YouthMDpower

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§ ISBN

978-974-496-898-2

พิมพครั้งที่ 1 มีนาคม 2554

จำนวนพิมพ 2,500 เลม

ราคา

120 บาท

บรรณาธิการ

พญ.ภัทราภรณ พุมเรือง

บรรณาธิการรวม พญ.เพ็ญนภา กวีวงศประเสริฐ นพ.อดิศร รัตนโยธา นพ.ชเนษฎ ศรีสุโข นศพ.เจนวิทย วงศบุญสิน นพ.พงศเทพ วงศวัชรไพบูลย นพ.ศุภชัย ครบตระกูลชัย เรียบเรียง จัดทำรูปเลมและออกแบบปก Imagineering

พิมพที่

บริษัท สรางสื่อ จํากัด 17/118 ซอยประดิพัทธ 1 ถนนประดิพัทธ แขวงสามเสนใน เขตพญาไท กรุงเทพฯ 10400 โทรศัพท 0 2279 9636, 0 2271 4339 โทรสาร 0 2618 7838

á¹Ð¹Óà¤Ã×Í¢‹Ò “ทำไมคนไขเยอะอยางนี้....รัฐบาลใชงานพวกเราหนักไปหรือเปลา” “ออกนโยบายมาแบบนี้ เราไมเสี่ยงถูกฟองรองสูงขึ้นหรือไง” “ทำไมคนไขไมหยุดกินเหลา สูบบุหรี่สักที คนไข COPD, UGIB เต็มไปหมดแลว” “เอาอีกละ พวกขี้เหลาขับมอเตอรไซดลมมาอีกละ หมวกกันนอคก็ไมรูจักใส” “พวกทำแทงถามทีไรก็บอกวา ยังไมพรอมมีลูกถึงกินยาขับเลือดมา ไมพรอม แลวทำไมไมปองกันใหดี ไมรูจักวิธีหรือไง?”

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 3

มารูจักกับเครือขายของ

“หมอ” ที่เปน “มากกวาหมอ” มารวมกันพัฒนาประเทศไทยที่รักของเราใหดียิ่งขึ้นไปกับเรา

เครือขายแพทยยุคใหม ใสใจ ใฝรูสูการสรางสรรคสังคม

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

หลากหลายคำถาม คำบนและความเบื่อ ที่เกิดขึ้นในใจเราขณะทำงาน แต....เราจะเอาแตนั่งบนไป แลวปลอยใหการสาธารณสุขไทยมันดำเนิน ตอไปอยางนั้นหรือ??

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

4

อยากให พ วกเราลองช ว ยกั น คิ ด ว า ถ า มี ร ายการเกมโชว ร ายการหนึ่ ง มีทีมที่มาทาชิงขอฝาดานเพื่อชิงเงินลาน ในทีมมีคนความสามารถหลายระดับ ตั้งแตเกงมากจนเกงนอย ในเกมมีหลายดานใหทีมชวยกันแกไข ถาเลนเกมจนมา ถึงดานที่ยาก คูตอสูรายกาจมาก คิดวาเราควรจะสงใครลงไปแขงขัน เราแทบ จะตอบโดยไมตองไตรตรองเลยใชไหมวาตองใหคนที่เกงที่สุดเขามามีสวนรวม เขามานำทีม กลุมเราถึงจะมีโอกาสชนะมากขึ้น แตในทางกลับกัน หากคนเกงในทีมไมไดสนใจเลยวา ทีมกำลังเผชิญ ปญหาอะไรอยู ไมสนวาทีมจะแกปญหาไดไหม เอาแตลอยตัวอยูเหนือปญหา หวังเพียงแตจะรับเงินลานสบายๆ โดยไมตองทำอะไรเลย ปลอยใหคนที่ฝมือ นอยกวาเขาจัดการแลวเอาแตวิจารณวา เขาทำไดไมดีไมไดเรื่อง ก็ไมตองสงสัย เลยวา อนาคตของทีมตองลมจมเปนอันแน

¡ÃÐμ‹Ò ¡º áÁÇ, ªŒÒ§μÑÇà´ÕÂÇàͧ ãˌ˹٨Ѵ¡Ò䧾Í

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 5

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

ฉันใดก็ฉันนั้น ถาทีมที่วาไมใชแคกลุมคนที่รวมเลนเกม หากแตเปน คนไทยทั้งประเทศ เปน “ทีมประเทศไทย” รายการเกมโชวเปนปญหาที่เรา ตองรวมฟนฝาไปเพื่อเปาหมาย ไมใชเงินลาน แตคือใหประเทศไทยสงบสุข หากคนเกงในสังคมทำเหมือนกรณีขางตนกันหมดประเทศไทยจะไปรอดหรือ ถาพูดถึงคนเกง ไมวาจะในสังคมไทยหรือสังคมไหนๆ “แพทย” ยอม เปนหนึ่งอาชีพที่สังคมยอมรับ วาเปนคนเกงของประเทศลำดับตนๆ บอยครั้ง ที่ เ ด็ ก ม.6 ที่ เ รี ย นดี แ ต ยั ง ไม รู ว า จะเอนทรานซ เ ข า คณะไหนดี ก็ มั ก มี คณะแพทยศาสตรเปนตัวเลือกในใจที่สำคัญคณะหนึ่ง ในเมื่อแพทยเราก็จัดไดวาเปนปญญาชนคนเกงคนหนึ่ง และที่นาทึ่งไป กว า นั้ น คื อ คนเรี ย นแพทย ส ว นมากมั ก มี ค วามสามารถพิ เ ศษอื่ น ๆ ซ อ นอยู บางคนเลนดนตรีเกงมากขนาดมือเปนมืออาชีพได บางมีความรูดานการเงินมาก ขนาดไปเปดบริษัทได บางวาดรูปสวยขนาดจิตรกรบางคนยกนิ้วให บางเรียน นิติศาสตรไปดวยขนาดไดเกียรตินิยม คนเกงขนาดนี้หากไดมาเปนหัวเรี่ยวหัวแรง ในการคิดแกไขปญหาที่ประเทศไทยเรากำลังเผชิญ อยูทุกอยางคงดีกวานี้ แตเปนที่นาแปลกใจวา ทั้งนักศึกษาแพทย และแพทยไทย มักไมไดใสใจ เรื่องอื่นๆ ที่พนออกไปจากหองตรวจ หรือรั้วโรงพยาบาลสักเทาใด แพทยมัก จะถูกสอนใหมองอะไรในเชิงลึก แตเราไมคอยถูกสอนใหมองเชิงกวาง เชน เราตองมานั่งขูดมดลูกมากมาย ขูดไปก็บนไปวาคนไขมีแบบนี้มากมายรับมือ ไมไหว ทั้งๆ ที่ในภาพกวางระดับประเทศ มันเกิดจากการที่ขาดกำลังคนมาชวย ปองกันปญหาทองไมพรอม หรือวัยรุนไมรูเรื่องเพศสัมพันธที่ถูกวิธี เราปลอย ให ค นอื่ น ที่ เขามี เ สี ย งน อ ยกว า ได รั บ การยอมรั บ ทางสั ง คมน อ ยกว า ทำงาน สายตัวแทบขาดเพื่อปองกัน ในขณะที่เราอยูปลายเหตุนั่งรับมือแทบไมทัน หรือ บางปญหายิ่งซ้ำรายไมมีใครเหลียวแล คนที่เขามาจัดการปญหา เปนคนที่มีแต อารมณ ไมมีความรู เอาแตใชกำลัง จนเกิดความรุนแรง จนทำใหประเทศลุกเปน ไฟ สังคมไทย ณ ปจจุบันนี้ เปนสังคมของความเห็น และอารมณเปนสวนใหญ สั ง คมต อ งการเหตุ ผ ล ต อ งการกระบวนการคิ ด ที่ เ ป น ระเบี ย บมากกว า นี้ ซึ่ ง นั่นก็ตรงกับสิ่งที่อาชีพแพทยถูกปลูกฝง และสั่งสอนให คิดอะไรเปนเหตุเปนผล เสมอมา

คงถึงเวลาแลวละที่เราจะตองถามตัวเองวา..... เราเลือกจะเปนคนเกง แบบไหน เลือกจะเขาไปเปนสวนหนึ่งของ “ทีม” เพื่อประเทศไทย หรือทำแค เพียงลอยตัวอยูเหนือปญหา ดูเหตุการณบานเมืองแลวก็นั่งบนไปวันๆ และนั่ง รอคอยชะตากรรมให นำพาประเทศไปแลวแตบุญแตกรรม บางคนอาจปฏิเสธ อยูในใจวา ไมใชวาเราไมไดสนใจ หรือทำตัว ลอยตัวอยูเหนือปญหาของประเทศชาตินะ จริงๆ ฉันก็อยากชวย แตเราไมรู จะชวยยังไงหมอตัวเล็กๆ เพิ่งจบใหมอยางเรา จะมีพลังอำนาจไปทำอะไร ได โน น ต อ งอาจารย แ พทย อ ายุ 40-50 ป นั่ น แหละถึ ง จะมี ค นเชื่ อ ถื อ ถึงตอนนั้นแลวคอยมาคิดกันวาเราจะทำอะไรไดบาง แต... เราลืมอะไรไปรึเปลา!! จริงหรือ?.. ที่หมอจบใหมอยางเรา ไมมีความนาเชื่อถือ จริงหรือที่พวกเรามี พลัง อำนาจ หรือบารมีไมพอ ??

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

6

การที่ : คนไขอายุ 80 ป เปนคุณตาพวกเราได เขามาตรวจแลวยกมือ ไหวเราดวยความจริงใจ บางรายแมเราตอวาเรื่องพฤติกรรมของเขา ทำไมคุม เบาหวานไมดีอยางโนนอยางนี้ นอกจากเขาจะไมโกรธกลับขอบคุณเราดวยซ้ำที่ เปนหวงและตั้งใจดูแลรักษา ตอนกลับเขายังยกมือไหวเราอยูเลย เราจะเรียก สิ่งนี้วาอะไร แลวการที่ : พยาบาล ผูชวยพยาบาลที่อายุรุนราวคราวเดียวกับคุณพอ เราแมเรา ทำงานมากอนเรานานกวา 20-30 ป เรียกเราวา “หมอใหญ” ทำงาน ใหความเคารพเราในฐานะที่เราเปนแพทยแลวเราจะเรียกสิ่งเหลานี้วาอะไรกัน ลองคิดดูดีๆ คนอายุเทาเราที่จบคณะอื่นๆ เปนอยางไร หากตัดคำ วา “นายแพทย หรือ แพทยหญิง” นำหนาออกไป เราจะไดรับสิ่งที่กลาวมา ขางตนหรือไม

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 7

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

เพื่อนๆ เราที่เพิ่งจบปริญญาตรีใหมๆ ไปเขาทำงานบริษัท เขาตอง เคารพคนในที่ทำงานเกือบทุกคนแมเขาจะตำแหนงต่ำกวาเรา เพราะเขาเปน รุนพี่ที่มีประสบการณมากกวา โดยเฉพาะลูกคาของบริษัท ไมวาเขาทำอะไร เราก็ตองใหความเคารพ และยกมือไหวเขา เรื่องตอวาลูกคายิ่งแทบไมตอง คิดเลย เพราะลูกคาคือพระเจา คนบางคนที่อายุเทาเราอาจตองใชเวลากวาคอนชีวิตกวาจะไดรับการ ยอมรับนับถือเหมือนที่เราไดรับทันทีที่เรียนจบ หรือบางคนอาจใชเวลาทั้งชีวิต แตอาจไมเคยไดรับความเชื่อถือแบบนี้เลยก็มีใหเห็นมากมายในสังคม แลวพวกเราที่เปนแพทย ที่มีสิ่งนี้อยูในมือแลวแทๆ ในขณะที่อายุเพียง เทานี้ เรามั ว รี ร ออะไรหรื อ เราจะถื อ “พลั ง ” อำนาจเหล า นี้ ไว ใ นมื อ แล ว หายใจทิ้งไปวันๆ เทานั้นหรือ เราจะมีพลังเอาไวเพื่อภาคภูมิใจวาฉันเปนแพทย วาฉันมีคนนับหนา ถือตาเทานั้นเหรอ หรือวันนี้เราจะเลือกที่จะใช “พลัง” นั้น....เพื่อทำสิ่งดีๆ คงเปนดั่งเชนประโยควลีดังจากภาพยนตร spiderman ที่วา “Great power comes with great responsibility” “พลังอันยิ่งใหญยอมมาพรอมกับ หนาที่รับผิดชอบอันใหญยิ่ง” ในเมื่อสังคมใหคุณคาและยกยองแพทยฉันใด เราก็ควรจะแสดง “รับผิดชอบ” ใหสมกับสังคมที่สังคมไดฝากความหวัง และมอบ “พลังที่ยิ่งใหญ” ไวในมือเราฉันนั้น เพราะเสียงทุกเสียงความเห็นทุกความเห็น ของเราไดรับความเชื่อถือ และมีน้ำหนักพอที่จะสรางสรรคสังคมใหดีได และขอยกภาพสองบุคคลที่เปนตัวอยางไดดีในประโยคที่กลาวมานี้ไว ใหเปนแรงบันดาลใจ เวลาที่เราเหนื่อย จากการรักษาคนไขที่เปนงานประจำ ของเราแล ว อยากให คิ ด เสมอว า เรามี อี ก หนึ่ ง หน า ที่ ๆ ที่ เราต อ ง ทำให ดี บุคคลทั้งสองคือ ภาพพระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัวทรงพระราชกรณียกิจตางๆ และภาพสมเด็จพระราชบิดา

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

8

ทั้งสองพระองคทรงเลือกที่จะใชเวลาของพระองคในการชวยเหลือแกไข ปญหาบานเมืองเพื่อพสกนิกรชาวไทย เพื่อประเทศไทยทั้งๆ ที่พระองคอาจ เลือกที่จะใชชีวิตอยางสุขสบายอยางเดียวไม ตองมาตรากตรำทรงงานจนดึกดื่น ไม ต อ งเสี ย สละไปใช ชี วิ ต ในที่ ทุ ร กั น ดาร แต ท รงเลื อ กที่ จ ะทำ เพราะทั้ ง สอง พระองครักประเทศไทย รักพสกนิกร อยากให เราเลิ ก มองคนไข เ ป น แค ค นไข ขอให ม องคนไข เ ป น มนุ ษ ย คนหนึ่ง มองใหลึกและกวางพอที่จะเห็นปญหาที่แทจริงของเขาและชวยแกไข ปญหาของเขาอยางแท จริง...ไมใชแคโรค “เปนหมอที่มากกวาหมอ คือเปนมนุษย เปนคนประชาชนคนไทย คนหนึ่งที่รักประเทศดวย” สมดังที่พระราชดำรัสของสมเด็จพระราชบิดาที่วา “I don't want you to be only a doctor, but I also want you to be a man.” ลุกขึ้นมาเถอะ มารวมตัวกันเพื่อทำอะไรสักอยางที่สรางสรรคใหสังคม ดีขึ้น เดี๋ยวนี้เราไมตองลุกขึ้นมาตอสูเสียเลือดเสียเนื้อเพื่อใหสังคมไทยสงบสุข เหมือนแตกอน ไมเหมือนเสียกรุงศรีอยุธยา ไมเหมือน 14 ตุลา

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

ขอแคเราใชความสามารถที่มีอยู คือ สติปญญา บวกกับความใสใจตอ บานเมืองเพียงเทานี้ก็เพียงพอ ก อ นจากกั น อยากฝากบทกลอนของจิ ต ร ภู มิ ศั ก ดิ์ เพื่ อ เป น พลั ง แก แพทยและนักศึกษาแพทยทุกทาน ที่ไดฟงมาจาก นพ.วิชัย โชควิวัฒน ประธาน มูลนิธิแพทยชนบท แพทยที่เปน แบบอยางที่ดที ี่สุดคนหนึ่งในการสรางสรรคและ ใสใจสังคม เพียงหวังจะเฟองฟุง ฤๅ จึงมุงมาศึกษา เพียงเพื่อปริญญาเอาตัวรอดเทานั้นฤๅ ... แทควรสหายคิดจงตั้งจิตมั่นยึดถือ รับใชประชาคือปลายทางเรา...ที่เลาเรียน" มือเล็กๆ ของพวกเราสามารถสรางสรรคสังคมของเราใหดีขึ้นจริงๆ ได เพียงแคพวกเราเริ่มตน... มาสรางสรรคพัฒนากับเราสิคะ ประเทศไทยรอการชวยเหลือจากทุก คนๆ อยู

9

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

พญ.เพ็ญนภา กวีวงศประเสริฐ และ นพ.ศุภชัย ครบตระกูลชัย ประธานเครือขายแพทยยุคใหม ใสใจ ใฝรู สูการสรางสรรคสังคม

อยากรวมสรางสรรค สังคมไทยใหดีขึ้นแลวทำอะไรไดบาง เครือขายแพทยยุคใหม ใสใจ ใฝรู สูการสรางสรรคสังคม

º·ºÃóҸԡÒÃ

11

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

พญ.ภัทราภรณ พุมเรือง เลขาธิการเครือขายแพทยยุคใหมฯ

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

ในแตละวันในชีวิตการทำงานของแพทยทุกคน ยอมตองพบเจอเรื่องราว และเหตุการณตางๆ ซึ่งบางเหตุการณเปนประสบการณชีวิตที่สำคัญทั้งสำเร็จ และลมเหลว ทั้งดีและราย ซึ่งถาหากนำมาถายทอดใหแพทยจบใหมไดรับทราบ ยอมจะทำใหแพทยจบใหมสามารถเปนแพทยที่ดี และไมตองกาวไปสูอุปสรรคที่ แพทยรุนกอนไดผานมา โครงการหนังสือจากพี่สูนอง จึงไดถูกริเริ่มขึ้นมา จุดประสงคหลัก คือ เพื่อรวบรวมเรื่องราว ความรูสึก ความคิด ประสบการณตางๆ ที่ไดพบเจอมาทั้ง ที่ดีและไมดีจากพี่ๆ ที่เพิ่งจบใหมโดยอยูในระยะใชทุนสูนองๆ นักศึกษาแพทยที่ กำลังจะกาวออกไปจากรั้วโรงเรียนแพทยไปเปนหมอใหม... การใชชีวิตของหมอนั้นไมงายโดยเฉพาะอยางยิ่งหมอใหม ที่ตองมีการ ปรับตัวครั้งใหญ ทั้งดานความรู ความชำนาญในการรักษาคนไข อารมณ ความ คาดหวั ง ที่ มี ต อ คนไข การปรั บ ตั ว กั บ เพื่ อ นร ว มวิ ช าชี พ เรื่ อ งราวการปรั บ ตั ว ชวงเปลี่ยนผานจากการเปนนักศึกษาแพทยสูการเปนแพทยนั้นจึงเปนเรื่องราวที่ นาสนใจ มีคุณคาและคงจะมีประโยชนไมนอยหากมีการรวบรวมเรื่องราวเหลานี้ ผานบทความ เรื่องเลา จากพี่ๆที่ใชทุนอยูตามโรงพยาบาลศูนย โรงพยาบาล จังหวัดทั่วประเทศไทย โดยผานกระบวนการจิตอาสา ใจที่อาสาของพี่ๆ แตละ คนที่อยากจะถายทอดเรื่องราวตางๆ ผานตัวอักษรใหกับนองๆ ...แพทยจบใหม ทุกๆคน หวังเปนอยางยิ่งวาเรื่องราว เรื่องเลาจากประสบการณของพี่ๆ ใน หนังสือเลมนี้จะมีสวนทำใหนองๆ ไดเรียนรู ไดเติบโตเปนแพทยที่สมบูรณพรอม ยิ่งขึ้น ผิดพลาดซ้ำรอยพี่ๆ ลดลง

¤Ó¹Ó

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

12

นับเปนเวลา 39 ป ตั้งแตป พ.ศ. 2515 ที่ประเทศไทยไดเริ่มมีแพทยใช ทุนไปทำงานในชนบท เปนเพราะวา ชวงเวลานั้นชองวางระหวางเมืองกับชนบท หางกันไกลมาก แมวาชนบทในวันนี้หางไกลจากชนบทเมื่อ 39 ปกอนอยาง มากมาย แตชองวางที่มีอยูกลับถางออกเรื่อยๆเชนกัน จนถึงทุกวันนี้แพทยที่ ยินดีและเต็มใจอยูในชนบทจึงยังมีไมเพียงพอ แพทยที่ทำงานหลังหมดพันธะ ชดใชทุนมีเพียง 53% ของแพทยที่ทำงานในโรงพยาบาลชุมชนทั้งหมด เมื่อ แพทยคนใหมมาแพทยคนเกาก็ไปเรียนตอ วนเวียนไปอยางนี้ไมขาดสาย ดังนั้น จนถึงวันนี้สังคมไทยจึงยังจำเปนตองมีแพทยใชทุนอยู ในวันนั้นของเมื่อ 39 ปที่แลว ในทามกลางภาวะที่สังคมไทยถามหา ประชาธิปไตย และความเทาเทียมกันในสังคม แพทยใชทุนสวนหนึ่งไมไดถูก บังคับใหไปใชทุน แตยินดีที่จะไปใชทุนดวยความฝนและอุดมการณที่อยากเห็น สังคมไทยเปนสังคมที่เทาเทียมกัน ไมแบงชนชั้น ยากดีมีจน ชนบทหรือในเมือง ในวันนี้เมื่อ 39 ปผานไป สังคมไทยก็ยังฝากความหวังวาแพทยใชทุนรุนใหมจะ ไมคิดวาการไปใชทุนคือการบังคับใชทุน แตเปนการอาสาไปทำงานเพื่อมอบ โอกาสใหกับคนที่ยังขาดโอกาสในพื้นที่หางไกลในชนบท เพราะโอกาสนั่นแหละ ที่แยกความแตกตางระหวางคนเมืองกับคนชนบท ไมใชเพราะพวกเขาโง หรือ ขี้เกียจ แตเปนเพราะพวกเขาขาดโอกาส การทำงานตามอุดมการณของแพทย จึงเปนการมอบโอกาสดานการแพทยและการสาธารณสุข โดยผูที่มีจิตอาสา และเปนผูที่มีโอกาสเหนือกวาคนอีกหลายคน ในหลายๆ ปที่ผานมา มูลนิธิแพทยชนบทไดผลิตหนังสือ “ดวยรักและ หวัง” จากเลมที่ 1 จนถึงเลมที่ 6 โดยรวบรวมบทความขอคิดของอาจารยแพทย และรุนพี่แพทยใชทุน เพื่อสรางแรงบันดาลใจใหแกนองๆ แพทยจบใหม จนถึง วันนี้ แพทยรุนพี่ผูเขียนเหลานั้นบางสวนถึงชวงปลายของการรับราชการ บางคน เกษี ย ณอายุ ไ ปแล ว และประสบการณ บ างอย า งได ห า งไกลจากแพทย ใช ทุ น รุนใหม มูลนิธิแพทยชนบทจึงไดสนับสนุนใหนองแพทยจบใหมในนามของกลุม

13

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

นพ.วิชัย โชควิวัฒน ประธานมูลนิธิแพทยชนบท

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

“เครือขายแพทยยุคใหม ใสใจ ใฝรู เพื่อการสรางสรรคสังคม” ไดทำกิจกรรมดีๆ หลายๆ อย า ง ซึ่ ง หนึ่ ง ในนั้ น ก็ คื อ การผลิ ต หนั ง สื อ “เรื่ อ งเล า จากพี่ สู น อ ง” โดยรวบรวมเรื่องเลาประสบการณดีๆ จากพี่ๆ แพทยรุนใหม รวมถึงแพทย รุนพี่จากโรงพยาบาลศูนย โรงพยาบาลทั่วไป โรงพยาบาลชุมชน เพื่อถายทอด ผานหนังสือเรื่องเลาจากพี่สูนอง ไปใหแกแพทยที่จะไปทำงานใชทุนในป พ.ศ. 2554 นี้ การดำเนิ น การนี้ มู ล นิ ธิ แ พทย ช นบทไม เ พี ย งหวั ง ว า จะมี ห นั ง สื อ ดี ๆ จากพี่ๆ แพทยมอบใหนองแพทยจบใหม แตยังหวังที่จะสรางแพทยรุนใหมที่ สามารถถายทอดเรื่องราวดีๆ ผานบทความ และสรางทีมบรรณาธิการแพทย รุนใหม รวมไปถึงสรางเครือขายแพทยใชทุนรุนใหม ที่จะมาทดแทนแพทยใชทุน รุนเกาที่เกษียณหรือกำลังจะเกษียณอายุราชการไป จากที่ไดอานบทความที่นองๆแพทยจบใหมไดสงเขามา ทำใหเชื่อมั่นได วา อุดมการณแหงวิชาชีพแพทยไมไดดับสูญ หรือลดนอยลง กลับเพิ่มพูนตาม กาลเวลาที่ผานมา และหลายบทความนาจะทำใหเห็นแนวทางของการแกปญหา ความขัดแยงระหวางแพทยและผูปวยที่กำลังคุกรุน เพราะมุมมองที่แพทยมอง ผูปวย และเห็นคนไขเปนคนนั้น จะชวยลดความขัดแยงตางๆ ลงและนำไปสูการ แพทยที่มีหัวใจของความเปนมนุษยได ในฐานะของประธานมูลนิธิแพทยชนบท ขอเปนกำลังใจใหนองๆ แพทย รุนใหมที่จะไดเรียนรูผานเรื่องราวเรื่องเลาของรุนพี่ที่ไดกาวผานมา และนำไปสู การเรียนรูในประสบการณจริงในโรงพยาบาลจังหวัดและโรงพยาบาลชุมชนตอ ไปในอีก 3 ปขางหนา ขอใหชวงเวลา 3 ปแหงการใชทุนเปนชวงเวลาสำคัญที่ นองแพทยทุกคนจะไดเรียนรูทั้งวิชาการทางการแพทย วิชาการใชชีวิต และวิชา แหงความเปนแพทยที่มีหัวใจของความเปนมนุษย

¤Ó¹ÔÂÁ

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

14

ในมุมหนึ่งทามกลางแสงสีแหงไฟนีออน เด็กหนุมอนาคตไกลตั้งคำถาม วา “ทำไมแพทยจบใหมจึงตองทำงานชดใชทุนในชนบท ขณะที่วิศวะ สถาปตย บัญชี ไมเห็นตองใชทุนในชนบทเลย” แตในเงามืดอีกมุมหนึ่งทามกลางแสงเทียน วิบวับ ผูปวยชราคนหนึ่งตั้งคำถามวา “ทำไมชีวิตฉันจึงขาดโอกาสเชนนี้” ในบริบทของสังคมไทยที่มีชองวางระหวางคนรวยและคนจนสูง ยอมมี มุมมองจากวิถีชีวิตที่แตกตาง ทุกคนมีสิทธิ์ตั้งคำถาม และมีสิทธิ์เลือกทางเดิน ชีวิตของตนเอง แตเพราะเรื่องสุขภาพเปนเรื่องของความเปนความตาย ไมใช ความจนหรื อ ความรวย วิ ช าชี พ สุ ข ภาพจึ ง เป น วิ ช าชี พ ที่ ต อ งมี อุ ด มการณ มีจรรยาบรรณ และมีกรอบคิดที่แตกตางจากวิชาชีพอื่น นั่นคือเหตุผลที่ยังคง ตองมีแพทยใชทุนในชนบท แตไมมีวิศวะใชทุนในชนบท ในชวงเวลาเกือบ 20 ปที่ผมไดรวมกับชมรมแพทยชนบท และมูลนิธิ แพทยชนบทในการรณรงคเสริมสรางอุดมการณใหนองแพทยจบใหมไปทำงาน ในโรงพยาบาลชุมชน โดยการไปบรรยายในโรงเรียนแพทย บรรยายในชวง ปฐมนิเทศแพทยจบใหม เขียนหนังสือ และบทความหลายเรื่อง แตสถานการณ การขาดแคลนแพทยในชนบทกลับไมไดดีขึ้นเลย แทบไมมีแพทยที่ทำงานเกิน ชวงเวลาใชทุน 3 ป แพทยใชทุนสวนใหญอยูเพื่อรอไปเรียนตอ แลวไปเปน อาจารย แ พทย แพทย ใ นโรงพยาบาลเอกชน หรื อ ในโรงพยาบาลจั ง หวั ด อุดมการณที่พยายามพูดถึงดูหางไกลและนาทดทอ แตในชวงเวลา 6 เดือนที่ผานมา มีกลุมแพทยจบใหมกลุมหนึ่ง ตั้งชื่อ กลุมวา “เครือขายแพทยยุคใหม ใสใจ ใฝรู สูการสรางสรรคสังคม” พยายามขับ เคลื่อนสรางสิ่งดีๆ ในวงการแพทย ผมเฝาดูและเปนกำลังใจ ดวยความหวังกับ รุนนองแพทยกลุมนี้ และนองๆ ไดพยายามทำหนังสือ “เรื่องเลาจากพี่สูนอง” เพื่อมอบใหกับนองแพทยจบใหมในงานปฐมนิเทศ จนเมื่อบทความที่ชวยกัน เขียนโดยทีมงานนองๆ หลายคนไดคลอดออกมา เนื้อหาทั้งหลายเปนดั่งแสง

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 15

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

สวางแหงความหวัง ทามกลางความหดหูและทดทอตอปญหาตางๆ และได เปลี่ยนมุมมองของผมตอแพทยจบใหมอยางสิ้นเชิง พวกเขาไมใชแกวเปลา ที่ขาดแคลนอุดมการณ อยางที่พี่ๆ พยายาม ปลู ก ฝ ง ดั ง ในบทความ “ใช ทุ น หรื อ หาทุ น ” ที่ พ วกเขาเขี ย นเพื่ อ สอนพี่ ๆ แพทยรวมถึงตัวผมเองวา “ที่แพทยในโรงพยาบาลชุมชนบอกวาวาง ... คงเปน เพราะแพทยเหลานั้นเนนคุนเคยกับการรักษาเปนสวนใหญจนลืมไปวาแทจริง แลวยังมีงานอีกหลายๆ อยางทั้งในและนอกโรงพยาบาลที่ตองการใหแพทยมามี สวนรวมในการพัฒนา ....เราทำอะไรใหโรงพยาบาลบาง...นอกจากการรักษา” วาเปนเพราะที่รูสึกวาอยูโรงพยาบาลชุมชนวางนั้น อาจจะเกิดจากแพทยเรา คุนเคยแตกับการรักษา จึงไมไดถึงวาเราอาจจะใชเวลาวางนั้นไปทำงานปองกัน รวมดวยก็ได"วาเปนเพราะที่รูสึกวาอยูโรงพยาบาลชุมชนวางนั้น อาจจะเกิดจาก แพทยเราคุนเคยแตกับการรักษา จึงไมไดถึงวาเราอาจจะใชเวลาวางนั้นไปทำงาน ปองกันรวมดวยก็ได" พวกเขามีพลังและพรอมที่จะทำงานกับผูอื่น ดังบทความ “ขอบคุณคะ” ที่สรุปปดทายวา “ขอบคุณที่เปดมุมมองใหมใหผมรูวา โรงพยาบาลไมไดมีแต แพทยกับพยาบาล แตยังมีผูรวมงานทุกๆ คนที่แมจะไมสามารถรักษาโรคทาง กายได แตสามารถรักษา เยียวยา ฟนฟูจิตใจ ใหกับคนไขไดเชนกัน เพราะการ ชวยเหลือเยี่ยวยาจิตใจไมไดเปนเฉพาะเรื่องของแพทย. หากแตเปน... เรื่อง พื้นฐานที่สำคัญของการอยูรวมกันในฐานะเพื่อนมนุษยคนหนึ่ง” บทความที่ ส ะท อ นให เ ห็ น ความเป น มนุ ษ ย ข องผู ป ว ยและแพทย ใ น “ขอโทษนะตองอู” ที่วา “พี่ไมกลาสูสายตาของตองอู เพราะพี่ละอายใจ คน อยางพี่ที่ดีแตทำอะไรงี่เงาไปวันๆ ทำไมถึงยังมีชีวิตอยู ในขณะที่เด็กๆ อีกหลายคนกำลังสิ้นหวัง และตายจากไป พี่ก็กำลังเสวย สุขอยูกับครอบครัว พลางบนวาอากาศรอนจัง หิวจัง งวงจัง เรียนหนักจัง ทั้งๆ ที่วันๆ ทำแคนั้น แตพี่ก็ยังเติบโตมาอยางปลอดภัย ทั้งๆ อยางนั้น คนอยางฉัน ยังมีชีวิตอยู” ในทามกลางกระแสการฟองรองแพทย ที่ไมมีใครอยากมาเปนแพทย พวกเขาสะทอนความคิดในบทความ “หนูแนใจแลวหรือ วาจะเรียนหมอ” วา

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

16

“ฉันเชื่อ หมอหลายๆ คนไมไดตั้งใจใหเกิดความผิดพลาด แตก็นะ พวกเราก็คน ธรรมดา ไมใชเทวดาที่ไหน ไมสามารถรูไปทุกสิ่งทุกอยาง ฉันเองก็ยอมรับ วาฉัน เองก็กลัวการถูกฟองเชนกัน แตไมใชวา พวกเราไมเห็นดวยกับการที่สามารถรอง เรียนเมื่อการบริการ การรักษาไมเปนไปดังที่สมควรจะเปน เพราะปฏิเสธไมได วาก็มีแพทยบางประเภทเหมือนกันที่ไมไดทำตัวนาเชื่อถือ นาฝากชีวิตไวในมือ เวลาผูปวยมารพ.ในเวลานอกราชการ หมอซึ่งอยูเวรกลับไมไดมาดู ใหผูปวย เอาแตนอนรออยูกับพยาบาล” และป ด ท า ยได อ ย า งท า ทายว า “ถ า โชคดี เราคงได ค นรุ น ใหม ที่ มี อุดมการณแรงกลาที่อยากจะเขามาเปนแพทยเพื่อชวยเหลือประชาชนดวยใจ จริง คนรุนใหมที่ไมหวั่นกลัวตอความเสี่ยงในการถูกฟอง ไมยอทอตอภาระงาน ที่หนักหนวง ไมแครแมผูปวยจะไมยกมือไหวพวกเราอีกตอไป ถาถึงวันนั้น ฉัน อยากตอนรับเหลาบรรดานองใหมดวยออมกอดอยางเต็มใจ และหวังจริงๆ วา คนเหลานั้น จะมากพอ....กับงานสาธารณสุขของประเทศไทยเรา” รวมถึงในบทความ “หมอกับคนไข เมื่อเราไมเขาใจกัน” ที่ใหความเห็น อยางมีความหวังวา “...หนทางแกไขปญหาคนไขกับหมอ และปญหาฟอง รองคงไมไดอยูท่ีหัวขอกฏหมาย กฏหมู หรือการชดใชเงินตราแตอยูที่การ ปรับความเขาใจ ปรับเปลี่ยนโลกทัศนเขาหากันใหเรารูจักพระเจาของกัน และกันไดอยางมีมิตรจิตมิตรใจ ฟนคืนระบบการแพทยที่มีหัวใจกลับคืนมา อีกครั้ง...” ถึงตอนนี้ ผมยังเฝาฝน ภาวนา และพยายามใหมันเปนจริง” อีกคำถามที่ผมชื่นชอบสำหรับการตรวจรักษาผูปวยในบทความ “คุณเคย ลอคหองตรวจ OPD, ER ไมใหคนไขเขาไปไหม” ที่วา “ที่ผานมา เรา กำลังเปด ประตู รับคนไขที่ ชื่อคุณ “นอนไมหลับ” คุณ “ปวดทอง” คุณ “ปวดหัว” คุณ “เบาหวาน ความดัน” แลว เราก็ปดประตูใสหนา คนไขที่เปนคนของเราจริงๆ ไวขางหนาหองตรวจรึเปลา ? แลวขังตัวเอง ไว กับ โรคของคนไข โดยไมสน หรอกวา คนไขจะมีปญหาทางสังคม ทางจิตใจมากแคไหน ขอใหฉันได กำจัด อาการปวดทอง อาการปวดหลัง ไปใหไดเปนพอ รึเปลา ? มีอีกหลายบทความที่ชื่นชอบจนไมอาจกลาวไดหมด แตผมเชื่อวาทุกคน ที่ไดอานคงมีความรูสึกมีความหวังเชนเดียวกันกับผม

17

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

นพ.พงศเทพ วงศวัชรไพบูลย เลขาธิการมูลนิธิแพทยชนบท

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

ทักษะในการเขียนบทความเปนอาวุธที่ทรงพลังชนิดหนึ่ง สามารถใชใน การขับเคลื่อนสิ่งดีๆ ไดมากมาย พวกนองๆ ในนาม “เครือขายแพทยยุคใหม ใสใจ ใฝรู เพื่อการสรางสรรคสังคม” พิสูจนวาพวกเขามีอาวุธชนิดนี้ และมีความ มุงมั่นที่จะขับเคลื่อนและสรางคนรุนใหมตอๆ ไป เมื่ อ อ า นแล ว ผมเชื่ อ ว า ทุ ก คนคงเห็ น ด ว ยว า การไปใช ทุ น ไม ใช ก าร เสียสละ แตเปนการแบงปนและการเรียนรู สิ่งที่นองๆ ไดเรียนรูและเขียนออก มาไมสามารถหาอานไดจากในตำรา แตพวกเขาเติบโตขึ้นดวยอาหารที่ไดจาก การพบกับชีวิตจริงของผูปวยจริงๆ ในโลกนี้ไมมีอะไรไดมาฟรีๆ และยอมไมมี อะไรเสียไปฟรีๆ เวลา 3 ปของการใชทุน จึงอาจเปนการเสียเวลาสำหรับบางคน แตสำหรับบางคนพวกเขาอาจจะไดมากกวาที่พวกเขาคาดคิด เมื่อในมุมแหงแสงสีของไฟนีออนไมไดตั้งคำถามวา “ทำไมฉันตองไปใช ทุ น ” ในเงามื ด ที่ มี แ ต แ สงเที ย น ย อ มสว า งขึ้ น และการไปใช ทุ น ในชนบทจะ เปนการบรรจบกันของความดี ความงาม และการแบงปนที่มีใหกันและกันของ มนุษยชาติ และที่นั่นยอมเปนที่ซึ่งระบบทุนนิยมออนกำลังลง เปนที่ซึ่งสัตวที่ แข็งแรงกวาไมจำเปนตองกัดกินสัตวที่ออนแอกวา แตพวกเขาเกื้อกูลกัน และ เปนที่ซึ่งพวกเราทุกคนไมไดอยูเดียวดายในโลกแหงวัตถุนิยมอีกตอไป

ÊÒúÑÞ แนะนำเครือขายแพทยยุคใหม บทบรรณาธิการ พญ.ภัทราภรณ พุมเรือง คำนำ นพ.วิชัย โชควิวัฒน คำนิยม นพ.พงศเทพ วงศวัชรไพบูลย

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

18

ปฐมบทแหงการบิน นพ.ธนพัฒน เลิศวิทยากำจร โรงพยาบาลชุมชน โรงเรียนของความเปนแพทย นพ.ศุภกัลป จันไพบูลย ขอบใจนะที่มาแลว...ทำใหคนเปนคนมากขึ้น พี่แพทยผูหวังดี หมอใหญในโรงพยาบาลเล็ก นพ.อดิศักดิ์ กิตติสาเรศ ในวันที่แสนธรรมดา : ความหลากหลายของหองสี่เหลี่ยม พญ.สิริพร พงศภัทรภัค จากโรงเรียนแพทยสูโรงเรียนชีวิต พญ.ปยะรัตน ลิมปวิทยากุล คุณเคยลอคหองตรวจ....ไมใหคนไขเขาไปไหม ? พญ.เพ็ญนภา กวีวงศประเสริฐ เรื่องของคุณยายกับชางซอมทีวี 4 รส พญ.อังคณา นาคอุบล ตามติดชีวิต “คนชายขอบ” พญ.ศุภมาส อำพล เรื่องเลาชาวชายแดนใต พญ.ศุภรัศมิ์ ทวนนวรัตน เรื่อง “เหลา” จากพี่สูนอง นพ.กสิวัฒน ศรีประดิษฐ หมอ กับ คนไข - เมื่อเราไมเขาใจกัน รัตนาดิศร

˹ŒÒ

3 11

12 14 22 27 32 36 40 46 50 54 60 64 69 72

˹ŒÒ

บทเรียนราคาแพง ติณณา “ใชทุน” หรือ “หาทุน” นพ.ศุภชัย ครบตระกูลชัย Cure or Clear เคียว หรือ เคลียรรักษาใหหาย หรือ แคตองการปดใหพนๆ ตัว นพ.ศุภชัย ครบตระกูลชัย

79

ความคิดที่เปลี่ยนไปกับหัวใจที่ไมเปลี่ยนแปลง Ext. ปณณวัฒน มงคลรัตนกูล ชันสูตรคืนนั้น นพ.ละเอียด นาคใหม เกิดแตจม Ext.ชเนษฎ ศรีสุโข ในหองกระจก นศพ.ศศิวิมล ไวทยวงศสกุล ขอโทษนะตองอู นศพ.อภิชญา สุขประเสริฐ หรือเราจะเปน....ออทิสติก พญ.ภัทราภรณ พุมเรือง

90

87

95 98 103 110 119

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 19

126 130 133 137 141 144 148

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

ตูด…ตูด . . . เสียงโทรศัพทในยามค่ำคืน พญ.ภัทราภรณ พุมเรือง เดิน เดิน เดิน นพ.ปยภัทร ชุณหรัศมิ์ รางวัลแดคนชางฝน นพ.วศิน แมตสี่ กลับบาน นพ.รัฐพัฒน กลัดแกว หลากหลายขอคิดชีวิต โอพีดี Tip and tricks นพ.ปุณยวีร ศรีคิรินทร เรื่องเลา..ของบายวันธรรมดาๆ ที่หอง Lab ชั้น 9 พญ.อัจราวดี พันธุมณี สมาชิกใหมของครอบครัวใหญ นายสมคบ ปน

84

˹ŒÒ

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

20

เรื่องเลาจากพี่สูนอง พญ.ชอทิพย กันทะวงค สุขไดที่โรงพยาบาลชุมชน นพ.กิติศักดิ์ เกษตรสินสมบัติ ไมใกลฝง นพ.สมพนธ นวรัตน กวาจะเจอสิ่งดีดีที่ CUP พาน พญ.ธัญญาภรณ รัตนวิชัย โรงพยาบาลชุมชน...ความเชื่อ ความฝน และความเปนจริง นพ.อิทธิพล อุดตมะปญญา การพัฒนาคุณภาพที่แท และยั่งยืน ดวย 5 H นพ.พรเทพ โชติชัยสุวัฒน “ภัยพิบัติ”....เรื่องไกลตัว,จริงหรือ ?? นศพ.ดุษวรรณ สุวรรณวงศ

153

หนูแนใจแลวหรอ...วาจะเรียนหมอ พญ.ภัทราภรณ พุมเรือง หนูเปน extern (หรือเลขา resident) Extern ตัวนอย แพทย.....ทำไมตองมีจริยธรรมวิชาชีพ ขุมทรัพยเพชร บริษัทยา ความเปนมา และเปนไป นพ.อุดมศักดิ์ แซโงว

188

คิดอีกดาน..กับอาจารยสุวิทย อาจารยสุวิทย วิบุลผลประเสริฐ อ.วิจารณกับการบริหาร....สูฝน อาจารยวิจารณ พานิช “เมื่อเวลาผานไป เราจะเลาเรื่องราวการใชทุนของเราวาอยางไร” อาจารยโกมาตร จึงเสถียรทรัพย สบายๆ ยามบายกับ...อาจารยประเวศ วะสี อาจารยประเวศ วะสี

206

157 162 168 172 179 182

193 197 200

212 217 224

¸¹¾Ñ²¹ àÅÔÈÇÔ·ÂҡӨà ᾷ 㪌·Ø¹»‚·Õè 1 ¨.¹¤Ã¾¹Á

»°Áº·áË‹§¡ÒúԹ

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

22

เกือบหนึ่งปมาแลวที่ผมเหมือนนกพลัดถิ่น แตโชคดี...วาที่ๆ ผมไดบิน พลัดมานั้นกลับเปนเกาะสวรรคแหงใหมของผมซึ่งแมจะหางไกลจากบานเกิด เดิ ม มาก แต ที่ นี่ ก็ ไ ด ส ร า งประสบการณ อั น น า ประทั บ ใจให ผ มไว ม ากมายกั บ การเปนแพทยเพิ่มพูนทักษะในปที่หนึ่งนี้ ยอนกลับไปในชวงเดือนเมษายนที่ผานมา แพทยจบใหมราวพันกวาคน ซึ่งไมกี่วันกอนยังคงเปนเพียงนักศึกษาแพทย ที่คอยเดินปฏิบัติงานตามหอผูปวย ในโรงเรียนแพทยและโรงพยาบาลศูนยตางๆ อยางขะมักเขมนภายใตการดูแล ของอาจารยแพทยนั้น จากนี้ไปพวกเขาเหลานั้นตองออกรับทำหนาที่อันยิ่งใหญ อยางเต็มตัวมากขึ้นแลว ไมเพียงหนาที่แตยังมีความรับผิดชอบที่คอยเปนตัว กำกับเราใหตองทำงานอยางละเอียดรอบคอบมากขึ้นๆ ทามกลางกระแสสังคม ที่คอยกระตุนเตือนพวกเราเสมอ ความพร อ มของนกน อ ยที่ บิ น ออกจากรั ง นั้ น มี ม ากแค ไ หน สิ่ ง นี้ ใครเลาจะตอบได นอกจากตัวของนกนอยนั่นเอง ชวงเวลาที่ผานมาไดฝกบิน สม่ำเสมอแคไหน ไดออกไปแสวงหาความรูในสภาพอากาศตางๆ บางหรือไม อยางไรก็ตามเวลาชวงสั้นๆ เพียงหกปกับสนามฝกบินเล็กๆ ในโรงเรียนนั้นคง เทียบไมไดกับนานนภาอันกวางใหญที่จะตองเผชิญไปอีกทั้งชีวิต อดีตยอมเปน รากฐานที่สำคัญ แตสิ่งที่สำคัญไมยิ่งหยอนไปกวาคือปจจุบัน ความรูที่ร่ำเรียน

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 23

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

มานั้นถาปลอยทิ้งไวเฉยๆ คงลาหลังและเลือนลาง เหมือนอดีตที่กำลังจางหาย ประสาอะไรกับปจจุบันซึ่งเรายิ่งตามไมทันอีก ดังนั้นการหมั่นทบทวนความรูที่ ร่ำเรียนมานั้นเปนสิ่งที่สำคัญมาก และยังเปนรากฐานในการพัฒนาความรูตอๆ ไปอีกดวย ชีวิตจากนี้ไปอีกสามป เราจะอยูที่ไหนอยางไร เรามีสิทธิเลือกได แตก็ ไมใชทั้งหมดยังมีอีกปจจัยอีกมากที่รวมกำหนดชะตาในครั้งนี้ ถึงแมวาเราจะ กำหนดทิศทางและจุดหมายในการบินไปแลว แตลมอาจพัดแรงจนเรากระเด็นไป อีกที่นึงเลยก็เปนได เชนเดียวกับผมซึ่งตกมาอยูในที่ที่ตัวเองไมไดเลือก ความคาดหวังมักทำใหเราเจ็บปวดอยูเสมอ ความวางเปลาหลังจากที่เรา จับลูกปงปองแลวไดคะแนนนอยที่สุดนั้น เปนความรูสึกที่ยากจะลืม มันทำใหเรา ตัวเบามากพอที่จะถูกลมพัดไปที่ไหนก็ได ยังดีที่นกนอยมีเพื่อน เพื่อนที่ตัดสินใจ แลววาจะไปดวยกันไมวาปลายทางจะเปนเชนไรก็ตาม นั่นเปนอยางนึงซึ่งคอย ดึงใจเราไวไมใหตกต่ำลงไปกวานี้ หลังจากเสนทางไดถูกกำหนดอยางหลีกเลี่ยงไมไดแลว สิ่งที่เราทำไดคือ บินไปกับมัน แตเราจะอยูกับมันไดอยางไรกับเสนทางที่เราไมไดเลือก อยาง คำพูดที่บอกไววา ความคาดหวังมักทำใหเราเจ็บปวดเสมอ แนนอนวาคงมี หลายคนที่ตองผิดหวังและอยูกับความรูสึกนั้นไปอีกระยะ ซึ่งทำใหการใชชีวิต และการทำงานในที่ใหมนั้นเปนไปอยางลำบาก ทำไมเราจึงไมเลือกที่จะเรียนรู กับสิ่งใหมๆ ที่เขามาและมีความสุขกับมันละ ถาเรามองวาอุปสรรคหลายๆ อยางเขามาในชีวิตนั้นเปนเหมือนโอกาสใหเราไดพัฒนาตนเองละก็ เชื่อแน วาเราจะเหมือนนกที่พรอมจะบินไปในทุกนานฟาอยางแนนอน และเมื่อผมไดเปดใจลองสัมผัสและเรียนรูกับดินแดนใหมแหงนี้ผมกลับ พบวา มันดีมากๆ ดีกวาที่ผมคิดวามันควรจะเปนเสียอีก ผูคนที่เปนกันเอง ตั้งแตพี่สาธารณสุขที่มารับพวกเรา อาจารย-แพทยประจำ พี่พยาบาลทุกคน เปนกันเองกับพวกเรามาก ทำใหรูสึกอบอุน กลับกลายเปนวา สายลมที่พัดผม มาครั้งนี้กลับนำพาความโชคดีมาใหผม สิ่งที่นาประทับใจอีกอยางของภาคอีสานที่ผมไดมาอยูนั้น ก็คือ คนไข ซึ่ง สวนใหญคอนขางนารัก ยังคงรับฟงคำแนะนำ และใหเกียรติแพทยเปนอยางดี

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

24

อย า งไรก็ ต ามการต อ งมาอยู ต า งที่ ต า งถิ่ น ย อ มต อ งมี ก ารปรั บ ตั ว มีอุปสรรค และสิ่งตางๆ ใหตองเรียนรูอยางมากมาย ทั้งทางดานวัฒนธรรม การใชชีวิต เศรษฐกิจ การเมือง ซึ่งอาจเกี่ยวของกับปญหาทางสาธารณสุข มากบางนอยบางตางๆ กันไป ถาเราใชชีวิตอยางไมคิดจะเรียนรูและคอย ตั้งรับกับปญหาที่มาอยูตรงหนาเราอยางเดียว โดยไมพยายามเขาใจถึง สาเหตุ นั่นคงเปนการเปดโอกาสใหความหงุดหงิดใจมาเยี่ยมเยียนโดยไม เชื้อเชิญ ความเปนอยูโดยทั่วไป ทั้งเรื่องภาษา อาหารการกิน และที่อยูอาศัย คงมี ค วามแตกต า งกั น ตามสภาพของแต ล ะท อ งที่ ถ า เราแก ป ญ หากั บ เรื่ อ ง พื้นฐานเหลานี้ หรือยอมรับมันได ก็ทำใหเราอยูที่นั่นไดโดยไมลำบากนัก สวน ที่เหลือคงเปนปญหาในเรื่องการทำงานเสียมากกวา ซึ่งหลายๆ คนในทุกๆ ที่ก็ อาจประสบป ญ หาและความลำบากใจที่ ค ล า ยคลึ ง กั น เมื่ อ เรามี ชั่ ว โมงบิ น ที่ มากขึ้น อาจทำใหเรามีมุมมองตอปญหาที่เปลี่ยนแปลงไป ตั ว อย า งที่ ใ กล ตั ว ซึ่ ง อาจทำให ห ลายๆ คนหงุ ด หงิ ด ใจไม น อ ย เช น เด็กมาตรวจที่หองฉุกเฉิน ตอนตีสามดวยปญหาไขสูง ทั้งๆ ที่ไปตรวจคลินิก กุมารแพทยมาแลว แตแมก็ยังพาผูปวยมาตอนตีสาม เราคงตองหาสาเหตุวา ทำไมการมีไขสูงนั้นแมของผูปวยถึงกังวลใจ และไดทำอะไรเพื่อบรรเทาอาการ ของผูปวยไปแลวบาง เมื่อเราหาสาเหตุไป เราอาจพบวาเด็กอาจเคยมีประวัติไข ชักมากอน หรือแมอาจทำอะไรไมถูกเลย เมื่อลูกมีไขสูง รวมทั้งการไมไดเช็ดตัวเช็ดผิดวิธี เมื่อเราทราบปญหาเหลานี้แลว เราเขาใจผูปวยและญาติมากขึ้น อาจ ทำให เราหงุ ด หงิ ด ใจน อ ยลง และสามารถให ค วามรู ผู ป ว ยและญาติ ไ ด อ ย า ง ถูกตองเหมาะสมตอไป ที่สำคัญการใชหลัก “อัตตานัง อุปมัง กเร” นาจะเปน หัวใจที่สำคัญที่สุด เพียงแคเราคิดถึงความลำบากของคนที่เปนแมที่ตอง คอยตื่นมาดูแลลูกใหยา เช็ดตัวทุก 4 ชม. แลวไขยังไมลงละก็ คงจะทำให เราพอเขาใจไดวาทำไมแมจึงตองตื่นมาตี 3 เพื่อมาปลุกแพทยเวรหอง ฉุกเฉินกลางดึกดวย มีตัวอยางของปญหาเชิงระบบและนโยบายที่มีผลกับแพทยบาง เชน การขอใบรับรองความพิการซึ่งปจจุบัน ผูปวยหลายคนมีติดตัวกัน เพื่อใชสำหรับ

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 25

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

รับเงินอุดหนุนและจุนเจือชวยเหลือจากความลำบากายจากภาวะทุพพลภาพที่มี ซึ่งเดิมใบรับรองความพิการตองมีเกณฑมากมาย แตปจจุบันเกณฑลดลงเยอะ มาก ในขณะเดียวกัน จำนวนคนพิการในเขตก็มากขึ้นดวย ซึ่งเหตุและผลมันก็มี อยู เนื่องจากการออกนโยบายที่มีเงินชวยเหลือ 500 บาทตอเดือน ที่ อบต. ไปรณรงคไวสำหรับผูปวยวัยชราที่ตาฝาฟาง หลังขดหลังแข็ง แตลำบากอาจ เปนจากขอเขาเสื่อม และโรคอื่นๆ ที่อาจไมเขาเกณฑพิการเดิมนั้น พบวามีการ เหมารถมาเป น หมู บ า นเพื่ อ มาขอใบรั บ รองความพิ ก ารที่ โรงพยาบาลชุ ม ชน (รพช.) แพทย ต อ งถู ก คนที่ ยั ง ไม เข า เกณฑ พิ ก ารรุ ม เร า ในการออกใบรั บ รอง ดังกลาว โดยหลายภาวะยังสามารถรักษาได เชน ตอกระจก แนวทางปฏิบัติที่ ถูกตองคือการเขียนใบสงตัวใหไปตรวจกับจักษุแพทยที่ รพ. ในจังหวัดมากกวา แตก็ยังมีคนไขที่ไมตองการไปรักษาตอ แลวพรอมจะรับความพิการ และเงิน 500 บาทตอเดือนไปตลอดชีวิต ในแตละวันแพทยที่ รพช. ตองตั้งรับกับกองทัพ คนชราเหลานี้นับไมถวน ชายหนุ ม วั ย ฉกรรจ ซึ่ ง ประสบอุ บั ติ เ หตุ ผ า ตั ด ใส เ หล็ ก ไว ป ระมาณ 1 ป ยังไมไดไปเอาออก แตไปสมัครงานที่โรงงานมา 3 แหง แลวไมมีใครรับ จึง มาขอรั บ ใบพิ ก ารแทน ช า งเป น เรื่ อ งที่ น า สลดใจจริ ง ๆ ถ า เรามองอย า งคิ ด วิเคราะห จะทราบวาปญหาที่แทจริงคือปญหาทางเศรษฐกิจและปากทอง ของชาวบาน มากกวาความพิการที่ไมเขาเกณฑที่อยูตรงหนาดวยซ้ำ แพทยมักตองอยูในสถานการณซึ่งตองตัดสินใจเชนนี้อยูเสมอ ไมเพียง แคการออกใบรับรองแพทย หรือ ใบรับรองความพิการเทานั้น ยังมีอีกหลาย เรื่องนอยใหญที่แพทยตองรับผิดชอบ เนื่องจากดานองคความรูที่มี และ ความเชื่อมั่นที่สังคมมอบให แตกระแสสังคมและระบบ อาจบีบคั้นแพทย ไมทางตรงก็ทางออมใหมีโอกาสทำอะไรที่ไมเหมาะสมได บรรทัดฐานใน การรักษา-การตัดสินใจ และจริยธรรมเปนเรื่องสำคัญมากที่จะยึดเหนี่ยว จิตใจเราไว ไมใหลองลอยไปตามกระแสลมพายุเหลานี้ ปญหาสำคัญอีกอยางสำหรับเหลานกนอยที่ออกหากินในปแรกนั้น คือความหิวกระหาย เมื่อตองพนจากออมกอดของพอแม ก็อาจคิดวาตนเอง ตองรับภาระดูแลทั้งตนเอง และครอบครัวทั้งหมด จึงอาจจำเปนตองเรงออก

หากิน เงินเดือนซึ่งสูงพอสมควรเมื่อเทียบกับอาชีพอื่นๆ อาจไมมีความหมาย เมื่อเปรียบเทียบกับเพื่อนวิชาชีพเดียวกันที่ไดมากกวา ความลำบากใจจึงเกิดขึ้น และอาจตองเรออกหากินในดินแดนนอกสังกัด แมจะเปนการทำผิดตอสัญญา ก็ตาม เรื่องนี้ไมมีใครใหคำตอบได เนื่องจากคำวา “พอ” ของแตละคน ไมเทากัน และคำมั่นสัญญาอาจไมไดมีความหมายกับทุกคน จะเห็นไดวาชวงเวลาสั้นๆ เพียง 1 ปแรกนั้น คงจะสรางประสบการณที่ นาจดจำใหใครหลายๆ คน การออกมาบินในดินแดนแหงใหมนั้น จะเรียกวา บินเดี่ยว เสียทีเดียวคงไมใช เพราะเรายังมีเพื่อนอยูเสมอ เพื่อนที่รอเราไปคนหา และรวมทางกันไป ทั้งที่เปนเพื่อนแพทย และเพื่อนวิชาชีพอื่นๆ การออกไปบิน ในครั้งนี้จะเปนความทรงจำอันทรงคุณคาที่สุดชวงนึงในชีวิตของใครหลายๆ คน ถาเราตั้งใจทำมันใหดี การเปดใจเรียนรูสิ่งใหมๆที่เขามาจะชวยทำใหเราอยูได อยางมีความสุขมากขึ้น เมื่อเผชิญปญหา ก็ถือเปนโชคดีที่ทำใหเราไดพัฒนา ตนเอง สุ ด ท า ยนี้ ขอร ว มแสดงความยิ น ดี กั บ นกน อ ยรุ น ใหม ที่ บิ น รวมทองนภาไปดวยกัน

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

26

¹¾.ÈØÀ¡ÑÅ»Š ¨Ñ¹ä¾ºÙÅ ᾷ 㪌·Ø¹ 1 ÈÔÃÔÃÒª 115

จะบอกวา เราทำงานและรับผิดชอบชีวิตคนไข คนไขเคาฝากชีวิตไวใหเรา ทั้งๆ ที่เราเปนแพทยแค 25% เนี่ยนะ ใชแลว...จนถึงตอนนี้ เริ่มเขาใจแลววา มันเปนอยางนั้นจริงๆ หลายๆ คนบอกวา การใชทุนปหนึ่ง เหมือนการไดเปน นศพ. ป 7 ที่ได ทำงานหัตถการเยอะหนอย อาจถูก staff ทิ้งขวางใหงัดความสามารถกนบึ้งและ ดวงมาใชบาง ไดสั่งยาเองโดยไมตอง present เคสและมีความเปนอิสระมากขึ้น ได ส ร า งสรรค ศิ ล ปะการสั่ ง ยาที่ ไ ม เ หมื อ นใคร เมื่ อ คนไข ดี ขึ้ น ก็ จ ะคิ ด ในใจว า เพราะความ create ในการสั่งยาของเรา ฮาๆๆ

27

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

เคยมีอาจารยทานนึงบอกไววา เมื่อคุณสอบติดหมอ คุณกาวมาในเสนทางนี้ไดเพียงแค 1% เมื่อคุณจบป 5 คุณไดกาวมาในเสนทางนี้ 10% และเมื่อคุณเรียนจบ ยินดีดวยครับ คุณเดินเขามาในเสนทางนี้ไดแลวแค 25% เทานั้น (credit อ.ชนินทร ลิ่มวงศ)

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

âç¾ÂÒºÒŪØÁª¹ âçàÃÕ¹¢Í§¤ÇÒÁ໚¹á¾·Â

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

28

แตเมื่อมีคนไข shock หรือ arrest สิ่งแรกที่ทุกคนนึกถึงก็คือ staff “คือพี่ครับ มันเปนอยางงี้ครับ เอาไงตอดีครับ” ถา staff มาก็ดีไป แตถา staff ไมมาแลวจะทำยังไง เราก็จะคิดวา เอาวะ สุดความสามารถเราแลวเปนไงเปนกัน จะเกิดไรขึ้น คนรับผิดชอบคงเปน staff แล ว ล ะ สุ ด ความสามารถเราแล ว นี่ ท า มกลางความหนั ก ใจในชี วิ ต คนไข แตสิ่งหนึ่งที่เรารูสึกก็คือ ยังคงมี staff มาชวยแบงความรับผิดชอบดังกลาวนั้น ใหเราไมรูสึกผิดมากนัก หากเราชวยไมไหวจริงๆ น้ำตาที่หลั่งไหลจะมีแคน้ำตา แหงความเสียใจเพียงอยางเดียว ไมไดมีความรูสึกที่วา เคาจะฟองรองเรามั้ยนะ เราเต็มที่แลวจริงๆ เพราะฉะนั้น หากถามวา เราเขาถึงความเปนแพทยกี่ % เมื่อเราผาน รพ.จังหวัด 9 เดือนแรก ผมวาเพิ่มขึ้นเปนแค 40% เทานั้น เพราะเรายัง ไมไดรับรูถึงบทบาทในการ “รับผิดชอบคนไขทั้งชีวิต” อยางแทจริง ...แลวจะไดรับรูเมื่อไหร... เมื่อเราไดสัมผัสโรงพยาบาลชุมชนไงละ มันอาจไมใชโรงเรียนแพทย แตมันคือโรงเรียนที่สอนใหเราเขาใจความเปนแพทยไดอยางแทจริงเลย ทีเดียว ผมเปนไมกี่คนที่ตองไปอยู รพ.ชุมชน ขนาด 30 เตียง รองรับประชากร รวม 80,000 คน มีหมอทั้งหมดแค 2 คนซึ่งเปน intern 1 ทั้งคู (ก็คือหมอ ตอประชากรเทากับ 1:40000) และที่สำคัญ รพ. นี้ไมมีแมกระทั่ง ผอ. !!! ด ว ยเหตุ ที่ ไ ม ค าดฝ น เมื่ อ อยู ดี ๆ รพ. นี้ ก็ มี ห มอลาออกพร อ มกั น ทั้ ง รพ. จากนั้ น ผอ. ก็ ถู ก พั ก งานให อ อกนอกพื้ น ที่ ทำให มี ค ำสั่ ง เรี ย กตั ว หมอ ผูโชคราย 2 คนประจำการแทน ซึ่งนั่นก็คือผมและเพื่อนผมอีก 1 คน ตองนั่ง ตรวจ OPD วันละเกือบ 400 คนพรอมทั้งดู ER ทำหัตถการ OR เล็ก ทำหมัน ดูวอรด ก็คือวิ่งทั่วรพ.นั่นแหละ โดยใชหมอแค 2 คนตลอดทั้งเดือน ชวงเวลา เหล า นั้ น มี สิ่ ง ต า งๆ ทั้ ง ดี แ ละร า ยเกิ ด ขึ้ น มากมาย แต ทุ ก อย า งที่ เ กิ ด ขึ้ น นั้ น มันทำใหเราเขาใจคุณคาของตัวเองและทำใหเราเขาใจตัวเองมากขึ้นวา

...ทำไมเมื่อกอนเราถึงอยากเปนหมอนะ ลืมความรูสึกเหลานั้นไปกี่ป แลวเนี้ย... กลางดึ ก วั น หนึ่ ง พยาบาลก็ ร ายงานว า คนไข ที่ ER หอบมาก ไปดู ก็ ปรากฏวา คนไขหายใจไมไหวจนสลบไปแลว จึงใสทอชวยหายใจไป แต...ใสยาก มากครับ ถาเปนรพ.จังหวัดก็จะตามพยาบาลดมยาหรือ staff มาใสแทน แต... ที่นี่ ถาผมใสไมได คงไมมีเทวดามาชวยใสแลวครับสุดทายก็ยัดๆๆๆ เขาไปจน ได รวมทั้งหมด valium 2 amp , try 5 attempt และฟนหนาหักหมดปาก ...และ คนใสก็ยกแขนไมขึ้นไป 2 วัน ระหวางที่ยืนดูทายรถ refer ก็นึกในใจวา จะรอด มั้ยวาาา ถารอดคงมาตอวาเราแนเลย ลอซะฟนหมดปาก

...อืม...บอกความรูสึกไมถูกแฮะ... จากนั้น 2 อาทิตยตอมา ก็ตองใส tube ลุงคนนี้อีกครั้ง พออาปาก ก็ตกใจมากเพราะแกไปทำฟนมาสวยเลย ...แตแลวผมก็กดหักเรียบเหมือนเดิม... ทามกลางความรูสึกที่วา “ไดชวยชีวิตคนไข” อีกมุมหนึ่งก็ตองสัมผัสกับ การทำใหคนไขตายเพราะเรา “เพียงคนเดียว” ไดเชนกัน

29

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

...ทำไมจะจำไม ไ ด ล ะ ครั บ ถ า ไม ไ ด ห มอวั น นั้ น ผมคงตายไปแล ว ล ะ ขอบคุณคุณหมอจริงๆ...

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

เพียงแค 1 อาทิตยตอมา มีคนเดินเขามาตรวจใน OPD พรอมใส mask ผมจึงถามวาเปนอะไรมาครับ... ...คนไขไมตอบ... ผมเปดดู OPD card แลวจากนั้นเราก็ตะโกนลั่น OPD วา ...เฮย..กลับ มาไดไงเนี่ย...คนไขก็หัวเราะ ลุงคนนั้นครับกลับมาพรอมถุงฟอกไตทางหนาทอง ยังจำหมอไดมั้ย ผมขอโทษขอโพยใหญ วาผมทำฟนคุณลุงหักหมดปาก แตลุงกลับพูดวา

ครั้งหนึ่งเคยมีเคส Febrile convulsion นอน รพ. อยู ซึ่งตาม guideline จริงๆ แลว หากอายุต่ำกวา 1 ขวบควรที่จะ LP ทุกเคส แตดวยความมองโลกใน แงดีหรือmalpracticeก็ตามแต เพราะเด็ก clinical ดีจึงยังไมไดทำ แตกลับทำให ผมรูสึกไมสบายใจ จนตองไปดูเด็กคนนั้นวันละ 4-5 ครั้ง คุยแผนการรักษากับ แม เ ด็ ก เป น ระยะ แต สุ ด ท า ยเด็ ก คนนั้ น ก็ แ ย ล งและจบชี วิ ต ที่ รพศ. ด ว ย Meningitis หยดน้ำตาครั้งนี้ นอกเหนือจากความเสียใจ ยังเต็มไปดวยความรูสึก ผิดและความกลัวติดคุกติดตะรางอีกตางหาก ทำใหเขาใจภาระหนักอึ้งของการอยู รพช. นั่นก็คือการรับผิดชอบตอ การตัดสินใจทามกลางความสับสนของตัวเอง หากวาวันนั้น เราใจแข็งซักนิด LP เด็กคนนั้นสักครั้ง เด็กคนนั้นคงจะไดเติบโตเปนผูใหญในอนาคตและอยูดูแลแมของเคา ตอไปแลวละ...

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

30

การไปอยูโรงพยาบาลชุมชน สอนใหเรารับรูวา ความรับผิดชอบที่เรา ตองแบกไว จริงๆแลวมันหนักขนาดไหน หลายๆ คนจึงเลือกที่จะ refer เคสมากมาย โดยใหเหตุผลไมไดวาทำไม รูแตเพียงวา เก็บเคสนี้ไวแลวรูสึกมันหนักๆ อยางบอกไมถูก ทำใหคนรับ refer มักจะตอวาในใจวา มันจะ refer มาทำไม (วะ) ถางั้นตองลองมาแบกรับความ รูสึกนี้ที่โรงพยาบาลชุมชนซักครั้งแลวคุณจะเขาใจ ทำใหหลังจากไปอยู รพช. มาได 2 เดือน คิดวาผมเขาใกลความเปนแพทยไดเพิ่มเปน 70-80% แลวมั้ง เพราะความยากที่สุดของความเปนแพทยก็คือ การแบกรับความรับผิดชอบ เนี่ยแหละ นอกเหนือจากเรื่องราวเกี่ยวกับการรักษาผูปวย ยังมีอีกหลายสิ่งที่ทำให เราไดรูจักดานมืดของตัวเองและโลกใบนี้มากขึ้น เราจะมาทำงานกี่โมง มาราว กี่โมงก็ไมมีใครกลาวา เพราะบุคลากรทุกคนในรพ.ลวนใหความเคารพในทุกสิ่ง ทุกอยางที่เราทำ ไมมีอาจารยหรือพี่ Dent มาตอวา ทำใหเกิดการเอารัดเอา เปรียบกันระหวางหมอที่ขยันทำงานและหมอที่ขี้เกียจแตอาวุโสกวา หมอที่ ขี้เกียจก็มีแนวโนมที่จะขี้เกียจและขาดความรับผิดชอบมากขึ้น ผิดกับหมอที่ขยัน

ตองมาทำงานมากขึ้นชดเชยหมออีกคนนึง และดวยความที่ไมมีใครกลาตอวาจึง ทำใหเกิดการเอารัดเอาเปรียบจนหมอที่ดีๆ มักจะทนไมไดและหนีออกไป วิ ธี แ ก ป ญ หาก็ คื อ จั บ แพทย จ บใหม ที่ ล าออกไม ไ ด ห รื อ ขอย า ยไม ไ ด เอาเขาไปอยูในที่ที่เคาชอบเอารัดเอาเปรียบกันตอไป เกิดเปนวงจรอุบาทวไมจบไมสิ้น วงจรดังกลาวเปนโครงสรางที่แข็งแกรง ในสังคมปจจุบัน หลายคนสวนมากจบมาอุดมการณแนวแน ตั้งใจเต็มที่จะใชทุน ครบอยูใน รพ. รัฐบาลทั้งนั้น แตเมื่อออกมาใชทุน กลับเจอสภาพสังคมแหง ความเป น จริ ง ทำร า ย ถู ก เอารั ด เอาเปรี ย บกั น จนทนอยู ใ นสั ง คมนี้ ไ ม ไ หว อุดมการณที่ตั้งมั่นจึงเลือนหายไปพรอมกับความออนแอทางจิตใจ

เมื่อนองๆ ไดออกมาเผชิญโลกแหงความเปนจริงนั้น นองจะเขาใจ 3 ป ตอจากนี้ ไมอยากใหนองๆ ใชคำวา “อดทนและฝนใจ” แตอยากใหนองๆ ออกมาเรียนรู และเมื่อถึงเวลานั้น เราจะมาชวยกันเปลี่ยนแปลงสังคมกัน นะครับ

31

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

เพราะฉะนั้ น นอกเหนื อ จากการฝ ก ฝนทางการแพทย แ ล ว สิ่ ง หนึ่ ง ที่ นองๆ จะไดมาเผชิญ ก็คือสังคมแหงความเปนจริง วาทำไมประเทศไทย ถึงมี หมอไมพอซะทีทั้งๆ ที่ผลิตมาปละเกือบ 2,000 คน ทำไมคนอื่นถึงชอบพูดเสมอวา หมอทำงานสบาย เงินก็เยอะ แตบางคน กลับทำงานไมไดหลับไมไดนอนและคาตอบแทนนอยนิด ทั้งๆ ที่อยูใน รพ. เดียวกันดวยซ้ำ

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

จนลืมไปวา ...เราสัญญากับพระบิดาฯ ไววาอยางไรบาง...

