¯_» K«O^Œ#O, Z„~° ã≤O^èŒ∂~°O QÆ∞~°∞ÎÅ∞ L<åfl~∞∞. <Õ#∞ K«^Œ∞=<å~°OaèOKå#∞. „áê~°OÉèíOÖ’ ã¨Ñ¨Îã¨=∞∞„^•Å J=`«Å W^ŒÌ~°∞ =º‰õΩÎÅ q=~°} LOk. "åi¿Ñ~°∞¡ edOK«|_®¤~∞∞. ™œÑ¶‘~ü =∞Ǩ`«‡<£, Ü«∞∞™êÎ<£ N=∂<£. g~°∞ =∞`«ûº™êQÆ~°O #∞Oz =KåÛ~°∞. "åi ^Œ∞ã¨∞ÎÅ q=~°} ‰õÄ_® W=fi|_çOk. g~°∞ [ÖË^£ ã≤^ŒúÑ‘~î°O S^Œ∞ ã¨O=`«û~åÅ, =∞∂_»∞ <≥ÅÅ∞ Ü«∂„`« KÕã≤ KÕ~°∞‰õΩ<åfl~°∞. giH˜ ÉèÏëê *Ï˝#O ÖË^Œ∞. ˆH=ÅO ^Õ="å}˜ ã¨OÉèÏ+≤OK«QÆÅ~°∞. ™œÑ¶‘~° =∞ÃÇ˙^ŒÜ«∞∞xH˜ [ÖË^£ q^•ºÑ‘~îåxH˜ K≥Ok# ã¨z"åOHõ ^Õ=^èŒ~ü F~°≠Ï H˘xfl „QÆO^ä•Å∞ WKåÛ~°∞. Ü«∞∞™êÎ<£ =∞ÃÇ˙^ŒÜ«∞∞x Ü≥∂QÆq^ŒºÖ’ xëê‚`«∞x KÕâß_»∞. ''D [ÖË^£ ÉÏ|∞Å∞ qÅHõ∆}"≥∞ÿ# "å~°∞. <å‰õΩ Wxfl ã¨O=`«û~åÖ∏KåÛ~∞∞. WѨÊ\˜H© „H˘`«Î q+¨Ü«∂Å∞ `≥Å∞ã¨∞Î<åfl~∞∞. POˆQ¡Ü«∞∞Å#∞ QÆ∞iOz Uq∞ K≥¿ÑÊk – "å~°∞ Jxfl =ã¨∞Î=ÙÅ∞ H˘x fã¨∞‰õΩ"≥àϧ~°∞. <å L^ÕÌâ◊OÖ’ "å\˜ ÖˇHõ¯Åhfl D ѨÙã¨ÎHõOÖ’ #"≥∂^Œ∞ KÕâß~°∞——. ѨÓ*Ïi =∂@Å∞ qx <Õ#∞ =∞^茺 ¿ÑrÅ∞ u~°ˆQâß#∞. JHõ¯_» ÃÑ^ŒÌ ÃÑ^ŒÌ â’¡HÍÖ’¡ Z=~À ~åAÅ ã¨∞Îu LOk. ÔH·ˆHÜ«∞ =Oâ◊Ѩ٠~åAÖˇ=~À LO_Õ"å~°∞. "å~°∞ ѨÓiÎ Ãã·#ºO`À WHõ¯_» ѨÓ[ KÕâß~°∞. PÜ«∞# ÉèÏ㑯~°^è•"£∞Ö’ ‰õÄ_» H˘xfl ~ÀAÅ∞ PQÍ~°∞. JHõ¯_» KåÅ ~ÀAÅ∞ QÆOQÍ ™êfl#O KÕã≤# `«~åfi`« Z<Àfl |~°∞"≥·# tÅÅ∞ ‰õÄ_» fã¨∞‰õΩ "≥àϧ~°∞. 'tÅÅ∞— ѨÓ*Ïi P Ѩ^ŒO =∞m¡ ѨeHÍ~°∞. g∞~°∞ D ~ÀA "≥o§<å g∞‰õΩ XHõ qâߊѨ~°fi`«O Hõ~°∞QÆ∞`«∂ HõxÑ≤ã¨∞ÎOk. HÍh WѨC_® ~åu =∞x+≤ ÅÉèíºO HÍ^Œ∞. "≥∞∞`«ÎO Ѩ~°fi`«~°lO <Õ~°∞QÍ QÆOQÍ#kÖ’ Ѩ_ç Ö’`«∞Ö’¡ Hõeã≤áÈ`«∞Ok. 'D ÉèÏ㨯~° „QÍ=∞O WHõ¯_ç #∞Oz ZO`« ^Œ∂~°OÖ’ LOk?— <Õ#∞ ѨÓ*Ïi#_çQÍ#∞. "å~°∞ QÆOQÍ#k"≥·Ñ¨Ù K«∂Ñ≤ã¨∂Î J<åfl~°∞. JHõ¯_». JHõ¯_çH˜ "≥o§ ~å=_®xH˜ J~°÷~ÀA ‰õÄ_» Ѩ@ì^Œ∞. ZO^Œ~À Éèí‰õΩÎÅ∞ [QÆ<å‡`« ^Œ~°≈#O KÕã¨∞‰õΩO\Ï~°∞. `«~åfi`« QÆOQÍ[ÅO `≥zÛ =∂`« K≥~°∞=ÙÖ’ HõÅ∞ѨÙ`å~°∞. <Õ#∞ ѨÙã¨ÎHõO ѨÙ@Å∞ u~°ˆQÜ«∞™êQÍ#∞. q∞käʼnõΩ K≥Ok# Z=~À â‹\ ˜ìx QÆ∞iOz ~åã≤ LOk. PÜ«∞# áê^Œ∞HÍÑ‘~îåxH˜ XHõ ã¨fi~å‚=~°}O KÕ~∞∞OKå~°∞. JѨÊ\˜ ѨÓ*Ïi PÜ«∞#‰õΩ Z<Àfl J=∞∂ź"≥∞ÿ# „QÆO^ä•Å∞ |Ǩ˙HõiOKå~°∞. ѨÓ*Ïi #=fi™êQÍ~°∞, ''JѨC_»∞ =∞Ok~° ã¨~åfikèHÍ~åÅ∞ ѨÓ*Ï~°∞Å"Õ! WѨC_»∞ „QÍ=∞ ã¨Éèí ÃÑ·™ê, ÃÑ·™ê‰õΩ ÖˇHõ¯Å∞ J_»∞QÆ∞`«∞Ok. 'H˘xfl „QÆO^ä•Å JѨǨÏ~°} QÆ∞iOz ‰õÄ_® ~åâß~°∞ ѨO_ç\òr—. <Õ#∞ ѨÓ*Ïi`À J<åfl#∞. `«~åfi`« „QÆO^ä•Å Ѩ\ ˜ìHõ K«∂_»™êQÍ#∞. "å\˜Ö’ 'É’‰õ∆Ωq^Œº—‰õΩ ã¨O|OkèOz# „QÆO^äŒO QÆ∞iOz ¿Ñ~˘¯#ÖË^Œ∞. <å‰õΩ T~°@ HõeyOk. 'P~åº=~°ÎѨ٠HõO^Œ~åÅ∞— ÖÏO\˜ U^À „QÆO^äŒO=∞∞Ok. |Ǩïâ◊ U^À xѶ¨∞O@∞=Ù J~∞∞ LO@∞Ok. ^•xx ^˘OyeOK«∞‰õΩ áÈ~∞∞# q=~åÅ∞ `≥e¿Ñ Hõ^äŒ Ñ¨^Œº~°∂ѨOÖ’ LOk. "≥∞∞`«ÎO W~°"≥· â’¡HÍÅ∞<åfl~∞∞. 'ÉèÏO_®QÍ~° QÆ$ǨÏO— J<Õ KÀ@∞ LOk. ɡl˚P~åQ∑ J#∞ =ºH˜Î H˘xfl ~ÀAÅ∞ [QÆ<å‡`« =∞Ok~°OÖ’ |㨠KÕâß_»∞. J`«#∞ ~ÀE D „QÆO^äŒO K«^Œ∞=Ù`«∂ LO_Õ"å_»∞. W`«~° HõO^Œ~åÅ Éè∫QÀoHõ Ѩiã≤÷ux QÆ∞iOz q=~åÅ∞ `≥Å∞ã¨∞‰õΩO@∂ LO_Õ"å~°∞. J`«xH˜ [QÆ<å‡`« ã¨fiѨflOÖ’ WHõ¯_ç ~°=∞‡x P^ÕtOzOk. U_»∞ ~ÀAʼnõΩ =∞Ǩ„=`«O `«~åfi`« ѨÓ*Ïi J`«xH˜ K«~°}Ï=∞$`«O ¿ãqOѨKÕâß_»∞. J`«#∞ q∞H˜¯e „ѨuÉèÏâße. J`«x=^ŒÌ KåÅ ^èŒ#=∞∞Ok. J`«x =^ŒÌ ˆHâ◊√H± J#∞ XHõ ¿ã=‰õΩ_»∞ ‰õÄ_» =ÙO_Õ"å_»∞. "åi =^ŒÌ ^Œ∞„~å<£ J#∞ ѨtÛ=∞ ^Õâ◊Ѩ٠|Å"≥∞ÿ# QÆ∞„~°O LO_Õk. ˆHâ◊√H± `«# Ü«∞[=∂x ¿ã=Ö’ x=∞QÆfl"≥∞ÿ LO_Õ"å_»∞. XHõ ~ÀA J`«#∞ JHõ™ê‡`«∞ÎQÍ JHõ¯_ç #∞Oz =∂Ü«∞=∞Ü«∂º_»∞. P ~ÀA P ѨÙã¨ÎHõO ‰õÄ_® =∂Ü«∞=∞~∞∞ºOk——. »§⁄Ufl⁄UËU wÆvz

28

dfl¢Áà / 㨄=Ou „H˜O^Œ ѨÓ*Ï~°∞Å HÀã¨O XHõ <À\ò ~åÜ«∞|_ç LOk. JѨiz`«∞Öˇ=iH© =∞Ok~°OÖ’H˜ „Ѩ"Õâ◊O ÖË^Œ∞. ѨÙã¨ÎHÍÅ∞ Z=~°∂ KÕu`À `åHõ~å^Œx x¿+^èŒO qkèOKå~°∞. [ÖË^£ q^èŒfiO™êxH˜ ã¨O|OkèOz# Hõ^ä• ã¨OˆH`«O ‰õÄ_» =i‚OѨ|_ç LOk. P =~°‚# ~°Ç¨Ï㨺 ÉèÏ+¨Ö’ ~åÜ«∞|_ç LOk. `«~åfi`« ¿ÑrÖ’¡ P „QÆO^ä•Å∞ Ys^Œ∞ KÕã≤ fã¨∞‰õΩáÈ~∞∞# "å~°∞, ÖËHõ "å\˜ „Ѩu eѨÙÅ∞ KÕ~∞∞OK«∞‰õΩ#fl "åi z~°∞<å=∂Å∞ ~åÜ«∞|_ç L<åfl~∞∞. ''^˘OQÆ`«#O WѨC_»∞ ‰õÄ_» [~°∞QÆ∞`«∂<Õ LOk——. ѨÓ*Ïi J<åfl~°∞. H˘xfl ã¨O=`«û~åʼnõΩ ѨÓ~°fiO H˘xfl J=∞∂ź =ã¨∞Î=ÙÅ∞ i*Ïfiëê fã¨∞‰õΩ"≥àϧ_»∞. H˘xfl =ã¨∞Î=ÙÅ∞ <ÕáêÖò ~å*Ïkè~åAQÍi =∞O„u Ys^Œ∞ KÕã≤ fã¨∞‰õΩ"≥àϧ_»∞. KåÖÏ =O^ŒÅ |OQÍ~°∞ <å}ÏÅ∞ WzÛ PÜ«∞# Ô~O_»∞, =∞∂_»∞ ѨÙã¨ÎHÍÅ∞ fã¨∞‰õΩ"≥àϧ~°∞. „QÆO^ä•Å#∞ QÆ∞iOz WÖÏO\˜ XHõ il+¨ì~°∞Ö’ U^À ~åã≤ LOk. =∞#O K«^Œ∞=ÖË=∞O_ç. ''ZHõ¯_® É’‰õ∆Ω q^Œº‰õΩ ã¨O|OkèOz ¿Ñ~˘¯# ÖË^Œ∞ Hõ^•?—— <Õ#_çQÍ#∞. '*Ï˝Ñ¨Hõ=∞∞#flO`« =~°‰õΩ ZHõ¯_® ¿Ñ~˘¯#ÖË^Œ∞—. ѨÓ*Ïi |^Œ∞eKåÛ~°∞. Wk XHõ ~°Ç¨Ï㨺 q^Œº‰õΩ ã¨O|OkèOz# ѨÙã¨ÎHÍÖ’¡ XHõ\ ˜. "Õ∞=∞∞ ^•x ¿Ñ~°∞ `«ÅK«∞HÀ_®xˆH ÉèíÜ«∞Ѩ_»`å=∞∞. =∂ D „áêO`«OÖ’ ‰õÄ_» WHõ¯_ç ™ê=∂„y ^˘OyeOK«∞‰õΩ áÈ~∞∞# "åiÖ’ Ѩ~°"Õ∞â◊fi~å#O^Œ, i*Ïfiëê, =∞øÅ N~å"£∞, K«O„^ŒÉèÏ<£ Ô~wfl L<åfl~°∞. HÍh "åiÖ’ áÈ\Ï¡_Õ "åÔ~=~°∞.....? WHõ¯_» K«∂_»O_ç. i*Ïfiëêx =∞∞Y∞º_≥·#ѨÙ_»∞ PÜ«∞#`À ѨÙã¨ÎHÍÅ QÆ∞iOz =∞\Ï¡_Õ^≥=~°∞? <Õ#∞ Q˘}∞QÀÅ∞^•~°∞x Ѩ\ ˜ìHõ ѨÓ*Ïi KÕuH˜ WKåÛ#∞. =∞}˜~åO HÀã¨O J@∞W@∞ ^Œ$+≤ìOz ™êiOKå#∞. J`«<≥Hõ¯_çHÀ "≥àı§ `˘O^Œ~°Ö’ L<åfl_»∞. ''=∞}˜~åO HÀã¨O "≥^Œ‰õΩ`«∞<åfl~å? ѨÓ*Ïi J<åfl~°∞, J`«#∞ Éèí‰õΩÎ_®Ü≥∞. =∞Ok~åxH˜ "≥o§ LO\Ï_»∞. JѨC_Õ Ñ¨Ó*ÏiˆH^À QÆ∞~˘ÎzÛOk. '<Õ#∞ ‰õÄ_» =∞Ok~åxH˜ "≥à◊§<å=∞i!——— `åO|∂à◊ "Õà◊ ѨÓ[ D ~ÀA KÕÜ«∂e. ÉèÏ„^ŒÑ¨^Œ z=i ~ÀA nxH˜ Z‰õΩ¯= „áê^è•#º`« LOk. K«∞@∞ì „Ñ¨Hõ¯Å „QÍ=∂Å #∞Oz D ~ÀA „Ѩ[Å∞ ‰õÄ_» Z‰õΩ¯= =∞Ok =™êÎ~°∞. =∞Ok~°O K«∞@∞ì „Ñ¨Hõ¯Å „áêO`åÅ „Ѩ[Å∞ =∞O^Œ∞QÍ<Õ KåÅ=∞Ok HõxÑ≤ã¨∞Î<åfl~°∞. <Õ#∞ ѨÓ*Ïi`À J<åfl#∞, '=∞#O D~ÀA ‰õÄ_» „`«=fiHÍÅ∞ KÕ™êÎ=∞#∞H˘x "å~°∞ ~åÖË^Œ∞ Hõ^•?— ''ÖË^Œ∞, ÖË^Œ∞... D ~ÀA ѨO_»∞QÆ. |Ǩïâ◊ [ˆQ+‘ª „QÍ=∞O #∞Oz U^≥·<å Z#∞É’`«#∞ ‰õÄ_» |e W=fi_®xH˜ `≥ã¨∂Î LO\Ï~°∞. Jk K«∂_»O_ç.... 'ѨÓ*Ïi Ãã·QÆ KÕâß_»∞. „H˘`«Î \˜O„w „H˜O^Œ =Ù#fl =i KÕÅ∞#fl „QÍ=∞"Õ∞ [ˆQ+‘ª——. <Õ#@∞ K«∂âß#∞. ''ѨK«Ûx á⁄ÖÏÅ∞, JO^Œ"≥∞ÿ#, ^Œ@ì"≥∞ÿ# K≥@¡ =∞^茺 =∞<ÀǨÏ~°"≥∞ÿ# „QÍ=∞O. ^•xH˜ ^ŒH˜∆}Ï# ѨK«ÛѨK«Ûx U@"åÅ∞ „Ѩ^ÕâßÅ∞<åfl~∞∞. JHõ¯_ç K≥@∞¡ ^Œ∂~°O #∞Oz JO^Œ"≥∞ÿ# QÆ∞`«∞ÎÖÏ¡ JxÑ≤ã¨∞Î<åfl~∞∞. '[ˆQ+‘ª— – <Õ#∞ =∞#ã¨∞Ö’<Õ P¿Ñ~°∞ LK«ÛùiOKå#∞.D ¿Ñ~°∞‰õΩ J~°÷"Õ∞"≥∞ÿO@∞Ok?—— '[ˆQ+‘ª ÉèÏ=O – =∞# W+¨ª ^蕺#OÖ’ "Õ∞Ö∏¯#_»O. JHõ¯_» U^À ~å„u *ÏQÆ~°} ‰õÄ_» LO_»=K«∞Û—. ѨÓ*Ïi „ѨHõ¯‰õΩ uiy J<åfl~°∞. '=∞Oz^ŒO_ç. WHõ "Õ∞=∞∞ "≥à◊`åO. =∞^蕺ǨÏflO g∞~°∞ ‰õÄ_» ~°O_ç– =∞iH˘xfl W`«~° ѨÙã¨ÎHÍÅ∞ K«∂_»O_ç.— <Õ#∞ ѨÓ*Ïi "≥à◊§_»O K«∂ã¨∂Î L<åfl#∞. ã¨Ç¨Ï["≥∞ÿ# „QÍg∞}∞Å #_»Hõ. PÜ«∞# ˆH=ÅO =∞Ok~° ã¨O~°Hõ∆} K«∂ã¨∞Î<åfl~°∞. P =ºH˜Î WÖˇ¡Hõ¯_À, PÜ«∞# ÉÏ^茺`« ÖËq∞\’, <Õ#_»∞QÆÖË^Œ∞. PÜ«∞# ‰õÄ_» Ѩx *Ëã¨∞Î<åfl_»O`Õ! ^•x=Å# U=∞ø`«∞O^À `≥b^Œ∞. HÍh <å‰õΩ=∂„`«O Uq∞ `≥Å∞ã¨∞? =∞x+≤֒Ѩe „ѨѨOK«OÖ’ U"Õ∞"Õ∞=∞∞<åfl~∞∞. ZÖÏ `≥Å∞ã¨∞HÀQÆÅO? „Ѩu =∞x+≤ =^ŒÌ `«#^≥·# „ѨѨOK«Ñ¨@O LO@∞Ok. =∞i <Õ#∞ ... <Õ#∞ W`«~°∞ŠѨ\ÏÅ∞ "≥^Œ∞‰õΩ`«∞<åfl#x _≥·sÖ’ ~åã¨∞‰õΩO\Ï#∞. <Õ##∞‰õΩ<åfl#∞. J=Ù#∞. D~ÀA <Õ#∞ _≥·sÖ’ Zxfl q+¨Ü«∂Å∞ ~åã¨∞HÀ"åe? uiQ˘ã¨∂Î LO_»QÍ, QÆ_»Ñ¨ "≥∞@¡ g∞^Œ P`å‡#O^Œ iÉèòg^Õq U^À q+¨Ü«∂xH˜ #=Ùfi`«∞<åfl~°∞. ¿ãfiK«ÛùQÍ #=Ù`«∞<åfl~°∞. "åix K«∂¿ãÎ XHõ z„`«"≥∞ÿ# P#O^ŒO HõÅ∞QÆ∞`«∞Ok. ##∞fl K«∂_»QÍ<Õ P`å‡#O^Œ ÖËKå_»∞. '"Õ∞=∞∞ `«∞áêH© J_»∞QÆ_®xH˜ i*Ïfiëê =^ŒÌ‰õΩ "≥à◊√`«∞<åfl=∞∞. g∞~°∞ ‰õÄ_» =™êÎ~å?— 'W`«#∞ qxÑ≤OK«∞HÀ=_»"Õ∞ ÖË^Œ∞—. iÉèòg ^Õq JOk, 'É’‰õ∆Ω#∞ `«∞áêH©`À K«OѨÖË=∞∞. ѨO_ç\ò r K≥|∞`«∞O\Ï~°∞—. »§⁄Ufl⁄UËU wÆvz