¾Õèá¾·Â ¼ÙŒËÇѧ´Õ

¢Íºã¨¹Ð·ÕèÁÒáÅŒÇ ·ÓãËŒ¤¹à»š¹¤¹ÁÒ¡¢Öé¹

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

32

มีคำกลาวที่พี่เคยไดยินมาวา “อนาคตไมใชสิ่งที่ตอเนื่อง (continuity) มาจากอดีต แตเปนสิ่งที่แตกตาง (differentiation) ไปจากเดิม” อานแลวคิดวา คำกลาวนี้เปนจริงแคไหน ก็ลองนึกยอนไปถึงสมัยที่จบมัธยมแลวเขาเรียนใน มหาวิทยาลัย ตอนที่เรียนชั้นป 1 แลวขึ้นชั้น pre-clinic แลวตอมาจากชั้น pre-clinic ขึ้นชั้น clinic และจากป 5 ขึ้นเปน extern แลวคงจะรูสึกเห็นดวยกับ คำกลาวนี้บาง และแนนอนยอมรวมถึงจากชีวิต extern เมื่อเปลี่ยนแปลงไปสู การทำงานในฐานะแพทยใชทุนหรือ intern ดวย สมั ย ที่ เ ป น นั ก ศึ ก ษาแพทย ทุ ก คนคงเคยได ยิ น พระดำรั ส ของสมเด็ จ พระราชบิดาวา “ฉันไมตองการใหเธอเปนแพทยอยางเดียว แตควรเปนคน ดวย” และก็คงเคยไดเรียนความหมายของคำวาสุขภาพวาหมายถึง “สุขภาวะ ที่สมบูรณและเชื่อมโยงกันเปนองครวมอยางสมดุล ทั้งทางกาย ทางจิต ทางสังคม และทางปญญา” ความหมายของคำวาสุขภาพตามที่นองๆ เคยไดเรียนกันมานั้น เปน ความหมายที่ ค รอบคลุ ม ถึ ง ทุ ก ด า นของความเป น คน และน า จะเห็ น ได ว า ถาสามารถมีสุขภาพดีไดตามความหมายดังกลาว ยอมมีความสุขอยางแนนอน ทั้งในระดับบุคคล ครอบครัว ชุมชน สังคม จนถึงประเทศชาติ

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 33

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

ปจจุบัน เปนที่ยอมรับวาบทบาทของแพทยนั้นมิใชแคการรักษาโรคภัย ไข เจ็ บ แต ร วมไปถึ ง การดู แ ลและส ง เสริ ม สุ ข ภาพด ว ย เพื่ อ ที่ จ ะรั ก ษาโรคได แพทยจึงตองเรียนรูเกี่ยวกับรางกายมนุษยและโรคตางๆ จนตนเองมีความรู อยางดีในระดับหนึ่งกอน เชนเดียวกัน การที่แพทยจะดูแลสุขภาพไดก็ตองเรียนรู เกี่ ย วกั บ สุ ข ภาพตามความหมายที่ แ ท จ ริ ง ของคำว า สุ ข ภาพ หรื อ เรี ย นรู ถึ ง ความเป น คน เพื่ อ ให ต นเองมี ค วามเป น คนที่ ส มบู ร ณ ใ นระดั บ หนึ่ ง ก อ น เชนกัน ผูที่ไดเรียนรูถึงความเปนคนที่สมบูรณในระดับหนึ่งหรืออาจกลาวไดวามี สุขภาพดีในระดับหนึ่งยอมมีความสุข จึงขอสรุปไวในชั้นนี้กอนวา การเรียน แพทยนั้นแทจริงแลวคือการเรียนรูความเปนคนอันจะนำมาซึ่งการมีความ สุขในชีวิตและการใชชีวิตอยางมีความสุข รวมทั้งสามารถชวยใหผูอื่นมี ความสุขดวย อยางไรก็ตาม ไมมีใครรูความจริงทั้งหมดของชีวิตมาตั้งแตแรก ไมมีใคร เปนคนที่ดีพรอมไปทุกอยาง และไมมีอะไรในโลกนี้ที่สมบูรณแบบ ดังนั้นจึงเปน เรื่องธรรมดาที่ในชีวิตเราจะตองพบเจอกับคนที่เราถูกใจบาง ไมถูกใจบาง คนที่ เขากันไดบาง ไมไดบาง ตองอยูในสถานที่ที่พอใจ หรือไมพอใจ ตองทำงานหรือ มีสภาพชีวิตอยางที่ชอบบาง ไมชอบบาง ความจริงเรื่องนี้นองๆ คงเคยไดมี ประสบการณมาพอสมควรแลวตั้งแตสมัยเปนนักศึกษาแพทย และควรจะทำไว ในใจเสมอเพื่อเปนพื้นฐานของจิตใจใหยอมรับกับสิ่งตางๆ ที่เกิดขึ้นในชีวิตได รวมถึ ง การยอมรั บ สิ่ ง ที่ น อ งจะได เจอเมื่ อ ทำงานเป น แพทย ใช ทุ น ด ว ย ทั้ ง นี้ เมื่อนองเปดใจยอมรับสภาพความไมสมบูรณของชีวิตและสิ่งแวดลอมได ก็จะได รูจักการใชชีวิต การทำสิ่งตางๆ ทามกลางพื้นฐานความขาดแคลน และเรียนรู จากความไม ส มบู ร ณ นั้ น อั น ที่ จ ริ ง น อ งๆ ก็ เ คยทำเช น นี้ ม าแล ว ในสมั ย เป น นักศึกษาแพทยซึ่งเรียนรูเรื่องความเจ็บปวยจากคนไข โดยแมพื้นฐานของนองใน เวลานั้นยังขาดความรูและประสบการณ อีกทั้งมีหนาที่ตองปฏิบัติงานและเวลาก็ จำกัด ก็ยังสามารถเริ่มเรียนรูจากความไมรูของตนและความไมพรอมตางๆ ได ในการมาปฏิบัติงานเปนแพทยใชทุนนั้น นองๆ จะตองใชชีวิตที่ตางไป จากสมัยเปนนักศึกษาแพทยและไดเรียนรูสิ่งตางๆ ในแงมุมที่ลึกซึ้ง กวางขวาง และหลากหลายกวาแตกอน แนนอนวาสิ่งที่นองไดเรียนรูจากการใชชีวิตนั้นจะ

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

34

ทำใหนองเปนคนที่สมบูรณขึ้นอันหมายถึงมีสุขภาพที่ดีและมีความสุขยิ่งขึ้น รวม ทั้งสามารถดูแลสุขภาพของผูอื่นไดดีขึ้น พี่มีสิ่งที่คิดวานองควรจะไดเรียนรูหรือ ทำใหเกิดขึ้นในใจเพื่อเปนพื้นฐานในการดำเนินชีวิตแพทยใชทุนอยางมีความสุข และเปนปจจัยที่เอื้อตอการเรียนรูสิ่งตางๆ มากขึ้น ไดแก การทำความเขาใจและยอมรับสภาพความแรนแคนของพื้นที่ที่ตนไป ปฏิบัติงาน ความทุกขยากลำบากของผูคนในพื้นที่นั้น ความขัดของไมสะดวก สบายตางๆ เชน การไมมีเทคโนโลยี สิ่งบันเทิงเริงใจตางๆ การขาดความพรอม ดานบุคคล วัตถุ เครื่องมือ อุปกรณ ระบบ ซึ่งนองๆ ตองละความยึดติดกับ สภาพชีวิตสมัยเปนนักศึกษามาปรับตัวเขาสูสภาพชีวิตใหมในลักษณะนี้ และ เข า ใจว า เป น ความเป น จริ ง ของสั ง คมไทย พร อ มทั้ ง สามารถเสี ย สละทำงาน ทามกลางสภาพดังกลาวได หรืออาจกลาวไดวามีความรักผืนดินถิ่นเกิด ตั ว เรานั้ น ไม ใช ค นที่ ส มบู ร ณ ผู อื่ น ที่ เข า มาในชี วิ ต เราก็ ไ ม ใช ค นที่ สมบูรณเชนกัน พวกเขาอาจมีสภาพชีวิต อุปนิสัย พฤติกรรม การแสดงออก ความคิด ทัศนคติ ที่ตางจากเรา ไมวาจะเปนเพื่อนรวมงาน เจาหนาที่ คนไข ชาวบาน สิ่งที่พวกเขาเปนอาจทำใหเราพอใจ ไมพอใจ ชอบหรือไมชอบ เขากัน ไดชวยเหลือกันหรือขัดแยงกระทบกระทั่ง เราตองเรียนรูถึงความแตกตางเหลานี้ เพื่อใหเขาใจวามันเปนธรรมชาติของคนอื่นซึ่งไมเหมือนเรา หรือเขาใจความ หลากหลายของเพื่อนมนุษย อาชีพแพทยนั้นเปนอาชีพที่ชวยเหลือผูอื่น สามารถพูดไดวาเปน อาชีพที่ไดทำความดีและทำบุญ นองๆ ลองคิดตามวาปกติเราทำความดีหรือ ทำบุญเพื่อชำระจิตใจใหใสสะอาดและเกิดความสุขใจ ไมใชทำความดีหรือทำบุญ แล ว ทุ ก ข ใ จ ดั ง นั้ น เราประกอบอาชี พ แพทย ค วรจะได พั ฒ นาจิ ต ใจให ใสสะอาดมากขึ้นและเกิดความสุขจากการทำงานเชนกัน ทั้งนี้ พื้นฐานจิตใจ ที่ดีงามอันนำไปสูความสุขดังกลาวหลายๆ อยางนองๆ ก็เคยไดรับการปลูกฝง มาแล ว ในช ว งชี วิ ต ที่ ผ า นมา เช น ความเมตตากรุ ณ า การให โ ดยไม ห วั ง ผลตอบแทน ในการทำงานอันประกอบดวยพื้นฐานจิตใจที่ดีงามยอมทำใหผูอื่น ไดรับความสุขจากจิตใจนั้นดวย หรืออาจกลาววาไดมีการใหใจไปดวยในการ

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

ทำงาน อีกดานหนึ่งถาสามารถเขาใจในผูคนที่ผานเขามาในชีวิต ยอมเห็นคุณคา ที่แฝงอยูในสภาพชีวิตเหลานั้นได หรือรูจักการสัมผัสใจ การมาปฏิ บั ติ ง านในฐานะแพทย ใช ทุ น ตามจั ง หวั ด ต า งๆ ก็ ค งเป น เหตุการณหนึ่งในชวงชีวิตของนองๆ กอนที่แตละคนจะกาวตอไปบนเสนทาง ของตนเอง สุดทายนี้จึงขอสรุปไววา ในเมื่อการเรียนแพทยคือการเรียนรูเรื่อง สุขภาพ และการเรียนรูเรื่องสุขภาพคือการเรียนรูความเปนคน การเรียนแพทย จึงเปนการเรียนรูความเปนคน เพื่อใหเปนคนที่สมบูรณและมีความสุข รวมทั้ง สามารถนำไปชวยเหลือผูอื่นได ทั้งนี้ ไมมีใครเปนคนที่สมบูรณมาตั้งแตแรก ดังนั้นการเรียนรูเรื่องสุขภาพหรือเรียนรูความเปนคนจึงเกิดขึ้นตลอดชีวิต ถาสามารถเขาใจและเขาถึงพื้นฐานดังกลาวได ไมวาชีวิตจะกาวไปอยูจุด ไหนหรือไปเปนอะไรก็ตาม ความเปนแพทยยอมมีอยูเสมอ ทายที่สุด ขอให ทุกคนจงประสบโชคดีบนวิถีทางดังกลาวดวย

35

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

¹¾.Í´ÔÈÑ¡´Ôì ¡ÔμμÔÊÒàÃÈ Ã¾.ªØÁáʧ Í.ªØÁáʧ ¨.¹¤ÃÊÇÃä

ËÁÍãËÞ‹ ã¹àÁ×ͧàÅç¡

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

36

วั น นี้ เ ป น อี ก หนึ่ ง วั น ในการทำงานที่ แ สนเหน็ ด เหนื่ อ ยในโรงพยาบาล ชุมชนกวาจะถึงเวลาพักกลางวัน ระหวางทางเดินไปรับประทานอาหารกลางวัน นั้นก็มีเสียงเรียกมาจากดานหลัง “หมอใหญ ไปกินขาวเหรอคะ” ผมหันตามเสียง นั้นไป เสียงนั้นมาจากเด็กผูหญิง อายุราว 7-8 ขวบเห็นจะได คงเปนญาติของ ผูปวยที่มาเฝา ผมแอบยิ้ม พยักหนาแลวเดินตอไป แมจะหิว แตก็อดมีความสุข ในการเปนหมอใหญไมได ทำใหคิดถึงคำวาหมอใหญขึ้นมา คำนี้บางทีอาจยัง ไมคุนเคยสำหรับนองๆ เพราะอาจจะไมคอยไดยินกันที่โรงพยาบาลใหญ หรือ มหาวิทยาลัย แตมันเปนคำที่คุนหูในโรงพยาบาลชุมชนทุกแหงในประเทศนี้ โดยความรูสึกแลว การเรียกหมอใหญ ถือเปนการเรียกที่ใหเกียรติและใหความ เคารพในความรูที่เรามี และยังหมายถึง ความหวังของคนที่เรียกที่จะพึ่งพาอาศัย เรา หมายถึงความไววางใจที่จะใหพวกเราดูแล การเปนหมอใหญในโรงพยาบาล ชุมชน เรามีภาระงานอันมากมาย ถึงแมจะเหน็ดเหนื่อยเพียงใด แตผมก็มักจะได พบกับความประทับใจที่ทำใหเรายิ้มไดทุกวัน รวมถึงวันนี้ที่ผมก็ไดรอยยิ้มอีก หนึ่งรอยยิ้มแลว หมอใหญ..หมอนอย..ทำไมหมอตองมียศ..ดวย หรือจะเปนไปตามขนาด ตัว.. ในชุมชนนั้น หมอ หมายถึง ผูที่เขามาชวยเหลือ ใหการดูแลรักษา ดังนั้น เมื่อไปที่อนามัย หรือโรงพยาบาล ทุกคนก็จะเปนหมอไปหมด จนบางทีตอง

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 37

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

สื่อสารกันดีๆ วาหมอที่บอกวาอยางงั้นอยางนี้นะหมออะไร เพราะบางทีชุด เจาหนาที่เข็นเปลก็เหมือนๆ กับชุดเรา และบางทีถาเราแตงตัวไมดีก็ตองระวังอีก วาเขาอาจจะเขาใจวาเราเปนคนเข็นเปล ไปก็ได... การเปนหมอใหญไมใชเปนเพียงใหความสำคัญกับการที่เรามีความรู เทานั้น แตตองมีมีจิตใจที่จะชวยเหลือผูปวยและญาติใหดีที่สุด ใหสุดความ สามารถดวยใจจริง ไมวาหมอใหญ หมอนอยครับ ตองยอมรับวาพวกเราจบมา ใหมๆ มีขอเสียคือมีประสบการณนอยในเรื่องวิธีคิดในการดูแลผูปวยและขาด ความมั่นใจในองความรูที่มี ซึ่งนั่นเปนเรื่องที่นองๆควรตองขยันศึกษาหาความรู เพิ่มเติมเสมอ ถาโชคดีไดเห็นตัวอยางที่ดีมีคนแนะนำก็จะเรียนรูไดเร็วมากขึ้น ถาหากมีพี่ที่คอยมาเตือนมาบอกนองก็คงเพราะรักและเปนหวงนองๆ ควรตอง ขอบคุณพี่ๆ เหลานั้น เพราะถาเขาไมพูด เราก็ไมรูขอผิดพลาดแลวก็ทำผิดตอไป แมรูวาบางทีอาจทำใหนองบางคนรูสึกไมดีและอาจเขาใจผิดก็ตาม แตใหรูไวเถิด วาพี่ๆ เหลานั้นตางประสงคดีกับนองนะครับ สวนขอดีของนองใหมก็มีนะครับ คื อ ไฟแรง และจิ ต ใจที่ ยั ง ไม ด า นชาต อ ความรู สึ ก ของผู ป ว ยและญาติ ม ากนั ก ซึ่งเปนสิ่งที่ควรพยายามจดจำไว เพราะเมื่อเราไดพบไดทำอะไรบอยๆ เราก็จะ รู สึ ก ชิ น ชา จนวั น หนึ่ ง ก็ จ ะไม ไ ด สั ม ผั ส ความรู สึ ก ของผู ป ว ยและญาติ อี ก เลย สังเกตไดจาก ความคิดของแพทย กับผูปวยและญาติมักจะตางกันเสมอ เชน เมื่อเวลาญาติพาผูปวยมา เมื่อเราสอบถามอาการไดความวาอาการผูปวยคอยๆ เปนมาเปนปแลว แพทยมักจะประเมินวาเปนโรคเรื้อรัง ไมรุนแรง สามารถรักษา แบบผูปวยนอกได อาจไมตองรีบรักษา แตในความคิดที่กลับกันนั้น ผูปวยและ ญาติมักคิดวาปวยมาตั้งนานแลว..เปนมานานเชียวนะ..จะไมรุนแรงไดไง ตองรีบ รักษาใหหาย เราก็มักจะคิดวาเปนตั้งนานไมมา มาวันเดียวก็จะใหหาย ถาเริ่มมี ความคิดแบบนี้ทีไร อารมณก็จะขึ้นไดงาย ขอใหนองลองเริ่มคิดใหม หากเราไม ไดเปนหมอแลว ถาคนปวยนั้นเปนญาติเรา ผมก็ไมแปลกใจที่เราจะคิดเชนนั้น เชนกัน เพราะเขาก็ไมไดมาโรงพยาบาลบอย การปวยครั้งนี้อาจเปนครั้งแรก เขายอมไมเขาใจเปนธรรมดา อยากใหนองๆ หายใจเขาลึกๆ แลวคอยอธิบายให เขาฟงนะครับ จะไดอารมณไมขึ้น..ไมแกไว.. อีกเรื่องที่ชอบทำใหหงุดหงิดกับการ ซักประวัติคือการที่ผูปวยไมเลาอาการ หรือบางทีก็ใหเราสบตาแลวรูเอง เขาใจ

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

38

เองวาโรคมันเปนอยางไร คิดที่จะเลื่อนขั้นเราจากหมอธรรมดาเปนหมอเทวดา.. สิ่งเหลานี้ไมไดเกิดแคกับผูปวยหรอกครับ แตจริงๆ เกิดกับพวกเราดวย หลาย ครั้งที่เราไมคอยไดคุยบอกโรคกับผูปวยและญาติ เรามักทดไวในใจและคิดวาเรารู แปลวาคนอื่นรูแลวเชนกัน นองๆ ตองระวังอยาใหชินชากับความรูสึกนี้นะ ครับ..พยายามฝกพูดและสื่อสารกับผูปวยและญาติ ทำหนาที่ของพวกเราใหดี ที่สุด การเปนหมอจบใหมนอกจากประสบการณที่นอยแลว อีกปญหาที่ผม พบคือความไมมั่นใจในองคความรูที่มี ดวยเนื้อหามากมายในตอนเรียน ผมขอ แนะนำวาในปแรกที่เขากำหนดใหเราเปนแพทยเพิ่มพูนทักษะ ไมตองยั้งครับ ชื่อมันก็บอกอยูแลววาปนี้มันเปนปแหงการเรียนรู เรื่องไหนไมมั่นใจใหหมั่นเปด อาน แลวจะพบวาแทจริงมันมีหัวเรื่องที่ตองรูไมมากนักหรอกครับ อยาปลอย เวลาใหลวงเลยไป และอยาทำผิดกับผูปวยซ้ำๆ ไปมา ทั้งๆ ที่คำตอบมีอยูใน ทุกที่ หนังสือ พี่ๆ อาจารย กูเกิ้ล แลวเราจะไดไมตองรูสึกผิดตอผูปวยในภาย หลังครับ คอยๆ เก็บประสบการณแลวเมื่อออกมาโรงพยาบาลชุมชนนองๆ จะทำไดเปนอยางดีแนนอน โลกแหงโรงพยาบาลชุมชนจะเปนที่ๆ ทำใหนองไดเขาใจวาการรักษามี อะไรที่มากกวาหมอกับยา หากยังตองอาศัยคนในครอบครัว คนในชุมชนในการ ดูแล การทำงานตองอาศัยทีมเจาหนาที่ในโรงพยาบาลและหนวยตางๆ อีก มากมาย เรื่องความสัมพันธจึงเปนเรื่องสำคัญมากที่สุด ใหมองทุกคนเปนเพื่อน รวมงาน เราทำกันคนละหนาที่ ชวยกันทำ ไมมีใครเหนือกวาใคร แมวันนี้ เนื่องดวยปญหาสาธารณสุขของประเทศจะมากมาย จนทำให เกิดความไมพอใจ จนทำใหบุคลากรทางการแพทย จะนอยลงไปบาง ทำให บางทีจำนวนแพทยในโรงพยาบาลชุมชนดูจะนอยเกินไปเมื่อเทียบกับภาระงาน ที่ มี แต ที่ โรงพยาบาลชุ ม ชนก็ ยั ง คงมี ม นต เ สน ห ใ ห น อ งๆ ได ม าสั ม ผั ส อย า ง แนนอน แมวาบางครั้งจะเหนื่อย จะทอ ไปบางแตเราก็มักจะไดรับความสุขเสมอ มันไมใชเงินหรือสิ่งของที่เราไดรับ...เพียงรอยยิ้ม คำขอบคุณ ไมไดตองการ

สิ่งของมากมาย แตความคิดวาตองการขอบคุณ และความไววางใจใหเราชวย ดูแล นั้นก็มากเกินพอแลวในการเติมกำลังใจใหฟนฝากับอุปสรรคครับ มาชวย กันใชความรูที่เรียนมาใหเต็มที่ ใหสมกับที่เขาเรียกเราวาหมอใหญนะครับ พี่ดุย หมอ (ตัว) ใหญ ในเมืองเล็ก..

ขอใหถือประโยชนสวนตน เปนที่สอง ประโยชนของเพื่อนมนุษย เปนกิจที่หนึ่ง ลาภทรัพยและเกียรติยศ จะตกแกทานเอง ถาทานทรงธรรมะแหงอาชีพเอาไวใหบริสุทธิ์ à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

สมเด็จพระบรมราชชนก

39

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

¾Þ.ÊÔÃԾà ¾§È ÀÑ·ÃÀѤ á¾·Â à¾ÔèÁ¾Ù¹·Ñ¡Éл‚·Õè 1 þ.ÂÐÅÒ

ã¹Çѹ·Õèáʹ¸ÃÃÁ´Ò : ¤ÇÒÁËÅÒ¡ËÅÒÂã¹ËŒÍ§ÊÕèàËÅÕèÂÁ จากบั น ทึ ก diary ในวั น หนึ่ ง ที่ ฉั น อยู เวร ณ โรงพยาบาลยะรั ง จั ง หวั ด ปตตานี

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

40

แสงสีเหลืองทองเริ่มแผกระจายไปทั่วทองฟายามเชา กอนที่ตะวันจะโผล พ น ขอบฟ า และความมื ด ค อ ยๆ จางหายไป มองเห็ น บรรยากาศของ โรงพยาบาลชุมชน ที่เริ่มมีการเคลื่อนไหวหลังจากพักผอนอยางสงบมาทั้งคืน ชีวิตเปลี่ยนตารางเวลามาไดประมาณเดือนกวาๆ แลว จากการดำเนิน ชีวิตที่ไมตางจากโรงเรียนแพทยของการเปนแพทยฝกหัดในโรงพยาบาลศูนย สูการอยูใน OPD หองสี่เหลี่ยมแคบๆ ในโรงพยาบาลชุมชน พรอมกับ common disease อาทิเชน เบาหวาน ความดัน ปอดอุดกั้นเรื้อง หอบหืด หรือแมกระทั่ง คอตีบ (common disease ดวยนะ) กินยา erythromycin (250) 1 เม็ด 4 เวลา กอนอาหาร สำหรับการปองกันหลังสัมผัสโรคคอตีบ นาน 7 วันจนชิน วั น นี้ อ ากาศก็ แ จ ม ใสดี แต อ ารมณ ข องฉั น กลั บ ตรงกั น ข า ม ผู ป ว ย เบาหวาน และความดั น ที่ ม าตรวจติ ด ตามการรั ก ษา พร อ มใจนั ด กั น poor control แทบทุกคน แมวาโรคเรื้อรังนี้ผลลัพธไมคอยดี แตสีหนาที่ตางจากระดับ

น้ำตาลในเลือดและความดันของเปาะจิและเมาะจิ (คุณลุงและคุณปา หรืออาจ จะหมายถึงคุณนาคุณอาก็ไดในบางครั้ง) กลับทำใหฉันใจออน ดุคนไขไมได เพราะรอยยิ้มแจมใสเหลานั้น “เมาะจา (คุณปาคะ) เกิดอะไรขึ้นหรือ? ทำไมความดันก็สูง เบาหวานก็ดู แยลง ทั้งที่แตกอนก็ดูดีมาตลอด” ฉันถามคนไขที่พอจะคุยภาษาไทยได “ชวงเดือนนี้มีเมาลิด เลยกินเยอะไปหนอย” เมาะยิ้มแลวตอบอยาง อารมณดี

ยิ้มแจมใสอารมณดีของเมาะนั้น มีความสุขยิ่งกวาการไดคำชมจาก แพทยเมื่อระดับน้ำตาลและความดันเปนปกติ บางทีนอกจากรางกายแลว เราคงตองใหความสำคัญกับหัวใจของเขาที่ยังเตนอยู ตอนนี้ฉันก็ขอสุขใจ กับบรรดาเปาะจิและเมาะจิเหลานั้นนะ แมเขาไมรูวาผลเสียของการไม

41

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

ชาวบ า นที่ นี่ ปฏิ บั ติ ต ามหลั ก ศาสนาและประเพณี อ ย า งเคร ง ครั ด มากบางนอยบาง แตก็เครงครัดมากกวาคำแนะนำการรักษาของแพทยเสียอีก

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

เมาลิ ด เป น กิ จ กรรมที่ พี่ น อ งชาวมุ ส ลิ ม ซึ่ ง นั บ ถื อ ศาสนาอิ ส ลามนิ ย ม จัดขึ้น เมาลิดนั้นเปนภาษาอาหรับแปลวา เกิด ที่เกิด หรือวันเกิด ซึ่งหมายถึง วันสมภพของนบีมุหัมมัด ตรงกับวันที่ 12 เดือนรอบิอุลเอาวัล หรือเดือนที่ 3 ตามปฏิทินอาหรับ มุสลิมจะเลือกเอาวันใดวันหนึ่งในเดือนนี้จัดงานฉลอง พอถึง วันดังกลาวของทุกป มุสลิมจะจัดงาน “วันเมาลิด” เพื่อรำลึกถึงคุณงามความดี ของทาน นบีมุหัมมัด นอกจากเพื่อหมายถึงวันสมภพแลว ยังเปนการรำลึกถึงวัน ที่ทานลี้ภัยจากนครมักกะห ไปสูนครมาดีนะห และเปนวันมรณกรรมของทาน อีกดวย งานเมาลิดของชาวบานที่นี่ เปนงานเมาลิดระดับทองถิ่น มีการจัดกัน ตามปอเนาะบาง มัสยิดบาง ซึ่งก็จัดฉลองกันทั่วไป ในงานนอกจากมีกิจกรรม ทางศาสนาแลว ยังมีการเลี้ยงอาหารแกผูที่ไปรวมงานดวย ทั้งงานเมาลิดกลาง (ซึ่ ง จะจั ด ระดั บ ประเทศ) และงานย อ ย จะมี มุ ส ลิ ม ไปเที่ ย วหาความสำราญ สนุกสนาน และรวมรำลึก ถึงทานศาสดานบีมุหัมมัด (ศ็อล) กันอยางลนหลาม

รักษาโรคเหลานี้อยางเครงครัด จะมีปญหาอื่นตามมาอีกมากมาย แตฉันก็ อยากใหชวงบั้นปลายของชีวิตนี้เปนชวงเวลาที่มีความสุข ตอมามีคนไขคนหนึ่งนั่งรถเข็นมาตรวจ เปนคนไขผูหญิงอายุประมาณ 40 ป ขอเทาขวาของเธอมีผาพันแผลสีหมนและเปอนน้ำเหลืองหอไวเหมือน ผาหอตอไม มองภายนอกบอกไดวาเปนคนพิการเพราะไมเห็นปลายเทา “เปนเบาหวานมารับยาและทำแผลหรือคะ?” ฉันทักทายอยางนั้น เพราะ คิดวาเปน common disease พลางเปดประวัติอาน มองเทากอน และยังไมทัน จะมองหนาคนไขดวยซ้ำ “เปนแผลมา 30 ปแลว ตอนนี้มีเนื้อสีแดงงอกออกมา” ทีนี้ฉันเงยหนา มองคนไข ซึ่งมาพรอมกับเมาะอีกคนหนึ่ง คราวนี้ไมใช common disease อยาง ที่ฉันคิด เราสนทนากัน คนไขคนนี้ถูกงูกะปะกัดตั้งแตอายุ 9 ป มีแผลที่นิ้วหัวแม เทาขวา เปนแผลรอยเขี้ยวงูขนาดเล็ก และปวดไมมาก

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

42

กะปะ เปนคำมาจากภาษาอิสลามปตตานี วา กาเปาะ งูกะปะ เรียกวา อูลารกาเปาะ (อูลาร = งู, กาเปาะ = ขวาน) คือ งูกาเปาะ หมายถึง งูขวาน หรืองูหัวขวานนั่นเอง แลวเพี้ยนมาเปน งูกะปะ งูกะปะ (Malayan pit viper) มีพิษตอระบบเลือด ลักษณะหัวใหญเปน รู ป สามเหลี่ ย ม ปากแหลม ปลายจมู ก เชิ ด งอนขึ้ น เล็ ก น อ ย คอเล็ ก ตาเล็ ก มานตาตั้ง ลำตัวอวนสั้น หางสั้น หลังคม เปนสันรูปสามเหลี่ยม มีเขี้ยวพิษยาว โง ง คู ห นึ่ ง อยู ห น า ขากรรไกรบน ฝ ง ซ อ นอยู ใ นเหงื อ กเหมื อ นเสื อ ซ อ นเล็ บ มีรูสำหรับใชรับความรูสึกอยูระหวางจมูก รูจมูกกับตาทั้งสองขาง ซึ่งเปนลักษณะ สำคัญของงูวงศนี้ อาการทั่วไปหลังจากถูกงูกัด ไดแกปวด บวม แดง รอน และผิวหนังพอง มีเลือด (hemorrhagic blebs), รอยจ้ำเลือด (ecchymosis) ในกรณีที่มีผิวหนัง พองมีเลือดหลายแหง ใหคิดถึงงูกะปะ

คนไขคนนี้ไปรักษากับหมอบาน ซึ่งใหยากินเปนสมุนไพรและทำแผล เรื่อยมา แผลไมหาย แตกลับเนาลามไปจนนิ้วเทาคอยๆ หลุดออก จนในที่สุด นิ้วเทาทุกนิ้วก็เนาและหลุดไป แผลเนากินลึกมาถึงกลางเทา ทั้งญาติและคนไข ยังคงทำแผลกับหมอบานซึ่งใชสมุนไพรใสในแผล และใชผาพันไว หมอบานที่นี่จะไมรับรักษาคนไขที่ผานการรักษาจากหมอแผนปจจุบัน แตหมอแผนปจจุบันไมเลือกวาคนไขจะเปนอยางไรมาบาง ดังนั้น เปนเรื่องปกติ ที่ชาวบานจะเลือกหมอบานกอน เมื่อโรคไมหาย จึงมาโรงพยาบาล

“นานตั้ง 30 ป ทำไมเพิ่งมาละ?” ฉันถามดวยความรูสึกไมชื่นชมนักกับ ความอดทนแบบนี้ “ก็ทำแผลอยูเรื่อยๆ แตตอนนี้มีเนื้อแดงๆ งอกออกมาจากแผล มันโต เร็วมากมาเดือนกวาแลว เมื่อกอนไมมี เลยมาใหหมอชวยดูหนอย” ขณะญาติคนไขเลาไป ฉันก็แกะผาพันแผล ขางในแผลมีกอนปูดแดง ผิวคลายกะหล่ำดอกและมีเลือดออกเมื่อสัมผัส ของเหลวขุนกลิ่นเหม็นปนกับ

43

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

“อยางนี้เดินไดหรือ?” “เดินไดซิบอมอ” คนไขตอบหมอ(บอมอ) พลางพยายามลุกจากรถเข็น แตรางอวนนั้น ทำใหแมขาขางซายจะแข็งแรงพอที่จะรับน้ำหนักทั้งรางกาย ก็ยัง ทุลักทุเลพอสมควรกวาเธอจะลุกยืนตรงได ฉันลองใหคนไขยืนและเดิน เธอลงน้ำหนักไวที่สนเทาขวา การเดินไม ราบรื่น เอนไปซายที ขวาที เพื่อรักษาสมดุลน้ำหนักตัวขณะเดิน กระดูกสันหลัง ของเธอคดและบิดเบี้ยว ทำใหคนไขมักจะมีปญหาปวดหลังเปนประจำ เทา ลักษณะนั้นใสรองเทาไมได ทุกครั้งที่เดิน แผลก็จะถูไปกับพื้นเสมอ

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

เพราะเขาหมดที่พึ่ง เขาไมมีใครอีกแลว จึงมาหาหมอ คนไขนาจะได รั บ บทเรี ย นบ า งถ า หมอปฏิ เ สธการรั ก ษาด ว ยเหตุ ผ ลเดี ย วกั บ หมอบ า น แตคงไมเหมาะที่จะเอาชีวิตใครมาเดิมพันแบบนี้ ยังไมเลวรายนักเพราะคนไขคนนี้ไมติดเชื้อในกระแสเลือด หรือติดเชื้อ รุนแรงจนรางกายออนแอ

เลือดสดไหลออกมา พรอมกันนั้นก็เห็นตัวหนอนไตอยูในแผล ฉันเชื่อวาหมอ บานคงไมใชตัวหนอนเหลานี้ในการรักษาแผลแนๆ “อยากใหแผลหายหรือเปลา?” ฉันถามทั้งที่รูคำตอบอยูแลว “อยากซิ บอมอใหมาทำแผลที่โรงพยาบาลก็ได มาทำทุกวันเลย” คนไข ตอบคำถามหมอ “ไมยากหรอก แคทำใหหาย แตหมอไมไดแคอยากใหแผลหาย หมอหวัง วาใหคุณกลับไปเดิน และใชชีวิตปกติ ออกไปทำงานชวยพอแม เปนแผลตรงนี้ ลงน้ ำ หนั ก ได แ ค ส น เท า เดิ น ไม ไ ด ห รอก หมอต อ งตั ด ขาออกประมาณครึ่ ง หนาแขง แลวใหใสขาเทียม” “หมอไมตัดไดไหม? ทำแผลจนหายไดไหม?” สีหนาญาติและคนไขลังเล ปนกับกังวล “คุณพยายามมา 30 ปแลวนะ นานพอแลวละ กระดูกสันหลังคุณก็คด เพราะเดินแลวขายาวไมเทากัน จึงมีอาการปวดหลังบอย ทำใหแผลหาย แตเดิน ไมได ไมมีประโยชนเลย เปนแผลอยางนี้ คนไขคงไมไดออกจากบานมานานแลว ตัดขาออกแลวใสขาเทียม ออกไปทำงานชวยพอแมไมดีกวาหรือ?”

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

44

สำหรับคนนี้ ฉันคิดวาถาตัดขาแลว มีประโยชนมากกวาเก็บไวแลวทำ แผลไปเรื่อยๆ แผลที่ฉันเห็น ทำใหนึกถึง Marjolin ‘s ulcer (malignant ulcer which occurs in area of chronic scarring) มีลักษณะ แผลที่มีเนื้อคลายกะหล่ำ ดอกโตรวดเร็ว เกิดในตำแหนงที่มีการบาดเจ็บซ้ำๆ พบบอยในแผลเรื้อรังจาก การถูกความรอนไหม การไดตรวจชิ้นเนื้อจะมีประโยชนในการวินิฉัยและรักษา สุดทายคนไขยอมที่จะตัดขา เธออดทนตอความยากลำบากมานาน ลำบากมากกว า ฉั น แต เ ธอก็ ยั ง จะสู ต อ ไป ด ว ยลำแข ง เพี ย งข า งเดี ย ว โรงพยาบาลชุมชนผาตัดใหเธอไมไดเพราะยังไมมีศัลยแพทย ฉันคงตอง refer ไปโรงพยาบาลใหญ แตอยางนอยแมวาคนไขโชครายที่ปวย ขอใหเขา โชคดีที่ไดมาเจอหมอดีๆ ก็พอแลวละ

ตะวั น ยามจะลั บ ขอบฟ า สี แ ดงกลมโต ทิ้ ง แสงสุ ด ท า ยของวั น ก อ นที่ ทองฟาจะเขาสูเวลากลางคืน บรรยากาศโรงพยาบาลชุมชนอยูในความเงียบ ทุ ก อย า งเริ่ ม หยุ ด เคลื่ อ นไหวหลั ง จากเหน็ ด เหนื่ อ ยจากการทำงานมาทั้ ง วั น มีเพียงความมืดรายลอมรอบดวงไฟสวางเพียงไมกี่ดวงในโรงพยาบาลชุมชน แตฉันกลับรูสึกวา หนทางไมไดมืดมิด และยังมีแสงสวางที่ตรงทางออกเสมอ

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 45

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

¾Þ.» ÂÐÃÑμ¹ ÅÔÁ»ÇÔ·ÂÒ¡ØÅ

¨Ò¡âçàÃÕ¹ᾷ ÊÙ‹âçàÃÕ¹ªÕÇÔμ

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

46

“ชีวิต intern มันไมเหมือน extern หรอกนะ” นี่เปนประโยคที่ยังดังกอง อยูในใจเสมอตั้งแตใชชีวิตเปน intern ตอนที่ใชชีวิตอยูในโรงเรียนแพทยนั้นก็ได ยินพี่ๆพูดประโยคนี้กันบอยๆ แตก็ไมไดคิดอะไรมากนัก แตหลังจากไดออกมาสู โลกภายนอกถึ ง ได เข า ใจและรั บ รู ค วามหมายที่ แ ท จ ริ ง นั่ น ก็ เ พราะว า ชี วิ ต การทำงานไมไดราบรื่นเหมือนตอนเรียน ทั้งความรับผิดชอบและงานที่หนักกวา ก็ อ าจทำให แ พทย บ างคนไขว เขวจากเส น ทางที่ เ คยยึ ด มั่ น ได แต นั่ น ก็ เ ป น ประสบการณชั้นยอดที่จะทำใหเราไดเรียนรูและเติบโตขึ้นไปพรอมๆ กัน แมพวกเราจบมาจากโรงเรียนแพทยซึ่งถือวาไดรับการสอนมาอยางดี เกี่ยวกับความรูทางการแพทย แตนั่นก็ไมไดหมายความวาเราจะเปนแพทยที่ดีได การเปนแพทยที่ดีไมไดหมายถึงแพทยที่ไดรับเกียรตินิยมอันดับหนึ่ง หรือ สอง ไม ไ ด จากการทำงานมาเกื อ บหนึ่ ง ป แ ล ว ทำให เข า ใจว า “การที่ แ พทย ค นใด คนหนึ่งมีความพยายามที่จะชวยเหลือคนไขใหพนทุกข” นั้น... แคนั้นก็ถือวาเปน แพทยที่ดีไดแลว นั่นก็เพราะวาแคความคิดเล็กๆ ที่กอกำเนิดขึ้นในใจนี้จะคอยๆ เติบโตขึ้นและงอกงามผลิดอกออกผลกอใหเกิดสิ่งดีๆ ตามมาอีกมากมาย การทำงานสวนใหญก็คือการดูแลคนไขบน ward และที่ ER ทวาใน โรงพยาบาลทั่วไป (รพท.) หรือ โรงพยาบาลศูนย (รพศ.) นั้นอาจจะไมมีเวลา เรียนรูชีวิตคนไขมากนักเพราะมักมีเวลาดูแค “โรค” ทางกาย บางทีก็จะสงสัย และตั้งคำถามกับตัวเองอยูเสมอวา “ทำไม ทำไม และ ทำไม คนไขถึงตองทำ

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 47

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

แบบนี้ ทำไมคนไขไมทำแบบนั้นนะ” แตถาไดไปอยู รพช. ก็จะมีเวลาใหไดเรียนรู ในมิติอื่นมากขึ้น ไดเรียนรูวิถีชีวิตและสังคมของชาวบานซึ่งจะทำใหเราเขาใจและ ตอบคำถามที่อยูในใจไดเปนอยางดี และนี่คือเสนหอันนึงของ รพช. ที่อยากให นองๆ ไดเขาไปเรียนรู ^^ พูดถึง ward ที่หนักที่สุดก็คงไมพนอายุรกรรมเปนแน บางทีราวนกันถึง บายเลยทีเดียว และไดทำหัตถการทุกอยางที่ไมเคยทำตอนเปน นศพ. ^^ ได ดูแลผูปวยระยะสุดทาย และที่สำคัญคือการไดเห็นชวงวินาทีสุดทายของชีวิตซึ่ง ทำใหปลงไดวา “เฮอออ ชีวิตคนเราก็เทานี้เองนะ เกิดมาไมมีอะไร จากไปก็เอา อะไรไปไมไดอยูดี” มี ค นไข ร ายหนึ่ ง ซึ่ ง ทำให ข า พเจ า ประทั บ ใจไม รู ลื ม อยู จ นทุ ก วั น นี้ คื อ คุณตาอายุ 80 กวาๆ มา รพ. ดวยอาการ prolonged fever ตรวจ CBC พบ marked leukocytosis with Lt shift, marked thrombocytopenia and marked anemia ดูคราวๆ ก็รูวานาจะเปน leukemia ได admit เพื่อทำ Bone Marrow aspiration and biopsy ทั้งๆ ที่ดูอาการนาจะหนัก แตคุณลุงก็ยังยิ้มรา แถมยังบอกอีกวาขอมอบชีวิตนี้ใหหมอเปนคนดูแล แตนาเสียดายที่ยังไมไดทำ BMA+Bx คุณลุงก็มีอาการหอบเหนื่อยขึ้นมาเสียกอนจนตองใส ETT ซึ่งคิดวา นาจะเปนจากภาวะ hyperviscosity syndrome นั่นเอง เปนเรื่องนาลำบากใจ ยิ่งนักที่จะตองอธิบายพยากรณโรคและแจงใหผูปวยและญาติทราบวาไมมีวิธีใด รักษาไดอีกแลวซึ่งญาติก็เขาใจและพยักหนาตอบรับเปนอยางดีทั้งๆ ที่น้ำตาก็ ไหลอาบแกมอยูทั้งสองขาง วันตอมาอาการผูปวยแยลงเรื่อยๆ จนไมมีสติรับรู เรื่องราวใดๆ อีกแลว ปลอยใหเพียงญาติมองดูและกุมมือกอนจะจากไปอยาง สงบไมกี่วันภายหลังจากนั้น ทั้งๆที่ยังอยูในอาการเศราเสียใจกับการจากไปของ คนในครอบครัวอยูนั้น แตญาติๆ ทั้งหลายตางๆ รวมตัวกันมาขอบคุณแพทย และพยาบาลใน ward ที่ชวยดูแลผูปวยอยางเต็มที่ พรอมทั้งซื้อกระเชาผลไม แทนคำขอบคุณมามอบใหกับทุกคนใน ward อีกดวย เหตุการณนี้ยังคงอยูใน ความทรงจำของพวกเราเปนอยางดี นั่นก็เพราะการทำงานในแตละวันคอนขาง เหนือ่ ยมาก จนบางครัง้ อาจรูส กึ ทอได แตพอมีเหตุการณดงั กลาวก็ทำใหมกี ำลังใจ ในการทำงานขึ้นมาอีกเยอะแยะเลย

การทำงานของ intern หนึ่งไมวาจะเปนในรพ.ทั่วไปหรือ รพ. ศูนยมักจะ มีภาระงานคอนขางเยอะ โดยเฉพาะถาอยูแผนกอายุรกรรมดวยแลวก็ยิ่งวุน เขาไปใหญ แตทวา... ในความยุงวุนวายนั้นก็มีความสนุกและมีอะไรใหติดตาม เรียนรูอยูเสมอ ขอใหนองๆ จำไวเถอะวา “สิ่งใดเกิดแลวสิ่งนั้นยอมดีเสมอ” นั่นหมายความวา แมในเหตุการณที่ทำใหเราทอแทหรือเหนื่อยลาก็ยังจะ มีสิ่งดีๆ ซอนอยูเสมอ ขอแคเราทำใจยอมรับและคอยๆ เรียนรูไปเรื่อยๆ แคนั้นเอง จากโรงเรียนแพทยสูโรงเรียนชีวิต มีประสบการณมากมายรอใหเราไป เก็บเกี่ยว ขอใหนองๆ มีความสุขสนุกกับงานที่ไดทำ และคอยๆ เติบโตไป พรอมๆ กัน ^^

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

48

¾Þ.à¾çÞ¹ÀÒ ¡ÇÕÇ§È »ÃÐàÊÃÔ° ᾷ 㪌·Ø¹ 1 ÈÔÃÔÃÒª 115

¤Ø³à¤ÂŠͤˌͧμÃǨ OPD, ER äÁ‹ãËŒ¤¹ä¢Œà¢ŒÒä»äËÁ?

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

50

การมาอยูที่ในโรงพยาบาลชุมชน ในภาคเหนือที่สงบแหงหนึ่ง นอกจาก จะทำใหฉันไดฝกความรูครบทุกสาขาแลว ยังไดมอบประสบการณที่นาจดจำที่ ฉันไมอาจลืมได ประสบการณที่ฉันอยากแบงปนกันเพื่อนแพทยทุกคน เคยเบื่อไหม ที่จะตองรักษาคนไขที่ ผาน clinic เลิกเหลามาหลาย ครั้ ง แต เลิ ก ไม ไ ด และคนที่ ม าด ว ยป ญ หา นอนไม ห ลั บ เรื้ อ รั ง มา นาน หลายป แตก็ยังนอนไมหลับซะที่ ขนาดไดทั้ง lorazepam diazepam ก็แลวก็ยังไมหาย คนไขปวดทอง ปวดหลัง ไดยาแกปวดไปเทาไร ก็กลับมาหา ดวยอาการเดิมๆ ตลอด คืนหนึ่งที่ ER ตอนเวลาเกือบเที่ยงคืน ฉันบังเอิญไดเจอคนไขคนหนึ่ง มาดวยอาการนอนไมหลับ มีประวัติเปนโรคลมชัก และติดสุราเรื้อรัง มารักษาที่ clinic กี่ครั้งไมเคยเลิกได ขาด follow up หลายครั้ง ทั้งๆ ที่บานอยูหนา รพ. นี่เอง ตอนแรกก็ซัก check ตาม sleep hygiene ทุกอยาง ยังหาสาเหตไมไดเลย ระหวางที่คุยกันสังเกตเห็นวา คนไขพูด ติดๆ ขัดๆ เหมือนมีความผิดปกติทาง สมองบางอยาง เลยไปเลยไปถามประวัติจากญาติบอกวาเปนโรคลมชัก แลวสิ่ง ที่คนไขเลาให ฟงทำใหน้ำตาของฉันแทบไหล

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 51

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

คนไขเปนโรคลมชักตั้งแตยังเล็ก แตอาการยังพอคุมไดดวยยาจนมาเพิ่ง กำเริบเมื่อประมาณ 10 ปกอน ทำใหเขาตองลาออกจากงานที่ทำมานาน เนื่องจากเปนลมชักขณะทำงานหลายครั้ง ตอมาเขาไดรับเขาทำงานอีกที่ แต ก็ เ พราะเจ า ลมชั ก ตั ว ดี เ นี่ ย แหละที่ ทำให เขาต อ งประสบอุ บั ติ เ หตุ ระหวางกำลังไปสงเอกสาร ทำใหจำใจตองลาออกจากงานที่เพิ่งเขาทำ ตอนนี้คนไขไมไดทำงานอะไรอยูบานไปวันๆ ทิ้งภาระคาใชจายใหมารดา ของตนที่รับอาชีพเย็บผาเปนผูรับผิดชอบคาใชจายในบานทั้งหมด ไมใชเขา อยากให เรื่ อ งเป น แบบนี้ แต เขาไม ส ามารถสมั ค รเข า ทำงานที่ ไ หนได เ ลย เนื่องจากการเปนโรคลมชักของเขา วันวัน เขาเอาแตนั่งเครียด วาทำไมตนถึง ทำอะไรไมไดเลย และตามคติคนไทย “ก็คนมัน เครียด ก็.....เลยตองกินเหลา” เพื่อจะไดหลับหนีจากฝนรายนี้ซะที แตทวา พอตื่นขึ้นมาก็กลับมาเจอกับความ เปนจริงอีก ตอนจะนอนก็นอนไมหลับเพราะวันๆ เอาแตคิดถึงเรื่องเดิมๆ มาถึงตรงนี้ก็พอเขาใจแลววา ที่คนไขรายนี้ติดเหลาและนอนไมหลับ จริงๆ แลวเปนเพราะเขาเครียดเพราะไมมีงานทำและทำใจไมไดกับสภาพที่ ไมสามารถเปนที่พึ่งใหใครไดเลย ......หลังจากที่ไดระบายความรูสึกที่อัดอั้น ตันใจมานาน สีหนาของผูปวยคอยๆ ผอนคลายมากขึ้น ก็เลยเริ่มแกปญหาที่ตัวคนไขกอนดวยการใหกำลังใจวา เขาโชคดีกวา คนพิการหรือคนไขโรคลมชักคนอื่นๆ ที่อาจจะมีสมองพิการตั้งแตเด็ก สวน ตัวเขาไดทำงานแบบคนปกติ มาตั้ง 30 กวา ป คนไขเริ่มจะคิดได และเริ่มจะ ยอมรั บ ฉั น จึ ง แนะนำให ค นไข ไ ป Follow up ที่ clinic จิ ต เวช และ clinic เลิกเหลา สวนเรื่องอาชีพ คืออีกปมในใจที่คิดวา ทำใหเขารูสึกวาตัวเองไมมีคุณคา ฉันจึงปลอบใจวานาจะมีอาชีพสิ่งที่คนอยางคุณทำได ตอนแรกฉันคิดวาจะเพียง พอแลวสำหรับการแกปญหาของผูปวยคนนี้ นาจะปลอยเขาไปไดแลว .......แต พอลองคิดดูอีกที คิดวาแลวถาเราเปนคนไขตอนนี้เราจะคิดออกไหมวาเราจะไป ทำอาชีพอะไร นั่นสิแลว มันอาชีพไหนกันที่คนเปนโรคลมชักจะทำได แปลก.... ที่ตอนนั้น ฉันคิดเทาไรก็คิดไมออก...........ก็เลย คิดวา ถาปลอยไปแบบนี้ก็ เหมือนวาสักแตพูดไป แตสุดทายก็แกปญหาไมไดจริงๆ เหมือนเปนการผลัก

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

52

คนไขใหไปเผชิญปญหาเหมือนเดิม ก็เลยคิดวางั้นใหคนไขพึ่งอาจารย google ดี กว า น า จะได ค ำตอบแน ๆ เลยแนะนำไปให เป ด internet ที่ บ า นดู ..... ก็คิดอีกวา แลวคนไขฐานะยากจนจะมี internet ใชรึเปลา จึงลองถามคนไขดูให แนใจ ซึ่งพอถามก็พบกับความจริงที่นาเศรา เพราะวาบานคนไขมีแตโทรศัพท .............คิดอยูวา จะทำยังไง ไมอยากปลอยคนไขไปทั้งๆ ที่ ยังไมไดชวย แกปญหาของเขาเลย สุดทายตัดสินใจ ใชเวลาไมถึง 10 นาที เพื่อไปคนขอมูลใน internet วามีสมาคมไหนไหมที่พอจะชวยคนไขแบบนี้ได สรุปวามีจริง สมาคม โรคลมชั ก แห ง ประเทศไทย และมู ล นิ ธิ แ สงส อ งใจ พร อ มเบอร โ ทร ให ค นไข คนไขได รับเบอรโทรแลวมองอยูสักพัก จึงอานเบอรทวนอยางตั้งใจและมีความ หวั ง รู สึ ก ฉั น รู สึ ก ดี ใจอยากบอกไม ถู ก และคิ ด ว า บางครั้ ง เวลาอั น น อ ยนิ ด ของเรา อาจจะเปลี่ยนชีวิตคนๆ หนึ่งใหดีขึ้นไดเลยจริงๆ หลังจากนั้น ฉันจึงใหกำลังใจครั้งสุดทาย กอนจะถามคนไขวา “มีอะไรให หมอชวยอีกไหมคะ” คนไข พูดดวยเสียงสั่น แตมีรอยยิ้มบนใบหนาวา “ตอนนี้ ผมคิดวา ผมคงตองเริ่มตนจากการปรับใจของตนเองกอนครับไมใหเครียด” ดีใจ มากที่ คนไขพูดแบบนั้น เพราะเทากับวา เขากำลังจะพบทางแกปญหาที่แทจริง ของเขาแลว นั่นก็คือ เริ่มตนที่ใจของเขาเอง การรักษา คนไข แบบเปน ครั้งๆ ไป ก็ดี ใชเวลาแตละเคส สั้น นอนไม หลับก็จายยานอนหลับ ปวดหลังก็กินยาแกปวดไป ก็ดีตรงที่ใชเวลาสั้น ไมเสีย เวลา แตถาเราไมอยากจะตองจายยานอนหลับ ยาแกปวด ใหคนไขคนเดิมที่มา หาเราดวยอาการเดิม แบบนี้ อีก 10 หรือ 100 ครั้ง ทำใหตองเสียอารมณทั้งคน ที่ตรวจและคนที่มารับการตรวจเพราะอาการของโรคที่ไมยอมหายไป เราอาจจะ ตองยอม ไมอยากใชคำวา “เสียเวลา” อยากให ใชทำวา “ใหเวลา ” รักษา คนไข จริงๆ วาสาเหตุ จริงๆ ของอาการของคนไขนั้น เปนเพราะอะไร ที่ผานมา เรา กำลังเปดประตู รับคนไขที่ ชื่อคุณ “นอนไมหลับ” คุณ “ปวดทอง” คุณ”ปวดหัว” คุณ”เบาหวาน ความดัน” แลว เราก็ปด ประตูใสหนา คนไขที่เปนคนของเราจริงๆ ไวขางหนาหองตรวจรึเปลา? แลวขังตัวเอง ไว กับ โรคของคนไข โดยไมสนหรอกวา คนไขจะมีปญหา ทางสั ง คม ทางจิ ต ใจมากแค ไ หน ขอให ฉั น ได กำจั ด อาการปวดท อ ง อาการปวดหลัง ไปใหไดเปนพอ รึเปลา?

“I don’t want you to be only a doctor, but I also want you to be a man.

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

ยอมรับเหมือนกันวา หลายครั้ง ดวยภาระงาน และการตองตรวจคนไข ในเวลาที่ จ ำกั ด เพื่ อ นแพทย เ กื อ บทุ ก แห ง ต อ ง ตรวจคนไข ป ริ ม าณมาก ในเวลาที่จำกัด บางคนอาจตองตรวจคนไขกวา 500 คน ให หมดในเวลา 3 ชม. ซึ่งมันคงยาก ตอการจะดูใหลึกๆ ละเอียดในทุกราย ถาทำอยางนั้นทุกราย ตรวจจนค่ำมืดก็คงตรวจไมเสร็จเปนแน ......แตอยางนอย ขอใหไดเริ่มบาง ซักวันละคนก็ยังดี ไมแนทำวันละคน อาจชวยลดคนไขที่มาหาหมอเปนประจำ ลงไปได จากตองมาเปน 10 visits อาจเหลือ แค 3 visits บางที ผลของการกระทำแบบนี้ อ าจไม เ ห็ น ทั น ตาเหมื อ นการฉี ด diclofenac ใหคนไขที่ปวดกลามเนื้อ แลวหายปวดทันตา แตในระยะยาว เชื่อ เถอะคะเพื่อนๆ วามันดีกวาแนนอน.......เปนกำลังใจ ใหเพื่อนๆ แพทยทุกคนดำเนิน ตามรอยพระราชดำรัส ของสมเด็จพระราชบิดาที่วา

53

“The time is always right to do the right thing.” The time is always right to do the right things >> Martin luther king ขอเปนกำลังใจใหเพื่อนแพทยทุกคน กาวขามจากการเปนแพทยมาเปน แพทยที่มีหัวใจของความเปนมนุษยนะคะ มาเริ่มตนไปพรอมๆ กัน โดย : หยาดน้ำฟา ปากกาพระจันทร Moonlight@brightnight

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

เมื่อมีความตั้งใจที่ดีแลว อยาลังเลที่จะเริ่มตน ทำสิ่งดีๆ ตั้งแตวันนี้ ขอยกคำกลาวของ Martin Luther King, Jr. นักตอสูเพื่อ สิทธิมนุษยชนผิวสีชาวอเมริกาที่วา

¾Þ.Íѧ¤³Ò ¹Ò¤ÍغÅ

àÃ×Íè §¢Í§¤Ø³ÂÒ¡Ѻª‹Ò§«‹ÍÁ·ÕÇÕ 4 ÃÊ ถึง พี่นองเพื่อนแพทยที่รัก

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

54

การทำงานของเราภายใตเสื้อกาวนทุกวันนี้ หลายครั้งหลายครา คนไขก็ ทุกข หมอก็ทุกข ทั้งที่ตางคนตางก็ทำหนาที่ของตน หมอ ก็ทำหนาที่ตามจรรยาบรรณ ภายใตขอจำกัดที่มีอยูอยางไมจำกัด (ฮา ฮา) คนไข ก็ทำหนาที่ดูแลสุขภาพตัวเอง ในรูปแบบ วิธีการของเขาที่เติบโต และเรียนรูมาอยางนั้น วาแตทำไม...กลายเปนทุกขทั้งคู สำคัญนะ กับคำตอบนั้น ไมใชวาจะกลัวโดนฟองอะไร และไมไดสนใจวา ใครถูก ใครผิด แตสิ่งสำคัญยิ่งกวาคือ มันอาจจะไปกัดกรอน คุณคา ความภูมิใจ ที่ไดจากการเปนหมอของเราเอง และไปทำลายความหวัง ความศรัทธา ความ เชื่อมั่นของคนไขที่มีตอแพทย แนนอนไมมใี ครอยากใหเปนเชนนั้น ในความเห็นของฉัน การรักษาโรคหรือความปวยกาย (disease) ไม ยากจนเกินไปนัก มักไมคอยทำใหหมอทุกขแตการรักษา ความทุกขทางใจ หรือ ความปวยใจ (illness) ไมงายเลย เพราะหลายครั้งก็ทำใหหมอไมเขาใจคนไข หรือแมแต บางครั้ง คนไขก็ไมเขาใจตัวเอง วาทำไมถึงคิด ถึงทำ ถึงปวยแบบนี้

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 55

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

ผลการรักษามันจึงไมเปนตามที่หวังและหลายครั้ง ก็ทำใหหมอหลายคนที่มี ความตั้งใจดี และทุมเทเพื่อคนไข.....เบื่อหนาย ทอแทกับการทำดี รวมถึงคนไขที่ เดิม ตอนออกจากบานก็ อยากจะไดรับการแกปญหาจากหมอ อยากคุยกันดีๆ (เพราะตองมาพึ่งพาความรูจากหมอ) ไมอยากเปนคนไข เจาปญหา ....กลาย เปน ตองตอสู โวยวาย เรียกรอง จากหมอ มันก็เปนเรื่อง วนเวียน เปน vicious cycle ไปเรื่อยๆ มันเหมือน นิทานเรื่องหนึ่งวา กาลครั้งหนึ่ง ไมนานมานี้ ยายคนหนึ่ง มีทีวีที่แกรักมากอยูเครื่องหนึ่ง (ทำไมรักมาก ก็เพราะเปนสิ่งเดียวที่ลูกชายซื้อไวใหกอนลูกชายจะตาย) ภาพสี ชัดแจวมาตลอด ตอมา ยายสังเกตวา ภาพสีของทีวี มันเพี้ยนไปจากเดิม แกจึง อุมทีวีกระยอง กระแยง เหมารถไปหาชางซอมทีวีที่แกเชื่อถือวาซอมใหดีได เพราะแกก็ไมมีความรูเรื่องทีวีเลย และเปนชางที่ปราณีต คงถนุถนอมทีวีที่แกรัก อยางดี ในที่สุด แกก็โชคดี ไดเจอหนุมชางซอมทีวีซึ่งเปนชางที่ซอมทีวีดวยใจรัก ตั้งใจซอมทีวีทุกเครื่อง ใหความเห็นและซอมแซมอยางตรงไปตรงมา ไมมีหลอก ลวงลูกคา เขาภูมิใจและรักในอาชีพนี้มาก หนุมชางซอมก็ลงมือตรวจสอบซอมอยางขยัน ขันแข็งและทนุถนอมให เต็มที่แมจะมีงานที่รอซอมแซมอยูทวมทน หลังกมหนากมตา รีบตรวจสอบทีวีอยางละเอียด ดูดวยตาตัวเองกี่รอบ ก็ไมพบความผิดปกติอะไร แมแตนอย จึงบอกผลใหยายรูวาตรวจใหแลววา ทีวีไมเปนอะไรเลย ใหยายพาทีวีกลับบานไปเถอะ ยายไมพอใจมาก เพราะยายดูดวยตาตัวเองก็เห็นอยูตลอดวา ทีวีสีมัน เพี้ยนอยูเหมือนเดิม แตชางกลับมาบอกวาไมเปนอะไร แลวกลับมาหาวา ยาย คิดมากไปเอง จึงเถียงกลับไปวา ทีวียังไงก็ไมปกติ ใหชางตรวจสอบใหม และ ตอวาชางวาอาจตรวจไมละเอียด ไมตั้งใจ ชางหนุมรูสึกไมพอใจเชนกัน เพราะคิดวาตัวเองไดทำใหยายอยางสุด ฝมือแลว แมจะตรวจสอบซ้ำก็ยังไมพบความผิดปกติ จึงยืนยันกับยายไปอยาง เดิม

แตยายก็ยังยืนยันวาทีวีไมปกติ จึงโตเถียงกันรุนแรงขึ้น ....ชายหนุ ม รู สึ ก ทั้ ง โกรธที่ ถู ก ต อ ว า ท อ แท ที่ แ ม ตั้ ง ใจเป น ช า งที่ ดี แ ละ ทุมเทแตกลับยังมาถูกตำหนิ.... ...คุณยายรูสึกผิดหวังที่ชางที่เชื่อถือแกปญหาใหไมได มิหนำซ้ำชางยังมา ตอวา วาคิดไปเองทั้งๆ ที่ยายเห็นวาผิดปกติจริงๆ จึงรูสึกโกรธ เรื่องราวจะเปนอยางไรตอไป ตกลงทีวีมันผิดปกติหรือเปลา มันมี 4 เวอรชั่นละ คือ แบบ หวาน, ขม, เผ็ด และสามรส ละ มันจะแตกตางกันอยางไร โปรดติดตาม

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

56

เวอรชั่น -ขมการโตเถียงรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ ในที่สุด ...ชายหนุม คิดวาตัวเองซวยมากที่ตองมาเจอเรื่องแบบนี้ และถอดใจ เบื่อหนายกับการเปนชางซอมทีวีที่ตนรัก ทำงานแบบไมมีความสุขไปวันๆ และ ไดขอคิดวา คุณยายแกๆ นี่ไมใชนาสงสารเสมอไป ...คุณยาย คิดวาตัวเองก็ซวยไมแพกันที่มาเจอเรื่องราวแบบนี้ และยาย เองก็ไมสามารถจะดูทีวีที่เห็นภาพที่ชัดเจนไดอยางเดิมตลอดไป เพราะยายก็ไมรู จะทำอยางไรใหไดทีวีที่มีคายิ่งจากลูกชายกลับมาดีไดอยางเดิม และไดขอคิดวา ชางซอมทีวีไมใชนาเชื่อถือทุกคนเสมอไป ##############################

เวอรชั่น - หวานชายหนุมแมจะตรวจสอบไมเจอความผิดปกติอะไรในทีวี แตก็เขาใจใน ความรูสึกและเห็นใจคุณยายที่อยากซอมทีวีใหดีแบบเดิม เมื่อตั้งใจฟงเรื่องราว และดูทาทีของคุณยายก็ยิ่งสัมผัสไดวา คุณยายนั้นรับรูอยางนั้นจริงๆ วาภาพสี เพี้ยนและดูคุณยายทุกขใจมาก ชายหนุมชางซอมทีวี เมื่อเห็นวา ตรวจทีวีมั่นใจ แลววาปกติ จึงละสายตาจากทีวี ออกมานั่งพูดคุยกับคุณยายเพื่อชวยปลอบใจ ทันทีที่ไดเงยหนาขึ้นมาจากกรอบแคบๆ ของทีวี มองคุณยายชัดๆ ทั้งตัวอยาง คนธรรมดาทั่วไปจะพูดคุยกัน ชายหนุมก็ไดคำตอบถึงที่มาของอาการผิดปกตินั้น

เวอรชั่น -เผ็ดชางซอมตั้งใจซอมทีวีอยางดี แตเมื่อเปดดูเครื่องขางในก็พบวามันชำรุด จริงๆ ประเมินแลวคงแกใหดีอยางเดิมไมได แตก็ตั้งใจซอมอยางดีที่สุด พอจะ ซอมใหเทาที่จะทำไหว เพราะเครื่องมันก็เกาแลว ซอมเสร็จก็ประกอบเครื่องคืน คุณยาย พรอมทั้งอธิบายใหฟง เมื่อยายเอาไปดู ปรากฏวาภาพมันหวยกวาเดิม

57

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

##############################

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

คุณยายลูกคาของเขา ใสแวนสายตายาว แตแวนตาของยายนั้นเกาและขุนมัว มาก คงเปนเพราะใชนานมานาน อายุมากอยูคนเดียวไมไดดูแลคอยขัดแวน ทำใหพลอยมองภาพมัวเพี้ยนไป แมจะเปนชางซอมทีวี ไมไดเปนชางซอมแวน แตเขาก็ชวยคุณยายเทาที่ พอจะมีความรูไดอยางเพื่อนมนุษยจะชวยเหลือกัน ใชน้ำยาขัดลางแวนให เมื่อ แวนตากลับมาใส คุณยายก็ไดเห็นภาพในทีวีที่มีสีสวยอยางเดิม ...ชายหนุมรูสึกดีใจมากที่สามารถแกปญหาใหคุณยายได มีความสุขกับ การที่ไดมีสวนชวยใหยายไดเห็นภาพในทีวีไดอยางเดิม แมตนตอของปญหาจะ ไมใชทีวี แตความสุขของการเปนชางซอมทีวีของเขาคือ การที่ไดเห็นลูกคามี ความสุขจากการดูทีวี ไมวาจะมาจากสาเหตุใดก็ตาม เขาก็ยินดีจะซอมใหเทาที่ เขาจะทำได และไดขอคิดวา บางครั้งปญหาของการดูทีวี ก็ไมไดจากทีวีอยาง เดียวเสมอไป หรือ พูดอีกอยางวา แมทีวีจะปกติ ก็ไมไดแปลวา การดูทีวีจะไมมี ปญหา เพราะฉะนั้น การชวยแกไขปญหาของลูกคา เขาควรมองและตรวจหา ทุกดาน ไมเพงเล็งแตจากทีวีอยางเดียว ...คุณยาย แนนอนวา มีความสุขมาก ที่ทำใหสุขที่สุดไมใชเพราะการไดดู ภาพสวยอยางเดิม แตเพราะแกไดดูแลรักษาทีวีจากลูกชายไวไดดีอยางเดิม และ รูสึกขอบคุณชางซอมทีวีเปนลนพนที่มีใจชวยดูปญหาเรื่องแวนใหจนไดรู เพราะ แกเองก็หลงเขาใจผิดอยูนาน รูสึกชื่นชมยกยองชางทีวีมาก มักจะมีขนมไปฝาก อยูเสมอ พลอยทำใหชางซอมทีวีคนอื่นๆ ไดรับอานิสง จาก ขนมของฝากและ ความรูสึกดีๆ จากคุณยายไปดวยและไดขอคิดวา เออ เออ ........ยายลืมแลวอะ เมื่อกี้คิดวาอะไรนะ เปนอัลไซเมอรนะ ฮา ฮา

อีก คราวนี้เสียงก็อูอี้ เลยตอวาชางซอมทำใหทีวีเสียมากขึ้น ไปแจงตำรวจใหจับ ชาง+เรียกคาปรับ อธิบายยังไงก็ไมเขาใจ เพราะยายเสียดายทีวีของลุกชายสุด ที่รักมาก จริงๆ เวอรนี้ แอบมีเค็มปนอยูดวย ##############################

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

58

แตถาอยากใหเปนเวอรชั่น สามรส(เผ็ด หวาน เปรี้ยว) ก็อาจพอปรุงได แคสลับตำแหนงประโยคบางประโยคนิดหนึ่ง ชางซอมตั้งใจซอมทีวีอยางดี แตเมื่อเปดดูเครื่องขางในก็พบวามันชำรุด จริงๆ ...คิด...แลวแกใหดีกวาเดิมไมได เพราะเครื่องมันเกาแลว กอนจะซอม ชางหนุมอธิบายใหขอมูลใหยายฟง ถึงขอดี ขอเสีย ความเสี่ยงจากการซอม และ แนะนำรานซอมที่เขาคิดวาอาจมีความชำนาญกวาใหยายทราบเปนทางเลือก เพิ่มเติม เพื่อใหยายไดมีสวนรวมในการวางแผนซอมครั้งนี้ พรอมยอมรับและให เกียรติกับการตัดสินใจเลือกของคุณยายวาจะใหเขาซอมหรือไม เสมือน เปน สวนหนึ่งของทีมซอม รวมถึงแสดงความเสียใจ เห็นใจในความทุกขของยายที่ ตองมาเจอเรื่องลำบากใจเชนนี้ เมื่อคุณยายไดฟง ก็รูสึกไดถึงความจริงใจ ใสใจ ตอการซอมทีวีของชาง และไดตัดสินใจใหเขาซอมเทาที่จะทำไหว ก็พอจะซอม ให เ ท า ที่ จ ะทำไหว ซ อ มเสร็ จ ก็ ป ระกอบเครื่ อ งคื น คุ ณ ยาย เมื่ อ ยายเอาไปดู ปรากฏวาภาพมันหวยกวาเดิมอีก คราวนี้เสียงก็อูอี้ เมื่อผลออกมากลายเปน ขาวราย แนนอน ยายเสียใจเปนที่สุด แตมันก็เปนความสูญเสียที่รับทราบมา กอน พอทำใจไวบาง และที่สำคัญ ชางหนุมก็ยังคงยืนอยูขางๆ ลูกคาของเขา รวมรับรูความทุกขใจของคุณปา ในยามที่ยายเสียใจมากที่สุด (just be there) ไม ไ ด ห นี ห ายไปไหน (อย า งในะครที่ มั ก จะมี ฉ าก “หมอเสี ย ใจด ว ยนะครั บ ” แลวก็เดินจากไป อยางไมสนวาญาติจะเปนลมไปกี่ตลบแลว ฮา ฮา) ในวูบแรก เมื่อตองรับรูวาทีวีไมอาจกลับมาเปนเหมือนเดิม ยายนิ่งงัน หูอื้อ พูดอะไรก็ไมไดยินแลว (shock stage) ชายหนุมไดมีโอกาสเรียนรูวาคนเรา เมื่ อ รั บ รู ข า วร า ยก็ ย อ มจะมี ป ฏิ กิ ริ ย าได แ บบนี้ นี่ ไ ม ใช ช ว งที่ จ ะมาอธิ บ าย รายละเอียดไดมาก พูดสั้นๆ พอใหเขาใจ และเผื่อใจไววายายอาจช็อคจนลืมวา

ดวยรักและมอบกำลังใจ (จุม) อังคณา นาคอุบล ป.ล. ขอบคุณ (เพชร) เอกพัชร เสีย่ งเทียน ทีร่ ว มแลกเปลีย่ น ใหเวอรชนั่ เผ็ดมาคะ

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

ตนเคยพู ด อะไรไว บ า ง ไว เ มื่ อ ยายพร อ มเขาจึ ง อธิ บ ายให ฟ ง อี ก ครั้ ง ต อ มา ยายอาจรูสึกโกรธ (anger) จนไปแจงความ ตอรอง (bargain) มาขอใหซอมใหม ทำใหมทั้งๆ ที่ก็รูอยูวาซอมไมได เสียใจ (sad) เอาแตรองไห อาจวนเวียนกันไป ทำให เ กิ ด ปฏิ กิ ริ ย าต า งๆ ออกมามากมาย หากดู ผ า นๆ คงเหมื อ นยายช า ง กลับกลอก เปลี่ยนคำพูดตามอารมณไปๆ มาๆ แตชายหนุมก็เขาใจในปฏิกิริยา ของการรับรูขาวรายดี จึงไมถือเอามาเปนอารมณ ไมโกรธไปตามความออนไหว ของอารมณของผูสูญเสีย จนเมื่อวันที่ยายยอมรับกับความจริงได (acceptance) ยายก็พรอมจะกลับไปเปนลูกคาของชายหนุมชางซอมอีกครั้ง นิทานเรื่องนี้ ฉันไดแรงบันดาลใจ มาจาก ปญหาการดูแลสุขภาพคนไข ของตนเอง หากทีวี คือ สุขภาพ คุณยาย คือ คนไข แนนอน ชางซอม คือ หมอ แวนที่มัว คือโรค แลวเราอยากจะใหจบดวยเวอรชั่นไหนดีละ

59

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

¾Þ.ÈØÀÁÒÊ ÍÓ¾Å

μÒÁμÔ´ªÕÇÔμ “¤¹ªÒ¢ͺ”

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

60

“กริ๊ ง กริ๊ ง ” เช า วั น ใหม ซึ่ ง ฉั น ก็ ยั ง ไม อ ยากลุ ก จากเตี ย งนอนเลย แต บังเอิญนึกออกวามีภารกิจสำคัญที่ตองทำในวันนี้นั่นคือการไปตามติดชีวิตผูปวย กิจกรรมนี้เปนหลักสูตรหนึ่งการเรียน จุดประสงคคราวๆ เทาที่ฉันพอจะจำไดก็ เพื่อใหนักศึกษาแพทยไดติดตามผูปวยวาตั้งแตมาที่โรงพยาบาลจนกระทั่งไดรับ ยาและออกจาโรงพยาบาล พวกเขาตองผานขั้นตอนอะไรบาง ใชเวลานานเทาไร ในการมาตรวจแตละครั้ง ฉันรีบแตงตัวใหดูดีและเรียบรอย (ซึ่งปกติดูโทรมมากกวา) เพื่อใหดูสม กับเปนนักศึกษาแพทยและใหผูปวยชื่นชมวานี่คือวาที่แพทยในอนาคตขางหนา (อั น นี้ คิ ด เข า ข า งตั ว เอง) เมื่ อ ไปถึ ง จุ ด ประชาสั ม พั น ธ ซึ่ ง เป น จุ ด ที่ เ พื่ อ นๆ ส ว นใหญ ม ารวมกั น (กว า จะหาเจอทำเอาเหงื่ อ ทุ ม ตั ว ทั้ ง รี บ และหลงทาง เพราะปกติไมเคยมีโอกาสไดไปยางกราย) ภาพที่เห็นทำใหฉันตกใจมาก “โอโห คนไขเยอะมาก แลวฉันจะเลือกใครดีเนี้ยะ” จริงๆ แลว ประเด็นที่นากังวลคือ ฉันควรจะเขาไปคุยอยางไร แลวควรเลือกผูปวยคนไหน ใครเปนโรคอะไรบาง โรคไหนง า ย ได ก ลั บ บ า นเร็ ว ๆ (เครี ย ดกว า สอบเข า เรี ย นหมออี ก ) สุ ด ท า ยก็ ตัดสินใจได ฉันเลือกคุณยายคนหนึ่งดูไมเรื่องมาก มากับหลานสาวตัวเล็กๆ เรียนสักประถมตน คิดวามากับหลานได คงเปนเคสงายๆ แนนอน

“สวัสดีคะ คุณยาย” “หนูเปนนักศึกษาแพทย เรียนอยูที่นี่คะ วันนี้หนู ขออนุญาตมาติดตามคุณยาย เพื่อดูระบบการบริการของโรงพยาบาลนะคะ” (อึ้ ง กั บ คำพู ด ของตั ว เองนิ ด นึ ง พู ด ไปได ไ ง ไม ไ ด คิ ด เลย นี่ เราเป น ฝ า ย HA ของโรงพยาบาลหรือเปลาเนี้ยะ) “แลวคุณยายชื่ออะไรคะ นองหนูดวยชื่ออะไร จะ” ยังไมทันพูดจบ สีหนาของคุณยายก็เปลี่ยนไป ไมใชจากหนาตาบึ้งตึงเปน ยิ้มแยมนะคะ แตวาจากหนาตาเฉยๆ กลายเปนหนาตางงๆ เปนฉันเอง ฉันก็งง เชนกัน ใครก็ไมรูมาคุยดวย หรือวาฉันพูดเร็วเกินไปนะ

61

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

หลังจากนั้น พี่พยาบาลก็ขอตัวเพื่อไปดูแลผูปวยรายอื่นๆ ที่ติดรถมา ดวย ฉันเองก็เริ่มคุนเคยกับคุณยายและนองหนูมากขึ้น เรื่องราวที่พูดคุยกันก็ เปนเรื่องเกี่ยวกับโรคที่คุณยายเปน รวมทั้งสาเหตุที่ตองมารักษาที่ รพ.จังหวัด นอกจากนี้ ยั ง พู ด คุ ย ถึ ง เรื่ อ งความเป น อยู ข องชาวดอย ความเจ็ บ ป ว ยและ

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

แต แ ล ว ความสงสั ย ของฉั น ก็ ห ายไปจนหมด หลั ง จากที่ ฉั น ได พ บกั บ พี่ พ ยาบาลคนหนึ่ ง “หมอคะ คุ ณ ยายเค า พู ด ภาษาไทยไม ไ ด ห รอกนะคะ ส ว นน อ งคนนี้ ก็ ขี้ อ ายมาก พู ด ภาษาไทยพอได แต ว า น อ งเค า ไม คุ ย กั บ คน แปลกหนาคะ” พี่พยาบาลเลาเสริมอีกวา คุณยายเปนผูปวยคนหนึ่งที่อาศัย ติดรถ refer เพื่อมาพบแพทยตามนัด ยังมีผูปวยคนอื่นๆ อีกที่ติดรถมาดวย รวมทั้งขากลับไป รพช. ก็จะมีผูปวยคนอื่นๆ ที่ติดรถกลับไปดวย และกอนที่ ผูปวยเหลานี้จะมาถึงที่ รพช. ก็ตองเหมารถ หรือติดรถคนอื่นๆ ออกมาจาก ในดอย (ภูเขา) เพื่อมา รพช. และมาใหทันกอนที่รถ refer จะออก โดยปกติแลว รถจะออกจากโรงพยาบาลประมาณหกโมงเชาเพื่อใหไปถึงโรงพยาบาลจังหวัดให ทันกอนเที่ยงซึ่งโดยเฉลี่ยจะมาถึงประมาณเกาโมงกวา หลังจากนั้นก็รอพบ แพทยตามคิวที่ไดตามลำดับ มาถึงตอนนี้บทเรียนแรกที่ฉันไดรูคือ การที่ผูปวย คนหนึ่งจะมาพบแพทยครั้งหนึ่งนั้นมีความลำบากในการเดินทางคอนขางมาก ยิ่งเปนคนชายขอบซึ่งหมายถึงคนที่อยูบริเวณชายแดน หรือมาจากดอยตางๆ ผู ป ว ยเหล า นี้ ต อ งใช ค วามอดทนเป น อย า งมากเพื่ อ มาโรงพยาบาลจั ง หวั ด ด ว ยความหวั ง ว า ตนเองหรื อ ญาติ จ ะได รั บ การตรวจและรั ก ษาโดยแพทย เฉพาะทางและหายจากความเจ็บปวยที่มีอยูได

การรักษาแบบพึ่งพาหมอสมุนไพรหรือดวยพิธีกรรมตางๆ ไมวาจะเปนการเปา ทาบดวยของรอน การหยิก เปนตน เราพูดคุยกันไดสักสองสามชั่วโมงจนกระทั่ง ถึ ง เวลาตรวจ ตอนนั้ น เองเวลาก็ เ กื อ บเที่ ย งแล ว ชื่ อ ของคุ ณ ยายก็ ถู ก เรี ย ก อีกไมถึงสามคนก็จะถึงคิวตรวจของคุณยาย ฉันเองก็ตื่นเตนที่จะไดเขาไปฟง การตรวจรักษาของคุณยาย ฉันลืมบอกไปวาแผนกที่คุณยายมาตรวจคือแผนก ศัลยกรรม ดูเหมือนวากิจกรรมตามติดชีวิตผูปวยนี้กังจะจบลงไดดวยดี ฉันรูสึก วามีบทเรียนใหมๆ ที่ฉันไดรู รวมทั้งไดรูถึงความพยายามของผูปวยในการมาถึง รพ.จังหวัด ฉันประทับใจมาก แตแลวรอยยิ้มของฉันก็หายไป หลังจากที่ไดเขาไป ในหองตรวจรักษา ถึงตอนนี้บทเรียนที่สองที่ฉันไดรูคือ ความรูเกี่ยวกับความ เจ็บปวยตางๆ ยังเขาไปไมถึงคนชายขอบเหลานี้ มีผูปวยจำนาวนมากที่รักษา โรคดวยวิธีที่ผิด ผูปวยบางคนตองตายเพราะมารักษาลาชา ไมรูวาเรื่องนี้ควร โทษใคร และใครควรจะยื่นมือเขาไปชวย กิ จ กรรมตามติ ด ชี วิ ต ผู ป ว ยนี้ ไ ด อ นุ ญ าตให นั ก ศึ ก ษาผู ติ ด ตามเข า ไป สังเกตการณดูการตรวจได แตตองไมไปเกะกะการตรวจของอาจารยหมอ ฉันจึง แอบเขาไปอยางเงียบๆ

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

62

“เปนอะไรมา ทำไมเพิ่งมา” ขณะที่อาจารยหมอพูดนั้น ดวงตานั้นไมได แม แ ต ช ำเลื อ งมองคุ ณ ยายเลย ได แ ต อ า นใบส ง ตั ว (อาจจะเพราะเป น เวลา ใกลเที่ยง อาจารยคงหิวขาว ฉันคิดในแงดี) “ไหน กอนอยูตรงไหน” คุณยาย นั่ ง นิ่ ง เพราะไม เข า ใจภาษา กว า หลานจะแปลเสร็ จ เพื่ อ ให คุ ณ ยายทำตามที่ อาจารยหมอบอก คุณยายก็ถูกตำหนิชุดใหญ “หมอมีคนไขอีกเยอะนะ แลวนี่ก็ เพิ่งมาอีก จะตรวจก็ยังชา เปนมะเร็งระยะเกือบสุดทายยังไมรูตัวอีก มัวแตไป เปามา แผลก็ติดเชื้อ” จากนั้นคุณยายก็ถูกสงไปเจาะเลือดและตรวจเพิ่มเติม ยังโชคดีที่คุณยายฟงไมรูเรื่อง แตฉันก็พอมองออกวาคุณยายคอนขางตกใจ ที่ อ าจารย ห มอพู ด เสี ย งดั ง หากฉั น เป น ญาติ ข องคุ ณ ยาย หากฉั น รู ว า มา โรงพยาบาลใหญมันลำบากมากขนาดนี้ หากตองทนลำบากกายและใจ หากตอง เจอแพทยที่เห็นแกตนเอง ฉันคงจะไมพาคุณยายมารักษาที่นี่แลวหละ และ หากฉั น เป น ผู ป ว ยคนหนึ่ ง แพทย ที่ ฉั น ต อ งการคงจะไม ใช ค นที่ เรี ย นเก ง ได

เกียรตินิยม มีอัตตาสูง แตฉันตองการแพทยที่เห็นคุณคาของมนุษย เขาใจผูปวย แบบองครวม ดูแลผูปวยเสมือนญาติของตน เสียสละเวลาสวนตนเพื่อผูปวยได ไมนึกถึงความสบายของตนเองเพียงอยางเดียว เรื่องราวที่ไดเขียนเลาไปนั้น เปนเพียงเรื่องราวสวนหนึ่งของความเปน จริ ง ในสั ง คมสาธารณสุ ข ของไทย ยั ง มี ป ญ หาอี ก มากที่ เ กิ ด ขึ้ น ที่ ยั ง ไม ไ ด รั บ การแกไข เกิดขึ้นซ้ำแลวซ้ำอีก

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

สำหรับนองๆ ที่ตั้งใจจะใชชีวิตในโรงพยาบาลศูนย ก็อยากฝากไววา “เมตตากับผูปวยใหมากๆนะ พวกเคาหนีรอนมาพึ่งเย็น ผูปวยที่ลำบากมีมาก มายจริงๆ” เขาใจวางานในโรงพยาบาลที่มีจำนวนเตียงมากยอมหนักกวา ผูปวย มากกวา หากผูปวยมาดวยอารมณที่รอนกวา นองๆควรดับจิตใจที่รอน เหลานั้นดวยความใจเย็นของเรา แลวนองจะไดเจอกับสิ่งดีๆ ตอไป ความดี ของนองๆ จะถูกเลาขานตอไปรุนตอรุน ความเลวก็เชนกัน

63

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

¾Þ.ÈØÀÃÑÈÁÔì ·Ç¹¹ÇÃÑμ¹ á¾·Â ãªŒ·Ø¹ 1 ÊØä˧â¡Å¡ ¨Ñ§ËÇÑ´¹ÃÒ¸ÔÇÒÊ

àÃ×èͧàÅ‹ÒªÒǪÒÂá´¹ãμŒ

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

64

ยังจำไดถึงความรูสึกตอนเดือนกุมภาพันธถึงเดือนมีนาคม ป 54 ซึ่งเปน ชวงที่เพิ่งเรียนจบแพทยมาใหมๆ เปน 1 เดือนที่หลายคนดีใจที่ไดเที่ยวอยาง เต็มที่ แตก็อีกหลายๆ คน คิดไมตกวาจะทำยังไงกับอนาคตตอไปดี แคเพียง เวลา 1 เดือน เราก็จะเปลี่ยนสถานะจาก extern เปน intern มันก็ออกจะเร็วไป สำหรับการปรับตัว ตอจากนี้ชีวิตของฉันจะเปนอยางไร จะตองไปทำงานที่ไหน แตขอบอกเลยวา บางครั้งอะไรจะเกิด มันก็ตองเกิดนะคะ ^^ อะไรที่จะเกิดขึ้นที่วา นั่นก็คือ จังหวัดที่นองๆ อยากไป อาจจะไมไดไป จังหวัดที่เหนือความคาดหมายของนองๆ อาจจะกลายเปนที่ทำงานในอนาคต ของนองๆ ก็ได อยางนอยประสบการณการทำงานเปน Intern มา 1 ป ก็บอกได ว า ไม ว า น อ งๆ จะไปทำงานที่ ไ หน สิ่ ง ที่ น อ งๆ จะได ก ลั บ มาแน น อนก็ คื อ ประสบการณที่ “ไมเหมือนใคร” พี่ก็เปนคนนึงที่มีประสบการณที่ “ไมเหมือน ใคร” อยากจะมาเลาใหนองๆ ฟงคะ พี่เปนเด็กสาวคนหนึ่ง เกิดในครอบครัวอบอุนชนชั้นกลาง ภูมิลำเนาอยู กรุงเทพฯ โดยกำเนิด หลังจากเรียนจบก็ไดตัดสินใจเลือกทางเดินของพี่เองดวย การเลือกมาใชทุนที่โรงพยาบาลใน 3 จังหวัดชายแดนภาคใต เลือกแบบมุงมั่น ที่ทางบานไมคอยเห็นดวยเทาไหร สุดทายพอเลือกจังหวัดไดตามที่หวังจริงๆ ก็ทั้งแอบหวั่นใจและกลัว ไมรูวาทำไมตอนเลือกถึงบาบิ่นไดขนาดนั้น พอแมของ

พี่ถึงกับรองหมรองไหวาทำไมหนอ...ลูกคนสุดทอง กวาจะเรียนจบก็ตั้ง 6 ป ยังจะเลือกไปไกลบานแถมเปนโซนอันตรายของประเทศอีก เอานา ...รุนพี่ที่ใช ทุนภาคใตก็บอกวา จริงๆ ที่นี่ไมไดอันตรายอยางที่คิด เหตุการณรุนแรงที่เปน ดูนากลัวในหนาหนังสือพิมพหรือทางวิทยุโทรทัศน ก็ออกจะเกินความจริงไป มากกวา วันแรกที่เดินทางมาถึง กลุมผูรวมทาง ประกอบดวยพี่ พอกับแมและ กลุมเพื่อนที่รวมอุดมการณ ก็ตองตื่นตาตื่นใจกับภาพดานตรวจและพี่ทหารที่มี อยูเปนระยะ ไดเริ่มเดินทางผานอำเภอที่มีชื่อที่เราคุนเคยจากขาวสารยิ่งทำให รูสึกวา นี่ไมใชเรื่องเลนๆ นะ แตอยางไรก็ตาม เราก็มาอยูที่นี่แลว อะไรจะเกิด มันก็ตองเกิดละ à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 65

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

เมื่อไดมาดูที่ทาง คุณพอคุณแมของพี่เริ่มรูสึกพอใจขึ้นบางเมื่อไดเห็น สวัสดิการของทางโรงพยาบาล ทานพักอยูดวย 3 วันแลวจึง ขึ้นเครื่องกลับบาน หลังจากที่พวกทานไป พี่ก็เริ่มใจหาย “นี่เราจะตองอยูในที่ที่เราไมรูจักไป ตลอด 3 ป นี้ เ ลยหรื อ นี่ ” ได แ ต ป ลอบใจตั ว เองว า ถึ ง เราเลื อ กไปที่ อื่ น .... เราก็ตองมีความรูสึกแบบเดียวกันนี้ เลยสบายใจมากขึ้น ตอจากนั้น ชีวิตก็เริ่ม ดำเนินไปในแตละวัน ผานพนไปแบบชาๆ การทำงานเปนหมอไมงายอยางที่คิด การที่เราไมมีอาจารยแพทยและพี่ๆ แพทยประจำบานคุมหัว มันเปนความรูสึก นาลำบากใจมากขนาดไหน เคสหนักแคไหนก็ตองรักษาใหได ไมสามารถรับเคส แลวไปหาขอมูลละเอียด 2-3 วันไดอีกตอไป ทุกอยางตองดำเนินไปอยางทัน ทวงที ทุกนาทีคือชีวิต บอกไดเลยวาบรรยากาศการทำงานในโรงพยาบาลกับ หมอใหม ๆ อย า งพวกเรานั้ น ไม น า จะต า งจากหมอใหม ๆ ที่ ไ ปใช ทุ น ที่ โรงพยาบาลอื่นๆ อยางแนนอน พวกเราเกือบลืมไปแลววา พวกเราอยูในเขตที่ อันตรายเขตหนึ่งของประเทศไทยเลยทีเดียว จนกระทั่งวันหนึ่ง สิ่งที่เตือนใจพวกเราวา พวกเราทำงานอยูในพื้นที่ ที่ไมธรรมดาแหงนี้ก็เกิดขึ้น มีเหตุระเบิดที่ศาลาพักริมทางบริเวณดานตรวจของ พี่ทหารที่อยูหางจากโรงพยาบาลไปไมถึง 20 นาที ขณะนั้นเปนชวงเปลี่ยน เวรเชา-บาย ของแพทยและพยาบาลในโรงพยาบาลพอดี ฉันที่รับหนาที่อยู

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

66

ประจำห อ งฉุ ก เฉิ น ในช ว งเช า เพิ่ ง เดิ น ออกจากห อ งฉุ ก เฉิ น เพื่ อ ไปดู แ ลคนไข สูติกรรมของฉัน ซึ่งวันนั้นคุณแมนอนรอคลอดกันเต็มจนจะลนออกไปเตียง คุณแมหลังคลอด เยอะเปนประวัติการณ ฉันก็ไดรับทราบขาวจากพี่พยาบาลที่ หองคลอดวา “หมอคะ มีระเบิด” เราก็นึกวา ‘ออ คนไขมาเยอะเหรอคะ มินา ละ นอนกันยาวถึงประตูเชียว’ พี่พยาบาลก็วา “ไมใชคะหมอ ระเบิดจริงๆ” ‘อาว’ โทรศัพทที่โทรขึ้นมาหองคลอดนั้น เปนโทรศัพทระดมพลมาชวยกันที่หอง ฉุกเฉินนั่นเอง วินาทีนั้น ยอมรับเลยวา ใจหายวาบ! ใจนึงก็คิดวานี่เปนครั้งแรก ของการปฏิบัติงานในเหตุการณพิเศษ ฉันจะทำไดแคไหน ใจนึงก็คิดถึงคนไขที่ บาดเจ็บทั้งเสียขวัญคงตองนอนเรียงรายอยูมากมายในหองฉุกเฉิน รอความ ช ว ยเหลื อ จากเรา นี่ คื อ จุ ด ประสงค ใ นการเลื อ กลงมาทำงานที่ นี่ ไ ม ใช ห รื อ ? แตอีกใจหนึ่งก็คิดถึงพอและแมที่อยูที่บาน ไมตองเปนหวงนะคะ หนูปลอดภัยดี คิดไปพลาง ฉันก็รีบวิ่งลงไปที่หองฉุกเฉิน เมื่อกาวเขาไปก็พบวา หองฉุกเฉินเต็ม ไปดวยผูคมมากหนาหลายตา พี่ staff มากันพรอม นองๆ intern มาประจำจุด พี่ๆ พยาบาล เวรเปล และอื่นๆ ก็ทยอยกันมาประจำการ “Mass casualty” ของจริ ง กำลั ง เริ่ ม ขึ้ น คนเจ็ บ ในโซนแดง ได รั บ การดู แ ลโดยแพทย ศั ล ยกรรม แพทยเวชศาสตรฉุกเฉิน และพยาบาลชำนาญการ คนไขโซนเหลือง ก็มีพี่ๆ แพทย แ ผนกอื่ น ๆ มาช ว ยกั น ดู แ ล intern น อ งใหม ทำหน า ที่ ดู แ ลโซนเขี ย ว ซึ่งมีปริมาณพอสมควร ทั้งคนไขเดิมที่มากอนจะมีเหตุการณระเบิด และคนไขที่ ตกใจเสียงระเบิด ฯลฯ เหตุการณยุงเหยิงพอสมควร Intern อยางพวกเราทำ หน า ที่ กั น เต็ ม ที่ เคสที่ ฉั น ได ดู แ ลหลั ก ๆ ในวั น นั้ น คื อ เคสของพี่ ท หารและ น อ งนั ก เรี ย นที่ อ ยู บ ริ เวณห า งจากจุ ด ที่ ร ะเบิ ด ไปพอสมควร ตกใจกลั ว เครี ย ด และมีอาการแนนหนาอก ซึ่งแยกยากมากระหวางเรื่องของ Lung contusion จากแรงกระแทก กับภาวะ Hyperventilation syndrome Intern โงๆ ก็ไมกลา ตัดสินใจหลายๆ อยาง ไมกลาฟนธงอะไรทั้งสิ้น ยอมรับเลยวาขณะนั้น มีภาวะ ความกดดันพุงขึ้นสูงมาก โดยเฉพาะเมื่อคณะนายอำเภอเดินทางมาตรวจเยี่ยม ที่หองฉุกเฉิน พวกทานก็มาแวะดูเคสของฉันดวย แตความเปนหมอ ก็ตองทำ ทุ ก วิ ถี ท างให ผู ป ว ยอาการดี ขึ้ น ตอนนั้ น รู ซึ้ ง ถึ ง การรั ก ษาตามอาการเพื่ อ supportive จิ ต ใจเลย เพราะเห็ น ผลจริ ง ๆ แค ค วามเอาใจใส ดู แ ลของหมอ

พยาบาล และในกรณีนี้ มีผูบริหารของรัฐดวย คนไขจึงมีอาการดีขึ้นเปนลำดับ สุ ด ท า ยก็ จ บลงด ว ยดี คนไข ที่ ไ ด รั บ บาดเจ็ บ สาหั ส ต อ งใส ICD ได รั บ การ ช ว ยเหลื อ เบื้ อ งต น และส ง ตั ว ไปรั ก ษาต อ ที่ โรงพยาบาลมหาวิ ท ยาลั ย สงขลา นครินทรทางเฮลิคอปเตอรทันที คนไขที่ไดรับบาดเจ็บไมสาหัสมากก็จัดการให นอนโรงพยาบาลรักษาตัว และคนไขที่ไมหนักบางสวนขอกลับบาน บางสวน ขอนอนโรงพยาบาลเพื่ อ ความสบายใจ โชคดี จ ริ ง ๆ ที่ ป ระสบการณ ค รั้ ง นี้ ไมมีคนเสียชีวิต

67

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

จากวันนั้นก็ไมไดมีระเบิดครั้งรุนแรงบริเวณโรงพยาบาลของฉันอีกเลย มี แ ต ข า วของจั ง หวั ด รอบข า ง และเหตุ ก ารณ ยิ ง กั น เล็ ก ๆ น อ ยๆ ในบริ เวณ โรงพยาบาล นั่นทำใหพวกเราทุกคนก็ใจคอไมดีเหมือนกัน เพราะไมรูวาวันไหน จะวนมาถึงที่จังหวัดของเรา แตพวกเราก็ยังใชชีวิตกันตามปกติ ออกไปกินขาว นอกโรงพยาบาล ไปจับจายซื้อของในเวลาอันสมควร นั่งรถไปอีก 2 จังหวัด ใกลเคียง เพื่อเยี่ยมชมสถานที่ทองเที่ยวที่เคยโดงดังในอดีต แตก็ตองซบเซาลง เพราะขาวเหตุการณความไมสงบเหลานี้ อยางนอย การมาใชทุนที่นี่ ก็ทำใหไดมี โอกาสมาเที่ยวที่สวยๆ ที่คนสวนใหญไมกลามากัน กลับไปก็ไปเลาสูกันฟงได อยางแนนอน

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

ยอนกลับไปตอนที่ฉันกำลังวิ่งลงจากหองคลอดมาหองฉุกเฉิน สิ่งแรกที่ ฉันทำก็คือ ตอโทรศัพทไปบอกทางบานวา ‘ตอนนี้ที่จังหวัดมีเหตุระเบิดเกิดขึ้น ทุกคนที่นี่ปลอดภัยดีไมตองหวงนะคะ’ ซึ่งฉันคิดวา โชคดีจังที่ฉันไดมีโอกาสทำ เชนนี้ เนื่องจากเพื่อนที่อยูในหองฉุกเฉิน ตองรับมือแบบไมทันตั้งตัว คุณพอ คุณแมที่บานคงเปนหวงหนาดู สุดทายพอทุกอยางเสร็จสิ้น คุณแมก็โทรมาดวย ความเปนหวง ฉันไดยินเสียงคุณพอและพี่สาวนั่งรอฟงขาวอยูทางปลายสายทาง โนนอยางใจจดจอ ทุกคนสบายใจที่ฉันปลอดภัย คุณพอรองไห ฉันแอบเสียใจที่ ตองทำใหทานรองไห และไมสบายหลังจากนั้น แตทุกครั้งที่ฉันไดมีโอกาสกลับ ไปเยี่ยมบานที่กรุงเทพฯ ทานก็ยิ้มเสมอ ครอบครัวของฉันทุกคนมีคามสุขเสมอ ที่ฉันไดกลับบาน แตนี่เพิ่งผานไปปเดียวเทานั้น เหลืออีก 2 ปที่ตองอยูที่นี่

ผ า นมาหลายเดื อ นแล ว ทางครอบครั ว ของฉั น และเพื่ อ นๆ ที่ นี่ เริ่ ม คุนชินกับการที่พวกเรามาทำงานกันที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต ที่นี่ไมไดมีอะไร อันตรายไปกวาที่อื่น อยางเชนชายแดนทางกัมพูชาดูจะอันตรายมากกวาที่นี่ ดวยซ้ำ ยกตัวอยางที่ทุกคนจำได ฉันลงมาอยูที่ 3 จังหวัดชายแดนใตไมได ไมนาน ที่กรุงเทพฯ ก็เกิดเหตุการณประทวงเผากรุงกัน พี่ๆ คนพื้นที่นั้นบอกวา ‘หมอโชคดีมากเลยที่ลงมาอยูที่นี่กอน ไมงั้นไมรูวาปานนี้จะเปนยังไง’ ตัวฉันเอง เลยขำอยูในใจวา นี่นะ ฉันลงมาอยูในจังหวัดที่ขึ้นชื่อวาอันตรายที่สุด กลับกลาย เปนโชคดีที่ไดมาอยู คนกรุงเทพฯ ตองอายแลวละแบบนี้

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

68

จากวันนั้นจนถึงวันนี้ ไมนาเชื่อวา ฉันเปนหมอมาจนจะครบ 1 ปแลว! ยอมรับเลยวา เปนปที่หนักหนวงเอาการ แตไมถึงกับตาย ตองเจอกับคนไขและ ญาติหลายประเภท ทั้งคนไขที่พูดไทยไมไดและพูดไทยได คนไขที่ยิ้มใหเราและ คนไขที่เอาเรื่องเรา และเหตุการณรุนแรงตางๆ ที่ไมไดเยอะอยางที่คิดไว ทำให ฉันรูสึกวา คิดไมผิดจริงๆ ที่เลือกมาใชทุนที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต และไมวาคนอื่นๆ จะพูดวาอยางไรก็ตาม เราก็มีความภูมิใจเล็กๆ ที่ไดมา ทำงานที่ นี่ ได มี เ ห็ น ชี วิ ต ที่ น า สงสารของกลุ ม คนที่ ข าดบุ ค ลากรทาง การแพทยและความชวยเหลือจากหลายๆ สวน ดีใจที่อยางนอย ก็ไดเปน เที ย นเล ม หนึ่ ง ที่ ส อ งแสงสว า งในพื้ น ที่ ที่ ยั ง อึ ม ครึ ม มื ด มน แม ว า จะเป น เพียงแสงรำไรๆ พวกเราก็ยินดี สงตอความรูสึกดีๆ จากใจ....panminivora

¹¾.¡ÊÔÇѲ¹ ÈÃÕ»ÃдÔÉ° á¾·Â àªÕ§ãËÁ‹ ÃËÑÊ 3007004

àÃ×èͧ “àËŌҔ ¨Ò¡¾ÕèÊÙ‹¹ŒÍ§ à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 69

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

กรุณาอยาเขาใจผิดนะครับวาจะมาชวนนองไปกินเหลาหรืออะไรทำนอง นั้ น แต พ วกเราที่ ยึ ด อาชี พ แพทย ค งต อ งมี ค วามเกี่ ย วข อ งกั บ เหล า ในแง ข อง การดูแลผูปวยหรือผูไดรับบาดเจ็บอันเนื่องมากจากเหลา ผมเองก็มีปญหากับ การดู แ ลผู ที่ ไ ด รั บ ผลกระทบจากเหล า อยู พ อสมควร จึ ง อยากแลกเปลี่ ย น ประสบการณอันเลวรายใหนองฟงบาง แนนอนเรื่องนี้ เหตุสวนใหญมักเกิดขึ้น ในตอนกลางคืน ในขณะที่พวกเรากำลังอยูเวร(หรือบางคนบอกวา....อยูบุญ) มักจะถูกปลุกมาดูแลผูบาดเจ็บจากการดื่มเหลา ซึ่งแนนอน พวกเรายอมไมชอบ และนึกรังเกียจอยูในใจ...โดยที่บางคนรวมทั้งผมในตอนโนนดวย จะแสดงออก ทางกายและวาจาดวย โดยมักมีคำพูดประชดประชัน ตอวาตางๆ แมวาจะ ไมเคย....ดา จริงๆ จังๆ ก็ตาม จำไมไดวาอาจารยสั่งสอนไวหรือไมวาตอง จัดการกับผูปวยเหลานี้อยางไร หรืออาจเปนเพราะผมลืมตัวไปเองก็ไมรู แหม.. ก็ผูปวยเหลานี้ก็จะพูดไมคอยรูเรื่อง ซักประวัติก็ยาก มักมีแผลที่ใบหนาที่เย็บ ลำบาก แผลก็สกปรก ฯลฯ โดยเฉพาะปญหาใหญคือผูปวยมักดิ้นไปมา ทำให ดูแลลำบาก นอกจากนี้ยังมีถมน้ำลายหรืออะไรตอมิอะไรที่สรางความหงุดหงิด ใหทั้งหมอทั้งพยาบาลในหองฉุกเฉิน ยิ่งถามาแบบเดียวกันหลายคน นับเปนเหตุ รำคาญเป น อั น ดั บ ต น ๆ ของการเป น แพทย เวรห อ งฉุ ก เฉิ น ตอนที่ เ ป น หมอ จบใหมผมก็สรางวีรกรรมหลายประการกับผูปวยกลุมนี้ ไมวาจะเปน การให

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

70

พนักงานเข็นเปลพรอมผูปวยไปนอนตากยุงที่นอกหองฉุกเฉิน (กอนที่ญาติจะ มา) เพราะทำโทษที่เอามือมาปดชุดเย็บแผลที่สะอาดตองปนเปอน เคยหยิก คนไขที่หนาดวย Forceps ขณะที่เย็บแผลที่ริมฝปากแลวผูปวยถมน้ำลายใส และตอนเช า ก็ ม าสะใจกั บ ผลงานผื่ น จุ ด ที่ ยุ ง กั ด หรื อ รอยช้ ำ จาก Forceps เพราะคิดวานั่นเปนบทเรียนที่ผูปวยเหลานี้ควรไดรับ โดยไมไดรูสึกอะไรกับ การกระทำแบบนี้ และก็ไมมีใครหามปรามแถมพยาบาลบางคนยังเห็นดีดวย ซะอีก เลยทำใหไดใจและประกอบกิจวัตรแบบนี้เปนประจำ แต ใ นที่ สุ ด ผมก็ ไ ด รั บ บทเรี ย นและเปลี่ ย นทั ศ นคติ กั บ ผู ป ว ยกลุ ม นี้ ไ ป ตลอดชีวิต จากเหตุการณในรูปแบบเดิมๆ เสียงโทรศัพทจากพยาบาลเวรหอง ฉุกเฉินตอนตีสอง ตามใหมาดูผูปวยชายไทยวัยสามสิบตนๆ ที่ขี่จักรยานยนต เสียหลักลมเปนแผลหลายแหงโดยเฉพาะที่ใบหนา และแนนอน.....เมามาก ผมมาดูดวยอารมณของคนเพิ่งนอนหลับไปได 2-3 ชั่วโมง ที่หองฉุกเฉินผม พบวาเขานอนหลับกรนเสียงดัง ที่ใบหนามีแผลถลอกหลายแหง แตที่สำคัญมี แผลฉีกขาดที่หนาผากขนาดใหญ ลึกและมีเลือดออกมาก ผมจึงสั่งพยาบาล จัดชุดเย็บแผล ผมก็เริ่มฉีดยาชา ชวงนี้เขาก็ดิ้นเล็กนอยผูชวยก็ไดทำการตรึง แขนขาไว แตก็ผานไปดวยดีและไมคิดวาจะมีอะไร ผมก็เริ่มทำการเย็บไปได 3-4 เข็ม ทันใดนั้นเขาก็เริ่มดิ้นและมากขึ้น และเริ่มออกเสียงดาเสียงดัง แรกๆ ผมและทีมงานก็ตอบโตจากเบาไปหาหนัก เริ่มดวยคำพูดตวาดไปบาง แตตอมา มาตรการที่ ห นั ก ขึ้ น ได แ ก การหยิ ก ด ว ย Instruments ต า งๆ (กระสุ น ยาง) และมาตรการสุดทายใช needle holder (กระสุนจริง)เคาะไปที่หนาผากเขา.... แรงนิดนึง และหลายครั้งอยูเหมือนกัน โดยหวังวาจะทำใหสถานการณดีขึ้นบาง จนในที่สุดผมก็เย็บจนเสร็จราว 20 เข็ม และคิดวาผมชนะแลว จึงสั่ง admit ไวที่ ward กลับไปนอนตอ ตอนเชาหลังจากตรวจ OPD พอคนไขเริ่มซาลง ผมก็มา Round ward ประมาณสิ บ โมงกว า ๆ (ผมตอนนั้ น เป น แพทย ค นเดี ย วของโรงพยาบาล) ก็ตรงเขาไปหาผูปวยที่เย็บแผลไวเมื่อคืนทันที ทีแรกกะวาจะไปตอวาเสียหนอย อยางที่เคย วาเขาสรางความเดือดรอนใหผมและพยาบาลเวรดึกมากแคไหน แตกอนที่ผมจะพูดอะไรออกไป ผูปวยก็ลุกขึ้นนั่งแลวกราบขอโทษผมบนเตียง

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 71

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

และรองไห โดยที่ใบหนายังมีแผลช้ำใหญนอยที่ไมไดเกิดจากอุบัติเหตุ แตเปน แผลจาก”หมอทำ” แต ผ มก็ ยั ง ไม รู สึ ก อะไรนั ก จนกระทั่ ง เขาเริ่ ม เล า ให ฟ ง ว า เขาไมเคยดื่มเหลามากอนเลยครั้งนี้เปนครั้งแรก แตที่ดื่มเพราะวาเครียด เนื่ อ งจากมี ห นี้ จ ากถู ก โกงที่ น า ต อ งหารายได เ พิ่ ม โดยการเป น ยามที่ โรงงาน กลับดึกไมไดอยูบานดูแลครอบครัวจนเมียเก็บขาวของยายหนีตามผัวใหมไป ตางจังหวัดไดประมาณอาทิตยนึง ทิ้งลูกเอาไว 2 คน เขาทั้งเครียดและแคน แตไมรูจะทำอยางไร (เพราะพื้นฐานเปนคนดี) จึงแกปญหาแบบชาวบาน คือ “กิ น เหล า ” ให เ มาเพื่ อ ทำให ลื ม ความเครี ย ด (แบบชั่ ว คราว) แต นึ ก ขึ้ น ได ว า ปลอยใหลูกอยูที่บานตามลำพัง ก็เลยรีบขับรถจักรยานยนตกลับบาน แตก็มา ประสบอุบัติเหตุเสียกอน ผมไดฟงเรื่องราวแลวรูสึกผิดและเสียใจกับการกระทำของตัวเองเปน อยางมากที่อุตสาหเรียนมาเพื่อชวยเหลือผูคน แตกลับมาทำรายซ้ำเติมเขาอีก และตัดสินเขาดวย “เหลา” โดยที่ไมเคยคิดวาอะไรเปนสาเหตุที่เขาตองดื่มเหลา และกลับมาคิดดูถาผมอยูในสถานการณแบบนั้น ผมอาจกินเหลามากกวาเขา ก็ได ตอนสุดทายสำหรับรายนี้ ผมขับรถไปรับลูกจากบานมาเฝาพอเพื่อดูอาการ และให ย าปฏิ ชี ว นะ จนครบสามวั น ผมให ก ลั บ บ า นโดยขั บ พาไปส ง ถึ ง บ า น เขาแสดงความขอบคุณผมและสัญญาวาจะไมกินเหลาอีก เรื่องนี้เปนเหตุการณหนึ่งที่ผมอยากรองไหสารภาพและขอโทษเขา แต ทำไมไดเพราะนั่นอาจทำใหเขาเสียศรัทธาในวิชาชีพหมอที่ผมเปนอยู ผมก็ไดแต ไถ โ ทษโดยการบอกกั บ ตั ว เองว า จะไม รั ง เกี ย จหรื อ ทำร า ยผู ป ว ยที่ เ มาเหล า ทุ ก รายที่ อ ยู ใ นความดู แ ลไม ว า จะเป น ด ว ย กายกรรม วจี ก รรม หรื อ แม แ ต มโนกรรม เพราะจริง ๆ แลวเมื่อเราเปนหมอ เราไมมีสิทธิที่จะตัดสินชั่วดี ของผู ป ว ย เพราะเมื่ อ เขามาหาเราอย า งน อ ยเขาก็ ไ ด ผ ลกรรมของเขาแล ว หนาที่ของเราคือชวยเหลือบรรเทาเบาบาง”กรรม” นั้น แผลทุกแผลที่เกิดขึ้น ก็เปนผลจากการกระทำของเขาแลว เราอยาได “กอกรรม” ขึ้นมาใหมเลย สิ่งที่ หมอควรจะตองทำคือ ทำอยางไรไมใหคนกินเหลา เพราะตนเหตุที่แทจริงไมใช ใครที่ไหนก็คือ “เหลา” นั่นเอง

ÃÑμ¹Ò´ÔÈÃ

ËÁÍ ¡Ñº ¤¹ä¢Œ-àÁ×Íè àÃÒäÁ‹à¢ŒÒ㨡ѹ ชวงสี่หาเดือนที่ผานมา บานเมืองเราดูจะมีเรื่องตื่นเตนอยูเสมอ ทั้งเหตุชุลมุน เดินขบวน ปราบจลาจลกันจนวุนวายไป หลายฝายออกมาตอสูเรียกรองสิทธิ แสวงหาความเปนธรรม ซึ่งก็ไมอาจแนใจเลยวา จะหามาไดสักกี่มากนอย แตเมื่อยังมีสิทธิ มีโอกาสใหเรียกรอง, ก็คงตองรองกันตอไป

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

72

อีกความวุนวายหนึ่งที่เกิดขึ้น และไมคิดวาจะเจอในบานเรา คือ ปญหา (ราง) พ.ร.บ.คุมครองผูเสียหายจากบริการสาธารณสุข ซึ่งเปนเหตุขัดแยงรุนแรง ระหวางคนสองกลุมใหญ กลุมแรก คือ หมอที่ทำงานอยูใน รพ. รัฐ และเอกชน กลุมที่สอง คือ องคกรอิสระ และหมอที่ทำงานในกระทรวง ในฐานะของหมอธรรมดา ทำงานรักษาเปนงานหลัก มีงานอื่นๆ บางเปนครั้งคราว ไมมีตำแหนงใหญโตในกระทรวง ความคิดความเห็นก็ออกจะเอนเอียงเขาขางตัวเองอยูบาง จนเมื่อไดมาอยู รพ.บานโพธิ์ ฉะเชิงเทรา ไดมีเวลาทบทวน ทำใหรูวา การเรียกรองเพื่อสนับสนุน หรือ ตอตาน ก็ดี เปนเพียงการแกปญหาปลายเหตุ โดยที่ยังไมเห็นตนเหตุเทานั้น

คงจะดีไมนอย ถาไดเขาใจวาปญหาทั้งหมดมันเกิดจากอะไรบาง ...

ดวยวิธีการรักษา และจักรวาลความรูแหงยุคสมัย การแพทยแบบดั้งเดิมในสังคมไทย จึงมีความเปนองครวม ความผิดปกติที่เกิดขึ้นในรางกาย ไมใชแคผลจากเชื้อโรค แตอาจจะเกิดจากการผิดผี จากความวิบัติแปรปรวนของธรรมชาติ ซึ่งเปลี่ยนแปลงไปตามฤดูกาล ตลอดจนมาตรฐานศีลธรรมของบุคคล จะเห็นไดวา มูลเหตุของความเจ็บปวยของคนโบราณ เชื่อวา เกิดจาก “ธรรมชาติ” และ “การกระทำของตนเอง”

73

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

ไมวาวิธีการดั้งเดิมจะมีฐานะอยางไรในสายตาของคนปจจุบัน แตสิ่งที่แสดงออกอยางชัดเจนในการรักษาอยางที่วานั้น คือ การผสมผสานความรูในหลักวิชา และความเชื่อทางวัฒนธรรม รวมเขาไวดวยกันอยางกลมกลืน และนาอัศจรรยใจ การรักษาเยียวยาดังกลาวจึงมากกวาการรักษาโรคทางกาย แตเยียวยาจิตใจ สังคมวัฒนธรรม และจิตวิญญาณไปพรอมกัน

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

ในอดีต การแพทยไทยโยงใยอยูกับการแพทยแผนจีนและอินเดีย เพราะอาณาจักรทั้งสองนี้มีวิทยาการที่กาวหนามากในสมัยนั้น เรารับเอาตำราแพทย การวิเคราะหสมุฏฐานของโรคมาจากอินเดีย ที่เชื่อวา สุขภาพเปนผลจากดุลยภาพของธาตุสี่ อันประกอบขึ้นเปน รางกาย สวนการรักษานั้น ผสมผสานทั้งจีนและอินเดีย เนนใชวานยาสมุนไพร รวมกับภูมิปญ  ญา และพิธีกรรมความเชื่อที่แตกตางในแตละทองถิ่น เพื่อจุดมุงหมายสำคัญ คือ เยียวยาความเจ็บปวยที่เกิดขึ้นนั้น

การเยียวยารักษาความเจ็บปวยจึงมุงไปที่การปรับตัวตอธรรมชาติ เพื่อคืนดุลยภาพของธาตุสี่ในรางกาย และมุงพัฒนาตนเอง เพื่อยกระดับมาตรฐานทางศีลธรรมในจิตใจใหสูงขึ้นกวาเดิม “...การแพทยแบบนี้ จึงมุงมององครวมของธรรมชาติเปนหลัก มองวาทุกอยางสัมพันธเชื่อมโยงกันอยางแนบแนน กลมกลืน ความผิดปกติที่เกิดขึ้น เปนผลจากความแปรปรวนของสรรพสิ่ง และการรักษา ก็เพื่อที่จะคืน หรือคงดุลยภาพนั้นเอาไว ดวยวิริยะของตนเอง และความรวมมือของหมอยาผูทำพิธี...” ความสัมพันธระหวางหมอและคนไข ในสังคมสมัยกอน จึงเต็มไปดวยความผูกพัน ไวเนื้อเชื่อใจซึ่งกันและกัน หมอคือผูชี้นำทางปญญา ดวยความรูและความบริสุทธิ์ใจ ...

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

74

โลกทัศนทางการแพทยเริ่มเปลี่ยนแปลงไป เมื่อประมาณรอยป เมื่อชนชั้นนำไทยรัตนโกสินทร เลือกเขาขางการแพทยตะวันตก ซึ่งมาพรอมกับ “วิทยาศาสตร” อันเปนเครื่องมือทรงอานุภาพ การแพทยผสมผสานอยางที่เคยรูจักกันมาในสังคมไทย ถูกกดทับใหกลายเปนเพียง “ความเชื่องมงาย” ในสายตาชนชั้นนำ และพรอมกันนั้น ก็ลดทอน “ความเจ็บปวย” ลงเปนเพียง “ตัวโรค” ที่เกิดจากความผิดปกติทางฟสิกส และชีวเคมีของรางกายเทานั้น มิติทางสังคมวัฒนธรรม และภูมิปญญาดั้งเดิม ถูกกีดกันออกไป การรักษาความเจ็บปวยจึงเคลื่อนยายมาสูการแกไขปญหาสารเคมี มากกวาจะบำบัดเยียวยาคนไข ในฐานะที่เปน “คนทั้งคน”

เมื่อความเจ็บปวยและการแพทยถูกลดทอนลงเหลือแคนี้ ความรูทางการแพทยจึงถูกกันเอาไวเปน “ศาสตรเฉพาะทาง” ซึ่งสงวนไวสำหรับ “แพทยปริญญา” เทานั้นที่จะมีสิทธิ์เขาถึง ประชาชนทั่วไปไมมีสิทธิ์ และถูกทำใหขาดความสนใจที่จะรู เพราะเมื่อการแพทยเปนเรื่องเฉพาะทาง เปนผลจากเชื้อโรค ก็ไมเห็นจะตองดูแลตัวเอง ไมจำเปนตองอยูในกฏศีลธรรม หากมีปญหาเกิดขึ้น ก็เปนหนาที่ของ “แพทยปริญญา” ที่จะบำบัดรักษา ขับไลความเจ็บปวยใหหมดไปจากรางกาย ซึ่งจะสำเร็จหรือไม ก็ขึ้นอยูกับหมอ ไมไดอยูที่ตัวคนไขเอง

ผลจากการลดทอนมิติของความเจ็บปวยใหเหลือเพียงสารเคมี และผลจากการตัดขาดสัมพันธ ระหวางคนไขและความเจ็บปวย ทำใหการรักษาเยียวยาความเจ็บปวยเปนไปอยางกระทอนกระแทน เพราะมุงรักษาเพียงรางกาย แตขาดมิตอิ ื่นที่เกี่ยวของทั้งหมด

75

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

“...เมื่อ “คนไข” ถูกตัดขาดจาก “ความเจ็บปวย” ความรูในการดูแลตนเองยอมลดลง เพราะถายโอนใหกับหมอ ความคาดหวังในตัวหมอจึงเพิ่มขึ้นทดแทน และดูจะสูงมาก ความเจ็บปวยของคนไข ไมใชเพราะคนไขไมดูแลตนเอง แตเปนเพราะหมอ และการแพทยที่ไมสามารถรักษาใหหายได คนไขและญาติจึงไมผิด หากแตหมอนั้นแหละที่ดอยความรู !...”

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

การยกเลิกการสอนแพทยแผนไทยในราชแพทยาลัย คือลมหายใจสุดทายที่สิ้นสุดลงของการแพทยองครวมของไทย นับแตนั้นมา การแพทยไทยก็เดินตามสายตะวันตก และสังคมไทยก็ถูกปลูกฝงอุดมการณตะวันตกกันมาเรื่อยๆ แมปจจุบันจะพยายามรื้อฟน แตก็ยังมีสถานะที่ตกต่ำ เพราะในสายตาของหมอตะวันตก มันเปนเพียง “เรื่องงมงาย”

พรอมกันนั้น ความสัมพันธระหวางหมอกับคนไขก็เหินหางกันมากขึ้น เพราะหมอไมใช “ผูทำพิธีกรรม” แตเปนเพียง “ผูใหบริการ” สวนคนไขและญาติเปน “ผูรับบริการ” ที่สัมพันธกันในเชิงสัญญา ปราศจากความผูกพันทางจิตใจ ละทิ้งคุณคาชีวิตอยางที่เคยมีมา ...

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

76

โฆษณาชวนเชื่อ และระบบการศึกษาไทยอยางตะวันตก มอบอำนาจการรักษาพยาบาลใหกับผูเชี่ยวชาญเฉพาะดาน กีดกันคนทั่วไปออกไปจากสารบบขอมูลทางการแพทย ความรูตางๆ จึงกองรวมกันอยูที่หมอ และบุคลากรสาธารณสุข สวนคนไขกลับไมมีโอกาสเขาถึงขอมูล แตก็ไมไดอยากรู เพราะเชื่อแลววาความรูในการรักษาเปนหนาที่ของหมอ สวนคนทั่วไป รูเพียงสิทธิการรักษาที่ตนเองมีอยูก็เพียงพอ เพราะการมอบหมายภาระการรักษาใหกับหมอทั้งหมดอยางนี้ ความสัมพันธระหวางหมอกับคนไขในบานเราจึงเนน “การพึ่งพา” เพื่อรักษาและฟนฟู มากกวา “การรวมมือ” เพื่อสงเสริมและปองกัน นโยบายของรัฐ, ไมวายุคสมัยใด, ไมเคยเอื้อตอการสงเสริมสุขภาพ ไมเคยชวยปองกันปญหาความเจ็บปวยที่จะเกิดขึ้นกับประชาชน แตกลับมุงเนนอำนวยความสะดวกสบายในการรักษาและฟนฟู ซึ่งเทากับยิ่งผลักคนไขออกจากความรูในการดูแลตนเอง และกระตุนใหพึ่งพาการรักษาจากหมอมากขึ้นกวาเดิม นอกจากนี้ การเปลี่ยนฐานะหมอใหเปน “ผูใหบริการ” และคนไขเปน “ผูรับบริการ” นั้น ยิ่งทำใหเรื่องเลวรายลงไป คนไขและหมอจะหมดคุณคาความสัมพันธทางจิตใจ คงเหลือไวแตความหางเหิน หวาดระแวงไมไวใจซึ่งกันและกัน

เมื่อคนไขและหมอไมไววางใจกันเสียแตเมื่อเริ่มตน ตางฝายจึงมุงจับผิดการกระทำของอีกฝาย และกลาวโทษ หมอพยายามสงวนความรู ถือวาตนเปนผูเชี่ยวชาญการรักษา ไมสนใจฟงความเห็น ไมใสใจความรูสึกของคนไขของตน ในขณะที่คนไขก็ถือวาตนเองมีสิทธิ สามารถเรียกรองความตองการ ไมฟงคำแนะนำ เพราะคิดวาหมอวินิจฉัยและรักษาไมถูกใจ ตางฝายตางดื้อดึงกันอยูอยางนี้ จะไมใหเกิดปญหาไดอยางไร

...

ความเจ็บปวย, ไมมีใครสนใจแลววาเกิดขึ้นจากสาเหตุใด ไมมีใครใสใจเลยวาวิถีชีวิตปจจุบันสงเสริมความเจ็บปวยหรือไม ความสนใจที่มี ถายโอนไปสูผลของการรักษาพยาบาล คนไขดูแลสุขภาพตนเองดีพอหรือไม จึงไมใชประเด็นที่ควรพูดถึง แตปญหากลับอยูที่วา หมอรักษาคนไขไดดีพอแลวหรือยัง ?

77

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

หนทางที่จะฟนฟูความสัมพันธระหวางหมอและคนไข ดูเหมือนจะยิ่งเลือนรางไปทุกที, ในสถานการณปจจุบัน, เพราะความหมายของการรักษาพยาบาล เลื่อนไหลไปจากเดิม เปลี่ยนจากการดูแลและปรับปรุงตนเองตามวิถีธรรมชาติ สูการมอบอำนาจใหแกหมอและบุคลากรสาธารณสุข การรักษา จึงเปนการถายเทภาระทั้งหมดใหกับหมอแทน

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

“...เมื่อตางฝายตาง “ถือดี” เขาใสกันอยางนี้ หมอไมสนใจฟงคนไข และคนไขก็ไมพรอมจะฟงหมอ แลวทั้งสองฝายจะไปเขาใจกันไดอยางไรกัน ?...”

ยุคสมัยเปลี่ยนแปลงไป ความคิดของคนยอมเปลี่ยนแปลงตาม ดูรไคม (Émile Durkheim) เคยพูดไววา “God is society, writ large” ความเชื่อใน “พระเจา” ตางองค แบงแยกคนออกเปนสังคมที่ตางกัน คนไขกับหมอในปจจุบันก็เหมือนกัน - เชื่อในพระเจาคนละองค พระเจาที่วานั้นคือองคความรูที่แตละฝายเขาถึง และไดเรียนรู และยังหมายถึงสถานะทางสังคม อันเกิดจากความรูที่ตางกันดวย เมื่อมีองคความรูที่แตกตางกัน มุมมองที่มีจึงไมเหมือนกัน การแสดงออกตอเรื่องเดียวกัน ก็ผิดเพี้ยนกันไปไกล ตราบเทาที่ยังยึดมั่นอยูกับ “พระเจา” ของตนอยางมืดบอด และไมยอมเปดใจรับรูการมีอยูของ “พระเจา” ของอีกฝาย จะฝนถึงความเขาใจในบั้นปลาย ก็ดูจะเปนไมไดเลย

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

78

“...หนทางแกไขปญหาคนไขกับหมอ และปญหาฟองรอง คงไมไดอยูที่หัวขอกฎหมาย กฎหมู หรือการชดใชเงินตรา แตอยูที่การปรับความเขาใจ ปรับเปลี่ยนโลกทัศนเขาหากัน ใหเรารูจักพระเจาของกันและกันไดอยางมีมิตรจิตมิตรใจ ฟนคืนระบบการแพทยที่มีหัวใจกลับคืนมาอีกครั้ง...” ถึงตอนนี้, ผมยังเฝาฝน ภาวนา และพยายามใหมันเปนจริง

μÔ³³Ò

º·àÃÕ¹ÃÒ¤Òᾧ

เหตุการณในวันนั้น “จิ๊กๆ จิ๊กๆ” เสียงนกเริ่มขับขานในยามเชาดังเชนทุกวัน เชาวันใหมของ ตัวเมืองตางจังหวัดเชนนี้ชางเงียบสงบ ผูคนคงยังหลับใหล ถนนที่มองเห็นอยู ไกลๆ ก็เห็นรถแคเพียงบางตา ในเชาวันอาทิตยเชนนี้ ใครหลายๆ คนคงกำลัง นอนหลับพักผอนอยูภายในบานในขณะที่หมอใหมอยางฉันไดตื่นแตเชาเพื่อมา ตรวจรักษาคนไข ฉันในวันนี้ ไมใชเพียงนักเรียน นักศึกษาแพทยเหมือนดั่งที่

79

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

ในชีวิตของพวกเราทุกคน ไมวาชวงเวลาใดชวงเวลาหนึ่งยอมมีเรื่องราว มีปญหาเกิดขึ้น หนักบาง เบาบางตามแตจังหวะชีวิต ... และตัวฉันเองไมคิด เลยวา ในวันนี้จะมีเรื่องหนักหนาเกิดขึ้นกับหมอใหมปายแดงอยางฉัน....รวดเร็ว ขนาดนี้

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

“ฮือๆๆๆ แม มายย ฮือๆๆๆ” เสียงรองไหโฮ กรีดรองดังขึ้นกลางหอ ผูปวยอายุรกรรมหญิง ผูคนทั้งเกี่ยวของ และไมเกี่ยวของตางมองเหตุการณที่ เกิดขึ้น พี่พยาบาลสองคนกำลังชวยกันฉีดกลูโคสใหหญิงสาวผูกำลังรองฟูมฟาย อยู บ นเตี ย งผู ป ว ยชั่ ว คราวคนนั้ น ญาติ ม ากมายกำลั ง รายล อ มและช ว ยกั น ปลอบประโลม ในขณะที่ตัวฉันเองก็ไดแตคอยชวยซับน้ำตา และถือยาดมให หญิงสาว ผูนาสงสารคนนั้น ... ดวยความรูสึกเศรา สลดไมแพกัน

ผานมา ไมใชเพียงผูเดินตาม หากแตเปนผูที่ตองกาวเดินดวยขาของตนเอง และเปนหมอผูตองดูแลผูปวยที่ตรงหนา ผูปวยที่อยูในความดูแลใหดีที่สุด

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

80

แผนกแรกที่ฉันวนไปปฏิบัติงาน คือ แผนกอายุรกรรม แผนกที่ขึ้นชื่อ วายากและตองละเอียด คนไขเยอะที่สุดและงานหนักที่สุด วันนี้ เปนวันที่สาม ของการทำงานเปนหมอใหมเต็มตัว ชีวิตของฉันเริ่มตนในยามใกลเชา ตื่นมาดู คนไขตามปกติและอยูเวรอายุรกรรมตอในชวง 8.30-20.30 สำหรับสองวันที่ได ทำงานมาทำใหฉันรูวา ฉันโงเพียงใด การทำงานของฉันเต็มไปดวยอุปสรรค มากมาย “ผูปวยคนนี้ เปนโรคอะไร” “คนนี้ มีอาการแบบนี้ เราจะทำยังไงตอไป” “ผูปวยแบบนี้ ใชยาอะไรดี” ฉันตองใชเวลามากกวาคนอื่นในการคิด หลายครั้ง ตองกลับมาถามตัวเองวา แกจบแพทยมาแลว แกรักษาโรคอะไรเปนจริงๆ บาง หรือยังการเรียน การอานหนังสือแบบผิวเผินแทบจะใชไมไดเลยกับการดูแล ผูปวยจริงๆ การเรียนที่สักแตวารับรู อานจากตำรา...แตไมไดลองไปดูแล รั ก ษาผู ป ว ยจริ ง ไม ไ ด เ ปลี่ ย นสั ญ ญาณจากรั บ รู เ ป น สั ง เคราะห เป น เชื่อมโยง เปนการประยุกตเพื่อใชจริง ....ไมชวยใหฉันเปนแพทยที่สามารถ จะทำงานดู แ ลรั ก ษาผู ป ว ยได อ ย า งมั่ น ใจ บางที ถ า เมื่ อ ก อ นฉั น ตั้ ง ใจอ า น หนังสือ ตั้งใจเรียนรูโดยเฉพาะจากการดูแลรักษาผูปวยจริงๆ มากกวานี้ก็คงดี เวรของฉันวันนี้ดำเนินไปเรื่อยๆ รับคนไขใหม แกไขปญหาเฉพาะหนา ของคนไข ทุกอยางดูเหมือนดำเนินไปตามครรลองของมัน ไมมีปญหาอะไรโดด เดน จนกระทั่งตอนเย็นวันนั้น ฉันยังจำได “คุณยายเปนอะไรมาคะ” “ยายถายเหลวมา 3 วัน เนี่ยไปนอน รพ. .......มา แตยังไมดีเลยจึงขอ ยายมา” ฉั น เริ่ ม ซั ก ประวั ติ คุ ณ ยายพร อ มกั บ พลิ ก ไปดู OPD card และใบ admission อาวยายมีปญหาเกลือแรในรางกายไมสมดุลนี่หนา และความดัน คุณยายยังต่ำ BP 80/50 เทานั้นเอง เมื่อคิดไดดังนั้นฉันจึงรีบซักประวัติเพื่อหา สาเหตุของ shock, ซึ่งไดทราบวา คุณยายมีประวัติใชยาสมุนไพร โดยไมมี

ประวัติขาดน้ำหรือเลือด ไมเจ็บหนาอก ดังนั้นสาเหตุของ shock ที่ฉันคิดถึงใน เวลานั้นมี 3 อยาง 1. septic shock 2. hypovolemic shock 3. adrenal insufficiency จึงไดสั่งใหสารน้ำเร็วขึ้น แกไข electrolyte ให hydrocortisone และสุดทายเนื่องจากความดันยังไมขึ้น จึงเริ่มให Dopamine ชวงนั้นอยูในชวง ผลัดเวรพอดี ฉันจึงไดฝากเพื่อนใหชวยดูแลคนไขรายนี้ตอ .....เฮอ....หวังวา คุณยายจะดีขึ้นนะ

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 81

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

“เอก คิเอก เอกก” วันรุงขึ้น ฉันซึ่งทำงานในแผนกอายุรกรรมหญิงไดตื่นเชามาราวนคนไข ตามปกติ และเนื่องจากยังนึกหวงคุณยายคนเมื่อคืนจึงไดเดินไปเยี่ยมแกที่เตียง ภาพผูสูงอายุคนนึงที่นั่งหายใจหอบอยูบนเตียง ทำใหฉันนึกสงสัย ... นี่ใชคุณ ยายคนเมื่อวานที่ดูสบายดี สดชื่นแมวาความดันจะต่ำ แนหรือ “คุณยายเปนยังไงบางคะ” ฉันเดินเขาไปถามขางๆ เตียง พรอมกับตรวจ รางกาย “หายใจเขาลึกๆ นะคะ ... กรอบแกรบ กรอบแกรบ ...” เสียงในปอดดัง ในแบบที่ มั่ น ใจได เ ลยว า มี น้ ำ หรื อ ของเหลวในปอดแน ๆ ฉั น รี บ กลั บ มาเป ด chart เพื่อดูวาเมื่อคืนเกิดอะไรขึ้น ทำไมน้ำทวมขนาดนี้ แลวก็พบวา เมื่อคืนไมมี ใครมาดู case นี้ตอสิ่งที่ฉันจะชวยแกไดในขณะนี้ คือ รีบฉีดยาขับปสสาวะ ใหแก เพื่อนอีกคนซึ่งตรวจผูปวยที่ตึกอายุรกรรมหญิงแหงนี้รวมกับฉันเรียกฉัน ใหดู EKG ของยายคนนี้ในขณะที่เคากำลัง review case นี้เชนกัน... แลวสิ่งที่ ทำใหฉันเห็น ... ถึงกับทำใหฉันตัวชา นี่มัน ST elevate นี่หนา นี่ยายแกมีหัวใจ ขาดเลือดมานานแคไหนแลวเนี่ย.......เมื่อวานคุณยายมาดวยทองเสีย อาการ เจ็บหนาอกก็ไมมี ดวยความสะเพราและออนประสบการณทำใหฉันมองขามที่ จะสนใจ EKG แผนที่ทำมาจาก ER ไป ... นี่ความผิดพลาดที่ยิ่งใหญของฉัน เกิดขึ้นแลวหรือเนี่ย แมวา case นี้ ไมรู onset ของ ischemia แตเมื่อนับจากเวลาที่ทำ EKG แลวเปน ST elevate จนถึงตอนนี้ก็เกิน 12 ชั่วโมงแลวอยางแนนอน จึงให SK

ไม ไ ด แ ล ว ที่ เ หลื อ ต อ จากนี้ คื อ รี บ สั่ ง ASA gr V, Isordil, plavix, lasix และเนื่องจากคุณยายดูเหนื่อยมากขึ้น นอนราบแทบไมไดในที่สุดจึงไดใสทอ ชวยหายใจดวยตัวของฉันเอง ....สิ่งที่เหลือตอจากนี้ไดแตภาวนาในใจ...ขอให คุณยายดีขึ้นๆ ดวยเถิด ... และแลว .... “หมอ !!! arrest” ในที่สุดเรื่องที่ฉันกลัวที่สุดก็เกิดขึ้นจริง การ CPR ยามเชาไดเกิดขึ้น พวกเรา CPR กันอยางเต็มที่อยูกวา 30 นาที ....แตก็ยังไมมี อะไรดีขึ้น หลังจากที่คุยแนวโนมผูปวยกับญาติวาคงไมไหว ลูกสาวของผูปวยก็ กรีดรอง รองไหจนเปนลมไป

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

82

ทามกลางเสียงที่อื้ออึง....หัวใจของฉันกลับเงียบงัน แมมือของฉัน จะพยายามชวยเหลือและปลอบใจลูกสาวของยายคนนั้นที่กำลังรองไหปาน จะขาดใจ ทั้งยาดม ทั้งทิชชูที่คอยชวยซับน้ำตาที่ไหลรินของหญิงผูนาสงสาร คนนี้....ฉันอยากบอกวา แมมองจากภายนอก หนาตาของฉันอาจดูเพียงแค เห็นใจ แตจริงๆภายในหัวใจของฉันก็กำลังร่ำไหเชนกัน....แทจริงหัวใจของเรา กำลังเศราโศกไมตางกัน เรื่องราวของหมอใหม 1 คน คนไข 1 คนและญาติอีกจำนวนมากที่ตอง พบกับ “ความสูญเสีย” และ “ความเสียศูนย” ในวันนี้ ฉันรูสึกอยางแทจริง หมอสวนใหญไมมีใครอยากวินิจฉัยหรือรักษาผูปวยผิดพลาด การที่พวกเรา กาวเขามาในอาชีพนี้ ตองบอกวา แนนอน เราอยากเขามาชวยชีวิต ชวยดูแล สุขภาพผูคน อาจมีเพียงสวนนอยที่คำนึงถึงผลประโยชนสวนตนเปนหลักใหญ แตอยางไรฉันก็เชื่อวา ไมมีใครหรอก....ที่อยากจะปลอยใหผูปวยตายลงไป ตอหนาในคนที่ไมสมควรจะไป บทเรียนนี้ ทำใหฉันตองกลับมารองไหอยาง มากมาย.... บทเรียน.....ราคาแพงบทนี้ เกือบทำให intern ปายแดงคนนี้ ไมอยาก และไมกลาที่จะทำการรักษาคนไขอีกตอไป แตคิดๆ ไป....ก็ “โชคดี” นะ ที่คนที่ เผชิญเหตุการณนี้เปนเรา... เพราะเรา...จะไมโศกเศรานาน เราจะไมมัวแตมา

นั่งรองไห.... เพราะเราตองสูตอไป แมจะตองลมสักกี่ครั้ง ก็ตองลุกขึ้นมา ใหได พยายามทำใหดี แตถามันยังไมดี สิ่งที่เราตองทำก็คือ ยอมรับผล ของมัน แลวพยายามใหม ปญหาหรือเรื่องราวในอดีตมีไวใหเราเรียนรู ไมใช เปนเพียงโซตรวนแหงความทรงจำที่ขังเราไวใหอยูกับอดีตที่เจ็บปวด.... ฉันเชื่อวา ในอดีตของคนทุกคน ยอมมีบางที่เกิดสิ่งที่ผิด พลาดอยางที่เราไมไดตั้งใจใหเกิด...และถาในวันนั้น คุณไมลุก ขึ้นสู ฉันเชื่อวา คุณคงไมเปนอยางที่คุณเปนในวันนี้ ในขณะนี้นองๆ ทุกคนยังมีโอกาสที่จะไมตองเดินมา สะดุด “ลม” เหมือนกับพี่ ถามตัวเองกันคะ .....พรอมหรือยังคะ ที่จะกาวออกไปเปนหมอใหมอยางเต็ตัว....พรอมหรือยังกับ ความรับผิดชอบดูแลรักษา “คน”ทั้งคน ผู ป ว ยแต ล ะคนมี เ รื่ อ งราว มี ค วามลำบากกว า จะเดิ น ทางมายั ง โรงพยาบาลได ใ นแต ล ะครั้ ง แต พ วกเค า ก็ ยั ง มา....มาด ว ยความหวั ง ที่ จ ะให “แพทย ” ดู แ ลรั ก ษาเค า ให ห ายจากความเจ็ บ ป ว ย บางครั้ ง เค า ไม รู ห รอกว า คุณเปนหมอใหม คุณยังขาดประสบการณ เคาหวังแตวา คุณหมอที่ใสเสื้อ ขาวบริสุทธิ์ขางหนาเคาตรงนี้จะรักษาเคาอยางดีที่สุด เคาเอาชีวิตของเคามา ฝากไวในมือคุณ เคายกมือไหวคุณ (....แมคุณอาจจะยังเด็กกวา) คุณๆ วันนี้ สามารถรับไหวคนไขหรือญาติคนไขของพวกคุณอยางเต็มภาคภูมิหรือไม .... อยากบอกนองๆ นักศึกษาแพทยทุกคนวา เทาที่เวลายังเหลือ นับจาก วันนี้ควรตั้งใจเรียน ตั้งใจหาความรู ขยันหมั่นฝกฝน เนนเพื่อดูแลรักษาคนไขจริง ไมใชแคทองตำราสอบ เพราะพี่เชื่อวา ลึกๆในใจ ถาเลือกได คงไมมีใครอยาก เจอ “บทเรียน.....ราคาแพง” ......เชนพี่อยางแนนอน พี่ก็ไดแตหวังวาในอนาคต ผูคนที่ตองสังเวยกับ “หมอใหม” จะนอยลง และจะดีที่สุด ถาไมมีเลย อยาให ตองเกิด “ฤดูใบไมรวง” เลยนะคะ “หมอสวนใหญไมมีใครอยากวินิจฉัยหรือรักษาผูปวยผิดพลาด ไมมีใครหรอก....ที่อยากจะปลอยใหผูปวยตายลงไปตอหนาในคนที่ ไมสมควรจะไป”

¹¾.ÈØÀªÑ ¤ÃºμÃСÙŪÑÂ

“㪌·Ø¹” ËÃ×Í “Ëҷع”

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

84

ยังจำไดดีกับความรูสึกสับสน งุนงง กับบรรยากาศการเลือกจังหวัดไปใช ทุนสำหรับแพทยจบใหมประจำป 2553 ซุ ม ของจั ง หวั ด ต า งๆ ที่ มี ค นมายื น เชี ย ร โฆษณาเพื่ อ โน ม น า วพร อ ม โปรโมชั่นพิเศษ “ที่นี่ ขั้นต่ำ หกหมื่น พรอมที่พักดี ติดแอร มี wireless ใกลหางชื่อดัง ขับรถไปไมถึงสิบนาที” “นี่ครับแผนที่เที่ยวในจังหวัด... ตัวโรงพยาบาลมีฟตเนส ติดหางมี MK Swensens” “เชิญเลย มาแวะดูกอนครับ ของเรา งานสบาย สตาฟดี ใกลกรุงเทพฯ ขับรถไปไมถึงชั่วโมง” “ของจังหวัดเรา หมอจะไดเปนพลเมืองกิตติมศักดิ์ และมีการพาเที่ยว รอบจังหวัดกอนทำงาน” แผ น ป า ยโฆษณาขนาดใหญ ที่ ต า งตกแต ง มาอย า งสวยงาม กระดาษ ใบปลิวที่คอยแจก พรอมกับโปรโมชั่นตางๆ นั้น สิ่ ง เหล า นี้ ใ ห ค วามรู สึ ก ไม ต า งจากการมามหกรรมการเที่ ย วทั่ ว ไทย ดูเหมือนมาเลือกที่เที่ยวพักผอนมากกวา ภาพที่ เ ห็ น ในวั น นั้ น ได ท ำให บ อยกลั บ มาคิ ด ทบทวนถึ ง ความหมายที่ แทจริงของการมาใชทุน

85

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

เวลาจะเลือกที่ใชทุน แตละพื้นที่มักจะมีแตโฆษณาวาแพทยจะไดอะไร เมื่อเขามาใชทุน มีสิ่งอำนวยความสะดวกอะไรบาง ไดเงินมากเทาไหร staff ดี มั้ ย ...แต สิ่ ง สำคั ญ ที่ ข าดไป ก็ คื อ ไม มี ใ ครพู ด เลยว า สำหรั บ ชุ ม ชนของ

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

นี่...เรากำลังมาใชทุนกันอยูหรือเปลา ? การใชทุนไมไดหมายถึง การเสียสละความสบาย ยอมลำบากไปอยูที่ หางไกลความเจริญเพื่อคนไขที่ยากจน ขัดสน ยากตอการมาหาหมอในเมือง หรอกหรือ ? สิ่งนี้ทำใหบอยรูสึกหวั่นใจไมนอยในสภาพความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น อาจเพราะไมเคยคาดคิด และไมเคยนึกฝนวาจะเปนไปไดถึงขนาดนี้ แตยังโชคดี ที่ไดคุยกับเพื่อนๆแลวก็พบวา แทที่จริงมีเพื่อนแพทยใชทุนอีกจำนวนมากที่ เลือกออกมาใชทุนโดยไมไดคำนึงถึงขอเสนอที่ฉาบฉวยอยางนั้น นึกยอนกลับไปตอนบอยเปนนักศึกษาแพทย มีพี่ที่เรียนแพทยประจำ บานตางพูดตรงกันหลายคนวา “จะจบแล ว ซิ เดี๋ ย วก็ ส บาย หนั ก ก็ แ ค ป แรกเท า นั้ น แต เ มื่ อ อยู โรงพยาบาลชุมชนนั้นเปนชวงที่มีความสุขที่สุดแลว ไปเที่ยวและพักให เยอะๆ เก็บเงินไวบางกอนที่จะมาเรียนตอ...เพราะเมื่อกลับมาเปนแพทย ประจำบานทั้งหนัก เหนื่อย เงินก็ไดนอย” ที่แพทยในโรงพยาบาลชุมชนบอกวาวาง ... คงเปนเพราะแพทยเหลานั้น เนนคุนเคยกับการรักษาเปนสวนใหญจนลืมไปวาแทจริงแลวยังมีงานอีกหลายๆ อยางทั้งในและนอกโรงพยาบาลที่ตองการใหแพทยมามีสวนรวมในการพัฒนา เชน การจัดซื้อยาที่จำเปน, การพัฒนาคุณภาพการรักษาใหดีขึ้นภายใตขอจำกัด ตางๆ, การปรับปรุงระบบบริการเพื่อคนไขจะไดรับบริการที่สะดวกมากขึ้น, การพัฒนาระบบ refer ที่ไรรอยตอ, การสรางเสริมสุขภาพ รวมถึงการออกเยี่ยม บ า นเพื่ อ ติ ด ตามคนไข . ..เพื่ อ ค น หาสาเหตุ ที่ แ ท จ ริ ง ที่ เ ป น รากเหง า ของความ เจ็บปวยของคนไข ออกเยี่ยมชุมชนเพื่อเรียนรูวิถีชีวิตชาวบาน ซึ่งงานเหลานี้ก็มี ความสำคัญไมแพกับการรักษา “เราทำอะไรใหโรงพยาบาลบาง...นอกจากการรักษา”

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

86

พวกเคา คุณหมอมีความสำคัญเพียงไหน ... เมื่อคุณหมอเขามา คุณหมอ จะไดมีโอกาสทำสิ่งดีๆ ทำสิ่งที่ยิ่งใหญตอสังคมของเคาอยางไร พี่หมออายุวัยกลางคนคนหนึ่งเคยเลาดวยความภาคภูมิใจใหผมฟงวา สมัยที่พี่เคาจะเลือกสถานที่ใชทุน เพื่อนๆ ตางแยงกันจะไปในชนบทที่ กันดาร ยากไร สวนใหญมุงหวังเพื่อจะเขาไปพัฒนาและชวยเหลือชาวบาน แตความจริงในวันนี้ที่ผมประสบดวยตนเองชางแตกตางกับที่เคยไดยินมา ผมตองยอนกลับมาถามตัวเองวาเกิดอะไรขึ้น ? ทำไม พวกเราแพทยยุคใหมจึงเปลี่ยนแปลงไป ? คุณคาความเปนหมอ...คุณคาของการเปนแพทยใชทุนถูกลอหลอก ดวยเพียงเรื่องทรัพยสินเงินทอง ดวยเครื่องอำนวยความสะดวกภายนอก ...เทานั้นหรือ พวกเคามองขามเกียรติ ศักดิ์ศรีของแพทยจบใหมไปแลวหรือ หรือวาในอนาคต เราจะตองเปลี่ยนคำเรียกกันซะใหม หมอจบใหมไม ควรจะเรียกวา แพทยใชทุน อีกตอไป.....เรามาเรียกกันวาพวก หมอ “หาทุน” อาจจะเหมาะสมเสียกวา หากพวกเราจะไมตองเปลี่ยนคำเรียกกันซะใหม อยาใหใครพูดไดวา พวกหมอจบใหม ...ก็แคพวก หมอที่ออกมา “หาทุน” เพื่อเอาไปตอยอด อีกเลย มาเริ่มกันตั้งแตวันนี้ ถามหาความหมายที่แทจริง ถามใจตัวเอง แลวมารวมกัน สรางใหเกิดกระแสแพทยยุคใหมที่มีใจรับใชสังคม มารวมตอบแทนสังคมโดยการ มาใชทุนอยางแทจริงกันดีกวา ทุกวันนี้ เรากำลัง “หาทุน” หรือ “ใชทุน”

¹¾.ÈØÀªÑ ¤ÃºμÃСÙŪÑÂ

Cure or Clear à¤ÕÂÇ ËÃ×Í à¤ÅÕÂÃ

ÃÑ¡ÉÒãËŒËÒ ËÃ×Í á¤‹μÍŒ §¡Òû˜´ãËŒ¾¹Œ æ μÑÇ à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 87

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

ผ า นไปได เ กื อ บ 1 เดื อ นสำหรั บ แพทย จ บใหม ใ นวอร ด อายุ ร กรรม... ความมั่ น ใจในการรั ก ษาดู เ หมื อ นว า จะเพิ่ ม ขึ้ น กว า วั น แรกๆ ที่ จ บใหม อ ย า ง ชัดเจน...เริ่มมีความรูสึกวาตัวเองจะเปนหมอเต็มตัวสักที หลังจากหลงอยูใน หวงเวลาแหงความสุข ความภูมิใจในตัวเองสักพัก ความเปนจริงเริ่มปรากฏ เมื่อเริ่มใชชีวิตเดือนที่ 2 ที่โรงพยาบาลวังสะพุง โรงพยาบาลชุมชนขนาด 120 เตียง รูสึกเหมือนไดตื่นขึ้นมาอยูในโลกเเหงความเปนจริง ...ความจริงที่วาบอย ยังสิ่งที่ตองเรียนรูเพิ่มเติมอีกมาก โดยเฉพาะประสบการณในการดูแลคนไข ตั้งตนจนจบดวยตัวคนเดียวซึ่งมีคอนขางนอย ความมั่นใจที่มากขึ้นนั้นกลับ ดูลดนอยลงไปทันที เมื่อกอน สมัยที่ตรวจ OPD med หรือ ER ที่ รพ.เลยนั้น บอยแคตรวจ รักษาหากอาการยังดีก็ใหผูปวยกลับบานแลวนัดมาดูอาการ... หรือหากผูปวย อาการหนั ก บอยก็ เ พี ย งเเค เขี ย นใบ admit แล ว ให ผู ป ว ยนอนโรงพยาบาล ตอจากนี้จะเปนเรื่องของวอรดที่จะดูแลคนไขตอไป แตที่ รพช. นี้เราตองดูแล คนไขเองตั้งแตการตัดสินใจใหนอน รพ. การดูแลรักษาคนไขขณะนอน รพ. รวมถึงการตรวจติดตามคนไข บอยจะตองเปนคนดูแลคนไขจนหาย หากอาการ ไมดีเราตองตัดสินใจเองตอวาเราจะรักษาตอหรือสงตัวไปรักษาตอที่โรงพยาบาล ใหญตอไป เรื่องนี้ทำใหบอยตองกลับมาถามตัวเองวา

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

88

“ที่ผานมาความมั่นใจนั้นเปนความมั่นใจในการรักษาคนไขจริงๆ หรือทำไดเพียงแคตรวจคนไขใหผานๆ ไปพนตรงหนาเราไปกันแน” “จริงๆ แลวเรารักษาคนไขใหหายไดจริงๆสักกี่รายกัน” คำตอบคือ อาจจะไมมากอยางที่เราคิด หรืออาจจะเพียงครึ่งหนึ่งที่ หายขาด สวนอีกครึ่งหนึ่งนั้นไมอาจทราบไดแนชัด ที่เปนอยางนี้เพราะหมอไม คอยมีโอกาสติดตามดูผูปวยที่ตนเองตรวจ โดยเฉพาะผูปวยนอกที่มาตรวจแลว ก็กลับ เมื่อไมมีโอกาสติดตามก็ไมอาจทราบไดวาอาการหลังจากนั้นเปนอยางไร ดีขึ้นมากเพียงไร คงตองยอมรับวายังมีผูปวยสวนหนึ่งที่อาการยังทรงตัว ไมดีขึ้น จนตองกลับมาตรวจซ้ำที่ รพ.หรือคลินิกอีกครั้ง ในฐานะแพทยจบใหมอาจมีบาง ครั้งที่การวินิจฉัยของเรายังไมแมนยำ แตโอกาสที่เราจะติดตามผูปวยเพื่อตรวจ สอบและพัฒนาตนเองนั้นนอยลงไปทุกที ดวยปริมาณผูปวยที่มากเมื่อเทียบกับ เวลาที่ มี จนชวนให คิ ด ว า ทุ ก วั น นี้ สิ่ ง ที่ เราทำนั้ น ไม ต า งจากการ “clear” ผูปวยใหหองฉุกเฉินโลง หรือ “clear” คนไข OPD ใหหมดไป บอยตองขอบคุณโรงพยาบาลวังสะพุงจริงๆ เพราะเปนโรงพยาบาลแรก ที่ทำใหบอยเกิดความรูสึกวาไดเปนแพทยที่แทจริงเสียที ไดมีโอกาสมีคนไขเปน ของตัวเอง แมที่นี่จะมีแพทยเฉพาะทางทางดานอายุรกรรมเพียงหนึ่งคนสวนที่ เหลือเปนแพทยทั่วไป แตทุกคนลวนมีศักยภาพและความสามารถ และที่สำคัญ ที่สุด คือ เรื่องที่พี่ๆ ไมละเลยแพทยใชทุนซึ่งเปนนองใหมอยางบอย ...ที่จริง ไมไดมีกฏขอไหนระบุไววา หมอรุนพี่จะตองมาดูแล มาใหคำแนะนำหมอรุนนอง แตการที่มีแพทยรุนพี่ใน รพ. วังสะพุงเขามาใหความชวยเหลือ ทำใหบอยรูสึก ดีใจและซึ้งใจมาก ถาไมใชเพราะรุนพี่ที่ดีๆ ...บอยอาจเปนเพียงหมอโงๆ คน นึงในโรงพยาบาลชุมชน หมอใหมที่เกลียดและกลัวการอยูในโรงพยาบาล ชุมชนซึ่งตองรับความเสี่ยงกับการที่ตองเจอคนไขในทุกแผนกทั้งๆ ที่เรา เปนเพียงหมอทั่วไป ... ขอบคุณครับ ที่ทำใหตัวบอยในวันนี้ “รักการเปน หมอโรงพยาบาลชุมชน” ดวยใจจริง บอยสัญญาวาบอยจะ cure คนไขใหไดมากขึ้น ใหไดดีขึ้น ...ไมเพียงแค clear คนไขอยางที่ผานๆ มา แลวทุกวันนี้ เรากำลัง clear หรือ cure คนไขกันแน ??