29

dfl¢Áà / 㨄=Ou 'ã¨~°fi^•#O^Œ É’‰õ∆Ωq^Œº <Õ~°∞Û‰õΩ<åfl~å?— <Õ#∞ P`å‡#O^Œ #_çQÍ#∞. "≥∞∞^Œ@ P`å‡#O^Œ LeH˜¯Ñ¨_®¤_»∞. `«~åfi`« =∞ø#OQÍ LO_ç áÈÜ«∂_»∞. J`«#∞ `«^ÕHõOQÍ iÉèòg ^Õq"≥·Ñ¨Ù J~°÷ѨÓ~°fiHõOQÍ K«∂ã¨∂Î L<åfl_»∞. HÍh P ã¨=∞Ü«∞OÖ’ iÉèòg^Õq ZHõ¯_À K«∂™ÈÎOk. 'Jk ™ê^茺"Õ∞<å ÉÏ|∞QÍ~°∂!— P`å‡#O^Œ ##fl_çQÍ_»∞. 'J~∞∞`Õ h‰õΩ `≥b^•? WHõ¯_» [ÖË^£Ö’ É’‰õ∆Ω q^Œº QÆ∞iOz ѨÓ~°fiѨ٠=∞#∞+¨µÅ‰õΩ `≥Å∞ã¨∞.— 'HÍh ÉÏ|∂! ѨO_ç\òr `«O„`« ™ê^èŒ# KÕã¨∞Î<åfl~°∞. =∂ Ѩiã¨~° „QÍ=∂Ö’¡ PÜ«∞#‰õΩ KåÅ Q“~°==∞∞Ok. PÜ«∞# D „áêO`åxH˜ "Õ∞Å∞ [~°QÍÅx `«O„`åÅ∞ KÕã¨∞Î<åfl~°∞. WѨC_»∞ WHõ¯_ç „Ñ¨[Å∞ ZHõ¯_® x=ã≤OK« ÖËHõáÈ`«∞<åfl~°∞. JO^Œ∞Hõx ^Õg=∂`« âßѨO áÈQ˘@ì_®xH˜ ™ê^èŒ# KÕã¨∞Î<åfl~°∞. =∞^茺֒ D É’‰õ∆Ω q^Œº ZHõ¯_ç #∞Oz =zÛѨ_çOk— '<Õ#∞ ‰õÄ_» ˆH=ÅO q<åfl#∞ ÉèÏÜü∞, <Õ#∞ P ѨÙã¨ÎHõO K«∂_®Å#∞‰õΩO@∞<åfl#∞. JO`Õ.... q#fl^Õ=∞O>Ë.... <å =∂@Å∞ ã¨Ç¨Ï[OQÍ LO_®Åx <Õ#∞ =∂@ =∂~åÛÅ#∞‰õΩ<åfl#∞. JÖÏO\˜ ѨÙã¨ÎHõO WHõ¯_ç ^Õ"åÅÜ«∞OÖ’ LOk.— 'ÃÑ·QÆkÖ’ QÆ∞@ìÅ H˘nÌ Ñ¨Ùã¨ÎHÍÅ∞<åfl~∞∞ ÉÏ|∂! "å\˜<Õ <Õ#∞ K«∂ã¨∞Î<åfl#∞—. 'J~∞∞`Õ JÖÏO\˜ ѨÙã¨ÎHõO LO@∞O^ŒO\Ï~å? .. XHõ"Õà◊ x[OQÍ Ñ¨O_ç\òr.... É’‰õ∆Ω =∞# Ü≥∞^Œ∞@‰õΩ =zÛ#ѨÙ_»∞ ѨO_ç\òr `«=∞ KÀ@∞Ö’ ÖË~°∞ Hõ^Œ∂ iÉèòg... É’‰õ∆Ω ѨO_ç\ò r g∞^Œ ^•_ç KÕã≤O^Õ"≥∂#x <Õ#∞ ÉèíÜ«∞Ѩ_çáÈÜ«∂#∞. <åˆHg∞ É’^èŒÑ¨_»@O ÖË^Œ∞— J`«#∞ `«\ÏÅ∞# =∞m§ "≥∞@¡ g∞^Œ ‰õÄK«∞<åfl_»∞. iÉèòg ^Õq QÍÉèí~å Ѩ_»∞`ÀOk. .. '=∂ ѨO_ç\òr JÖÏO\˜ "å~°∞ HÍ~°∞. JÖÏ Z#fl\˜H© [~°∞QÆ^Œ∞. iÉèòg^Õq P`å‡#O^Œ Éèí∞*ÏÅ∞ HõkÑ≤Ok—. '#∞=fiÖÏ PÖ’zOK«=^Œ∞Ì. JÖÏ Z#fl_≥·<å [~°∞QÆ∞`«∞O^•?— P"≥∞ Q˘}QÆ™êyOk. <ÕxѨC_»∞ Ѩiã≤÷u QÆOcè~°OQÍ =∂iO^Œ#∞‰õΩ<åfl#∞. É’‰õ∆Ω QÍ ~°∂áêO`«~°O K≥O^Œ_»O QÆ∞iOz <å ã¨O^ÕǨÏO Z=i`À#∂ K≥Ñ≤Ê LO_»=Åã≤Ok HÍ^Œ∞. =∞∞YºOQÍ P`å‡#O^Œ‰õΩ K≥áêÊeOk HÍ^Œ∞. HÍh <ÕxѨC_® ã¨O^ÕÇ¨Ï c[O <å\Ï#∞. WOHõ ^•xH˜ ã¨O|OkèOz# Ѩiâ’^èŒ# ã¨OÉèí=O HÍ^Œ∞. D Ѩiâ’^èŒ#‰õΩ XˆH XHõ „Ѩ`åº=∂flÜ«∞=∞∞Ok. <Õ#∞ „Ѩu x=∞∞+¨O P`å‡#O^Œ#∞ "≥#flO>Ë LO_®e. J`«x =∞#ã¨∞Ö’Oz D ã¨O^ÕǨÏO `˘ÅyOKåe. L^ŒÜ«∂<Õfl JѨC_»∞... P`å‡#O^Œ =∂\Ï¡_»∞`«∂<Õ U^À PÖ’zOK«™êQÍ_Õ. JѨC_»∞ <å‰õΩ J#O`«∞Hõx HõxÑ≤OKå_»∞. <å‰õΩ ÉÏQÍ QÆ∞~°∞ÎOk. J`«#∞ K≥|∞`«∞O_Õ"å_»∞. ~å„u J`«x Ѩâ◊√=ÙÅ ^˘_À¡Oz U^À Q˘„Ô~#∞ Z`«∞ΉõΩ áÈ~∞∞O^Œ@. P Q˘„Ô~ ÃãÅÜÕ∞\˜ „H˜O^Œ Ѩ_ç LO^Œ@. J`«#∞ K«∂âß_»@. Q˘„Ô~ Ѩ_»∞‰õΩx L#fl@∞¡O^Œx K≥áêÊ_»∞. Jk K«zÛ Ñ¨_ç =Ù#fl@¡xÑ≤OK«ÖË^Œ@. ^•x Q˘O`«∞ „H˜O^Œ H˘xfl Ѩà◊§ QÆ∞~°∞ÎÅ∞ =∂„`«=∞∞<åflÜ«∞O`Õ! Z=~À ~°HõÎO „`åy#@∞¡. P`å‡#O^Œ =∂@Å∞ qx <å "≥#∞fl=∞∞HõÖ’ =}∞‰õΩ ѨÙ\ ˜ì#>ˇ¡ÂOk. <Õ#∞ x[OQÍ =}˜H˜áÈÜ«∂#∞. Wk U~°Hõ"≥∞ÿ# ÉèíÜ«∞"≥∂ <Õ#∞ =i‚OK«ÖË#∞. J~∞∞`Õ x[OQÍ ã¨~°fi^•#O^Œ É’‰õ∆Ω q^Œº ã≤kúá⁄O^•_®? JO>Ë "Õ∞=∞∞ ~å„u ѨÓ@ XHõ É’‰õ∆Ω‰õΩ ^ŒQÆæ~°QÍ x„^ŒáÈ`«∞<åfl=∂? J#O`«∞ Q˘„Ô~ ~°HõÎO É’‰õ∆Ω Ñ‘ÅÛÖË^Œ∞ Hõ^•? <åHõO`å QÆO^Œ~°QÀà◊OQÍ LOk. P`å‡#O^Œ =∞m§ K≥ѨʙêQÍ_»∞. 'WHõ `«∞áêH© `«Ñ¨Êxã¨iQÍ J=ã¨~°O.— <Õ##fl=∂@‰õΩ ѨâßÛ`åÎѨѨ_»™êQÍ#∞. QÆ∞O_»∞ `«∞áêH©Ö’Oz "≥Å∞=_çOk. Jk `«Ñ¨ÊHõ ZHõ¯_À XHõ KÀ@ QÍÜ«∞O KÕã¨∞ÎOk. J~∞∞<å <Õ#∞ q+¨Ü«∞O `ÕeHõ Ѩ~°∞ã¨∂Î J<åfl#∞. 'Ѩâ◊√=ÙÅ HÍѨi J#O`«∞ <å‰õÄ HõxÑ≤OKå_»∞—. J`«x "Õ∞HõÅ∞ KåÖÏ ~ÀAÅ∞QÍ Ñ¨ÙeH˜ |e J=Ù`«∞<åfl~∞∞. D á⁄^ŒÖ’¡ KåÖÏ Ñ¨ÙÅ∞Å∞ ‰õÄ_» LO\Ï~∞∞ Hõ^•? P`å‡#O^Œ ÉèÏÜü∞. É’‰õ∆Ω q^Œº <åˆH^À P@ÖÏ JxÑ≤™ÈÎOk. <Õ#∞ H˘xfl q+¨Ü«∂Å∞ J<Õfi+≤OKåÅ#∞‰õΩ<åfl#∞. J<Õfi+≤ã¨∞Î<åfl#∞. JO`Õ! 'g∞~°∞ ‰õÄ_» J<Õfi+¨}Ö’ KåÅ ^ŒQÆæ~°‰õΩ KÕ~°∞‰õΩ<åfl~°∞ ÉÏ|∞QÍ~°∂!— 'ÖË^Œ∞. P`å‡#O^Œ, U q+¨Ü«∂xÔH·<å ã¨iÜ≥ÿ∞# „Ѩ=∂}O ^˘~°Hõ#O`«=~°‰õΩ ^•xfl QÆ∞iOz Ug∞ K≥ѨʉõÄ_»^Œ∞—. (ã¨âı+¨O)

– 24/327–4, J=∞$`« QÍÔ~¤<£û, Ѩ=~ü ǨÏ∫ãπ „ã‘ì\ò, „á⁄^Œ∞Ì@∂~°∞, g~°Ñ¨Ù<å~ÚxѨe¡ – 516 321 (Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡) »§⁄Ufl⁄UËU wÆvz

30

dfl¢Áà / 㨄=Ou

Z=s ѨÖÏfl\˜ ™È^Œ~°Hõ=ÙÅ∞! – _®. z\˜„áÈÅ∞ ã¨∞Éσ~å=Ù

âı=∞∞+‘Ѷ¨∞#∞_»∞, HÍjHõ$+¨µ‚ w~åfi} / "å}˜ #yæOK≥#∞ ÉèÏ~°`Àifi / Hõq K«„Hõ=iÎ *Ï+¨µ= YO_» HÍ=º=∞∞ / ÖÏ^ŒiOK≥#∞ qâßÖÏ„O^Œ Éèí∂q∞ / `«∞=∞‡Å ã¨`«¯gO„^Œ∞x ~åRQÍ#=∞∞‡ / `≥Å∞QÆ∞ `«e¡H˜ |O^èŒ=∞∞Å "≥ÖÏÔ~Û / â◊`å=^è•# q^è•# ã¨=∞~åOQÆ}=∞∞# H˜ / s\˜ HõÅ∞ÊÅ∞ ѨÅ<å\˜ Hõ=ÙÅ∞ / ~å[ ~åAÅ∞ N "åã≤Ô~_ç¤ "åi / ^•# ^è•~°ÅÖ’ <åO„kè `å#=∂_≥ / Ô~·`«∞ <åÜ«∞‰õΩ_®Kå~°º ~°OQÆ<åÜ«∞ / ‰õΩÅ∞ [xOK≥#∞. QÆ∞O@∂~°∞ H˘~°`« QÆÅ^≥. Jx QÆ∞O@∂~°∞ ã‘=∞#∞ QÆ∂iÛ QÆ∞O@∂~°∞ Ѩ„uHõ (1953 ã¨OII)Ö’ HõàτѨѨÓ~°‚ H˘O_»g\˜ "≥OHõ@HõqQÍ~°∞ „"åâß~°∞. <å\˜ ™êÇ≤Ïf „ѨѨOK«OÖ’ ѨÖÏfl\˜ ™È^Œ~° Hõ=ÙÅ ™ê÷<åxfl D q^èŒOQÍ ã≤÷sHõiOKå~°∞. J~∞∞`Õ Ñ¨ÖÏfl\˜ Hõ=ÙÅ∞ J#|_Õ Ñ¨ÖÏfl\˜ ™È^Œ~°Hõ=ÙÅ∞, "å~°∞ „"åã≤# „QÆO^ä•Å∞ "åi Q˘Ñ¨Ê`«#O D`«~°O ™êÇ≤Ïf „Ñ≤Ü«∞∞ʼnõΩ ‰õÄ_® JO`«QÍ `≥eÜ«∞^Œ∞. JO>Ë Juâ◊Ü≥∂H˜Î HÍ^Œ∞. ™êÇ≤Ï`«º ~°OQÆ=∞∞# [O@Hõ=ÙÖˇ·# "å~°∞<åfl~°∞. XˆH `«e¡ Hõ_»∞ѨÙ# ѨÙ\˜ì# "åiÖ’ H˘O^Œ~°∞ [O@Å∞QÍ <Õ~°Ê_ç Hõq`«fiO K≥Ñ≤Ê#"å~°∞<åfl~°∞. HÍx, XˆH `«e¡ Hõ_»∞ѨÙ# [x‡Oz# ‰õΩ=∂~°∞ÅO^Œ~°∞ Hõ=ÙÖˇ·, ™È^Œ~°Hõ=ÙÅ∞QÍ ã¨∞„Ѩã≤^Œ∞úÖˇ·, `«=∞ˆH HÍHõ `«=∞ „áêO`åxH˜ =<≥fl KÕ‰õÄiÛ# "åÔ~O^Œ~°∞<åfl~°∞ J<Õ q+¨Ü«∞O =∞$Qƺ"Õ∞? ѨÅ<å\˜ „áêO`«O QÆOQÍ Ü«∞=∞∞#Åx „Ѩã¨∞ÎuOѨ^Œy# <åQÆ∞ÖË~°∞. K«O„^Œ=OHõÖÖ’ XHõ>ˇÿ#, ^•KÕѨe¡H˜ ã¨g∞ѨOÖ’ <åQÆ∞ÖË~°∞ ã¨g∞ѨOÖ’ L#fl `«ÔH¯à◊§áê_»∞ qâ◊fi„ÉÏǨχ} ‰õΩ@∞O|OÖ’ g~°∞ [x‡OKå~°∞. Hõ<≥flHõO\˜ HÀ@=∂OÉÏ ~å[eOQÍKå~°∞ºÅ∞ gi `«e¡^ŒO„_»∞Å∞. „ѨÉèí∞eOQÍKå~°∞ºÅ∞ (1900–46) z#eOQÍKå~°∞ºÅ∞ (1903–68), g~°Éèí„^•Kå~°∞ºÅ∞ (1912–74). ã¨Ow`« ~°ã¨Ñ≤áêã≤ ã¨∞O^Œ~°=∞‡, Hõ=~∞∞„u Hõ=∞ÖÏHõ∆=∞‡Å#∞ Hõ#fl P `«e¡^ŒO„_»∞Å∞ x[OQÍ ^èŒ#ºr=ÙÅ∞. â◊`åkèHõ „QÆO^äŒHõ~°ÎÅ∞ ѨÖÏfl\˜ ™È^Œ~° Hõ=ÙÅ∞. "åi "Õ∞#=∂=∞Å∞ ‰õÄ_® 18 `«~åÅ∞QÍ Hõq`«fiO „"åã¨∂Î =KåÛ~°∞. ™êÇ≤Ïf K«i„`«#∞ „`«qfif¿ãÎ P_ç^Œ=∞∞ ã¨∂~°Hõq =OjÜ«∞∞Å∞ =∂„`«"Õ∞ D =OjÜ«∞∞Å#∞ JkèQÆq∞OKå~°∞ (`«~°`«~åÅ∞QÍ Hõq`«fiO „"åÜ«∞@OÖ’). #Å¡Q˘O_» lÖÏ¡ Hõ<≥flHõÅ∞¡ #∞O_ç ѨÖÏfl\˜ ™È^Œ~° Hõ=ÙÅ `å`«=∞∞`åÎÅÖ’ XHõÔ~·# Éèí„^ŒÑ¨Ê ѨÖÏfl\˜H˜ =KåÛ~°∞. P q^èŒOQÍ D =Oâ◊O ѨÖÏfl_»∞Ö’ ã≤÷~°Ñ¨_»\ÏxH˜ PÜ«∞# =∞∂ÅHÍ~°}"≥∞ÿ<å_»∞. Hõ#fl`«e¡ ã¨∞™êkèfi Hõ=~∞∞„u QÆ∞}aO| / QÆ∞~°∞HõàÏ x‰õΩ~°∞O| HÀ@=∂O| / `«O„_ç ã¨Ow`« q^•º"Õk ǨÏ~°Éèí‰õΩÎ / _®~°∞ºO_»∞ ~å[eOQÍaè‰õΩO_»∞, / J„QÆAÖò â◊`å=^è•<åëêª=^è•# áê / ~°OQÆ∞`«∞Öò „ѨÉèí∞eOQÆ, eOQÆ Hõ=ÙÅ∞, / WÅ"ÕÅ∞Ê ÉèíHõÎ=`«ûÅ∞_»∞ "Õ=∞∞Å"å_» / ~å*Ëâ◊fi~°∞O _»~°÷~å[^èŒ~°∞_»∞ / "Õ∞#=∂=∞Å∞ ™êuÎ fiHõ *Ï˝# x^èŒ∞Å∞/ =~°HõgO„^Œ∞Å∞ H˘O_®#fi"åÜ«∞ Hõ=ÙÅ∞ / QÀ„`«Ñ¨u Ö’HõÇ≤Ï`« `«Ñ¨óHÀq^Œ∞O_»∞ / ^èŒ~°‡âߢ™êÎ~°÷x Éèí~°^•fi[=∞øx / „áêp<åO„^èŒ Hõq`«fi `«`«Î fi q^èŒ∞ÅO ÉÏ\˜Oz <å‰õΩ#fl q / ^•º Kå`«∞~°º=∞∞, EÑ≤ ~∞∂ K«i`« „"åÜ«∞O |∂xu<£, g~°Éèí / „^•Kå~°∞ºO_»#∞ Hõ<≥flHõO\˜ ‰õΩÅ∞ñ_»<£ ^è•„f[# ã¨∞Î`«º"≥∞ÿ / Ü«∂ K«O„^•~°¯=∞∞ "≥Å∞æQÍ`« q∞k Ü«∞∞^Œº`üH©iÎ ™êO„^Œ=∞∞‡QÆ<£ – Jx# g~°Éèí„^•Kå~°∞ºÅ∞QÍi Ѩ^•ºÅ #∞O_ç D =Oj‰õΩÅ, ™È^Œ~°∞Å Q˘Ñ¨Ê`«<åxfl TÇ≤ÏOK«∞H˘#=K«∞Û#∞. â◊`åkèHõ „QÆO^äŒHõ~°ÎÅ∞, â◊`åkèHõ J=^è•#∞Öˇ·# g~°∞ =∞∞QÆ∞æ~°∂ q_çq_çQÍ `«=∞ Hõ$`«∞Å#∞ ~°zOKå~°∞. P Hõ$`«∞Åg∞^Œ "åi ¿Ñ~°∞`Àáê@∞, ѨÖÏfl\˜ ™È^Œ~°Hõ=ÙÅ∞ J<Õ =∞∞„^Œ#∞ "åºÑ¨ÎO HÍqOKå~°∞. »§⁄Ufl⁄UËU wÆvz

31

dfl¢Áà / 㨄=Ou „ѨÉèí∞eOQÍKå~°∞ºÅ∞ QÍ~°∞ N ã¨`«º<å~åÜ«∞} K«i„`«=∞∞ (1924), ѨÅ<å\˜ g~°K«i„`«=∞∞ (1928), hÅHõOˆ~îâ◊fi~° â◊`«Hõ=∞∞ (1930), ѨÙ~°∂~°= <å@Hõ=∞∞ (1933), áÈ`«# Ѩ^ŒºHÍ=ºO (1942), Éèí~°`«Ñ¨Ù„`«∞_»∞ (1946), PO„^茙È^Œ~å (1946), L=∂HÍ#ÎO QÍi rq`« K«i„`« (1936). z# eOQÍKå~°∞ºÅ∞ QÍ~°∞ – "ÕOHõ@~°OQÆ â◊`«Hõ=∞∞ (1947), ã¨∂~°º<å~åÜ«∞} ã¨Î==∞∞ (1952), Hõ~∞∞"≥∞∞~° ÅH©∆ ‡„Ѩâ◊O㨠(1962), ã¨∂„=`« (1963), "ÕOHõ@~°=∞} â◊`«Hõ=∞∞ (1964), ni…Hõ =∞ǨѨu„=`« Hõ^äŒ (1964), *’ºuã¨∞ûÅ∞ (1965), ~å[~åA (1965), ™È΄`«=∞O[i (1965), "ÕOHõ@~°=∞} ã¨∞Îu (1967), „H©ã¨∞Î ã¨∞„ѨÉèÏ`«O (1967), |OQÍ~°∞ ^è•~° (1965), P~°Îx<å^Œ=∞∞ (1964–68). g~°Éèí„^•Kå~°∞ºÅ∞ QÍ~°∞ PO[<ÕÜ«∞â◊`«Hõ=∞∞ (1936), N ‰õΩ=∂~° q[Ü«∞=∞∞ (1936), N g~°„É¿ÇχO„^Œ ã¨∞Îu (1940), JK«Û=∂OaHÍ „Ѩâ◊O㨠(1940), ¿Ñ^Œ~åÅ∞ (1945), Éèí∞=#*’ºu (1948), PѨ#fl (1948), ã¨∞=~å‚O[e (1949), qâ◊fi qѨOz (1950), z~°∞=∂q∞à◊§ ã¨∞|ƒ^•ã¨∞ rq`« K«i„`« (1950), Ö’HõÉÏO^èŒ=ÙÅ∞ (1953), á⁄\˜ì N~å=∞∞Å∞ (1953), áê~°fiu (1954), N HÀ^ŒO_»~å=∞ â◊`«Hõ=∞∞ (1956), #=ÉèÏ~°`«=∞∞ (1948–51), J@∞‰õΩÅ=∞∂@ (1958), `≥Å∞QÆ∞áêѨ (1961), ¿Ñ^ŒHÍѨ٠(1963), Hõ$+¨‚=~°ú# K«i„`« (1962), Nâ‹·Å YO_»=∞∞ (1974) "≥∞∞^ŒÖˇ·# „QÆO^ä•Å#∞ ~°zOKå~°∞. ѨÖÏfl\˜ ™È^Œ~°Hõ=ÙÅ∞ Wxfl „QÆO^ä•Å∞ „"åã≤<å =O^ŒÅ ã¨ÉèíÅÖ’ áêÖ∏æ<åfl, Jëêì=^è•#, â◊`å=^è•<åÅ∞ HÍqOz<å K«∞@∂ì=Ù#fl ã≤÷uQÆ`«∞efl ã¨∞O^Œ~°OQÍ, ã¨∞‰õΩ=∂~°OQÍ =i‚Oz `«iOz<å, D<å\˜ ™êÇ≤Ïf „ѨѨOK«OÖ’ Ü«∞∞=`«~åxH˜ JO`«O`«=∂„`«OQÍ<Õ "å~°∞ `≥Å∞ã¨∞. ^•xH˜ HÍ~°}ÏÅ∞ "åiH˜ `«=∞ „Ѩ=~°÷=∂# HÍÅOÖ’ ã≤÷~°"≥∞ÿ# ã¨Oáê^Œ# ÖËHõáÈ@O. (JO^Œ∞Ö’ "≥∞∞^Œ\ ˜ ~∞∞^ŒÌ~°∞ Hõ=ÙÅ∞ H˘O`« HÍÅO Láê^蕺ܫ∞ =$uÎ =ÔQ·~å x~°fiÇ≤ÏOz<å) `«=∞ „QÆO^ä•Å∞ ã¨=∞∞z`«"≥∞ÿ# suÖ’ „ѨK«∞~°}=∞∞Å∞, „ѨKå~°O HÍqOK«∞HÀHõáÈ=@O, Hõ$uã‘fiHõ~°ÎÅ QÆ$ǨÅÖ’<Õ H˘xfl H˘xfl „"å`«„Ѩ`«∞Å∞ (H˘xfl H˘xfl ã¨O^Œ~åƒùÅÖ’ =∞∞„k`« „Ѩ`«∞Å∞ ‰õÄ_®) "≥Å∞QÆ∞K«∂_»ˆH JO`«iOzáÈ=@O. x~°O`«~°O "åix "≥O\Ï_ç# "åi ^Œ∞~°ƒù~° ^•i„^•ºxfl HÍ~°}ÏÅ∞QÍ K≥ѨÊ=K«∞Û. W@∞=O\˜ „Ѩu‰õÄŠѨiã≤÷`«∞Å#∞ Z^Œ∞~˘¯x "å~°∞ „"åã≤# „QÆO^ä•Å#∞ q+¨Ü«∞Ѩ~°OQÍ q_»n¿ãÎ áœ~å}˜Hõ=∞∞Å∞, Kåi„`«Hõ=∞∞Å∞, ™êOѶ≤∞Hõ=∞∞Å∞, =∞ǨѨÙ~°∞+¨µÅ rq`« K«i„`«Å∞QÍ ¿Ñ~˘¯#=K«∞Û. áœ~å}˜Hõ=∞∞ÅÖ’ â‹·==∞`åxH˜ ã¨O|OkèOz# Nâ‹·Å YO_»O, hÅHõOˆ~îâ◊fi~° â◊`«HõO, hÅÖ’Ç≤Ï`« â◊`«HõO, ‰õΩ=∂~° q[Ü«∞O, áê~°fif ‰õΩ=∂~° ã¨OÉèí=O „QÆO^ä•Å∞ ¿Ñ~˘¯#^Œy#q. â‹·= „QÆO^ä•ÅÖ’<Õ HÍHõ "åi Hõ$`«∞Åxfl\˜Ö’ tY~° âıY~°OQÍ K≥ѨÊ^Œy#k Nâ‹·Å YO_»=∞∞. Wk ѨÓ~°fi =∞ǨHõ=ÙÅ∞ ~°zOz# HÍjYO_»=O, cè=∞ YO_»O =O\˜ L^•`«Î ÉèíH˜Î ™êÇ≤Ï`«º ~°K«#Å HÀ\˜H˜ K≥O^Œ∞`«∞Ok. U Hõq ÜÕ∞Hõ^äŒ „"åã≤# / Ö’Hõ=∞∞#‰õΩ =ÅÜ«∞∞ h`«∞Å∞<£, ^èŒ~°‡=∞∞Å∞<£ / „ÉωõΩ#@∞ „"åÜ«∞=ÅÜ«∞∞O / QÍHõ `«^Œ#ºO|∞ "Õ∞Å∞ QÆeæOK«∞<˘HÀ – Jx# g~°Éèí„^•Kå~°∞ºÅ∞ QÍi P`«‡ „Ѩ`«ºÜ«∞O.... „áêp<åO„^èŒ Hõq`«fi `«`«Î fi q^èŒ∞ÅO ÉÏ\˜Oz <å‰õΩ#fl q / ^•º Kå`«∞~°º=∞∞, EÑ≤ ~∞∂ K«i`« „"åÜ«∞O |∂xu<£, g~°Éèí / „^•Kå~°∞ºO_»#∞ Hõ<≥flHõO\˜ ‰õΩÅ∞ñ_»<£ ^è•„f[# ã¨∞Î`«º"≥∞ÿ / Ü«∂ K«O„^•~°¯=∞∞ "≥Å∞æQÍ`« q∞k Ü«∞∞^Œº`üH©iÎ ™êO„^Œ=∞∞‡QÆ<£ J<Õ Ñ¨^ŒºO =Å# ^Àº`«Hõ=∞=Ù`«∞Ok. »§⁄Ufl⁄UËU wÆvz

32

dfl¢Áà / 㨄=Ou ''„Ѩ[ʼnõΩO_»^Œy# Ѩ^Œú`«∞Öò áê„`«Å / =Å#, "åi Hõ^äŒÅ =Å# ñ^≥Å∞Ê / Hõq =~°∞O_»∞, HÍ# HÍ=º"≥∞Ü«∞ºk Ü≥ÿ∞# / [^Œ∞==ÅÜ«∞∞ h~°¬º =^ŒÅ =ÅÜ«∞∞—— J#∞#k gi Jaè=∞`«O. g~°∞ „"åã≤# áê~°fiu Ѩ^ŒºHÍ"åºxH˜ 'D ~°K«# Ü«∞=∞$`« "åÇ≤ÏxQÍ #∞#flk. =∂^èŒ∞~°º"Õ∞ ã¨~åfiHõ∆~° ã¨xfl"Õâ◊=∞∞# ^˘}∞‰õΩK«∞#fl^Œx '"≥∞K«∞ÛHÀÅ∞ #OkOKå~°∞ qâ◊fi<å^èŒ"å~°∞. U q^èŒ"≥∞ÿ# =ºOQƺ =∞~åº^ŒÅ‰õΩ áêÅÊ_»‰õΩO_®. D q^èŒOQÍ<Õ hÅHõOˆ~îâ◊fi~° â◊`«HõO, hÅÖ’Ç≤Ï`« â◊`«HõO, ™È΄`«=∞O[i, ‰õΩ=∂~° q[Ü«∞O, ‰õΩ=∂~° ã¨OÉèí=O "åx "åx „Ѩ`ÕºHõ`«Å#∞ Jq ã¨O`«iOK«∞‰õΩ#flq. áœ~å}˜Hõ=∞∞ÅÖ’ "≥·+¨‚= qÉèÏQÍxH˜ K≥Ok#qQÍ N ã¨`«º<å~åÜ«∞} K«i„`«, "ÕOHõ@ ~°=∞} â◊`«HõO, "ÕOHõ@ ~°=∞} ã¨∞Îu, PO[<ÕÜ«∞ â◊`«HõO, HÀ^ŒO_»~å=∞ â◊`«HõO, J@∞‰õΩÅ =∞∂@, NHõ$+¨‚ áêi*Ï`«O, N Hõ$+¨‚ `«∞ÖÏÉèÏ~°O ¿Ñ~˘¯#^Œy L#flq. J~∞∞`Õ g\˜Ö’ tY~° „áêÜ«∞O, J@∞‰õΩÅ =∞∂@. Wk áÈ`«<å=∂`«∞ºx ‰õΩKÕÖ’áêMϺ#=∞∞#‰õΩ =∂#ã¨Ñ¨Ù„uHõ, ‰õΩKÕÖ’áêMϺ#O ÉèÏã¨∞~°"≥∞ÿ# LáêMϺ#O. J@∞‰õΩÅ =∞∂@ ã¨∞~°∞z~° ã¨∞O^Œ~° YO_» HÍ=ºO. ‰õΩKÕÖ’áêMϺ#O ‰õΩKÕÅ∞x LáêMϺ#"Õ∞ S##∞ Hõ$+¨µ‚x Q˘Ñ¨Ê`«#=∞∞#‰õΩ `å~å¯}O. J@∞‰õΩÅ =∞∂@ ‰õΩKÕÅ∞x Q˘Ñ¨Ê`«#=∞∞#‰õΩ^•Ç¨Ï~°}O. =∂~°æ=∞^茺=∞∞# ‰õΩKÕÅ∞_»∞ K«∂z#, =∂\Ï¡_ç# QÀѨÉÏʼnõΩÅ =$`åÎO`«O, ^•fi~°áêʼnõΩÅ K≥O`« ™ê=∂#∞ºÅ∞ Ѩ_≥_ç ~∞∞Hõ¯@∞¡, JO`«óѨÙ~° „ã‘ÎÅKÕ ‰õΩKÕÅ∞xH˜ [iÑ≤# ѨiK«~°ºÅ∞ D HÍ=ºOÖ’ ã¨~°à◊ ã¨∞O^Œ~° â’aè`«O. W`«~° qÉèÏQÍʼnõΩ K≥Ok# áœ~å}˜Hõ Hõ$`«∞ÅÖ’ ѨÙ~°∂~°= <å@HõO ~å[~åA, „H©ã¨∞Îã¨∞„ѨÉèÏ`«O, `«∞ÖÏ^èŒ~°∞_»∞, |OQÍ~°∞^è•~°Å#∞ ¿Ñ~˘¯#=Åã≤ LO@∞Ok. ѨÙ~°∂~°= <å@HÍxH˜ D<å\˜ K«Å#z„`åÅHõO>Ë JkèHõ „ѨKå~°O P<å\˜ˆH ÅaèOzOk. ~å[~åA D Hõ$`«∞ÅÖ’ qt+¨ì „QÆO^äŒO. z# eOQÍKå~°∞ºÅ∞ QÍ~°∞ ~å[~åA HÍ"åºxfl 1965Ö’ "≥Å∞=iOKå~°∞. ~å[~åA#∞ =∂#^èŒ∞#∞xQÍ z„fHõiOz# D HÍ=º=∞∞ 1962 K≥·<å ÉèÏ~°`« Ü«∞∞^Œú=∞∞ `«~åfi`« „"åâß~°∞. =∂#^èŒ#∞_≥·# ~å[~åA#∞ QÆ∂iÛ z# eOQÍKå~°∞ºÅ∞ QÍ~°∞ „"åã≤# Ѩ^ŒºOÖ’ JO‰õΩiOѨ=Ù "≥∂=∞∞#O ^Œ^Œ∞~°∞ Hõà◊Å∞ / J@∞x@∞ K≥eOѨɒ=Ù x*ÏOQÆHõ=∞∞Å∞ `«# Ü«∞∞~°ã¨÷e q_»ÖË^Œ∞ ^è≥·~°ºÅH˜∆ ‡ / Ü«∞∞^Œú=∞∞# ˆHQÆ∞#ѨÙ_» ã¨∞Ü≥∂^èŒ#∞#‰õΩ Jx, XHõ¯x [OѨÙ@ H˜O^Œ~°∞ / „QƉõΩ¯# =zÛui ã≤QÆ∞æQÍ^•? ~∞∞k g∞ / ~˘H˘¯Hõ¯~°∞ =zÛ K«∂z# / ~∞∞Hõ¯_» g∞ QÆ`«∞Å∞ g∞ˆH Ü≥∞~°∞HõQÆ∞#∞QÆ^• – J#∞@Ö’ Ü«∞∞^ŒúÉèí∂q∞Ö’ xez K≥·hÜ«∞∞Å <≥kiOK≥_ç ÉèÏ~°fÜ«∞∞_»∞ `«ÅѨىõΩ =™êÎ_»∞. ѨÅ<å\˜ g~°K«i„`«=∞∞, #=ÉèÏ~°`«=∞∞ g~°∞ „"åã≤# Kåi„`«Hõ „QÆO^ä•Å∞. ѨÅ<å\˜ g~° ÉèÏ~°`åxfl QÆ∂iÛ Ñ¨Å<å\˜ g~°K«i„`«=∞∞, J~°"≥· ã¨O=`«û~åÅ (1947 <å\˜H˜) HÍO„ÔQã¨∞ =∞ÃÇ˙^Œº=∞ K«i„`« #=ÉèÏ~°`«=∞∞QÍ á⁄O^Œ∞Ѩ~°Kå~°∞. D Kåi„`«Hõ „QÆO^ä•xH˜ <ÕѨ^䌺=∞∞QÍ Kåi„`«Hõ qâıëêÅ#∞ ~°=∞ºOQÍ, ǨÏ$^ŒºOQÍ, ã¨`«º ã¨∞O^Œ~°OQÍ HõqQÍ~°∞ z„fHõiOKå~°∞. =∂Ü«∞‰õΩÅ=∞`« âßMÏaè=∂#=∞∞ʼnõΩ / =∞O„`« `«O„`« ~°Ç¨Ï㨺 ã¨<å‡#=∞∞ʼnõΩ / ã¨OѶ¨∞q„^ÀǨÏHõ~° ^Œ∞~åKå~°=∞∞ʼnõΩ / `å=ÙÖË^Œ#fl! É∫^Œú ã≤^•úO`«=∞O^Œ∞ / ~°}=∞∞#O ^•QÆÖËHõ Ü«∞ø~°OQÆ*Ë|∞ / ~å[a~°∞^Œ=∞∞<˘Ñ≤Ê t"ål`À_» / ã¨Okè H˘_»O|_ç ã≤QÆ∞æ# Ãã·#º=∞∞Å#∞ / HÀ@‰õΩO*Ë~°∞ÛH˘<≥ <å\˜ áÈ@∞ =∂x – =O\˜ Ѩ^•ºÅ#∞ L^•Ç¨ÏiOK«=K«∞Û. »§⁄Ufl⁄UËU wÆvz

33

dfl¢Áà / 㨄=Ou ™êOѶ≤∞Hõ qÉèÏQÍxH˜ K≥Ok# Hõ~∞∞"≥∞∞~°, ¿Ñ^Œ~åÅ∞, ¿Ñ^ŒHÍѨÙ, PѨ#fl, qâ◊fiqѨOz, #OkH˘O_», ~åzÅ∞Hõ, ÉÏ@™êi, Ö’HõÉÏO^èŒ=ÙÅ∞ ¿Ñ~˘¯#^Œy L<åfl~∞∞. ™êOѶ≤∞Hõ Hõ$`«∞ÅÖ’ ^ÕxHõ^Õ J„QÆÉèÏQÍ# xÅ=@O qâı+¨O! „Ѩɒ^è•`«‡Hõ"≥∞ÿ# „ѨÉèí∞eOQÍKå~°∞ºÅ∞ "åi J=∞∞„k`« ~°K«#Öˇ·# PO„^茙È^Œ~å! z#eOQÍKå~°∞ºÅ∞ QÍi Hõ~∞∞"≥∞∞~°, ã¨∂~°`«, *’ºuã¨∞ûÅ∞, P~°Îx<å^ŒO g~°Éèí„^•Kå~°∞ºÅ∞ QÍi qâ◊fiqѨOz, ¿Ñ^Œ~åÅ∞, ÉÏ@™êi, Ö’HõÉÏO^èŒ=ÙÅ∞, Hõ<≥flQÀ=Ù, `≥Å∞QÆ∞áêѨ "≥∞∞^ŒÖˇ·#q ™È^Œ~°Hõ=ÙÅ ÖËdx #∞O_ç "≥Å∞=_ç# ™êOѶ≤∞Hõ HÍ"åºÅ∞. ™êOѶ≤∞Hõ Hõ$`«∞Å ~°K«#ÅÖ’ „ѨÉèí∞eOQÍKå~°∞ºÅ∞ QÍi HõO>Ë z#eOQÍKå~°∞ºÅ∞, z#eOQÍKå~°∞ºÅ∞ QÍi HõO>Ë g~°Éèí„^•Kå~°∞ºÅ∞ QÍ~°∞ ~å}˜OKå~°∞. g~°Éèí„^•Kå~°∞ºÅ∞ QÍ~°∞ D =∞∞QÆ∞æiÖ’<Õ HÍHõ `≥Å∞QÆ∞ Hõ=ÙÅÖ’ qt+¨µìxQÍ ÉèÏã≤OKå~°∞. ã¨OѶ¨∞ „ѨÜ≥∂[<åxH˜ `«#‰õΩ`å#∞ JOH˜`«O KÕã¨∞‰õΩ#fl `«Ñ¨ã≤fi, =∞Ǩ`«Ñ¨ã≤fi g~°Éèí„^•Kå~°∞ºÅ∞ QÍ~°∞. JO^Œ∞=Å#<Õ HÍÉ’Å∞ gix HÍ@∂i "å~°∞ Hõq=∞ǨÏi¬Ü«∞x ã¨OÉ’kèOKå~°∞. *Ï+¨µ"å Hõq=ˆ~}∞ºÅ∞ J„QÆHõ=ÙÅ=∞∞ "Õ∞=∞@O K«„~°∞ÖˇuÎ / ˆHHõÅ<£ "≥·K≥^Œ=∞∞ QÍHõ =∂‰õΩ ÖËx / XHõ `«Ñ¨óHõà◊ Ü«∞`«x Ü«∞O^Œ∞O_»∞ Hõ`«# / ™ê\˜ HÍÉ’=∞∞ "Õ∞=∞∞ ѨÖÏfl\˜ HõqH˜ – Jx =∞#ã¨∞û Lá⁄ÊOy K≥áêÊ~°∞. „ѨÉèí∞eOQÍKå~°∞ºÅ∞ QÍ~°∞ „"åã≤# |∞∞}Ñ≤âßz, z#eOQÍKå~°∞ºÅ∞ QÍ~°∞ „"åã≤# – ''J`«xH˜ "åã¨~°O|∞Å =∞ǨÜ«∞∞QÆ=∞∞Öò x=∞∞+¨O|∞ÖËO_»∞¡ Éèí∂ / Ѩu K«Ü«∞^Œ~°≈#O|∞Å∞ #Éèíó ‰õΩã¨∞=∞ „Ѩà◊Ü«∞O|∞ Å\˜ì ^Œ∞ / ã≤÷u HÍHõ ^•ã¨∞_≥· H˘Å∞=Ù ¿ãÜ«∞∞K«∞ „áêÜ«∞=∞∞ ÉÏÜ«∞ Öˇ@∞ìÖ’ / „|`«∞‰õΩK«∞#∞O_≥ Éèí∂q∞Ѩ~∞∞ „áê}=∞∞Å∞#fl â◊=O|∞ suQÍ/ PÜ«∞# H˘Hõ¯ ÃãO@∞ á⁄Å"≥∞ÿ##∂ ÖË^Œ@ ~°∞„^ŒÉèí∂q∞Ö’ / MÏÜ«∞=∞∞ *ËÜ«∞Q͆ |_ç# HÍâ◊ºÑ≤ =∞∂~°Å "Õ∞~°^ŒÑ¨Ê ^Œ / „`åÊÜ«∞=∞∞ Ô~O_»∞ áêuHõÅ ÃÑ·#<≥ Ü≥∞O`«x ÜÕ∞~°∞ ™êÜ«∞=∞∞<£ / *ËÜ«∞∞^Œ∞ ~°Hõ¯gO„^Œ∞#‰õΩ *ËÜ«∞ ã¨=∞~°∞÷_»∞ ^Õ=Ù_˘Hõ¯_Õ—— =O\˜ Ѩ^Œº=∞∞ÅÖ’ "åi Pi÷Hõ ÉÏ^èŒÅ∞ =ºHõÎ=∞ø`å~∞∞. ¿Ñ^Œ~åÅ∞Ö’ Éèí~°`«=∂`« ÅHõ∆}ÏÅ∞, PѨ#flÖ’ `≥ÅOQÍ}Ï "åi Ѩ@¡ PO„^èŒ∞Å ™È^Œ~åaè=∂#O HõxÑ≤ã¨∞ÎOk. *ÏfÜ«∞, JO`«~å˚fÜ«∞ ã¨=∞㨺Å#∞ ã¨=∞∞z`«=∞∞QÍ ã¨$lOz# Ü«∂Hõ=ÙÅ∞ JÅ¡HõÖ’¡Å"≥∞ÿ ^Õâ◊=∞Å\˜OK«∞ / HÍÅ=∞∞# h=٠Ѩ@∞ì |OQÍ~°∞ HõÅ=∞∞ „Ѩ*Ï"åÇ≤Ïx ^Œi~∞∞OѨ „áê‰õΩÖÏ_≥ / xO`«HõO>ˇ#∞ Ѷ¨∞’~°q∞OˆHq∞ HõÅ^Œ∞ Jx "åáÈÜ«∂~°∞. ~åÜ«∞„áÈÅ∞ "åi `«$}HõOHõ}=∞∞Ö’x „¿ÑÜ«∞ã‘ „Ñ≤Ü«∞∞Å=Öˇ HÍHõ qâ◊fiqѨOzÖ’ J#∞~åQÆ=∞∂~°∞ÎÅ∞ "å~°∞. ^Õâ◊Ç≤Ï`«OÖ’ =∞∞xyáÈÜ«∂~°∞. <≥„Ǩ˙QÍi =^ŒÌ‰õΩ ~åzÅ∞Hõ#∞ ~åÜ«∞ÉÏ~åxH˜ ѨOÑ≤Oz #OkH˘O_» „áê*ˇ‰õΩì#∞ Hõq`åѨ~°=∞∞QÍ HõqQÍ~°∞ ~å|\Ïì~°∞. JO`ÕHÍ^Œ∞ #OkH˘O_» „áê*ˇ‰õΩì x~å‡}ÏxH˜, `«`ü „ѨKå~åxH˜ HõqQÍ~°∞ XHõ Ãã·x‰õΩxÖÏ „â◊q∞OKå~°∞. g~° â∫~°º *’ºu "≥eæOK«∞ ѨÖÏfl\˜ / ѨÙ}ºã¨÷ÅO|∞ =∂ ѨÙi\˜QÆ_»¤ / #=~°`«fl=∞∞Å H˘O_» <åQÍ~°∞˚#∞x H˘O_» / „Ñ≤Ü«∞q∞K«∞Û =∂ tÅÊ Ñ‘~î°Éèí∂q∞/qѨÙÅ"åÇ≤Ïx Hõ$+¨‚"Õ}˜ =∞Ǩ#k / qiqQÆ ™êQÆ∞ =∂ ÃÑ~°\ ˜"åQÆ∞ / =∞Ç≤Ï=∞Å<£ EÑ≤OK«∞ =∂K«~°¡ K≥#∞flO_»∞ / Ç≤Ï`«=∞∞ KÕ‰õÄ~°∞Û =∂ WO\˜ "ÕÅ∞Ê / #OkH˘O_»‰õΩ kQÆ∞= K≥<˘flO^Œ∞K«∞#fl / Hõ=∞‡ ^•x=∞‡ H˘=∞‡ <å HÍѨÙ~°=∞∞‡ / Ѷ¨∞#∞Å∞ ѨÖÏfl\˜ ™È^Œ~° Hõ=ÙÅ K≥O`« / ѨÅ∞‰õΩ <ÕiÛ# `≥Å∞QÆ∞ ~åzÅ∞Hõ <Õ#∞. Jx# zÅ∞Hõ ѨÅ∞HõÅ∞ `≥Å∞QÆ∞"åi Éèíq+¨º`«∞ΉõΩ â◊√Éèí ã¨O^ÕâßÅ∞QÍ Ñ¨iQÆ}˜Oz »§⁄Ufl⁄UËU wÆvz