¹È¾.»˜³³ÇѲ¹ Á§¤ÅÃÑμ¹¡ÙÅ ¹È¾.ªÑé¹»‚·Õè 6 âç¾ÂÒºÒÅÃÒÁÒ¸Ôº´Õ

¤ÇÒÁ¤Ô´·Õèà»ÅÕèÂ¹ä» ¡ÑºËÑÇ㨷ÕèäÁ‹à»ÅÕè¹á»Å§

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

90

“รีบๆ ซักประวัติเขาเถอะ อยามัวแต Holistic อยูเลย” ประโยคหนึ่ง ที่ผมไดยินตอนที่กำลังเจอผูปวยชาวตางชาติหลังจากที่สอบถามอาการและ ประวัติของผูปวยอยู ผูปวยที่มาดวยอาการเจ็บหนาอก มีโรคหัวใจเปนโรคประจำตัวและเคย ผานการผาตัด bypass ทำ stent มานับครั้งไมถวน ตอนนั้นผมเขาไปคุยกับ ผูปวยอยูนานพอควรก็ไดประวัติวา ผูปวยเคยผาตัดมาหลายครั้ง กลัวการผาตัด เปนอยางมาก ครอบครัวของเขามีลูก 2 คนและภรรยา ภรรยาและลูกคนโต ของเขาไดเสียชีวิตจากการประสบอุบัติเหตุ สวนลูกคนชายเล็กที่เรียนแพทยก็ได รับอุบัติเหตุทางรถยนตตองเขารับการผาตัด สุดทายก็เสียชีวิตขณะผาตัด ทำให ชีวิตของเขาตองอยูโดยลำพังมาตลอด ในวันนี้เอง เขาไดเลาวาขณะที่เดินอยู กลางถนนรู สึ ก เจ็ บ แน น หน า อกมาก จนทำอะไรไม ไ ด ต อ งเรี ย กให ค นช ว ย แตกลับมีคนเขามาแยงกระเปาเงินของเขาไป เขาบอกกับผมวา ชีวิตเขาก็ไม เหลืออะไรแลว ตอนนั้นถาหมอจะตัดสินใจใหเขาผาตัดหรือทำหัตถการใดๆ เขาขอปฏิเสธทุกๆ อยาง เขาเหนื่อย เขาไมอยากเจ็บอีก อยากจะตายตามลูก และภรรยาไปอยางไมทรมาน

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 91

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

ในชวงเวลานั้นประโยคที่ผมไดยินหลังจากซักประวัติเสร็จ ทำใหผมรูสึก เหมือนถูกไฟฟาช็อต มันเปนความรูสึกที่ทำใหผมตองกลับมาคิดวา ผมกำลัง ทำอะไรอยู เราทุกคนกำลังทำอะไรอยู ในหองอุบัติเหตุ-ฉุกเฉินนั้น เราทำ อะไรกันอยู เรากำลังชวยชีวติ คนไขอยางเรงดวนมากๆ เลย ใชหรือไม แลว สิ่งที่สำคัญที่สุดในตอนนั้นคือการถามประวัติเหลานี้หรือ ผมเงียบไปพรอมกับรูสึกสะเทือนใจวาในหองอุบัติเหตุ-ฉุกเฉิน ผมควร จะวางตัวอยางไรใหเหมาะสม ในเมื่อผูปวยคนนั้น เขามาดวยอาการเจ็บหนาอก แตสิ่งที่เขาพูดกับผมนอกจากเรื่องปวดที่เปนเรื่องทางกายเทานั้น ผมรูสึกไดวา เขาเล า ชี วิ ต ที่ ข มขื่ น และความเหงามากมายในชี วิ ต ที่ เขาประสบมาให ผ มฟ ง ผมรู สึ ก ว า เขาอาการดี ขึ้ น ตอนที่ ผ มรั บ ฟ ง เขา เขาบ น ถึ ง อาการปวดของเขา นอยลงกวาตอนที่มาถึง ผมไมรูวาเปนเพราะความเจ็บปวดนั้นทุเลาลงเอง หรือเปนเพราะความทุกขในใจนั้น มีมากพอที่จะระบายมันออกมาใหใคร สักคนฟง ใครสักคนที่พรอมจะเขาใจเขาและทำใหเขาลืมความเจ็บปวดไป ไดชั่วคราว “หรือวาการทำงานในหองอุบัติเหตุ-ฉุกเฉินเปนเรื่องที่ตองมีแตความ เรงดวน ไมมีเวลาพอที่จะมาเอาใจใสใคร มาถามความสุขความสบายใจของใคร มีแตโรค ความเจ็บ ความปวด อาการทางกายเทานั้น” ผมคิด หลังจากนั้นมา ผมก็ไมคอยกลาที่จะถามคำถามในแงนั้นเพราะกลัววา ผลที่ไดรับจะเปนเหมือนครั้งกอน จนวันหนึ่ง ขณะที่กำลังอยูเวรตอนกลางคืน ผมไดรับมอบหมายใหตรวจผูปวยรายใหมอีกคนหนึ่ง ซึ่งกำลังนอนอยูบนรถเข็น และมีญาติหอมลอมเขามาในหองฉุกเฉิน เมื่อลองอานอาการที่นำผูปวยมา โรงพยาบาล ก็พบวาเปนอาการกินไมไดมานานหลายวัน ผมก็ไดเขาไปคุยกับ ผูปวย ผูปวยดูทรมานกับโรคที่เปน ไมอยากจะพูดคุยหรือสบตากับใคร ผูปวย บอกใหถามประวัติจากญาติทั้งหมด เมื่อผมไดฟงประวัติจากญาติก็พบวา ผูปวย ปวยเปนโรคมะเร็งลำไสใหญและไดลุกลามไปยังตับ ซึ่งจากผลการตรวจทาง รังสีวิทยาก็ยืนยันผลเชนนั้น รวมทั้งผลตรวจชิ้นเนื้อก็สรุปผลเชนเดียวกันอีก “เราจะทำยังไงดี นี่มันเปน case ฉุกเฉินรึเปลาเนี่ย หรือจะตองสงไปไหน ไหม... ทำไงตอดีละ?” ผมคิดดวยความสงสัยและไมรูจะทำอะไรตอดี แตสุดทาย

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

92

ก็ตัดสินใจวาลองซักประวัติตอไปเรื่อยๆ ดูกอนแลวคอยปรึกษาพี่ Resident อีกที เมื่อไดซักประวัติลงไปเรื่อยๆ พบวาผูปวยนั้นมีอาการแยลงตั้งแตรูวา ตนเองเปนเนื้อราย ในตอนตนนั้นผูปวยถายเปนมูกเลือด และไปที่โรงพยาบาล เอกชนแหงหนึ่ง แพทยไดทำการตรวจวินิจฉัยจนทราบวาเปนโรคอะไร แตกอนที่ จะแจงขาวรายนั้น อาจมีขอผิดพลาดบางประการทำใหผูปวยตกใจกับขาวราย นั้น ขาวรายที่วาตนเองเปนมะเร็งและลุกลามไปแลว หลังจากนั้นไมนานผูปวย ขอแพทย ที่ ป ระจำโรงพยาบาลแห ง นั้ น กลั บ บ า น ไม ข ออยู ท ำการรั ก ษาที่ โรงพยาบาลนั้นตอ แมวาแพทยจะเสนอทางเลือกตางๆ ในการรักษาตอก็ตาม “ทำไมตอนนั้นถึงไมไดรับการรักษาตอนะครับ” ผมถาม ผูปวยรีบตอบวา “อยูดีๆ ก็บอกวาเปนมะเร็ง ยังไมทันไดเตรียมตัว เตรียมใจอะไรเลย พอบอกมาอยางนี้ฉันก็ตกใจ รับไมได ขอกลับบานกอน แลวเรื่องอื่นคอยวากันทีหลัง” หลังจากนั้นสัปดาหหนึ่งจึงไดมาที่แผนกฉุกเฉิน ดวยอาการขางตน ในขณะนั้นเองผมก็ยังคงสับสน ไมรูวาจะทำอยางไรตอไป เพราะอาการที่ผูปวยเปนนั้น เหมือนจะไมมีทางรักษาใหหายขาดได และผูปวย มาในวั น นี้ ก็ ไ ม รู ว า ผมจะช ว ยอะไรได ไ หม สุ ด ท า ยจึ ง เดิ น ไปหาพี่ Resident เลาประวัติใหฟงและบอกเรื่องที่ผูปวยประสบมาดวย ในชวงเวลานั้นเองผมรูสึกไดถึงความเศราใจของพี่ Resident ผมเห็นวา พี่ เ ดิ น เข า ไปหาผู ป ว ยคนนั้ น อย า งไม ร อช า เข า ไปพู ด คุ ย ซั ก ประวั ติ เ พิ่ ม เติ ม ถามวาตอนนี้เปนอยางไร อาการแยมากมั้ย แลวอยากจะใหหมอชวยอะไร เปนเวลาชวงหนึ่งที่ไดสอบถามผูปวยถึงเรื่องตางๆ ผมจับประเด็นไดวา พี่คอยๆ ถามตั้ ง แต อ าการเริ่ ม แรกที่ เ ป น แล ว ถามถึ ง ความรู สึ ก ในแต ล ะช ว งที่ มี ก าร เปลี่ยนแปลงไป ในขณะนั้นผูปวยสามารถพูดคุยกับพี่ Resident ได พี่แสดงให ผูปวยเห็นถึงความเอื้ออาทร ความเขาใจ ความหวงใย ผานคำพูดและน้ำเสียงที่ นุมนวล ผมยืนนิ่งและตั้งใจฟงสิ่งที่พี่ Resident พูด และสังเกตทาทีของผูปวย ไปด ว ย พี่ Resident พู ด ถึ ง คุ ณ แม ข องตั ว เอง ที่ เ สี ย ชี วิ ต ด ว ยโรคมะเร็ ง เชนเดียวกัน พี่ยังบอกอีกวา

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 93

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

“คนเราก็ ไ ม รู ห รอกว า ใครจะอยู ไ ด น านกว า ใคร แต สุ ด ท า ยแล ว ทุกคนก็ตองถึงวันนั้นเหมือนกัน” “หมออาจจะเดินออกไปแลวถูกรถชนเสียชีวิตกอนคุณปาก็เปนได” “หมออยากให คุ ณ ป า ทบทวนและใช ชี วิ ต ที่ มี อ ย า งทุ ก ข น อ ยที่ สุ ด แม ว า โรคที่ เ ป น อยู อ าจรั ก ษาได ไ ม ห ายขาด แต ช ว งเวลาที่ มี อ ยู คุ ณ ป า ก็ สามารถจะอยูอยากมีความสุขได” “ยังมีอีกหลายคนที่เปนเหมือนคุณปา เขาก็สามารถอยูอยางมีความ สุขได โดยที่ไมตองกังวลกับโรคที่เปน” “ตอไปคุณปาจะตองเจอกับหมอเฉพาะทางอีกหลายคน ซึ่งแตละคน ก็ จ ะมี วิ ธี ช ว ยเหลื อ คุ ณ ป า แต ล ะแบบ หมออยากให คุ ณ ป า ใช ส ติ ใ นการ ตั ด สิ น ใจ ว า เมื่ อ ทำแต ล ะอย า งนั้ น จะมี ผ ลดี ห รื อ ผลเสี ย ต อ ตั ว คุ ณ ป า มากกวากัน คุณปาจะทรมานกวาเดิมหรือเปลา หมออยากใหคุณปาคิดดู ดีๆ กอนจะตัดสินใจ” ประโยคข า งต น เป น เพี ย งส ว นหนึ่ ง ในการสนทนาที่ ผ มจำได และ บทสนทนาเหลานั้นทำใหผูปวยมีสหี นาที่เปลี่ยนไป เปนเหมือนการใหความ สวางกับผูปวย ใหเห็นวาในทางเดินที่เห็นจุดจบที่ไมสวยงามนั้น ยังสามารถ เดิ น ทางไปถึ ง จุ ด จบนั้ น อย า งมี ค วามสุ ข ได และสิ่ ง ที่ ผู ป ว ยเผชิ ญ อยู นั้ น ก็อาจไมไดทำใหชีวิตของเขาเปนทุกขมากนักก็ได ญาติของผูปวยถามวา “คุณแมของคุณหมอก็เปนเหมือนกันเหรอคะ” มันเหมือนการที่เขายอมรับใหเราเปนพวกเดียวกันกับเขา ทาทางของผูปวย บงบอกถึงความเชื่อถือที่มีตอพี่ Resident และดูความทุกขของผูปวยจะเริ่ม ควบคุมไดบางแลว ผมยืนอยูขางๆ พี่ตลอดเวลาผม ไดฟงทุกประโยคที่พูดคุยกัน ผมรูสึก ดีใจ ดีใจมากที่มีคนดูแลผูปวยที่นอยคนนักจะใหความสำคัญ มันทำใหผมตอง กลับมาคิดใหม วาสิ่งที่เคยคิดกอนหนานี้กับหองฉุกเฉินแหงนี้มันผิดไปหรือเปลา ผมรูสึกไดเติมเต็มในสวนที่ขาดหายไป ไดปรับทัศนคติใหมกับการทำงานในหอง ฉุกเฉิน ทำใหวันนั้นเปนวันที่ผมรูสึกประทับใจกับเหตุการณที่เกิดขึ้น ผูปวยและ

พี่ Residentคนนั้นเปนอยางมาก และคิดวาจะยึดถือแนวทางปฏิบัติของพี่มา ปรับใชใหดียิ่งๆ ขึ้นไปอีก มั น เป น การจุ ด ประกายให ผ มได เข า ใจวั ต ถุ ป ระสงค ที่ แ ท จ ริ ง ของ การรักษาผูปวย ไมวาผมจะอยูแผนกไหนหรือเรียนที่ไหนก็ตาม ตราบใดที่ ผมยังเปนแพทยอยูนั้น ผมจะตองรักษาผูปวยทั้งกายและใจ ไมมีขอจำกัด ใดที่จะทำใหผมไมสามารถรักษาผูปวยไดอยางเต็มที่ได เพราะแมกระทั่ง เรื่ อ งของเวลา ที่ ค งไม มี ส ถานที่ ใ ดต อ งการมากไปกว า ห อ งฉุ ก เฉิ น นั้ น ครั้งหนึ่งยังเคยเกิดเรื่องราวดีๆเชนนี้ไดเลย.... เรื่ อ งราวดั ง กล า วเป น เหตุ ก ารณ ที่ เ กิ ด ขึ้ น จริ ง ที่ ห อ งอุ บั ติ เ หตุ - ฉุ ก เฉิ น คณะแพทยศาสตร โ รงพยาบาลรามาธิ บ ดี ขอขอบคุ ณ พญ.สมจิ น ตนา เอี่ยมสรรพางค พี่ Resident ที่ไดกลาวถึงในเรื่องราวดังกลาวดวย

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

94

¹ÒÂá¾·Â ÅÐàÍÕ´ ¹Ò¤ãËÁ‹ âç¾ÂÒºÒÅ´‹Ò¹ªŒÒ§ ¨Ñ§ËÇÑ´ÊؾÃóºØÃÕ

ªÑ¹ÊÙμä׹¹Ñé¹ à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 95

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

กรณี “โจ ด า นช า ง กั บ พวกรวม 6 คน” ได ถู ก วิ ส ามั ญ ฆาตกรรม เมื่อปลายเดือน พฤศจิกายน 2539 นั้น แพทยหลายๆ ทานคงพอจำกันได ซึ่ ง เหตุ ก ารณ ณ วั น นั้ น มี ผ ลทำให ก ารชั น สู ต รพลิ ก ศพถู ก แก ไขปรั บ ปรุ ง โดยเฉพาะประเด็นการวิสามัญฆาตกรรมและการตายที่เกิดขึ้นระหวางอยูใน การควบคุมของเจาพนักงานจะตองใชเจาหนาที่จาก 4 หนวยงานรวมกัน ไดแก พนักงานสอบสวน พนักงานอัยการ พนักงานฝายปกครองและแพทยนิติเวช วิทยา ซึ่งกรณีเราเปนแพทยในโรงพยาบาลของรัฐ ตองมีหนาที่ชันสูตรพลิกศพ แนนอน แพทย ทุ ก ท า นก็ ค งจะได ผ า นการชั น สู ต รศพมาทุ ก คน อาจจะเป น ใน โรงพยาบาลหรื อ นอกโรงพยาบาล หากเป น ประเด็ น แรกคงจะไม เ ดื อ ดร อ น เทาไหร มีทั้งทีมงานที่ครบถวน ที่ปรึกษา หรือหากตองการชันสูตรเพิ่มเติม ก็คงทำไดงาย แตถาเปนประเด็นหลังตองออกมาชันสูตรนอกโรงพยาบาลคงเปน เรื่ อ งหนั ก หนาพอสมควรสำหรั บ แพทย ทุ ก ท า น โดยเฉพาะน อ งๆ จบใหม สถานที่ตองเดินทางไกลหลายๆ ทาน รถยนตก็ยังพาไปไมถึงตองอาศัยเดินเทา ตออีกก็มี ซึ่งก็ตองรวมถึงความปลอดภัยดวย ยิ่งเรื่องเวลาที่เราเลี่ยงไมไดถา จำเปนตองออก หลายๆ โรงพยาบาลคงใหเฉพาะผูชายออกชวงเวลากลางคืน หรือตองเดินทางไกล นอกจากนั้นโรงพยาบาลที่ตองออกชันสูตรแลว ผลพวงที่

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

96

ตองทำตอจากนั้น เชน การเปนพยานศาลก็คงไมสนุกเทาไร เฉพาะโรงพยาบาล ชุมชน นอกจากภาระที่กลาวมาและโรงพยาบาลก็ตองกำหนดวาใครจะเปน ผูออกชันสูตรก็คือแพทยเวรนั้นเอง ซึ่งก็ขึ้นกับจำนวนแพทยที่มี ผูชายกี่คน การกำหนดก็แตกตางกันไปตามปจจัยที่มีอยู หรือบางทานก็ใหนำศพมาตรวจ ที่โรงพยาบาลเลย ซึ่งก็อาจเปนไปไดในบางกรณี ตามที่กลาวมาก็อาจทำใหแพทยบางทานรูสึกไมสะดวกที่จะตองออก ตรวจชันสูตรศพนอกโรงพยาบาล แตก็ตองทำเพราะเปนหนาที่ (ปจจุบันนี้ดีขึ้นมี คาตอบแทนใหดวย) ซึ่งเดิมหลายโรงพยาบาลใชแพทยที่อยูเวรที่หองฉุกเฉิน บางโรงพยาบาลก็ คื อ แพทย ที่ อ ยู เ วรรั บ ผิ ด ชอบทั้ ง โรงพยาบาล สำหรั บ ที่ โรงพยาบาล ได จั ด แยกเป น ตารางเวรแพทย เ พื่ อ ชั น สู ต รพลิ ก ศพโดยเฉพาะ โดยเรียงลำดับไวโดยไมจำเปนตองอยูเฝาโรงพยาบาลก็ได คือถาเบอรหนึ่งไมอยู ก็ใหตามเบอรถัดไปเรื่อยๆ และถาเปนกลางคืนหรือไกลใหขามผูหญิงไป ครั้งหนึ่งผมถูกตามเพื่อไปชันสูตรศพเวลาประมาณ 02.00 น. ทั้งๆ ที่ ตามตารางเวรแล ว ไม น า จะถู ก ปลุ ก เพราะอยู ค นที่ 5 ซึ่ ง ท า ยสุ ด ก็ เ ลยรู สึ ก หงุดหงิดพอสมควร แตก็ตองไป ระหวางนั่งรถไปก็ยังรูสึกเชนนั้นเกือบตลอดทาง แตเมื่อถึงสถานที่ตองชันสูตรศพก็ตองเปลี่ยนความคิดและหายจากความรูสึกนั้น ทันที เพราะศพที่ไปชันสูตรนั้นเปนชายอายุประมาณ 40 ป จมน้ำเสียชีวิต ตั้งแตเชาและเพิ่งจะพบศพ ชายผูนั้นเปนหัวหนาครอบครัวทิ้งภรรยาและบุตร ธิดาอีก 2 คนไว ภาพที่เห็นคือภรรยารองไหคร่ำครวญดวยความเสียใจ ความรูสึกที่ตอง ถูกปลุกกลางดึกของผมเมื่อเทียบกับ...ความสูญเสียอยางกะทันหันของ ครอบครัวนั้นเทียบกันไมไดเลย นี่เปนอุทาหรณใหเราเห็นไดวาตัวเรามัก คิดถึงแตตัวเรากอน คิดวาเรื่องของเราเปนเรื่องใหญ ทั้งที่ความเปนจริง ไมใชเสมอไป ไดสิ่งที่ถูกใจก็จะดีใจ พอใจ ไมไดก็จะโมโหฉุนเฉียวได ยิ่งพวกเรา ที่เปนแพทยที่มีอัตตาสูง โดยเฉพาะเมื่อจบใหมๆ จะมีความรูสึกอยากใหผูปวย ในความดูแลปฏิบัติตามที่เราแนะนำ และจะถูกตอวาหรือดุเมื่อไมปฏิบัติตาม แพทยที่เกษียณแลวทานหนึ่งซึ่งทานทำงานในชนบทเปนเวลานาน คือ อาจารย นายแพทยวิชัย โชควิวัฒน ไดเคยเขียนหนังสือแนะนำนองๆ วา อยาคิดวาเวลา

5-10 นาที ที่ผูปวยคุยกับเราจะเปลี่ยนความเชื่อที่มีมาแตชั่วลูกชั่วหลานได ฉะนั้นการทำงานในโรงพยาบาลชุมชน ตองใชศิลปะหลายอยาง ซึ่งก็ตองใชเวลา ประสบการณ การแลกเปลี่ยนความรูความคิดกับแพทยรุนพี่ หรือเพื่อนรวมงาน และการชันสูตรศพในคืนนั้น ชวยใหผมเขาใจตัวเองและความเปนจริงของชีวิต มากขึ้น การเรียนรูไมมีวันจบสิ้นจริงๆ (Routine to learning)

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 97

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

ªà¹É® ÈÃÕÊØâ¢

à¡Ô´á싨Á

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

98

เหตุการณที่จะบอกเลานี้ เปนตัวอยางกรณีผูปวยที่นาสะเทือนใจ ผมเปนคนที่เวลาอยูเวรแลวชอบมีงานเขา... กลาวคือผูปวยมากันจำนวน มากครับ เมื่อเทียบกับเวรเพื่อนคนอื่นๆ สมัยเรียนแพทยปสุดทาย ครั้งหนึ่ง ไดมีโอกาสอยูเวรนรีเวชประจำหอง ฉุกเฉิน 24 ชั่วโมง 24 ชั่วโมงนั้น เรียกวาทำงานไมหยุดและรับผูปวยนรีเวชไป 9 ราย ความหลากหลาย มี ตั้ ง แต ท อ งนอกมดลู ก บริ เวณแถวป ก มดลู ก แตก เลือดออกในทอง ผูปวยช็อก ชีพจรเบา ความดันโลหิตตกต่ำ สงตัวมาผาตัดดวน ขอเขาไปชวยผาตัดมือสี่ เปดทองเขาไปเลือดทวม 3 ลิตร พี่แพทยประจำบาน คนผาตัดฝมือเยี่ยมชวยชีวิตผูปวยสำเร็จ... ไดชวยพี่ขูดมดลูกฉุกเฉินผูปวยอีกรายที่มาดวยเรื่องเด็กเสียชีวิตในครรภ และแทงไมสมบูรณ (หลุดออกมาไมครบ) และที่เหลือสวนใหญเกี่ยวกับเรื่องแทง ทั้งสิ้น ความตกใจเกิดขึ้นเมื่อ เชาวันนั้น กอนจะลงเวร (7.30 น.) ซึ่งปกติเปน เวลาที่ไมนาจะมีผูปวย หรือพยาบาลมักไมตาม พี่พยาบาลหองฉุกเฉินไดโทร ตามตัวผมขณะราวนคนไขบนวอรดอยู ในฐานะนักศึกษาแพทยป 6 ซึ่งเปน ผูนอยสุดก็ตองมาดูผูปวยกอนใครเพื่อน

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 99

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

พบผู ป ว ยหญิ ง ไทย อายุ 26 ป อาชี พ ขายของ สามี อายุ 33 ป จดทะเบียนสมรส ขายของดวยกัน ผูปวยรูปรางผอม หนาตานิ่งๆ มีลูกแลว สองคน คนเล็ก 4 ขวบ เคยแทงหนึ่งครั้ง ครั้งนี้มาดวยอาการปวดทอง เลือด ออกทางชองคลอด ใหประวัติประจำเดือนขาดไปเปนป ตรวจปสสาวะพบวา ตั้งครรภ ถามวาเคยตรวจเองกอนหนานี้หรือไม ผูปวยบอกไมเคย ถามวาลูกดิ้น หรื อ เปล า บอกว า ดิ้ น มาได เ ดื อ นสองเดื อ นแล ว (แสดงว า เด็ ก น า จะโตแล ว เหมือนกัน 5-6 เดือน) อยากไดลูกไหม บอกวาอยากไดลูก แตไมมีประวัติ ฝากครรภ (ฝากครรภ คือเมื่อตั้งครรภ สตรีมีครรภไปพบแพทย เพื่อการติดตาม ทั้งแมและเด็กดูแลใหการตั้งครรภเปนไปอยางราบรื่น ตลอดจนถึงการคลอด) ซึ่งนาแปลกใจ สมัยตั้งครรภลูกสองคนกอนก็เขาฝากครรภ ตอนนั้นผมยังไมได คลำทอง แตดูไปแลวหนาทองไมใหญนัก ผมซักประวัติผูปวยไดสักพัก เห็นผูปวยปวดทองมากเลยพาไปหองตรวจ ภายใน และโทรตามพี่แพทยประจำบาน ระหวางกำลังจะใหเธอขึ้นเตียงตรวจ นั้น เธอบอกเธอปวดปสสาวะมากขอไปเขาหองน้ำ ผมแนะนำวาอยาเพิ่งไปไหน ถาจะมีอะไรออกมาก็ใหออกบนเตียงตรวจก็ได เธอไมยอม เธอบนเซาซี้สี่หา ครั้ง รั้งไมไหวจึงปลอยใหเธอไปหองน้ำ ในใจผมก็กลัวเชนกัน เลยบอกผูปวยวา หากมีอะไรหลุดออกมาอยาเพิ่งกดลงชักโครก รอหมอไปดูกอน ยืนรอหนา หองน้ำ ไดยินเสียงชักโครก เลยตะโกนถามวามีอะไรออกมาแลวอยาเพิ่งกด ผูปวยก็เงียบไป... เผอิญพี่แพทยประจำบานมาพอดี เลยเดินไปรายงานประวัติคราวๆ บอกวาผูปวยไปเขาหองน้ำ แตกลัวแทงในหองน้ำ เลยพากันกับพี่แพทยประจำ บานไปยืนรอหนาหองน้ำ ตะโกนบอก พูดคุยกับผูปวย เธอเงียบ ไมตอบ ผมเริ่ม คุยกับพี่แพทยประจำบานวาคนไขเดี๋ยวนี้ไมคอยเชื่อหมอ เวลามีอะไรหลุดชอบ กดชักโครกทิ้ง ทั้งที่เอามาจะเปนประโยชนตอการวินิจฉัยไดมากกวา สั ก พั ก เหตุ ก ารณ ไ ม ค าดฝ น ก็ ม าถึ ง เสี ย งชั ก โครกตู ม ตู ม โคร ก โครก อยูหลายครั้ง พรอมน้ำราดชักโครกตลอดเวลา จนน้ำไหลตามพื้น ออกมานอกหองน้ำพรอมเลือดสีแดงนองพื้น ผมแปลกใจ ตะโกนหามกัน ใหญพรอมเคาะประตู

และแลว... เธอก็ออกมา เลือดเปอนเต็มผาถุงขาวๆ เลือดออกจากชอง คลอดไมหยุด ดวยความเนียน เธอบอกวามีอะไรหลุดออกมาไมรู ผมและพี่แพทยประจำบานเดินเขาไปใหหองน้ำ สิ่งที่เห็นซึ่งไมเคยคิด กอนวาจะไดเห็น คือเด็กนอยตัวเปนๆ หัวทิ่มกนโผล พรอมรกครบ ทุกอยาง จมน้ำอยู ที่ตกใจมากเพราะไมคิดวาเด็กนอยจะตัวใหญแลว พวกเรารีบเอาเด็ก ขึ้นมา แมทำเปนไมรูเรื่อง บอกแรกนึกวาเปนอุจจาระ...

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

1 100

เธอผูเปนแม ยังถามวา “ลูกหนูเปนอยางไรบาง” เด็กเกิดใหมหนัก 1,500 กรัม พรอมรกครบ นอนเขียวทั้งตัว ไมหายใจ หั ว ใจไม เ ต น มี ก ล า มเนื้ อ กระตุ ก บ า งนานๆ ครั้ ง เป น ภาพน า เวทนายิ่ ง นั ก ประเมินอายุครรภ 7-8 เดือนไดแลว ถาไมเพราะถูกกดน้ำ ก็คงยังสามารถชวย ชีวิตได ในกรณีเด็ก 7-8 เดือน เชนนี้ ไมเรียกแทงละครับ เรียกลูกตาย พี่วินิจฉัย Neonatal death แพทยไมสามารถชวยเหลือชีวิตไดทัน สาเหตุการตาย จมน้ำเวลาประมาณ 5 นาที... ผูปวยยังรองขอไมใหบอกสามี... คิดในแงดี จะเปนไปไดไหมวาลูกออกจากชองคลอดแลวแมไมรู เขาใจวา เปนอุจจาระ เผลอกดน้ำจนเมื่อกดไมลงแลวจึงใหหมอเขาไปดู? เปนไปไดไหมวาจริงๆแลวแมตองการบุตรตามที่อาง ไมไดไปเหนี่ยวนำ หรือไปทำแทงใดใดมากอน เปนไปไดไหมวาแมสภาพจิตใจไมปกติ เลยกอการเชนนี้ ผมคงไดแตนั่งครุนคิดอยูในใจ ไมคิดเลยผูปวย-คุณแมจะทำไดลง... โดยปกติ เมื่อเกิดเหตุการณกระทบกระเทือนจิตใจ คนเรามักปฏิเสธ ความจริงกอน (Denial) บางทีอาจโยนความผิดใหสิ่งรอบกาย Extrojection [เคยเขียนแลวเรื่อง Grief reaction www.demo-crazy.com ฉบับพิเศษ(12)] คนเจ็ บ ป ว ยอาจโทษเวรกรรม คนประสบอุ บั ติ เ หตุ มั ก โทษคู ก รณี นักฟุตบอลแพโทษกรรมการ โทษผูเลนดวยกัน แตสำหรับผม คงตองยอนมองความผิดตนเองในครั้งนี้ ทบทวนวา ผมไมควรปลอยเธอไปหองน้ำเลยครับ...

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 1011

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

มุมมองทางสาธารณสุข ป ก อ น เราคงได ยิ น ข า วคราวเกี่ ย วกั บ เรื่ อ งการทำแท ง และศพทารก จำนวนมากมายหลายพันชีวิต... เรื่องนี้ไดสะทอนความจริงของสังคมไทย เมืองแหงพุทธในอีกแงมุมหนึ่ง ความจริงที่วา สังคมไทยเรามีการตั้งครรภไมพึงประสงคอยูมาก และสวนหนึ่งหา ทางออกโดยการตัดสินใจทำแทง(มากจนนาตกใจ)...? หรือเปลา มองผิ ว เผิ น ผู ใ หญ ห ลายคนจะโทษวั ย รุ น ใจแตก แต จ ริ ง ๆ แล ว วั ย รุ น ใจแตกที่ไมทองกอนเพราะคุมกำเนิดดีก็มีอีกมาก และหลายคนแมจะใจแตก อยางไรก็ไมมีความจำเปนตองไปทำแทง ทองจนคลอดกอนเสร็จ กลับไปเรียน หนังสือตอก็มี บางคลอดแลวเอาลูกไปทิ้ง บางคลอดแลวบีบคอลูก ก็มีขาว ประปราย ขอเท็จจริงเกี่ยวกับเรื่องการทำแทงคือ การตั้งครรภโดยไมพึงประสงค เกิดในวัยกลางคน และวัยรุน พอๆกัน (จากผลการสำรวจและวิจัยหลายสำนัก) ครับ แปลวา ไมไดมีเฉพาะวัยรุนที่ตั้งครรภไมพึงประสงค และในประเทศไทย ยังมีคลินิกทำแทงหลายที่ ที่ไดรับการยกเวนไวเปนที่ รูกันในวงการ สำหรับเปนทางเลือก... ดั ง นั้ น ศพที่ เราเห็ น ล ว นแต เ ป น บุ ต รผู ที่ มี ศั ก ยภาพ มี เ งิ น หรื อ มี ก าร ตั ด สิ น ใจแล ว ว า จะเอาเด็ ก ออก โดยคำนึ ง หรื อ ไตร ต รองซ้ ำ แล ว ซ้ ำ อี ก ถึ ง ประโยชนของการทำแทงนั้น วานาจะดีกวาอุมลูกจนคลอด บางคนเปนกรณี ผิดพลาดจากการคุมกำเนิดก็มีแตไมสามารถทำแทงอยางถูกกฎหมายได ทารกสองพันศพ หาใชปญหาที่เกิดขึ้นใหม! ลองคิดใหดี ทารกสองพัน ศพ เปน “ทางออก” ของปญหาใหบุคคลบางกลุมไปเรียบรอยแลวมิใชหรือ? สิ่ ง ที่ สั ง คมพยายามสร า งป ญ หาขึ้ น มาใหม คื อ การบอกว า สั ง คมเองไร ร ะบบ ตรวจสอบคุณธรรม จริยธรรม มโนธรรม เปนผลดีครับไดเตือนใจและเปนโอกาส ใหผูคนมารวมกันใหความรูประชาชน แตระยะยาวควรมีมาตรการหรือนโยบาย ขับเคลื่อนที่เปนไปไดจริงระดับชาตินะครับ สิ่งที่ผมอยากจะบอกกลาวคือ... การทำแทงเปนปญหาปลายเหตุ คนมั ก ถามหมอ ว า หมอจะทำอะไร อย า งแรงก็ คื อ สนั บ สนุ น และ สอนกั น เองให เวลาทำแท ง ทำอย า งถู ก วิ ธี ไม เ ป น อั น ตรายต อ ตั ว แม อย า ง

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

1 102

อนุรักษนิยมก็คือเลิกสอนวิธีการทำแทง หามแพทยทุกคนทำแทง ปญหาตามมา ก็คือ คนที่อยากทำแทงก็ไปทำแทงเถื่อนใหอันตรายถึงแกชีวิตอยูดี ทางแกปญหาการทำแทง คงตองใชหลักกฎหมายและผูปฏิบัติที่ เครงครัด วาจะหามหรือจะอนุญาต ก็ควรใหเปนไปตามเกณฑที่กำหนดไว คำนึงถึงความปลอดภัยของผูตั้งครรภครับ (สวนประเด็นทารกในครรภนั้นคงพูด กันยาวจนไมไดขอสรุป) อยากจะพูดถึงปญหาจริงๆ ของสังคมไทย คือ การทองจนคลอดโดย ไมมีศักยภาพพอในการเลี้ยงดูลูกตนเอง ปญหาประชากรที่เพิ่มจำนวนอยางรวดเร็ว ทุก 15-20 ป เมื่อแมของ ลูกอายุนอย รางกายไมพรอม วัยวุฒิ คุณวุฒิ ไมพรอม การไมไดเตรียมตัวเปน พ อ คนแม ค น การไม ส ามารถสร า งครอบครั ว ที่ อ บอุ น ไม มี ท รั พ ยากรที่ จ ะ สนับสนุนใหลูกของตนเติบโตในสังคม เรียนรูในสังคม หรือสอนใหพึ่งตนเองได (อาจมีสวนนอยที่เปนขอยกเวน) ตางหากครับที่เปนปญหา ประชากรที่เกิดมาจากกลุมผูปกครองนี้สวนใหญ จะสรางภาระปญหาให กับประเทศชาติอีกมากครับ และเปนวัฏจักรที่ไมจบสิ้น... ประเทศไทยเราเป ด เสรี ก ารมี ลู ก ครั บ แต ก ลั บ ไม มี ว าระแห ง ชาติ ใ น การพัฒนาคุณภาพประชากร ทางออกของประเทศไทยตอนนี้ ในระดับนโยบาย หากตองการควบคุม คุณภาพประชากรใหดีขึ้น ตองออกนโยบายการควบคุมประชากร เชน ใหแตละ บานมีลูกได 1 คน คือการควบคุมจำนวน คนไทยก็จะไมพอใจอยูดีหาวารัฐบาล เผด็จการไมรกั เด็ก ดังนั้นก็คงหานักปฏิรูปหรือนักการเมืองที่กลาทำ ไดยาก ส ว นการควบคุ ม คุ ณ ภาพหรื อ ปฏิ รู ป ระบบราชการกลายให เ ป น รัฐสวัสดิการที่มั่นคงกอน ตลอดจนมีการคัดเลือกและสงเสริมกลุมประชากร รุนใหมผูมีความสามารถพิเศษ มีศักยภาพ ในดานตางๆ ตามถนัด ในสวนหลังที่พูดถึงนี้ มีหนวยงานหลายสวน ทั้งรัฐบาล มหาชน เอกชน จิตอาสา ฯลฯ ทำอยูมาก และหวังวาในอีกสิบปยี่สิบปถัดไป คุณภาพประชากร ไทยสวนหนึ่งจะดีขึ้น และมาชวยกันพัฒนาประเทศชาติและชนรุนถัดไปครับ

¹È¾.ÈÈÔÇÔÁÅ äÇ·ÂÇ§È Ê¡ØÅ ¹Ñ¡ÈÖ¡ÉÒá¾·Â »‚ 5 ÃÒÁÒ¸Ôº´Õ

ã¹ËŒÍ§¡ÃШ¡

หลายเดือนแลวที่เด็กหญิงอายุหกขวบคนหนึ่ง ไดติดเชื้อวัณโรคอยาง รุนแรงจนตองตัดปอดไปหนึ่งสวน และถูกคุกคามซ้ำดวยเชื้อ Acinetobactor baummanii เธอจึงตองอยูแตในหองกรุกระจกรอบดาน พรอมดวยมาตรการ เขมงวดกันไมใหเชื้อแพรกระจาย หลายเดือนเชนกันที่เครื่องวัดคาออกซิเจนไมเคยหยุดรอง เนื่องจาก ปอดที่เหลือสวนดีเพียงหนึ่งในสี่ไมสามารถเติมออกซิเจนในเลือดไดถึง 90% เลยสักครั้ง

1033

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

จะเริ่มเรื่องเลานี้อยางไรดี? นี่อาจเปนเรื่องของเด็กผูหญิงคนหนึ่ง กับนักศึกษาแพทยอีกคนหนึ่ง หรืออาจเปนเรื่องของเด็กปวยคนหนึ่ง กับรองเทาหนึ่งคู หรื อ เป น เรื่ อ งของชี วิ ต คนสองคนที่ โ คจรมาเจอกั น เพื่ อ สั ม ผั ส กั บ ปาฏิหาริย ไมมีใครรูหรอก เพราะเรื่องราวชางมากมายเสียเกินกวาจะถายทอดเปน ตัวอักษรไดหมด แตเรื่องทั้งหมด ก็โลดแลนอยูภายในหองกระจกนี้

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

(อางอิงจากเหตุการณจริง)

ขางนอกหอง นักศึกษาแพทยชั้นปที่ 4 กลุมใหมเพิ่งมาถึง กระดาษแผน เล็กๆ พับครึ่งหลายแผนถูกเลือกไปทีละใบจนหมด นักศึกษาแพทยหญิงคนหนึ่ง คลี่สลากในมือออกดู

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

1 104

เตียง 20 ดวงตาภายใตกรอบแวนเหลียวมองไปรอบๆ หอผูปวยนี้เปนหอผูปวย เด็กติดเชื้อ แตละเตียงจึงถูกกั้นแยกเปนหองๆ ดวยกระจกใสที่ปดรอบดาน ชีวิตเล็กๆ ตางพากันดิ้นรนอยูในนั้น หองหมายเลข 20 คือหองที่อยูติดกับโตะทำงานนักศึกษาแพทยพอดี พอมองผานกระจกเขาไปก็เห็นรางผอมบางนั่งบนเตียงสูง ปลายผมสั้นไมเปน ทรงลอมกรอบใบหนาเล็กที่ถูกครอบมิดดวยหนากากของเครื่อง BI-PAP เธอนั่ง อยางออนแรง ตัวงอมาขางหนาเล็กนอย มือทั้งตกลงบนหัวเขา เล็บทั้งสิบโคง ปุม และเปนสีเขียวคล้ำ ประตูคอยๆ แงมออก แลวใบหนาภายใตแวนหนาก็ปรากฏขึ้น เด็กหญิง มองกลับมา จองผูมาเยือนอยูไมกี่วินาทีก็เบือนหนาไป ราวกับวาเคยชินกับ สถานการณเชนนี้เสียแลว นักศึกษาแพทยเจาของไขพยายามแนะนำตัว และซักถามขอมูลตางๆ ด ว ยท า ที เ ป น มิ ต รที่ สุ ด ที่ เ คยเป น ตั้ ง แต เ กิ ด มา ทั้ ง ชวนพู ด คุ ย ชวนเล น ตุ ก ตา ชื่นชมขาวของนารักที่กองอยูปลายเตียง แตก็ไดรับเพียงความเงียบ สุดทาย...เจาของใบหนากลมใตแวนตาก็ ยกธงขาว รีบวางหูฟงเพื่อฟงเสียงปอดไปตามหนาที่ในการเขียนบันทึกอาการ ของผูปวย พอเผ น พรวดออกมาจากห อ งนั้ น นั ก ศึ ก ษาแพทย รุ น พี่ ก็ แ อบย อ งมา กระซิบถาม “เปนไงมั่ง เขาคุยกับนองบางรึเปลา” เธอจึงไดรูวา เด็กหญิงเตียง 20 นั้นไมเคยเอยปากพูดหรือตอบคำถาม กับแพทยและนักศึกษาแพทยคนใดเลยตั้งแตเริ่มการรักษามา

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 1055

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

ขณะนั่ ง ล อ มวงกั น ที่ โ ต ะ ทำงานในตอนเย็ น สายตาของเธอก็ เ หลื อ บ เขาไปในหองกระจก สบเขาพอดีกับสายตาของคนในนั้น ตาคูนั้น...ชางดู...เหงาจับใจ เด็กคนนี้อยูแตในหองปดนั่นมานานแคไหนแลวนะ กี่เดือนแลวที่เธอได เพียงมองผูคนเดินผานไปมา วุนวายกับธุระของตนเอง ไมไดไปโรงเรียน ไมมี เพื่อนเลน เพื่อนคุย เหมือนกับปลาที่อยูในตู แถมยังปวย เหนื่อยงายอีก คงไมแปลกเลยที่เธอจะไมอยากพูดกับใคร แต ไ ม จ ริ ง หรอก...ลึ ก ๆ แล ว ก็ ค งอยากให มี ใ ครมาคุ ย ด ว ยแน ๆ นักศึกษาแพทยแอบคิดอะไรบางอยางในใจ วันรุงขึ้น แผนการที่เพิ่งเริ่มก็ลมเหลวไมเปนทา เมื่อนักศึกษาแพทย คนเดิมกลับมาพรอมลูกโปงไสไกสีสดใสที่เด็กทั่วโลกตองหลงใหล เอามาเปา ดัดเปนรูปรางตางๆ จนกองพูนเตียง แตก็ไดคำตอบเพียงสารพัดเสียงผิดปกติที่ รวมกันอยูในปอดของเด็กนอยเทานั้น กอนจะเผนออกจากหองอยางรวดเร็ว หลายวันผานพนไป ปากเล็กๆ ยังคงปดสนิท ปลอยใหเด็กป 4 วนไป เวียนมาเขาออกหองแยกอยางเหนื่อยลา และรูสึกวาศักดิ์ศรีนักศึกษาแพทย กำลังยับเยินอยางไรชอบกล ในที่สุด วันหนึ่ง คนในชุดกาวนก็กลับมาอีกครั้ง คราวนี้เธอสูดหายใจเขา เต็มที่ กอนรองเพลงเสียงสูงปรี๊ด แถมยังเตนทาทางประหลาดๆ อยางไมอาย สายตาคนนอกหองกระจก อันนี้นักศึกษาแพทยตั้งใจไวแลววาตลกมาก คัดสรร มาแลวโดยเฉพาะ เดี๋ยวตองยิ้มออกมาสักหนอยละนา... แตเด็กหญิงกลับมองเหลียวไปรอบๆ อยางตระหนกเหมือนจะดูวามี สายตาใครจับจองอยูบาง กอนหันกลับมาที่คนที่กำลังเตนแรงเตนกา “หยุด...” เสียงแหบกองออกมาจากภายใตเครื่อง BI-PAP และเปนคำพูดแรกจาก เด็ ก คนนั้ น ที่ นั ก ศึ ก ษาแพทย ไ ด ยิ น แม จ ะไม ไ ด เ ป น เสี ย งหั ว เราะอย า งที่ ค าด แตโชคดีเหลือเกินวาหลังจากนั้น เสียงหัวเราะ พูดคุย เยาแหย และโวยวายก็เริ่ม ดังขึ้นในหองหมายเลข 20

เคยมีคนบอกวาเด็กคนนี้ไมอยากพูดเพราะติดเครื่อง BI-PAP ตอนนี้ ขอเถียงไดขาดใจเลย ครั้งหนึ่ง นักศึกษาแพทยก็ถามขึ้นวา “ตอนนี้อยากไดอะไรมากที่สุด” เสียงพราในลำคอตอบกลับคอนขางเร็ว “หนูอยากไดรองเทา” ...รองเทาแบบของเด็กๆ ใสนะคะ... เทาเล็กๆ แทบจะไมมีเนื้อคูนั้นวางอยูบนเตียงสูงมีราวเหล็กกั้น หลาย เดือนมาแลวที่มันไมเคยแตะลงมาบนพื้น และหลายๆ คนคาดวามันจะไมมี โอกาสไดสัมผัสกับพื้นดินอีกเลย ............................................

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

1 106

ชวงบายวันหนึ่ง ญาติของเด็กหญิงมาเยี่ยมกันมากเปนพิเศษ พอดีกับที่ อาจารยอาวุโสทานหนึ่งก็มาตรวจ สานุศิษยจำนวนมหาศาลตามกันเขามาจน หองกระจกเต็มแทบยืนหลังชนกัน เหลาญาติจึงทยอยกันหลีกทางให นักศึกษา แพทยสวนใหญก็ถอยออกไปนอกหองเชนกัน เหลือไวแตเจาของไขใหอยูฟงดวย อาจารยตรวจรางกายเด็กหญิงอยางละเอียด กอนคลองหูฟงกลับเขาไป ที่คอ เดินกลับออกมาจากหอง เปดดูผลตางๆ ในคอมพิวเตอร และอานผล ตางๆ ในแฟมคนไข แลวหันมาบอกบางอยางกับลูกศิษยทั้งหมดที่ใจจดจอฟง อยู... หลังตะวันลับขอบฟาไปแลว นักศึกษาแพทยเจาของไขก็ไดกลับเขาไปใน ห อ งแยกอี ก ครั้ ง หลั ง ราวด เ สร็ จ สิ่ ง แรกที่ พ บคื อ ใบหน า ที่ แจ ม ประกายของ เด็กหญิง ซึ่งเอยอยางดีใจวา “พี่คะ คุณปาซื้อรองเทาใหหนูแลว ไวใสวันกลับบาน” รองเทาคูเล็กแบบที่เด็กๆ ใส ทำจากพลาสติกสีชมพูสด...เธอเก็บ มันไวบนชั้นบนสุดในตูเหล็กที่หัวเตียง “ดีใจดวย” คนชุดขาวเอยปากไปเชนนั้น แตคำถามก็ยังกัดกินหัวใจ

............................................

1077

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

เพียงสัปดาหถัดมา เด็กหญิงก็อาการทรุดหนักลงอยางที่คาดการณกันไว เธอหายใจลำบากขึ้น สีหนาทุกขทรมาน อาเจียนตลอดเวลาจนรับประทาน อาหารและน้ำไมได เมื่อคืนทีมแพทยลงความเห็นวา คงอยูไดอีกไมเกิน 48 ชั่วโมงนี้ ชวงเวลาที่วิกฤตที่สุด แตรอบเตียงของเธอดูโหรงเหรง เงียบเหงาเหมือน อยูในดินแดนที่ไมมีแสงตะวัน มีเพียงนักศึกษาแพทยเจาของไขที่ยืนมองอยู เงียบๆ และกุมมือผอมเหมือนกิ่งไมนั้นไว รางเล็กบนเตียงสั่นและน้ำตาไหล พราก เสียงหายใจครืดคราดดังผสานกับเสียงรองของเครื่องวัดออกซิเจนในเลือด ซึ่งคาตกลงเรื่อยๆ

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

จะมีวันนั้นไหม? สิ่งที่อาจารยอาวุโสบอกกองอยูในหัว... ปอดของเด็กหญิงถูกทำลายจนเกือบหมด และยังเปนพังผืดยึดจน ขยายไมได ณ เวลานี้ปอดสวนที่เลี้ยงทั้งชีวิตของเด็กหญิงมีขนาดเพียง 15% ของปกติ หมดยา...หมดหนทางที่จะรักษาตอแลว ในไมชา กลามเนื้อชวย หายใจของเด็กหญิงก็จะหมดแรงและหยุดทำงาน... จากคำวิ นิ จ ฉั ย นั้ น ทำให ที ม แพทย ตั ด สิ น ใจคุ ย เรื่ อ งพยากรณ โรคกั บ มารดาและยายของผูปวยในอีกสองสามวันถัดมา ณ หองใหคำปรึกษา ใบหนา ของคุณแมเผือดสีลงทุกขณะ ขอบตาแดงก่ำ สวนคุณยายใชฝามือปดหนา สะอื้น แววตาของนายแพทยอาวุโสยังคงสงบนิ่งยามเลื่อนกระดาษแผนหนึ่งมาให คำปลอบโยนไหลผ า นไปเหมื อ นสายน้ ำ โอบกอดร า งของคนทั้ ง สอง แนบแนนแตไมใหความอบอุน สุดทายปากกาในมือก็ถูกลากลายเสนลงไป ทันทีที่สุดหางของลายเซนต คนเปนแมก็ปลอยโฮออกมาอีกครั้ง เพราะจะไมมีการยื้อชีวิตลูกสาวของเธออีกตอไป

ผูที่อายุมากกวามองไปที่เครื่อง แลวไดแตหนักอึ้งในอก หมดหวัง... หมดแรง...หมดกำลังใจ โลกนี้ชางโหดรายจริงนะ แตทันใดนั้น คนที่กำลังอาการทรุดหนัก ก็เอยถามขึ้นมาเหมือนเพิ่งนึก อะไรขึ้นได เสียงนั้นแผวเบาและแหบแหง “รองเทา...ยังอยูมั้ย?” นั ก ศึ ก ษาแพทย รี บ ตรงไปที่ ตู เ ก็ บ ของตรงหั ว เตี ย ง แล ว หยิ บ รองเท า พลาสติกสีชมพูสวยออกมา เดินกลับเอามาใหรางผอมบางที่นอนอยูบนเตียง ซึ่งเพียงแตะมันเบาๆ แลวพยักหนา “เก็บเขาที่เดิมใหหนอย เก็บดีๆ” แววตาของเด็ ก น อ ยนิ่ ง สงบกว า ทุ ก ครั้ ง แววตานั้ น บอกว า เธอไม ไ ด ตองการสวมมัน แตมันคือสัญลักษณแสดงพลังใจของเธอ เธอจะใสรองเทาคูนี้กลับบาน เพราะฉะนั้นเธอจะตองไดกลับบาน! ............................................

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

1 108

เด็กหญิงไมไดจากไปใน 48 ชั่วโมงนั้น และแมจะทรงๆ ทรุดๆ อยู หลายวัน แตการฟนตัวก็มาถึงอยางชาๆ และในเย็นวันหนึ่ง ขณะที่นักศึกษาแพทยคนเดิมมาหาในตอนเย็น ก็พบ วารางผอมบางกำลังนั่งบนเตียงแลวหันมายิ้มให ขนมปงไสกรอกในมือและ กระพุงแกมกลมปองเปนเครื่องยืนยันวา “ชีวิต” ไดกลับมาหาเด็กนอยแลว จากนั้นเธอก็กินไดมากขึ้น อาการเหนื่อยดีขึ้น หายใจเบาลง ที่ ส ำคั ญ คื อ เธอพู ด คุ ย กั บ ทุ ก คนอย า งมี ค วามสุ ข และมี เ สี ย งหั ว เราะ แมวาเครื่องวัดออกซิเจนจะยังสงเสียงไมเลิกก็ตาม ตอนนี้รองเทาสีชมพูคูนั้นวางนิ่งอยูในตู แตวันพรุงนี้...เธอจะไดสวมมัน กลับบาน

หลายครั้งที่ไดยินคำวา “สุขภาวะทางจิตวิญญาณ” หลายคนบอกวา ตองหา “spiritual” ของคนไข แตนี่เปนครั้งแรกจริงๆ ที่นักศึกษาแพทยคนหนึ่งได ยืนอยูเบื้องหนาสิ่งที่เรียกวา “จิตวิญญาณ” และปาฏิหาริยที่มันสรางขึ้น ลมโบกผานแผวเบา นักศึกษาแพทยผูนั้นนั่งอยูหนาจอคอมพิวเตอร และพิมพขอความบรรทัดสุดทายลงไป ขอบคุ ณ เด็ ก หญิ ง ตั ว เล็ ก ๆ ในห อ งกระจก ที่ ท ำให ฉั น ยั ง เชื่ อ ว า โลกนี้ สวยงาม...

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 1099

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

¹È¾.ÍÀÔªÞÒ ÊØ¢»ÃÐàÊÃÔ° ¹Ñ¡ÈÖ¡ÉÒá¾·Â ÃÒÁÒ¸Ôº´Õ

¢Íâ·É¹ÐμͧÍÙ สาเหตุที่เราเขียนบทความนี้ขึ้นก็เพราะมีบางสิ่งบางอยางติดคางใจเราอยู มันคือสายตาของเด็กคนหนึ่ง ซึ่งเราไมสามารถสลัดสายตานั้นออกไป จากหัวสมองได

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

1 110

เรื่องราวเริ่มขึ้นเมื่อครึ่งปกอน ที่วอรดเด็กแหงหนึ่ง ในวอรดนี้จะซอย เปนหองเล็กๆ หลายหอง หองหนึ่งมีสองเตียง ครั้งนี้เราจะเลาถึงเรื่องของเด็กสองคน ที่อยูในหองเดียวกัน คนหนึ่งเปนผูปวยของเราเอง เปนเด็กอายุ 7 ขวบ ที่ซนเปนบา เจาหนูนี่เปนมะเร็งกระดูก และมี ชื่อเลนวา “ทานนายก” ท า นนายกเป น เด็ ก ออทิ ส ติ ก แบบที่ ฉ ลาดมาก แต ช อบเล น เอะอะ รองเพลง และเตนรำ หมุนแผนซีดีอยูคนเดียว ท า นนายกเคยสร า งวี ร กรรมเป ด คอนเสิ ร ต ที่ ห อ งพั ก ฟ น หลั ง ฉายแสง ทานนายกรองเพลงและเตนรำไปมาบนเตียง เอะอะจนพวกคุณตาคุณยายที่มาฉายแสงตื่นกันหมด ผูปวยอีกคนชื่อ “พี่อู” พี่อูอายุ 8 ขวบ เรียกพี่ก็เพราะอายุมากกวา ทานนายก พี่เลี้ยงและคุณแมของทานนายกเลยเรียกพี่อู

แรกสุด เราเขาใจวาพี่อูนิ่งๆ เพราะรำคาญทานนายกที่โวยวายตลอด เวลา แตความจริงดูเหมือนไมใชแบบนั้น เราสังเกตเห็นวา พี่อูรองไหเวลาอยูคนเดียวบอยๆ ............................................

มีเพียงความตายเทานั้น ที่เรียกหา...

พี่อูเปนเด็กที่ตระหนักไดถึงเรื่องที่นากลัวที่สุดนี้ พี่อูจึงรองไห... ............................................ พี่อูเปนมะเร็งเม็ดเลือดขาวแบบที่รักษาดวยยาเคมีบำบัดไมหาย ตอง ปลูกถายไขกระดูก พี่อูมีทางหาย...ถาพี่อู “รอไหว” พี่อูตัวเล็กๆ ผอมแหง ตอนเชาๆ จะนอนหมผามิดหัวเลย เพราะพี่อูไมมี ผม บนเตียงมีตุกตาหมีพหู อยูตัวหนึ่งไวนอนกอด

1111

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

ขนาดแกหงำเหงือกอยางเราๆ ยังไมรูวาความตายเปนยังไง แลวเด็กๆ ละ ความตายคงเปนสิ่งลึกลับ นาหวาดผวา มันจะเหงา จะเปลาเปลี่ยวแคไหน?

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

โดยทั่วไป เด็กจะไมเขาใจวา “ความตาย” นั้นคืออะไร ดังนั้นเด็กปวยจึง อาจรองไหเพราะเจ็บหรือกลัวเจ็บ แตเด็กๆ ไมกลัวตาย นั่นเปนเรื่องดี เพราะฉับพลันที่คนเราเขาใจถึงความตาย และตระหนักถึง ความตายของตนที่ยางกรายเขาใกล เขาก็จะนึกขึ้นได วาอนาคตอันสดใส ที่คนอื่นทั้งโลกเขามีกันเปนเรื่อง ปกตินั้น เปนสิ่งที่ตนไมสามารถจะไดมาครอบครอง

ตลอด

ซึ่ ง ท า นนากยกดู เ หมื อ นจะอยากได ม าเป น ของตั ว เอง เห็ น แอบมอง

พอตื่นมา พี่อูก็จะลุกขึ้นนั่ง แลวเริ่มรองไห พอพี่ชายหรือคุณแมมาเยี่ยม ก็จะนอนหมผา หันหนาหนี แลวรองไห พอตกบาย พี่อูจะนั่งหันหนาไปทางทีวีบาง หันหนาไปทางประตูบาง สายตาเหมอลอย น้ำตาซึมอยูตลอด ตกดึ ก คนที่ บ า นมานอนเฝ า ไม ไ ด พี่ อู ต อ งนอนคนเดี ย ว แล ว ก็ น อน รองไหอยูอยางนั้น พี่อูรองไหตลอดเวลา ไมยอมพูดจา แลวตัวก็ผอมลงเรื่อยๆ แปะไว

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

1 112

ปลายเตียงมีกระดาษ ที่พี่ๆ นองๆ และเพื่อนที่โรงเรียนพี่อูเขียนมาให “โตแลวเลิกรองไหไดแลวตองอู” “ไมวาจะเกิดอะไรขึ้น ทุกคนรักตองอูเสมอนะ” เรารูสึกรื้นขึ้นมาที่คอ ทุกครั้งที่อานกระดาษพวกนั้น ............................................

เชาวันหนึ่งในเดือนพฤศจิกายน วันนั้นเปนวันลอยกระทง วอรดเด็กจัด กิจกรรมพาเด็กๆ ไปลอยกระทงที่บอน้ำใตหอพักแพทย (ซึ่งเล็กกระปดเดียว) เรากับเพื่อนๆ ในวอรดตื่นเตนกันมาก วันนั้นพี่อูไดยาคีโมขวดสุดทาย แรกสุดทุกคนจึงไมใหออกไป เพราะกลัวอันตราย และกลัวจะติดเชื้อดวย แตพี่อูที่เอาแตรองไห ไมยอมพูดกับใคร กับพูดขึ้นมาวาอยากไปลอย กระทง แลวก็กอดกระทงไว เรากับพี่พยาบาลอีกสองคน จึงชวยกันเข็นรถเข็น กับพวกเสาน้ำเกลือ และยาคีโมตางๆ ลงลิฟทพาพี่อูไปลอยกระทงกัน

วันนั้นเปนครั้งแรกที่เราไดพูดกับพี่อู สวนทานนายกเอาแตเตนรำเอะอะ แลวก็วิ่งไลจับนกบาง หรือวิ่งไปดู คนโนนคนนี้ ไมสนใจกระทงเทาไหร พี่เลี้ยงเลยเปลี่ยนโปรแกรมพาไปเดินวนรอบ รพ. แทน ............................................ งานวันนั้นไมมีอะไรเทาไหร พวกเรากับพี่พยาบาลพาเด็กๆ มาลอย กระทงเสร็จก็ถายรูปกัน แลวก็กลับ

เรามองเด็กๆ ที่อยูในที่แหงนั้นทุกคน บางคนเปนเคสของเรา บางคน เปนเคสของเพื่อน แตเรารู...วาพวกเขาเปนอะไร

กระทงใบนอยของเรา ที่แอบแยงของเด็กๆ มา เราขอกับกระทงไววา “ขอใหเด็กๆ แข็งแรง ขอใหเด็กๆ หายปวย ใหเด็กๆ ไดวิ่งเลน ใหเด็กๆ ไดตายอยางสุขใจ” เราเจ็ บ ปวดที่ สุ ด ที่ ป ระโยคสุ ด ท า ย คื อ ประโยคที่ มี โ อกาสเป น จริ ง มากที่สุด ............................................

1133

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

ปหนา...จะมีสักกี่คนที่จะไดลอยกระทงอีกครั้งกันนะ

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

ตอนที่เด็กๆ เอากระทงไปลอยนั้น พี่อูลุกไมไหว เราเปนคนเอาไปลอย ให แลวเราก็ลอยของเราเองตอ ตอนนั้น อยูๆ ก็สงสัยขึ้นมาวาพี่อูขออะไร...

อีกครั้ง

ผานไปหลายเดือนเราวนกลับมาที่วอรดเด็กอีก เราพบพี่อูกับทานนายก

พี่อูอยูในหองแยก อาการแยลงกวาเดิมมาก พี่อูตัวผอมจนเหลือแต กระดูก และดูเหมือนจะรองไหหนักกวาเดิมอีก เรากังวลกับอาการของพี่อู อยางนอยที่สุด อยากใหประโยคสุดทายของ เราเปนความจริง เราตั้งใจไว วาจะเขาไปคุยเลนกับพี่อูสักหนอย แมพี่อูจะไมตอบเราก็ตาม เชาวันนั้น พี่อูตองไปลางปอด เรื่องนี้ดูนากลัวสำหรับเด็กๆ เราตั้งใจจะ ไปใหกำลังใจ แตผานมาหลายเดือนแลว พี่อูจะยังจำเราไดรึเปลา เราอาจจะพูดวา “ตองอู จำพี่ไดไหม ที่เราไปลอยกระทงดวยกันไง”

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

1 114

หรื อ ว า “ไม ต อ งกลั ว นะตองอู พี่ ๆ จะเป น กำลั ง ใจให น ะ เดี๋ ย วพี่ จ ะ ตามพี่ๆ มาเยี่ยมดีไหม” เราจะพู ด ว า อะไรดี น ะ เรามั ว แต คิ ด อยู แล ว พี่ อู ก็ ถู ก เข็ น ออกมาจาก หองแยก เราตรงเขาไป จะพูดกับพี่อูสักคำสองคำ พี่อูนอนอยูบนเตียง กำลังรองไห คร่ำครวญ มือขางหนึ่งยื่นออกมา ไขวควา หามือแม คุณแมพี่อูเก็บของเสร็จก็รีบวิ่งมาหา ชวงเวลานั้นพี่อูหันมาทางเราพอดี แลวเราก็สบตากัน...

เราเห็นพี่อูชะงักไปนิดหนึ่ง หรือตองอูจะจำเราได? ทันใดนั้นสายตาที่กำลังถวิลหาคุณแมก็เปลี่ยนไป สายตานั้น... เรานิ่งไปทั้งตัว พี่อูคางสายตาจองเราอยูอยางนั้น

ใชแลว...สุดทายเราก็ไดแตนิ่งอยูอยางนั้น สายตานั้นตรึงเราไวกับที่ เราไมไดพูดอะไรแมสักคำเดียว

............................................ พี่อูกลับมาอยางปลอดภัย คืนนั้น กอนจะกลับหอ เราตัดสินใจไมถูก วาจะเขาไปหาพี่อูดีไหม เรายืนอยูหนาหองซึ่งเปนกระจก มองเขาไป ใบหนาพี่อูดูหมองคล้ำ กลายเปนสีเทา เราใจหายวาบ ทรุดตัวลงนั่งกับเกาอี้ มีนองปสี่นั่งอยูแถวนั้น เราเลยเลาเรื่องผิวสีเทา ของอ.อนันตใหนองๆ ฟง บอกนองวาใจไมดีเลยแฮะ

1155

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

ออกไป

สุ ด ท า ยเมื่ อ คุ ณ แม ม าถึ ง สายตานั้ น ก็ ม องผ า นเราไป รถค อ ยๆ เข็ น

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

สายตานั้นดูสับสน มันเปลี่ยนสลับไปมา แวบหนึ่งคลายกับโกรธแคน อีกแวบหนึ่งก็ราวขอความชวยเหลือ เหมือนพี่อูกำลังรอ ใหเราพูดอะไรสักคำสองคำ เพียงสักคำ ขอแคสักคำ ถาเราพูดออกไป...