34

dfl¢Áà / 㨄=Ou <åQÍ~°∞˚#H˘O_» „áê*ˇH±ì ~°∂ѨÙ^•eÛOk! =$uÎ r=ÙÅ#∞ ã¨∂~°ºÉèíQÆ"å#∞x =Öˇ ÉèÏqOz „"åã≤# „QÆO^äŒO Ö’HõÉÏO^èŒ=ÙÅ∞. =∞ǨѨÙ~°∞+¨µÅ rq`« K«i„`«Å‰õΩ „ѨÉèí∞eOQÍKå~°∞ºÅ∞ QÍi áÈ`«#, g~°Éèí„^•Kå~°∞ºÅ∞ QÍi Éèí∞=#*’ºu (QÍOnèr) á⁄\˜ì N~å=∞∞Å∞, ѨÅ<å\˜ áÈ`«#, ã¨∞|ƒ^•ã¨∞ rq`« K«i„`« „Ѩ=∞∞YOQÍ ¿Ñ~˘¯#^Œy#q. J`«_»∞ ѨÙ<åk ~å~∞∞ `≥Å∞QÆ=∞∞‡ =~åÅã¨~åÅ "Õ∞_» Hõ / „Ѩu=∞`« ™êHõ∆ º=∞Ü«∞ºk Ü«∞Éèí=∞∞‡ =Ç≤ÏOz â◊√Éèí=∞∞‡ QÀ~°∞ r / q`«à◊ #∞^ŒúiOz# Ѩq„`« K«i„`«∞_»∞ Ñ≤eÛÑ≤eÛ ™êfi / QÆ`«=∞∞Ö∏ã¨OQÆ∞~å Ü«∞∞QÆÜ«∞∞QÍÅ∞ [QÍÅ∞ `«^ŒO`«~å`«‡‰õΩ<£ – Jx á⁄\˜ì N~å=∞∞Å∞#∞ „Ѩã¨∞ÎuOz# ~∞∂ Hõ=ÙÅ∞ =∞ǨÏhÜ«∞ =º‰õΩÎÅ#∞ ã¨=∞∞#fl`«OQÍ ã¨∞ÎuOz `«iOKå~°∞. `«∞=∞‡Å qâ◊fi<å^èŒ∞Å∞ ã¨fiã≤Î=z~∞∞OѨ / ^Õ=ÙÅѨe¡ "Õ∞Öò k"≥fiѨ@ì, / HÍ@∂~°∞ Ñ≤OQÆà◊√Öò ÔH·"å~°=∞∞Å∞ Ѩů / ~åÜ«∞„áÈÖò Hõ#Hõ<Õ„`«=∞∞‡ ^•ÅÊ, / "Õ^Œ∞Å [O^蕺ŠqO*Ï=∞~°Å g= / `≥Å∞QÆ∞~åA Ѩ`åHõ Hõeq∞ñEѨ / *Ï+¨µ"å ÜÕ∞@∞‰õÄ~ü *ÏuwuHõÉÏ_» / <åÜ«∞x"å~°∞ ã¨<åfl~∞∞#∂^Œ / `åÑ≤ ÉÏÑ≤~åAÅ∞ ѨÓÅ^ŒOQÆeQÆ_» / #Éèí∞º^ŒÜ«∞ xâ◊fi#=∞∞Å∞ q∞#flO\˜ „"≥∂QÆ / ™êQÆ∞K«∞#flk h =∞ÃÇ˙`«û==∞∞ <Õ_»∞ / PO„^èŒHõq`å ã¨q„u! n~å…Ü«∞∞~°ã¨∞Î! – Jx ã¨=∞~°∞÷Öˇ·# Hõ=ÙÅ#∞, "åi "åi ™ê÷<åÅ#∞ g~°∞ Öˇã¨ûQÍ ÖˇHõ¯Hõ\Ïì~°∞. J~°ú â◊`åÉÏÌxH˜ ÃÑ·QÍ `≥Å∞QÆ∞`«e¡x JÅiOKås Hõq‰õΩ=∂~°∞Å∞. W~°=Ü≥∂º â◊`å|Ì=∞∞# kfifÜ«∞ ^Œâ◊HõOÖ’ „ѨÉèí∞eOQÍKå~°∞ºÅ∞ QÍiKÕ „áê~°OÉèí"≥∞ÿ# "åi Hõq`å"å}˜. 1974= ã¨O=`«û~°OÖ’ g~°Éèí„^•Kå~°∞ºÅ∞ QÍ~°∞ ÔH·=ź Ѩ~°=∞Ѩ^ŒO KÕˆ~ =~°‰õΩ `≥Å∞QÆ∞<ÕÅ =∂~°∞„"≥∂yOk. D Hõ=ÙÅ∞ `å=∞∞ #q∞‡# ã≤^•úO`åÅѨ@¡ JK«OK«Å"≥∞ÿ# qâßfi™êxfl =ºHõÎѨ~°Kå~°∞. PÜ«∂ L^Œº=∂ʼnõΩ, qâßfi™êʼnõΩ J#∞QÆ∞}OQÍ J<ÕHõ HÍ"åºÅ∞ „"åâß~°∞. "åiÖ’ XHõÔ~·# g~°Éèí„^•Kå~°∞ºÅ∞ QÍ~°∞ '<å =∞`«=∂ â‹·==∞∞, <Õ u~°∞QÆ∞#^• „Ѩ*Ï™êfi=∞º=∞∞#<£— Jx `«=∞ P`«‡qâßfi™êxfl "≥Å¡_çOKå~°∞. XHõ¯=∂@Ö’ K≥áêÊÅO>Ë... ѨÙ}ºÑ¨Ù~°∞+¨µÅ rq`«O|∞Å#∞ ^≥ÅÊ / Hõ=ÙÅ Hõ=∞‡x ǨÏ$^ŒÜ«∞=∞∞Öò Hõ^ŒÅ∞QÍHõ! ѨÙ}ºÑ¨Ù~°∞+¨µÅ rq`«O|∞Å edOѨ / Hõ=ÙÅ |OQÍ~°∞ HõÅ=∞∞Å∞ Hõ^ŒÅ∞QÍHõ! – Jx Hõ^• gi Jaè=ºH˜Î. `≥Å∞QÆ∞ ™êÇ≤Ïf „Ñ≤Ü«∞∞Å∞, |O^èŒ∞q∞„`«∞Å∞ gi „QÆO^ä•Å#∞ ѨÙ#~°∞‡„k¿ãÎ ÉÏQÆ∞O@∞Ok. WkÜÕ∞ ™êÇ≤Ï`«º Ѩiâ’^茉õΩxQÍ <å PHÍOHõ∆! 1990 Ѷ≤„|=i 5= `Õn# ѨÅ<å\˜ ™È^Œ~° Hõ=ÙÅ rq`«=∞∞ – ™êÇ≤Ï`«º=∞∞ J<Õ <å ã≤^•úO`« "庙êxfl PKå~°º Ü«∞<£.l. ~°OQÍ =∞Ǩϟ^ŒÜ«∞∞Å∞, HõàτѨѨÓ~°‚ N=∞u T@∞‰õÄi ÅH©∆ ‡HÍ#Î=∞‡, ˆHO„^Œ ™êÇ≤Ï`«º JHÍ_»g∞ J"å~°∞¤ „QÆÇ‘Ï`« z\˜„áÈÅ∞ Hõ$+¨‚=∞∂iÎ, <åQÍ~°∞˚# qâ◊fiq^•ºÅÜ«∞=∞∞ "≥·ãπ Kèå#ûÅ~ü PKå~°º _ç. ~å=∞HÀ@Ü«∞º, PO„^èŒÉèÏëê PKå~°∞ºÅ∞ Ü«∞ãπ. QÆOQÆѨÊ, P‰õΩ~åu ѨÙ<åfl~å=Ù "≥∞∞^ŒÅQÆ∞ ™êÇ≤Ïf"Õ`«ÎÅ∞ `«=∞ `«=∞ Jaè„áêÜ«∂Å#∞ =ºHõÎO HÍqOKå~°∞. – i>ˇÿ~ü¤ `≥Å∞QÆ∞ s_»~ü, 206, ™ê~Ú<å^èŒ @=~ü, ~åq∞Ô~_礿Ñ@, #~°ã¨~å=Ù¿Ñ@ »§⁄Ufl⁄UËU wÆvz

35

dfl¢Áà / 㨄=Ou

ÉèÏ㨯~° ~å=∂Ü«∞}=Ú : H˜+≤¯O^èŒHÍO_» – ¿ãflÇ¨Ï ^èEÔŒ~~°‡_çO¤ x~°‡Å N=∞^•fib‡H˜ ~å=∂Ü«∞}=∞∞# „Ѩu HÍO_»‰õΩ XHõ „Ѩ`ÕºHõ`« Ü«∞∞#flk. J@∞Å<Õ H˜+≤¯O^èŒHÍO_» ‰õÄ_» "≥∞∞`«ÎO ÉèÏ~°fÜ«∞ ™êÇ≤Ï`«º=∞∞# "≥^Œ∞Hõ^Œy# ¿ãflǨÏ^èŒ~°‡=∞∞#‰õΩ J„QÆ`åO|∂Å=∞∞xzÛ ^•xH˜ J^Õ ™ê\˜ JxÑ≤OK«∞‰õΩOk. N~å=∞∞_»∞ ™êH∆Í`«∞Î N=∞<åfl~åÜ«∞}∞x J=`å~°=∞x ÉÏÅHÍO_»=∞∞# K≥ѨÊ|_ç#k. ~å=}=^èŒÖ’ "åex ã¨OǨÏiOK«∞@ÔH· ^Õ=`« ÖˇÅ¡~°∞#∞ `«=∞ `«=∞ JOâ◊Å`À Éèí∂q∞ #=`«iOzi. J\˜ì"åiÖ’ ã¨∞„w=Ù_»∞ XHõ_»∞. N~å=∞∞#‰õΩ <ÕʼnõΩ ky# „Ѩu k"åºOâ◊Ö’#∞ ѨxÜ«∞∞#flk. J~∞∞##∞ Jk <å=∞=∂„`«"Õ∞ Ü«∞x q=∞~°≈‰õΩÅ ÉèÏ=#. J\˜ì N~å=∞∞_»∞ `«# #_»=_ç Éèí∂q∞ÃÑ· =∂#= ã¨=∂[ „âıÜ«∞=∞∞#ÔH· =∂#=ÙxQÍ Hõ#Ѩ_ç H˘xfl L`«Î=∞ P^Œ~°≈=∞∞Å#∞ <≥ÅH˘eÊ<å_»∞. JO^Œ∞ ¿ãflǨÏ^èŒ~°‡=∞∞ „Ѩ^è•#=∞∞. J~°}ºHÍO_»=∞∞# Hõ|O^èŒ∞x (âßáê#O`«~°=∞∞ QÆO^èŒ~°∞fi_»∞) LѨ^Õâ◊=∞∞`À N~å=∞∞_»∞ ã¨∞„w=Ùx "≥^ŒH˜ H˘#∞K«∞ |∞∞+¨º=∞∂HÍ„kH˜ =zÛ<å_»∞. JK«@ ã¨∞„w=Ù_»∞ ѨOѨQÍ Ç¨Ï#∞=∞O`«∞_»∞ "åix Hõeã≤ – Éèíq`å ã¨YºHÍ=∞ø`Ò / „ÉèÏ`«~“ ~å=∞ÅHõ∆ ‡}∫ / „ѨuQÆ$Ǩº~°ÛÜ«∞Ãã· fi`Ò / ѨÓ[hÜ«∞`«=∂=Ù Éè∫ – ''5 ã¨. 7 â’¡——. (™È^Œ~°∞Öˇ·# P ~å=∞ÅHõ∆ ‡}∞Å∞ h`À "≥∞ÿ„ux QÀ~°∞K«∞<åfl~°∞. P W~°∞=Ù~°∞#∞ =∞#‰õΩ ZO`«Ü«∞∞ ѨÓAºÅ∞. HÍ=Ù# "åiH˜ Z^Œ∞ˆ~y Jukä =∞~åº^ŒÅ#∞ <≥éOѨÙ=∞∞). N~å=∞ ÅHõ∆ ‡}∞Å∞ ã¨∞„w=Ùx ¿ãflǨÏ=∞∞#∞ HÀi<å~°∞ JO`« ã¨∞„w=Ù_»∞ N~å=∞∞xÔH· ¿ãflǨÏǨÏã¨Î=∞∞#∞ KåK≥#∞. `«#‡Ü≥ÿ∞"≥·+¨ ã¨`å¯~À / ÖÏÉèí â‹ÛÂ"À`«Î=∞ó „ѨÉè’ / Ü«∞`ü`«fiq∞K«Ûùã≤ ™œÇ¨Ï~°÷~°÷O / "å#ˆ~} =∞Ü«∂ ã¨Ç¨Ï – 5 ã¨.11 â’¡. ~ÀK«`ÕÜ«∞k "å ã¨YºO / |Ǩïˆ~+¨ó „Ѩ™êi`Õó / QÆ$ǨϺ`åO áê}˜<å áê}˜ó / =∞~åº^• |^茺`åO „^èŒ∞"å–5 ã¨.12 â’¡. U`«`«∞Î =K«#O „â◊√`åfi / ã¨∞„w"Õ}˜ ã¨∞ÉèÏ+≤`«O / 㨠„ѨǨÏ$+¨‚=∞<å ǨÏã¨ÎO / Ñ‘_»Ü«∂=∂㨠áê}˜<å – 5 ã¨. 13 â’¡. ǨÏ$^ŒºO ™œÇ¨Ï$^Œ=∂ÅO|º / Ѩ~°º+¨fi[`« Ñ‘_ç`«"£∞ – 5 ã¨. 14 â’¡. (F „ѨÉèí∂! h=O\˜ =∞Ǩ`«∞‡_»∞ "å#~°∞_»<≥·# <å`À "≥∞ÿ„ux QÀ~°∞@ x[=∞∞QÍ <å áêe\˜ Q˘Ñ¨Ê ã¨`å¯~°=∞∞. Wk <å‰õΩ Ѩ~°=∞ „âıÜ≥∂^•Ü«∞Hõ=∞∞. WkQÀ <å ¿ãflǨÏǨÏã¨Î=∞∞#∞ KåK«∞K«∞<åfl#∞. g∞~°∞ =∞#ã¨∂ÊùiÎQÍ "≥∞ÿ„ux HÀ~°∞H˘#∞K«∞#flKÀ g∞ KÕu`À <åKÕux HõÅ∞ѨÙ_»∞. nx =Å# =∞# "≥∞ÿ„f|O^èŒ=∞∞ q_»nÜ«∞~åx^ŒQÆ∞#∞. ã¨∞„w=Ù_»∞ ѨeH˜#â◊√Éèí=K«#=∞∞Å#∞ qx, N~å=∞∞x =∞#ã¨∞û ã¨O`À+¨=∞∞`À á⁄OyáÈÜ≥∞#∞. "≥O@<Õ J`«_»∞ `«# ǨÏã¨Î=∞∞`À "åx ǨÏã¨Î=∞∞#∞ Ѩ@∞ìH˘<≥#∞. x~°‡Å"≥∞ÿ# P "≥∞ÿ„ux ѨÙ~°ã¨¯iOK«∞H˘x N~å=∞∞_»∞ J`«xx QÍ_è»=∞∞QÍ H“yeOK«∞H˘<≥#∞) »§⁄Ufl⁄UËU wÆvz

36

dfl¢Áà / 㨄=Ou N =∞„^•=∂Ü«∞}=∞∞# N~å=∞∞x ¿ãflǨÏǨÏã¨Î=∞∞#∞ JO^Œ∞H˘x N~å=∞∞x QÍ_è®eOQÆ# ÉèÏQƺ=∞∞#Ok# UÔH·Hõ =ºH˜Î ã¨∞„w=Ù_»∞. JOuÜÕ∞ HÍ^Œ∞. Jyfl™êH˜∆QÆ ¿ãflǨÏ"≥∞∞#iOK«∞@ J#∞q^è•#=∞∞ ‰õÄ_» ÉèÏ~°`«ÉèÏQÆ=`«∞ÅÖ’ HÍxÊOѨ^Œ∞. Jk ‰õÄ_® D HÍO_»=∞∞#<Õ Ñ¨iK«Ü«∞=∞∞ HÍqOѨ|_ç#k. `«`ü ǨÏ#∞=∂<£ ã¨O`«º[º / aè‰õ∆Ω~°∂Ѩ =∞iO^Œ=∞ó / HÍ+¨ªÜ≥∂ó ¿ãfi# ~°∂¿Ñ} / [#Ü«∂=∂㨠áê=Hõ"£∞. 5 ã¨.15 â’¡ nѨº=∂#O `«`ü=Ç≤ÏflO / ѨÙÃÑÊùÂ~°Ûº ã¨`«∞¯ $`«"£∞ / `«Ü≥∂~°‡^äÕº^èŒ ã¨∞„Ñ‘`À / x^Œ^èÕ ã¨∞ã¨=∂Ç≤Ï`«ó – 16 â’¡. (JO`«@ â◊„`«∞=ÙÅ#∞ Ѩi =∂~°∞Û@Ö’ ã¨=∞~°∞÷_≥·# ǨÏ#∞=∞O`«∞_»∞ aè‰õ∆Ω~°∂Ѩ=∞∞#∞ `«ºlOz, `«# "å#~°~°∂Ѩ=∞∞#∞ ã‘fiHõiOK≥#∞. q∞H˜¯e KÕ=QÆÅ Ô~O_»∞ [q∞‡ Hõ„~°Å`À =∞kèOz, Jyflx ã≤^Œú=∞∞ KÕÃã#∞. Ñ≤^ŒÑ¨ P "åÜ«∞∞ã¨∞`«∞_»∞ „Ѩ[fieOK«∞K«∞#fl P Jyflx ѨÓ=ÙÅ∞ =∞∞#flQÆ∞ "åx`À x+¨ì`À JiÛOz Ѩ~°=∞ ã¨O`À+¨=∞∞`À ^•xx P W~°∞=Ùi =∞^茺 #∞OK≥#∞) `«`ÀyflO nѨº=∂#O `Ò / K«„Hõ`«∞â◊Û „Ѩ^ŒH˜∆}"£∞ / ã¨∞„w"À ~åѶ¨∞= â‹ÛÂ= / =Ü«∞㨺`«fi"£∞ LáêQÆ`«ó – 17 â’¡. (JѨC_»∞ ~å=∞ ã¨∞„w=ÙÅ∞ Ѩ~°ã¨Ê~°=∞∞ ǨÏã¨Î=∞∞Å#∞ Ѩ@∞ìH˘x „Ѩ[fieOK«∞K«∞#fl P JyflH˜ „Ѩ^ŒH˜∆}=∞∞Å#∞ x#iÛi. J@∞¡ "å~°∞ Jyfl™êH˜∆QÍ q∞„`«∞Öˇ·i) WHõ H˜+≤¯O^èŒHÍO_»=∞∞# ¿ãflǨÏ=∞∞#∞ QÆ∂iÛ K≥Ñ≤Ê# =∂@Å∞ ™ê~°fiHÍeHõ=∞∞Å#∞, ™ê~°fi^ÕtHõ=∞∞Å#∞ Jx, J#^Œy#\˜ìq. „H˜Ok"åHõº=∞∞Å∞ K«∂_»∞_»∞. LѨHÍ~°Ñ¶¨ÅO q∞„`«O / qk`«O "Õ∞ =∞ǨÏHõ¿Ñ / "åe#O `«O qkèëêºq∞ / `«= ÉèÏ~åºÑ¨Ç¨Ïi}"£∞.–5 ã¨. 27 â’¡. (F HõÑ‘â◊fi~å! PѨ^ŒÅÖ’ P^Œ∞H˘#∞"å_Õ QÆ^• q∞„`«∞_»∞. h ÉèÏ~°º#∞, JѨǨÏiOi# "åix `«Ñ¨ÊHõ `«∞^Œ=∞∞\˜ìOK≥^Œ#∞.) XHõ =ºH˜Î ˆH∆=∞=∞∞#∞ ѨiѨÓ~°‚=∞∞QÆ HÍOH˜∆OK«∞>Ë q∞„`«`«fi ÅHõ∆}=∞∞. Ö’Hõ=∞∞# ÉÏO^èŒ=º=∞∞Å∞ „ѨHõ$u xi‡`«=∞∞Å∞ ÖË^• ^≥·= xi‡`«=∞∞Å∞. HÍx q∞„`«`«fi=∞∞ =∂#= xi‡`«=∞∞. Ö’Hõ=∞∞# K≥_»∞ ™È^Œ~°∞Å∞O_»=K«∞Û#∞. K≥_»¤ |O^èŒ∞=ÙÅ∞O_»=K«∞Û#∞. HÍx K≥_»¤ ¿ãflÇ≤Ï`«∞_»∞O_»_»∞. J@∞Å∞#flKÀ "åxx ¿ãflÇ≤Ï`«∞_»#~°∞. ¿ãflǨÏ=∞∞#∞ #\˜OK«∞"å_»O^Œ∞~°∞. K≥_»¤ ^Õâ◊Éèí‰õΩÎ_»∞O_»_»∞. ^Õâ◊ÉèíH˜Î #\˜OK«∞"å_»∞O_»∞#∞. Z^Œ∞\˜ "åx ˆH∆=∞=∞∞#∞ =∞#™ê "åKå Hõ~°‡}Ï HÀ~°∞>Ë q∞„`«`«fi=∞∞ HÀ~°ÖËx"å~°∞ Ѩ~°ã¨Ê~°=∞∞ q∞„`«∞Å∞ HÍ~°∞. Hõ#∞Hõ<Õ 'LѨHÍ~°Ñ¶¨ÅO q∞„`«"£∞— Jx<å_»∞ "åb‡H˜. "åe =^èŒ#∞ QÆ∂iÛ ZxflÜ≥∂ q=∞~°≈Å∞#flq. HÍx x[=∞∞#‰õΩ N~å=∞ ã¨∞„w=ÙŠѨ~°ã¨Ê~° q∞„`«`«fi"Õ∞ ^•xH˜ ã¨=∂^è•#=∞∞. q∞„`«∞_»∞, ™È^Œ~°∞x`À ã¨=∂#=∞∞. ™È^Œ~°∞x ÉèÏ~°º#∞ JѨǨÏiOz# "åxx K«OѨÙ@Ö’ ^èŒ~°‡qzH˜`«û‰õΩ P™ê¯~°"Õ∞ ÖË^Œ∞. J@∞Å Ö’Hõ=∞∞ K«∂K«∞@Ü«∞∞#∞ ÖË^Œ∞. Hõ#∞Hõ<Õ "åe Hõ^äŒ#∞ =∞∞O^Œ∞QÍ q∞„`«^èŒ~°‡=∞∞ Ö’`«∞QÍ K≥ѨÊ|_ç#k. »§⁄Ufl⁄UËU wÆvz

37

dfl¢Áà / 㨄=Ou ~å=}=^èŒ ~å=∂Ü«∞}=∞∞# Ü«∞∞^ŒúHÍO_»=∞∞# XHõ ã¨OѶ¨∞@# HÍ=K«∞Û#∞. HÍ=º=∞∞QÆ K«∂z#ѨC_»∞ „Ѩu ã¨xfl"Õâ◊=∞∞, „Ѩuáê`« „Ѩu=∂@ ã¨O^Œ~Àƒùz`«"≥∞ÿ# qÅ∞=#∞ ã¨O`«iOK«∞H˘#=K«∞Û#∞. HÍx "≥∞∞`«Î=∞∞ P~°∞HÍO_»Å Hõ^äŒÜ«∞∞ ~å=}=^è•~°÷"≥∞ÿ Ѩ~°"Õ∞â◊fi~°∞xKÕ ã¨OHõeÊOѨ|_ç#k J#∞#k ÉÏÅHÍO_»=∞∞# ã¨Ê+¨ì=∞∞QÆ K≥ѨÊ|_ç#k. ~å=} =^èŒÔH· ~å=∞ ã¨Ç¨Ü«∂~°÷"≥∞ÿ ^Õq`åOâ◊Å∞ <ÕʼnõΩ ky#q. J@∞Å <ÕʼnõΩ ky# k"åºOâ◊Å =∞^茺 |O^èŒ∞`«fi=∞∞ Å∞O_»=K«∞Û#∞. HÍx ÅHõ∆ º"Õ∞ „Ѩ^è•#=∞∞, ~å=∂Ü«∞}=∞∞# J\˜ì „Ѩ^è•# ÅHõ∆ º"≥∞ÿ# ~å=} =^èŒÔH· xˆ~ÌtOѨ|_ç# ¿ãflǨÏ=∞∞ N~å=∞ ã¨∞„w=ÙÅ ã¨Yº=∞∞. Hõ#∞Hõ<Õ N~å=∞ ã¨∞„w=ÙÅ∞ Jyfl™êH˜∆QÆ ã¨Yº=∞∞ KÕÜ«∞QÆ<Õ ã‘`«‰õΩ, ~å=}∞#‰õΩ "å=∞# <Õ„`«=∞∞Å∞ Jki#=@! J#QÍ P ¿ãflǨÏ=∞∞ ã‘`« ^Œ∞óY=∞∞#∞ áÈQ˘@∞ì#xÜ«∞∞ "åe =^èŒ#∞ HÍqOK«∞#xÜ«∞∞ „Ѩ^è•#ÅHõ∆ º"≥∞ÿ# ~å=} =^èŒ#∞ ™êkèOK«∞#xÜ«∞∞#∞ ^èŒfix. Pâ’¡Hõ=∞∞ K«∂_»∞_»∞. ã‘`å HõÑ‘O„^Œ Hõ∆}^•K«~å}ÏO / ~år= ¿ÇÏ=∞[fiÅ <ÀѨ=∂x / ã¨∞„w= ~å=∞ „Ѩ}Ü«∞ „Ѩã¨OˆQ / "å=∂x <Õ„`å}˜ ã¨=∞O ã¨∞Êù~°Ou (N~å=∞ã¨∞„w=ÙÅ∞ Ѩ~°ã¨Ê~° „¿Ñ=∞Ö’ "≥∞ÿ„f ã¨OÉèÏ+¨} KÕÜ«∞∞K«∞#flѨC_»∞ Hõ=∞Å=∞∞=O\˜ ã‘`å^Õq Ü≥∞∞Hõ¯ Z_»=∞ <Õ„`«=∞, |OQÍ~°∞, =<≥flQÆÅ "åe Ü≥∞∞Hõ¯ Z_»=∞ Hõ#∞fl. Jyfl *ÏfiÅÅ =O\˜ ~å=}∞x "å=∞ <Õ„`«=∞∞Å∞ XHõ¯™êiQÍ Jki#q.) D ã¨O^Œ~°ƒù=∞∞# K≥ѨÊ|_ç# q∞„`«ÅHõ∆}=∞∞ K«∂_»^ŒyÜ«∞∞#flk. ~°[`«O "å ã¨∞=~°‚O "å / =¢™êÎ}ϺÉèí~°}Ïx K« / JqÉèíHÍÎx ™ê^èŒ∂<å"£∞ / J=QÆK«ÛùOu ™ê^èŒ=ó – 8 ã¨.7â’¡. J_Àº"åÑ≤ ^Œi„^À"å / ^Œ∞ód`«ó ã¨∞d`À+≤"å / x~À÷ëÈ"å ã¨^ÀëÈ"å / =Ü«∞㨺ó Ѩ~°=∂QÆuó – 8 â’¡. ^èŒ#`åºQÆó ã¨∞Y`åºQÀ / ^ÕǨÏ`åºQÀ Ñ≤"å ѨÙ#ó / =Ü«∞™êºs÷ „Ѩ=~°ÎO`Õ / ¿ãflǨÏO ^Œ$ëêì º `«käq^èŒ"£∞. 9 â’¡. `«`«Î ^èÕ`«º„|g„^•=∞ó / ã¨∞„w=O „Ñ≤Ü«∞"åk#O / ÅHõ∆ ‡}™êº„QÆ`À ÅH∆ͺ / "åã¨=¿ãº= nè=∞`«ó ã¨`«∞Ê~°∞+¨µÖˇ·# q∞„`«∞Å∞ "≥O_ç, |OQÍ~°=∞∞Å∞, =„™êÎÉèí~°}=∞∞Å∞ "≥∞∞^ŒÅQÆ∞ "åxx 'hq–<åq— J#∞ ÉèË^ŒÉèÏ==∞∞ ÖËHõ ã¨=∂#=∞∞QÍ J#∞ÉèíqOK≥^Œ~°∞. L`«Î=∞ ѨÙ~°∞+¨µ_»∞ `«# q∞„`«∞_»∞ ^èŒ#=O`«∞_≥·##∞, x~°÷#∞_≥·##∞, ã¨∞Y=∞∞ÅÖ’ L#fl#∞, ^Œ∞óY=∞∞ÅÖ’ L#fl#∞, x~Àú+≤Ü≥ÿ∞##∞, ^À+≤Ü≥ÿ∞##∞ J`«_≥\ ˜ì "å_≥·##∞ `å~°`«=∞º=∞∞Å#∞ K«∂ѨHõ "åxx `«#Ö’ ã¨=∂#∞xQÆ<Õ Q“~°qOK«∞#∞. F ~å=∂! x["≥∞ÿ# q∞„`«∞_»∞ `«# ¿ãflÇ≤Ï`«∞x H˘~°ÔH· ã¨OѨ^ŒÅ#∞ QÍx, ã¨∞Y=∞∞Å#∞ QÍh, J>Ë¡ Hõ_»‰õΩ `«# „áê}=∞∞Å#∞ QÍx `«ºlOK«∞@ ã≤^Œú=∞∞QÍ #∞O_»∞#∞. „áê}q∞„`«∞Å=∞∞ QÍ=Ù# =∞#=∞∞ W~°∞=Ù~°=∞∞ D ¿ãflÇ¨Ï ^èŒ~°‡=∞∞#∞ áê\˜O`«∞=∞∞. `Õ[ã≤fiÜ≥ÿ∞# N~å=∞∞_»∞, WO„^Œ∞x =Öˇ „Ѩ*Ï˝âßeÜ≥ÿ∞# ÅHõ∆ ‡}∞x ã¨=∞Hõ∆=∞∞# „Ñ≤Ü«∞ (=∞^èŒ∞~°) ÉèÏ+≤Ü≥ÿ∞# ã¨∞„w=Ùx`À J>Ë¡ Jx ѨeÔH#∞. »§⁄Ufl⁄UËU wÆvz

38

dfl¢Áà / 㨄=Ou

ǨÏ=∂~å HÍÖË*ò =∞Ǩ<£ – PKå~°º Ñ≤.ÔH. [Ü«∞ÅH˜∆ ‡ ''ǨÜü∞ Z<åflà◊§H˜ HõÅ∞û‰õΩ<åfl"Õ∞? ǨÏ∫ D*ò Öˇ·Ñ¶π?—— ã¨O^Œ_ç KÕã≤Ok g}. ''Öˇ·Ñ¶π D*ò |∂º\©Ñ¶¨ÙÖò QÍx #∞"ÕfiѨC_»∞ =KåÛ"Õ =∞∞Oɡ· xOz?—— ѨÅHõiOKå~°∞ q∞ye# ¿ãflÇ≤Ï`«∞~åà◊√§ J=Ou, g∞<å, ~å^èŒ, k=º, ~À*Ï, HÍ=º. ''x#fl ~å„u kQÍ! g∞ˆHO>Ë ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£Ö’ ÉÏQÍ<Õ Ãã\˜Öò JÜ«∂º~°∞. ZÖÏÔQ·<å HõÅ∞ã¨∞‰õΩO@∂<Õ LO\Ï~°∞. <Õ#∞ Hõ^Õ JO^ŒiH© ^Œ∂~°OQÍ!—— z#flÉ’~∞∞# P"≥∞ =∞∞MÏxfl K«∂ã≤ ''J=∂‡! =∞∞YO ÃÑ@ìHõÖÏ. ¿Ñ~°∞H˜ ^ŒQÆæ~À¡<Õ L<åfl U_®kHÀ™êi HõÅ∞ûHÀ=_»O QÆQÆ#"Õ∞—— JOk ~å^èŒ. ''J=Ù<Õ, Wk=~°Hõ\ ˜ÖÏ „Ѷ‘ |~ü¤û q∞ HÍ^Œ∞QÍ! ã¨O™ê~°O, L^ÀºQÆO, ÉÏ^茺`«Å∞... =ÔQ·~å =ÔQ·~å!—— UHõ~°∞=Ù ÃÑ\Ïì~°∞ HÍ=º, ~À*Ï. ''WO`«H© =ã¨O`« ^Œ∞ÉÏ~∞∞ xOz, "Õ^Œ K≥#flÜü∞ xOz kQÍ~å ÖË^•?—— ''™êÜ«∞O„`åxH˜ =™êΈ~ "åà◊√§. ~å„u _ç#fl~ü =∞OA WO\’¡ Hõ^•! JHõ¯_»H˜ "åà◊§`À áê@∞ ɡOQÆ∞à◊¥~ü xOz *’ºu, Éè’áêÖò xOz ã≤‡`« q∞ye# „ÃѶO_£û ‰õÄ_® =™êÎ~°@ "≥∞¿ã*ò ÃÑ\Ïì~°∞—— K≥Ñ≤ÊOk g∞<å "≥∞∞ɡ·Öò K«∂Ñ≤ã¨∂Î. gà◊§O`å <Õ+¨#Öò HÍÖË*ò ѨÓ~°fi q^•ºiú#∞Å∞... KåÖÏ K«∞~°∞ÔH·# J=∂‡~∞∞ÖË H͉õΩO_® =∞Oz ¿ãflÇ≤Ï`«∞Å∞ ‰õÄ_®. ''Ѩ^Õà◊§ „H˜`«O K«^Œ∞=٠ѨÓiÎ KÕã¨∞H˘x q_çáÈ`«∂ „Ѩu ã¨O=`«û~°O _çÃãO|~À¡ q∞„`«∞ÅO`å HõÅ∞ã¨∞HÀ"åÅx áê¡<£ KÕã¨∞‰õΩ<åflO HÍh JO^Œ~°O ZѨC_»∂ HõÅ=_»O J=>Ë¡^Œ∞, W^ŒÌ~°∞ =∞∞QÆ∞æ~°∞ q∞ã¨û~∞∞áÈ`«∞<åfl~°∞. W<Õflà◊¡H˜ _»[#∞ =∞Ok HõÅ∞ã¨∞Î<åflO. Jk D™êi ÃãÊ+¨Öò!—— JOk #=Ùfi`«∂ g}. Hõeã≤# „Ѩu™êi U"À qǨ~°Ü«∂„`«Å∞, ëêÑ≤OQÆ∞Å`À P <åÅ∞QÆ∞ ~ÀAÅ∞ Ǩ~∞∞QÍ HÍňH∆ѨO KÕã≤ `«xqf~å Hõ|∞~°∞¡ HõÅÉ’ã¨∞H˘x, sKèå~ü˚ J~∞∞º `«=∞ Tà◊§H˜ "≥o§áÈ`«∂ LO\Ï~°∞. ''D™êi =∞#O ZѨÊ\˜ÖÏ H͉õΩO_® XHõ =∞Oz ¿Ñ¡ãπH˜ "≥_»∞`«∞<åflO!—— _ç#fl~À¡ J<Ò<£û KÕã≤Ok g∞<å. ''"å"£, ^Œ\òû „ˆQ\ò! WO`«H© ZHõ¯_çˆH?—— ‰õΩ`«∂ǨÏÅOQÍ J_çQÍ~°∞ q∞„`«∞~åà◊√§. ''=∞# HÍÖË*ò H˜! J=Ù<Õ W<Õflà◊§H˜ JO`å HõeâßO HÍ|\˜ì HÍÖË*òH˜ "≥àϧeûO^Õ——. ZÔH· û\˜OQÍ JOk g∞<å. ''x["Õ∞<Õ Z<åflà◊¡~∞∞O^À =∞# HÍÖË*ò K«∂ã≤?—— P#O^ŒOQÍ HÍ=º. ''=∞# "Õ∞_»"£∞û ZÖÏ L<åfl~À? H˘O^Œ~°∞ i>ˇÿÔ~· áÈ~∞∞ ‰õÄ_® LO\Ï~°∞ JOk ã≤‡`«. ''J#fl@∞ì ÖÏã≤ìÜ«∞~ü T\© Ö’ w`å "Õ∞_»"£∞ HõxÊOKåˆ~! ZO`« ã¨O`À+≤OKå~À ##∞fl K«∂ã≤? =∞# ÉËKüx ÉèíÖË á⁄y_®ˆ~¡, JO^Œi QÆ∞iOp J_çQÍ~°∞ `≥Å∞™ê?—— K≥Ñ≤ÊOk k=º. ''¿Ñ¶ãπ |∞H± ѨÙ}º=∂ Jx WOK«∞q∞OK«∞ JO`å @KüÖ’ L<åfl XHõ¯™êi HÍÖË*òH˜ "≥o§ Hõe¿ãÎ P „käÖË¡ "Õ~°∞—— JOk "Õ^Œ. ''"≥∞∞<åfl=∞^茺 =∂ K«∞\ÏìÅ ÃÑo§Ö’ =∞# ÉèÏ~°f "Õ∞_»Ox Hõeâß#„~å. áêѨO KåÖÏ zHõ¯áÈÜ«∂~°∞. ##∞fl QÆ∞~°∞ÎѨ@ìÖËHõáÈÜ«∂~°∞—— qKå~°OQÍ K≥Ñ≤ÊOk J=Ou. ''HÍ^Œ∞ =∞s? „_»=∞∞‡ÖÏ J~∞∞áÈ`Õ ZÖÏ QÆ∞~°∞ÎѨ_»`åˆ~?—— K≥}∞‰õΩ qã≤iOk *’ºu. ''WOHÀ ã¨OQÆu K≥áêÊÖË! =∞# ˆHO\˜<£ z~å‰õΩ z#fl=∞‡ ÖË^Œ∂? ‰õÄ`«∞i ÃÑo§ ‰õΩkiO^Œ@. =∂ ÉËOH± ^ŒQÆæ~° Hõeã≤#ѨC_»∞ K≥Ñ≤ÊOk. g∞ „ÃѶO_£û JO`å ZÖÏ L<åfl~°x J_çyOk. =∞∞YºOQÍ ã≤‡`«, g}efl ÉÏQÍ `«Å∞Û‰õΩOk—— #qfiOk ~å^èŒ. ''JѨÊ\’¡ go§^ŒÌ~°∞ `«#x ÉÏQÍ qã≤yOKÕ "åà◊√§ Hõ^•! JO^Œ∞ˆH ÉÏQÍ <À>ˇ_£—— Hõà‹¡Qƈ~ã≤Ok =ã¨O`«... ''z#fl=∞‡ ã¨∂ì_≥O\òûx ZÖÏ Hõã≤ˆ~¿ã^Õ? HÍO\©<£H˜ "≥à◊§|∞^ŒúÜÕ∞º^• Jã¨Å∞?—— =∞∂u =∞∞_»∞K«∞‰õΩOk =∞OA. ''áÈhÖË"Õ! JO`«=∞Ok ã≤ã≤O„nefl "Õ∞<Õ*ò KÕÜ«∞_»=∞O>Ë =∂@ÖÏ? =∞#"≥∞ÿ<å JÖψQ KÕ™êÎO.. WO\’¡ W^ŒÌ~°∞ QÆ_»∞QÍæÜ«∞Å`À<Õ "ÕQÆÖËHõ H˜O^• g∞^• J~∞∞áÈ`«∞<åflO—— ã¨=∞iúOzOk g} #"Õfiã¨∂Î. »§⁄Ufl⁄UËU wÆvz