แตทุกคนก็ลงความเห็นกันวา อาจจะไมจริงละมั้ง ทุกคนคิดไปในแงดี เพราะทุกคนรักตองอู ตั้งใจไววาพรุงนี้จะมาคุยกับพี่อูใหได ............................................ ตอนเชา มีคนมาบอกเราวา พี่อูขึ้น ICU ไปแลว เราตกใจมาก แตคิดวา คงไมเปนอะไร ตอนเชาวันถัดมา มีคนมาบอกวา ตองอูเสียแลว เราชาไปทั้งตัว สายตานั้นกลับมาทิ่มแทงเราอีกครั้ง... ภาพนั้น...ทำไม...ทำไมเราไมพูดอะไรออกไปสักคำ เราไมรูวาตองอูจำเราไดไหม เราคิดไปเองหรือเปลา

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

1 116

แตเรารู วาตองอูอยากใหใครสักคนพูดกับเขา แมเขาจะไมอยากฟงอะไร ถ า วั น นั้ น เราเข า ไปพู ด กั บ ตองอู ตองอู จ ำกระทงได ไ หม? อยากให พี่ คนไหนมาเยี่ยมรึเปลา? บางทีตองอูอาจจะรูสึกเหมือนมีอะไรใหมๆ เขามาในชีวิต เขาอาจจะ อารมณดีขึ้นสักเล็กนอย ทำได ทำไมไมทำ? ทำไมเราไมทำอะไรเลย? เราสลัดสายตานั้นใหหลุดออกไปจากสมองไมได สายตานั้นมันคือสายตาของคนที่สิ้นหวัง และหวาดผวา

ตองอูจะโกรธพี่อยูรึเปลา? แตพี่โกรธตัวเอง ทั้งที่พี่สามารถจะทำอะไรได แตพี่ไมกลาทำ พี่ไมกลาสูสายตาของตองอู ชีวิตอยู

เพราะพี่ละอายใจ คนอยางพี่ที่ดีแตทำอะไรงี่เงาไปวันๆ ทำไมถึงยังมี

ในขณะที่เด็กๆ อีกหลายคนกำลังสิ้นหวัง และตายจากไป พี่ ก็ ก ำลั ง เสวยสุ ข อยู กั บ ครอบครั ว พลางบ น ว า อากาศร อ นจั ง หิ ว จั ง งวงจัง เรียนหนักจัง ทั้งๆ ที่วันๆ ทำแคนั้น แตพี่ก็ยังเติบโตมาอยางปลอดภัย ทั้งๆ อยางนั้น คนอยางฉันยังมีชีวิตอยู

อยูแลว

ทานนายกนอนอยูในหองแยกอีกหองหนึ่ง ขาวที่เรารูมาคือ ทางoncoยอมแพแลว ไมมีคีโมสูตรไหนเอามะเร็งตัวนี้

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

............................................

1177

ไมเตนไมรองเพลง ไมสนใจอะไร เอาแตจองฝาเพดาน เราหยุดยืนอยูหนาหองนั้น มันเปนกระจก ทานนายกจึงมองออกมาได เราสบตากัน ทานนายกก็หยุดสายตาอยูอยางนั้น สายตานั้นเหมอลอยไมแสดงความหมาย เราโบกมือบายบาย ทานนายกก็นิ่ง

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

ทานนายกที่เคยเตนรำทั้งวัน เอาแตนอนนิ่งๆ ทานนายกผอมลงมาก ตัวเหลือแตกระดูก

สักพักเราเดินกลับมาอีก และกลับมาอีกหลายครั้ง ครั้งสุดทาย ทานนายกบายบายตอบเรา เราจึงเขาไปในหอง หยิบตุกตาหมีพูหที่อยูปลายเตียง ขย้ำทานนายก ทานนายกก็ไมสนใจ เราเรียกรองความสนใจอยูนาน พอดีกับที่นองปสี่เดินเขามาเพื่อตรวจ รางกายทานนายก เราปลอยใหนองตรวจสักพัก ก็ปงไอเดียขึ้นมา เราเอาหูฟงสวนที่เปนกลมๆ นาบกับอกทานนายก แลวก็เอาสวนที่ใชฟง ยัดเขาไปในหูทานนายก ใหทานนายกฟงเสียงหายใจของตัวเอง ฟงเสียงหัวใจของตัวเอง มันยังเตนอยู มันยังหายใจไดอยูนะ แลวทานนายกก็ยิ้ม มารค วันนี้เราสองคนยังคงมีชีวิตอยูนะ...

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

1 118

............................................ ป.ล. อาจจะแอบขำกัน ที่เรียกมารควาทานนายก พอดีเดี๋ยวนี้เขาเรียก กันแบบนั้นทั้ง รพ. by Apichaya Sukprasert

¾Þ.ÀÑ·ÃÒÀó ¾Ø‹ÁàÃ×ͧ ᾷ 㪌·Ø¹ 1 ÈÔÃÔÃÒªÃØ‹¹ 115

ËÃ×ÍàÃÒ¨Ð໚¹...ÍÍ·ÔÊμÔ¡

1199

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

“กรี๊ดดดดด อากกกกก ตุบตั๊บๆ กรี๊ดด วากก” เกิดอะไรขึ้น หลังประตู สีเหลืองบานนั้นนะ ? “ขอเขาไปดู...ไดมั้ยคะ” ฉันบอกกับพี่เหนงนอย พยาบาลผูดูแลหอง สงเสริมพัฒนาการเด็ก ตัวฉันเองในตอนนั้นไมรูตัวเลยวา เรื่องราวหลังประตูสีเหลืองบานนี้ จะเปนจุดเริ่มตนของมุมมองเกา ...ที่กลับชัดเจนขึ้นในใจของฉัน เรื่องราวที่ ทำใหฉันนั้นตองกลับมานึกคิด ตรึกตรอง... “กรี๊ดด กรี๊ด..” “กรี๊ดด กรี๊ด..” เสียงเด็กรองไหอยางโมโห...ชางไมเขากับ หองของเลนสีเหลืองสดใสนี่เลย ฉันคิดขณะกวาดตาไปทั่วๆ หอง ภายในหอง เต็มไปดวยของเลนทั้งหนังสือภาพ ตัวตอ ดินสอสี ลูกบอลกระจายอยูทั่วๆ หอง บางวางอยูบนโตะ บางอยูบนเกาอี้ขนาดเล็กซึ่งนารักพอเหมาะกับเด็กๆ เมื่อ

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

“เมื่อเห็นนองตือกระทืบเทาโวยวายเมื่อไมไดเลนลูกบอลดั่งใจ... ทำใหฉันกลับมายอนนึกถึงใจตัวเองเวลาถูกขัดใจวามันเรารอนเพียงใด แทที่จริงแลวความสามารถในการควบคุมอารมณความอยากของเราใน วันนี้.....อาจไมไดตางอะไรจากเด็กออทิสติกเลยสินะ ?? ”

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

1 120

กวาดตามาจนสุดมุมหองก็พบกับเด็กตัวการที่สงเสียงรองคนนั้น และยังมีพอแม กับพี่ผูหญิงอีกคน ซึ่งรูภายหลังวาเปนนักกิจกรรมบำบัดนั่นเอง พี่เหนงนอยเลาวา เด็กแตละคนที่มาเขารวมกิจกรรมบำบัด สวนใหญ เปนเด็กที่มีปญหาทางจิตเวชไมวาจะเปนออทิสติกหรือโรคทางพฤติกรรมอื่นๆ (เด็กออทิสติก คือเด็กที่มีความผิดปกติทางพัฒนาการดานสังคม ภาษาและ การสื่ อ ความหมาย พฤติ ก รรมอารมณ และจิ น ตนาการ ถ า เด็ ก ผิ ด ปกติ แ ค บางด า น เรี ย ก ออทิ ส ติ ก สเปกตรั ม โดยในด า นพฤติ ก รรมและอารมณ ที่ บกพรอง เด็กอาจมีพฤติกรรมซ้ำๆ มีความหมกมุนติดสิ่งของบางอยาง ยึดติด ไมยอมรับการเปลี่ยนแปลงในชีวิตประจำวัน บางคนมีปญหาดานการปรับตัว เมื่อมีการเปลี่ยนแปลงสิ่งแวดลอมตางๆ โดยจะอาละวาด หรือแสดงพฤติกรรม กาวราว เชน รองไห ดิ้น กรีดรอง) การที่เด็กมาทำกิจกรรมจะเปนการ train ทั้งเด็กและพอแม ที่นี่จะสอนวิธีจัดการกับพฤติกรรมเรียกรองที่ไมเหมาะสมของ เด็กๆ เชน นิ่งเฉย ไมตามใจงายๆ (ผูปกครองมักจะทนไมไดเมื่อเด็กๆ มีการ กรีดรอง โวยวาย ทำรายตนเองเมื่อไมไดในสิ่งที่ตองการ) หองนี้จะเปดโอกาสให ทุกคนไดฝกฝนรวมกัน ในขณะที่พี่เหนงนอยเลาไป ฉันก็แอบชำเลืองตาไปสังเกตสิ่งที่เกิดขึ้น ภายในหองเปนระยะๆ ฉันเห็นเด็กคนนั้น เอาแตรองไห และตีขากับพื้นๆ และ จะรองมากขึ้นถาพี่นักกิจกรรม ยื่นลูกกลมๆ สีเขียวไปใกล ฉันคิดในใจ เคาทำ อะไรกันนะ นองเด็กผูชาย รูปรางคอนขางจ่ำม่ำ หนาใสๆ รองไหทำไมกัน ฉันเห็นเด็กคนนั้นซึ่งฉันไดยินพี่นักกิจกรรมเรียกวา นองตือยังคงรองไหและเริ่ม เดินแกมวิ่งไปทั่วๆ บริเวณนั้น นองตือไปหาพอที ไปหาแมทีเหมือนจะหาที่พึ่ง แตทุกคนก็พยายามเฉยแลวพูดอะไรสักอยางกับนองตือซึ่งฉันไมไดยิน นั่น... ฉั น เห็ น พี่ นั ก กิ จ กรรมตามน อ งตื อ ที่ เ ดิ น หนี ไ ปหาคุ ณ พ อ ซึ่ ง นั่ ง อยู อี ก มุ ม ห อ ง แลวทำทาสวัสดีแลวแบมือ แตนองตือก็เอาแตรอง ไมรูเวลาผานไปนานเทาไหร ที่ฉันพบวา นองตือ กลับมานั่งขางๆ คุณแมซึ่งตรงนั้นเปนบริเวณที่ใกลๆ ฉัน พอดีซึ่งนั่นทำใหฉันไดยินบทสนทนาชัดเจน “ตือ ถาตืออยากเลน ตือก็มาขอจากครูกิ๊กไปนะลูก” นักกิจกรรม หรือพี่ กิ๊กพูดดวยน้ำเสียงออนโยนและใบหนาที่มีรอยยิ้มละมุน พรอมกับยื่นลูกกลมๆ

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 1211

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

ลูกนั้นไปหานองตือ แตนองตือก็ยังเอาแตรองไหอยางโมโหไมตางจาก 20 นาที ที่ผานมา ยิ่งพี่กิ๊กยิ้มหวานให ยิ่งรองหนัก เมื่อสบโอกาสระหวางนองตือกำลังรองไห โมโหหัวฟดหัวเหวี่ยง ฉันจึง ถามพี่กิ๊กวา เกิดอะไรขึ้น พี่กิ๊กจะใหนองตือขออะไร .....แลวเอาไปทำไม พี่กิ๊กจึง เลาใหฉันฟงวา นองตือเปนเด็กที่มีปญหาดานพฤติกรรม อยากไดอะไรตองได ไมเชนนั้นจะรองไห รองกรี๊ดแลวลงไปดิ้นอยางที่เห็น ซึ่งพอแมไดรับผลกระทบ กับจุดนี้มากจึงพามาทำพฤติกรรมบำบัด และเนื่องจากวันนี้ชุดของเลนลูกบอล หลากสีเปนของที่นองตือสนใจเลือกเอามาเลน พี่กิ๊กจึงริบลูกบอลมาทั้งหมด กอนแลวบอกใหนองตือลองขอลูกบอลจากครูกิ๊กดีๆ ไมใชเอาแตรองไหโวยวาย แตถาไมขอ วันนี้ก็จะไมไดเลน ฉันเริ่มนึกถึงที่พี่เหนงนอยเลาใหฟงถึงพฤติกรรมที่เปลี่ยนแปลงไปใน ทางที่ดีขึ้นของเด็กๆ ที่มาบำบัด อยางภาคภูมิใจ พี่เหนงบอกวา ในวันแรกๆ ที่ เด็กมาบำบัดมักจะรองไห โมโหจะเปนจะตาย พอวันตอมาก็เริ่มจะดีขึ้น รองไห นอยลง เริ่มทำตามที่บอกงายขึ้น ควบคุมอารมณไดดีขึ้น จนวันที่สาม วันที่สี่ ติดใจรพ.จนไมอยากกลับก็มี พอแมหลายคนที่เห็นลูกดีขึ้น ควบคุมตนเองไดดี ขึ้นก็ดีใจมาก ขณะที่ฉันกำลังคิด นองตือก็เริ่มออนกำลังลง แมจะยังรองไหแตก็ไมได โวยวายกระทืบเทา .....พายุอารมณ พายุแหงความโมโหเมื่อไมไดดั่งใจเริ่ม ผานพนไปแลว นี่ คงเปนกาวแรกของนองตือซินะ ในการพัฒนาการควบคุม อารมณ ความตองการ … สูๆ นะจะ นองตือ พี่เปนกำลังใจใหหนู ^^ คิดไปแลว พฤติกรรมของนองตือก็สะทอนภาพอารมณความรูสึกในใจ เราเวลาถูกขัดใจ เมื่อไมไดในสิ่งที่อยากได อยากมี อยากเปน ใจเราก็จะดิ้นๆๆ เรารอนอยูภายใน ดิ้นมากรุนแรงมาก...จนหลายครั้งทนไมไหว ยกตัวอยางงายๆ อยากรู ป ร า งสมส ว น อยากสวยหล อ แต ! !....กลิ่ น พิ ซ ซ า ....หอมจั ง อยากกินๆๆๆ ..ไมไดๆ.... แตอยากกินจัง...ซักคำนะ....ไมไดๆ ใจสองฝง ของเราจะดิ้น จะตอสูกันภายในมากมาย และแลว..พิซซานุมๆ ทั้งชิ้นก็เขามาอยู กระพุงแกมของฉัน...อื้มมม อรอยจัง..เอานา พรุงนี้คอยเริ่มใหม

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

1 122

อยากเปนหมอที่เกงๆ แต...ขี้เกียจอานหนังสือ อยากเลนเน็ทจัง... ไมไดๆ ตองอดทน!! ...แต.... นั่นแหละคะ สวนใหญพวกเราก็โดนความอยาก...ลากเอาไปกิน ตั้งใจจะ ทำอะไรก็ลมเหลว จะกี่ครั้งก็แพ ตอความอยากเสพ อยากบริโภคไมวาจะเปน วัตถุที่จับตองไดหรือความรูสึกสุขใจ เราเคยไดยินคำพูดที่บอกวา ความตองการของมนุษยมีไมจำกัด แตแทที่ จริงแลว สิ่งนี้ไมใชความจริงซะทีเดียว ป.อ.ปยุตโตเขียนไววา ความตองการ แบ ง เป น 2 ประเภท อย า งที่ ห นึ่ ง เรี ย กความต อ งการสิ่ ง เสพปรนเปรอตน และอยางที่สอง เรียกวา ความตองการคุณภาพชีวิต อยางที่หนึ่งเปนความ ตองการที่ไมจำกัด เรียกสั้นๆ วา ตัณหา สวนอยางที่สองเปนความตองการที่มี ขอบเขต เรียกวา ฉันทะ ซึ่งสาระอยางหนึ่งของการพัฒนามนุษยก็คือ การที่เรา จะต อ งพยายามสั บ เปลี่ ย นความต อ งการสิ่ ง เสพปรนเปรอตน มาเป น ความ ตองการคุณภาพชีวิต เชนจากที่ตองการกินอาหารบางอยางเพราะมันอรอย มันถูกใจมาเปนกินอาหารที่มีประโยชนเพื่อใหรางกายแข็งแรง จากดูโทรทัศน เพื่อความเพลิดเพลินก็เปลี่ยนมาดูเพื่อพัฒนาความคิด เสริมสติปญญา มี ค นเคยเปรี ย บเที ย บความต า งของการกิ น อาหารกั บ การตอบสนอง ตั ณ หาให ฉั น ฟ ง ไว ว า เวลาเราหิ ว เรากิ น อาหารเข า ไป เราก็ รู สึ ก อิ่ ม ขึ้ น ตองการกินนอยลง (ยกเวน พวกกระเพาะครากนะคะ) แตคัณหา ความ ตองการ เรายิ่งตอบสนองมันเทาไหร มันก็ยิ่งเจริญเติบโตมากขึ้นเทาไหร ความตองการจะมีมากขึ้นเรื่อยๆ จนหยุดยั้งไดยากมากขึ้นทุกทีๆ เหตุผลหนึ่งที่คนในยุคปจจุบันควบคุมความตองการอารมณตนเองได น อ ยลงก็ ค งเป น เพราะสมั ย นี้ มี สิ่ ง ช ว ยอำนวยความสะดวกมากมาย ทั้ ง คอมพิวเตอร มือถือ รถยนต อยากคุยกับใครก็แคหยิบมือถือกดโทรออก อยาก ไปไหน ก็ขับรถไปโลด ไมตองอาศัยความอดทนอดกลั้นอะไรมากมาย ความ สามารถในการควบคุมตนเองของพวกเราจึงต่ำลงทุกวันๆ และเนื่องจากเราอยากมีอำนาจที่จะสามารถตอบสนองความตองการ ของเรานี่เอง เงินจึงเปนพระเอกของยุคนี้ คงเปนสาเหตุหนึ่งที่พวกเราอยากมี เงินเยอะๆ เพื่อสะดวกตอการสนองตอบความตองการ ความสะดวกสบาย

มากขึ้น แมกระทั่งสิ่งจำเปนในชีวิตที่เรียกวา ปจจัย 4 อาหาร ยา ที่อยูอาศัย เครื่องนุงหม เราก็ยังมีความตองการบริโภคที่ไมสิ้นสุด อาหาร เริ่มจากหิวอยากอิ่มทอง อยากกินของอรอย อยากกินของ แพงๆดีๆ ที่อยูอาศัย อยากมีหองเปนคนตนเอง อยากมีบาน อยากมีบาน สวยๆใหญโต เครื่องนุงหม อยากมีเสื้อไวปกปดรางกาย อยากมีเสื้อผาสวยๆ อยากมีเสื้อผาแบรนเนมด ยา อยากไดยาที่กินแลวหายปวย อยากไดยาแพงๆ อยากไดยา เสริม

1233

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

ตองขอบคุณพี่กิ๊ก นักกิจกรรมบำบัดที่ฝกนองตือใหเคยชินกับความรูสึก ไมไดดั่งใจ...เพื่ออนาคตในวันขางหนาของนองตือ .....และขอบคุณนองตือ.... ที่ทำใหพี่เห็นความจริงๆ ที่วา แมกระทั่งเด็กออทิสติก สเปกตรัมหากไดรับ การฝก.... ก็สามารถเรียนรูที่จะอยูกับความไมไดดั่งใจไดมากขึ้นเรื่อยๆ พายุ

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

คุณๆ เองก็คงประสบกับเหตุการณอยางนี้ ไมมากก็นอย รูสึกอยากได อยางหนึ่ง พอไดสมใจแลวก็อยากอยางอื่นตออีก ซึ่งไมวาจะเปนใครก็คงเคย เผชิญหนากับความอยาก ....อยากไปเรื่อยๆ เหมือนกับจะไมรูจักพอเหมือนกัน ทั้งนั้น ...... ...แตจากวันนี้ไป ถาเราอยากพัฒนา เราอยากชนะตัณหานี้ เราตองฝก คะ แรกๆ เวลาตองหามใจ ใจเราจะดิ้น จะเกิดการตอสูรุนแรงมาก ใจเราจะ ไมสบาย จะโมโหจะหงุดหงิดซึ่งเปนเรื่องธรรมดาที่ตองเจอในตอนแรกๆ เราตอง อย า ไปสนใจมั น ทำในสิ่ ง ที่ เราตั้ ง ใจทำ ตั้ ง ใจพั ฒ นาต อ ไปจนสำเร็ จ แรกๆ อาจตองตอสูกันเหงื่อตก แตเมื่อเราฝกบอยขึ้นๆ ใจก็ดิ้นนอยลง สงบขึ้น หามใจ ตัวเองและอดทนไดดีขึ้น จากสิ่งที่ไมเคยทำได เพราะ “ติด” ขีดจำกัดบางอยาง เราก็จะทำได

อารมณรุนแรงคอยๆคลายตัวลงเมื่อเวลาผานไป …เฮอ นี่เรากำลังจะถูกเด็กๆ แซงหนาหรอเนี่ย พี่ไมยอมแพหรอกนะ....ตองรีบฝกฝนใจตัวเองซะแลว.....รอพี่ ดวยนะ....นองตือ ^^ แลวพวกเราในวันนี้ จะเริ่มฝกบำบัดตนเองใหสามารถ “ควบคุมใจ” จากความอยากเดิมๆที่คอยฉุดรั้งเราไมใหพัฒนาหรือยังคะ ....... มาเถอะ คะ มากาวขาม “ขีดกำจัด” นี้ไปดวยกัน

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

1 124

¾Þ.ÀÑ·ÃÒÀó ¾Ø‹ÁàÃ×ͧ ᾷ 㪌·Ø¹ 1 ÈÔÃÔÃÒªÃØ‹¹ 115

μÙ ´…μÙ ´...àÊÕ§â·ÃÈѾ· ã¹ÂÒÁ¤èӤ׹ “ตูด…ตูด . . . . . คุณหมอคะ ขออนุญาตรายงาน case คะ”

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

1 126

นี่คงเปนเหตุการณปกติที่เราตองเจอกันบอยๆ ในขณะอยูเวร ไมวาจะ เปนแพทยจบใหม resident หรือแมกระทั่งนักศึกษาแพทย extern ที่ตองคอยรับ โทรศัพทรายงาน ปรึกษา case โดยเฉพาะอยางยิ่งในชวงเวลาเเหงความสุข ชวงเวลาที่กำลังจะฝนเคลิ้ม ชวงเวลาที่ไมอยากใหใครมาแยงไปแลวจูๆ ก็มีใคร ก็ ไ ม รู โ ทรมาตาม ให ไ ปทำนู น ทำนี่ การตอบสนองของพวกเราแต ล ะคนต อ สถานการณเหลานี้คงมีไดหลายแบบ แตกตางกันไป...แตคงปฏิเสธไมไดเลยวา ตองมีสวนหนึ่งที่มีความหงุดหงิด ไมพอใจอยางแนนอน ซึ่ง...ดาวเองก็เคยรูสึก อยางนั้นเชนกัน แตแลววันหนึ่ง ก็มีเหตุการณนึงซึ่งเกิดขึ้นกับดาวในขณะที่ปฏิบัติงานใน โรงพยาบาลจังหวัดที่ทำใหความคิดตอเรื่องนี้เปลี่ยนไป เรื่องราวที่พบเจอเลย สะทอนเกิดมุมมองใหม แนวคิดใหม วันนั้นเปนตอนค่ำๆ ที่หองอุบัติเหตุฉุกเฉินมีผูปวยชาย วัยกลางคนมา ดวยเรื่องปวดทองทั่วๆ โดยเฉพาะแถวลิ้นปและดานขวาบนเจ็บมาก หนาทอง สวนบนแข็งอยางชัดเจน (guarding upper abdomen) การเคลื่อนไหวของลำไส ลดลง (decreased bowel sound) ตรวจแลวสงสัยมีเยื่อหุมทองอักเสบรวมดวย

1277

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

จากบทเรียนในเหตุการณนั้น ทำใหสะทอนกลับมาคิดถึงเวลาที่พยาบาล notify เรา โดยเฉพาะในกรณี ที่ แ ค ฟ ง รายงานก็ สั่ ง การรั ก ษาได แ ต พี่ เ ค า ก็ ยั ง พยายามจะตามเราใหไปดูคนไขใหได กับเหตุการณนี้เพื่อนๆ หลายคงหงุดหงิด แตบางคนก็ลงไปดู บางคนไม แตเพราะเหตุการณที่เกิดขึ้นกับเดนในวันนั้น ทำใหดาวเขาใจอยางแทจริงวา กวาที่คนๆ นึงจะตัดสินใจโทรศัพทมาปรึกษา กลางดึก แสดงวาเคาตองมีความกังวลใจจริงๆ ไมมั่นใจในการดูแลผูปวยคน

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

(+/- peritonitis) สงสัย hollow viscus organ perforation แต X-ray แลวปกติ ไม มี free air เด น , เพื่ อ นของดาวคนหนึ่ ง ซึ่ ง เป น ผู รั บ ผิ ด ชอบ case นั้ น โทรไปปรึ ก ษา staff ศั ล ยกรรม, staff ฟ ง รายงานบอกไม เ หมื อ น surgical condition ให admit อายุรกรรม ดาวเห็นเดนกังวลใจมาก เพราะเมื่อปรึกษากันในบรรดาหมอใหมที่อยู เวรดวยกันและหมอใหมที่บังเอิญเดินผานมาอยางดาว ยังไงในใจก็ยังสงสัยวา อาจเป น ภาวะที่ เร ง ด ว นที่ จ ำเป น ต อ งผ า ตั ด เนื่ อ งจากมี peritonitis แต เ มื่ อ มี คำชี้ขาดมาใหไปอายุรกรรม เดนจึงไดโทรศัพทไปปรึกษา staff med และขอรอง ใหพี่ชวยลงมาดูซึ่งพี่เคาก็เมตตาชวยลงมาตรวจผูปวยใหที่ ER แลวตัดสินใจ ให admit เขา ICU ไปกอนเพื่อดูแลอยางใกลชิดโดยที่ขณะนั้นก็ยังไมมั่นใจ นักวา ผูปวยมี surgical condition หรือไม เปนอันวา คืนนั้น แพทยที่อยูใน เหตุการณตางก็กังวลวา ผูปวยรายนี้จะเปนอยางไรตอไป (เดนกระซิบบอกมาวา พราะเหตุการณนี้แหละจึงซึ้งใจพี่ staff med คนนี้มาก) วันตอมา ทางอายุรกรรม จึงได consult ศัลยกรรมไปอีกครั้ง พี่ staff อีกคนมาตรวจก็ยังไมแนใจวาเปน อะไรกันแน จึงไดสง CT abdomen ไป ระหวางนั้นดาวไดออก OPD กับพี่ staff ศัลยที่รับปรึกษาคนแรกจึงไดโอกาสถามวา ทำไมพี่ไมลงมาดู case ที่เดน ปรึ ก ษาเมื่ อ คื น แกก็ บ อกว า แค ผ มฟ ง ประวั ติ ตรวจร า งกายก็ รู แ ล ว ว า ไม ใช surgical condition ดาวจึงไดแกลงแซวแกไป (เผื่อวา แกจะรูตัว) วา แตคนอื่น เคาไมรูนิพี่ การที่พี่ไมไดลงมาดูและพูดสั้นๆ ทำเอาเคาอกสั่นขวัญแขวนกันไป ทั้งคืน ^^ ซึ่งแกก็ไมไดวาอะไร (ไมไดรูสึกผิด ก็แกบอกแลว แกมั่นใจตั้งแตแรก)

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

1 128

นั้นๆ จริงๆ เคาตองการคนที่มีความรูและประสบการณมากกวามาชวยตัดสินใจ ซึ่งสิ่งที่พยาบาลเปน ไมแตกตางอะไรกับหมอใหมอยางพวกเรา ที่เวลาจะปรึกษา staff ก็ตองคิดแลวคิดอีกโดยเฉพาะเวลากลางดึก เพราะฉะนั้น อยากใหทุกคน เขาใจ, คิดถึงใจเขาใจเราและมีมุมมองใหมเมื่อมีโทรศัพทหา...ในเวลากลางดึก การที่พยาบาลทักทวงพวกเรา บรรดาแพทยจบใหมที่ยังมีประสบการณ นอยนิดเกี่ยวกับการรักษา การสั่งยาที่ดูแลวไมแนใจ...จึงไมใชวาเขาตองการ จะทำให แ พทย เ สี ย หน า และการที่ พ ยาบาลตามให แ พทย ไ ปดู ค นไข ห นั ก มีภาวะฉุกเฉิน แตพอแพทยไปดูพบวาไมไดฉุกเฉิน ไมไดมีอะไร ไมเห็นจำเปน ตองตามพร่ำเพรื่อ ...ก็ไมไดแปลวาเขาเเกลงโง หรือตั้งใจแกลงเราเลย เหตุผลที่พยาบาลทำไปทั้งหมดนี้ แทจริงคงมีเพียงคำตอบเดียว นั่นก็ คือ... “เพราะความรักและความปรารถนาดีที่มีใหแกคนไข” พยาบาลทุกคนมี ความปรารถนาดี คอยดูแลผูปวยอยางใกลชิด แตขาดความรูและประสบการณ ในบางเรื่องเลยนำไปสูความกังวล ทุกขใจเวลาผูปวยเกิดปญหา กลัววาเคา คนเดียวจะดูแลคนไขไดไมดีพอ จึงรูสึกวาตองโทรปรึกษา โทรรายงานหมอ... เพราะคิดวาเปนทางเดียวที่ทำใหคนไขไดรับสิ่งที่ดีที่สุดในชวงเวลานั้น...แมจะรู วาเมื่อโทรไปหาหมอคนนี้จะตองเจอเสียงบน เจอวาอะไรมากมาย ซึ่งก็เหมือน กับแพทยจบใหมที่จำเปนตองโทรหา staff ตอนตี 3 แมจะรูวาไมสมควรที่จะโทร เวลานี้ แตก็ตองโทร Staff ที่รักคนไข และเขาใจถึงหัวอกแพทยจบใหมก็ยอมหาทางชวยเหลือ ไมทางใดก็ทางหนึ่ง ตอนนี้ยังไมสายสำหรับการที่จะเริ่มขอบคุณพยาบาล และเพื่อนรวมงาน บุ ค คลากรทางสาธารณสุ ข ที่ ช ว ยดู แ ลและรั ก ผู ป ว ยในความรั บ ผิ ด ชอบของ พวกเรา “เมื่ อ เจตนามี เ พี ย งความรั ก ที่ มี ต อ คนไข . ..เหตุ ส มควรโกรธเมื่ อ โดนตาม หรือโดนทักทวงจึงไมควรจะมีอีกตอไป”

ตอแตนี้เราไมควรที่จะโกรธ หรือหงุดหงิดตอพยาบาลที่โทรหาเราเวลา อยู เวรอี ก ต อ ไป...เพราะอย า งน อ ยที่ เขาทำไปก็ เ พราะความรั ก ที่ มี ต อ คนไข และเราควรที่ จ ะดี ใจด ว ยซ้ ำ ที่ อ ย า งน อ ยงานการรั ก ษาของเรานั้ น ก็ ยั ง มี พี่ ๆ พยาบาลที่มีใจรักคนไขของเราไมแพกันชวยทำงานดูแลรักษาคนไขรวมกัน”

หมายเหตุ ทายที่สุดจากผล CT abdomen ก็พบวา ผูปวยของเดน รายนั้นแทที่จริงแลวเปนเพียง liver abscess ซึ่งไมได rupture ... เฮอ...ก็เอาเปน วา โลงอกกันไปถวนหนา...

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

ลองคิดเลนๆวา หากอนาคต ผูรูหมั่นหาโอกาสสรางปญญาใหเกิด กับผูที่มีใจรักคนไข มิใชเพียงสรางบาดแผลผานสายตา วาจา และทาทาง มันคงจะ ดีไมใชนอย วงการสาธารณสุขประเทศไทยของเรา คงจะมีหมอ และพยาบาล ที่เกงขึ้นกวานี้อีกมาก

1299

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

¹¾.» ÂÀÑ·Ã ªØ³ËÃÑÈÁÔì

à´Ô¹ à´Ô¹ à´Ô¹

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

1 130

“เหนื่อย”... ปกติก็ไมใชคนขี้บน (หรือเปลา) แตชวงนี้รูตัวเลยวาพูดคำนี้บอยมาก ทุกครั้งที่พูดขึ้นมา หลายคนคงเปนเหมือนกัน... ความกังวลเกิดขึ้นพรอมๆ กัน ...ไมรูเมื่อไหรเหมือนกันที่กลัวงานหนัก ทั้งๆ ที่เมื่อกอนตอนยังเปน เด็ ก น อ ย สนุ ก สนานกั บ การทำงาน ยิ่ ง นานวั น ยิ่ ง เพลิ ด เพลิ น เหนื่ อ ยบ า ง หนักบาง แตทุกวันยังแตงตัวออกไปทำงานดวยความกระฉับกระเฉง พั ฒ นาการสวนทางกั บ กาลเวลาและผมที่ ร่ ำ ๆ จะหงอกอยู บ นกบาล ...เวลาที่ผานเหมือนไมไดทำใหผมเรียนรูอะไรมากขึ้น กลับมีแตความขี้เกียจและ คำพร่ำบนพอกพูน . . . เพิ่มขึ้นๆ ทุกวันๆ ................... “ทำไมตองเปนเรา” คืออีกประโยคที่เมื่อกอนถามไมบอ ยเทาตอนนี้ พยายามหาเหตุ ผ ลว า เพราะอะไร เพราะความรั บ ผิ ด ชอบที่ ม ากขึ้ น เพราะความขี้เกียจที่มากมาย เพราะความกังวลใจไมเขาทา หรือความรูสึกวาไม ยอมเสียเปรียบใคร

คงอีกสักพักหนึ่ง กวาที่หลายๆ อยางจะเขาที่เขาทาง รูตัวดีอยูวาเลือกเดินทางเสนนี้เอง และยังไมลืมความรูสึกเมื่อตอนที่ เลือกจะเดินมาเสนทางที่รูวาทุกขยากนี้ เปนอีกครั้ง เหมือนตอนเอนทหมอแหละ อีกครั้งที่เจอกับเสนทางที่เพิ่ง ประจักษเมื่ออยูตอหนาสายตาวา “ยากเย็นเกินกวาจะจินตนาการถึง” แตเอาเถอะนะ อะไรก็มาเถอะ

1311

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

...................

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

คิดไปคิดมาก็ปวดกบาล ยิ่งคิดยิ่งรูสึกแยกับตัวเอง ยิ่งคิดยิ่งไมไดคำตอบ แถมพาลทำใหรูสึกวา ชีวิตนี้ไมมีอะไรดี ชีวิตมันย่ำแยเหลือเกิน ทั้งทั้งที่ชีวิตสวนอื่นๆ ก็ยังเหมือนเดิมทุกประการ แตสายตาที่ใชมองโลก ของเราตางหากที่เปลี่ยนไป ภาพที่เคยดีเลยดูขวางหูขวางตาไปซะหมดในเวลาที่ สภาพจิตใจไมปกติ เอาเถอะนะ บนใหหนำใจแลวก็สูกับมันเสียใหม สุดทายก็จบดวยอีก ประโยคหนึ่ง “ทำๆ ไปเหอะ เดี๋ยวดีเอง” ประโยคงายๆ ที่ใครสักคนเคยพูดไว ประหลาดดีเหมือนกันที่มันทำใหขา ที่ออนลามีแรงกาวตอไปจนกวาจะหยุดพักลงอีกครา ทุกขเพราะคิด สัมฤทธิ์เพราะทำ ทาน ว. วชิรเมธีทานวาไว เหมาะเสียนี่กระไรกับชายหนุมชางกังวลและขี้บนกระปอดกระแปด กังวลก็เพราะคิด บนก็เพราะคิด ไมยอมออกเดิน ไมลองลงมือแก ไมยอมลงมือทำ ไมยอมรับวาตัวเองโง วาตัวเองไมรู แลวเมื่อไหรเลา ปมเหลานั้นจะคลี่คลาย

หนาที่ของเราไมใชตั้งคำถามวาทำไมเราตองเจอเรื่องนั้นเรื่องนี้ ทำไมมัน ถึงเกิดกับเรา แตหนาที่ของเราคืออยูกับมัน ในฐานะสิ่งที่ดีที่สุดที่เกิดขึ้นกับชีวิตเรา ตางหาก ทุกขณะจิต ยังเชื่อวา ทุกอยางในโลกนี้ เกิดขึ้นดวยเหตุผลบางอยางอยูแลว ก็อะไรจะดีไปกวานี้...เนอะ

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

1 132

¹¾.ÇÈÔ¹ áÁμÊÕè

ÃÒ§ÇÑÅá´‹¤¹ª‹Ò§½˜¹ à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 1333

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

คุณเคยไดยินหรือไดฟงเพลงนี้หรือเปลา? ผมกำลังหมายถึงเพลง “รางวัลแดคนชางฝน” เป น เพลงที่ ถู ก สร า งและขั บ ร อ งโดย คุ ณ จรั ล มโนเพชร ศิ ล ป น ชาว เชียงใหม ตั้งแตปพุทธศักราช 2527 (กอนพวกเราเกิดเสียอีก) เขาใหเหตุผลวา “พลังของเพลงนี้ อยูที่ตัวของผูรอง และหัวใจของมันคือความจริงใจและความ รู สึ ก เมื่ อ จะร อ งเพลงนี้ เราต อ งรู สึ ก เพื่ อ ผู อื่ น อย า คิ ด ถึ ง ตั ว เองเป น อั น ขาด เพราะเปน รางวัลแดคนชางฝน ไมใชรางวัลเพื่อผูรองเพลง แตผูรองจะตองมอบ ใหตอผูอื่น คนชางฝนไมใชตัวเรา” พอนึกถึงเพลงนี้ทีไร ทำใหผมอยากเลาเรื่องราวของเด็กผูชายคนหนึ่งให ฟงครับ ... เด็กผูชายชางฝนคนหนึ่ง เด็กผูชายคนนี้เขามีความฝนที่ไมเหมือนเด็ก ธรรมดาทั่วๆ ไป อาจจะฟงดูแปลกๆ เพราะเขาฝนวา เขาอยาก “เดิน” ได .... ใช ค รั บ คุ ณ อ า นไม ผิ ด เขาฝ น ถึ ง การเดิ น ...เป น ความฝ น ธรรมดาๆ สำหรับหลายๆคน ที่ “การเดิน” ไมไดมีคุณคาความหมายอันใด เปนเพียงเรื่อง งายๆ ที่ทำไดอยูในสัญชาตญาณ ทำไดโดยไมตองหยุดคิดลังเล …. แตการเดิน ของเขาหมายถึง ความสำเร็จอันยิ่งใหญที่สุดครั้งหนึ่งของชีวิต

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

1 134

ผมรูจักเด็กผูชายคนนี้ ผานรายการคนคนคน ในตอน “สามเกลอ คนเล็ก หัวใจใหญ” เขาชื่อ “เยล” ครับ นองเยลเปนโรคกลามเนื้อเกร็งแตกำเนิด ซึ่งทำใหการลุกขึ้น เดิน ยืน ดวยตัวเองดูเหมือนจะเปนไปไมไดเลย เขาเคยรองไหคร่ำครวญที่เดินไปไหนมา ไหนไมไดเหมือนคนอื่นๆ จนวันหนึ่งเขาก็ลุกขึ้นสู เด็กชายเริ่มจากการขยับชาๆ พยายามเกาะรั้วเกาะฝา เดินแลวลม ลม แลวลุก ลุกแลวลม ดูเหมือนการเดินเปนสิ่งที่ไกลเกินไป ไกลเกินกำลังฝน ...แต ในที่สุด เขาก็ทำได เขายืนไดดวยตัวเอง เดินเหินไปไหนไดดวยตัวเอง ถึงแมวา จะไมสมบูรณแบบเหมือนคนทั่วไป แตเขาก็ภูมิใจ เขาสรางแรงบันดาลใจใหกับ คนทั้งประเทศ เขาทำใหเรารูสึกวา ความฝน ไมใชเรื่องเพอฝน... ผมนั่งดูรายการไปดวยความรูสึกปติ ตื้นตันใจ และเกิดสำนึกรูวา เราที่ เกิดมาครบทั้งสามสิบสอง มีมือมีเทา ที่สามารถเดินเหินไปไหนมาไหนก็ไดอยาง ใจอยาก บางทีความเขมแข็งและอดทนของเรายังเทียบนองเขาไมไดเลยจริงๆ ผมอยากแบงปนเรื่องราวของนองเยล และเพลง รางวัลแดคนชางฝน เอาไวเพื่อเปน “แรงบันดาลใจ” ในการขับเคลื่อนความฝนของตัวเอง ...ผมเชื่อวา เราทุกคนลวนมี ความฝน แตบอยครั้งที่เราจะรูสึกวาความฝนและอุดมการณ ของเราแผวลง ทุกวันๆ จนบางทีเราก็ใชชีวิตอยูไปเรื่อยๆ ไปวันๆ ไมมีเปาหมาย ไรความฝน ไรอุดมการณ ... ผมจำไดวา ตอนผมขึ้นเปน นศพ.ป 4 ใหมๆ ผมก็รูสึกเชนนั้น ใชชีวิตไป เรื่อยๆ ผานไปวันๆ ทำไมอะไรๆ ก็ดูยุงยาก วุนวาย เหมือนมีอะไรตองทำ เยอะแยะไปหมด ทั้ง รับคนไขใหม เขียนรายงาน เตรียม teaching round บอยครั้งที่ผมไปคุกเขาตอหนาพระรูปสมเด็จพระราชบิดา และถามตัวเองวา ตกลงแลวผมอยากเปนหมอจริงหรือเปลา? ผมเชื่อวาทุกคนก็ผานจุดนั้นมา เชนกัน และคงเคยตั้งคำถามกับตัวเองแบบนี้เหมือนๆ กัน ... จนวั น หนึ่ ง ที่ ผ มได ไ ปออกหน ว ยตรวจคนไข ใ นชนบท ผมรู สึ ก ว า ผมมี ความสุขที่ไดให ตื้นตันใจที่เห็นรอยยิ้มของชาวบานที่มาตรวจ ... นี่คอื สิ่งที่ทำให ผมรูวา ผมเลือกไมผิดจริงๆ

อาจารยอาวุโสทานหนึ่งเคยบอกกับผมวา “หมอคือผูที่ถูกเลือก” ก็ถูกของอาจารยครับ และไมวาจะดวยเหตุผลใดก็ตามที่ทำให เราทุกคน นำแผนสติ๊กเกอร “คณะแพทยศาสตร” มาแปะที่ชองเลือกคณะตอนสมัครสอบ เอนทรานซ เราก็คือหนึ่งในพันกวาคนที่ถูกเลือกใหเดินในเสนทางของวิชาชีพนี้ เสนทางที่ใครอีกหลายคนในประเทศนี้ “ฝน” ไว

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 1355

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

ขอแสดงความยินดีใหกับตัวเองและเพื่อนรวมวิชาชีพอีกหนึ่งพันกวาคน ครับ เรารับรูถึงความรูสึกของการเรียนตลอดระยะเวลา 6 ปที่ผานมาเปนอยางดี มันไมใชเรื่องงายเลยที่จะเปลี่ยนแปลงเด็กนักเรียนมัธยมปลายคนหนึ่งใหกลาย เปนนายแพทยหรือแพทยหญิงไดภายใน 6 ป และชวงชีวิตตอจากนี้คือการ เริ่มตน ....เริ่มตนสูการใชชีวิต เริ่มตนสูการตามหาความฝน เริ่มตนสูโลกแหง ความเปนจริง ซึ่งเอาเขาจริงๆ แลว ผมคิดวาโลกแหงความเปนจริงของพวกเรา นั้นมีธรรมะซอนอยูเต็มไปหมด เราเห็นทั้งคนที่กำลังเกิด เราเห็นคนตาย เราชวย ชีวิตคน เราเห็นญาติพี่นองมาแสดงความรักตอกัน เราเห็นความเปลี่ยนแปลง ของชีวิต มีสัจธรรมเกิดขึ้นในทุกนาทีของชีวิตเรา ถาเรามองอยางสรางสรรค เราจะพบวา “ความสุข” ของวิชาชีพเราหาไดไมยากเลย และความสุขนั้นก็เปน อะไรไปไม ไ ด น อกจาก ความสุ ข ที่ เ กิ ด จากการให ความสุ ข ที่ เ กิ ด จากความ เสียสละ เปนความสุขที่หาซื้อที่ไหนไมได จับตองไมได แตมันรูสึกจากภายใน ถึงแมวาจะไมทำใหทองอิ่ม แตก็ทำใหเรารูสึกถึงคุณคาของการมีชีวิตอยูในฐานะ มนุษยคนหนึ่งที่เกิดขึ้นมาบนโลกใบนี้ ถึงแมวาบางทีโลกแหงความเปนจริงอาจจะไมไดสวยงามอยางที่เราคิด เสมอไป บางครั้ ง ชี วิ ต อาจจะทำให เราเจ็ บ บ า ง แต ข อจงอย า สู ญ เสี ย ศรั ท ธา และความเชื่ อ มั่ น เพราะสิ่ ง เดี ย วที่ จ ะทำให เราอยู ไ ด คื อ เรารั ก ในสิ่ ง ที่ วิ ช าชี พ ของเรากำลังทำอยู เรามีชีวิตอยูบนเสนทางนี้ไดดวยความฝน อุดมการณและ แรงบันดาลใจของแพทยรุนพี่ที่สรางสรรคคุณงามความดีสลักไวบนแผนดินไทย ผืนนี้

ถึงเวลากาวออกสูโลกใหม ถึงเวลาออกตามหาความฝน ถึงเวลายกกะลา ที่ครอบศีรษะออกเสียที เปดใจเรียนรูกับทุกเรื่องราวของชีวิต ทุกอยางที่ผานเขา มาทำใหเราแกรงขึ้นทุกวันๆ ขอเพียงหัวใจที่เขมแข็งเทานั้นเอง ดี ใจและภู มิ ใจที่ เ ห็ น เราทุ ก คนก า วเข า สู วิ ช าชี พ ของเราอย า งสวยงาม ไมตองใหคำสัญญาวาจะเปน “หมอที่ดี” ครับ อนาคตเปนเรื่องที่ไมแนนอน โดยเฉพาะเรื่องของจิตใจก็เปลี่ยนแปลงอยูตลอดเวลา แตที่สำคัญคือ ณ จุดนี้ วันนี้ เวลานี้ ขอจงทำหนาที่ของวิชาชีพอยางดีที่สุดเทาที่ความสามารถและ ความศรัทธาของตัวเองจะทำได เพื่อตอบแทนพระกรุณาธิคุณของสมเด็จพระราชบิดา เพื่อตอบแทน พระมหากรุ ณ าธิ คุ ณ ของในหลวง เพื่ อ ตอบแทนบุ ญ คุ ณ ของแผ น ดิ น เพื่ อ ประชาชนชาวไทยและเพื่อเปนแรงบันดาลใจใหกับเพื่อนแพทยของเราทุกคน ดวยรัก นายแพทยวศิน แมตสี่

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

1 136

¹ÒÂá¾·Â ÃÑ°¾Ñ²¹ ¡ÅÑ´á¡ŒÇ ¹ÒÂá¾·Â »¯ÔºÑμÔ¡Òó âç¾ÂÒºÒÅÍ‹Ò§·Í§

¡ÅѺºŒÒ¹

เปนเวลากวาหกเดือนแลวที่ผมกลับมาใชทุนที่บาน จะวาไปแลวการกลับ มาใชทุนที่บานมันก็มีขอดีหลายๆอยาง ไมวาจะเปนไดนอนบานทุกคืนที่ไม อยูเวร ไดกินกับขาวฝมือคุณแมทุกวัน ประหยัดคาใชจายและที่สำคัญไมตอง คิดอะไรมากเมื่อรูวาตองกลับมาใชทุนที่บาน แตเดี๋ยวกอน ของทุกอยางในโลกนี้ยอมมีสองดานเสมอ เมื่อมีขอดี มันก็ยอมมีขอเสีย...........

1377

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

...................

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

ผมยังจำความรูสึกในวันนั้นไดดี มันเปนความรูสึกหลายๆ อยางปนกัน ทั้งตื่นเตน ไมมั่นใจในอนาคต กลัว หรือบางทีก็คิดวาปลอยไปตามโชคชะตา เถอะ ไมนาเชื่อเลยวา อนาคตการเปนหมอของเราจะขึ้นอยูกับ ลูกปงปองสอง ลูก ใช แ ล ว ครั บ ผมไม ไ ด ห มายถึ ง วั น ไหน ผมหมายถึ ง วั น จั บ ฉลากเลื อ ก สถานที่ใชทุนของแพทยจบใหมทั่วประเทศนั่นเองนั่นเอง และสุดทายผมก็สามารถไขวควาโชคชะตามาอยูในมือผมได จังหวัด อางทอง บานเกิดของผมนั่นเอง

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

1 138

เปนปกติของบานผมที่ทุกเชากอนไปทำงานทุกคนจะมานั่งกินขาวพรอม หนากันและพูดคุยกัน ซึ่งเรื่องที่พูดคุยกันบนโตะอาหารสวนใหญก็หนีไมพนเรื่อง งานของผมนี่แหละ “นี่ลูก มีคนเขามาบอกแมวาลูกพูดจาไมดี เขาเลยยายญาติเขาไปรักษา ตอที่โรงพยาบาลเอกชน” คุณแมผมพูดขึ้นขณะที่ขาวกำลังอรอย “คนไขคนไหนละคุณแม วันหนึ่งผมดูคนไขตั้งเยอะ” ผมถามคุณแมอยางงงๆ เพราะจำไมไดวาพูดจาไมดีตอนไหน “เขาบอกว า ญาติ เขาเป น น้ ำ ท ว มปอด ใส ท อ ช ว ยหายใจแล ว ลู ก เป น เจาของไข” แมผมตอบกลับมา “คุณแมครับ คนไขคนนั้นหัวใจวาย น้ำทวมปอดแถมใสทอชวยหายใจอีก ญาติเขาถามผมวาญาติเขามีโอกาสรอดแคไหน ผมบอกวาญาติเขามีโอกาสรอด หาสิบหาสิบนี่พูดจาไมดีดวยหรือครับ” ผมตอบกลับไปอยางเซ็งๆ “เออ เมื่อวานมีญาติคนรูจักของพอไดรับอุบัติเหตุแลวเขานำสงหอง ฉุกเฉิน เขาบอกวาเจอลูกดวย ลูกเดินมายิ้มใหเขานิดเดียวเองไมยอมทักทาย จำไดไหมคนไขที่ลูกใสทอเขาไปในอกนะ” คุณพอผมเปดประเด็นขึ้นมาอีกคนหนึ่ง “เขายังบอกพออีกวา ลูกใสทอเขาไปในอกญาติเขา เลือดออกมาเยอะ เลย แตลูกก็ยืนดูเลือดไหลลงขวด ไมยอมทำอะไรเลย ไมยอมหามเลือดดวย” “คุณพอครับ คนไขคนนั้นกระดูกซี่โครงหักตั้งเจ็ดซี่ แถมมีเลือดออกใน ชองอกอีก ถาผมไมใสทอเอาเลือดออกมา ญาติเขาตายนานแลวละครับ” ผมตอบกลับไปอยางอารมณเสีย และลุกออกจากโตะอาหารเพื่อจะไป โรงพยาบาล พรอมเสียงคุณแมที่พูดไลหลังมาวา “หนวดเครายาวแลวนะลูก วางๆ ก็ชวยโกนหนอยนะ” “ถึงผมจะไมโกนหนวดมันก็ไมไดทำใหความสามารถในการรักษาคนไข ของผมนอยลงนี่ครับคุณแม”

ผมตอบแมกลับไปแกมประชด แลวพวกคุณละ พอจะเห็นขอเสียของการกลับบานบางรึยัง.................. ...................

เชาวันใหมเวียนมาถึงอีกครั้งหนึ่ง กิจวัตรประจำวันของผมก็ยังคงซ้ำแบบ เดิ ม ๆ ตื่ น หกโมงครึ่ ง อาบน้ ำ ทานข า วเช า และขั บ รถไปทำงานตามปกติ วันนี้ผมมาถึงโรงพยาบาลแตเชา อากาศกำลังเย็นสบาย ผมคอยๆ เดินตรวจ ผูปวยในโดยเริ่มตรวจตั้งแตตึกสามัญจนมาถึงตึกพิเศษ “วันนี้คุณหมอโกนหนวดหรือคะ จำแทบไมไดเลยคะ” พยาบาลที่ตึกพิเศษทักผมขึ้นมาเปนครั้งแรก “ไม โ กนไม ไ ด ห รอกครั บ ถู ก คุ ณ แม บ น มาหลายวั น แล ว ไม เรี ย บร อ ย บางละ ดูไมเหมือนหมอบางละ โจรบางละ”

1399

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

...................

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

ผมยอมรับวาเชาวันนั้นผมอารมณเสียสุดๆ ผมขับรถออกมาจากบาน ประมาณสิบหานาที ก็มาถึงโรงพยาบาลชุมชนที่ผมทำงานอยู ซึ่งหนาที่ในตอน เชาทั่วไปก็คือการตรวจคนไขในตามตึกผูปวยตางๆ ผมเดินตรวจคนไขมาเรื่อยๆ ก็มาถึงหองพิเศษ 104 “สวัสดีครับคุณยาย วันนี้เปนอยางไรบางครับ เหนื่อยไหมครับ” ผมจำไดวาคนไขคนนี้เปนผูหญิงอายุประมาณแปดสิบป มาโรงพยาบาล ดวยเรื่องน้ำทวมปอด ผมฉีดยาขับปสสาวะใหมาหลายวันแลว น้ำในปอดเริ่ม หายไป “ก็ดีจะหมอ ไมคอยเหนื่อยแลว เยี่ยวออกดีจังเลย” ยายตอบผมกลับมา “นั้นวันพรุงนี้หมอจะใหกลับบานนะครับคุณยาย” ผมตอบคุณยายกลับไป พรอมกับมองดูใบหนาของคุณยายที่ดูมีความสุข เมื่อรูวาจะไดกลับบาน แลววันนั้นก็ผานไปตามปกติของมัน ปนกับความเซ็งในจิตใจของผม

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

1 140

ผมตอบกลับไปอยางขำๆ “แตหนูวาหมอโกนหนวดก็ดีนะคะ ดูหนาเด็กลงตั้งเยอะ” “ใชวาผมไมอยากโกนนะครับ แตบางทีวันไหนงานยุงๆ อยูเวรเหนื่อยๆ ผมก็ลืมโกน พอเลยไปหลายวันมันก็เลยยาว ก็เทานั้นเอง” ผมตอบกลับไปแลวเริ่มตรวจคนไขหองพิเศษ ผมตรวจคนไขมาเรื่อยๆ เรื่อยๆ จนมาหยุดที่หนาหอง 104 คุณยายที่ น้ ำ ท ว มปอดและวั น นี้ ผ มจะให ก ลั บ บ า น ผมค อ ยๆ เป ด ประตู เข า ไปในห อ ง คุณยาย “สวัสดีครับคุณยาย วันนี้เปนอยางไรบาง” ผมกลาวทักทายคุณยาย ซึ่งขณะนี้เปลี่ยนชุดเปนเสื้อคอกระเชาและ นุงผาถุงแทนที่จะเปนชุดของโรงพยาบาล แสดงวาพรอมจะกลับบานแลว “ไมเหนื่อยเลยจะคุณหมอ สบายมาก” “นั้นเดี๋ยวหมอจะจัดยาใหคุณยายแลวจะนัดมาดูอาการอีกสองอาทิตย นะครับ” ผมตอบคุณยายแลวกำลังจะหันหลังกลับ “คุณหมอคะ คุณหมอคะ” คุณยายเรียกผมไว “มีอะไรครับคุณยาย” “ยายฝากขอบคุณคุณหมอแขกดวยนะ ขอบคุณที่รักษายายจนหาย เสียดายวันนี้ไมไดมา” ผมทำหนางงๆ “คุณหมอแขกคนไหนครับยาย” “ก็คุณหมอแขก คนที่มาเมื่อวานไงละ ที่แกไวหนวดไวเครานะ” “ไดครับคุณยาย เดี๋ยวผมจะฝากบอกคุณหมอแขกใหนะครับ” ผมเดินออกจากหองคุณยายดวยใบหนายิ้มๆ และเบิกบานในใจ เรื่องตางๆ ที่ไมสบายใจและรูสึกไมดีหายไปหมดสิ้น ยายจะรูไหมนะ วาผม กับคุณหมอแขกคือคนคนเดียวกัน

¹¾.»Ø³ÂÇÕà ÈÃÕ¤ÔÃÔ¹·Ã ᾷ 㪌·Ø¹»‚ 2 þ.¡Ãз؋Áẹ ¨.ÊÁØ·ÃÊÒ¤Ã

1411

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

ไม ว า คุ ณ หมอป า ยแดง ของเราจะจบไปอยู ที่ ไ หน กิ จ กรรมหนึ่ ง ที่ หลีกเลี่ยงไมไดคือ “การตรวจโอพีดี-ผูปวยนอก” นั่นเอง สารพัดสารพัน ปญหา ของคนลวนมาอยูแลว ณ หองนี้ –หองตรวจของเรานั่นเอง” ปญหาโดยตัวโรคก็ มากมายอยูแลว ไหนจะคนไขตอบคำถามไมไดดั่งใจคุณหมออีก คนไขก็กลัวหมอ จะรูไมหมดก็พยายามเลาๆๆ อีก กวาจะเขาเรื่องเขาราว บอยครั้งก็พาลอารมณ เสียเพลียดวยกันทั้งสองฝาย เฮอ เซ็ง กันไป หลังๆ ผมก็คอยๆ มานั่งคิดปญหา อยูที่ตรงไหน....อยูที่ใจเรานั่นเอง “เมื่อคนไขตอบคำถามไมตรงดั่งใจเรา” บอยครั้งที่คนไขก็ตอบตอบ ไมไดประเด็นที่เราตองการ อาจดวยมีปญหาทางการไดยิน (เชน หูตึง) อุปสรรค ทางภาษา หรือพื้นฐานทางการศึกษา หลายครั้งทำใหแพทยหงุดหงิดอารมณเสีย ก็คิดซะวาเหมือนสมัยเราเปนนักเรียนแพทยตอนป 4 นั่นแหละ ตอบอะไรไปก็ไม เขาทางซะที โดนอาจารย ดุแลวดุอีก เจ็บปวดหัวใจเหลือเกิน “แลวเราอยากให คนไขเจ็บเหมือนที่เราเคยเจ็บ รึเปลาหละ หรือมีวิธีไหนที่จะเจ็บนอยกวานั้น นาจะมีบางสิเนอะ” สวนใหญ

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

ËÅÒ¡ËÅÒ¢ŒÍ¤Ô´ªÕÇÔμ âÍ¾Õ´Õ Tip and tricks

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

1 142

ขั้นแรกทำใจเย็นๆ ทำหนายิ้มเขาไว จากนั้นคอยๆ ถามใช keyword ชาๆ ชัดๆ ระวังอยาทำหนาดุ เกินไป เพราะนอกจากจะทำใหคุณหมอไมหลอ/ สวยแลว จะทำใหคนไขตื่นกลัวตอบคำถามผิดกันไปใหญเลยทีเดียว “มีเรื่องราวมากมาย-ที่ไมมีใครไดฟง” หลายครั้งที่คนไขเขามาหาเราก็ พูดๆๆ ทั้งเรื่องที่เกี่ยวและไมเกี่ยวกับตัวโรค สวนมากอันหลังนี่คอนขางจะเยอะ หนอย โดยเฉพาะผูสูอายุนี่ ชอบเลาความหลังนักแล หรือบางคนก็เลาเรื่องอื่นๆ เรื่องดีๆ นี่ไมวา แตสวนใหญเปนความทุกข ซะมาก เชน “พอตาตาย แมยายเสีย เมียติดยา....โกงคาแรง....” และอีกจิปาถะ อันนี้ก็ขอใหเพื่อนแพทยอดทนฟงนิดนึง เพราะคนไขโอพีดี ครึ่งหนึ่งคือคนที่มี ความทุ ก ข ท างใจ แค เ พี ย งเราผู เ ป น แพทย ไ ด อ ดทนฟ ง ความทุ ก ข เขาซั ก นิ ด ใหเขาไดมีที่ระบาย นั่นก็ถือวาเราไดทำหนาที่บำบัดรักษา เขาเหลานั้นไดสวนนึง แลวหละ “การใหเกียรติกันและกัน” อาจเนื่องดวยปจจุบันความสัมพันธ แพทย กับผูปวยอาจไมดีเหมือนดั่งเดิม ทำใหแพทยอาจไดรับการสื่อสารจากผูปวยที่ ไมคอยจะงดงามเทาไหรนัก หลายครั้งก็สรางความหมองใจใหกับบุคคลากร อยางเราๆ เหมือนกัน โจทยก็มาอยูที่ทำอยางไรจึงจะไดรับเกียรติจากคนไขหละ หนอหมอๆ ทั้งหลาย การไหว…….....เรื่องงายๆที่สุขใจทั้งผูให…..อิ่มใจทั้งผูรับไดรับ มีหลายคนเคยบอกวา “ถาอยากไดรับเกียรติจากใคร จงใหเกียรติเขา ผูนั้นกอน” ดังนั้นผมขอแนะนำเรื่อง “การไหวคนไขกอน” จากที่ไดทดลองปฏิบัติ มา ขอดีสำหรับคนไข คือคนไขจะรูสึกผอนคลายมากขึ้น เพราะถาคุณลอง เปนคนไขเองจะพบวา คนไขเกือบทุกคนมีความกังวลเมื่อตองพบแพทย ทั้งจาก ตัวโรคเอง เรื่องราวทางเศรษฐกิจสารพัดสารพัน ทำใหบางทีการซักประวัติตรวจ รางกายทำไปไดไมราบรื่นเทาที่ควร เพราะความกังวลประหมาของคนไขแทๆ ทีเดียวนั่นเอง ดังนั้นการที่เราไหวผูปวยกอน จึงเหมือนการทำใหเขารูวาเรารัก และปรารถนาดีที่จะใหเขาหายจากโรค เหมือนดังคำที่ครูบาอาจารยของเราเคย สอนไววา

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 1433

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

“แคไดเห็นหนาหมอ ก็หายปวยแลว” ขอดีสำหรับแพทยเอง การที่เราไหวผูปวยกอน ทำให “ลดอัตตา” ในตัวตนของพวกเราเอง เพราะบางครั้งหนาที่ของเราตองใชความมั่นใจคอนขาง มาก จนบางครั้งก็กลายเปนอัตตาในตัวตนที่ฝกรากลึกเกินไป เชน “คนไขบอก ปวดทองบริเวณลิ้นปแนนๆ” ในเวชปฎิบัติทั่วไปคนไขคอนขางเยอะ ตองรีบ ตรวจ แพทยสวนใหญก็มักวินิจฉัยวาเปน “Dyspepsia” แลวก็ใหยาไปตามสูตร คนไขก็กลับไปเพราะไดยาแลว แตถาไดนั่งฟงแกบนซักหนอย วา “มีเบื่ออาหาร น้ำหนักลด กินไมคอยได ถายอุจจาระสีซีดๆ เทาๆ” ถาแพทยไดฟงแบบนี้ ก็คิด ไดเลยวาคนนี้ไมใช dyspepsia ธรรมดาแนๆ นั่นคือตัวอยางของการที่ ถาเรารูจักลดอัตตา รับฟงใหมากขึ้น เราก็จะ ไดรูอะไรมากขึ้นนั่นเอง ขอดีอีกขอสำหรับแพทย คือ ทำใหเราใจเย็นลง เพราะ การไหวเปนเหมือนเปนการสลับฉากคั่นกลาง ทำใหเราไมอารมณเสียคางจาก ผูปวยคนหนึ่ง สูผูปวยอีกคนหนึ่งที่ไมรูเรื่องดวย ความประทั บ ใจแนวๆ นี้ มี เรื่ อ งหนึ่ ง คุ ณ ยายอายุ ป ระมาณ 80 ป มาติ ด ตามการรั ก ษาเบาหวาน ความดั น โลหิ ต สู ง ตาปกติ นี่ แ หละ เมื่ อ ผม ซั ก ประวั ติ ตรวจร า งกาย ให ค ำแนะนำ สุ ด ท า ยก็ เขี ย นเวชระเบี ย นรวมถึ ง เขียนใบสั่งยา ผมก็สงใหตามปกติ คุณยายก็รับไปดวยสองมือ แตเดี๋ยวกอน คุณยายไมไดรับแลวเดินจากไปเหมือนคนไขรายอื่นๆ แตคุณยาย “วางโอพีดี การด เพื่อที่จะใชสองมือนอยๆนั้นมากระพุมมือไหวผม แลวกลาวถอยคำที่แสน บริสุทธิ์ “ขอบใจจะหมอ” แคเพียงเทานี้ก็ทำใหหมอจบใหมอยางผมหัวใจพองโต ไดแลวหละครับ นี่ก็เปนขอคิดเล็กๆนอยๆ ประสบการณที่ผมไดรับในชวงชีวิตแพทยใช ทุนหวัง คงเปนสาระเล็กๆสำหรับนองใหมปายแดงทุกคนนะครับ สุดทายฝาก เปนขอคิด ‘อยาไปโกรธใครเขาเลยวาไมไดดั่งใจเรา เพราะแมหามใจเรา ไมโกรธเขายังยากเลย’

¾Þ.ÍѨÃÒÇ´Õ ¾Ñ¹¸Ø Á³Õ

àÃ×èͧàÅ‹Ò..¢Í§º‹ÒÂÇѹ¸ÃÃÁ´Òæ ·Õèˌͧ Lab ªÑé¹ 9

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

1 144

แมบาน: อางน้ำมันตันอีกแลวนะคุณหมอ... น้ำมันไหลลงไปขางลางที่ หอง @@##$%&*()%%#@!! Extern: (เงยหนาจาก stool exam) เหนื่อยมั้ยคะปา (คือหนูแสนจะ เหนื่อย (ใจ)... คิดวาปาก็คงเหนื่อย เหมือนกัน) คุณปาแมบานคนนี้ มีหนาที่ทำความสะอาดหอง lab และหองอะไร ตอมิอะไรตั้งหลายหอง ขณะที่เอยปากปรับทุกขกับเรา มือก็ลาง test tube ที่ บ รรจุ ด ว ยเลื อ ดเก า ๆ หลั ง จากเริ่ ม ต น สนทนาไปแค ป ระโยคเดี ย วคุ ณ ป า ก็ พรรณนาสารพัดความเหนื่อยใหเราฟง เชน เรื่องของการทำงาน .. ใครๆ เขาวาปาทำงานนอยนิดเดียว แคทำความสะอาดหองไมกี่หอง แตได 2 ขั้นติดตอกันมาตั้ง 3 ครั้งแลว (เอ...ไหงยังงั้นละคะ) ที่ปาไดเพราะมันมี ผลงานสิ่งประดิษฐ (ชื่อรางวัลอะไรก็ไมรู...จำไมได) แตปาชี้ไปที่ ชั้นวางอุปกรณ ที่ใชในหอง lab ทำดวยมืออยางงายๆ จากกระดาษแข็ง หอพลาสติกอยางดี หวงแขวนตะเกียง alcohol และตะแกรงวาง slide ทั้ง 3 อันนั่นแหละคุณหมอ ปาทำปละอยางก็เลยได (อืม..ก็นาจะคุมเหนื่อยนี่คะ ปานาจะภูมิใจกับผลงาน

ของปา แทนที่จะเศราใจกับ..คำคนอื่นวา) แตมันเหนื่อยนะ ปาทำความสะอาด แตมันก็สกปรกอีก มีประชุมทีไรปาโดนวาหองไมสะอาดทุกทีเลย มันเหนื่อยใจ (วาแลว.... หนูเขาใจคะปา งานทำความสะอาดนะมันแลวเสร็จเปนที่ไหนกัน) แตคนอื่นเขาหาวาปาไมทำงาน

(..แลวปากลัวตายมั้ยคะ..) ไมกลัวหรอกคุณหมอ ปาจะเลาใหฟงนะ ..... พระพุทธเจาทานบอกวา “การเกิด” เปนความทุกข ที่คนเราเกิดมานั้น เปนความทุกข เจ็บก็ทุกข ปวยก็ทุกข พระพุทธเจาทานเห็น ทานถึงหาทางที่จะ ไมเกิดอีก จะไดไมตองทุกขไง คุณหมอเคยไดยินมั้ย “คนกลัวตาย ผีกลัวเกิด”

1455

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

แตปาไมมีลูกเลยนะ ไมยอมใหมี ปาคุมกำเนิดตั้งแตแตงงาน ไมอยากให เกิด ชีวิตมันทุกข นี่ปาก็พยายามทำบุญ จะไดไมตองมาเกิดอีก

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

มีอยูวันหนึ่งปาเหนื่อยมากจนจะเปนลม ปาลมลงไปนอนที่พื้นเลยนะ ในซอกแคบๆ (แคบจริงๆ พื้นที่แคหนึ่งคนยืน หลังตูเก็บเอกสาร 2 ใบที่หันหลัง ชนกัน) นั้นแหละ แลวนักศึกษานะ มาแอบถายรูปปา ปาเห็นแสงไฟแวบๆ กับแขนเขายื่นขามหัวมา นึกวาผีหลอก โอยคุณหมอ....เขาทำอยางกับเราเปน สั ต ว ตั ว นึ ง เลยนะ (???!!??) เขาไม เ ห็ น ว า เราก็ เ ป น คนอย า งเขาเหมื อ นกั น ปาตกใจ ถามวาเขาถายไปทำไม เขาวาไมเอาไปทำอะไรหรอก แตเขาถามวา ปามานอนทำไมตรงนี้ เขาไมเขาใจนะ เขาคงไมเคยเห็นคนเปนลม พวกนี้ สวนมากก็เปนลูกคนรวย เขาไมเขาใจความเหนื่อย ความทุกข ความลำบาก ของคนอื่ น หรอก เพราะเขาไม เ คยทุ ก ข ไ ง คนใหญ ค นโต เขาไม เข า ใจ ความทุกขของคนจน คนใชแรงงานชั้นผูนอยอยางเราหรอก เขาเคยอยูกันสบาย อยากไดอะไรก็ได เรานะถึงปวยอยูในนี้เวลาไมสบายทีตองไปตอคิวรอตรวจ ตั้งแตเชาเลยนะ แตถึงเขาปวยที อยากไดอะไรก็ไดทันที (...อืม... พอแมใครๆ เขาถึงอยากใหลูกเรียนหนังสือ ไปเปนเจาคนนายคนไงปา)

คนเราไมรูจักความตายก็เลยกลัวความตาย แตผีนี่เขาตายแลว เขารู แลววาความตายเปนยังไง ความทุกขของการมีชีวิตอยูเปนยังไง อยางเจาที่ วิญญาณที่ไมยอมไปไหน นั่นเปนเพราะเขาจำได เขาจึงไมยอมไปเกิด กอนที่คน เราจะเกิดมามือของเราจะกำไวดวยกัน ตัวจะงอๆ อยูนะ ตอนนั้นเรายังจำ “ชีวิต” ได มือเรากำสิ่งวิเศษไว 3 อยาง (แตปาไมยอมบอกวา สิ่งวิเศษ ทั้ง 3 อยาง คืออะไร) พอเกิดแลวมือจะคลายออก สิ่งวิเศษจะหายไป ตอนนั้น เราจะลืมวาชีวิตคือความทุกข แลวเราก็เริ่มมีชีวิตเพื่อที่จะทุกขใหม ปาไมกลัวตายหรอก แตปากลัวที่จะเกิดใหม ป า พยายามทำบุ ญ ป า ช ว ยคน อย า งคนที่ เ ป น มะเร็ ง รอฉายรั ง สี อ ยู ขางลาง คุณหมอเคยเห็นไหม เขาลำบากกันนะ ไมคอยมีกินหรอก อยูฉายทีละ หลายวั น อดบ า งได กิ น บ า ง ป า พอมี ข นมมี ข องกิ น ก็ แ บ ง เขาไป ให เ ป น บุ ญ ปาปลอยปลา ที่ไหนที่เขาทุบหัวปลา ขายปลาดีๆ ปาจะไปซื้อมาปลอย ........ให ปลาไปบอกยมทูตวาอยาใหปามาเกิดอีกเลย พอแลว ไมอยากเกิดอีกแลว ............

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

1 146

เราเรียนได...จากคนทุกคน...จริงๆ ใครจะคิดวาแคประโยคถามสารทุกขทั่วๆ ไปแคประโยคเดียวจะทำใหคน 2 คนที่ไมเคยวิสาสะกันมากอนเลย สามารถเลาเรื่องราวที่เปน ความหมาย ของชีวิต และความตายกันไดขนาดนี้ ผูหญิงวัยกลางคนที่พร่ำรำพันวา “ชีวิต” ของเธอนั้น เปนความทุกข ผูหญิงคนนี้นิยามการ “เกิด” เปนจุดเริ่มตน ของความทุกข เธอทุกขเสียจนตอง ....แสวงหา.... ทางที่จะทำใหเธอไมตองทุกขอีกตอไป คุณปาไมไดทำบุญ ดวยหวังวาบุญจะสงผลใหเธอมีความสุข คุณปาไมไดพูดวา บุญคือความดี...ที่เกิดเมื่อมีเจตนากระทำ คุณปาไมไดหวังวาจะมีชีวิตที่ดีขึ้นในชาตินี้และชาติหนา

คุณปาทำและใหเพื่อที่จะหยุดและพอ คุณปาคนนี้ไมกลัวความ “ตาย” แตก็ไมไดเรงใหความตายใกลเขามา คุณปา “กลัวความทุกข มากกวา ความตาย” นั่ น อาจเป น คำตอบของคำถามที่ ว า ทำไมบางคนจึ ง ปรารถนาที่ จ ะ “ตาย” เมื่อไมสามารถบรรเทา ความเจ็บปวดที่เกิดขณะมี “ชีวิต” ได ทุกข?