39

dfl¢Áà / 㨄=Ou ''=∞# HÍÖË*ò ZÖÏ LO^À UO\’? ZѨC_»∞ =zÛ<å É’Öˇ_»∞ Ѩ#∞¡ ÃÑ@∞ìH˘x ~å=_»O, ǨÏ_®q_çQÍ "≥o§áÈ=_»O, =∞#=∞O^Œi ѨÙ\˜ìÅ∞¡ D Tˆ~ J=_»O`À ÉÏQÍ<Õ HõÅ∞ã¨∞‰õΩO@∞<åflO QÍx HÍÖË*òH˜ =∂„`«O "≥à◊§ÖËHõáÈ`«∞<åfl"Õ∞!—— ÉÏ^èŒÑ¨_çOk ã≤‡`«. ''<åH© Tà’§<Õ *ÏÉò! J~∞∞<å ZѨC_À QÍh... Jn Z=~°~∞∞<å ã‘\ò WÑ≤ÊOK«=∞O>Ë `«Ñ¨Ê "≥à◊§@O ‰õΩ^Œ~°_»O ÖË^Õ ã≤‡`å! =∂ =∂=∞Ü«∞º ‰õÄ`«∞~°∞ JHõ¯_Õ K«^Œ∞=Ù`«∂O_»_»O`À Hõ|∞~°∞¡ `≥Å∞ã¨∂Î LO\Ï~∞∞—— K≥Ñ≤ÊOk HÍ=º. ''㨈~¡ D™êi =∞# ''ѨÓ~°fi q^•º~°∞÷Å ã¨"Õ∞‡à◊#O—— ‰õÄ_® LO^Œ@ ZÖÏQÆ∂ =KåÛO Hõ^•, HõÅ∞^•ÌO ÖˇO_»„~å. WO`«H© ˆ~Ѩ٠ÅOKü =∂ WO\’¡<Õ. QÆ∞~°∞ÎOkQÍ, Ѩ^ŒH˘O_»∞HõÖÏ¡ =KÕÛ¿ãÎ ~å„u ^•HÍ Hõ|∞~°∞¡ K≥ѨCHÀ=K«∞Û—— JOk g∞<å ÖËã¨∂Î. ˛˛˛ ''#=∞¿ãÎ PO\©! g∞Ô~ÖÏ L<åfl~°∞?—— QÆÅQÆÖÏ¡_»∞`«∂ ѨÓÅ`À@ÖÏ Ö’Ñ¨eH˜ J_»∞QÆ∞ÃÑ_»∞`«∞#fl J=∂‡~∞∞efl ''~°O_»=∂‡ ~°O_ç ZÖÏ L<åfl~°O`å? P@q_»∞Ѩ٠D <å„Ö’AÅ∂ g∞‰õΩ. WO\’¡ Jhfl JÔ~O*ò KÕã¨∞H˘x =KåÛ~°∞ Hõ^•?—— PáêºÜ«∞OQÍ PǨfixOzOk *ÏǨÏflq. '<À „áê|¡O PO\©. U_®k "≥∞∞`«ÎOÖ’ D <å„Ö’AÖË "Õ∞=∞∞ ¿ãfiKåÛùr=ÙÅO. q∞ye# ~ÀAÅhfl ã¨O™ê~°™êQÆ~°r=ÙÅO— <å@Hõ Ѷ¨H©¯Ö’ K≥ѨÙÎ#fl J=Ou =∂@ÅH˜ JO`å #"Õfiâß~°∞. JO^ŒiH© Ѩà◊¡ ~°ã¨O JOkOzOk g∞<å. ''á⁄^Œ∞Ì#fl ¿ÑѨ~À¡ =∞# HÍÖË*ò ѨÓ~°fi q^•º~°∞÷Å ã¨"Õ∞‡à◊#O QÆ∞iOz "Õ™êˆ~. ZÅ∞¡O_Õ #@ g∞~°O`å K«k"å~å?—— J_çyOk g}. ''J=Ù<å? „ˆQ\ò. ZÖÏ ZO*ÏÜü∞ KÕâß"Õ∞? P ~ÀAÅ∞ =∞m§ ~å=Ù. Jã¨Å∞ ZO`« ÃÑ^ŒÌ HÍÖË*Ë =∞#k. ѨÙ~å`«#"≥∞ÿ# ae¤OQÆ∞Å =∞^茺 qâßÅ"≥∞ÿ# „Q“O_£, K«Hõ¯x QÍÔ~¤<£û, JO^Œ"≥∞ÿ# ѨÓÅ "≥∞∞Hõ¯Å∞, ÃÑ^ŒÌ ÃÑ^ŒÌ "≥∂^Œ∞QÆ, Jâ’Hõ K≥@∞¡, Å"£ |~ü¤û, JˆHfiiÜ«∞"£∞ J^Œ#Ѩ٠PHõ~°¬}—— Hõà◊√§ =∞∂ã¨∞H˘x K≥ѨC‰õΩ áÈ`ÀOk ~À*Ï. ''XHõ™êi *Ï=∞HÍÜ«∞Å∞ =∞#O ^˘OQÆ`«#OQÍ HÀ™êO QÆ∞~°∞ÎO^•?—— "Õ^Œ QÆ∞~°∞Î KÕã≤Ok. ''PǨ JѨC_»∞ =∂e =∞#efl Hõ„~° ѨÙK«∞Û‰õΩx "≥O@ `«iq∞`Õ Ç≤ÏOn "Õ∞_»"£∞ ~°H˜∆OKå~°∞ Hõ^• ã¨iÌ K≥Ñ≤Ê—— #qfiOk HÍ=º. ''JO`Õ<å ÉËÃã‡O\òÖ’ HÍ¡ã¨∞Å∞, „Ѷ‘ Ñ‘iÜ«∞_£ûÖ’ =∞# JÅ¡i Ѩ#∞¡. ѨHõ¯<Õ ÔHq∞„ã‘ì ÖÏÉò xOz "Õ∞_»"£∞ =zÛ ˆHHõÖËã≤ "≥à◊§QÍ<Õ =∞m§ =∞# JO`åHõ∆sÅ∞—— =O`« áê_çOk ~å^èŒ. ''XHõ™êi ã¨O㨯 $`«O "Õ∞_»"£∞x #∞=Ùfi XHõ ˆ~O*òÖ’ Ô~zÛáÈ~∞∞ Wq∞>Ë\ò KÕ™ÈÎO>Ë QÆ∞~°∞ÎO^• *’ºf! "≥#HÍÖË Pq_˘zÛ xÅ|_®¤~°∞, "Õ∞=∞∞ Ãã·QÆ KÕã≤<å #∞=Ùfi QÆ=∞xOKÕ ã≤÷uÖ’ ÖË=Ù. JѨC_»∞ K«∂_®e Pq_» ¿Ñ¶ã¨∞?—— =ã¨O`« Ü«∂Hõ∆<£û`À K≥áÈÎO>Ë `«Å∞ÛH˘x `«Å∞ÛH˘x `≥QÆ #"åfi~°O`å. ''=∞#O `≥K«∞Û‰õΩ#fl ÅOKü ÉωõΩûÅ∞ Ǩã¨ìÖò J=∂‡~∞∞Å∞ ѨkQÆO@ňH "≥#Hõ ɡOzÖ’¡ ‰õÄK«∞x "Õ∞_»"£∞ É’~ü¤ "≥·Ñ¨Ù u~°QÍæ<Õ =~°^Œ ÉÏkè`«∞ÖÏ¡QÍ ZÖÏ MÏm KÕ¿ã¿ã"åˆ~?—— JOk ~À*Ï. ''ã‘iÜ«∞ãπQÍ áê~î°O qO@∞#fl@∞ì #\˜ã¨∂Î ÃãÖ’¡ "≥∞¿ã*òÅ∞ ZÖÏ H˘>Ëì"åà◊§"Õ∞? <å‰õΩ `≥eã≤ =∞# =ÖË¡ P `«~åfi`« ã¨O=`«û~°O xOKÕ ÃãÖò `≥¿ãÎ 500 ÃѶ·<£ "≥∞∞^ŒÖˇ\Ïì~°∞——. #qfiOk g}. ''JÃãOc¡Ö’ U<å_≥·<å U J<Ò<£û"≥∞O\ò J~∞∞<å q<åfl=∂? ÔQãπì ÖˇHõÛ~ü J=Ù`«∞<åfl 㨈~ JHõ¯ˆ~¡x q+¨Ü«∂Åhfl =∞#H˜ JѨC_Õ QÆ∞~˘ÎKÕÛq Hõ^•? „Ѩu "Õ∞_»"£∞`À JH˜∆O`«ÖË?—— Éè’[<åÅ |Å¡ ^ŒQÆæ~° =_ç¤ã¨∂Î JOk g∞<å. ''HÍh ѨsHõ∆Ö’¡, WO@~ü HÍÖË*ò áÈ\©Ö’¡ Ѷ¨ãπì ‰õÄ_® ZѨC_»∂ =∞# ÉËKüx ^•\˜áÈÖË^Œ∞QÍ!—— QÆ~°fiOQÍ JOk =∂q∞_çHÍÜ«∞ ѨѨCÖ’ <≥~∞∞º "Õã¨∞‰õΩO@∂ k=º. ''XHõ™êi =∞# HÍÖË*òÖ’ Ü«∞∂`ü ÃѶãπì J~∞∞#ѨC_»∞ „Ñ‘`«O HÍÖË*ò JÉσ~∞∞Å∞ =¿ãÎ ZÖÏ U_çÑ≤OKå"Õ∞? `«Ñ¨C_»∞ ÃãÖò #O|i¡zÛ ~°K«Û ~°K«Û KÕâßO QÆ∞`˘ÎOHÍÜ«∞ ‰õÄ~° HõÅ∞ѨىõΩO@∂ #qfiOk =∞OA. ''ZO^Œ∞‰õΩ QÆ∞~°∞Î ÖË^Œ∞? =∞~åfl_»∞ „Ñ≤xûáêÖò JÃãOc¡Ö’ u\˜ì# u@∞¡ WOHÍ QÆ∞~°∞Î<åflÜü∞——. ™êOÉÏ~°#flOÖ’ JѨÊ_»O »§⁄Ufl⁄UËU wÆvz

40

dfl¢Áà / 㨄=Ou #OK«∞‰õΩO@∂ Hõà◊√§ uÑ≤ÊOk *’ºu. ''ExÜ«∞~üûx ~åyOQ∑ KÕ¿ãÎ áÈbã¨∞ÅH˜ JѨÊK≥áêÎ#x „Ñ≤xûáêÖò ^•~°∞}OQÍ "åà◊§ =∞∞O^Õ JÃãOc¡Ö’ "åiflOQ∑ W=fi_»O, ^•O`À "åà◊√§ =∞#"Õ∞=∞#HõáÈ~∞∞<å Ô~zÛáÈ=_»O——. QÆ∞~°∞Î KÕã≤Ok ѨÙeÃÇ˙~° uO@∂ ã≤‡`«. ''HÍÖË*òH˜ ÖË\ò J~∞∞`Õ ˆQ\ò ^ŒQÆæ~° xOKÀÃÑ\˜ì ÃѶ·<£ =ã¨∂Å∞ KÕÜ«∞_»O. J~∞∞<å =∞#O ã≤QÆ∞æ Ѩ_»‰õΩO_® JHõ¯_Õ xOK«∞x ã≤<å‡ Hõ|∞~°∞¡ K≥ѨCHÀ=_»O. H˘xfl ™ê~°∞¡ HÍ"åÅ<Õ ÖË\òQÍ ~å=_»O. =∞^蕺ǨÏflO HÍ¡ãπ ZQ˘æ\ ˜ì ã≤<å‡ ÔHà◊¡_®xH˜ ~°Hõ~°HÍÅ áê¡#∞¡— — Ѩ~°=∂#flOÖ’ r_çѨѨC`À áê@∞ *Ï˝Ñ¨HÍxfl ‰õÄ_® P™êfikOzOk "Õ^Œ. ''"åKü =∞<£ Jã¨ûÅ∞ ѨOÑ≤OKÕ"å_»∞ HÍ^Œ∞Hõ^•? ÅOKåxH˜ ‰õÄ_® Hõ‰õΩ¯iΠѨ_Õ"å_»∞ HÍ^Œ∞. WѨC_»∞ ZÖÏ L<åfl_À<Õ? JѨÊ\’¡ u@∞ìH˘<Õ "åà◊§O QÍx ZO`« ã≤xûÜ«∞~üQÍ _»∂º\© KÕ¿ã"å_Õ áêѨO——. *Ïe K«∂Ñ≤OzOk *Ï=∞∂<£ uO@∂ ~À*Ï. ''x[OQÍ QÀÖˇ¤<£ _Õãπ JO>Ë J"Õ<Õ! =∞#Ö’ =∞#O ^≥|ƒÖÏ_»∞HÀ=_®Å∞, =∂@Å∞ =∂<ÕÜ«∞_®Å∞, "Õ∞_»"£∞û HõeÊOK«∞H˘x ã¨iÌ K≥ѨÊ_®Å∞. ZO`« ¿ãflǨÏOQÍ LO_Õ"åàı¡ WOw¡+π, áêe\˜H±û "Õ∞_»"£∞û?—— JOk ÃÑ~°∞QÆ#flOÖ’ =∂q∞_çѨO_»∞ uO@∂ J=Ou. ''J=Ù#∞ H˘O`« =∞Ok "Õ∞_»"£∞û J~∞∞`Õ =∞#O "åà◊§ ã¨∂ì_≥O\òû HÍHõáÈ~∞∞<å ZO`« P^Œ~°} K«∂Ñ≤OKÕ"å~À?—— =∞∞HÍÎ~∞∞OѨÙQÍ |@~ü ™ê¯Kü uO@∂ H˜`åazÛOk HÍ=º. ''Jã¨Å∞ ##fl_çy`Õ HÍÖË*ò JÜ«∂ºHõ "Õ∞_»"£∞û K≥Ñ≤Ê# áê~îåÅHõO>Ë "åà◊√§ =∞#efl ZO`« PáêºÜ«∞OQÍ KÕ~°nâß~À, Hõ#û~üfl K«∂Ñ≤OKå~À, =∞#Ö’ P`«‡qâßfi™êxfl ÃÑOá⁄OkOKå~À J"Õ QÆ∞~°∞ÎO\ÏÜÕ∞ rq`åO`«O. P ~°HõOQÍ K«∂¿ãÎ =∞#=∞O`å J^Œ$+¨ì=O`«∞Å"Õ∞—— JOk g∞<å Éè’[<åÅÜ«∂ºHõ =Hõ¯á⁄_ç JOkã¨∂Î. ——PO\© =O@Åhfl JkÌiáÈÜ«∂~∞∞. ZO`« u<åfl"≥∂ ‰õÄ_® `≥b‰õΩO_® u<Õâß=∞#∞HÀO_ç—— =ã¨O`« PáêºÜ«∞OQÍ *ÏǨÏflq KÕ`«∞efl Ѩ@∞ì‰õΩx TѨÙ`«∂. ''UO u<åfl~À Jã¨Å∞? Éè’[#O KÕã¨∞Î#flO`« ¿ãÑ¨Ó XHõ>Ë =∞∞K«Û@∞¡. WO`«H© g∞ HÍÖË*òH˜ U"≥∞ÿ<å |Ǩï=∂#O WKÕÛn LO^•? L`«Î=∂@ÖË<å?—— „ѨtflOzOk *ÏǨÏflq >Ë|∞Öò `«∞_»∞ã¨∂Î. ''ZO\ÏO\©? J~°÷O HÍÖË^Œ∞——. ‰õΩ`«∂ǨÏÅOQÍ J_çyOk ~À*Ï. ''J^Õ#„~å. =∞# <Õ+¨#Öò HÍÖË*ò UÉèíÜÕ∞ºà◊√¡ ѨÓiÎ KÕã¨∞‰õΩO\’Ok. D U\˜`À. <Õ#∞ ‰õÄ_® JHõ¯_Õ K«^Œ∞=Ù‰õΩ<åfl. =∂ ÉËKü "åà◊§O`å ˆ~Ѩ٠=ã¨∞Î<åfl~°∞. U^À g∞ JO`« ÃÑ^ŒÌ K«^Œ∞=ÙÅ∞ HÍHõáÈ~∞∞<å ã¨∂¯Öò \©K«~°¡=∞Ü«∂ºO "Õ∞O ‰õÄ_®. HÍÖË*òH˜ =∞# ѨÓ~°fi q^•º~°∞÷Å `«~°Ñ¶¨Ù xOz LѨÜ≥∂QÆѨ_Õ q^èŒOQÍ U"≥∞ÿ<å K≥Ü«∂ºe——. ''JÜ≥∂º `«Ñ¨Ê‰õΩO_®<åO\©! WO`«H© UO KÕÜ«∞=∞O\Ï~°∞? g∞ˆ~ K≥ѨÊO_ç—— JOk g} 'P =∞^茺 g∞ KÕ`«# "Õ∞_»"£∞ Hõeã≤Ok... `«#∞ <å HÍ¡ãπ"Õ∞\ò. `«~åfi`« J^Õ HÍÖË*òÖ’ `«#∞ ÉÏ@h ÖˇHõÛ~°~üQÍ *ËiOk. =KÕÛ U_»∞ i>ˇÿÔ~· áÈ`ÀO^Œ@. HÍÖË*ò ~°[`À`«û"åÅ ã¨O^Œ~°ƒùOQÍ P_ç\’iÜ«∞"£∞ Hõ\ÏìÅx áê¡<£ KÕã¨∞Î<åfl~°@... =∞# FÖò¤» ã¨∂ì_≥O\òû U"≥∞ÿ<å W^•Ì=∂ JOk. 25 ÉËKüÅ∞ "≥àÏ¡~°∞ Hõ^• JO`å ™êÜ«∞O Ѩ_ç`Õ, H˘O`« W`«~° ¿ã"å ã¨Oã¨÷Å xOz, „Ѩã¨∞Î`« q^•ºiú#∞Å`À U^≥·<å ™êO㨯 $uHõ HÍ~°º„Hõ=∞O KÕ~∞∞Oz `«^•fi~å =KÕÛ q~åàÏÅ`À ǨÖò Hõ@ìK«∞Û J<åfl~°∞. ''J=Ù#„~å! D ~ÀAÖ’¡ ÃÑ^ŒÌ ÃÑ^ŒÌ JkèHÍ~°∞Å∞ JÜÕ∞ºÜ«∞ãπ ÃÇ˙^• "å~°∞ ‰õÄ_® z#flѨC_»∞ `«=∞`À K«^Œ∞=Ù‰õΩ#fl q^•º~°∞÷Åx ‰õÄ_»QÆ@∞ìH˘x _»|∞ƒ ¿ãHõiOz `å=∞∞ K«^Œ∞=Ù‰õΩ#fl ã¨∂¯à◊§H˜ "≥∞~°∞ÔQ·# =ã¨`«∞efl JOkã¨∞Î<åfl~°∞. Jhfl „ѨÉèí∞`«fi"Õ∞ KÕÜ«∂ÅO>Ë [iˆQ Ѩx HÍ^Œ∞, Wk =∞# ™ê=∂lHõ ÉÏ^茺`«. =∞# WÅ∞¡ ÖψQ =∞# q^•ºÅÜ«∞O ‰õÄ_®! Jã¨Å∞ „Ѩu<≥ÖÏ =∞# r`«OÖ’ S^Œ∞âß`«O WÖÏ ã¨=∂*’ѨÜ≥∂QÆ HÍ~°º„Hõ=∂ÅH˜ "≥zÛ¿ãÎ P ÉèíQÆ=O`«∞_»∞ "≥∞K«∞Û`å_»∞. g∞‰õΩ, g∞ Ñ≤Å¡ÅH˜ Jk n"≥# J=Ù`«∞Ok ‰õÄ_®!— ''<å‰õΩ ÉÏQÆ∞O^ŒxÑ≤OzOk. PÖ’zOK«O_ç g∞~°∞ ‰õÄ_®!—— JO@∂ ֒ѨeH˜ "≥o¡áÈ~∞∞Ok *ÏǨÏflq. J=Ou =∂„`«O ''J"≥∂‡ ZO`«=Ù`«∞O^À U"≥∂? `˘O^Œ~°Ñ¨_ç Hõq∞\ò J=HõO_Õ—— JOk ɡ^Œ∞~°∞QÍ. ''=∞#O XHõ¯à◊¡O W=fiHõáÈ`Õ Z=~°∞ K«∂_˘KåÛ~°∞? J~∞∞<å =∂ PÜ«∞#fl_»QÍe—— JOk *’ºu x~åã¨HõÎOQÍ. ''<åH© =∞^èÕº áêѨ ѨÙ\˜ìOk É’Å∞¤ Y~°∞ÛÖ’ L<åfl!—— JOk ~å^èŒ. »§⁄Ufl⁄UËU wÆvz