อาจเปนเพราะคนบางคนคิดวา “ความตาย” คือจุดสิ้นสุดของความ

1477

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

คุณปาขาที่ไมมีความทุกขไมใชเพราะลืม ... วาเคยมีความทุกขหรอก มั้งคะ ก็ที่ผีกลัวการเกิด ไมใชเพราะ. ... ผีจำไดวา “ความทุกข” ของการ เกิด “เปนอยางไร” ....หรือคะ.... คุณปา?

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

คงไมจริงเสมอไป หรืออาจไมใชคำตอบของทุกคน เราบางคนอาจไม ตองรอจนถึงเวลานั้น เพียง เมื่อ 2 มือคลายออก จากกัน ตอนนั้นเราจะลืม ความทุกข ถึงคุณปาจะไมยอมบอกวา 3 สิ่งวิเศษนั้นคืออะไร แตฉันคิดวา ฉั น พอจะเดาออกว า ...หนึ่ ง ในสามของสิ่ ง วิ เ ศษนั้ น คงจะเป น “ความทุ ก ข ” ที่เราตางเคยยึด ถือ กำมันไวดวย 2 มือของเราเอง เพียงแตเราคลายมือออก เราก็จะ ....ไมมี.... ทุกข อีกตอไป

¹ÒÂÊÁ¤º »˜¹

ÊÁÒªÔ¡ãËÁ‹¢Í§¤Ãͺ¤ÃÑÇãËÞ‹

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

1 148

“โตะนี้ของเจาหนาที่ ลูกจางอยาแหลม โตะโนนของลูกจาง เจาหนาที่ ไมเกี่ยว” ทำไมเวลาโรงพยาบาลมีงานเลี้ยงหรือรวมทานอาหารดวยกัน บุคลากร ของหมอกัณฑถึงตองแยกโตะแบงกลุมกันอยางชัดเจน (ออกนอกหนาอยางนี้) ทุกที “หมอคะ เดี่ยวนี้ลูกจางเราชอบหลบเลี่ยงงาน ใหชวยงานโนนบาง งานนี้ บาง ทำไมสนใจ หาตัวก็ยากดวยคะ” “หมอครับ พยาบาลสมัยนี้พูดจาไมมีหางเสียงเลยครับ สั่งงานพวกผม แตละครั้งอยางกับไมไดพูดกับคน เขานะรุนลูกผมนะครับ” มากมายคำอุทธรณรอนใจของทั้งสองฝาย ที่ตั้งแงแหสาดใสกันบงบอก ถึงความออนแอในความเปนอันหนึ่งอันเดียวกันของบุคลากรในโรงพยาบาล แหงนี้ และยังมีอีกหลายเหตุการณของการปะทะคารม มีทั้งซึ่งหนาและลับหลัง ที่เกิดขึ้น หมอกัณฑไดพบไดเห็นไดยินไดฟง จนเปนเรื่องชินชาสามัญประจำวัน ไปแลว ความคับของครุกรุนแบบนี้ คงไมตองพูดถึงความเปนเอกภาพที่ ทุกคนจะชวยกันฟนฝาอุปสรรคปญหาหรือรวมหัวจมทายนำพาโรงพยาบาล ไปสูจุดมุงหมายดวยกัน หากการแยกกกแตกฝายและการแบงชนชั้นวรรณะ ยังรุนแรงแฝงเรนไปทุกหยอมหญาขนาดนี้

หมอกัณฑคงตองทำอะไรซักอยางกอนที่สถานการณจะเชี่ยวกรากบาน ปลายจนฝงรากเปนวัฒนธรรมองคกรแบบศึกสายเลือดมากไปกวานี้ แล ว หมอกั ณ ฑ ก็ นึ ก ถึ ง ประเพณี ก ารรั บ น อ งเมื่ อ สมั ย ตอนเรี ย น มหาวิทยาลัยวานาจะลองประยุกตเอามาใชได หมอกั ณ ฑ ป ระชุ ม กรรมการบริ ห ารโรงพยาบาลทั น ที ในเดื อ นถั ด ไป หลังรางโครงการเสร็จ

1499

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

กลุมเปาหมาย เจ า หน า ที่ ใ หม จ ำนวน 14 คน (แพทย , ทั น ตะ, เภสั ช , พยาบาล, ลูกจาง, ฯลฯ) โดยการประชุม ไดมีการชี้แจงและมอบหมายหนาที่ใหแตละฝายมีงาน รั บ ผิ ด ชอบประกอบไปด ว ย ฝ า ยพิ ธี ก าร, ฝ า ยโภชนาการ, ฝ า ยสถานที่ แ ละ แสงเสี ย ง ส ว นหมอกั ณ ฑ อ ยู ใ นสั ง กั ด ฝ า ยอำนวยการกลาง ในส ว นของฝ า ย พิธีการไดเตรียมการแบงซุมรับนองออกเปน 4 ซุม และหมอกัณฑขอไปสังกัดซุม ของกลุมคนโฉด ซึ่งเปนซุมสุดทาย (เพราะดูเลอะเทอะและมอมแมมติดแนน ที่สุด) ในตอนเย็นพลบค่ำกอนวันงาน ถามีใครลักลอบแอบไปดูแถวหนาลาน จัดงาน (สนามหลังโรงพยาบาล) จะพบเห็นแพทยคนหนึ่งกมหนากมตากลิ้งถัง แกลลอนไปทำซุมรับนองอยูอยางลับๆ ลอๆ (ดวยแกกลัวความลับแตก) และในเย็ น วั น รุ ง ขึ้ น เสี ย งโห ร อ งกลองยาวและฉิ่ ง ฉั บ ก็ ดั ง ลั่ น นำแถว เคลื่อนขบวนบุคลากรใหม (เหยื่อนอยๆ) ทั้ง 14 คน จากหนาโรงพยาบาลมายัง

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

วัตถุประสงคโครงการ 1. เพื่อเปนการเสริมสรางความสัมพันธอันดีระหวางบุคลากรเกาและ บุคลากรใหมของโรงพยาบาลนิทาน 2. เพื่อจัดใหเปนงานประเพณีประจำปของโรงพยาบาลนิทาน 3. เพื่อเปนการเสริมสรางเจตคติ ทัศนคติและคุณภาพชีวิตที่ดีใหแก บุคลากรของโรงพยาบาลนิทาน

พื้นที่พิธี (ลานประหาร) ซึ่งตอนนี้วิญญาณวากเกอรและวายรายไดเขาสิงบรรดา พี่เกาเรียบรอยแลวทุกคน หมายเหตุ กอนหนานี้หมอกัณฑไดขอรอง แกมกำชับใหรุนพี่แตละซุมกระทำ การอยางใดก็ได ใหนองใหมทุกคนที่ผานเขาไปในซุมของตน หลุดออกมาแลว ตองมีสภาพที่ไมสามารถบอกรูปพรรณสัญฐานได มิฉะนั้นรุนพี่อาจมีโทษหนักถึง ขั้นถูกปรับใหไปเปนนองใหมเสียเอง

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

1 150

ครับ งานนี้นองใหมก็เลยเละเทะแหลกเหลวไมเหลือสภาพเดิมใหเห็น เสร็จสมอารมณหมายผูกอการเปนอยางยิ่ง และเมื่ อ ความบั น เทิ ง เริ ง ใจของรุ น พี่ ผ า นพ น ไป น อ งใหม ไ ด ฝ า ด า น อรหันตครบทั้ง 4 ซุม เวรกรรมก็บังเกิดขึ้นจริง พวกนองใหมรวมหัวกันเรียก รองขอสิทธิ์การเอาคืนบาง ไดเรื่องครับ ไอพวกรุนพี่ตัวดีวิ่งหนีแตกกระเจิง ตัวใครตัวมันไปคนละทิศ ละทาง สุดทายไดเหยื่อที่ไลลาจับไดอยู 2 คน คือ หมอกัณฑกับนองเจาหนาที่ ห อ งยาอี ก คนหนึ่ ง การเอาคื น เป น ไปอย า งสาสม สะใจ ทั้ ง 2 คน เละเทะ แหลกเหลวไมมีชิ้นดีเหมือนกัน โดนจับถอดเสื้อใหนอนคลุกโคลนขี้วัว และใหไป วิ่งกระเซอะกระเซิง ตะโกน “ผมรักโรงพยาบาลๆ” อยูหนาตึกผูปวย งานนี้เลนเอาคนไขกับญาติแตกตื่นออกมาดูกันตรึม เหตุ ก ารณ เ ลวร า ยผ า นไป (หมอกั ณ ฑ อ าบน้ ำ ฟอกสบู จ นตั ว เป อ ย) ตอนหัวค่ำก็มีงานรับประทานอาหารรวมกัน (ตบหัวแลวลูบทอง) จนอิ่มหนำ สำราญกันดีทั่วหนา พิธีกรก็เชิญหมอกัณฑในฐานะ ตัวแทนโรงพยาบาลไปกลาว ตอนรับนองใหมอยางเปนทางการ แลวตอดวยการแสดงของรุนพี่และรุนนอง ตามลำดับ (ลงทุนเตรียมซอมกันมาอยางดีจนหมอกัณฑอึ้งทึ่ง เสียวไปเหมือน กัน) ราว 3 ทุมเศษ พิธีกรก็บอกใหกลุมวากเกอรพานองใหมออกไปจากพื้นที่ จัดงานเลี้ยงกอน แลวไฟในงานทั้งหมดก็ดับลง เหลือเพียงแสงเทียนเลมนอย นับรอยเลมที่คอยใหแสงสวางแทนที่

…………………………………………...............

1511

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

มากมายคำอวยพรอบอุนยินดี พรั่งพรูออกมาจาก ลุงๆ ปาๆ ทุกคน มือซึ่งถือดายสายสิญจน มาผูกที่ขอมือของนองใหม ทำใหบรรกากาศของ การรั บ ขวั ญ ดู ข ลั ง และบริ สุ ท ธิ์ เป น การต อ นรั บ สมาชิ ก น อ งสุ ด ท อ งของ โรงพยาบาลนิทานอยางแทจริง “ขอใหอยูเย็นเปนสุข อายุมั่นขวัญยืนนะลูกนะ” มีแตนำ้ ใสๆ แหงความปติตื้นตัน เออนองจากสองตาไหลลงมาอาบแกม แทนคำกลาวใดๆ ไดอีก “ขอบคุณคะ ปา”

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

น อ งใหม ทั้ ง 14 คนถู ก ป ด ตาด ว ยผ า และจู ง มื อ เข า มาในงานอี ก ครั้ ง พรอมกับเสียงกีตารที่กังวาลแววเบาๆ รุนพี่เปดผาปดตาใหรุนนอง ภาพที่ปรากฏอยูเบื้องหนานองใหม คือ ใบหนาและรอยยิ้มอันอบอุนกันเองของบุคลากรอาวุโส (รุนกอตั้งโรงพยาบาล) รวม 14 คนไมวาจะเปน นาชิด (ลูกจางทรงคุณคางาน supply และศูนยเปล) นากลอย (แมครัวคนเดียวของโรงพยาบาล) ลุงชาติ (พนักงานขับรถและปศุสัตว โรงพยาบาล) ลุงเทิ้ม (อัจฉริยะงานสาธารณูปโภค) พี่มนตสิทธิ์ (หัวหนาฝาย สุขาภิบาลและประธานชมรมอาสาฯ) ไดหอมลอมนองใหมอยูหลังแสงเทียน วอบแวมอบอุน อีกดานหนึ่งรุนพี่ที่เหลือก็ชวยกันขับกลอมเพลงเคลาคลอกับเสียงกีตาร .......ลา......ลา.... โอนองเอย พี่นี้ขอชื่นเชย จะมิเลยแรมไกล รักเจาดั่งดวงใจ มิคลายหนายหนา ลา....ลา พี่จะรับขวัญเจา เอามาเปนขวัญจิต...... จะเอาดายยาวขาวบริสุทธ ลา ลา ผูกมือนองขา เหมือนดวงใจพี่ ผูกพันเจาไวไมหนายหนี ลา ... ลา

ในสายวันหนึ่ง มีรถสองแถววิ่งประจำทางมาจอดที่หนาโรงพยาบาล “หมอครั บ ผมขอตั ว ไปช ว ยน อ งปุ ก (พยาบาลน อ งใหม ) ขนกระเป า กอนนะครับ” พี่สมจริงขอตัวจากวงขาวกลางวันที่โรงอาหาร ภาพที่เห็นคือลูกจาง กับเจาหนาที่ เดินยิ้มแยมแจมใสทักทายกันเหมือน เปนคนในบานเดียวกันแลว พักใหญ พี่สมจริงก็เดิมยิ้มราเขามาที่วงขาวอีก “ทานขนมดวยกันครับ นองปุกเขาเอามาฝากจากบาน ฝากทุกคนเลย ครับ” ..... เฮ... พรึ่บ...

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

1 152

¾Þ ª‹Í·Ô¾Â ¡Ñ¹·Ðǧ¤ á¾·Â ª¹º·ÃØ‹¹ 6 þÈ. ÅÓ»Ò§ ᾷ 㪌·Ø¹ ¨Ñ§ËÇÑ´ÅÓ¾Ù¹

àÃ×èͧàÅ‹Ò¨Ò¡¾ÕèÊÙ‹¹ŒÍ§ à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 1533

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

สวัสดีคะนองแพทยที่จบใหมทุกคน กอนอื่นพี่ตองขอแสดงความยินดี ดวยนะคะกับความสำเร็จของนองๆ ทุกคน พี่รูวากวาที่นองๆ ทุกคนจะกาวมา ถึงจุดนั้นไดตองอาศัยความเพียรพยายาม ความอดทนอยางมาก แตนั่นมันก็ยัง เทียบไมไดเลยกับสิ่งที่นองๆจะไดเจอตอไปนอกรั้วโรงเรียนแพทย ระยะเวลา 6 ปที่ผานมา การไดเรียนรูสิ่งตางๆ จากตำรา อาจารย หรือรุนพี่ จะเปนเพียง เสี้ยวหนึ่งเทานั้นที่นองจะเอาไปใชกับคนไข ที่เหลือตองอาศัยประสบการณ ทักษะ การตัดสินใจ ตลอดจนจิตใจที่ดีงามที่จะอุทิศตนเพื่อคนไขอยางแทจริง จึงจะไดชื่อวาเปน “หมอที่ดี” พี่เปนนักศึกษาแพทยโครงการแพทยชนบท เรียนที่โรงพยาบาลศูนย ลำปาง จบแลวมาใชทุนตอที่ รพ.ลำพูน ตอนนี้เปน Intern 3 ทำงานอยูใน โรงพยาบาลชุมชน ตลอดระยะเวลาสามปที่ผานมากับการใชทุนที่ รพช. ทำใหพี่ ไดประสบการณมากมาย รูสึกวาตัวเองไดพัฒนาความคิด มีความเปนผูใหญ มากขึ้น นอกจากนี้ยังไดประสบการณเกี่ยวกับการใชชีวิตรวมกับเพื่อนแพทย ผูรวมงานหลายๆ คน ซึ่งบางครั้งก็ทำใหเราไดเปลี่ยนมุมมองใหมๆ ดวย โรงพยาบาลชุมชนแหงแรกที่พี่ไดไปเปนแพทยใชทุน เปนโรงพยาบาล ขนาด 60 เตียง มีหมอ 4 คน ซึ่งถาเทียบกับโรงพยาบาลอื่นแลวถือวาเปน ภาระงานที่ ห นั ก เลยที เ ดี ย ว ถ า วั น ไหนที่ พี่ ห มอลาหรื อ ติ ด ประชุ ม ที่ เ หลื อ ก็

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

1 154

เตรียมตัวเหนื่อยเปนสองเทาเลย ที่นี่คนไขเยอะมาก คนไขมีความคาดหวังกับ การรักษาสูง เนื่องจากเปนพื้นที่ที่ไมคอยหางจากโรงพยาบาลจังหวัดมากนัก บางครั้งเราเห็นวาที่โรงพยาบาลมีศักยภาพในการดูแลคนไขได แตญาติมักจะไม คอยยินยอม มักจะขอเขาไปรับการรักษาตอที่โรงพยาบาลจังหวัด ซึ่งหากเจอ อยางนี้นองตองคุยกับคนไขและญาติใหเขาใจแผนการรักษาใหดีๆ ถาไมไหว จริ ง ๆ ก็ อ าจจะต อ งปล อ ยไป เวลาที่ อ ยู เวรนอกเวลาที่ โรงพยาบาลชุ ม ชน เราเหมือนเปนผูอำนวยการโรงพยาบาลเลยทีเดียว เพราะตองดูแลทั้งผูปวย ในและผู ป ว ยนอก ถ า น อ งๆ มาอยู ที่ รพช. น อ งควรมี ค วามรู เ กื อ บทุ ก โรค เพราะเราเลือกไมไดวาวันนี้จะเจอกับ case อะไรบาง พี่อยูที่โรงพยาบาลนี้เคย เจอ case คลอดที่มีปญหา case หนึ่ง แมเปน elderly pregnancy no ANC (3 ท อ งแรกคลอดเองที่ บ า น) มี อ าการเจ็ บ ครรภ ค ลอดน้ ำ เดิ น มาถึ ง ก็ fully แลวแตเปน footling breech พยาบาลก็โทรรายงานตามลำดับ ตอนที่พี่เปน นักศึกษาแพทยก็ไมทำคลอดทากนเลย แตเคยเห็นอาจารยทำ ดวยความเปน หมอเมื่ อ คนไข ม าถึ ง แล ว ก็ ต อ งรั ก ษาอย า งสุ ด ความสามารถ case นี้ ตื่ น เต น มากเลย ชวยกันทั้งหมอทั้งพยาบาล หลังจากที่เทากนแขนออกมา ก็ติดที่หัวอยู นานประมาณ 15 นาที กวาเจาตัวเล็กจะออกมาได แตพอออกมา apgar 0 พี่เกือบรองไหเลย ทีนี้ก็ชวยกัน PPV อีก เด็กก็เริ่มดีขึ้น Apgar จาก 0 เปน 10 เทานั้นยังไมพอเจาตัวเล็กยังสรางปญหาอีกเพราะไมยอมขยับแขนรูสึกวาจะเปน brachial plexus injury พี่ก็ไดโทรไปติดตอหมอเด็กที่โรงพยาบาลจังหวัดเคาก็ให สังเกตอาการไปกอน โชคดีที่หนึ่งวันหลังจากนั้นก็ยกแขนไดเปนปกติ พี่ก็เลย อยากจะบอกกันนองๆ วา ถามาอยู รพช. ควร review case สูติใหดีๆ พยายาม อย า ให เ กิ ด ความผิ ด พลาดขึ้ น กั บ สองชี วิ ต นี้ เพราะคนไข สู ติ ก รรมนั้ น มี อั ต รา การฟองรองสูงมาก Case trauma เปนอีกปญหาหนึ่งที่นองๆ ตองเจอแนนอนถาอยูเวรนอก เวลา ถามาทีละ case พี่วานองๆ คงรับมือไหว แตถามาแบบอุบัติเหตุหมู และแตละ case เปน multiple trauma อาจจะหนักหนอย ยิ่งถาอยูเวรนอกเวลา และเปนหมอคนเดียวในโรงพยาบาลดวย นองก็ตองเรียงลำดับความฉุกเฉินใหดี ที่ พี่ เ คยเจอหนั ก ที่ สุ ด ก็ อุ บั ติ เ หตุ ขั บ รถกระบะพลิ ก คว่ ำ มี ผู บ าดเจ็ บ ประมาณ

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 1555

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

สิบกวาราย ที่หนักก็มี subdural hematoma, hip dislocation, blunt abdomen ที่มีปญหาสุดและเกือบเปนกรณีฟองรองคือรายที่เปน blunt abdomen ที่ญาติ รองเรียนวาสงตัวผูปวยชาเกินไป ทำใหผูปวยเสียชีวิต ในตอนแรกคนไขบอกวามี อาการปวดทองใตลิ้นป ตรวจสัญญาณชีพและตรวจรางกายยังปกติอยู แตคนไข เมาสุรารวมดวย ซึ่งบางครั้งทำใหเราประเมินอาการของคนไขไดยาก หลังจาก นั้นเริ่มมีปญหา Blood pressure เริ่ม drop ดูซีดลง เราก็พยายาม resuscitation กอนสง รพ.จังหวัด แตหลังจากนั้นหนึ่งวันก็ไดทราบขาววาคนไขเสียชีวิต หมอที่ โรงพยาบาลจังหวัดบอกกับญาติวาผูปวยมาชาเกินไป ญาติก็เลยจะเรียกรอง คาเสียหาย แตโชคดีที่ case นี้พี่ดูอยูตลอดและมีการจดบันทึกเวชระเบียนที่ คอนขางละเอียด ประกอบกับทานผูอำนวยการโรงพยาบาลก็มาชวยไกลเกลี่ย ดวย จึงไมมีการฟองรองเกิดขึ้น ดังนั้นจากเรื่องนี้พี่ก็เลยอยากจะบอกกับนองๆ ที่จบใหมวาการบันทึกการตรวจรางกายคนไขถือวามีความสำคัญมาก ถาเราไดดู แลวแตไมมีการจดบันทึกไวก็เหมือนกับไมไดดูในสวนนั้น และควรมีการจดบันทึก เวชระเบียนทุกครั้ง เพราะหากเกิดปญหาอะไรขึ้นเราก็สามารถใชเปนหลักฐานได พอเปน intern 2 และ 3 พี่ก็ยายมาอยูที่อีกโรงพยาบาลหนึ่ง ซึ่งอยูหาง จากตัวจังหวัดออกมาอีก 40 กิโลเมตร เปนโรงพยาบาลขนาด 30 เตียง แตใชวา เปนโรงพยาบาลเล็กแลวจำนวนคนไขจะนอยตามนะ คนไข OPD ที่นี่มีใหตรวจ 200-300 คนตอวัน ตองนั่งตรวจตั้งแตแปดโมงครึ่งหลังจากราวดวอรดเสร็จ จนถึงสี่โมงเย็น ตองอยูกับคนไขทั้งวัน บางวันอยูเวรมาทั้งคืน พี่รูสึกเหนื่อยลา อยากพัก แตเห็นคนไขมารอตรวจตั้งแตเชาโดยเฉพาะวันที่เปนคลินิกความดัน เบาหวานซึ่งคนไขมารอตั้งแตตีสี่ตีหา ก็ตองอดทนนั่งตรวจตอจนเสร็จ บางครั้งพี่ ไมสบายก็ไมกลาลา กลัววาจะไปเพิ่มภาระงานใหกับหมอคนอื่น (ที่โรงพยาบาล มีหมอที่ทำงานดานการตรวจรักษา 3 คน) พี่พยายามคิดวาตัวเองจะตองเปนที่ เพิ่งของคนไข จึงทำใหมีกำลังที่จะทำงานตอได ตอนที่พี่ทำงานอยูที่นี่ไดพบเจอ กับเรื่องราวมากมาย บางเรื่องสรางความประทับใจใหกับพี่ เชน คุณยายที่ปวย เปนวัณโรค ก็มาขอบคุณพี่เสียยกใหญที่ชวยใหอาการปวยหาย จากที่คุณยาย นอนไมยอมขยับตัวทอแทกับชีวิตตอนนี้ก็กลับมาทำกิจวัตรประจำวันไดตาม ปกติ แ ล ว บางเรื่ อ งราวก็ ส ร า งความสะเทื อ นใจโดยเฉพาะกรณี คุ ณ ตาที่ เ ป น

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

1 156

เบาหวานแลวปวยดวยโรคมะเร็งตับ เปนตน หลากหลายบรรยากาศเกิดขึ้นที่ รพช. แหงนี้ ที่นี่นอกจากจะมีภาระงานที่จะตองตรวจคนไขแลว พี่ยังตองรูเรื่องเกี่ยว กับการบริหารงานภายในโรงพยาบาลดวย ตองเปนหัวหนางานตางๆ ทั้งที่ตอน เรียนก็ไมเคยไดศึกษาหรือมีความรูเรื่องนี้มากอนเลย ก็ตองมาเรียนรูใหมจากคน ที่มีประสบการณ ซึ่งสวนใหญก็จะเปนพี่พยาบาลอาวุโส พี่รูสึกวาโรงพยาบาล เล็กๆ ถือวามีขอไดเปรียบกวาโรงพยาบาลใหญเพราะคนในโรงพยาบาลมักจะมี ความใกลชิด สนิทสนมและมีความเปนกันเอง มีอะไรก็พรอมจะใหคำชี้แนะและ ชวยเหลือกันตลอด ถานองๆ ตองออกไปอยู รพช ที่หางไกลมากๆ พี่วานองจะ ไมมีทางเหงาแนนอน ยิ่งหากนองเปนคนที่มีอัชฌาสัยและมีมนุษยสัมพันธดีแลว พี่หมอและพี่พยาบาลก็จะรักและเอ็นดูและพรอมจะใหความชวยเหลือในทุกๆ เรื่องอยูแลว ชีวิตการเปนแพทยของนองๆ กำลังจะเริ่มตนขึ้น นองๆ ยังตองพบตอง เจอกับสิ่งตางๆ มากมายในโลกกวาง บางเหตุการณอาจทำใหนองประทับใจ บางเหตุการณอาจทำใหนองรูสึกเหนื่อย รูสึกทอ ถาหากวันใดที่นองรูสึกทอแท เหนื่อยลาพี่ขอใหนองๆ ลองกลับไปนึกถึงอุดมการณของตัวเองวา “อยากเปน หมอเพราะอะไร” เพราะนั่นจะชวยเปนอีกแรงกำลังใจใหนองๆ กาวฝาฟนกับ อุปสรรคทั้งหลายไปได สุดทายนี้พี่ก็ขอใหนองๆ โชคดีกับชีวิตการเปนหมอ และ พี่จะคอยเปนกำลังใจใหนองๆ ทุกคนเสมอนะคะ

¹¾.¡ÔμÔÈÑ¡´Ôì à¡ÉμÃÊÔ¹ÊÁºÑμÔ Ã¾.ÊÁà´ç¨¾ÃÐÂؾÃÒª»˜Ç ¨.¹‹Ò¹

Êآ䴌·Õèâç¾ÂÒºÒŪØÁª¹ à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 1577

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

จากอดีต มาถึงปจจุบัน มีการเปลี่ยนแปลงระบบตางๆ ในการใหบริการ อยางมากมาย ทั้งระดับบุคคล โครงสราง ระบบบริการ นโยบาย ซึ่งเมื่อเกิด การเปลี่ยนแปลงตางๆ ยอมจะสรางความเครียดขึ้นมาระดับหนึ่ง แตสุดทาย แลวมักจะกอใหเกิดประโยชนแกประชาชนเปนสวนใหญ เชนเดียวกับระบบ บริการทางดานการแพทย สิ่งที่เห็นการเปลี่ยนแปลงชัดเจนในปจจุบัน ทางดาน นโยบายหลั ก ประกั น สุ ข ภาพถ ว นหน า (เดิ ม เรี ย กติ ด ปากว า “30 บาทรั ก ษา ทุ ก โรค”) เพื่ อ สร า งความเสมอภาคในการเข า ถึ ง บริ ก ารของพี่ น อ งประชาชน คนไทย แตไมนาจะเปนความเปนธรรม เนื่องจากคนจน คนรวย ไดรับสิทธิ เหมือนกัน ซึ่งถาเปนธรรม คนมีฐานะดีควรมีสวนรวมในการออกคาใชจายตาม ควรแก ฐ านะ อั น เป น การลดภาระแก ภ าครั ฐ ได ด ว ย จากการเปลี่ ย นแปลง นโยบายดังกลาว ทำใหการเขาถึงบริการของประชาชนงายมากขึ้น จำนวนผูมา รับบริการเพิ่มมากขึ้นอยางชัดเจน รวมถึงมีปญหาเรื่องการรองเรียน เรียกรอง การบริการเพิ่มมากขึ้น เหลานี้เปนเรื่องที่เราไดยินกันบอยๆ พวกเราที่เปนผูให บริการ โดยเฉพาะแพทย อาจจะไดยิน ไดทราบ แลวรูสึกเปนทุกข โดยมีเรื่อง ราวที่สนับสนุนใหรูสึกไมดีกับการที่ตองทำงานอยูในโรงพยาบาลภาครัฐ ไดแก รายไดเมื่อเทียบกับเอกชน การเปรียบเทียบภาระงานกัน การเปรียบเทียบรายได กัน

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

1 158

กว า 20 ป ที่ ไ ด ท ำงานในโรงพยาบาลชุ ม ชน ผมเองมี ค วามสุ ข เป น สวนใหญ พบกับการเปลี่ยน แปลงดังกลาวมามากพอสมควร มีความเครียดบาง เล็กนอย เมื่อเริ่มการเปลี่ยนแปลง เพราะตองปรับตัวใหสอดรับและอยูกับการ เปลี่ยนแปลงได แตทุกครั้งที่มีการเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้น เราปรับตัวได ก็จะมีความ สุขมากขึ้น บอยๆเขา ไมวาสิ่งแวดลอม นโยบายเปลี่ยน เราก็สามารถอยูได อยางมีความสุข ความสุขที่เกิดขึ้นของผมนั้น อยูที่ความคิดและทัศนคติ อะไร บางครับ ลองตามมาดู อันดับแรก ทุกครั้งที่ตรวจรักษาคนไข ผูมารับบริการ ผมคิดเสมอวา ผู ม ารั บ บริ ก ารมี ค วามทุ ก ข ทั้ ง ทางกายและทางใจ ในทุ ก รายที่ เราตรวจแล ว สามารถทำใหเขาหายจากทุกขได เราก็จะไดบุญ มีความสุขขณะนั้นเลยครับ หากเราสามารถแก ค วามทุ ก ข ข องผู ป ว ยที่ มี จ ำนวนมาก เราก็ จ ะได บุ ญ มาก และสุขมากขึ้นดวย ผมเคยอยูโรงพยาบาลชุมชนขนาด 60 เตียง ที่มีแพทย 5 คน วันหนึ่งทั้ง รพ. เหลือผมอยูคนเดียว ที่ตองตรวจคนไขทั้ง รพ. ในขณะที่ ตรวจรักษาคนไขที่ OPD ก็มีผูปวยที่ตอง Emergency C/S ผมก็ตองไป C/S กอนไปก็บอกผูที่มารอรับบริการที่ OPD หลังจาก C/S เสร็จ ก็กลับมาตรวจ รักษาตอ ไดยินเจาหนาที่และผูมารับบริการพูดใหกำลังใจ เห็นใจหมอ ใหบริการ หมออยางเต็มที่ ทำใหวันนั้นทั้งวันเปนวันที่ทำงานไมไดหยุดเลย มีผูปวย OPD ประมาณ 160 คน ตรวจถึง 6 โมงเย็น แตมีความสุขมาก อยูในความทรงจำเลย ไดแรงศรัทธาทั้งจากเจาหนาที่และผูมารับบริการ อั น ดั บ สอง การทำงานเป น ที ม สหสาขาวิ ช าชี พ โดยเฉพาะอย า งยิ่ ง การที่เราไดมีโอกาสสรางความสนิทสนมกับเจาหนาที่ทุกระดับ ปญหาอยางหนึ่ง ที่มักพบในปจจุบัน คือ เรามักจะแยกตัวสรางความสนิทสนมกับวิชาชีพเดียวกัน มาก โดยไมสนใจในเพื่อนรวมงานอื่นๆ ผมเขารวมทำสวนกับคนสวน ยกของ ยกเต น ท จั ด สถานที่ โรงพยาบาลจั ด งาน/กิ จ กรรมใดๆ ก็ จ ะเข า ร ว มช ว ยใน ทุกเรื่องที่เราสามารถชวยได ไมจำเปนตองใชแรงงานมากๆ แคเปนกำลังใจ อยูรวมกับคนอื่นก็ได ยิ่งเราสรางความสัมพันธกับเพื่อนรวมงานในทุกระดับได จะมีความสุขขนาดไหน ที่เดินไปทางไหนในรพ.เราสามารถพูดคุยและทักทายได เกือบทุกคน บอยครั้ง ก็จะไดรับการเชิญชวนไปทานขาว สังสรรคกับกลุมตางๆ

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 1599

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

ใน รพ. แลวเราก็จะพบวา เราไมไดฉลาดรอบรูหมดทุกเรื่อง เรามีความรูเฉพาะ เรื่องทางการแพทยเทานั้น ยังมีอะไรอีกมากมายที่เรานาจะไดศึกษาเพิ่มเติม จากเพื่อนรวมงาน หากเราไดรับความไววางใจจากเพื่อนรวมงาน เราก็จะเกง ฉลาดมากขึ้ น อยู แ บบเกื้ อ กู ล กั น ไว ว างใจกั น เพื่ อ นร ว มงานมี ค วามหมาย และสำคัญสำหรับเรา มีความสุขจังเลย ทุกวันนี้ผมมีความสุขมากขึ้นกวาเดิม เพราะผมไดทำความรูจัก พูดคุยกับบุคคลนอกรพ. วิชาชีพอื่นๆ เชน ทนาย ชาง ตำรวจ ชาวสวน ทำใหผมฉลาดมากขึ้น นอกเหนือความรูที่ไดเรียนมา เวลาออกนอก รพ. ก็พบแตคนรูจัก ทักทายกันเปนอยางดี อั น ดั บ สาม บ อ ยครั้ ง ที่ เราตั ด สิ น ว า ผู ป ว ย หรื อ ผู ม ารั บ บริ ก าร หรื อ เจ า หน า ที่ ไม ย อมฟ ง พู ด ไม รู เรื่ อ ง แล ว เราก็ เ ป น ทุ ก ข หรื อ ด า ว า เขา จาก ประสบการณสวนตัว พบวา ปญหาเกิดจากการสื่อสาร ซึ่งตองประกอบดวย ผูสงสาร (คือตัวเรา) และผูรับสาร (คนอื่น) ความไมเขาใจกันที่เกิดขึ้นอาจจะเกิด จากตัวเราที่เปนผูสงสาร หรือผูรับสาร หรือทั้งสองฝายก็ได ตอนเริ่มทำงาน ปแรก ผมอยูเวรดึก เวลาประมาณตี 3 เสียงโทรศัพทจากพยาบาล รายงานวา มีคนไขหญิง อายุ 50 ป มาดวยอาการปวดหัวมาประมาณ 10 วัน ผมรูสึก หงุดหงิดทันที (โอโห อะไรวะ ทำไมมาตอนนี้ปวดหัวมาตั้ง 10 วันแลว) กำลัง นอนหลับสบาย แลวก็ตองลุกจากที่นอนมาตรวจคนไข ดวยอารมณที่ไมคอย ดีนัก พอพบหนาคนไขอยากจะตอวา ถามวา “ทำไมถึงเพิ่งมาครับ” คำตอบที่ได “ตอนที่ปวดตอนแรกๆ ก็หาซื้อยาแถวบานกินเอง ไมอยากมา รพ. รบกวนหมอ แตอาการก็ไมดีขึ้น ลูกหลานก็ไมมีใครอยู ไมมีรถมาสง ก็ทนๆ เอา พอดีวันนี้ ขางบานจะออกมาตลาด เลยขอติดรถออกมาดวย” โชคดีที่ไมปากไววาคนไข (จริ ง สิ น ะ คงไม มี ใ ครหรอกที่ อ ยากออกมาตรวจรั ก ษาที่ รพ. ในยามวิ ก าล ซึ่งนานอนหลับที่บาน) แตละคนก็มีเหตุผลหรือความจำเปนของตนเอง ไมอยาก สรางความเดือดรอนใหใคร ไมมีใครหรอกครับที่อยากจะมา รพ. ถาสบายดี หรือมีความสุข หรืออีกกรณีตัวอยางหนึ่งที่เพิ่งเกิดขึ้น ขณะที่ตรวจ OPD อยู มีคนไขผูชาย อายุประมาณ 40 ป มาดวยอาการนอนไมคอยหลับ มาประมาณ 2 เดื อ น ผมถาม “เป น อะไรมาครั บ ” “นอนไม ค อ ยหลั บ ” “มี อ ะไรอี ก ไหม ที่จะบอกหมอ” หลังจากนั้น ผูปวยเริ่มเลาเรื่องราว สาเหตุ อยางยาว รวม

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

1 160

10 นาที ผมไดแตพยักหนา “ครับ ครับ” ในที่สุดก็รูสาเหตุวา ปญหาของเขาคือ Impotence ผมให ค ำปรึ ก ษาสั้ น ๆ ให ย ารั ก ษา และนั ด มาติ ด ตามอาการ กอนออกจากหอง ผูปวยถามผมวา “หมอครับ เวลาหมอตรวจคนไข หมอฟง คนไขแบบนี้ทุกรายไหมครับ” “ไมทุกรายครับ แลวแตกรณี” “ขอบคุณหมอครับ กอนหนานี้ ผมไปตรวจที่ รพ. (โรงเรียนแพทย)......., รพ. (จังหวัด).........., รพ. (เอกชน) แลว ไมเคยมีหมอคนไหนยอมฟงผมเลย ไดแตยาคลายเครียด ยานอนหลับ แลวผมจะกลับมาตามนัดหมอ ไมทราบจะไดพบหมอไหมครับ” “ไมเปนไรครับ ถาไมไดพบหมอ เพราะหมอบันทึกขอมูล การวินิจฉัย และ แนวทางการรักษาไวแลว คนอื่นมาดูตอก็ไดครับ” กอนเดินออกจากหองผมเห็น รองรอยแหงความสุข รอยยิ้มเล็กๆ นอยๆ ของผูปวย และผมก็มีความสุข ดวยครับ นอกจากนั้นบางกรณีผูปวย (หรือเจาหนาที่) ไมรูเรื่อง ไมเขาใจ อาจจะ เกิดจากการสื่อสารของเราที่ไมดีพอ ซึ่งอาจจะเปนจากขอจำกัดทางดานภาษา วัฒนธรรม บอยครั้งที่เรามักจะใชศัพททางการแพทยกับคนอื่น อยางลืมตัว ดังนั้นเปนความทาทายความสามารถของเราที่จะตองสื่อสารใหผูรับขอมูลเขาใจ ความสำเร็จ หรือความสุข เกิดจากการที่เราสามารถสื่อสาร เปลี่ยนใหผูอื่นรับรู และเขาใจครับ อั น ดั บ สี่ อย า เปรี ย บเที ย บ สิ่ ง ที่ เรามั ก จะเปรี ย บเที ย บกั น คื อ การ ทำงานหนักเบา และรายได คาตอบแทนตางๆ ซึ่งทั้งสองเรื่องนี้ เปนหลุมพราง ของความสุขที่แทจริง ยิ่งเปรียบเทียบ ยิ่งมีความทุกข หรืออาจจะมีความสุข ชั่วคราว ที่ตอบสนองความตองการของเราได โดยเฉพาะอยางยิ่งรายได เรามัก จะเปรียบเทียบกับแพทยที่ทำงานในที่ตางๆ อยากไดรายไดที่ใกลเคียงกัน หรือ สูงกวา แคเปรียบเทียบ ก็จะเริ่มเปนทุกข เครียด ยิ่งบางคนเอาเรื่องการทำงานที่ หนักมาผสมดวย ยิ่งทุกขมากขึ้น ในความเปนจริงปจจุบันนี้ รายไดของแพทย ถือวาสูงมาก เมื่อเทียบกับวิชาชีพอื่นๆ ซึ่งถือเปนคนสวนใหญของประเทศ จบมาใหมๆ รายไดขั้นต่ำรวมแลว ประมาณ ไมนอยกวา 50,000 บาท/เดือน (เงินเดือน คาวิชาชีพ คาไมทำเวชปฏิบัติ คาเบี้ยเลี้ยเหมาจาย และคาตอบแทน นอกเวลา) วิชาชีพอื่น อยางเชน พยาบาล ทำงานมา 20 ป รวมแลวรายได ตอเดือนยังไดไมเทานี้ แตหากเราไปเปรียบเทียบกับกลุมแพทยดวยกัน ที่ทำงาน

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

ตาง รพ. ตางจังหวัด ยอมมีความแตกตางกัน บางที่นอยกวา บางที่มากกวา หากเขามากกวา ก็เริ่มเปนทุกข ถามวารายไดเทาไหรถึงจะพอ ผมวาเทานี้ หากใชจายอยางสบายๆ ก็มีเงินเก็บสบายๆ ยิ่งอยูอยางพอเพียง ยิ่งมีความสุข มาก ความสุขเกิดขึ้นจากคำวา “พอ” หาความสุขจากสิ่งที่มี อยารอความสุข จากสิ่ ง ที่ อ ยากได หรื อ คาดหวั ง ซึ่ ง อาจจะทำให ทุ ก ข ตั้ ง แต เริ่ ม อยาก หรื อ คาดหวังแลวครับ สวนภาระงานที่หนัก ผมเองคิดเสมอวา การที่เราไดทำงาน หนั ก นั้ น เท า กั บ เป น การเรี ย นรู ป ระสบการณ รวมถึ ง เป น การทำบุ ญ ด ว ย ดังนั้น งานหนักงานเบา สามารถพบความสุขไดเสมอครับ บอยครั้งสิ่งที่ไดมาก กวารายได แตมีคุณคามาก และสงเสริมความสุข หากผูรับบริการประทับใจเรา ก็ จ ะเอาของเล็ ก ๆ น อ ย ผั ก ผลไม จ ากบ า นมาฝากหมอ ถึ ง แม มู ล ค า ไม ม าก แตมีคุณคามากกวาเงินที่เราหวังจะไดรับเสียอีก เรื่องเหลานี้เกิดและยังพบไดที่โรงพยาบาลชุมชน ขึ้นอยูกับเราซึ่งเปน ผูที่ไดโอกาสอยางมากในการพบความสุข ไมติดกับดัก หลุมพราง แลวจะพบกับ ความสุขในการทำงานที่โรงพยาบาลชุมชน

1611

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

ÊÁ¾¹¸ ¹ÇÃÑμ¹ Ç·º.¾º.ÍÇ. (àǪÈÒÊμà ¤Ãͺ¤ÃÑÇ) ¼ÙŒÍӹǡÒÃâç¾ÂÒºÒźŒÒ¹ÅÒ´ ¨Ñ§ËÇѴྪúØÃÕ

äÁŒã¡ÅŒ½˜›§

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

1 162

เมษายน 2526 แดดรอนมาก ขณะนั่งรถสองแถวฝาเปลวแดดแผดจา ฝุนสีแดงลอยคลุงเมื่อ รถแลนผานไป มองผานชองหนาตาง เห็นฟางแหงสี เหลืองหมนทอดตัวนอนราบอยูในทุงนาแตกระแหง มีฝุนสีดำลอยตัวขึ้นมาตาม แรงลมร อ น นี่ ข นาดเป น โรงพยาบาลชุ ม ชน 30 เตี ย งที่ ใ หญ ที่ สุ ด ในจั ง หวั ด เพชรบุรีนะ ยังแหงแลงกันดารถึงเพียงนี้ แลวเราตองมาใชทุนที่นี้ถึง 3 ป มันจะ ทนไหวไหมหนอ เดินเขาไปรายงานตัวกับผูอำนวยการ ทานพยักหนารับทราบ แลวบอก เจาหนาที่ใหพาดูรอบโรงพยาบาลกอนเพราะทานยังตรวจคนไขไมหมด จะทิ้ง ออกมาก็คงถูกผูปวยที่รออยูมองคอนอยางแนนอน ก็ทานเปนแพทยเพียงคน เดียวของโรงพยาบาลนี้นี่นา ใกลเที่ยงแลว ผมเดินดูโรงพยาบาลจนรอบมีตึก OPD หนึ่งหลัง ผูปวย ในหนึ่งหลัง สรางได 5 ป แตก็ยังคงความสะอาด เรียบรอยพอสมควรแตไมวาจะ มองไปทางไหนสิ่งที่เห็นเดนชัดในสายตาคือ ผูปวยและญาตินั่งๆ นอนๆ อยู ตามมายาวเต็มไปหมด บางคนตรวจแลวก็รอรถมารับกลับบาน บางคนยังไม ตรวจก็รอเรียกชื่อ ใกลเที่ยงแลวคนไขยังแนนโรงพยาบาลอยูเลย เกือบบายโมง ทานผูอำนวยการเดินยิ้มมาชวนไปหาอะไรรับประทาน ซึ่งก็เดินไปไมไกล ขามถนนหนาโรงพยาบาล ก็จะพบรานอาหารตามสั่ง ซึ่งอยาก

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 1633

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

กินอะไรก็จะทำไดหมด แตที่ไดยินเกือบทุกคนสั่งเหมือนกัน คือ ผัดกระเพรา ไขดาว คงเปนอาหารจานเด็ดที่ทุกคนในโรงพยาบาลตองฝากทองไวทั้ง 3 มื้อ หากไมไดปรุงอาหารกินเองที่บานพัก โรงพยาบาลชุมชนวันนั้น มีหมอเพียง 2 คน ตองชวยกันทำงาน คนหนึ่ง ตรวจ OPD อีกคนหนึ่งตองไป Round Ward เสร็จแลว มาดูที่ ER แลวมาชวย กั น ตรวจ OPD จนถึ ง เวลาเที่ ย งต อ งพั ก ไปหาข า วกลางวั น รองท อ งหน า โรงพยาบาล บายโมงคอยมาตรวจ OPD ตอจนกวาผูปวยจะหมด แพทยอีกคนก็ ตองไปทำผาตัด เชน ทำหมันชาย ทำหมันหญิง ผาตัดคลอดหนาทอง ผาตัด ไส ติ่ ง ผ า ไส เ ลื่ อ น และผ า ตั ด ก อ นต า งๆ โดยมี วิ สั ญ ญี พ ยาบาล 1 คน และ พยาบาลช ว ยอี ก 2 คน พวกเราตรวจผู ป ว ยนอกวั น ละ 300 คน ผู ป ว ยใน 30 คน ผาตัดวันละ 2 ราย โดยมีแพทย 2 คนมาตลอด 1 ป พอขึ้นปที่ 2 ก็มี แพทยมาชวยอีก 1 คนงานก็เบาลง และมีพยาบาลวิชาชีพจบใหมมาชวยอีก 4 คน เบาแรงไปเยอะ โดยเฉพาะอยูเวรนอกเวลาราชการ ตั้งแต 4 โมงเย็นถึง 8 โมงเชา ดวยคาตอบแทน 200 บาท เงินเดือน 2,900 บาท นั่นคือชีวิตหมอใน โรงพยาบาลชุมชน แตเราก็ฟนฝามาไดดวยความสุข สุขกับการเปนหมอของ ประชาชน เรื่องความสะดวกสบาย คงไมตองพูดถึง มีรถ Refer 1 คัน รถบิ๊กอัพ 1 คัน ใชงานทุกกิจกรรมของโรงพยาบาลตองออกหนวยแพทยเคลื่อนที่ หนวย พอ.สว. หนวยอำเภอ หนวยจังหวัด หนวยแขงขันกีฬา และยังตองเปนแพทย สนามมวยดวย ยังโชคดีที่สมัยนั้น การชันสูตรพลิกศพยังไมบังคับใหแพทยตอง ออกไปยังที่เกิดเหตุ เราก็มักไดรับความอนุเคราะหจากตำรวจ เข็นศพมาให ชันสูตรถึงโรงพยาบาลเลย เวลาแพทยออกปฏิบัติงานนอกโรงพยาบาลหรือ ผูอำนวยการไปประชุม แพทย 2 คนที่เหลือ ก็จะชวยกันทำงานจนเรียบรอย ทุกครั้ง ตอนอยูเวรกลางคืน มีโทรทัศนเปนเพื่อนโทรศัพทมีเครื่องเดียวที่วาการ อำเภอ จะโทรหาใครตองวิ่งไปตอคิวจึงจะไดโทร พี่เองเพิ่งเคยเห็นโทรศัพท เคลื่อนที่ตอนเกิดพายุเกย ที่จังหวัดชุมพร เขาเกณฑใหแพทยในจังหวัดใกลเคียง ไปชวย แพทยทานหนึ่งทานไปเอาโทรศัพทของทางบานมา ตองหิ้วแบตเตอรี่ที่มี เสาอากาศ เหมือนโทรศัพทของทหาร เขาบอกวารุน Cellular 800 ตอมาอีกปถึง

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

1 164

จะมีรุนกระติกน้ำ แตพี่เองกวาจะมีโทรศัพทมือถือของตนเองก็เพราะเกิดน้ำทวม ใหญในจังหวัดเพชรบุรี รัฐมนตรีมาเยี่ยมน้ำทวมแพทยใหญ เชิญแพทยทุกคนไป ตอนรับ แตตามตัวไมพบ จึงอนุญาตใหแตละโรงพยาบาล ขออนุมัติซื้อโทรศัพท เคลื่อนที่ได การออกหนวยแพทยเคลื่อนที่สมัยกอนเปนภารกิจที่จำเปนและสมควร จดจำเพราะมีกรรมวิธี ที่สนุกสนานมาก เราตองออกเดินทางจากโรงพยาบาล ตั้งแตหลังเที่ยงไปถึงหมูบานเปาหมายตอน 6 โมงเย็น ตองตั้งจอฉายหนังเปน หนังสุขศึกษาขนาด 16 มิลลิเมตร ที่กองสุขศึกษาสนับสนุน มีเรื่องเกี่ยวกับ พยาธิปากขอ และการวางแผนครอบครัว การฉายหนังเปนการประชาสัมพันธ ซึ่งความจริงก็ไมจำเปนหรอก เพราะเวลาเราไปถึงเด็กๆ ก็จะมาลอมหนาลอม หลังจนแนนไปหมด ตกเย็นสัก 1 ทุมชาวบานก็จะมากันแนนหนาจอเราก็จะฉาย หนัง 1 เรื่อง สลับกับการใหสุขศึกษาและประชาสัมพันธเรื่องโรคตางๆ มีการ ตรวจรักษา เจาะเลือดเพื่อตรวจหาเชื้อมาลาเรีย จนหมดผูปวยแลวจึงเริ่มฉาย หนังเรื่องที่ 2 พอจบแลวชาวบานแยกยายกันกลับ พวกเราเก็บเครื่องมือเตรียม กลับบาน จะมีผูใหญบานหรือกำนันมาคอยดูแลจนเรียบรอย มีของฝากเปน สับปะรด มะมวง กลวย เต็มหลังรถกลับมาดวย กวาจะถึงโรงพยาบาลก็เกือบ เที่ยงคืน แตการออกหนวยเราจะออกกันเย็นวันศุกร จึงสามารถนอนตื่นสายได ไมตองรีบไปตรวจผูปวยเหมือนทุกวัน จากวันนั้นถึงวันนี้เพชรบุรีเจริญพัฒนาไปมากแลว มีโรงพยาบาลชุมชน ครบทุกอำเภอ โรงพยาบาลแตละแหงมีแพทยอยางนอย 3 คน มีรถ Refer รถตู โดยสาร รถบิ๊กอัพรวมเกือบ 10 คัน มีเจาหนาที่ทั้งโรงพยาบาลเกิน 100 คน ถนนหนทางลาดยางมะตอยเขาไปถึงทุกหมูบาน เจาหนาที่ทุกคนมีโทรศัพท เคลื่อนที่อยางนอยคนละเครื่อง บางคนมี 2-3 เครื่องกันแลว การตรวจรักษา สั่งยา จัดยาใชระบบ Hos Xp ผานคอมพิวเตอรออนไลน ไมตองเขียนใบสั่งยา ดวยมือเวลา X-Ray ก็ลางดวยเครื่องลางฟลมอัตโนมัติหรือสงภาพผานหนาจอ คอมพิวเตอรออนไลน EKG ไมตองใชกระดาษผาน Monitor แพทยอานผลได ทันที

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 1655

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

นองๆ ที่รักทุกคน ขณะนี้โรงพยาบาลชุมชน เปลี่ยนแปลงไปมากแลว เรามีแพทย พยาบาลมากขึ้น มีเครื่องมืออุปกรณครบถวน ไมวาจะเปน X-Ray, Ultrasound, EKG, เครื่ อ ง Defibrillator, Oxygen Sat, Infusion Pump, เครื่ อ ง Auto Med ตรวจได ทุ ก อย า งตั้ ง แต CBC, U/A, FBS, BUN, Cr., HDL, LDL, SGOT, SGPT, ALP, LFT, Cardiac Enzyme, Electrolyte และ Tumor Marker เราสามารถตรวจรางกาย ตรวจชันสูตร วินิจฉัย และสั่งการรักษา ไดไมนอยกวาโรงพยาบาลใหญๆ เลย เราสามารถสงตอคนไขที่เกินขีดความ สามารถไดอยางรวดเร็วโดยเฉพาะ DHF, Acute Appendicitis Septicemia ตางจากสมัยกอนที่เราตองนอนเฝาผูปวย เพื่อเช็ค Hct. และปรับ IV ดวยตัวเอง ขางเตียงคนไข เราเขาผาตัดตั้งแต 2 ทุมยันเที่ยงคืน แลวเฝาผูปวยหลังผาตัด จนถึงเชา อาบน้ำอาบทา มาตรวจ OPD ตอไดอกี การสงตอ จะทำใหนองสบาย ขึ้นมาก เมื่ออยูโรงพยาบาลชุมชน แตอาจเปนสิ่งนารำคาญถานองตองไปเปน แพทยโรงพยาบาลทั่วไป สิ่งที่ไมใกลฝงอยางพี่อยากจะสื่อสารถึงนองๆ แพทยใชทุนก็คือ การ ออกไปทำงานในโรงพยาบาลชุมชน คือ โอกาสทองครั้งเดียวในชีวิตแพทย เพราะนองจะไดใชวิชาชีพโดยการตัดสินใจดวยตัวของนองเองโดยไมมีใครคอย ชวยเหลือ ไมมีใครคอยแนะนำ นองเปนแพทยคนเดียวของอำเภอ ในคืนที่นอง อยูเวรนองจะพบกับผูปวยหลายรูปแบบ ทั้งโรคเรื้อรัง อุบัติเหตุฉุกเฉิน ภัยพิบัติ จิตเวช ยาเสพติด ขมขืน ไฟไหม น้ำรอนลวก ผูปวยคดีทำรายรางกาย คลอด ไมออก คลอดทากน คลอดในรก รกคาง นองตองทำหัตถการตั้งแต For cep, Vaccum, ลวงรก ใส ET Tube ตั้งแตทารกแรกเกิดไปจนถึงผูสูงอายุวัย 90 ป ตองแทง IV Fluid ผูปวยทุกเพศ ทุกวัย ใหเขาในเข็มแรก ตองเขาเฝอก ฉีดยา แคะหู แคะจมูก ลวงกางปลาติดคอ ขากรรไกรคาง ตองลวงกนเอาเม็ดกระทอน เอาดอกสะเดาที่ติดคางถายไมออกจนทองผูก นองตองพบกับญาติผูปวยทุก รูปแบบ ตั้งแตกรรมกร ชาวนา ขาราชการ ผูใหญบาน กำนัน อบต. อส. ซึ่งใน เวลาปกติจะกลัวและยกมือไหวหมอ แตในขณะเมาสุราก็พรอมจะชกหนาหมอ หรือชักปนยิงหมอไดตลอดเวลา ถาพูดจาไมสบอารมณ นองอาจพบคนไขไมมี ญาติถูกทิ้งใหนอนอยูคนเดียวใน Ward หรืออาจพบวาคนไขเพียง 1 คน มีญาติ

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

1 166

มาเฝาเกือบ 20 คน โดยทุกคนถือปนลูกซอง และมีซองกระสุนปนสะพายสอง ไหล รวมกับชาวบานอีกเปนรอย ยืนอยูตามระเบียงและสนามหญาเพราะผูปวย เปนกำนันถูกยิ่งถลมบานมาเมื่อคืน ลูกชายตาย แตตัวเองบาดเจ็บตองนอนทำ แผลอยูในโรงพยาบาลทั้งคืน ทางแกของพี่คือใหผูปวยกลับบานไดโดยสัญญาวา จะไปทำแผลใหที่บานทุกวัน เพราะถาขืนใหนอนโรงพยาบาลตอไป คงไมมีใคร เขาโรงพยาบาลนี้แนนอกจากรายนี้แลว นองๆอาจถูกตามไปรักษานายอำเภอ หรือผูกำกับการตำรวจภูธร เพราะทานเปนหวัดเจ็บคอมาโรงพยาบาลไมไหว ซึ่งประสบการณเชนนี้นองคงหาไมไดเมื่อเปนหมอโรงพยาบาลในเมือง เมื่อนอง ผานการฝกงานในโรงพยาบาลชุมชนแลวนองจะคนพบตัวเองวาชอบวิชาอะไร สูติ ศัลย เมด เด็ก ออรโธ จิตเวช ตา หู คอ จมูก ผิวหนัง เวชศาสตรครอบครัว ระบาดวิทยา หรือชอบเปนผูบริหารสาธารณสุข ซึ่งก็งายมาก อยูโรงพยาบาล ชุมชนไปเรื่อยๆ เปนผูอำนวยการ เปนนายแพทยเชี่ยวชาญของ สสจ. ก็มีสิทธิ สมัครสอบเปนนายแพทยสาธารณสุขจังหวัด แตจะไดเปนนายแพทยสาธารณสุข จังหวัดหรือไมขึ้นกับวาสนา และผูบังคับบัญชาจะสนับสนุน ซึ่งถาเปนความ ประสงค ข องเราก็ มั ก จะเป น ได ไ ม ย าก เสร็ จ แล ว ก็ ท ำงานให เ ก ง เพื่ อ เจริ ญ กาวหนาเปนรองอธิบดี ผูตรวจราชการ อธิบดี รองปลัดกระทรวง นองอาจได เปนปลัดกระทรวงสาธารณสุขอีกคนก็ได เพราะปลัดกระทรวงสาธารณสุขชวง หลังตองผานโรงพยาบาลชุมชน และสาธารณสุขจังหวัดทุกคน ทายที่สุดนี้ ในฐานะรุนพี่คนหนึ่งคงตองขอตอนรับนองๆ แพทยใช ทุนปที่ 1 เขาสูโรงพยาบาลชุมชน เพื่อนองจะไดเปนแพทยที่สมบูรณ มีความรู ความสามารถ และกลาตัดสินใจในการรักษา ในการบริหาร ทำหนาที่แพทยอัน ทรงเกียรติ มีศักดิ์ศรี เปนแพทยที่มีอุดมการณแรงกลา ในการที่จะดูแลผูปวย ด ว ยหั ว ใจของความเป น มนุ ษ ย บู ร ณาการทุ ก สาขา ทุ ก มิ ติ ดู แ ลแบบ องครวมและยั่งยืน เมื่อนองๆ ดำรงเกียรติและศักดิ์ศรีของวิชาชีพแพทยไวได อยางมั่นคงแลว ทรัพยสินเงินทอง เกียรติยศชื่อเสียงก็จะตามมา ถึงแมทานจะ ไมร่ำรวยเปนมหาเศรษฐี แตนองก็จะเปนที่รักของผูปวย และชุมชนที่นองอยู เหมือนกับแพทยรุนพี่ของเราหลายคน นองจะไมอยากจากพวกเขาไปไหน แมจะ เกษียณราชการไปแลว ก็ยังอยากไปตรวจคนไขที่โรงพยาบาลเหมือนเคยทำมา

เอาละไมใกลฝงอยางพวกพี่คงตองฝากอนาคต ฝากผี ฝากไข อนาคต ของวงการแพทยและวงการสาธารณสุขไทย ไวในมือของนองๆรับชวงตอไป ชวยแบกรับภารกิจอันหนักอึ้ง แตทรงเกียรติยิ่งอันนี้ไว สานตอปณิธานของพี่ให สำเร็จเพื่อสุขภาวะของพี่นองไทยในชนบทตลอดไป ถึงเวลาของนองแลว สวนพี่ คงตองขอลา ลาไปพักผอน หลังจากตองตรากตรำมาเกือบครึ่งชีวิต ขอใหนอง ทุกคนโชคดี

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 1677

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

¾Þ.¸ÑÞÞÒÀó ÃÑμ¹ÇԪѠÍÇ.àǪÈÒÊμà ¤Ãͺ¤ÃÑÇ ¡ÅØ‹Á§Ò¹àǪ»¯ÔºÑμÔ¤Ãͺ¤ÃÑÇáÅЪØÁª¹ þ.¾Ò¹ ¨.àªÕ§ÃÒÂ

¡Ç‹Ò¨Ðà¨ÍÊÔ觴մշÕè CUP ¾Ò¹

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

1 168

สวัสดีคะ นองหมอใหมทุกคน พี่ซีอิ้วคะ พญ.ธัญญาภรณ รัตนวิชัย หรื อ ที่ รู จั ก กั น ในนาม หมอซี อิ้ ว พี่ เ ป น คนอำเภอพานค ะ เรี ย นที่ อ.พาน จนจบชั้น ม.6 โรงเรียนพานพิทยาคม เปนเด็กตางจังหวัดที่อยากไปเรียนตอ ที่ ก รุ ง เทพฯ ตั้ ง ใจสอบเอ็ น ทรานซ จ ครั้ ง แรกสอบเข า ได ค ณะเภสั ช ศาสตร มหาวิทยาลัยรังสิต ดวยความที่ดีใจไดมาเรียนที่กรุงเทพฯ เกรดเทอมฉลอง ด ว ย GPA 1.4 เมื่ อ หายตกใจคุ ณ แม ไ ด ใ ห ก ำลั ง ใจ ตั้ ง ใจอี ก นิ ด ลู ก เทอม 2 ผานพนดวย 2.6 รอดหวุดหวิดคะ กอนปดเทอมกลับบานไปเยี่ยมยาย ยายบอก วา อยาเรียนเลยเภสัชฯเรียนจบไปตองไปทำงานเปนลูกนองหมอ (ความคิด ของยาย กลัวหลานลำบาก) ใหไปสอบเปนหมอดีกวา เราก็ยังไมมีจุดยืนของ ตนเองเมื่ อ ยายกั บ แม สนั บ สนุ น ก็ เ กิ ด ความลั ง เลใจ ก็ เ ลยสอบตรงที่ ค ณะ แพทยศาสตร มหาวิทยาลัยรังสิต เมื่อสอบติดก็ตั้งใจเรียนมากขึ้น น อ งๆ คะ การเรี ย นแพทย พี่ รู สึ ก ว า ไม ย าก แต ต อ งอดทน มี ค วาม รับผิดชอบและที่สำคัญพี่โชคดี ที่มีกลุมเพื่อนดีที่ตั้งใจเรียนและชวยเหลือกัน เคี่ยวเข็ญ และผลักดันจนเราจบพรอมๆ กัน แตเมื่อจบมาก็พยายามสอบใหได ใบประกอบโรคศิลป (อันนี้ตองขึ้นกับความสามารถสวนตัวของแตละคนคะ) สวนตัวพี่ใชเวลา 2 ปคะ เปน 2 ปที่เครียดมาก เสียความมั่นใจตัวเองไปกวาครึ่ง ตอนเรียนเพื่อนชวยเราไดแตตอนสอบตองชวยตัวเองคะ อานหนังสือตลอด โชคดีมีเพื่อนที่ที่สอบผานกอนมาใหกำลังใจและชวยติวใหทุกวัน ดวยความตั้งใจ

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 1699

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

ของเพื่อนและความพยายามเกินรอยของเราในที่สุดเราก็สอบผาน มีความตั้งใจ อยากไปเปนแพทยเพิ่มพูนทักษะรวมกับนองๆ ติดตอจนไดไปเพิ่มพูนทักษะที่ จังหวัดแถวภาคใต เปนประสบการณที่ไมคอยประทับใจมากนัก ปกติแพทยเราไมวาจะมาจากสถาบันไหนเราก็ถือเปนพี่นองกัน แตครั้งที่ เราไปเจอเพื่อนตางสถาบันที่ไมตอนรับและแบงแยกการทำงานเต็มไปดวยความ กดดัน ในที่สุดเด็กหัวแข็งอยางเราก็ถอนตัวออกมาและทำงานที่ รพ.เอกชน มาตลอด เหตุ ที่ ต อ งทำงานเนื่ อ งจากต อ งช ว ยแบ ง เบาภาระทางบ า นจาก คาใชจายในการเรียนแพทยจากมหาวิทยาลัยเอกชน และเมื่อยังเพิ่มพูนทักษะยัง ไมครบปก็ยังสมัครเรียนตอยังไมได ตองทำงานตอไป การทำงานโรงพยาบาล เอกชน มีขอดีคือการฝกทักษะการคุยกับผูปวย การบริการผูปวยดวยรอยยิ้ม การปฎิเสธผูปวยแบบสุภาพ การวางตัวที่ดี เมื่อทำงานจนภาระทางบานเบา บางลง ก็ยายไปทำงานที่คลินิกผิวหนัง นองรูไหมคะ การทำงานคลินิกผิวหนัง ที่นองๆ หลายคนสนใจ เนื่องจากคิดวาไดเงินเดือนมาก งานสบาย จริงๆ แลว ยังมีดานที่เอาเปรียบเราอยูมากเหมือนกันเชน เราตองพยายามขาย คอรสดูแล ผิวและขายชุดบำรุงผิวใหลูกคา ตองพยายามพูดโนมนาวใหทุกคนหันมาดูแลผิว (หมอดูแลตัวเองใหไดกอนเถอะคะ) เหนื่อยใจมากกวาคะ ราคาก็แพงตัวเองยัง ไม ก ล า ใช รู สึ ก ว า ไม ใช ตั ว ตนของตนเอง เปลี่ ย นงานดี ก ว า กลั บ ไปทำงาน โรงพยาบาลเอกชน ตั้งใจจะไมเปลี่ยนงานอีก ที่นี่งานหนักบางเดือนไมไดหยุด เลย แตโชคดีที่เปนเวรเชาตลอด และตองเดินทางไปกลับ งานเยอะเงินก็เยอะแต ไมมีเวลาใหครอบครัวเลย ทั้งเหนื่อยทั้งเครียด แตแลวโชคชะตาก็เลนตลกกับเรา ครอบครัวจึงสนับสนุนใหมาทำงานที่ รพ.ใกล บ า น เราจึ ง ได ไ ปสมั ค รที่ รพ.พาน และได พ บท า นผู อ ำนวยการ โรงพยาบาลพาน (นพ.ฑิฆัมพร จางจิต) ทานไดพูดคุยและชี้แจงใหทราบวา โรงพยาบาลพานเป น โรงพยาบาลส ง เสริ ม สุ ข ภาพ เน น เรื่ อ ง primary care เปนหลัก ถาจะทำงานที่นี่ตองออกเชิงรุก ทำไดไหม? ดวยความที่อยากทำงาน ใกล บ า น จึ ง ได บ อกท า นว า ได ค ะ (แต ใ นใจคิ ด ว า primary care คื อ อะไร ใชการรักษาพยาบาลเบื้องตนหรือเปลา แลวเชิงรุกคืออะไรใชการออกไปรักษา พยาบาลในชุ ม ชนใช ไ หม ไม น า จะยากเพราะเราเองก็ เ ป น คนเข า กั บ คนง า ย

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

1 170

เปนคนลุยงาน) ทานก็บอกวาตอนนี้ยังไมมีตำแหนง ใหรอไปกอนนะ แตดวย ความโชคดี มีตำแหนงแพทยประจำศูนยแพทยชุมชนตำบลเมืองพานวางลง พี่จึงไดมีโอกาสเขามาทำงานรวมกับ cup พาน เปนสิ่งดีดีที่พี่มีโอกาสไดเปน สวนหนึ่งใน cup พาน กอนจะเริ่มงานทานผอ.ไดใหแนวทางในการทำงานวา เนนเชิงรุก ควรจะตรวจ opd ครึ่งวันและครึ่งวันบายควรจะลงชุมชนเพื่อทำงาน เชิงรุก นองๆ คะแพทยจาก รพ.เอกชนลงมาทำงานในสถานีอนามัยตองมี การปรับตัวหลายอยางเชน รูปแบบการทำงาน วัฒนธรรมในองคกร การสื่อสาร กับชาวบาน ภาษายากๆ ที่ตองสื่อสารกับเจาหนาที่สาธารณสุขเวลาประชุม เชน บริบทพื้นที่ การวิพากษ KM. การทำงานใน CMU ที่มีเจาหนาที่เพียง 4 คน แพทย 1 คน ทันตาภิบาล 1 คน ผูชวยแพทยแผนไทย 1 คน ผูชวยเหลือ คนไขและคนงานอีก 5 คน ทำใหการปฏิบัติงานเพื่อใหบรรลุตามแนวทางของ ผอ. นั้นเปนไปไดยาก จำนวนเจาหนาที่ที่ไมเพียงพอกับจำนวนประชากรในเขต ที่ตองรับผิดชอบทั้ง 23,000 คน จำนวนผูปวยที่มาตรวจที่ opd ตอวันประมาณ 150 คน (มากกวาที่ opd รพ.เอกชนอีก) และความไมเขาใจของเจาหนาที่ รวมถึงการไมไดพูดคุยถึงขอบเขต หนาที่การทำงานของแพทย ทำใหหมอกลาย เปนผูตรวจคนไขหลัก (เจาหนาที่หายหมด) และไมสามารถจะปลีกตัวไปออก ชุมชนในตอนบายไดตามที่ตั้งใจ เมื่อเวลาผานไปก็พยายามพูดคุยทำความเขาใจ ใหตรงกันจนหมอสามารถออกไปเยีย่ มบาน และทำกลุม กับประชาชนในหมูบ า นได ตอมาพี่ไดมีโอกาสเขารวมการอบรมพัฒนาศักยภาพผูนำระบบบริการ ปฐมภูมิ (จุดเปลี่ยนความคิดและชีวิตครั้งใหญ) พรอมกับนองผึ้ง เภสัชฯ ชุมชน ของโรงพยาบาลพาน นองผึ้งนารักมีความกระตือรือรนในการทำงาน พี่และ นองผึ้งมีความคิดเห็นที่จะพัฒนาการทำงานรวมกันของโรงพยาบาลและอนามัย จึงรูสึกตื่นเตนดีใจที่จะไดเที่ยวสระบุรี แตก็กังวลเล็กนอยวาจะตองเตรียมตัว อยางไรในการเขารวมอบรมครั้งนั้น เพราะชื่อชื่อของโครงการ “อบรมพัฒนา ศักยภาพผูนำระบบบริการปฐมภูมิ” และมูลนิธิแพทยชนบททำใหเรารูสึกกังวลใจ แตเมื่อไปถึงสถานที่จัดประชุม Valley Garden Resort สระบุรี ก็ไดตื่นตาตื่น กั บ บรรยากาศที่ ส วยงาม ยิ่ ง พอได เข า ไปในห อ งประชุ ม ก็ พ บกั บ “ผ า ห ม ผื น

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 1711

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

หมอนใบ” เปนอุปกรณหลักในการประชุม เมื่อไดฟงอาจารยบรรยายและเรียนรู กระบวนการในห อ งประชุ ม เราก็ ยิ่ ง ค น พบมุ ม มอง ได เ ติ ม พลั ง ใจ และ เปนเหมือนการจุดประกายแนวคิดในการทำงานปฐมภูมิ ไดมีโอกาสทำความ รูจักเครือขาย เพื่อนรวมงาน ที่รักในงานปฐมภูมิเหมือนกัน โดยเฉพาะเรา ที่มีหนาที่พัฒนางานในบริการปฐมภูมิในcup พานเนื่องจากเรามีโอกาสทำงาน เชิ ง รุ ก ร ว มกั น ในพื้ น ที่ ต ำบลเมื อ งพาน เมื่ อ มาอยู ใ นบรรยากาศดี ๆ สบายๆ ไดผอนคลาย และไดรับพลังจากการอบรม เราทั้งสองคนตางมีความคิดตรงกัน วาการพัฒนางานปฐมภูมิควรพัฒนาไปพรอมๆ กันทั้ง CUP จึงกลับมาคุยกับ ทานผูอำนวยการโรงพยาบาลพาน วาพี่อยากปรับรูปแบบการทำงานเนื่องจาก พี่มีโอกาสสัมผัสชุมชนและไดอยูรวมในการทำงานของสถานีอนามัยทำใหมอง ภาพขอดีและขอเสียในภาพรวมไดจึงอยากนำขอมูลเหลานั้นนำมาชวยในการ พั ฒ นาศั ก ยภาพเครื อ ข า ยบริ ก าร CUP พาน ท า น ผอ. ก็ ไ ด ใ ห โ อกาสและ สนั บ สนุ น ให พ่ี ไ ด มี โ อกาสร ว มเสริ ม ที ม ในการพั ฒ นาเครื อ ข า ยหน ว ยบริ ก าร ปฐมภูมิ CUP พาน ทำหนาที่ดูแลภาพรวมของสถานีอนามัยทุกแหง (กำลัง ฝ ก หั ด ค ะ ^^) วางแผนจั ด กิ จ กรรมพั ฒ นาศั ก ยภาพหมออนามั ย และผู ช ว ย รวมกับนองผึ้งในการพัฒนาระบบการเฝาระวังความปลอดภัยดานยาและการใช ยาอยางสมเหตุสมผลในสถานีอนามัย (กำลังเริ่ม เชนกันคะ) โดยไดรับโอกาส และการสนั บ สนุ น ด ว ยดี จ ากหั ว หน า กลุ ม งานเวชปฏิ บั ติ ค รอบครั ว และชุ ม ชน (หมอหน อ ย; ทพญ.อรอนงค พู ล สวั ส ดิ์ ) และหั ว หน า ฝ า ยเภสั ช กรรม (เจวาส; ภญ.วาสนา เตชะธีราวัฒน) พี่ โชคดีที่ไดมีโอกาสทำงานอยูในองคกรที่ มองเห็นความสำคัญของงานปฐมภูมิ สนับสนุนใหเราไดเรียนรูและทำกิจกรรม ตางๆ ขอบคุณมูลนิธิแพทยชนบทที่จัดกิจกรรมดีๆ พาคนที่รักในงานปฐมภูมิ มาเจอกัน ใหไดเติมพลังซึ่งกันและกัน ขอบคุณคะ และสุดทายขอบคุณพอแม และสามีที่ไดสนับสนุนใหเรามาอยูในองคกรที่เห็นคุณคาของเราทำใหเราไดมี โอกาสคนพบตัวเอง คนพบความถนัดในดานการแพทย ของตนเอง พบวาเรา ชอบเป น แพทย เวชศาสตร ค รอบครั ว น อ งๆ คนไหนสนใจ มาสมั ค รเรี ย น inserviced training ที่ รพ.พาน อยากมารวมสรางสิ่งดีๆ ดวยกันคะ พี่ๆ ที่พาน ยินดีตอนรับนองทุกคนคะ

¹¾.ÍÔ·¸Ô¾Å ÍØ´μÁл˜ÞÞÒ á¾·Â ãªŒ·Ø¹ 1 ÅÓ»Ò§ - àªÕ§ãËÁ‹

âç¾ÂÒºÒŪØÁª¹... ¤ÇÒÁàª×èÍ ¤ÇÒÁ½˜¹ áÅФÇÒÁ໚¹¨ÃÔ§

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

1 172

ขอยินดีตอนรับนองๆบัณฑิตใหมทุกทานนะครับ เขาสูชีวิตการทำงาน จริงๆ ซะที หลังจากที่เหน็ดเหนื่อยกับการเรียนมาตลอดทั้งชีวิต หลังจากนี้ จะไมมีอาจารยมาสอนไมมีคนมาคอยควบคุมเราอีกตอไป ชีวิตจะดีจะแย ยังไงตอไปเราจะเปนคนกำหนดมันเองครับ แนะนำตั ว พี่ ชื่ อ พี่ ตู ครั บ (นพ.อิ ท ธิ พ ล อุ ด ตมะป ญ ญา) จาก คณะแพทยศาสตรศิริราช รุน 115 ขณะนี้ใชทุนอยู ลำปาง-เชียงใหม-เชียงใหม ครับ ระยะเวลา 1 ปที่ผานมา แมจะนอยนิด แตสิ่งที่พี่พบเจอมา (ทั้งเรื่องดีและ ไมดี) มากมายจนบรรยายไมหมดครับ ประสบการณเปนสิ่งที่ตองสัมผัสเองครับ เอาเปนวาวันนี้พี่จะขอพูดถึงสิ่งที่มีประโยชนและนองๆ ควรจะรูละกัน ที่เหลือ รอเผชิญเอง เพื่อความมันสในชีวิต หมอบานนอก เลาใหฟง จุดเริ่มตนของเราทุกคน (ตัวพี่และนองๆ ทุกคน) เริ่มตนที่โรงเรียนแพทย สถานที่ที่ปลูกฝงความเปนแพทยใหเราตลอด 6 ปที่ผานมา ...แต... สิ่งที่เห็นนั่น คื อ ความเป น จริ ง หรื อ ไม ? ?? ประเทศไทยไม ไ ด มี แ ต โรงเรี ย นแพทย ค รั บ

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 1733

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

กลั บ กั น โรงเรี ย นแพทย เ ป น แค ส ว นน อ ยนิ ด ของโรงพยาบาลทั้ ง หมดใน ประเทศไทย ! หลังจากที่นองๆ เรียนจบ ทุกคนตางตองออกไปเผชิญชีวิตแตกตางกัน ตางๆ นานา สิ่งตางๆ ที่นองเคยเห็นมาในโรงเรียนแพทยนั้น กับชีวิตการทำงาน แตกตางกันสิ้นเชิง ทั้งระบบการทำงาน การปรับตัว ระบบสาธารณสุขตางๆ อุปกรณการรักษา ยา รวมทั้งชีวิตความเปนอยูของผูคนตางถิ่น ฯลฯ ชีวิตในเมืองมี รพ.รัฐ+เอกชน นับไมถวน ผูคนใสใจสุขภาพ ภาพที่ นองเห็นในโรงเรียนแพทย (ทุกที่) การพัฒนาไมสิ้นสุด Go inter ครบวงจร หมอเยอะทุกระดับทุกหนวย ดูแลคนไขตามมาตรฐานสากล ยาดียาราคา แพง เตียงเต็ม รับคนไขจำกัด ดูแลรักษาเต็มที่ สิ่งเหลานี้นองๆ ทุกคนรวมทั้งพี่ไดถูกปลูกฝงมา การประสบความสำเร็จ ในอาชีพนี้คือ จบมาจะตองรีบเรียนตอ จบไวๆ เปนอาจารยแพทย อยู รพ.ใหญๆ ไปเมืองนอก เอกชนรับทำงาน พี่เองก็เคยคิดเชนนี้ กลับกันชีวิตในชนบท นองอาจไมเคยเห็น ไมมีใครเลาใหฟง ชีวิตคนจน ยากไร ไมมีความรู ไมมีตังคคารถมารพ. หมอ 1 คนดูทั้งอำเภอ ตรวจคนไข วันละ 100+ (คนละ 2-3 นาที) ยาไมมี อุปกรณไมมี พยาบาลไมมี หมอ เครียด สุดทายจบลงที่ ใครจะทนอยูสภาพแบบนี้ หนีเขาเมืองดีกวา หมอ ใหมจบมารีบวิ่งหาทุนเรียน หารพ. Fix ward ยังไงก็ไมออกบานนอก นี่คือสภาพความเปนจริง ถาไมไดออกมาเห็นดวยตาตัวเองอาจไมรู ในมุมกลับกันครับ มุมมองของคนไขท่มี ีตอหมอ คือ รพ. ยิ่งใหญยิ่งดี หมอเยอะ เครื่องมือครบ รพ. เล็กๆ หวยแตก หมอไมเกง เครื่องมือไมมี ใครมีตังครีบเขารพ.ใหญดีกวา รพ. เล็กๆ ใหพวกใชสิทธิฟรีรักษากันไป ทั้งๆ ที่ในสวนของรัฐบาล ก็สนับสนุนระบบประกันสุขภาพถวนหนาเพื่อให คนไทยไดรับการรักษาเทาเทียมกัน ตกลงระบบประกันสุขภาพถวนหนา มั น ถ ว นหน า ตรงไหน ในเมื่ อ คนมี ตั ง ค ก็ ดี ก ว า อยู ดี ...แท จ ริ ง แล ว ระบบ สาธารณสุขของไทย (ที่เหมือนจะดี) ตองยอมรับในความเปนจริง ยังไมได มาตรฐานเลย

พี่เองเปนคนนึงที่ใชเวลาตลอด 6 ป คิดอยูวาจบแลวจะทำอยางไรใหเกิด ประโยชนตอสังคม ถาเราทุกคนมัวแตทำตามกระแสสังคม พอกพูนความรูให ตนเอง รีบเรียนสูงๆ พัฒนา Go inter กันอยางเดียว เมื่อไรละครับที่คนไทยจะ ไดโอกาสรับการรักษาอยางถูกตองทั่วถึง ...จากความคิดนี้เองจึงทำใหพี่ตัดสินใจ ออกมาใชทุนจนครบ 3 ป สิ่งที่พี่เพิ่งจะคิดไดหลังจากทำงานมา 1 ป คือ การประสบความสำเร็จ ที่แทจริงนั้น ไมไดอยูที่การเรียนสูงๆ อยู รพ. ใหญ ตรวจคนไขไปจิบกาแฟไป แตอยูที่เราทำประโยชนอะไรใหกับสังคมบาง และเรามีความสุขกับสิ่งที่ทำ นั้นมั้ย ความจริงที่เกิดขึ้น คือ เทียบระยะเวลา 1 ป เพื่อนพี่บางคนเรียนตอ ความรูพอกพูน ไดตรวจคนไขไปพลางๆ แต 1 ป ของพี่ ตรวจคนไขไปเปนหมื่น คน ไดตังคกินขาว นี่แหละคือความภาคภูมิใจ ไม ไ ด บ อกว า การเรี ย นสู ง ไม ดี น ะครั บ อย า เข า ใจผิ ด ถ า ไม มี ห มอ เฉพาะทาง, GP อยางพวกเราก็อยูไมได สิ่งที่พี่จะบอกคือ อยาไปทำตามกระแส สังคม คิดซักนิดวาเราตองการทำอะไร ทำ ในสิ่งที่เราตองการและตั้งใจทำมันให ดีที่สุด

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

1 174

อินเทิรน 1 กับชีวิต รพ. ศูนย คงทราบกันดีจบมาปแรก ตองผานแพทยเพิ่มพูนทักษะ 9 เดือน ใน รพท./รพศ. ถาไมผานการเพิ่มพูนทักษะ ก็จะไปเรียนตอไมได สรุปคือกลับมา เปนเด็กอีกครั้ง ความเปนแพทยยังไมเริ่มตน (จำไว เราคือ นศพ. ป 7 ไมใชหมอ) การทำงานที่นี่ก็เหมือนกับที่เคยเจอในโรงเรียนแพทยนั่นแหละครับ พี่จะไมขอ พูดถึงมันมาก เพราะชีวิต 9 เดือน ที่นี่ ไมไดมีความหมายเทาใด สิ่งตางๆ ที่เคยเจอมายังวนเวียนอยู สังคมเดิมๆ ความสัมพันธแบบ Staff-Student บางคำยังคุนหู เชน “หมอคะ Blood gas, EKG คะ” เปนตน และตอกย้ำดวยคำวา ทนๆ ไปไมงั้นไมผาน เปนแบบนี้บางที่นะครับ ที่ดีๆ ไดทำงานเต็มที่ก็มี เอาเปนวา ทำใจไวกอนเลยครับ เรื่ อ งที่ อ ยากแนะนำให น อ งรู ไ ว สำหรั บ ชี วิ ต โรงพยาบาลศู น ย / โรงพยาบาลทั่วไป

ทำความเขาใจกับหนาที่ของตนเองจาก รพ. ตางๆ บางที่ตองการใหเรา เปนหมอ บางที่ตองการใหเราเปนนักเรียน เราก็แคทำตามหนาที่ใหพนๆ ปไป เทานั้น ดู แ ลคนไข ใ ห ดี ที่ สุ ด ทุ ก ที่ มี ทั้ ง คนดี ค นไม ดี แต ต ราบใดที่ เรายั ง มี แรง ทำงานและไมเกินขอบเขตหนาที่ คิดซะวาสงสารคนไข ทำไปจนกวาเราจะไมไหว แลวคอยไปดูแลตัวเอง สุดทาย สิ่งที่เราทำ คือสิ่งที่เราชอบ ทำงานอยางมีความสุข งานก็ดี ชีวิต ก็ดี ถาเมื่อใดชีวิตหมดความสุข จำไวคำนึง ......แลวมันจะผานพนไป......