41

dfl¢Áà / 㨄=Ou ''ǨÖò JO>Ë U.ã≤. Ѷ¨iflK«~ü JO`å HõeÑ≤ Ѩk Ѩk¿ÇÏ#∞ ÅHõ∆ÅÃÑ· =∂>Ë. =∞# =Å¡ U=∞=Ù`«∞Ok?—— ÃÑ^Œq qizOk HÍ=º. ã≤\ ©Ö’<Õ ¿Ñ~°∞ "≥∂ã≤# "≥∞∞@ì"≥∞∞^Œ\ ˜ q"≥∞<£û HÍÖË*ò Jk. `«‰õΩ¯= Ñ‘AÅ`À =∞Oz \©zOQ∑H˜, _çã≤Ñ≤¡<£H˜, =∂~°∞¿ÑÔ~·# JÖÏ\˜ HÍÖË*òÖ’ `«=∞ ‰õÄ`«∞à◊§H˜ ã‘\ò =ã¨∞ÎO^À ~å^À Jx ZO`« =∞Ok ɡOQÆ Ñ¨_Õ"åàı¡? JHõ¯_» K«^Œ∞=Ù‰õΩ#fl J=∂‡Ü«∞O>Ë Hõà◊√§ =∞∂ã¨∞H˘x ÃÑo¡H˜ XѨC‰õΩ<Õ"åà◊√¡. ^•xH˜ gàı§ L^•Ç¨Ï~°}. K«^Œ∞=Ù`À áê@∞ ã¨=∂[OÖ’ ZÖÏ Ç¨ïO^•QÍ #_»∞K«∞HÀ"åÖ’ JHõ¯_» "Õ∞_»"£∞û ZO`« ÉÏQÍ q=iOKÕ"å~À? JO`å qO@∂ PÖ’K«#Ö’ Ѩ_çOk ֒ѨŠѨHÀ_ôÅ∞ KÕã¨∞Î#fl *ÏǨÏflq. WO`«¿ãÑ¨Ó HÍÖË*òx PHÍâßxH˜ Z`ÕÎã≤ f~å U^≥·<å W^•Ì=∞<Õã¨iH˜ Zxfl =OHõÅ∞ K≥ѨÙÎ<åfl~À? J#∞HÀ‰õΩO_® LO_»ÖËHõáÈ~∞∞Ok. gà◊§ K«^Œ∞=ÙÅ`À, r`åÅ`À áÈe¿ãÎ `«=∞ `«~°O ZHõ¯_» xÅ|_»∞`«∞Ok? J~∞∞<å L#flO`«Ö’ `«=∞ HÍÖË*òH˜ U"≥∞ÿ<å KÕÜ«∂Å#fl `åѨ„`«Ü«∞O `«#Ö’#∂, `«# „ÃѶO_£û JO^Œ~À¡ XˆH ™ê÷~∞∞Ö’ LOk. J"≥∂‡ D `«~°O J=∂‡~∞∞Å∞ ZO`« HÍe‰õΩºÖË>ˇ_£QÍ, ÃãeÊù+πQÍ L<åfl~À? J#∞HÀ‰õΩO_® LO_»ÖËHõáÈ~∞∞Ok. ''U^À =∂@ =~°ã¨H˜ J#∞H˘x LO\ψ~¡! J_çy#ѨC_»∞ K«∂^•ÌO! JÖÏ\˜"ÕO ÃÑ@∞ìHÀ=^Œ∞Ì. XHõ™êi HõxÑ≤Oz =^•ÌO ÖˇO_Õ—— JOk HÍ=º... ''J~∞∞<å <åˆHg∞ P HÍÖË*òÖ’ JO`« Q˘Ñ¨Ê J#∞Éèí"åÖË¡=ÙÖË, ZO`« qã≤yOKå~À _ç„w ã¨iìѶ≤ˆH\òH˜ "≥àıÎ!—— JOk =∞OA. ''<å‰õΩ =∂„`«O U=∞∞<åflÜü∞?—— =O`« áê_çOk =ã¨O`«. ''J~∞∞<å =∞#"Õ∞=∞<åfl TiˆH K«^Œ∂‰õΩ<åfl=∂? Ѷ‘AÅ∞ K≥e¡OKåOQÍ? <å„Ö’AÅ∞ ÖË@~∞∞`Õ ÃѶ·<£ =ã¨∂Å∞ KÕ¿ã"å~°∞— — JOk x~°ã¨#QÍ ã≤‡`«. JѨÊ\˜ˆH q∞ye# HÍÖËrÅ∞ É’Öˇ_»O`« Ѷ‘AÅ∞ =ã¨∂Å∞ KÕã¨∞Î<åfl JO^ŒiH© q^Œº JO^Œ∞ÉÏ@∞Ö’ LO_®Åx U=∂„`«O JkèHõOQÍ Ñ¶‘AÅ∞ fã¨∞HÀ‰õΩO_® „á⁄ÃѶ+¨#Öò HÍÖËrÅH˜ nè@∞QÍ ã‘gÅ∞ `«Ü«∂~°∞ KÕÜ«∞_»O ^ŒQÆæiflOz HÍOѨãπ WO@~°∂fi ºÅH˜, qq^èŒ áÈ\© ѨsHõ∆ÅH˜ FÑ≤QÍæ tHõ∆} WzÛ P`«‡qâßfi™êxfl ÃÑOá⁄OkOz =∞Oz L^ÀºQÍÅ∞ ™êkèOKÕÖÏ áê@∞Ѩ_ç# P HÍÖË*ò ÖˇHõÛ~°~üû QÆ∞~°∞ÎÖË~å gà◊§H˜. ɡ·@ É’Öˇ_»O`« J#=ã¨~° Y~°∞Û KÕ™êÎ~°∞. HõxÑ≤Oz#=hfl H˘O@∂ LO\Ï~°∞. ZO^Œ∞‰õΩ WO`« ã¨O‰õΩz`« ^èÀ~°}˜ D J=∂‡~∞∞ÅH˜? z=Ù‰õΩ¯=∞Ok *ÏǨÏflq =∞#ã¨∞. ''=∞#O „aeÜ«∞O\ò ã¨∂ì_≥O\òûq∞ HÍ=_»O`À ÉÏQÍ K«kq L^ÀºQÍÅ∞ `≥K«∞Û‰õΩ<åflO. ZHõ¯_» K«kq<å =KÕÛq P *ÏÉò. HÍÖË*ò KÕã≤O^Õq∞\˜ =∞^茺֒?—— JOk K«∞ÅHõ#QÍ "Õ^Œ. ''##fl_çy`Õ =∞#ÖÏ\˜ `≥e"≥·# ã¨∂ì_≥O\òû =Å¡ P HÍÖË*òH˜ =∞Oz ¿Ñ~°∞ =zÛOk——. JOk QÆ~°fiOQÍ =∞OA. ''HÍÖË*ò =∞#H˜ |∞∞}Ѩ_çO^ŒO\Ï"å?—— #qfiOk ~å^èŒ. ''Ü«∂, JO^Œ∞Ö’ _Ò>Ë ÖË^Œ∞. =∞#efl K«∂ã≤ ZO`«=∞Ok W<≥· ûÊ~ü J~∞∞º P HÍÖË*òÖ’ KÕ~å~À?—— `ÕÖËÛã≤Ok g}. JO^Œi Hõà◊§Ö’¡ XHõ>Ë ÉèÏ=O. U^À <å„Ö’AÅ∞ =∂~∞∞QÍ ZO*ÏÜü∞ KÕÜ«∂Åx =¿ãÎ DÃÑ@HõO UO\˜? J#fl^Õ. JÉσW=hfl TǨÏÖ’¡ ÉÏQÆ∞O\Ï~∞∞ "åã¨Î"åÖ’¡ HÍ^Œ∞. J~∞∞<å „Ñ≤¿Ñ~ü¤QÍ ~åÖË^Œx XHõà◊√¡, WO\˜H˜ "≥àϧHõ K«∂^•ÌOÖË Jx XHõà◊√¡, "Õ∞O LO_Õk q^ÕjÖ’¡ JHõ¯}˜Oz ѨOáêÅO>Ë É’Öˇ_»∞ Hõq∞+¨<£ áÈ`«∞O^Œx =∞~˘Hõà◊√¡. JO^Œ~°∂ W™êÎ~°O\Ï"å? =∞#ˆHO Ѩ\ ˜ìOk? J~∞∞<å =∞#O WKÕÛk U =∞∂ÅH˜? Jx WOH˘Hõà◊√§. J~∞∞<å JO`«=∞OkÖ’ =∞#q∞KåÛ=∂ ÖË^• Jx Z=~°∞ K«∂_˘KåÛ~°∞? ''D™êi HÍÖË*òH˜ "≥à◊¡^Œ∞Ì ÖˇO_ç—— Jx JO`å ÃѶ·#ÖòQÍ f~å‡xOKÕã¨∞‰õΩx =∞~åfl\˜ xOz KÕÜ«∂eû# =∞ǨÏ`«Î~°"≥∞ÿ# ëêÑ≤OQ∑û, qǨ~°Ü«∂„`«Å∞, áêsìÅ áê¡xOQ∑Ö’ Ѩ_çáêÜ≥∂~°∞ ''J——ѨÓ~°fi q^•ºi÷#∞Å∞.

– ™ÈѶ≤Ü«∂ qâ◊fiq^•ºÅÜ«∞O, ™ÈѶ≤Ü«∂, |ÖËæiÜ«∂ (WÜ«Ú) »§⁄Ufl⁄UËU wÆvz

42

dfl¢Áà / 㨄=Ou

ã¨fiK«Ûù ÉèÏ~°`ü – _®. E@∂~°∞ +¨sѶπ ã¨fiK«Ûù ÉèÏ~°`ü P<À@ D<À@ „Ѩu <À@ J^Õ =∂@ J#^ŒQÆ∞ =∂@ q#^ŒQÆ∞ =∂@ PK«~°}Ü≥∂Qƺ"≥∞ÿ# =∂@ ã¨∞„ѨÉèÏ`«O áê@ÖÏ ã¨=∞~°â◊OY ÉèËiÖÏ <å^Œ"≥∞ÿ x<å^Œ"≥∞ÿ P¿ã`«∞ Ç≤Ï=∂K«ÖÏxfl P=iOzOk P=Ç≤ÏOzOk [#OÖ’ L~°HõÅ∞ ѨÙ\˜ìã¨∞Î L_»∞‰õΩ ѨÙ\˜ìã¨∞Î ã¨Ê $Ç¨Ï HõeyOzOk HõkeOzOk HõÅã≤"≥∞Åã≤ Hõ^Œ<åxH˜ HõÅ|_»=∞Ok =∞#Ö’x ÉÏ^茺`«#∞ xÖËã≤Ok xÅnã≤Ok „Ѩâ◊flÅ`À x^Œ∞Ì~° =∞`«∞Î#∞ =keOzOk JѨiâ◊√„Éèí`« J<åQÆiHõ`«‰õΩ P#"åà◊§=Ù`«∞Ok K≥`«Î K≥^•~°O QÆO^Œw QÆbA ~˘K«∞Û ~˘K«∞Û HõOѨÙ.... HÍÅ∞+¨º Éèí∂`åxH˜ J=Ù`«∞Ok "Õ∞\˜ "Õ∞Ѩ٠"åº^èŒ∞Å∞, ~ÀQÆ ~°∞QƇ`«Å‰õΩ =ã¨∞ÎOk =∞Oz TѨ٠L¿ÑH˜∆¿ãÎ [#O ǨÏ`«O r=HÀ\˜ JO`å Y`«O =∞# J_»∞QÆ∞ *Ï_» QÆ∞~°*Ï_» =∂@ #= ÉèÏ~°`åxH˜ =Ú`åºÅ =¸@ ^Õâ◊=∞O>Ë =∞#∞+¨µÖË =∞i =∞Oz =∞#∞+¨µÅ∞, =∞#ã¨∞#fl =∞#∞+¨µÅ∞ ã¨fiK«Ûù"≥∞ÿ# =∞#∞+¨µÅ∞ ™êfi~°÷O ÖËx =∞#∞+¨µÅ∞ PÜ«∞# HõÅQÆ#fl ÉèÏ~°`«O J^Õ =∞i Ѩ~°∞Å HÀã¨O Ѩk=∞Ok HÀã¨O ^ÕǨÏO HÀã¨O HÍHõ ^Õâ◊O HÀã¨O áê@∞ Ѩ_®e

=\˜ì =∂@Å∞ g_®e QÆ\ ˜ì Ѩ#∞Å∞ KÕÜ«∂e =∂@efl KÕ`«Ö’¡ J#∞=kOKåe =∞#∞+¨µÅ∞ =∂~åe, =∞x+≤Ö’x ™êfi~°÷O áÈ"åe qÅ∞"≥·# rq`«O QÆ_»áêe qÅ∞=Å HÀã¨O áê@∞ Ѩ_®e HÍÅ∞+¨º ~å[H©Ü«∂Å#∞ „ѨH∆Íà◊# KÕÜ«∂e <Õ`«Å s`«∞Å∞ =∂~åe huH˜ Ѩ@ìO Hõ\Ïìe JqhuH˜ áê`«~° "ÕÜ«∂e ^Õâ◊O ^ÕǨÏ=∞O`å hu QÆOQÆ`À Hõ_»QÍe QÍOnè ^Œ~°≈#O =∞OzH˜ x^Œ~°≈#O JѨC_»∞ WѨC_»∞ ZѨC_»∞ T~°∞ "å_»Å â◊√„Éèí`«‰õΩ T`«q∞ã¨∞ÎOk â◊√„Éèí ÉèÏ~°`å=xH˜ „â◊=∞^•#O ÉÏѨÓl =∞Åz# PÜ«Ú^èŒO x„^•}OQÍ x¿ãÎ[OQÍ =Ù#fl [# K≥·`«<åºxfl "≥∂k ã¨fiK«Ûù ÉèÏ~°`ü #QÍ~å`À [# K≥·`«#ºÑ¨Ù ÉÏ=Ù@ uiy Ô~ѨÔ~ѨÖÏ_»∞`«∂ =ÙOk `≥Å `≥Å¡x `Õ>ˇÿ# ã¨fiK«Ûù"≥∞ÿ# `«ÅOѨ٠^ÕâßxH˜ ã¨iH˘`«Î =∞Å∞Ѩ٠[#"Õ∞ =∞#O =∞#"Õ∞ [#O ^Õâ◊O HÀã¨O [#O [#O HÀã¨O ^Õâ◊O [#O [#O Hõe¿ãÎ „ѨÉèíO[#O Éèí∞[O Éèí∞[O Hõe¿ãÎ #"À^ŒÜ«∞O K≥~Úº K≥~Úº HõÅáêe =∞OzH˜ KÕÜ«¸`«x"åfie ã¨fiK«Ûù ÉèÏ~°`ü HÀã¨O `«Ñ≤OKåe `«iOKåe

– Ç≤ÏOn ѨO_ç`«∞Å∞, 13–2–515, ~å=∞K«O„^Œ #QÆ~ü, J#O`«Ñ¨Ù~°O, 9441111053 »§⁄Ufl⁄UËU wÆvz

43

dfl¢Áà / 㨄=Ou

ªáÊâòÊ ÁŒfl‚ ‚◊Ê⁄UÙ„U ‚¢¬ãŸ ‚÷Ê ¬Á⁄UflÊ⁄U ∞fl¢ ©Uëø Á‡ÊˇÊÊ •ÊÒ⁄U ‡ÊÙœ ‚¢SÕÊŸ, Á‡ÊˇÊÊ ◊„UÊÁfllÊ‹ÿ, ∞ø.¬Ë.≈UË., ŒÍ⁄USÕ Á‡ÊˇÊÊ ÁŸŒ‡ÊÊ‹ÿ, „ÒUŒ⁄UÊ’ÊŒ ∑§ ‚¢ÿÈÄà ÃàflÊflœÊŸ ◊¥ ŒÁˇÊáÊ ÷Ê⁄Uà Á„¢UŒË ¬˝øÊ⁄U ‚÷Ê-•Ê¢œ˝, πÒ⁄UÃÊ’ÊŒ, „ÒUŒ⁄UÊ’ÊŒ ∑§ ¬Á⁄U‚⁄U ◊¥ {{flÊ° ªáÊâòÊ ÁŒfl‚ ‚◊Ê⁄UÙ„U ‚¢¬ãŸ „ÈU•Ê– ◊ÈÅÿ •ÁÃÁÕ ∑§ M§¬ ◊¥ üÊË ¬Ë. ‚Ê߸ŸÊÕ, •«˜UflÙ∑§≈U, ©Uëø ãÿÊÿÊ‹ÿ, „ÒUŒ⁄UÊ’ÊŒ ÃÕÊ ∑§ÊŸÍŸË ‚‹Ê„U∑§Ê⁄U, Œ.÷Ê.Á„¢UŒË ¬˝øÊ⁄U ‚÷Ê-•Ê¢œ˝ ©U¬ÁSÕà ⁄U„U¢– ‚Áøfl ∞fl¢ ‚¢¬∑¸§ •Áœ∑§Ê⁄UË üÊË ‚Ë.∞‚. „UÙ‚ªÊÒ«U⁄ Ÿ •äÿˇÊÊ‚Ÿ ª˝„UáÊ Á∑§ÿÊ– ß‚ •fl‚⁄U ¬⁄U ‚„UÊÿ∑§ ‚Áøfl üÊË ∑§. fl¥∑§≈U‡fl⁄U ⁄UÊfl, ¬Ë.¡Ë. Áfl÷ʪÊäÿˇÊ ¬˝Ù.´§·÷Œfl ‡Ê◊ʸ, Á‡ÊˇÊÊ ◊„UÊÁfllÊ‹ÿ ∑§ ¬˝ÊøÊÿ¸ «UÊÚ. ∑§. ‚¢ªƒÿÊ ◊∆U, ∞ø.¬Ë.≈UË. ∑§ ¬˝ÊøÊÿ¸ üÊË üÊË⁄UÊ◊ üÊËÁŸflÊ‚È‹È ©U¬ÁSÕà ⁄U„¥U– ∑§Êÿ¸∑˝§◊ ∑§Ê ‡ÊÈ÷Ê⁄¢U÷ ªÊ¢œË¡Ë ∑§Ë ¬˝ÁÃ◊Ê ¬⁄U ◊ÊÀÿʬ¸áÊ ∞fl¢ ¬Í¡Ê ‚ Á∑§ÿÊ ªÿÊ– ◊ÈÅÿ •ÁÃÁÕ üÊË ¬Ë. ‚Ê߸ŸÊÕ Ÿ äfl¡Ê⁄UÙ„UáÊ Á∑§ÿÊ– ¬˝Ù. ´§·÷Œfl ‡Ê◊ʸ Ÿ ‚’∑§Ê Sflʪà Á∑§ÿÊ– ‚Áøfl ∞fl¢ ‚¢¬∑¸§ •Áœ∑§Ê⁄UË Ÿ ◊ÈÅÿ •ÁÃÁÕ üÊË ¬Ë. ‚Ê߸ŸÊÕ ∑§Ê ‡ÊÊ‹ •Ù…∏Ê∑§⁄U ‚ê◊ÊŸ Á∑§ÿÊ– Á‡ÊˇÊÊ ◊„UÊÁfllÊ‹ÿ ∞fl¢ ∞ø.¬Ë.≈UË. ∑§ ¬˝Á‡ÊˇÊáÊÊÁÕ¸ÿÙ¢ Œ˜flÊ⁄UÊ Œ‡Ê ÷ÁÄà ªËà ÷Ë ¬˝SÃÈà Á∑§∞ ª∞– ◊ÈÅÿ •ÁÃÁÕ flÄÃ√ÿ ◊¥ üÊË ¬Ë. ‚Ê߸ŸÊÕ Ÿ Á„¢UŒË •ÊÒ⁄U ªÊ¢œË ÃÕÊ ªáÊâòÊ ÁŒfl‚ ¬⁄U •¬Ÿ •◊ÍÀÿ ÁfløÊ⁄U ¬˝SÃÈà Á∑§∞– •äÿˇÊËÿ ÷Ê·áÊ ◊¥ ‚Áøfl ∞fl¢ ‚¢¬∑¸§ •Áœ∑§Ê⁄UË üÊË ‚Ë.∞‚. „UÙ‚ªÊÒ«U⁄U ªáÊâòÊ ÁŒfl‚ ∑§Ê ◊„Uàfl ’ÃÊÃ „ÈU∞ ∑§„UÊ Á∑§ ÷Ê⁄UÃËÿ ‚ŸÊ ◊¥ ‚÷Ë SÃ⁄UÙ¥ ¬⁄U ◊Á„U‹Ê∞° ◊ÈÅÿ M§¬ ◊¥ Áfl⁄UÊ¡◊ÊŸ „UÙ∑§⁄U ∑§Ã¸√ÿ ÁŸ÷Ê ⁄U„UË „Ò¥U ¡Ù Áfl¡ÿ ∑§Ê ‚¢∑§Ã „ÒU– ∑§Êÿ¸∑˝§◊ ∑§Ê ‚¢øÊ‹Ÿ Á‡ÊˇÊÊ ◊„UÊÁfllÊ‹ÿ ∑§ ¬˝flÄÃÊ, «UÊÚ. ∞.¡Ë. üÊË⁄UÊ◊ Ÿ Á∑§ÿÊ– üÊË⁄UÊ◊ S⁄UËÁŸflÊ‚È‹È Ÿ œãÿflÊŒ ôÊÊÁ¬Ã Á∑§ÿÊ– ©UÄà ‚◊Ê⁄UÙ„U ◊¥ ‚÷Ê ¬Á⁄UflÊ⁄U ∑§ ªáÊ◊Êãÿ ‚ŒSÿ, ÁflÁ÷㟠Áfl÷ʪ ∑§ ¬˝◊Èπ, ¬˝flÄÃʪáÊ, ∑§◊¸øÊ⁄U˪áÊ ∞fl¢ •ãÿ •ª¢ÃÈ∑§ ÃÕÊ ’Ë.∞«U˜. ∞fl¢ ∞ø.¬Ë.≈UË. ∑§ ¬˝Á‡ÊˇÊáÊÊÕ˸ ©U¬ÁSÕà ⁄U„U– - ‚Áøfl

üÊŒ˜œÊ¢¡Á‹ üÊË ¬Ë. ◊¢ªŸÊœÊøÊÿȸ‹È, flÁ⁄Uc∆U Á„¢UŒË ¬˝øÊ⁄U∑§, Ÿ⁄U‚⁄UÊfl¬≈U ∑§Ê ÁŸœŸ ÁŒŸÊ¢∑§ vÆ.Æv.wÆvz ∑§Ù „UÙ ªÿÊ– ß‚ ŒÈ—πŒ ‚◊ÊøÊ⁄U ¬⁄U ŒÁˇÊáÊ ÷Ê⁄Uà Á„UãŒË ¬˝øÊ⁄U ‚÷Ê-•Êãœ˝ ∑§ ‚◊Sà ¬ŒÊÁœ∑§Ê⁄UË ∑§Êÿ¸∑§Ãʸ •ÊÒ⁄U •äÿ¬Ê∑§ªáÊ ¬⁄U◊Á¬ÃÊ ¬⁄U◊Êà◊Ê ‚ ¬˝ÊÕ¸ŸÊ ∑§⁄UÃ „Ò¥U Á∑§ ÁŒfl¢ªÃ •Êà◊Ê ∑§Ù Áø⁄U‡ÊÊ¢Áà •ÊÒ⁄U ‡ÊÙ∑§ ‚¢Ãåà ¬Á⁄UflÊ⁄U ∑§Ù œÒÿ¸ ¬˝ŒÊŸ ∑§⁄¥U– - ‚Áøfl »§⁄Ufl⁄UËU wÆvz

44

dfl¢Áà / 㨄=Ou

{{ flÊ¢ ªáÊâòÊ ÁŒfl‚ ‚◊Ê⁄UÙ„U wÆvz Œ.÷Ê.Á„U.¬˝. ‚÷Ê, Áfl‡ÊÊπ¬≈U≈˜UáÊ◊ ŒÁˇÊáÊ ÷Ê⁄Uà Á„U¢ŒË ¬˝øÊ⁄U ‚÷Ê, ◊º˝Ê‚ ∑§ ÃàflÊflœÊŸ ◊¥ ‚¢øÊÁ‹Ã ◊È«ÈUê’ flŒflÀ‹Ë Á‡ÊˇÊÊ ◊„UÊÁfllÊ‹ÿ, ◊È«ÈUê’ ‚ËÃÊ‹ˇ◊Ë ¬˝øÊ⁄U∑§ ¬˝Á‡ÊˇÊáÊ ◊„UÊÁfllÊ‹ÿ ∞fl¢ •ÊŒ‡Ê¸ Á„U¢ŒË ◊„UÊÁfllÊ‹ÿ ∑§ ‚¢ÿÈÄà ÃàflÊflœÊŸ ◊¥ {{ flÊ° ªáÊâòÊ ÁŒfl‚ ‚◊Ê⁄UÙ„U ◊„UÊÁfllÊ‹ÿ ∑§ ¬˝Ê¢ªáÊ ◊¥ •ÊÿÙÁ¡Ã Á∑§ÿÊ ªÿÊ– ß‚ ‚◊Ê⁄UÙ„U ◊¥ ◊ÈÅÿ •ÁÃÁÕ ◊È«ÈUê’ ‚ËÃÊ‹ˇ◊Ë (•äÿˇÊ, ŒÁˇÊáÊ ÷Ê⁄Uà Á„U¢ŒË ¬˝øÊ⁄U ‚÷Ê-•Ê¢œ˝) Œ˜flÊ⁄UÊ äfl¡Ê⁄UÙ„UáÊ Á∑§ÿÊ ªÿÊ– ß‚ •fl‚⁄U ¬⁄U Á‡ÊˇÊÊ ◊„UÊÁfllÊ‹ÿ ∑§ ¬˝ÊøÊÿ¸ «UÊÚ. ’Ë.∞◊. ¬Ê¢«Uÿ ∞fl¢ ∞ø.¬Ë.≈UË. ∑§ ¬˝ÊøÊÿ¸ üÊË ∞◊.flË.≈UË. •ÊøÊ⁄UË ÃÕÊ ◊„UÊÁfllÊ‹ÿ ∑§ ‚◊Sà ¬˝flÄÃʪáÊ ∞fl¢ ¿UÊòÊ-¿UÊòÊÊ∞° ©U¬ÁSÕ ⁄U„U¢– ß‚ •fl‚⁄U ¬⁄U ◊ÈÅÿ •ÁÃÁÕ Ÿ •¬Ÿ ‚¢’ÙœŸ ◊¥ ∑§„UÊ Á∑§ Œ‡Ê ∑§ ¬˝àÿ∑§ √ÿÁÄà ∑§Ù ©UûÊ◊ ŸÊªÁ⁄U∑§ ∑§Ê ∑§Êÿ¸’Ùœ „UÙŸÊ øÊÁ„U∞– „U◊Ê⁄U Œ‡Ê ∑§ ∑§ß¸ ¬˝◊Èπ àÿı„UÊ⁄UÙ¥ ◊¥ ‚ ÿ„U ⁄UÊc≈˛UËÿ àÿı„UÊ⁄U, ªáÊâòÊ ÁŒfl‚ •àÿ¢Ã ◊„Uàfl¬Íáʸ àÿı„UÊ⁄U „ÒU– ß‚ ÁŒŸ äfl¡ »§„U⁄UÊ∑§⁄U ß‚∑§Ê ‚ê◊ÊŸ ∑§⁄UŸÊ øÊÁ„Uÿ– •Ê¬Ÿ ÿ„U ÷Ë ∑§„UÊ Á∑§ ‚’∑§Ù Á„U¢ŒË ∑§ ¬˝øÊ⁄U-¬˝‚Ê⁄U ◊¥ •¬ŸÊ ‚„UÿÙª •fl‡ÿ ŒŸÊ øÊÁ„U∞–

üÊhÊ¢¡Á‹ üÊË •≈˜U‹ÍÁ⁄U ⁄UÊ◊Ê⁄UÊfl, ¬Ífl¸ √ÿflSÕʬ∑§, ŒÁˇÊáÊ ÷Ê⁄Uà Á„¢UŒË ¬˝øÊ⁄U ‚÷Ê - •Ê¢œ˝ ∑§Ê ÁŸœŸ „ÒUŒ⁄UÊ’ÊŒ ◊¥ ÁŒŸÊ¢∑§ Æ{.Æw.wÆvz ∑§Ù „UÙ ªÿÊ– ß‚ ŒÈ—πŒ ‚◊ÊøÊ⁄U ¬⁄U ŒÁˇÊáÊ ÷Ê⁄Uà Á„¢UŒË ¬˝øÊ⁄U ‚÷Ê-•Ê¢œ˝ ∑§ ‚◊Sà ¬ŒÊÁœ∑§Ê⁄UË, ∑§Êÿ¸∑§Ãʸ •ı⁄U •äÿʬ∑§ªáÊ ¬⁄U◊Á¬ÃÊ ¬⁄U◊Êà◊Ê ‚ ¬˝ÊÕ¸ŸÊ ∑§⁄UÃ „Ò¥U Á∑§ ÁŒfl¢ªÃ •Êà◊Ê ∑§Ù Áø⁄U‡ÊÊ¢Áà •ı⁄U ‡ÊÙ∑§ ‚¢Ãåà ¬Á⁄UflÊ⁄U ∑§Ù œÒÿ¸ ¬˝ŒÊŸ ∑§⁄¥U– »§⁄Ufl⁄UËU wÆvz

45

- ‚Áøfl

dfl¢Áà / 㨄=Ou

Á„U¢ŒË ÁfllÊÕ˸ ◊‹Ê - „ÒUŒ⁄UÊ’ÊŒ Æ}.Æw.wÆvz ∑§Ù ŒÁˇÊáÊ ÷Ê⁄Uà Á„¢UŒË ¬˝øÊ⁄U ‚÷Ê-•Ê¢œ˝, „ÒUŒ⁄UÊ’ÊŒ ◊¥ Á„¢UŒË ÁfllÊÕ˸ ◊‹Ê ‚¢¬ãŸ „ÈU•Ê– ß‚ ◊‹ ◊¥ Ÿª⁄U ∑§ ÁflÁflœ ¬⁄UˡÊÊ ∑¥§º˝Ù¥ ‚ ¬˝ÊÕÁ◊∑§ ‚ ¬˝flËáÊ Ã∑§ wÆvz »§⁄Ufl⁄UË ‚òÊ ◊¥ ¬⁄UˡÊÊ Á‹πŸ flÊ‹ •Ÿ∑§ ÁfllÊÕ˸ •Ê∞– ß‚ ◊‹ ◊¥ ÁfllÊÁÕ¸ÿÙ¥ ∑§Ù flÁ⁄c∆U Á„U¢ŒË ¬˝øÊ⁄U∑§Ù¥ Ÿ ¬⁄UˡÊÙ¬ÿÙªË ¬Ê∆K∑˝§◊ ‚ ‚¢’¢ÁœÃ ‚¢Œ„U •ÊÒ⁄U ‚◊SÿÊ•Ù¥ ∑§Ê ‚◊ʜʟ Á∑§ÿÊ– ÁfllÊÕ˸ ◊‹Ê ÁfllÊÁÕ¸ÿÙ¥ ∑§ Á‹∞ ’„ÈU©U¬ÿÙªË ∞fl¢ ôÊÊŸflœ¸∑§ ⁄U„UÊ– ß‚ •fl‚⁄U ¬⁄U ‚÷Ê ∑§ ‚„UÊÿ∑§ ‚Áøfl üÊË ∑§. fl¥∑§≈U‡fl⁄U ⁄UÊfl, ¬˝’¢œ ÁŸÁœ¬Ê‹∑§, üÊË ∞‚.∞◊.«UË. πÊÁ‚◊, ∑§Êÿ¸∑§ÊÁ⁄UáÊË ‚Á◊Áà ∑§ ‚ŒSÿ üÊË øflÊ∑ȧ‹ Ÿ⁄UÁ‚¢„U ◊ÍÁø, ÃÕÊ •ãÿ Á„¢UŒË ¬˝øÊ⁄U∑§ ÷ʪ ‹∑§⁄U ∑§Êÿ¸∑˝§◊ ∑§Ù ‚»§‹ ’ŸÊÿÊ–

Ç≤ÏOn „¿Ñg∞ =∞O_»e – J^ŒÌOH˜ `Õ. 26.01.2015# J^ŒÌOH˜ Ç≤ÏOn „¿Ñg∞ =∞O_»eÖ’ 66= QÆ}`«O„`« k<À`«û=O =∞iÜ«Ú „Ѩ=∂} Ѩ„`« q`«~°}À`«û=O ZO`À "≥·Éèí=OQÍ [iQÍ~Ú. L^ŒÜ«∞O 8 QÆO@ʼnõΩ =∞O_»e HÍ~°º^Œi≈ =∞iÜ«Ú =∞Ǩq^•ºÅÜ«∞O „Ñ≤xûáêÖò ^èŒ~°‡=~°Ñ¨Ù "≥OHõ@~å=٠Ѩ`åHÍxfl ZQÆ∞~°"Õâß~°∞. ÉÏÅÉÏeHõÅO^Œ~°∞ Ѩ`åHõ=O^Œ#O KÕã≤ *ˇO_® w`åxfl PÅÑ≤OKå~°∞. `«^Œ#O`«~°O "≥OHõ@~å=Ù ÉèÏ~°`« ~å*ϺOQÍxfl QÆ∞iOz, ^•x qt+¨ì`«#∞ QÆ∞iOz q^•º~°∞÷ʼnõΩ K«Hõ¯QÍ q=iOKå~°∞. ÉÏeHõÅ∞ <åQÆÅH˜∆ ‡, iǨ<å, #=ºNÅ∞ Ç≤ÏOn w`åxfl ~åQÆÜ«ÚHõÎOQÍ =∞<ÀǨÏ~°OQÍ PÅÑ≤OKå~°∞. #QÆ~° ѨOKå~Úf =∂r J^茺‰õ∆ΩÅ∞ K≥#∞flѨe¡ "≥OHõ>Ëâ◊fi~°∞¡, QÆ`« PQÆã¨∞ìÖ’ áêÃã·# ÉÏÅÉÏeHõʼnõΩ ã¨iìѶ≤ˆH@∞¡, |Ǩï=∞`«∞Å∞ „Ѩ^•#O KÕâß~°∞. Ç≤ÏOn „ѨKå~°H± _ç. ã¨áêÎK«Å â◊~°‡ =O^Œ# ã¨=∞~°Ê} KÕâß~°∞. *ÏfÜ«∞ w`åÖÏѨ#`À ã¨Éèí =Úyã≤Ok. – ^èŒ~°‡=~°Ñ¨Ù "≥OHõ@~å=Ù

üÊhÊ¢¡Á‹ üÊË ’Ë. ¡ªŒË‡fl⁄U Á‚¢ª, ∑§Êÿ¸∑§ÊÁ⁄UáÊË ‚Á◊Áà ∑§ ‚ŒSÿ, Œ.÷Ê.Á„¢UŒË ¬˝øÊ⁄U ‚÷Ê-•Ê¢œ˝ ∑§Ê ÁŸœŸ ÁŒŸÊ¢∑§ wy.Æv.wÆvz ∑§Ù ®ÁŒªÊ◊Ê ◊¥ „UÙ ªÿÊ– ß‚ ŒÈ—πŒ ‚◊ÊøÊ⁄U ¬⁄U ŒÁˇÊáÊ ÷Ê⁄Uà Á„¢UŒË ¬˝øÊ⁄U ‚÷Ê-•Ê¢œ˝ ∑§ ‚◊Sà ¬ŒÊÁœ∑§Ê⁄UË, ∑§Êÿ¸∑§Ãʸ •ı⁄U •äÿʬ∑§ªáÊ ¬⁄U◊Á¬ÃÊ ¬⁄U◊Êà◊Ê ‚ ¬˝ÊÕ¸ŸÊ ∑§⁄UÃ „Ò¥U Á∑§ ÁŒfl¢ªÃ •Êà◊Ê ∑§Ù Áø⁄U‡ÊÊ¢Áà •ı⁄U ‡ÊÙ∑§ ‚¢Ãåà ¬Á⁄UflÊ⁄U ∑§Ù œÒÿ¸ ¬˝ŒÊŸ ∑§⁄¥U– - ‚Áøfl »§⁄Ufl⁄UËU wÆvz

46

Á„¢ ŒË ÁfllÊÕ˸ ◊‹Ê Áfl¡ÿflÊ«Ê,

Æ} » ⁄fl⁄Ë, wÆvz– ŒÁˇÊáÊ ÷Ê⁄à Á„¢ ŒË ¬˝øÊ⁄ ‚÷Ê-•Ê¢œ˝ ∑ ‡ÊÊπÊ ∑ Êÿʸ‹ÿÁfl¡ÿflÊ«Ê ◊¥ Á„¢ ŒË ÁfllÊÕ˸ ◊‹Ê ‚¢¬ãŸ „È•Ê– ß‚ ◊‹ ◊¥ Ÿª⁄ ÃÕÊ •Ê‚-¬Ê‚ ∑ ªÊ°flÙ¥ ∑ ¬˝ÊÕÁ◊∑ ‚ ‹∑ ⁄ ¬˝flËáÊ ¬⁄ˡÊÊ Ã∑ » ⁄fl⁄Ë wÆvz ∑ Ë ¬⁄ˡÊÊ•Ù¥ ◊¥ ’Ò∆ ⁄„ ‹ª÷ª zÆÆ

ÁfllÊÕ˸ ©¬ÁSÕà ⁄„ – vz Á„¢ ŒË ¬˝øÊ⁄∑ Ù¥ Ÿ ¬⁄ˡÊÊÁÕ¸ÿÙ¥ ∑ Ë ‡Ê¢∑ Ê•Ù¥ ∑ Ê ‚◊ʜʟ Á∑ ÿÊ– ÿ„ ∑ Êÿ¸∑˝ ◊ ÁfllÊÁÕ¸ÿÙ¥ ∑ Á‹∞ ’„È Ã ©¬ÿÙªË ∞fl¢ ôÊÊŸflœ¸∑ ⁄„Ê– ’ÃÊÒ⁄ ◊ÈÅÿ •ÁÃÁÕ ‡ÊÊ⁄ŒÊ ∑ ‹Ê ‚Á◊ÁÃ, Áfl¡ÿflÊ«Ê ∑ •äÿˇÊ «ÙÁª¬Áø ‡Ê¢∑ ⁄ ⁄Êfl Ÿ ÁfllÊÁÕ¸ÿÙ¥ ∑ Ù ‚¢’ÙÁœÃ ∑ ⁄Ã „È ∞ ∑ „Ê Á∑ Á„¢ ŒË ‚ËπŸÊ •ÁŸflÊÿ¸ „Ò – Á„¢ ŒË ¬˝øÊ⁄ ∞fl¢ ¬˝‚Ê⁄ ∑ ˇÊòÊ ◊¥ ŒÁˇÊáÊ ÷Ê⁄à Á„¢ ŒË ¬˝øÊ⁄ ‚÷Ê ∑ Ë ◊„ÃË ÷ÍÁ◊∑ Ê ∑ Ù ⁄ πÊ¢Á∑ à ∑ ⁄Ã „È ∞ ©ã„Ù¥Ÿ ‚’∑ Ë ¬˝‡Ê¢‚Ê ∑ Ë– Á„¢ ŒË ◊„ÊÁfllÊ‹ÿ, Áfl¡ÿflÊ«Ê ∑ ¬˝ÊøÊÿ¸ ∞fl¢ •Ê¢œ˝ ‚÷Ê ∑ Ë ∑ Êÿ¸∑ ÊÁ⁄áÊË ‚Á◊Áà ∑ ‚ŒSÿ ∑ . ¬Íáʸø¢º˝ ⁄Êfl Ÿ ∑ Êÿ¸∑˝ ◊ ∑ Ê

‚¢øÊ‹Ÿ Á∑ ÿÊ– flÁ⁄c∆ Á„¢ ŒË ¬˝øÊÁ⁄∑ ∑ . ¬Êfl¸ÃË ŒflË ∑ ‚ÊÕ-‚ÊÕ Á¡‹ ∑ ∑ ߸ Á„¢ ŒË ¬˝øÊ⁄∑ Ù¥ Ÿ ß‚ ◊‹ ◊¥ ÷ʪ Á‹ÿÊ– Áfl¡ÿflÊ«Ê ‡ÊÊπÊ ¬˝’¢œ∑ flË. •¡ÿ ∑È ◊Ê⁄ Ÿ œãÿflÊŒ ôÊÊÁ¬Ã Á∑ ÿÊ– - flË. •¡ÿ ∑È ◊Ê⁄

SRAVANTHI RNI3108/58 February, 2015 Date of Publication - 18th of every month Posted at Patrika Channel on 20th February 2015

Registered News Paper

‚’ Á‡ÊˇÊ∑ ’Ÿ¥ ÃÙ Á‡Êcÿ ∑ ÊÒŸ ’ŸªÊ? ß‚Á‹∞ „◊ ‚’ Á‡Êcÿ ’Ÿ¥–

- ◊„Êà◊Ê ªÊ¢œË

To

If undelivered, please return to

Dakshin Bharat Hindi Prachar Sabha - Andhra (Provincial Branch of Dakshin Bharat Hindi Prachar Sabha, Madras) (Declared by Parliament as an Institution of National Importance by Act 14 of 1964)

P.B. No. 23, Khairatabad, Hyderabad - 500 004.

Á„¢ŒË „◊Ê⁄ Œ‡Ê •ÊÒ⁄ ÷Ê·Ê ∑ Ë ¬˝÷Êfl‡ÊÊ‹Ë Áfl⁄Ê‚Ã „Ò – - ¬¢. ◊ÊπŸ‹Ê‹ øÃÈfl¸ŒË

Edited, Printed and Published by C.S. Hosagoudar on behalf of the D.B. Hindi Prachar Sabha - Andhra, Khairatabad, Hyderabad - 500 004 and Printed at Sai Likhita Printers, Khairatabad, Hyderabad - 500 004.