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 1755

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

คำวา “หมอ” มีความหมายที่ รพช. ตองยอมรับอยาง คือ คนเรียนหมอสวนใหญเกิด/เรียน/ทำงานในเมือง และคุ น เคยกั บ สิ่ ง ที่ เ ป น รพช. เป น อย า งไร บางคนอาจยั ง ไม เ คยรู ด ว ยซ้ ำ หมอสวนใหญรวมทั้งตัวพี่เองก็เปนคนนึงที่กลัวการออก รพช. โดยที่ยังไมเคย สัมผัสมันมากอน แนนอนครับ ชีวิตไมมีทางสวยหรูแน เตือนไวกอนครับสำหรับการออก รพช. (ทุกที่) ตองเตรียมทำใจกับสิ่งแปลกๆที่พรอมเกิดขึ้นไดเสมอ เชน อุปกรณ ไม เ พี ย บพร อ มตามตำรา ป ญ หาทางการแพทย ที่ ไ ม ค าดคิ ด ต อ งพลิ ก แพลง การรักษาเองเพื่อคนไข ยาหมด รพ. รถรีเฟอรหมด หรือแทกระทั่งน้ำไมไหล ไฟดับ เปนไปไดหมดครับ เราพรอมรับสภาพตรงนั้นไดรึเปลา สำหรับพี่เองไมมี ปญหาครับ ลุยไดเต็มที่ เริ่มตนการทำงานของพี่ก็ถูกสงมารพช.ซะแลว (ออก รพช. กอนเขา รพศ. อีก) Package ลำปาง-เชียงใหม-เชียงใหม ฟงดูเหมือนจะสวยหรู ปาย ประกาศถูกติดหนาหอพัก 1 พ.ศ. 2553 เริ่มงานที่ รพช.ดอยเตา จ.เชียงใหม (มันอยูตรงไหนฟระ) งานก็ยังไมเคยทำ ดันใหมาออก รพช. กอนเลย อะเอาไง เอากัน เพื่อนๆ ที่หวังดีก็มาบอกวา “ตู ไดขาว รพ. มี ผอ. คนเดียวนะ อิอิ” อาวซวยแลวไงละ ไปถึงก็ไดเปนรอง ผอ. (แลวมันยังไงละนี่???) ถึงเวลามีคน ขับรถมาพรอม “ยินดีตอนรับสู อ.ดอยเตา”

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

1 176

2 ชม.หลั ง จากง ว งเหงามาบนรถ ถึ ง แล ว อ.ดอยเต า 7-11 ไม มี รานอาหารไมมี ทะเลสาบไมมีน้ำ สรุปคือไมมีอะไรเลย!!! หันซายขวา คนเมืองกะเหรี่ยงครึ่งครึ่ง อาวงานเขาแลวไง ถึงตอนนี้ไมตองบรรยายครับ แบบนี้ไมเคย เจอ ใน รพ. จะเปนไงบางหนอ??? หมอเวรวันนี้ก็ ผอ. แนละ เพราะมีคนเดียว (งานคงหนักนาดู) เมื่อมาถึง คนรถพาเขาไปรูจัก ผอ. ซึ่งกำลังพายเรืออยูในบึง (แบบนี้ก็ไมเคยเห็น คุนแตอยู เวรแลว BP drop, arrest) กาวเดินสำรวจใน รพ. ตึกเดียว 30 เตียง พยาบาล และเจาหนาที่ยกมือไหวตลอดทางพรอมตอนรับดวยน้ำเปลา 1 แกว ทุกที่ที่เดิน ผาน (โอว เราใหญมาจากไหนวะเนี่ย?) งานสบายๆ แตเปยมดวยคุณภาพ เนื่องจากที่นี่หางจากเมือง 2 ชม.ครึ่ง ตองเต็มที่เสมอ เพราะไมไดรีเฟอรกัน งายๆ คนไขใจดียกมือไหวใหเกียรติหมอ (เริ่มหาไดยากในสมัยนี้) พูดจาเปน กันเองถึงแมภาษาจะไมคุนหู แตก็ปรับตัวไดไมยาก (ใชมือใหเปนประโยชน) แคนี้ แมยังไมเริ่มงาน ก็รูสึกแปลกๆ ยังไงก็ไมรู รูสึกมีกำลังใจอยากทำงานขึ้นมาตอน นั้นเลย พี่เริ่มทำงานวันแรกในชีวิตก็ที่ อ.ดอยเตานี่แหละครับ สิ่งที่พี่เจอที่นี่ อยากเลาใหนองๆ ฟง เริ่มตั้งแตงานประจำวัน คนไขในวอรด 30 คน คนไข OPD 100+ ตรวจเร็ ว ก็ ว า ตรวจช า ก็ บ น แถมขณะตรวจอาจมี ER ตาม เด็กคลอดมีปญหา ฯลฯ กวาจะตรวจไดเร็ว และ Effective ไมมั่วนะครับ ก็ใช เวลาปรับตัวเกือบเดือนแลวครับ, การสื่อสารที่เปนปญหา อาจตองหาลามมานั่ง ขางๆ, การพลิกแพลงอุปกรณตางๆ มาใชใหเปนประโยชน บางครั้งแมกระทั่ง X-ray/Lab ก็ ต อ งทำพอเป น ไว บ า ง, ทั ก ษะการรี เ ฟอร ค นไข อ ย า งสมเหตุ ผ ล (ไมมั่ว) เพื่อเปนการประหยัดเงินให รพ. และคนไขไมตองเสียเวลาเดินทาง โดยเปลาประโยชน เราไดใชทักษะที่เรียนมาดูแลคนไขไดอยางเต็มที่, การเขางาน สังคมตางๆ (เชน การดื่ม การตีกอลฟ การเขางานเลี้ยงสังสรรค) เนื่องจากมี ความจำเปนที่บางครั้งจะตองออกงานสังคมกับผูหลักผูใหญ การสังสรรคกับ เพื่อนรวมงานทุกระดับ ซึ่งในตางจังหวัดนี้ถือวาเปนสิ่งสำคัญทีเดียว, การดูแล คนไขนอกรพ. การออกหนวย (มีบางจุดที่รถไปไมถึงตองขึ้น ฮ. ไปออกก็ยังมี) นองๆ จะไดลุยๆ แบบเต็มที่ ...ทั้งหมดนี่เปนเรื่องที่ตองเรียนรูครับ

1777

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

ไมมีที่ใดสวยหรู ทุกที่ตองมีปญหา เพียงแตเรารับสิ่งนั้นไดหรือไม คนชนบท ไมไดอยูกันที่เงินครับ สิ่งที่พี่ไดรับกอนกลับคือ มีปาคนนึง เดินทางจากบานเพื่อมา รพ. ถามหาพี่ (คุนๆ วาปาไมไดเปนไรมาก พี่เคยตรวจ Advise นิดหนอย ใหยากลับบานไป) แตวันนี้ปาไมไดปวยครับ แตปาตั้งใจมา เพื่อเอาลำไย 1 พวงจากสวนที่บานมาให ราคาไมกี่บาทหรอกครับ แตคุณคา ของมันประเมินไมไดเลย

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

ขอดีของ รพช. คือ เรามีเวลาวาง ไดเรียนรูสิ่งตางๆ ทั้งเรื่องในและ นอก รพ. (ไมไดเปนหมอที่รูแตในตำรา), ไดปฏิบัติหนาที่ “หมอ” ไดอยางเต็มที่ ในความรับผิดชอบของเราเอง, คนไขใหความนับถือ ปญหานอย (เทาที่พี่สัมผัส มา ถาเราดูแลคนไขดี ปญหาฟองรองแทบจะไมเกิดเลยครับ), ไดทำการดูแล คนไข แ บบ Holistic คนไข เ กื อ บทั้ ง ชุ ม ชนเป น คนไข ข องเรา, เรี ย นรู ร ะบบ การบริหารและสาธารณสุข, รับรูสภาพความเปนอยูสัมผัสชีวิตจริงของคนไข, รวมถึงการพักผอนสังสรรค ออกกำลังกาย ไดเหมือนอาชีพอื่นเคาทำกัน ... สิ่งเหลานี้เราอาจนึกภาพไมออกและอาจไมไดรับโอกาสสัมผัสอีกแลวในชีวิตนี้ ส ว นข อ เสี ย ของ รพช. ก็ มี ค รั บ คื อ ชี วิ ต ความเป น อยู อ าจไม เ หมาะ สำหรับบางคน, ผูที่ความรูไมแนนพอและตัดสินใจไมเด็ดขาด อาจมีปญหาเวลา เจอภาวะฉุกเฉินที่อยูนอกตำรา, เจอโรคยากๆ จำเปนตองรีเฟอร โดยไมไดทำ อะไรเทาที่ควร, ตองมีทักษะการสื่อสารที่ดี เนื่องจากคนไขกวาครึ่งตองการสงตัว ไป รพ. ใหญ, คนไขบางคนไมเชื่อถือหมอ, จำเปนตองเขาสังคมใหไดกับเพื่อน รวมงานทุกระดับ และสุดทายสำคัญมาก ถากันดารมาก อาจไมมีของกินได (อันนี้นากลัวมาก) จริงๆ นะ ...สวนเรื่องปลีกยอยอื่นๆ พี่ไมขอเลาละ อยากใหนองๆ ไดมาสัมผัสเอง เพื่อเปนสีสันในชีวิตครับ เตรียมหาคนไว Consult ฉุกเฉินดวยนะครับ เอาเปนวา ตลอด 3 เดือน ที่พี่ไดทำงานที่นี่ ทำใหไดแงคิดหลายอยาง ครับ รพช. ไมไดแยอยางที่คนใสไขไวครับ สิ่งที่ดีก็มีมาก ตองลองคิดดูครับวา คนที่พูดนั้นเคาไดมาสัมผัสจริงๆ รึยัง

สิ่งสุดทาย การมาชนบท อาจจะไมไดอะไรติดไมติดมือกลับไป แต ความทรงจำกับสถานที่ดีๆ มันจะยังคงอยูเสมอครับ สรุ ป คื อ พี่ ม าแนะนำวั น นี้ อยากให น อ งๆ เป ด ใจ พร อ มรั บ มื อ กั บ ที่ ที่จะไปอยู และคิดเสมอวา เราเรียนมา 6 ป ขอใหใชความรูใหเกิดประโยชน แกสังคมมากที่สุด ดังคำของพระราชบิดา “True success is not in the learning, but in its application to the benefit of mankind” (ความสำเร็จมิใชอยูที่การเรียนรูเทานั้น หากแตเปนการนำไปใชใหเปนประโยชนแกเพื่อนมนุษย)

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

1 178

¹¾.¾Ãà·¾ âªμÔªÑÂÊØÇѲ¹ ¼ÙŒÍӹǡÒà þ.¹¤Ãä·Â ¨.¾ÔɳØâÅ¡

1799

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

น อ งๆ หลายคนอาจมี โ อกาสมาทำงานในโรงพยาบาลชุ ม ชน ซึ่ ง ใน ปจจุบันนอกจากจะมีภาระงานในการตรวจ รักษาผูปวยแลว ยังมีการพัฒนา คุณภาพ โรงพยาบาลเพื่อใหผานการรับรองมาตรฐาน แบบทั้งโรงพยาบาล และเฉพาะดาน เฉพาะวิชาชีพ แตการพัฒนาตางๆ มักเปนไปอยางฉาบฉวย ขาดความสุขในการทำ ทำเอกสารขอมูลเพื่อสง แทนที่จะนำมาใชประโยชนจริง ในการทำงานประจำวั น เป า หมายการพั ฒ นาไปอยู ที่ ก ารผ า นการรั บ รอง ใบประกาศวาผานมาตรฐานเทานั้น แตขาดการพัฒนาทั้งการทำงาน และจิตใจ และการเรียนรูที่แทจริง การพัฒนานั้นควรพัฒนาทั้งการดูแลรักษาผูปวยใหมี มาตรฐานในการรักษาตามบริบท ผูปวยมีความปลอดภัย พัฒนาเจาหนาที่ทั้ง ดานกาย และจิตใจ ทัศนคติที่ดีมีความสุขในการทำงาน จึงควรมีการพัฒนาดวย หลัก 5 H ไดแก head heart hand harmony healthy ดังนี้ Head คือการพัฒนาดานความคิด องคความรูตางๆ ในการทำงาน การเรียนรูวิชาการใหมๆ ในการตรวจรักษาผูปวย แลวนำมาปรับใชอยางตื่นรู เทาทัน เหมาะสมกับบริบท เชน การนำความรูเรื่องอาหารผูปวยเบาหวาน มาปรั บ ใช กั บ อาหารในท อ งถิ่ น การให ค ำปรึ ก ษาผ า นทาง internet เป น ต น ร ว มไปถึ ง การหมั่ น ทบทวนการทำงาน วิ เ คราะห ป ญ หาตามสาเหตุ และ

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

¡ÒþѲ¹Ò¤Ø³ÀÒ¾·Õèá·Œ áÅÐÂÑè§Â×¹ ´ŒÇ 5 H

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

1 180

สังเคราะหวิธีแกไขปญหา เปนงานวิจัย นวัตกรรมตางๆ เชน การใชฉลากยาเปน ภาพสำหรับผูปวยทีมีปญหาในการอาน การใหผูปวยใหความรูกันเอง (self health group) การใหรางวัลผูปวยเด็กที่ไมทำสายน้ำเกลือหลุด เปนตน Heart คือการพัฒนาดานจิตใจ มีการทำงานดวยหัวใจความเปนมนุษย (humanize health care) ยกระดับจิตใจในการทำงานที่เห็นอกเห็นใจ เมตตา กรุณา และเขาใจผูอื่น ดูแลที่คำนึงทั้งดาน กาย จิตใจ สังคม ปญญา ความเชื่อ ตางๆ เชน การอนุญาตใหสามีเขาเยี่ยมผูปวยขณะคลอดได การใหญาติทำพิธี ใหผูปวยตามความเชื่อไดที่ปลอดภัยกับผูปวย การจัดใหมีมุมเรียนรู หนังสือ นิทาน ของเลนใหผูปวยเด็ก การดูแลผูปวยระยะสุดทายที่เหมาะสมตามความ เชื่อของผูปวยและญาติเปนตน Hand คื อ การฝ ก ฝนด า นความชำนาญ ทั ก ษะ (skill) ต า งๆ เช น การซักประวัติ ตรวจรางกายที่เหมาะสม แมนยำ การทำหัตถการตางๆ การทำ CPR การผาตัดตางๆ รวมไปถึงการใหบริการที่ใชทักษะในดานการฟง และพูด เปนหลัก เชน การใหคำปรึกษา (counseling) การเสริมพลัง (empowerment) ผูปวยและญาติ เปนตน Harmony คือ การสามัคคี การใหเกียรติซึ่งกันและกัน และมีเปาหมาย การทำงานที่ตรงกัน การสื่อสารที่ดี อันเปนพื้นฐานสำคัญในการทำงานเปนทีม สุขภาพ (health team) หรือทีมสหวิชาชีพที่ดี เปยมดวยพลัง ทำใหทำงานได อยางมีคุณภาพ และมีความสุขในการทำงาน Healthy คื อ การมี สุ ข ภาพที่ ดี ทั้ ง กาย จิ ต ใจ สั ง คม และป ญ ญาของ ผูคนในหนวยงาน และผูปวย ประชาชนที่เรามีสวนในการดูแล นอกจากการ มีรางกายที่แข็งแรง มีจิตใจที่แจมใส มีสังคมที่เอื้ออาทร สามัคคี มีความรัก และหวังดีใหกัน อาจแตกตางทางความคิด แตก็อยูรวมกันไดอยางสงบ รวมไป ถึงการมีปญญาในการคิดคำนึง เชนการมีคุณธรรม จริยธรรมในการดำเนินชีวิต สุดทายนี้ หวังวาไมวานองจะมาใชชีวิตในโรงพยาบาลชุมชน ไมวาจะ สั้นๆ แค เพียง 1-2 ป หรือนานกวานั้น จะไดหาประสบการณ เรียนรูอยาง เต็มที่ทั้งวิชาการ และวิชาชีวิตอยางเต็มที่ เพื่อความเปนแพทยที่ดีของสังคม

ตอไป ตามที่สมเด็จเพราะราชชนกไดกลาวไววา “ขอใหถือประโยชนสวนตัว เป น ที่ ส อง ประโยชน ข องเพื่ อ นมนุ ษ ย เ ป น กิ จ ที่ ห นึ่ ง ลาภ ทรั พ ย และ เกียรติยศ จะตกแกทานเอง ถาทานทรงธรรมะแหงอาชีพไว ใหบริสุทธิ์” และ “ฉั น ไม อ ยากให เ ธอ เป น เพี ย งแพทย เ ท า นั้ น ฉั น อยากให เ ธอเป น คนดวย”

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 1811

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

¹È¾.´ØÉÇÃó ÊØÇÃÃ³Ç§È ªÑé¹»‚·Õè 5 ÁËÒÇÔ·ÂÒÅÑÂʧ¢ÅÒ¹¤ÃÔ¹·Ã

“ÀѾԺÑμÔ”....àÃ×èͧä¡ÅμÑÇ, ¨ÃÔ§ËÃ×Í?

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

1 182

ใกลสอบ ศรว. ของป 5 แลว ทุกลมหายใจเขาออกของฉัน คือ “ขอใหหนู สอบผานดวยเถิด หนูอยากเปน extern แลว และเงิน 3,000 บาท ของคุณปา คุณมาจะตองไมสูญปาว เอา สูๆ” … วันนี้ในขณะหมกมุนกับความคิด และ กำลังนำอาหารเย็นใสเขาทองแบบเร็วที่สุดเพื่อจะไดไปอานหนังสือ ทอง lecture ติว ทำโพยเกาของ สพท. เลน facebook ดู the star ฯลฯ ก็ไดยินเสียงทีวีของที่ รานไกแจขาประจำดังขึ้น “ญี่ปุนกำลังตกอยูในแผนดินไหว วันนี้ (11 มี.ค. 2011) สำนักขาวตางประเทศรายงานวา ประเทศญี่ปุนเกิดแผนดินไหว 8.9 ริคเตอร จนทำใหตึกโตเกียวเกิดเพลิงไหม คนหนีตายจาละหวั่น” ความคิดแรกที่ผุดขึ้น มาคือ อื้มญี่ปุนเหรอ … “ตอนนี้ ยั ง ไม ท ราบตั ว เลขนะคะว า มี ค นไทยในญี่ ปุ น กี่ ค นที่ จ ะได รั บ ผลกระทบจากภัยพิบัติครั้งนี้ ตอนนี้กระทรวงการตางประเทศกำลังติดตอคนไทย ประมาณ 50,000 คนอยูคะ” วาว .. มีคนไทยอยูในญี่ปุนมากขนาดนี้เชียว เหรอ ....เหย!!! เรามีเพื่อนอยูญี่ปุนหลายคนเลยนิ.... แลวคุณตาซาโนซังที่ อุปถัมภคุณนาฉันหละ เคาจะเปนยังไงบาง?? ตอนนี้ความรูสึกเปลี่ยนไปจากครั้งแรกที่ฟงขาว ฉันเคยอานหนังสือเลม หนึ่งสะดุดกับประโยคเด็ดที่วา .. ทุกครั้งที่เกิดภัยพิบัติหรือสงคราม คุณอาจ ไมรูสึกเสียใจกับผูประสบเหตุท่ีอยูหางไกล หรือถูกฆาตายในประเทศที่คุณ

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 1833

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

ออกเสียงชื่อไมถูก ทั้งนี้ไมใชเพราะคุณไรน้ำใจ แตเพราะไมสามารถเชื่อมตัวคุณ กับเหตุการณนั้นๆ ได .. ใช คนเรามักจะเปนอยางนั้น เพราะเราคิดวา มันเปน เรื่องไกลตัว มันเปนปญหาของคนอื่น ประเทศอื่น ฉันเคยรูสึกและคิดวา ป ญ หาเรื่ อ งการสอบ ศรว. ตอนนี้ เ ป น เรื่ อ งใหญ ส ำหรั บ ชี วิ ต ฉั น แล ว แต ดู นี่ สิ....ปญหาผูประสบภัยพิบัติเหลานั้น มันหนักกวาการสอบของฉันมากมาย ขนาดไหน ไหนจะครอบครัว คนรักที่ตองสูญเสียไป ไหนจะบาน ธุรกิจและ สิ่ ง ทั้ ง หลายที่ ส ร า งมากั บ มื อ นี่ มั น ไม ใช เรื่ อ งเล็ ก ๆ เพราะนี่ มั น แทบจะ เปน....ทั้งหมดของชีวิตของคนๆ นึง! พอกลั บ หอฉั น พุ ง ตรงไปที่ ค อมพิ ว เตอร เข า ไปที่ Facebook ของ ACTION project alumni ซึ่งเปน page ที่รวบรวมเพื่อนๆ นานาชาติที่ไดรับการ เข า โปรแกรมฝ ก การรั บ มื อ กั บ ภั ย พิ บั ติ ร ะยะสั้ น ซึ่ ง จั ด ขึ้ น เป น ประจำทุ ก ป ที่ ประเทศตางๆ ที่เปนสมาชิกของสมาพันธนิสิตนักศึกษาแพทยนานาชาติ หรือ IFMSA ในภูมิภาคเอเชียแปซิฟก เพื่อนชาวญี่ปุนคนหนึ่งของฉันกลาวยกเลิกการ พบปะสังสรรคของเหลา alumni ทาง online ไวสั้นๆ วา “ตองขอโทษดวยที่ตอง ยกเลิกนัดอาหารเย็น และขอใหเพื่อนชาวญี่ปุนทุกคนกลับบานอยางปลอดภัย ดวยพลังแหงความดีของพวกเราที่ทำมาจงปกปองเรา และครอบครัวของเรา ทุ ก คนให ป ลอดภั ย ” พวกเขาจะกลั บ บ า นไปเจอครอบครั ว อย า งไร ในเมื่ อ Tsunami ไดพัดพาทุกสิ่งทุกหายไปอยางไมใยดี คนไทยอยางเราก็คงไดแตสวด มนตสงกำลังใจไปชวย และหายใจเขาออกลึกๆ เพื่อรูสึกขอบคุณธรรมชาติที่ยัง ไวชีวิตเรา จะวาไปประเทศไทยของเรานี้แสนดี แผนดินไหว ภูเขาไฟระเบิด พายุ อะไรก็ไมคอยจะมีกับประเทศอื่นเขา นับวาคนไทยเราโชคดีมาก (ยกเวนเรื่อง การเมือง) ครั้งหนึ่งที่ฉันไดไปฝกกับโปรแกรม ACTION ที่ฟลิปปนส ฉันไดแต สรางความตื่นตัวใหกับตนเอง และบอกวาไมแนนะ บานเราอาจเกิด tsunami อีกครั้ง หรือ อาจจะมีน้ำทวมก็ได เราเปนบุคคลากรการแพทยตองชวยรับมือได แตทวาความรูที่ไปร่ำเรียนถึงแดนไกลหดเหลืออยูนิดเดียว เมื่อเกิดเหตุการ น้ำทวมที่ อ.หาดใหญ จ.สงขลา เมื่อปที่แลวนี้ (2010)

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

1 184

คืนกอนเหตุการณน้ำทวมครั้งนั้น ฉันนอนไมหลับเลย ฝนตกติดตอกัน หลายวั น ปกติ เวลาเสร็ จ ภารกิ จ ที่ รพ. กลั บ มาหอแล ว ฝนตก คนส ว นใหญ มักนอนหลับสบาย แตวันนั้นไมใช ฝนตกหนักมาก เสียงน้ำฝนที่ปะทะกับหลังคา โปรงใสของหอพักนักศึกษาแพทยบินหลา 4 ดังสนั่นอยางไมเคยเปนมากอน มันดังราวกับวาจะทะลุหลังคามาใหไดซะอยางนั้น ตื่นเชามาฝนก็ยังคงตกอยาง ตอเนื่อง ฉันอาบน้ำแตงตัวไปเรียนตามปกติ แตทวา อาจารยและนักวิชาการ บอกยกเลิ ก การเรี ย นการสอน เพราะน้ ำ ท ว มหาดใหญ ร อบนอกแล ว ตาม ลักษณะภูมิศาสตรมหาวิทยาลัยสงขลานครินทรไมมีทางน้ำทวมได เพราะตั้งอยู บนเขาคอหงส หากน้ำทวม หาดใหญทั้งเมืองคงกลายเปนเมืองบาดาลไปแลว แนนอน นศพ.อยางฉันจะไปไดรับผลกระทบอะไรกัน สบายๆ ชิวๆ วันนี้ไมตอง เรี ย นด ว ย สุ ด ยอด! แต ไ ม ใช ! ! ถ า ใครไม เ คยผ า นเหตุ ก ารณ ภั ย พิ บั ติ เช น น้ำทวมนี้ คงนึกไมออกวาจะเกิดอะไรขึ้นบาง ... เมื่อน้ำทวมถนนสายหลักมักถูกตัดขาด คนในออกไมได (หนีน้ำทวม ไมได) คนเขาก็เขาไมได แลวใครจะมาสงขาวน้ำ ของบริจาค ประตู หนาตาง ใหผูประสบภัยที่ ชอง 3 5 7 9 ชวยกันบริจาคมา จะไปหาเรือพาย หรือรถสิบลอ ฝาน้ำทวมมาจากไหนถาบานไมไดเปนโรงตอเรือ หรือบริษัทรับจางขนหิน เหล็ก ทราย คงต อ งรอชะตากรรมภาวนาให ฝ นหยุ ด รอน้ ำ ลดอย า งเดี ย วจึ ง จะมี พี่ป.เต็กตึ้ง ทหาร หนวยอาสา ตำรวจ อบต. อบจ. สส. มาชวย แลวระหวางนั้น คนพวกนั้นมีชีวิตอยูกับน้ำทวมอยางไร กลับมาที่ตัวฉันงายๆ …. นักศึกษา แพทยเราจะมีชีวิตอยูอยางไรถาพอคาแมคาไมมาขายอาหารใน รพ. ไมมีใคร ทำอาหารใหคนไขใน รพ. ไมมีใครซักผาใหคนไข ไมมีคนเข็ญเปล ไมมีหมอ หรือใครมาทำงานใน รพ. เหมือนเดิม แลวคนไขผาตัดฉุกเฉิน จะทำยังไงกันละ ทีนี้!!?? ก็คงหนีไมพนนักศึกษาแพทยทุกคนที่จะตองชวยกันเทาที่ทำได พี่ชั้น คลินิคที่พอมีความรูบาง ก็ออกไปชวยในหนวยแพทยเคลื่อนที่ แจกยา ชวยทำ แผล ฯลฯ นองชั้นพรีคลินิคไดแปลงกายมาเปนคนเข็ญเปลจำเปน ใครไมเคย พับผาก็ไดพับ ใครไมเคยกินขาวไขดาวไหมๆ ฝมือเพื่อนตัวเองก็คงเปนคราวนี้ เพราะไมมีอะไรใหกิน เมื่อเดินไปเซเวนอีเลเวน พบวาน้ำและอาหารทุกชนิดหาย ไปหมด ตอนนั้นฉันอยูวอรดฉุกเฉิน เราแบงงานกันเขาเวร เชา บาย ดึก ทำงาน

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 1855

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

กันวันละ 8 ชั่วโมง และที่เหลือใครจะไปชวยสวนไหนของ รพ. ก็ทำไดตาม จิตศรัทธา จากสาหรายในหองฉุกเฉินพวกเราไดเลื่อนขั้นมาเปนถึงปลาตัวเล็ก เลยนะ ไดเย็บแผล ไดดู film วินิจฉัย fracture ไดชวยพี่ๆ ให streptokinase ผูปวย MI ดวย ดีใจไมเหนื่อยเลย รูสึกวาความรูที่เรียนมามันเปนประโยชนก็ คราวนี้แหละ จากการไดไปออกหนวยแพทยเคลื่อนที่ ฉันพบวากลุมคนอาสาที่เขาไป ชวยเหลือผูประสบภัยที่เร็วที่สุดคือ พี่ปอเตกติ้งและทหาร ตองใหความชื่นชม ในความเสี ย สละของพวกเขาจริ ง ๆ ส ว นหน ว ยงานอื่ น ๆ ก็ ส ามารถช ว ย บรรเทาทุกขเหลาผูประสบภัยไดดีพอสมควร ขาดแตเรื่องของการจัดสรรความ ชวยเหลือใหเขาที่เขาทาง ไมซ้ำซอนกัน เชน บางคนไดความชวยเหลือแลว ก็ไดอีก บางคนความชวยเหลือยังไปไมถึงเลย เปนตน ซึ่งนาจะมีองคกรของ ภาครัฐที่มีประสบการณ และไมแสวงหาผลประโยชนเปนผูดำเนินการให ความชวยเหลือไปทั่วถึงทุกคน ดาดฟาหอพักบินหลา 4 คืนนั้นไมเหมือนเดิม แสงไฟที่เคยสวางไสวใน เมื อ งหาดใหญ ห ายไป หลงเหลื อ เพี ย งหลุ ม ดำหลุ ม ใหญ มี ด วงไฟประปราย บริเวณมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร และขอบๆ เทานั้น ฉันนึกถึงโทรศัพทวันนี้ ที่เพื่อนฉันโทรเขามาเพื่อติดตอใหฉันชวยหาเรือให “แกจะเอาเรือไปทำไร ... รูมั้ยออกไปขางนอกมันอันตราย แกอยาออก ไปเลย” ฉันรีบถามเพื่อนดวยความเปนหวง แลวก็ไดทราบวา ที่เพื่อนตองการเรือ เพราะพอกับแมของเคามาหาแลวติดน้ำทวมอยูในโรงแรม ไมมีขาวกิน กำลังหิว มาก และที่สำคัญในโรงแรมนั้นกำลังมีคนไข DKA ซึ่งตองไดรับการชวยเหลือ ดวน วั น นั้ น ฉั น ได แ ต พ ยายามโทรศั พ ท ช ว ยติ ด ต อ ประสานหาเรื อ จาก หนวยงานตางๆ ที่พอหาไดจากวิทยุอยางวุนวายแตผลสรุปสั้นๆ ที่นาเศราก็คือ “ถาคุณอยากมีชีวิตรอด คุณตองหาทางเอาตัวรอดเอง” สรุปในวันนั้นฉันก็ไม สามารถหาเรือไปใหเพื่อนได สิ่งที่ทำไดมากที่สุด คือขอใหเพื่อนผูชายชวยลุยน้ำ จากมหาวิทยาลัยลงไปชวยคนที่โรงแรม (ซึ่งตองขอบคุณทุกๆ คนมาในที่นี้เลย

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

1 186

นะ ขอบคุณจริงๆ) ฉันในตอนนั้นไดแตนั่งกังวลใจวา ทุกๆ คนจะเปนอยางไรกัน บางนะ ผูปวยคนนั้นจะปลอดภัยหรือไม ทำไม สัญญาณโทรศัพทใชไมไดสักที เหอ! เหตุการณครั้งนั้นทำใหฉันเห็นวา เราจะไมมีทางเขาใจคนอื่นอยาง ถ อ งแท หากเราไม ไ ด ใ ส ร องเท า คู เ ดี ย วกั บ เขา น้ ำ ท ว มครั้ ง ใหญ ข อง อ.หาดใหญ เปนเหตุการณภัยพิบัติครั้งเดียวในชีวิตของฉัน แตกระนั้นมันก็ทำให ฉันรูซึ้งถึงความทุกขยากของเพื่อนมนุษยไดมากขึ้น เรื่องบางเรื่องอาจเปนเรื่องที่ เหนือบากวาแรงสำหรับเราในตอนนี้ แตหากในอนาคตเราไดมีโอกาสทำในสิ่งที่ ชวยเหลือเพื่อนมนุษยดวยกันไดบาง ก็คงจะดีกวาการนั่งดูทีวีเอาใจชวยพวกเขา อยู ที่ บ า น ... ดู ๆ แล ว มั น ก็ เ หมื อ นเป น ป ญ หาของคนอื่ น เราอยู ไ กลไม ไ ด เดื อ ดร อ นอะไร ทำไมเราต อ งหาเรื่ อ งไปลำบาก คำตอบคงไม ไ ด อ ยู ใ นหน า กระดาษนี้ แต น า จะอยู ใ นใจของใครหลายคนในขณะนี้ แ ล ว มากกว า ว า รู สึ ก อยางไรกับเหตุการณภัยพิบัติตางๆ ที่เกิดขึ้น .. ในฐานะแพทย หากมีสองมือ และหนึ่งหัวใจที่เปยมดวยความเมตตา และความกลา ลองเปนแพทยอาสา ไปชวยภัยพิบัติสักครั้ง ก็คงเปนประสบการณชีวิตที่สุดยอดนาดู จริงปะ! ...ตอนนี้ฉันไดแตหวังวา ... ในอนาคตจะไมมีภัยพิบัติเกิดขึ้นกับ พวกเราและคนที่เรารัก.... ...แตทวา อะไรอะไรมันก็ไมแนไมนอนใชมั้ยละคะ ...บางทีเรื่อง เหลานีอ้ าจไมไดไกลตัวของเราอยางทีเ่ ราหวังก็เปนได ...คุณๆ วาจริงมัย้ ??

¾Þ.ÀÑ·ÃÒÀó ¾Ø‹ÁàÃ×ͧ ᾷ 㪌·Ø¹ 1 ÈÔÃÔÃÒªÃØ‹¹ 115

“˹Ùṋã¨áÅŒÇËÃÍ...Ç‹Ò¨ÐàÃÕ¹ËÁÍ” “หนูแนใจแลวหรอ...วาจะเรียนหมอ”

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

1 188

นี่อาจเปนคำพูดที่ผูใหญหลายๆคนหันมาพูดมากขึ้น จากแตกอน “ดีจัง ลู ก สอบเข า เรี ย นแพทย ไ ด ” “ดี จั ง ได เ ป น คุ ณ หมอ ช ว ยเหลื อ คน” พวกเราที่ เปนแพทยอยูในวันนี้ ไมแนใจวา ในอนาคตยังจะแนะนำลูกมาเรียนแพทยกันอยู หรือเปลา เพื่อนของฉันหลายคนที่อยูในระหวางทำงานเปนแพทยใชทุนเริ่มบน ประปรอดกระแปดถึงความเหน็ดเหนื่อยของการทำงาน ความหนักใจที่ตองพบ เจอในแตละวัน การอดนอนวันเวนวัน คุณภาพชีวิตที่แยทำใหเราตองกลับมา ถามตัวเองกันบอยๆ วา เราคิดถูกหรือเปลานะที่มาเปนแพทย อาชีพที่ฉันเคย คิดวา ไดชวยเหลือคน มีเกียรติ ไดรับการนับถือจากประชาชน นอกจากจะ เหนื่อย คุณภาพชีวิตคอนขางแย คนในปจจุบันยังเริ่มไมเห็นคุณคา “ความเปน แพทย” เหตุการณในหองตรวจหลายๆ ครั้งทำใหอดคิดไมไดวา ในวันนี้คนไข เห็นเราเปนเพียงแคคนสั่งยาฟรีใหหรือไม เดี๋ยวนี้ประชาชนดูแลสุขภาพของ ตนเองลดลง หลายคนคงมองวา การดูแลรักษาความเจ็บปวยเปนหนาที่ของ แพทยพยาบาล เชน เบาหวาน คุมน้ำตาลไมได ก็มาใหหมอปรับยาเพิ่ม ไมคอย มีใครคิดจะออกกำลังกาย ควบคุมอาหารอยางจริงจังเพิ่มเติม โรคกระเพาะ เชนกัน แมวาจะมีการแนะนำการปฏิบัติตนไปเทาไหร แตหลายคนก็ยังจะกิน รสจัด กินไมตรงเวลา ดื่มเหลาสูบบุหรี่เหมือนเดิม...เฮอ...

อีกสิ่งหนึ่งที่เปนปญหาสำคัญ คือ การถูกฟองรอง ฉันเชื่อ หมอหลายๆ คนไมไดตั้งใจใหเกิดความผิดพลาด แตก็นะ พวกเราก็คนธรรมดา ไมสามารถรูไป ทุกสิ่งทุกอยาง ประเด็นหนึ่งที่นาคิด คือทำไมสมัยกอน ไมมีการฟองรองแพทย ความสัมพันธอันดีของแพทยและผูปวยมันคอยๆลดลงจากตรงไหน อะไรกันแน ที่เปนตัวรายทำลายความสัมพันธ ใครกันที่เปลี่ยนไป แพทย ? คนไข ? สังคม ? คานิยม ? วายังไงคะ คุณๆไดคำตอบของตัวเองหรือยัง สำหรับตัวฉันคิดวา ถูกทุก ข อ ค ะ ลองมาเปรี ย บเที ย บดู กั น ค ะ ว า คุ ณ จะคิ ด เหมื อ นกั น ฉั น มั้ ย ว า ทุ ก สิ่ ง เปลี่ยนแปลงไปอยางไร à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 1899

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

คานิยม + สังคม โลกในปจจุบัน มีการพัฒนาทางเทคโนโลยีมากมาย เราตองการอะไร ก็มีสิ่งชวยตอบสนองความตองการไดอยางรวดเร็ว อยากคุยกับใครก็โทรถึงได ทันที ไมตองรอเขียนจดหมายเหมือนเมื่อกอน เบื่อก็เปดดูโทรทัศนหรือเลน อินเตอรเน็ท เราถูกหลอหลอมมาในสังคมที่มีส่ิงตอบสนองตอความตองการมากมาย จนเคยชิน...จึงเปนการยากที่จะหามใจจากความตองการ และเนื่องจาก “เงินซื้อ ไมไดทุกอยาง แตเกือบทุกอยาง” ดังนั้นคนสวนใหญก็คิดวา ยิ่งมีเงินเยอะๆ ยิ่งดี ยิ่งหาความสุขงาย มั่นคง ดังนั้นคนสวนใหญจึงมุงหาเงินทอง จะทำอะไร ตองชั่งกำไร ขาดทุน เงินขาออก นอกจากเพื่อความอยูรอดของปากทอง/ปจจัย สี่ตางๆ แลวก็ยังตองเผื่อมาใชจายคาสาธารณูปโภค และเพื่อซื้อของที่อยากได ซึ่งบอยครั้งเปนของที่แทบจะไมจำเปนหรือเปนสินคาราคาแพงเพียงเพราะเปน ของแบรนเนม ของที่กำลังเปนแฟชั่น ฮิตติดตลาด ดังนั้นเพียงแคแบงเงินไวใช เพื่อตัวเองและครอบครัว คนสวนใหญก็แทบไมเหลือเงินสวนที่ไวใหชวยเหลือ ผู อื่ น แล ว น้ ำ ใจ ความรั ก ต อ เพื่ อ นมนุ ษ ย ค นอื่ น ๆ น อ ยลงไปทุ ก ที ๆ สั ง คม ปจจุบันกลายเปนสังคมแหงการแขงขัน การเอาตัวรอดกันมากขึ้น

เมื่อชีวิตมีแต “ความอยาก” และการนำมาซึ่ง “การตอบสนองความ อยาก” เมื่อไมไดอยางที่ตองการ ก็ทุกข ก็กลับจัดการกับความทุกขใจไมถูกจุด ไดแตหนีความทุกขชั่วคราวโดยการแสวงหาสิ่งเพลิดเพลิน คนเราก็มักไปหาสิ่ง อื่นที่ตอบสนองเราไดรองๆลงมา เชนไปกินเหลา ไปดูหนัง ไปกินขาวนอกบาน ซึ่งแนนอน สิ่งเหลานี้ตองใชเงิน ....ดังนั้นดูผิวเผิน เงินคือคำตอบของยุคนี้จริงๆ

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

1 190

คนไข VS แพทย เกี่ยวกับเรื่องคานิยมและสังคมที่เปลี่ยนแปลงไป แนนอนเรื่องนี้เกี่ยวกับ คนไขและแพทยเชนกัน เพราะพวกเราก็คือคนหนึ่งในสังคมนี้ คนไขยอมไดรับ อิทธิพลในเรื่องของความตองการที่อยากจะไดรับการตอบสนองอยางรวดเร็ว และไดดั่งใจมากขึ้น เมื่อมารักษาพยาบาลก็อยากตรวจเร็วๆ อยากไดผลการ รักษาที่ดีที่สุด เสียเงินนอยที่สุด (อันนี้ ฉันก็เปน) เมื่อไมไดอยางที่ตองการ ก็ โ กรธ หงุ ด หงิ ด ไม พ อใจ ความรุ ม ร อ นในใจที่ เ กิ ด ขึ้ น นำมาสู ก ารร อ งเรี ย น ฟองรองแพทย ผูปวยเริ่มมองแพทยในฐานะผูใหบริการมากขึ้น ศรัทธาและ ความรักที่มอบใหแพทยในฐานะผูชวยเหลือลดลงทุกทีๆ บอยครั้ง การรอง เรียนเกิดขึ้นกับแพทยที่ตั้งใจรักษาดูแลผูปวยแตมีเหตุสุดวิสัยหรือขอผิดพลาดที่ ยากเกินความควบคุมของแพทยคนนั้นขึ้น (เชน แพทยขาดประสบการณในบาง โรคที่ซับซอน ตัวโรคมันแย/รักษายาก/มีภาวะแทรกซอน หรือเครื่องไมเครื่องมือ ไมเพียงพอ) แพทยที่ถูกรองเรียนนั้นยอมความทุกขใจ บางรายถึงกับหมดแรงใจ ในการทำความดีตอๆ ไปก็มี เรื่องของความอยากไมไดหยุดอยูเพียงที่คนไข เพราะแพทยก็มี “ความ อยาก” เชนกัน แมพวกเราที่เลือกประกอบวิชาชีพนี้สวนใหญจะมีความคิดที่ จะชวยเหลือผูคนอยู แตนั่นก็ตองอยูบนพื้นฐานความจริงที่วา พวกเราก็ ตองการเวลา และความสุขเชนกัน (แมจะไมตองมากมาย) การทำงานทุกวันนี้ เนื่องจากภาระหนาที่ ที่ตองเลี้ยงปากทองเฉกเชนคนทั่วไป ทำใหเรามองเรื่อง ความคุมคาของการทำงานมากขึ้น แพทยบางคนหันมาเปนแพทยพาณิชย เรื่อง นี้ นั ก ศึ ก ษาแพทย ซึ่ ง ถู ก หล อ หลอมมาในสั ง คมทุ น นิ ย ม สั ง คมแห ง วั ต ถุ เ ต็ ม ๆ

1911

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

อยางนอยเพื่อทำใหเรื่องนี้ไมแยลงไปอีก ในวันนี้ฉันอยากทราบวา ถ า เราจะแก ไขป ญ หาความสั ม พั น ธ ข องแพทย กั บ ผู ป ว ยให ดี ขึ้ น จะต อ ง ทำอยางไร มีแพทยหลายคนยิ่งนักที่เปนหวงในจุดนี้ ไมใชเพราะ เคากลัวไมได รับความเชื่อถือ แตเพราะความสัมพันธที่ย่ำแย จะเปนรอยราวในใจแพทยกับ ผูปวยเพิ่มขึ้นๆ ในทุกวันๆ แพทยดีๆ เริ่มทอใจในการทำงาน บางสวนคงเริ่ม ลาออกไปทำอาชีพอื่นที่สบายกวา เสี่ยงนอยกวา แพทยที่เหลืออยูก็ตองแบก รับกับงานที่หนักเพิ่มขึ้น ประสิทธิภาพในการรักษาคงตองมีบางที่ลดลงอยาง ปฏิเสธไมได ในเมื่อแพทยหนึ่งคนมีเวลาเหลือใหผูปวยแตละรายๆ นอยลง ทุกทีๆ เพราะฉะนั้นโอกาสที่จะเกิดความผิดพลาดยอมมากขึ้น ซึ่งนั่นอาจทำให เสี่ ย งต อ การถู ก ฟ อ งร อ ง เมื่ อ เป น ต อ ไปอย า งนี้ แพทย ที่ เ หลื อ อยู ก็ ค งต อ ง ทำงานดวยหัวใจที่บีบคั้นมากขึ้นในทุกๆ วัน

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

ก็ ม องเรื่ อ งหาความสุ ข ความสบายกั น มากขึ้ น ทั้ ง ดู ห นั ง ฟ ง เพลง เล น อินเตอรเน็ท แชต FB กด iphone เวลาที่ใชในการเรียนรู อานหนังสือทบทวน ยอมนอยลง ในขณะที่ความรูทางการแพทยกลับเพิ่มขึ้น รวมกับความใกลชิด ของอาจารยและลูกศิษยในการเรียนการสอนก็ลดลง โอกาสที่นักศึกษาแพทย ไดเรียนรูจากผูปวยก็ลดลง (นักศึกษาเยอะ ผูปวยที่ยอมใหนักศึกษามาเรียนรู ก็นอยลง) ดังนั้นจึงปฏิเสธไมไดวา สิ่งเหลานี้ทำใหแพทยจบใหมในยุคปจจุบัน มักมีความรูครอบคลุมความรูใหมและประสบการณในการดูแลรักษาคนไขไมพอ ซึ่งแนนอน นำมาสูความผิดพลาดในการรักษาที่มากขึ้น ฟองรองมากขึ้น แพทย ทอใจมากขึ้น ลาออกจากระบบมากขึ้น แพทยในระบบนอย ดูแลคนไขไมทั่วถึง เกิดความผิดพลาด และคนไขไมพอใจ เกิดการฟองรองแพทย แพทยอยูไมได ลาออกไป รพ.เอกชน หรือออกไปทำธุรกิจอื่น แพทยในระบบก็นอยลงอีก .....เรื่องพวกนี้เกิดเปนวงจรซ้ำๆ ซึ่งไมรูจะมีทางไหน...ที่ทำใหเรื่องนี้ดีขึ้นมา อนาคตวงการสาธารณสุขไทยจะเปนอยางไรกันแนนะ

ต อ ไปบรรดาแพทย ก็ ค งจะบอกลู ก หลานว า “อย า มาเป น แพทย เ ลย ทำอาชีพอื่นดีกวา” เมื่อเปนเชนนี้อนาคตวงการแพทยจะเปนอยางไร ถาโชคดี เราคงได ค นรุ น ใหม ที่ มี อุ ด มการณ แรงกล า ที่ อ ยากจะเข า มาเป น แพทย เ พื่ อ ชวยเหลือประชาชนดวยใจจริง คนรุนใหมที่ไมหวั่นกลัวตอความเสี่ยงในการ ถูกฟอง ไมยอทอตอภาระงานที่หนักหนวง ไมแครแมผูปวยจะไมยกมือไหว พวกเราอีกตอไป ถาถึงวันนั้น ฉันอยากตอนรับเหลาบรรดานองใหมดวยออมกอดอยาง เต็มใจ และหวังจริงๆ วา คนเหลานั้น จะมากพอ....กับงานสาธารณสุขของ ประเทศไทยเรา

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

1 192

Extern μÑǹŒÍÂ

˹Ù໚¹ Extern (ËÃ×ÍàÅ¢Ò Resident?) à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 1933

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

“ไดคะพี่” คำพูดประจำที่เหลา extern พูดกันอยางติดปาก ไมวากับใคร ไมวางาน อะไร ที่ resident หรือแมแตพยาบาล บอกใหไปทำ เหลา extern มีหนาที่ ปฏิบัติตาม และรูกันดีวาไมควรจะถามใหมากความ บางภาควิชาถึงขนาดออก กฏวาหาก extern มีปญหากับบุคลากรในภาควิชาอาจไดรับการประเมินใหตกได ทำใหเหลา extern นั้นเหมือนอยูในภาวะจำยอม ใหปฏิบัติตามบุคคลที่มีสิทธิ ชี้ชะตาได-ตก เพราะรูกันดีวาคะแนนสวนใหญของexternนั้นเปนคะแนนประเมิน เกือบทั้งหมดอยูแลว ในทางทฤษฎีแลว คาดวาอาจารยคงจะมีการวางแผนการศึกษาไววา ให resident ดูแลรักษาคนไขที่ward มี extern และ นศพ. ชวยเหลืองาน ward work ตางๆ และเปนสวนหนึ่งของ team การรักษา มีสิทธิออกความคิดเห็นและ ซักถามพี่ๆ ได เสร็จงานตางๆ พี่ก็มาชวยสอนเนื้อหาตางๆ ใหนอง ฟงดูสวยหรู ทุกอยางดูไดประโยชนทุกฝาย แตในความเปนจริง มันมีความซับซอนของเรื่องราวมากไปกวานั้น Extern มีสิทธิในการออกความคิดเห็นมากนอยเพียงใดในการรักษา เพราะบางครั้ง แมกระทั่ง resident ward เองก็ยังตองรอทำตามคำสั่งของ resident หนวย ดังนั้น หนาที่ของ extern ที่เหลือเพียงอยางเดียวคือ ward

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

1 194

work มีเหตุการณเพื่อน extern ที่มีความรูความสามารถมากและเปนคนดี มาก (ตลอดเวลาที่รูจักกัน 6 ป ไมเคยมีเรื่องเสียหาย รับผิดชอบงาน ward, ไมเคยมาสาย) เปนคนที่เกง ชอบแสดงความคิดเห็นและซักถาม ซึ่งอาจจะ มากไปซักนิด (จากคำบอกเลาของคนที่อยูใกลชิด) เปนอีกคนหนึ่งที่ได คะแนนประเมินนอยอยางไมนาเชื่อ ดังนั้น เหลา extern ทั้งหลายที่ยังอยากมี ความกาวหนาก็มักจะกมหนากมตาทำงานไปอยางเงียบๆ อยาซักถามใหมาก ความ โดยรวม หนาที่ของ extern สวนใหญ จะเปนการทำงานเอกสาร ต า งๆ บางครั้ ง หลายคนก็ ต อ งแบกรั บ หน า ที่ ง านเอกสารของ resident ไปดวย เพื่อนบางคนกลับมาบนที่หอเปนประจำวา ตองพิมพทั้ง admission note, discharge summery, home med รวมถึงบัตรนัดเอง (ward med) ซึ่งถาเปนการทำเปนครั้งคราวก็ไมเปนไร พวกเรายินดีชวยหากพี่ยุง แตเพื่อน บางคนตองพิมพเปนประจำ ฟงแลวผูเขียนก็งงวาตกลง resident มีหนาที่ทำ อะไร บางครั้งงานบางอยางตอง “ยกแบกหามลากเข็น” ของที่มีน้ำหนักและ ก็มีการเปลี่ยนคำสั่งไปมา ตอง “ยกแบกหามลากเข็น” ของเหลานั้นกลับไป กลับมาหลายครั้ง โดยไมไดเกิดจากคนไขมีอาการเปลี่ยนแปลงหรือ progress มากขึ้น แตเปนการตัดสินใจที่ไมเด็ดขาด จึงอยากใหพี่ๆ ลองคิดถึง คติของ มหาวิทยาลัยที่วาเอาใจเขามาใสใจเราดวย เพราะบางครั้งที่เพื่อนๆ หลายคนทำ ตามดวยสีหนายิ้มพรอมคำพูด “ไดคะพี่” แทจริงเขาอาจเหนื่อย โกรธ เจ็บมืออยู แตไมกลาบอกพี่ก็ได ดังนั้น การทำงานเอกสารตามคำบอก ไมมีปากเสียง ไมคอยไดใชสมองหรือเรียนรู จึงไมตางกับการเปนเลขาแตอยางใด หลายครั้งที่ไดยินคำพูดของอาจารยหลายทานที่บอกวา เราสามารถ เรียนรูไดทุก case, ทุกที่, ทุกเวลา นักเรียนจะมากลาววา ทำงานมากจนไมได เรียนรูไดอยางไร หรือเปนป 6 แลว ไมตองเรียนก็ได มีหนาที่ทำงานอยางเดียว ความจริงการทำงาน การบริหารจัดการสิ่งตางๆ ที่ไดทำกันอยู ก็เปนสิ่งสำคัญ เพี ย งแต สั ด ส ว นมั น มากเมื่ อ เที ย บกั บ การได ค วามรู ห รื อ ใช ค วามคิ ด ต า งๆ ตลอดป เทานั้นเอง และแมระบบตางๆ ที่เปนอยูจะไมไดปดกั้นการเรียนรู “ทุก case, ทุกที่, ทุกเวลา” แตก็พูดไดอยางเต็มปากวา ไมไดเอื้อตอการ

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 1955

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

เรี ย นรู แ บบได ใช ค วามรู ค วามคิ ด สั ก เท า ไร เพราะส ว นใหญ ก็ มี แ ต ง าน เอกสารกองเต็มไปหมด ตองวิ่งวุนวายทั้งวัน จะเหลือเวลาและแรงใจซัก เทาไรในการจะเรียนรู สำหรับตัวผูเขียนเอง ความจริงตลอดปการศึกษาก็ไมเคยมีปญหาอะไร คะแนนประเมิ น อยู ใ นช ว งค อ นข า งดี ไม เ คยประจบสอพลอ ไม ต อ งซื้ อ ขนม คอยบริการซื้อน้ำปน ตั้งใจทำแตงานในหนาที่ จึงไดคะแนนมาคอนขางนาพอใจ แตก็ตองยอมรับตามตรงวากดดันมากกับระบบที่ให resident เปนผูให คะแนนประเมิ น แม จ ะมี ข อ ดี เรื่ อ งความใกล ชิ ด และเห็ น พฤติ ก รรมของ นศพ. มากที่สุด แตผูเขียนคิดวาอาจมีปญหาเรื่องวุฒิภาวะของ resident เพราะปจจุบัน อายุของ extern และ resident หางกันไมมาก ดังนั้นจึง ตกเปนเหยื่อของกลุมคนที่สรางเรื่องเอาอกเอาใจ ชวนไปทำกิจกรรมนอก หลักสูตรตางๆ เพื่อสรางความสนิทสนม เรื่องชูสาว เรื่องนักศึกษาแพทยที่ หนาตาดีมากๆ มักจะไดคะแนนประเมินที่มากกวา เรื่องเหลานี้คนที่เห็น extern อยางใกลชิด แตสัมพันธเปนเวลาสั้นมากๆ อาจไมรูเทาทัน เพราะ บางคนตอหนาพี่ทำตัวอยางหนึ่ง แตลับหลังทำตัวอีกอยางหนึ่ง แตเพื่อนที่อยู กันมาตลอด 5 ป ก็รูนิสัยของคนเหลานั้นไดดี เพราะปญหานี้เกิดขึ้นไดบอย เสียงบนถึงความไมเปนธรรมจึงมีอยูทั่วๆ ไปในหอ ตลอดเวลาสิ่งที่ไดพบเห็น เพื่อนนักศึกษาแพทยสงใบประเมินพรอม ขนมเค ก อย า งหรู คอยบริ ก ารซื้ อ ขนม ซื้ อ น้ ำ ป น ให พี่ resident ความ สัมพันธของอาจารยและนักศึกษาแพทยที่เปนไปอยางหางเหิน อยากจะ ถามอะไรอาจารย เพื่อนหลายคนก็ไมกลา เพราะกลัวอาจารยจะหาวาไมฉลาด ก็เห็นใจทานอาจารย ที่ตองดูแลทั้ง fellow และ resident จะเอาเวลาที่ไหนมา ดูแลสั่งสอน นักศึกษาแพทยอีก นอกจากความห า งเหิ น ของอาจารย แ ละศิ ษ ย แ ล ว ป จ จุ บั น อาจารย ในโรงเรียนแพทยมักจะเปนแพทยเฉพาะทางที่ลึกไปเปนเรื่องๆ อาจารย บางทานไปเรียนตอตางประเทศโดยที่ไมเคยไปสัมผัสชีวิตของโรงพยาบาล ชุมชนเลย เวลามา round จึงมักสอนในเรื่องนั้นๆ อยางยากและเชื่อมโยง ไมไดเลยวา หลังจบ พบ. แลวไปอยู รพช. จะนำความรูเหลานี้ไปใชตอน

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

1 196

ไหน แล ว ความรู บ างอย า งที่ เราต อ งใช (จะมารู ตั ว ก็ ต อนออกฝ ก งานที่ สถาบันสมทบ) ตลอด 5-6 ป ที่ผานมา ทำไมจึงไมมีใครสอนเราเลย เรื่อง ทั้งหมดเปนแรงขับเคลื่อนใหผูเขียนตองออกวาเลาเรื่องราวและปญหาทั้งหมดนี้ หากคิดวา คำพูดที่วา “ก็ระบบมันเปนอยางนี้” เปนคำตอบของ ทุกสิ่ง ก็ไมจำเปนตองมีการเปลี่ยนแปลงอะไร แต ะเปนไปไดหรือไม ที่ทาง สถาบันการศึกษา จะมีการจัดการเรียนการสอน โดยให extern มีบทบาทมากขึ้น โดยเฉพาะในโรงเรียนแพทย ที่ซึ่งมีอาจารยแพทยที่มีความรูความสามารถมาก จะได ส อนนั ก ศึ ก ษาแพทย อ ย า งใกล ชิ ด บ า ง เพราะบางครั้ ง เห็ น บรรยากาศ การเรี ย นการสอนของอาจารย แ พทย แ ละนั ก ศึ ก ษาในโรงเรี ย นแพทย ตางจังหวัดที่เปนไปอยางใกลชิดแลว ก็อดนอยใจที่ความสัมพันธระหวาง อาจารยและนักศึกษาแพทยเหมือนอยูไกลเกินเอื้อม ก็อยากจะใหมี ward ซัก ward เปน ward เล็กๆ ไมตองมี resident มีคนไขซัก 4-5 คน ตอ extern 1 คน case ที่ไมตอง complicate มาก ให extern ไดมีโอกาสได ดูแลเอง ถาสงสัยก็สามารถ consult หนวย ไดเอง ภายใตการควบคุมจาก อาจารยประจำ ward และอยากใหมีการวนผาน ward เพื่อการเรียนรูของ นศพ. นี้ ภาควิชาละ 1 ครั้ง เพราะอยางนอย จะไดมีชวงเวลาที่ไดใชความคิด ทางดานวิชาการบาง สวนอีกสามสัปดาหที่เหลือในภาควิชานั้นๆ จะไดทำ ward work ตามคำสั่ ง พี่ ม ากหน อ ยก็ ไ ม เ ป น ไร ถื อ ว า อย า งน อ ยก็ มี ช ว งเวลาที่ มี ประโยชนบาง เรื่องราวที่เขียนมาทั้งหมดนี้ เปนเรื่องของปจเจกบุคคล เทานั้น ไม ไดหมายความวา พี่ resident และอาจารยทุกคนไมดี ความจริงที่ผูเขียนได สัมผัสจากสถาบันแหงนี้คือ ก็ยังมีพี่ resident และอาจารย ที่ประพฤติตัว เปนแบบอยาง เปนแรงบันดาลใจ ใหพวกเราหลายๆคน สำหรับคนที่พิมพชามากคนหนึ่ง และกำลังมีอาการบาดเจ็บที่มือ ซ้ำยังจบการศึกษาไปแลว ใชเวลาหลายวันในการเขียน เพื่อหวังเปนเรี่ยว แรงเล็กๆ ในการทำใหคณะที่เปนที่รัก สรางหมอที่มีคุณภาพและคุณธรรม มีความสุข ความภาคภูมิใจ ในสถาบันการศึกษาแหงนี้ ตอไป

¢ØÁ·ÃѾ ྪÃ

á¾·Â .....·ÓäÁμŒÍ§ÁÕ¨ÃÔ¸ÃÃÁÇÔªÒªÕ¾

วิชาชีพเปนศัพทบัญญัติใหมโดยแปลมาจากคำวา “profession” ซึ่งมี รากศัพทมาจากคำวา “profess” ที่หมายถึงการปฏิญาณตน แรกเริ่มเดิมทีใน สมัยกรีกมีงานเพียงงานเดียวที่จะตองมีการปฏิญาณตนกอนการนั่นคือนักบวช ที่จะเขามาเปนสื่อกลางระหวางสิ่งศักดิ์สิทธิ์กับประชาชนทั่วไป โดยสิ่งที่นักบวช ตองปฏิญาณก็คือพรหมจรรยแหงเพศบรรพชิตที่ตองยึดถือไปตลอดชีวิต เพื่อให เกิดความเขมขลังและความศรัทธาในมวลหมูศาสนิก นักบวชจึงมีสถานภาพทาง สังคมสูงมากอันเปนที่มาของการทำหนาที่อื่นๆ ทางสังคมทั้งการแกไขขอพิพาท ทางสังคม การใหความรูทั้งทางโลกและทางธรรม การบำบัดรักษาโรค การ ประกอบพิธีกรรมเชื่อมโยงทางจิตวิญญาณกับพระผูเปนเจา....

1977

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

กอนจะกลาวถึงวาทำไมแพทยตองมีจริยธรรมวิชาชีพ ไมมีไมไดหรือ และจริ ย ธรรมวิ ช าชี พ มั น ต า งจากศี ล ธรรมทั่ ว ไปอย า งไร เราจะต อ งรู ก อ น วา”วิชาชีพ”ตางจาก”อาชีพ”อยางไรและมีงานใดบางที่เปนวิชาชีพ

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

กอนจะกลาวถึงวาทำไมแพทยตองมีจริยธรรมวิชาชีพ ไมมีไมไดหรือและ ถ า มี แ ล ว มั น ต า งจากศี ล ธรรมทั่ ว ไปอย า งไร เราจะต อ งรู ก อ นว า “วิ ช าชี พ ” ตางจาก “อาชีพ” อยางไรและมีงานใดบางที่เปนวิชาชีพ

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

1 198

ตอมาเมื่อมีบุคคลสองกลุมที่มาทำหนาที่บางอยางแทนนักบวชจึงได เรียกอาชีพนั้นวา “วิชาชีพ” ซึ่งในสมัยนั้นมีเพียงนักกฎหมายและแพทยเทานั้น ไดรับเกียรติอยางสูงนี้ ดังจะเห็นไดวาแพทยในสมัยกอนทางยุโรปจะตองกลาว คำปฏิญาณของฮิปโปเครติส (Hippocratic Oath) กอนที่จะมีการเริ่มประกอบ วิชาชีพเสมอและในปจจุบันก็ไดนำคำปฏิญาณตนนี้เปนแนวทางในการกำหนด ขอบังคับทางจริยธรรมในวิชาชีพแพทยทั่วโลก การที่เราจะพิจารณาวางานใดเปนวิชาชีพนั้นพิจารณาไดตามหลักที่มีมา ตั้งแตสมัยกรีก ดังนี้ 1. วิชาชีพนั้นจะตองมีองคความรูเฉพาะ ซึ่งจะตองไดรับการอบรม และฝกฝนเฉพาะอยาง เฉพาะกลุม ไมไดสอนใหแกคนทั่วไป อยางในสมัย กรีก-โรมันจะไมสอนวิชาแพทยใหกับคนนอกตระกูลหรือคนนอกวิชาชีพเปน อันขาด เนื่องจากจะควบคุมมาตรฐานไดยาก เพราะฉะนั้นความรูทางการแพทย จึงไมใชเรื่องที่คนนอกวิชาชีพจะมาเขาใจไดงายๆ ผิดกับพอคาที่เรารูวาเสื้อตัว ไหนเนื้อผาไมดี รานอาหารไหนทำอาหารไมอรอย ชางคนไหนตัดผมไมดีหรือ แมแตนักการเมืองคนไหนบริหารงานไมเปน ถึงแมวาในปจจุบันการเขาถึงความรู ทางการแพทยจะกระทำไดงายกวาในอดีตแตการประกอบวิชาชีพเวชกรรมก็ยัง ตองฝกฝนทางดานทักษะอีกมาก เพราะวิชาชีพแพทยเปนทั้งศาสตรและศิลป 2. วิชาชีพนั้นจะตองมีจริยธรรมวิชาชีพ เนื่องจากวิชาชีพแพทยนั้น เกี่ ย วข อ งกั บ ชี วิ ต มนุ ษ ย โ ดยตรง กระบวนการรั ก ษาจะต อ งมี ก ารปฏิ บั ติ ต อ รางกายผูปวยทั้งการตรวจรางกาย การเจาะเลือดหรือการผาตัด ซึ่งถือเปน การละเมิ ด สิ ท ธิ ร า งกายและเสรี ภ าพของผู ป ว ยโดยตรง หากแพทย ก ระทำ ทุรเวชปฏิบัติ (medical malpractice) ก็จะมีผลตอสวัสดิภาพของผูนั้น และจะมี ผลตอสวนรวมหากเกิดความไมไววางใจวิชาชีพแพทยในวงกวาง ดังนั้นแพทยจึง จำเปนตองอยูภายใตจริยธรรมแหงวิชาชีพ ในประเทศไทยแพทยสภาไดกำหนด จริยธรรมแหงวิชาชีพออกมาเปนขอบังคับแพทยสภาวาดวยการรักษาจริยธรรม แหงวิชาชีพเวชกรรม พ.ศ. 2549 เพราะฉะนั้นจริยธรรมวิชาชีพจึงตางไปจาก ศี ล ธรรมโดยทั่ ว ไปตรงที่ ศี ล ธรรมเป น สิ่ ง ที่ ศ าสนาสอนว า อะไรคื อ ดี อะไรคื อ เลว ถาไมทำตามจะบาปอยางไรและจะมีผลอยางไรตอชีวิต แตจริยธรรมวิชาชีพ

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 1999

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

นั้นเปนสิ่งที่ผูประกอบวิชาชีพตองมี เมื่อใดไมมีก็ไดถือวาพนจากการประกอบ วิชาชีพนั้นไปแลวแมวาเขาจะไมไดกระทำผิดทางศีลธรรมเลยก็ตาม 3. วิ ช าชี พ นั้ น จะต อ งมี ค วามรั บ ผิ ด ชอบต อ สั ง คม การประกอบ วิชาชีพนั้นจะตองเปนไปเพื่อประโยชนแหงสาธารณะ ไมใชเพื่อประโยชนสวนตัว อันเปนอมตะวาจาที่สมเด็จพระมหิตลาธิเบศรอดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก องค บิ ด าแห ง การแพทย แ ผนป จ จุ บั น และการสาธารณสุ ข ของไทยนำมาสอน แพทยที่วา “ขอใหถือประโยชนสวนตนเปนที่สอง ประโยชนของเพื่อนมนุษยเปน กิจที่หนึ่ง ลาภ ทรัพย และเกียรติยศจะตกแกทานเอง ถาทานทรงธรรมะแหง วิชาชีพใหบริสุทธิ์” แพทยจึงถือเปนหลักเสมอมาวาการเก็บคารักษาพยาบาลจะ เก็บเพียงใหพอตอการดำรงชีพเทานั้น ไมใชเก็บสะสมไปเพื่อความร่ำรวย ดังจะ เห็นไดวาคาธรรมเนียมทางการแพทย(รวมไปถึงนักกฎหมาย)ใชคำวา “fee” ไมใช “wage” อันมีที่มาจากบริจาคใหแกนักบวช และตอมาไดมีการเพิ่มอีกขอในป ค.ศ.1960 4. วิชาชีพนั้นตองมีองคกรวิชาชีพ เนื่องจากในปจจุบันมีการเรียน การสอนแพทยอยางกวางขวางไมไดจำกัดอยูเฉพาะในครอบครัวของแพทยและ การจะใหคนอื่นมาตัดสินชี้ถูกผิดในทางการแพทยเปนไปไดยากจึงตองมีการจัด ตั้งองคกรวิชาชีพขึ้นมาเพื่อควบคุมการประกอบวิชาชีพใหเปนไปตามมาตรฐาน วิชาชีพ และควบคุมความประพฤติของผูประกอบวิชาชีพใหเปนไปตามจริยธรรม วิชาชีพ โดยองคกรวิชาชีพแพทยในประเทศไทยก็คือแพทยสภา จากจุดกำเนิดดั้งเดิมในวันนั้นจนกระทั่งถึงวันนี้โลกไดเปลี่ยนแปลงไป มาก วิชาชีพแพทยก็ยอมเปนไปตามวิถีของโลก หลายสิ่งหลายอยางไดเขามา ทาทายตอจริยธรรมวิชาชีพของแพทยทั้งทรัพยสิน เงินทอง ระบบทุนนิยมและ วิทยาการใหมๆ มากมาย วิชาชีพจะอยูรอดหรือไมก็อยูในมือของผูประกอบ วิชาชีพวาจะดำรงตนใหอยูในกรอบของจริยธรรมวิชาชีพไดมากนอยเพียงใด สวนองคกรวิชาชีพแพทยของไทยนั้นคงจะหวังพึ่งไดยากเพราะไดถูกสิ่งยั่วยวน ตางๆ เขามาครอบงำนานแลว.....

¹¾.ÍØ´ÁÈÑ¡´Ôì á«‹â§ŒÇ á¾·Â intern 1 þ.ǪÔÃÐÀÙà¡çμ

ºÃÔÉÑ·ÂÒ ¤ÇÒÁ໚¹ÁÒ áÅÐ໚¹ä»

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

2 200

หมออยางพวกเรา คงเคยชินกับภาพสาวสวยหนุมหลอแตงตัวทันสมัย นั่งรออยูหนาหองตรวจแพทย พรอมถุงกระดาษใบใหญที่มักจะมีชื่อการคาของ ยาสกรีนอยูบนถุง นอกจากจะหนาตาดีแลวเคาเหลานี้ยังใจดีเหมือนซิม Happy เพราะมักจะมีของเล็กนอยๆ เชน ปากกา ติดไมติดมือมาแจกเราเสมอ ยังไมพอ แคนั้นเวลามีงานประชุมวิชาการก็จะอภินันทนาการอาหารอรอยๆ มาใหเราได ทานกันอยางอิ่มหมีพีมัน แถมยังชวยแนะนำใหพวกเรารูจักกับยาดีๆ ตัวใหมๆ อีกดวย ใชแลวครับ เคาเหลานั้นคือ ผูแทนยา หรือที่เรามักจะเรียกกันติดปากวา detail ยานั่นเอง เคาเหลานี้มาในฐานะตัวแทนของบริษัทยา เราก็คงสงสัยกันวา ทำไมบริษัทยาถึงตองสงตัวแทนเขามาดูแลพวกหมอๆ เราเปนอยางดีถึงขนาดนี้ วาแลวเราก็มาเริ่มเรื่องกันเลยดีกวา มู ล ค า ทางธุ ร กิ จ ของบริ ษั ท ยาทั่ ว โลกรวมกั น คิ ด เป น เงิ น ประมาณ 600,000 ลานเหรียญ ธุรกิจยายังเปนธุรกิจขนาดใหญอันดับ 3 ของอังกฤษ และในการจัดลำดับบริษัทชั้นนำของอเมริกา Fortune 500 มีบริษัทยารวมอยูถึง 12 บริษัท โดย Johnson & Johnson ถูกจัดใหเปนบริษัทยาที่ใหญที่สุดใน อเมริกา สามารถทำกำไรไดปละกวา 12,000 ลานเหรียญ เห็นตัวเลขมหาศาล ขนาดนี้ก็หายสงสัยเลยครับวาทำไม บริษัทยาจึงเขามาดูแลพวกหมอเราเปน อยางดี และที่สำคัญรายไดประมาณ 80% ของบริษัทยา มาจากยาที่มีลิขสิทธิ์

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 2011

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

โดยยาเหลานี้สวนหนึ่งเปนยาที่ในความเปนจริงแลวไมไดมีประสิทธิภาพดีไปกวา ยามีที่ใชกันอยูกอนแลว และเนื่องจากการแขงขันทางธุรกิจอยางรุนแรงทำใหมี ยากลุมหนึ่งที่เรียกกันวา “me-too drugs” เกิดขึ้น หลายคนคงสงสัยวา “me-too drugs” ที่เพิ่งกลาวไปนั้น คือ ยาชนิด ไหนกั น คำตอบง า ยๆ “me-too drugs” ก็ คื อ ยาที่ มี ค วามแตกต า งในด า น โครงสรางทางเคมี และประสิทธิภาพของยานอยมาก เมื่อเทียบกับยาที่มีใชกัน อยูกอน แตความแตกตางนั้นมากพอที่จะนำไปจดสิทธิบัตรได ซึ่งก็หมายถึง การที่บริษัทซึ่งเปนเจาของสิทธิบัตรยาสามารถผลิตยาตัวนั้นๆ ไดแตเพียงผูเดียว เปนเวลา 10-15 ป เพียงพอที่จะสรางผลกำไรมหาศาล แตหลายคนก็อาจจะ สงสัยวา ทำไมตอง me-too drugs ทำไมบริษัทยาจึงไมแขงขันกันสรางตัวยาใหม ที่มีประโยชนมากกวาในการรักษาโรค เรื่องนี้อาจจะตองยอนอดีตกันสักเล็กนอย สมมติวา นาย A ปวยเปนวัณโรคในป 1920 โอกาสที่นาย A จะเสียชีวิต มีสูงมาก แตถานาย A คนเดิมปวยดวยโรคเดิมในป 1990 นาย A จะไดรับ การรักษาดวยการกินยาประมาณ 6 เดือน แลวนาย A ก็จะกลับมาใชชีวิตได อยางปกติ แนนอนครับ สิ่งที่ทำใหเกิดความแตกตางกันขนาดนี้ก็คือ การคนพบ ยารักษาวัณโรค Isoniazid และ Rifampicin ในชวง 1950’s แตไมใชเพียงแคยา รักษาวัณโรคเทานั้น เมื่อลองยอนขอมูลกลับไปดูจะพบวายาใหมๆ ที่สามารถ เปลี่ยนแปลง natural history ของโรคไดเชนนี้ ถูกคนพบในชวงตนศตวรรษที่ 20 จนถึงราวๆ ป 1980 เชน penicillin ในป 1928, cephalosporin ในป 1964, vaccine polio ในป 1952, fluoroquinolone ในป 1962, statins ในชวง 1970’s, insulin ถูกใชในมนุษยครั้งแรกในป 1922, contraceptive pill ซึ่ง FDA approved ในป 1959, chloroquine ในป 1934, primaquine ในป 1952 ฯลฯ ซึ่งชวงเวลานี้ ถือเปนยุคทอง modern medicine หลังจากนั้นการคนพบยาชนิดใหมกลับลดลง เรื่อยๆ และก็บริษัทยาไมใชกองทุนสังคมสงเคราะห บริษัทยาก็เหมือนบริษัท อื่นๆ ที่ตั้งขึ้นเพื่อแสวงหากำไร ดังนั้นการที่ตัวยาใหมๆ มีแนวโนมจะถูกคนพบ หรือสรางขึ้นลดลงมาก หมายถึงแนวโนมการทำกำไรที่ลดลง กอปรกับตนทุน ของการวิจัยยาตัวใหมๆที่คอนขางสูง จากขอจำกัดทาง ethics ของการวิจัยที่ เพิ่มขึ้น และการแขงขันทางการธุรกิจที่สูงขึ้น “me-too drugs” จึงเปนทางออก

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

2 202

ของบริษัทยา เพราะเปนเพียงการวิจัยเพื่อตอยอดยาเดิมที่มีอยูแลว และผลที่ได ก็คือ ยาที่มีสูตรโครงสรางทางเคมีเปลี่ยนแปลงไปเล็กนอย ใหผลการรักษา หรือ ผลขางเคียงจากยาที่แตกตางกันเล็กนอย แตเพียงพอใหจดสิทธิบัตรได ตัวอยาง ของ me-too drugs ไดแก Losec และ Nexium ยาทั้ง 2 ตัวนี้ ถูกผลิตมาจาก บริษัทเดียวกัน คือ AstraZeneca โดยยา Losec หรือ Omeprazole เปนยา PPI ที่ไดรับความนิยมเปนอยางสูงในอเมริกา ออกสูตลาดยาในอเมริกาครั้งแรกในป 1989 และหมดลิขสิทธิ์ในเดือนเมษายน 2001 ซึ่งนั่นก็หมายถึง การหายไปของ รายไดของบริษัท AstraZeneca จึงพยายามจะรักษารายไดสวนนี้ไว และประสบ ความสำเร็จ โดยการวิจัยยาตัวใหม คือ Nexium โดยสามารถผลักดัน Nexium ออกสูตลาดในเดือนมีนาคม 2001 กอน Losec หมดลิขสิทธิ์ 1 เดือน โดยที่ยา ทั้ง 2 ตัวนี้แตกตางกันที่ Losec มีสวนประกอบที่เทาๆ กันของ S- และ Renantiomers สวน Nexium มีเฉพาะสวนของ S-enantiomer ซึ่งในทางทฤษฎีจะ สงผลดีตอผูปวยกลุมที่เปน poor metabolizers สวนผลงานวิจัยที่เปน clinical trials ที่เปรียบเทียบยาทั้งสองตัวนี้บางงานวิจัยใหผลการรักษาที่ไมแตกตางกัน บางงานวิจัย Nexium จะใหผลการรักษาที่ดีกวาเล็กนอย นี่คือ หนึ่งในตัวอยางที่ classic ของ me-too drugs แตอันตรายที่สุดของ “me-too drugs” ไมใชแคการคากำไรของบริษัทยา แตคือ การลดลงของแรงจูงใจ ของการวิจัยและพัฒนายาตัวใหมๆ เพื่อรักษาโรค เนื่องจากตนทุนวิจัยที่สูง และความเสี่ยงที่ยาจะลมเหลวในขั้นตอนการวิจัย เมื่อ ในตลาดมียาเหลานี้มากจนเกินไป ทำใหการพัฒนาทางดานการรักษาผูปวยดวย ยาเปนไปไดเชื่องชากวาที่ควรจะเปน และยาตัวใหมๆ ในปจจุบันสวนมาก มักจะ เป น ยาที่ รั ก ษาโรคที่ เ ป น ป ญ หาในประเทศพั ฒ นาแล ว เช น ยารั ก ษา DM, Hypertension, Stroke เปนตน เพราะผูปวยในประเทศพัฒนาแลวนี้มีกำลังซื้อ ที่สูง คุมคาที่บริษัทยาจะลงทุน สวนโรคที่เปนปญหาในประเทศกำลังพัฒนา และดอยพัฒนา เชน โรคติดเชื้อตางๆ TB, Schistosomiasis กลับมียาตัวใหม ออกมาน อ ยกว า หรื อ แทบจะไม มี เ ลย โดย The Global forum of health research ประมาณการวาเงินที่ใชในการวิจัยยาทั่วโลก 90% ถูกลงทุนไปกับโรค เพียง 10% เทานั้น นักคิดบางทานไดเสนอวิธีแกปญหานี้ เชน เสนอใหรัฐบาล

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 2033

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

กลางเป น ผู ตั้ ง กองทุ น ที่ จ ะวิ จั ย และพั ฒ นายาเอง หรื อ การให บ ริ ษั ท ยาได รั บ ประโยชน จ ากสิ ท ธิ บั ต รยาเป น สั ด ส ว นกั บ benefit ที่ เ พิ่ ม ขึ้ น จากยาตั ว นั้ น ๆ เปนตน และการที่บริษัทยาอางวาตองขายยาในราคาแพง เพื่อใชเปนตนทุนใน การวิจัยและพัฒนาเปนจำนวนมากนั้น จากขอมูลของบริษัทยาสวนใหญพบวา งบการตลาด (งบที่เอามาเลี้ยงอาหาร แจกปากกาใหหมอ ก็เปนสวนหนึ่งของงบ กอนนี้นั่นเอง) ของบริษัทยากลับมีมูลคาเปนประมาณ 2 เทา ของงบที่ใชในการ วิจัยและพัฒนา โดยที่เงินสวนที่ใชวิจัยและพัฒนาสวนใหญก็ถูกนำไปใชวิจัย เกี่ยวกับโรคที่เปนปญหาประเทศพัฒนาแลว ทำใหประเทศกำลังพัฒนาและ ประเทศดอยพัฒนาเสียเปรียบทั้งขึ้นทั้งลอง เพราะตองจายคายาลิขสิทธิ์ราคา แพง และยังไดประโยชนจากการวิจัยยาของบริษัทยานอยกวาที่ควรจะเปน สวนกลเม็ดตางๆ ที่บริษัทยานำมาใชเพื่อจูงใจใหแพทยเลือกใชยาของ บริษัทตนนั้น นอกจากที่เห็นกันชัดเจน เชน แจกปากกา ของใช เลี้ยงอาหาร กลางวัน หรือจัดประชุมในโรงแรมหรูๆ หรือในตางประเทศแลว ยังมีกลเม็ด เกี่ ย วกั บ ผลงานวิ จั ย ที่ น ำเสนอ ตอนนำเสนอยาอี ก ด ว ย โดยจะขอนำเสนอ ตัวอยางคราวๆ ดังนี้ ไดแก การวิจัยในกลุม healthy samples ซึ่งไมใชกลุม target ของโรคจริงๆ จะทำใหไดผลการรักษาที่ดูดีกวา, การวิจัยเปรียบเทียบยา ตัวนั้นๆ กับ placebo แตไมไดเปรียบเทียบกับยา standard ที่มีอยูแลว ซึ่งโดย ปกติยาเกือบทุกตัวก็ควรจะใหผลการรักษาที่ดีกวา placebo อยูแลว แตอาจไม ไดมีประโยชนมากไปกวายาที่มีใชอยูเดิมก็ได, หรือบางครั้งอาจจะเปรียบเทียบ กับยาที่มีอยูเดิม แตใน dose ที่สูงหรือต่ำเกินไป ทำใหไดผลการรักษาไดไมเต็มที่ ในกรณีใช dose ต่ำ หรือ ทำให side effects ของยาเพิ่มขึ้นในกรณีใช dose สูง, การวัดผลลัพธตัวแทน แทนผลที่ควรวัดจริงๆ เชน ยาตัวหนึ่งควรจะลดอัตราการ ตายได แตในผลการวิจัยไมไดแสดงถึงการลดอัตราการตาย แตกลับไปแสดงคา การลดลงของสารเคมีตัวหนึ่งในเลือดซึ่งแมจะมีผลดีบางประการ แตจริงๆ แลว ตัวยานั้นอาจจะไมไดชวยลดอัตราการตายซึ่งเปนผลลัพธที่สำคัญที่สุดเลยก็ได, การที่บริษัทยาใหเงินสนับสนุนงานวิจัยจำนวนมากๆ ซึ่งจากเหตุผลทางสถิติแลว by chance ที่งานวิจัยจำนวนหนึ่งจะไดผลงานวิจัยที่เปนผลดี และอีกจำนวน หนึ่งผลเสียตอยาตัวนั้นๆ แตสุดทายก็จะเลือกที่จะสงตีพิมพแตงานวิจัยที่เปนผล

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

2 204

ดีตอยาตัวนั้น นอกจากนั้นก็จะนำผลงานวิจัยจำนวนมากที่ไดมาแยกกันตีพิมพ บาง รวมกันตีพิมพบาง สุดทายก็จะนำงานวิจัยเหลานั้นมาทำ Meta-analysis โดยในบาง Meta-analysis มีการซ้ำกันของชุดขอมูลซึ่งมักจะทำใหผลดีของยาตัว นั้นๆ ออกมาเกินจริง, การไมรายงาน side effects บางอยางของยา ซึ่งอาจ ทำใหเกิดผลเสียหายตอผูปวยอยางใหญหลวง อยางเชนที่เคยเกิดมาแลว กรณี ของ Vioxx ซึ่งเปน NSAIDs ตัวหนึ่ง ที่มีบางงานวิจัยที่ออกมาตั้งแตชวงแรกๆ แสดงผลเสียของยาตอการเพิ่ม heart attack เมื่อเปรียบเทียบกับ Naproxen แต ผ ลเสี ย ข อ นี้ ก ลั บ ถู ก รายงานให สั ง เกตได ย าก และไม ถู ก นำมารวมในส ว น discussion ในที่สุด Vioxx ซึ่งออกสูตลาดในป 1999 ก็ตองถูกถอนออกจาก ตลาดในป 2004 ซึ่ง FDA ไดประมาณไววานาจะมี heart attack 88,000139,000 ราย ที่เกิดจากการใชยาตัวนี้ในชวง 5 ป และมีขอมูลที่นาสนใจเพิ่มเติม คือ เคยมีผลงานวิจัยออกมาวา งานวิจัยยาที่ไดรับทุนสนับสนุนจากบริษัทยาจะ มีโอกาสไดผลงานวิจัยออกมาเปนผลดีตอบริษัทยานั้นๆ มากกวางานวิจัยที่ไม ไดรับทุนสนับสนุนประมาณ 4 เทา และในปจจุบันงานวิจัยยาสวนใหญจะไดรับ การสนับสนุนทุนวิจัยจากบริษัทยาแทบทั้งสิ้น จากที่ เ ล า มาทั้ ง หมดก็ ค งพอที่ จ ะเห็ น ภาพกว า งๆ เกี่ ย วกั บ ธุ ร กิ จ ยา ปญหาและอุปสรรคบางประการของการพัฒนายาใหมๆ และกลเม็ดตางๆ ที่ใช ในการจูงใจแพทย เพื่อใหเลือกใชยาของบริษัทยานั้นๆ ซึ่งหวังวาคงจะพอเปน แนวทางใหแพทยรุนใหม มีแนวคิดกวางขึ้นที่วิจารณและเลือกใชยาอยางมีสติ มากยิ่งขึ้น และหวังวาจะชวยเปนแรงผลักดันที่สำคัญเกี่ยวกับดาน Research & Development ใหแกยาที่จำเปนตองใชในประเทศกำลังพัฒนาอยางประเทศไทย

Ê׺μ‹ÍÊÔ觴Õæ ¨Ò¡ÍÒ¨ÒàÊÙ‹¹ŒÍ§

อาจารยสุวิทย วิบุลผลประเสริฐ

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

2 206

นักศึกษาแพทยหลายๆคนอาจจะมีอุดมการณมากมายที่อยากจะ รักษาคนเจ็บปวยใหหายจากโรคภัยไขเจ็บ แตเมื่อเริ่มเขามาเรียนแพทย อุดมการณหลายๆ อยางอาจจืดจางไปเพราะความเหนื่อยลาจากการเรียน และอุปสรรคขวากหนามตางๆ ที่ไดพบเจอ อยากจะใหอาจารยชวยแนะนำ วิธีที่จะทำใหเรายังคงยึดมั่นอุดมการณที่เคยคิดไวไดยั่งยืน ผมคิดวาหลายๆ คนอาจจะมีอุดมการณแบบนั้น แตผมคนหนึ่งที่ไมได มีอุดมการณนั้น เด็กที่เรียนดีตอนนั้นก็มีทางเลือกเพียงสองทางเทานั้น คือ แพทย และวิศวะ ผมเลือกที่จะเรียนแพทยเพราะผมรูสึกเปนวิชาชีพที่มีเกียรติ มี ค วามมั่ น คง ไม ต กงานแน ๆ ไปไหนมี ห น า มี ต า ผู ค นยกมื อ ไหว ผมคิ ด ว า หลายๆ คนก็ ค งคิ ด เหมื อ นกั น ซึ่ ง มั น เป น มายาคติ ที่ ไ ม ถู ก ต อ งในสั ง คมไทย ถาเรามีความคิดตั้งตนวา คนที่เรียนวิชาชีพแพทย ทุกคนมีอุดมคติที่อยากจะ ชวยมนุษย ผมคิดวาจุดตั้งตนนี้นาจะไปตรวจสอบอยางตรงไปตรงมาวาเปน ความจริงหรือเปลาเพราะสังคมไทยเราไมไดมีระบบที่จะปลูกฝงใหเด็กมีความคิด มีอุดมการณหรืออุดมคติ เมื่อเราเขามาเรียนแพทย เราก็เริ่มรูวาเปนการทำงานกับชีวิตผูคนนะ คนที่เขามาหาเราเขามีความทุกข ตอนนั้นแหละ เราก็เริ่มรูวาเรามีทางเลือก หลายทาง คือ ขั้วแรกซายสุด เสียสละเต็มที่ ทุมเทใหเต็มที่ที่สุด เพื่อใหคนเขา

2077

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

ทุกวันนี้ความสัมพันธระหวางคนไขและหมอเปลี่ยนแปลงไปอยางไรบาง เดี๋ยวนี้มุมมองตอหมอมันเปลี่ยนไปแลว แตกอนเมื่อ 30-40 ปกอน ผู ค นยกย อ งหมอเป น เทวดา เป น พระเจ า เขาเชื่ อ ถื อ หมอ หมอทำไรก็ ท ำ ทำไมไดก็พอถือวาถึงที่สุดแลว แตเดี๋ยวนี้เปลี่ยนจากความสัมพันธแบบ vertical มาเปนแบบพันธะสัญญา คนไขถือวาจายเงินแลว หมอก็ตองทำใหดี ถาหมอ พลาดก็มีสิทธิ์ฟอง หมอที่จบใหมจึงตองเขาใจบริบทที่เปลี่ยนไปนี้ดวย แตยัง โชคดีที่เดี๋ยวนี้ไมใชวาความสัมพันธจะเปลี่ยนไปหมด ความรูสึก vertical ก็ยังมี เหลืออยู คนไขบางสวนยังเคารพหมออยู

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

หายทุกขจากความเจ็บปวย หรือไมใหเขาเจ็บปวย แตเรากินแกลบกินเกลือ ขั้วนี้ เปนขั้วที่ Idealistic แตไม realistic หรืออีกขั้วหนึ่ง ขวาสุด คือหาเงินใหเต็มที่ สั่งยาตามบริษัทยา คราวนี้เราจะทำอยางไรใหอยูตรงกลาง คือไมไปขวาสุด และไมไปซาย สุด Realistic และประชาชนไดประโยชนจริง เราก็หวังพึ่งแพทยศาสตรศึกษา นี่แหละที่จะสอนใหนักศึกษาไดอยูตรงกลาง ผมรูสึกวาเราโชคดีนะ ที่อาจารย แพทยสวนใหญยังเปน Role model อยูตรงกลาง ไมไปซายสุดหรือขวาสุด เปนแบบอยางที่ดีใหกับนักศึกษาแพทย คือเอาประโยชนประชาชนเปนหลักและ ทานพออยูไดดวย นอกจากหวังจากการเรียนแพทยแลว เราตองมีกิจกรรมนอกหลักสูตร แพทย นาเสียดายที่หลังๆ มานี่ดูจะจางๆ ลงไป กิจกรรมหลายๆ อยางที่มีไมได ตอบสนองต อ การสร า งเจตคติ และตอบสนองต อ ทั ก ษะที่ จ ะแก ป ญ หาของ ประเทศ เมื่อเราไมเขาใจปญหาของประเทศแลว เมื่อจบไปเราจะไปแกปญหา ของประเทศไดอยางไร ระบบการเรียนแพทยนั้น เปนวิชาชีพที่สั่งคนอื่นเปน ประจำ ทำใหเรามีตัวตนมากขึ้นๆ เราสั่งใบสั่งยา สั่งใบใหการรักษา สั่งมากขึ้นๆ ตัวเราก็จะใหญขึ้นๆ ทำใหเรามองคนอื่นต่ำกวาเตี้ยกวาซึ่งเปนปญหา ทำใหเรา ไมเขาใจปญหาสังคม กิจกรรมนอกหลักสูตรจะทำใหนักเรียนแพทยเราจะเขาใจ พยาธิสภาพของประเทศเรามากขึ้น ถานักศึกษาแพทยปดหูปดตาไมเขาใจเรื่อง พวกนี้ เราก็ไมสามารถแกปญหาประเทศนี้ไดหรอก

เราพยายามจะให มี ค วามสั ม พั น ธ แ บบใหม “communitarian relationship” นั่นคือ ความสัมพันธเชิงมิตรภาพ เชิงเพื่อนฝูง นั่นคือคนไข รูจักหมอ คนไขมีหมอประจำตัว มีอะไรก็มาหาหมอคนนี้ หากหมอรักษาไมไดก็ สงตอ การที่คนไขหาหมอที่ตนรูจัก ความไววางใจก็จะเกิดขึ้น จากการทำงานของอาจารยทั้งการเปนแพทยในโรงพยาบาลชุมชนเล็กๆ เทียบกับงานในสวนกลางดูแลระบบโครงสรางใหญๆ อาจารยคิดวาตรง ไหนที่ชวยใหเขาใจสังคม และทำประโยชนไดมากกวากัน คนที่อยูในชุมชนก็ตองเขาใจภาพใหญของประเทศ คนที่อยูในประเทศ ก็ตองเขาใจภาพใหญของชุมชน ไมใชวาอยูตรงไหนจะดีหรือไมดี อยูตรงไหน ก็ ดี ทั้ ง นั้ น แค ท ำหน า ที่ ข องตนให ถู ก ต อ ง ไม จ ำเป น ว า ทุ ก คนต อ งอยู ใ นเมื อ ง หรือทุกคนตองอยูชนบท

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

2 208

อาจารยคิดวาพยาธิสภาพของการศึกษาแพทยไทยคืออะไร และมีจุดแข็ง อะไร มีแนวทางแกไขอยางไรบาง ขอพูดจุดแข็งกอนแลวกัน จุดแข็งของการศึกษาแพทยไทย คือ ความรู ทักษะทางคลินิกของแพทยที่ถือวาดี และ อาจารยแพทยยังเปน role model ที่ดี สวนพยาธิสภาพหรือจุดออนที่สำคัญที่สุด คือ การศึกษาแพทยแยก แพทยออกจากการเขาใจสังคมที่แทจริง นศพ.ไมเคยรูพยาธิสภาพของสังคมไทย ไมเคยรับรูปญหาในสังคมหรือชุมชนรอบขาง วิวัฒนาการที่สำคัญของการศึกษา แพทยมีจุดเปลี่ยนเมื่อประมาณรอยสองรอยปที่แลว ไดมีการปฏิรูปการเรียน แพทย ใ นอเมริ ก า จากเดิ ม ที่ เ ป น การเรี ย นรู จ ากประสบการณ ก ลายเป น ว า ทุกอยางตองมีวิทยาศาสตรรองรับ จากนั้นวิทยาศาสตรการแพทยก็เจริญขึ้นมาก ความรูในหมูแพทยก็มากขึ้นๆ จนกระทั่งแพทยกลายเปนพระเจา เก็บความรูไว ในหมูตัวเอง ทำใหแพทยหางเหินจากสังคมภายนอกที่เปนอยูจริง แพทยจึง ไมสามารถชวยแกปญหาสังคมไทยได ซ้ำยังอาจสรางปญหาใหกับสังคมไทยดวย ที่รายที่สุดคือการขึ้นคารักษาจนแพงโดยใชเหตุ วิธีแก คือ ตองสอนให นศพ.

ได เข า ใจป ญ หาสั ง คมไปพร อ มๆกั บ การเรี ย นแพทย แต ไ ม ใช ใ ห ม าเพิ่ ม ชั่วโมงเลคเชอรทฤษฎีวิชาสังคม แตตองใหไปเรียนจากชีวิตจริงขางนอก ตองทำใหเขาใจปญหาของประเทศโดยไมแปลกแยกตัวเอง ซึ่งการจะทำไดดังนี้ นศพ. ตองไปใชชีวิตขางนอกโรงเรียนแพทยบาง ไปสัมผัสกับปญหาขางนอก

2099

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

ความคิดเห็นตอแพทยสภาปจจุบัน แพทยสภาหรือกลุมแพทยอื่นๆ ควรมีชาวบานเขามามีสวนรวมดวย เพราะเราทำงานเพื่อแกปญหาของชาวบาน เราจะไดไมตัดสินใจอะไรผิดพลาด ไมใชตัดสินใจเพียงเพื่อรักษาผลประโยชนของวิชาชีพ การปกปองวิชาชีพตัวเอง อยางหลับหูหลับตาจะทำใหสังคมไมเชื่อถือ ตอไปจะลำบาก ตัวอยางของผลที่

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

อยากใหอาจารยชว ยอธิบายเพิ่มเติมที่อาจารยกลาววาหองเรียนที่ดีที่สุดคือ หองฉุกเฉิน หองเรียนที่ดีที่สุดของนักศึกษาแพทยอยูที่หองฉุกเฉิน ไมใชบนวอรด บนตึก เพราะที่นั่นมีคนที่เดือดรอนจริงๆแลววิ่งเขามา เวลาคุณไปดูบนวอรด resident intern รักษาเรียบรอยแลว แตตอนที่จะเปนจะตายคือหองฉุกเฉินนี่ สมัยผมเปนนักเรียนแพทยทุกวันตอนเย็นพอเรียนเสร็จ กลับมาเลนกีฬา อาบน้ำ ประมาณหกโมงเย็น ผมจะไปอยูที่หองฉุกเฉินอยางนอยวันละสองถึงสามชั่วโมง พยาบาล หมอ ที่นั่นก็รูจักหมด ตอนนั้นจึงไดเรียนรูมหาศาล เพราะยังไมมีใคร ทำอะไร เราไดเห็นกอน แลวเวลาไปตางจังหวัด หองฉุกเฉินก็จะเปนหองที่ไมมี ใครอยากอยู สงหมอฝกหัดไป คนไขในหองฉุกเฉินตองการหมอที่เกงที่สุดถึง จะรอดได นี่ คื อ สถานที่ ที่ ดี ที่ สุ ด สำหรั บ clinical practice รองลงมาคื อ หองตรวจทั่วไป ซึ่งเราก็ไมคอยไดใชเวลากับตรงนี้ สวนมากเราจะไดไปดูแลคนไข ในวอรดไมวาจะเปน สูติ ศัลย เม็ด แตชีวิตจริงคนไขก็ไมไดเดินเขามาแลว บอกวาเขาควรไปวอรดไหน สองแหงนี้สิคือชีวิตจริงของการเรียนแพทย “โรงเรียนแพทยไมใชที่เรียนแพทยที่ดีที่สุด อาจเปนที่เรียนแพทยที่ แยที่สุดสำหรับการผลิตแพทยจบหกป โรงพยาบาลอำเภอตางหากเปนที่ที่ ดีที่สุดในการเรียนแพทย”

เกิดขึ้นคือทำใหคาใชจายทางการแพทยแพงมหาศาล อยางที่เกิดขึ้นหนักมาก ในประเทศสหรั ฐ อเมริ ก า แม รั ฐ จะเป น ผู จ า ย แต เ งิ น ที่ จ า ยก็ เ ป น ภาษี ข อง ประชาชนเอง ถาไมเก็บเพิ่มก็ตองแบงมาจากงบประมาณทางภาคสวนอื่นๆ

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

2 210

อยากใหอาจารยชวยฝากถึงบัณฑิตแพทยจบใหมเกี่ยวกับการรับมือกับ บริษัทยา ตองมีสองอยางประกอบกัน คือ หนึ่งคือตัวเราเอง สองคือตัวระบบ กลาวถึงตัวเราเอง: ถึงแมระบบยังไมดี เราก็ตองพยายาม นักศึกษา แพทยทุกคนควรจะไดอานหนังสือสองเลมนี้คือ “กระชากหนากากธุรกิจยา ขามชาติ” (The Truth About the Drug Companies by Marcia Angell) แปลและพิ ม พ โ ดยหมอชาวบ า น และเล ม ที่ ส องชื่ อ “อุ บ ายขายโรค” ทั้งสองเลมเขียนโดยนักวิชาการ รับรองไดเลยวาอานแลววางไมลงจริงๆ ตั ว อย า งที่ ห นั ง สื อ เขาเขี ย นไว คื อ เดี๋ ย วนี้ มี ป ญ หาเกิ ด ขึ้ น คื อ บริ ษั ท ยา ผลักดันใหแพทยบางครั้งทำการรักษาใหยาโดยไมจำเปน หรือโดยที่ยังไมเปน โรคจริ ง ๆ ป จ จุ บั น มี ก ารลดเกณฑ ไขมั น ลงเรื่ อ ยๆ ยิ่ ง ลดเกณฑ ย าก็ ยิ่ ง ขายดี อี ก ประการที่ ส ำคั ญ แพทย ค วรเน น พฤติ ก รรมบำบั ด ก อ นที่ จ ะให ย ารั ก ษา อยาพึ่งเทคโนโลยีในการแกปญหามากเกินไป อีกทั้งยาบางอยางก็ไมมีหลักฐาน ทางวิทยาศาสตรรองรับประสิทธิภาพที่ชัดเจน ประการที่สองคือเราตองเขาใจระบบ ถาเราไมเขาใจระบบแลวเราคาน ระบบก็พัฒนาไปยาก เพราะการคานของหมอมันมีพลัง อยาตกเปนเครื่องมือ ของนักธุรกิจ เราจะลืมตัวไดงายเพราะเรามักจะไดผลประโยชนดวย อาจารยฝากถึงบัณฑิตแพทยทุกคน สภาพบ า นเมื อ งเปลี่ ย นไปเป น สั ง คมเมื อ งมากขึ้ น เราต อ งทำตั ว ให เหมาะสมกับบริบทในปจจุบัน อยางดีที่สุดคือ ตองเขาใจตัวเอง เขาใจระบบ และชวยกันปรับระบบใหดีขึ้นโดยเอาประชาชนเปนตัวตั้ง ลดผลประโยชน ของตัวเองลง ขอใหยึดถือปฏิบัติตามคำสอนของพระราชบิดาที่วา

“ขอใหถือประโยชนสวนตัวเปนที่สอง ประโยชนของเพื่อนมนุษยเปน ที่ ห นึ่ ง ลาภ ทรั พ ย และเกี ย รติ ย ศจะตกมาแก ท า นเอง ถ า ท า นทรงธรรมะ แหงอาชีพไวใหบริสุทธิ์” “I don’t want you to be only a doctor, but I also want you to be a man”

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 2111

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

อาจารยวิจารณ พานิช

“¶ŒÒàÃÕ¹´Õ ¡çãËŒä»àÃÕ¹μ‹ÍËÁÍ «Öè§à»š¹ªÕÇÔμ·Õè´Õ ä´Œª‹ÇÂàËÅ×ͤ¹ äÁ‹àºÕ´àºÕ¹¼ÙŒÍ×è¹”

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

2 212

“สวัสดีครับ วันนี้พวกเราจะมาคุยเรื่องอะไรกันหละ?” “หรอๆ เออใช..นี่ ถ า รู อ ะไรใหม ๆ นี่ ส อนผมได เ ลยนะ ผมก็ ไ ม ค อ ยรู อ ะไรเกี่ ย วกั บ เทคโนโลยี มากมายนักหรอก” ประโยคเหลานี้ เปนการบทสนทนากอนเริ่มสัมภาษณ ศ.นพ.วิจารณ พานิ ช ผู ซึ่ ง ถื อ ได ว า เป น หนึ่ ง ในปราชญ อ าวุ โ สด า นการแพทย ข องเมื อ งไทย ทานหนึ่งก็วาได ทานเปนคนที่อยูเบื้องหลังความสำเร็จของบุคคลสำคัญอีก หลายๆ ทานในประเทศไทย โดยเฉพาะเรื่องของงานวิจัย อาจารยเปนผูบุกเบิก การจัดระเบียบเกี่ยวกับงานวิจัย หรือที่รูจักกันในชื่อ R2R นั่นเอง เนื่องดวยความชอบที่ตางออกไป ทำใหชีวิตของอาจารยไมไดเหมือน ชี วิ ต แพทย ทั่ ว ไปนั ก เพราะชอบในเรื่ อ งของงานบริ ห ารจั ด การคนมากกว า อาจารยจึงเลือกที่จะทุมเททำงานทางดานนี้ ซึ่งประสบการณที่อาจารยไดนำมา เลาและสอนพวกเราในวันนี้ ก็ทำใหพวกเราไดมองชีวิตของคนที่จะจบไปเปน แพทยในมุมที่ตางออกไปในหลายๆ เรื่อง

“สิ่งใดเปนแรงดึงดูดใหอาจารยตัดสินใจเลือกที่จะมาเรียนเปนแพทย?” อันที่จริงแลวผมเองเปนคนตางจังหวัด แตดวยความที่เปนเด็กเรียนดี จึ ง ถู ก ปลู ก ฝ ง จากที่ บ า นว า “ถ า เรี ย นดี ก็ ใ ห ไ ปเรี ย นต อ หมอ ซึ่ ง เป น ชี วิ ต ที่ ดี ไดชวยเหลือคน และไมเบียดเบียนผูอื่น” ดังนั้นผมจึงเขาศึกษาในมหาวิทยาลัย แพทยศาสตร (คณะแพทยศาสตร ศิ ริ ร าชพยาบาล มหาวิ ท ยาลั ย มหิ ด ล ใน ปจจุบัน)

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 2133

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

“จากผลงานเกียรติคุณ และตำแหนงของอาจารยที่ปรากฏอยูในวงการ ศึกษาไทยจะเห็นไดวาไมไดสอดคลองกับวิชาแพทยที่ทานศึกษามาเสีย ทีเดียว เพราะเหตุใดทานจึงเขาไปทำงานในดานงานบริหารแทนการเปน แพทยเหมือนกับคนอื่นๆ?” เมื่อผมไดมีโอกาสเขาไปเรียนแพทยจริงๆ ก็เริ่มมีความเขาใจในตัวเอง มากขึ้น ซึ่งก็มีปจจัยทางดานความถนัดมาเกี่ยวของ ดวยความที่ไมสันทัดใน การมองทิศทาง รูปทรง จึงมีความชอบในวิชามหกายวิภาคศาสตร (Anatomy) และสรีรวิทยา (Physiology) นอยกวาวิชาอื่นๆ อีกทั้งมีสภาพรางกายไมอำนวย เนื่องจากพบวาตัวเองตาบอดสี แตมีความสามารถในดานเหตุผลเลยเกิดจุด หักเหของชีวิตขึ้น ในชวงแรกที่จบการศึกษาใหมๆ ชวงเวลานั้นผมเปนหมอ ดมยา โดยอาชีพหมอนั้น ผูคนในสังคมมักคิดวา “หมอรวย” เพราะฉะนั้นเราก็ วางตัวอยางชัดเจนวาเราไมมีสตางค แตตัวผมก็ไมมีจริงๆ เนื่องจากไมไดเปด คลินิกเสริม คนที่เปนแพทยมีความสามารถหลายดาน แลวแตวาเราจะมีแรงดึงดูด ไปทางไหนมากกวากัน แตสำหรับผมไมใชทางแพทย ดวยความชอบในการให เหตุผลประกอบกับความคิดที่วาถาเราไดไปทำงานในหนวยที่ใหญขึ้น เราจะ สามารถ me ประโยชนในกับประเทศไดมากขึ้นดวย ดังนั้นตนเองจึงทุมเทเต็มที่ กับงานดานบริหาร ซึ่งทำใหตองตัดหลายๆ เรื่อง อยางเชนเรื่องการเปดคลินิก ออกไป ทวาในชีวิตการเปนหมอก็มีสิ่งดึงดูดใหออกจากวิชาชีพเยอะพอสมควร เราตองทันคน มิฉะนั้นจะกลายเปนเครื่องมือของคนไมดี เราตองหนักแนน ระวังตัว เพราะคนรอบตัวพยายามสรางรอยแผลใหกับเรา และทายที่สุดอาจ

ต อ งติ ด คุ ก ติ ด ตารางได สำหรั บ ตั ว ผมให ค วามสำคั ญ กั บ เรื่ อ งนี้ ม ากๆ ความ ซื่อสัตยสุจริตจะเปนกุญแจสำคัญที่สุดที่ทำใหแพทยทุกคนประสบความสำเร็จ ในชีวิตการทำงาน เหมือนกับคำสอนของพระราชบิดาที่วา “ขอใหถือประโยชน ส ว นตน เป น ที่ ส อง ประโยชน ข องเพื่ อ นมนุ ษ ย เป น กิ จ ที่ ห นึ่ ง ลาภ ทรั พ ย และเกียรติยศ จะตกแกตัวทานเอง ถาทานทรงธรรมแหงอาชีพ ไวใหบริสุทธิ์” สิ่งหนึ่งที่ผมภูมิใจ คือ มีจุดยืนของตนเองวาจะมีชีวิตที่พอเพียงและยังไดสอน ครอบครัวของตนเองใหมีชีวิตที่พอเพียงอีกดวย และอาจารยยังไดเนนอีกวา “ผมภูมิใจที่เรียนดีที่สุดของชั้น แตจนที่สุดของชั้น ผมรวยดวยสิ่งอื่นๆ ที่ไมใช เงินทอง” ปจจุบันผมกำลังจะพัฒนาระบบบุคลากรทางสาธารณสุขใหคนในวิชาชีพ สุขภาพมี “Leadership” คือมีจิตวิญญาณของการสรางการเปลี่ยนแปลงใหสังคม ไปอยู ที่ ไ หนก็ ท ำแต ป ระโยชน ใ ห ม ากกว า (Give>Take) ไม ว า คนจะเห็ น หรือไมเห็น ทราบหรือไมทราบ สุดทายก็เกิดผลดีตอครอบครัว และคนในสังคม ถาเปนหมอตลอดชีวิต ยิ่งมีโอกาสเปน Leadership ตลอดชีวิต ไดรับโอกาส มากกวาอาชีพอื่น เนื่องจากคนในสังคมใหความนับถือ

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

2 214

“ในหนาที่การงานของอาจารยที่ดำรงตำแหนงในฐานะผูบริหารขององคกร ระดั บ สู ง ก็ น า จะเคยประสบป ญ หาในการทำงานต า งๆ ไม ม ากก็ น อ ย ทั้งเรื่องบางคนที่มองเราอยางไมหวังดี คำติฉินนินทาบาง เหมือนคำสุภาษิต โบราณที่ ว า ‘ยิ่ ง สู ง ยิ่ ง หนาว’ อาจารย มี ห ลั ก การในการทำงานอย า งไร จึงสามารถฝาฟนอุปสรรคในการทำงานเหลานั้นได” ให ม องว า การสู ร บปรบมื อ เวลาทำงานเป น เรื่ อ งธรรมดา โดยหลั ก ใน การทำงานที่สำคัญของผมคือ “ตั้งใจทำงาน ซื่อสัตย พอมีฝมือ” ในตำแหนง ผูบริหารตำแหนงใหญ มันแนนอนวาตองเจ็บปวดตลอดเวลา ตองถามตนเองวา ทนทำเพื่ออะไร แลวก็คอยตอบตนเองวา ทำเพื่อใหเกิดคณะแพทยที่ดีมีคุณภาพ ใหทุกๆ คนมีความสุขที่มาอยูที่นี่ แลวก็คอยปลอบใจตนเองวา เปนธรรมดาที่ คนที่ทำงานกับเราอยูเขาจะมองแตแงไมดีกับเรา แตเมื่อยามที่เราหมดวาระไป คุณงามความดีที่เราไดสรางไวมันจะคงดำรงอยู เมื่อนั้นผูคนก็จะเริ่มเห็นแต

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 2155

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

สิ่งดีๆ ที่เราเคยไดทำ ไดบริหารไว นั่นคือ สุดทายคนก็เขาใจถึงความตั้งใจและ สุจริตธรรมของเรา การติดตอประสานงาน เปนทักษะที่ตองเรียนรูตลอดชีวิต ตองรูจักปรับ สมดุลระหวาง งาน คน และการเรียนรูจำเปนที่เราจะตองยึดมั่นความฝนที่ดี ที่ เรามี แต ใ นเวลาบริ ห ารงานจริ ง เรา การที่ เราจะไปคาดหวั ง และชั ก นำคน รอบตัวใหมีความฝนแบบเราไดนั้นลำบากนัก เพราะถาเราพยายามชักนำเขา มากเกินไปก็เหมือนกับการบังคับ เขาก็จะไมชอบ เพราะไมใชทุกคนที่มีความฝน เหมือนเรา ในการที่จะทำงานใหญจำตองมีทีมงานที่ดี ตองเลือกคนที่ซื่อสัตยมา รวมงาน ไมตองเกี่ยงวาเขาจะมองเราอยางไร เขาจะชอบเราหรือไม ขอเพียงแค เรารู ว า เขาเป น คนสุ จ ริ ต และจะทำงานนี้ ไ ด ดี ให เรายอมลดทิ ฐิ ข องเรา ยอม ออนนอมไปขอใหเขามาเขารวมทีม มาทำเพื่อสวนรวมดวยกัน แลวก็ยกใจวาเขา เปนคนที่ซื่อสัตยจึงเลือกเขามาทำงาน เมื่อเขาเขามาทำงานดวยกันแลว ก็ให คุณคาใหเกียรติเขา ถาเราเปนคนดีจริงๆ แลวสุดทายเขาก็จะปรับทศนคติของ เขาเองและเป ด ใจยอมรั บ เราเช น เดี ย วกั น มิ ต รภาพที่ ดี ก็ จ ะเกิ ด ขึ้ น ตามมา การเลือกคนใหเหมาะกับงานจึงเปนปจจัยที่สำคัญที่ในเปนหัวหนางาน เราตอง เลือกตามความถนัดและบุคลิกภาพของคนใหเหมาะกับงานหนึ่งๆ เพราะเขาจะ ทำไดดีและมีความสุขกับงานที่ทำ ดังนั้นหากจะทำงานบริหาร ตองสรางคน สรางทีมบริหาร และทำสิ่งดีๆ ใหพวกเขารักเราจะสามารถดำเนินงานนั้นให ประสบความสำเร็ จ ได มิ ใช ตั ด คนที่ ไ ม ถู ก ใจทิ้ ง เช น เขาทำงานไม ไ ด ดั่ ง ใจเรา แตเราตองพิจารณาหาสาเหตุวาอะไรเปนเหตุที่แทจริงที่ทำใหเขาไมสามารถ ทำงานไดออกมาอยางเหมาะสม หาทางฝกอบรมใหความรูเพิ่มเติมวา งานที่ทำ อยูนั้น จะทำออกมาไดดีตองทำอยางไร เมื่อเขาเกิดความเขาใจจนทำงานไดดี ถูกตองตามที่เราตองการ เขาจะเกิดความภาคภูมิใจผลงานและมีกำลังใจมากๆ ขึ้ น ที่ จ ะทำงาน ซึ่ ง เป น ประสบการณ จ ริ ง ของผมที่ เ คยจั ด อบรมให ค วามรู แ ก พนักงานทำความสะอาดของโรงพยาบาลศูนย โดยเชิญวิทยากรที่เปนพนักงาน ทำความสะอาดเหมือนกันจากโรงแรมชั้นนำที่มีมาตรฐานในเรื่องความสะอาด

แมวาอาจารย จะมีคุณวุฒิ วัยวุฒิที่สูงมากแลว แตจากการที่พวกเราได เขาไปสัมภาษณและสัมผัสทั้งหมดนั้น สิ่งที่รูสึกไดเหมือนกันก็คือความออนนอม ถอมตนของอาจารย อาจารยไดใหความเมตตากรุณาระหวางที่คุยกับพวกเรา ตลอดตั้งแตเริ่มสัมภาษณจนจบการสนทนา ซึ่งเปนสิ่งที่ทำใหพวกเราประทับใจ ตั้งแตแรกพบ และรูสึกวา เวลาที่ไดใชไปทุกนาที ชางคุมคา และไมรูสึกเสียดาย เวลา (ในการอานหนังสือสอบ NT) เพื่อมาสัมภาษณผูที่ไดชื่อวาเปนปราชญ แหงวงการณแพทยของไทยเลยคะ

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

2 216

อาจารยโกมาตร จึงเสถียรทรัพย

28/02/2554

2177

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

นายแพทยโกมาตร จึงเสถียรทรัพย แพทยผูสำเร็จปริญญาเอกสาขา มานุษยวิทยา จากมหาวิทยาลัยฮารวารด ผูคิดคนเครื่องมือศึกษาชุมชนทั้งเจ็ด ประการ ใหโอกาสพวกเราสัมภาษณ เพื่อจุดประกายสรางแรงบันดาลใจใหแพทย จบใหม ทานไดใหแนวคิดไวหลายดาน ปญหาที่พบไดในการใชทุน-การใชชีวิต แพทยอยางมีคุณคา และมีความสุข-รวมถึงการเขาใจวิถีชีวิตชาวบาน การไปสัมภาษณอาจารยโกมาตรในคราวนี้ไดสรางความประทับใจ และ แรงบันดาลใจใหแกคณะผูสัมภาษณเปนอยางมาก พวกเราตั้งใจที่จะนำความ ประทับใจในวันนั้นมาสงตอใหพี่ๆ เพื่อนๆ แพทยจบใหมทุกคน

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

“àÁ×èÍàÇÅÒ¼‹Ò¹ä» àÃÒ¨ÐàÅ‹ÒàÃ×èͧÃÒÇ ¡ÒÃ㪌·Ø¹¢Í§àÃÒÇ‹ÒÍ‹ҧäÔ

ตามหาแรงบันดาลใจไดจากที่ไหน การอานหนังสือดีๆ รับรูเรื่องดีๆ ถามตัวเองวาชีวิตที่ดีควรเปน ยังไง จึงเปนจุดเริ่มตนอุดมคติ ตัวอาจารยเองไดแรงบันดาลใจในการมาเปน แพทย จากหนังสือเรื่องหมอเมืองพราวและหมอแมกไซไซ การตรวจคนไข-การสัมผัสชีวิต ความจริงการสัมผัสชีวิตไมตองไป อยูในโรงพยาบาลชุมชนนะ เพียงแตวาการไปอยูโรงพยาบาลชุมชนจะไดเปรียบ อยูหนอย เพราะเราเขาไปเขาไปประชิดกับชีวิตผูคนไดชัด เห็นเรื่องราวตางๆ ได ชั ด ... มั น เหมื อ นกั บ ต อ รู ห ายใจ ต อ อายุ อุ ด มการณ ข องเรา ออกโอพี ดี อยางนอยคนไขก็รอยคน วันละคน ตออายุอุดมคติไดแลว เพื่อที่จะมาทำงาน หนักไดตอโดยไมทอ เชน อาจารยเคยไปเจอ คนไขคนหนึ่งเปนมะเร็ง แตแกก็สู มากๆ เลย ยังทำงานอยู สงหลานเรียน บอกที่ยังทนถึงทุกวันนี้ ก็รอเดือนหนาที่ หลานเรียนจบ ถาหมอที่รักษาแกไดมารูเรื่องราวดวยคงรูสึกดี

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

2 218

การคงไวซึ่งแรงบันดาลใจ การทำกิจกรรม ในการเรียนที่หนักหนวงของนักเรียนแพทย จะยัง สามารถคงไวซึ่งแรงบันดาลใจ โดยการทำกิจกรรมตางๆ คนหาความหมายของ กิจกรรม ความหมายจะยิ่งใหญเมื่อกิจกรรมนั้นเกี่ยวของกับชีวิต กลุ ม เพื่ อ น คนอยู ค นเดี ย วรั ก ษาอุ ด มการณ ข องตั ว เองไว ไ ด ย าก ถาไมมีเพื่อน ควรหากลุมคนที่มีอุดมการณแบบเดียวกัน ไวแบงปนเรื่องราวและ ใหกำลังใจซึ่งกันและกัน มุ ม มองในการรั ก ษาคนไข เหมื อ นกั บ เรื่ อ งเล า ของช า งก อ อิ ฐ ทั้ ง สามคน ที่ทำงานอยูในบริเวณเดียวกัน โดยเมื่อไดมีโอกาสไปถามชางแตละคน วาทำอะไรอยู ก็พบวา - คนแรกหนาตาบูดบึ้ง บอกวากำลังกออิฐอยู ไมเห็นรึไง - คนที่สองหนาตาเฉยเมย บอกวาก็สรางกำแพงอยูเฉยๆ - คนทีส่ ามหนาตายิม้ แยมแจมใส บอกวากำลังตออายุพระพุทธศาสนา สรางวัดอยู

เชนเดียวกับแพทย ก็นาจะมองเห็นไดวา การทำคลอดธรรมดาเปนการ ใหของขวัญล้ำคาสุดที่รักใหกับแมคนหนึ่ง หรือการผาตัดไสติ่งใหชายวัยกลางคน คนหนึ่ง เปนการ “คืนพอใหกับครอบครัว”

Narrative medicine ยังสามารถใชเปนเครื่องมือในการดูแลคนไขได อีกดวย โดยเฉพาะกับโรคเรื้อรัง อยางพอผมเปน COPD หายใจยังเหนื่อย กอนพอผมตาย พี่ชายผมไปเฝา พอ arrest ไป รุนพี่แพทยก็ใส tube ให พอก็ ฟนขึ้นมาได ตื่นขึ้นมาก็ถามวา “ปมขึ้นมาทำไม” พี่ชายผมก็บอกวา “แลวไมเอา แลวเหรอพอ” พอบอกวา “ไมเอาแลว” พี่ชายผมก็ถามวา “แลวชีวิตที่มีอยูนี่พอ พอใจแลวเหรอ” พอก็ตอบวา ชีวิตที่ผานมา แกบอกพอใจ มีลูกแปดคน ไลไป ที ล ะคน คนโตพ อ ภู มิ ใจอะไรบ า ง เป น ห ว งอะไรบ า ง พ อ บอกพ อ ภู มิ ใจแล ว

2199

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

“เบื่อก็ตองหาทาง หายาแกเบื่อ”

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

การสงตอแรงบันดาลใจ สามารถทำได ผ า นเรื่ อ งเล า หรื อ narrative medicine อย า งมี พยาบาลคนหนึ่งที่อยุธยา ทำแผลคนไช DM แผลเรื้อรังที่ขา แกเบื่อมาก ทำแผล หายดี แ ล ว เป น ใหม อี ก ก็ เ ลยตามไปเยี่ ย มที่ บ า น เลยบ า นมี ที่ น าแปลงเดี ย ว มีสระน้ำอยูตรงกลางก็เลยทำนาผักบุง ตื่นเชามาก็เดินลงไปแตงแปลงผักบุง มัดเปนกำๆ ไปขายในตลาด คนไขเปนเบาหวานเดินย่ำลงไปในสระน้ำ ทั้งกิ่งไม แกว ไมรูวาจะเจออะไร แตไมทำก็ไมไดเพราะรายไดแกอยางเดียวคือขายผักบุง สามีแกตองอุมแกใสรถเข็นมาทำแผลที่สถานีอนามัย อุมจนปวดหลังทนไมไหว สามีชวนกันฆาตัวตาย แตภรรยาแกไมยอม บอกวามันบาป ติดตัวไปหลายชาติ เจาหนาที่ไปเห็นแกแบบนั้น ก็ไปทำแผลใหแกที่บาน แลวลุงแกกราบพยาบาล เลย นองเขาบอกผมวา อาจารยหนูเบื่อทำแผลที่สุดเลย แต พอไปเห็นชีวิต แลวหนูรูวาไปทำแผลใหแกที่บานมีความหมายยังไง หนูพอทำได ซึ่งเรื่องนี้เราได ตีพิมพในหนังสือเรื่อง “หนึ่งนิ้วสองชีวิต”

เลี้ยงลูกมาไดขนาดนี้ ผมไมรูพี่ไปหาวิธีการคุยแบบนี้มาจากไหน วิธีการคุยแบบ นี้เรียกวา life review ตาม palliative care “การสัมผัสชีวิตคนไขนั้นก็เหมือนเปนการตอรูหายใจ ตออายุอุดมคติใหเรา เหมือนไดสูดอากาศสดชื่น ใหเราทำงานตอไปได” เชนกัน

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

2 220

ทั้งนี้ทั้งนั้น ไมใชแคคนไข ผูรวมงานของเรา เราก็สัมผัสชีวิตของเขาได

3 สิ่งนาเบื่อของแพทยใชทุน เพื่อนรวมงานไมไดดั่งใจ การดูแลความสัมพันธกับเพื่อนรวมงาน โดยเฉพาะเพื่อนรวมวิชาชีพคอนขางสำคัญ เราจะไปเปลี่ยนแปลงเขามากก็ ไมคอยได แตเราจะยอมใหเขามาทำใหชีวิตเราหมดความใฝฝนไมได สวนที่ตอง วางกติกาก็ตองทำ สวนใหญจะขัดแยงกันเพราะกติกาไมชัด หรือไมตรงกติกา สำหรับอาจารยเอง โรงพยาบาลที่อยูมีแพทย 4-5 คน มีการวางกติกากันไววา แพทยทุกคนออกตรวจ 8 โมงเชา คนไขไมหมด OPD ไมพักกลางวัน และ ไมตรวจลวกๆ มีพยาบาลคอย screen ผูปวยกอน เมื่อผานไปสักพัก ชาวบาน จะรูระบบของโรงพยาบาล เปนการเรียนรูซึ่งกันและกันไปในตัวดวย ไมได practice อยางที่อยากทำ เราถูกฝกจากโรงเรียนแพทยใหมี จริตของแพทยเฉพาะทาง ใชเครื่องมือ มีระบบปรึกษาระหวางสาขาผูเชี่ยวชาญ มีเครื่องอำนวยความสะดวกตางๆ ซึ่งตางกับโรงเรียนแพทยอีกหลายแหงบนโลก เชน โรงเรียนแพทยของมหาตมะ คานธี หรือในคิวบา ที่แพทยจะถูกฝกใหพึ่ง เครื่องมือนอย มี human skill มาก และมีความสุขที่ได interact กับผูคน ดังนั้น เมื่อแพทยจบใหมที่ไมเรียนรูในการปรับตัว ตองไปอยูโรงพยาบาลอำเภอ จึงอาจ เกิดความรูสึกขัดของ ไมไดดั่งใจบาง ระบบราชการน า เบื่ อ แพทย จ ำนวนไม น อ ยหนี อ อกจากระบบ บริการของรัฐ ไปอยูในระบบเอกชน เพื่อไมตองยุงกับเรื่องนี้ ทั้งการบริหารงาน ไรประสิทธิภาพ เรื่องไรสาระมากมาย ระบบที่เหมือนไมไวใจผูทำงาน ตอง

ตรวจสอบทุกขั้น รวมถึงปญหาคอรรัปชันดวย สำหรับปญหาสุดทายนี้ เปนเรื่อง ยุงยากใจ เบื้องตนสุดคืออยาทำ เราเริ่มตนเดินทางบนเสนทางสายวิชาชีพอยาง สะอาดบริสุทธิ์ ใหเห็นคาของความบริสุทธิ์ไว การแกปญหาคือใหปรึกษาผูใหญที่ หางออกมา โดยเฉพาะที่มีประสบการณ เชนกลุมแพทยชนบท อยางนอยจะได มีผูใหญคอยชวยคุมกัน “ระหวางที่อยู…อยาไปอยูแบบทุกข ใหอยูแบบเขาใจวาระบบเปนแบบนี้ เราจะเก็ บ เกี่ ย วประสบการณ ห รื อ ทำอะไรให เ ต็ ม ที่ เ พื่ อ อยู อ ย า งเป น สุ ข พอ สมควร”

2211

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

แลวถาเกิดความขัดแยงขึ้นมาจริงๆ จะทำอยางไรใหคุยกับชาวบานแลวได ผลดี จะคุยใหไดผลดี เราตองรูวาเขาคิดอยางไร ตองรูจักรวาลวิทยาของ ชาวบาน คือตองรูวาสรรพสิ่งในความเชื่อของชาวบานเปนอยางไร มันมี อะไรที่เปนนามธรรมประกอบอยูดวย สิ่งนั้นเขาเรียกวาผี หรือชื่ออื่นๆ เชนเจาที่ เจาปา เจาเขา สำหรับชาวบานแลวผีนั้นเปนสถาบันทางสังคม เปนระบบความ เชื่อ เหมือนกับระบบจราจร คือคนทำผิดกฎจะตองถูกลงโทษ ถาคุณเขาไป เดินปา ไปฟนกิ่งไมมั่วๆ เขาจะไมใหทำนะ เพราะปาเขามีของรักษา จะไปฟนไป

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

ปญหาที่เกิดจากความขัดแยงกันระหวางความคิดทางการแพทย กับความ เชื่อของชาวบาน เกิดขึ้นบอยไหม คนไขสวนใหญจะยอมฟงเรา บางสวนก็ฟงเราดวยฟงผีดวย เราก็อยาไป วาอะไร เมื่ อ เจอกั บ เรื่ อ งที่ เ ป น ความต า งของวั ฒ นธรรม เราก็ ต อ งมี ‘ที่ ว า ง’ สำหรับความเชื่อของคนอื่นไวบาง ชาวบานมีสวนนอยมากๆ ที่จะไมเชื่อเรา ถาคุยกันดีๆ เขาก็จะเชื่อ สวนใหญที่จะไมยอมใหเรารักษาก็เพราะเขาอยากจะ ไปรักษาอีกทางหนึ่ง เทาที่ผมสังเกต สวนใหญเขาจะอยากไดรับการรักษาทั้งคู สุ ด ท า ย ส ว นใหญ มั น จะไม มี เรื่ อ งขั ด แย ง สุ ด ขั้ ว ขนาดที่ ต อ งเลื อ กฝ า ย แบงขั้วกันเลย

เลนไมได เขาปาตองสงบเสงี่ยม ขนาดเขาจะตัดไมไปทำยารักษา เขายังตอง จุดธูปไหวขอยาไปใชเลย อธิษฐานวาไมไดเอาไปคาไปขาย จักรวาลวิทยาของชาวบาน ก็คือกรอบวิธีคิดใหญของชาวบาน สวน กรอบวิธีคิดเล็กๆรองๆลงมา มันก็จะอางอิงมาจากกรอบวิธีคิดใหญนั่นแหละ

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

2 222

ใหเราพิจารณาวามันมีขอดีหรือขอเสียใน ทางสังคม คูกับทางการแพทย บางทีมันก็มีขอดี ทั้งสองอยางเชน คนประสบอุบัติเหตุกลับมาอยู บาน คนพวกนี้มานอนโรงพยาบาล พอกลับบาน มาไมมีชีวิตชีวา มันซึมเศรา เหงา ไมมีพลัง พอ ชาวบานมาทำบายศรีใหมันดีท้ังทางการแพทย เพราะวากำลังใจมันดี แมแตคนที่ผิดใจกันยังมา เขารวมพิธีเลย แบบนี้มันดีนะ เราเองยังใหกำลัง ใจคนไขไดไมมากเทาพิธีบายศรีเลย พิธีแบบนี้ ผลเสียทางการแพทยไมมี มีผลดีทางสังคมดวย เราก็สนับสนุนสิ จะมีขอขัดแยงก็คือเมื่อมันมีผลเสียทางการแพทย แตมันมีผลดีในทาง สังคม เชน ชาวบานบอกวา เด็กทองเสียหนัก เปนไขปาหรือมาลาเรียขึ้นสมอง ถูกเฆี่ยนมาเปนจ้ำๆตามตัวเต็มเลยเพื่อไลผี ก็ตองยอมรับกอนวา สังคมอีสาน เนี่ยความศรัทธาความเชื่อตอผีเปนระบบศีลธรรมของหมูบาน การบอกวาผีเขา มันเปนการตอกย้ำวาคุณไปทำละเมิดผีมา คุณก็เลยปวย เชนนี้แลวก็คงตองพูด คุยทำความเขาใจกันใหดี ชีวิตของเราคือเรื่องเลา เราทุ ก คนมี ชี วิ ต อยู ใ นเรื่ อ งเล า เรานึ ก ถึ ง ตั ว เราเองผ า นเรื่ อ งที่ เราทำ แพทยใชทุนก็เชนกัน อยากใหหมั่นถามวา เมื่อเวลาผานไป เราจะเลาเรื่องราว การใชทุนของเราวาอยางไร กัดฟนไปทำอยางเบื่อหนาย ถูกบังคับไป ไมไดเรียน รูอะไรเลย เสียเวลาเปลาไป 3 ป หรือเราจะเลามัน ในฐานะอีกบทหนึ่งของ ชีวิตเรา ที่เราใชเวลาเขียนมันขึ้นมา

หรือในอีกแงหนึ่ง เชน คุณไปตรวจคนไขคนนึง คุณไดเรื่องเลาอะไรมา คนไข interpret มันอยางไร แลวคุณละ interpretมันอยางไร ถาเรา interpret เคสยากวาเปนพระเจาสงลงมาทดสอบเรา ตองลองสักตั้ง เราก็จะมีทาทีตอมัน แบบนึง แตถามองวาเปนภาระ ก็ทนอยูกับมันไปละกัน

2233

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

ดร.นพ.โกมาตร จึ ง เสถี ย รทรั พ ย สำเร็ จ การศึ ก ษาจากคณะ แพทยศาสตร จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย และ ปริญญาเอกสาขามานุษยวิทยา (Ph.D. Social Anthropology) ที่มหาวิทยาลัยฮารวารด ป พ.ศ. 2527-2528 เปนแพทยฝกหัด โรงพยาบาลมหาราช จังหวัดนครราชสีมา และในป พ.ศ. 2528-2530 เปนแพทยประจำ โรงพยาบาลชุมชนชุมพวง อำเภอชุมพวง จังหวัด นครราชสีมา ปจจุบันดำรงตำแหนงผูอำนวยการสำนักวิจัยสังคมและสุขภาพ สำนั ก นโยบายและยุ ท ธศาสตร กระทรวงสาธารณสุ ข ทำงานทางด า น มนุ ษ ยวิ ท ยาการแพทย เ ป น หลั ก ทั้ ง การวิ จั ย และการเป น วิ ท ยากรอบรม ครอบคลุ ม หลายหั ว ข อ เช น เครื่ อ งมื อ การทำงานในชุ ม ชน ประวั ติ ศ าสตร การแพทย เปนตน

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

สิ่งที่สำคัญที่สุดที่อาจารยอยากฝากพี่ๆ ที่จะไปใชทุน การไปทำงานใชทุน ผมอยากใหมองวาเปนโอกาสของการเรียนรูที่จะ เติบโตไปอีกขึ้นหนึ่ง โลกมันกวางใหญ มันตองการความรูดานอื่นๆ นอกเหนือ จากวิชาการแพทยดวย ตองการความรูความเขาใจชีวิต สังคม เพื่อนมนุษย ระบบงาน ซึ่งความรูความเขาใจพวกนี้เปนเหมือนกับน้ำมันเชื้อเพลิงที่เราจะใช ในการเดินตอไปในชีวิตของเราในวันขางหนา ใหเราทำงานประสบความสำเร็จ เป น ประโยชน กั บ ตั ว เองและผู อื่ น การไปทำงานเป น แพทย ใช ทุ น เหมื อ นไป เปนการสะสมน้ำมัน หรือวาเชื้อเพลิงที่ใชขับเคลื่อนชีวิตของเราไปไดอีกยาวนาน อยากจะใหใชโอกาสของการไปทำงานใหไดประโยชนเต็มที่และเปนประโยชนที่ เกื้อกูลเราตอไปไดในเรื่องอื่นๆ

¤ØÂʺÒÂæ ÂÒÁº‹ÒÂ....¡Ñº อาจารยประเวศ วะสี บ า ยแก ๆ ในวั น ที่ แ สนอบอุ น ของเดื อ นมี น าคม บนชั้ น 13 ของ โรงพยาบาลศิริราช ที่ซึ่งกระจกหนาตางใสเผยใหเห็นคุงน้ำเจาพระยาที่กำลัง เต น ระยิ บ ในไอแดด อาจารย แ พทย อ าวุ โ สท า นหนึ่ ง กำลั ง อยู หั ว โต ะ ในห อ ง ประชุมที่วิวสวยที่สุดในกรุงเทพมหานคร ลอมรอบโดยเหลานักศึกษาแพทยซึ่ง กำลังรอสัมภาษณอยางตื่นเตน ทานคือ ศาสตราจารยเกียรติคุณ นายแพทยประเวศ วะสี ผูเปน อาจารยแพทยประจำภาควิชาอายุรศาสตร โลหิตวิทยา ที่คณะแพทยศาสตร ศิริราชพยาบาล ในดานวิชาการนั้น ทานมีผลงานวิจัยทางดานโลหิตวิทยาซึ่งได รับการยอมรับจากทั้งภายในและตางประเทศ มีบทความทางวิชาการไดรับการ ตีพิมพในวารสารตางประเทศมากกวา 200 เรื่อง ทั้งยังไดแตงตำราวิชาโลหิต และคูมือโลหิตวิทยา สำหรับการเรียนรูของนักศึกษาแพทย แตงานที่สำคัญที่สุดของทาน คงจะเปนการอุทิศตนใหกับการสรางสรรค สังคมและการแพทยในชนบท ทานไดเขียนหนังสือและบทความจำนวนมาก

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 2255

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

และลงมือสรางสังคมตนแบบเพื่อการเปลี่ยนแปลงประเทศไทยสูการพัฒนา อยางยั่งยืน พึ่งพาตนเองได ทำใหทานไดรับเลือกเปนราษฎรอาวุโส และบุคคล ดีเดนของชาติ รวมถึงไดรับรางวัลแมกไซไซ สาขาบริการรัฐ ทุกวันนี้การทำงาน สร า งสั ง คมของนายแพทย ป ระเวศก็ ยั ง ไม ห ยุ ด นิ่ ง ด ว ยตำแหน ง ล า สุ ด คื อ ประธานคณะสมัชชาปฏิรูปประเทศไทย ที่จัดตั้งขึ้นเพื่อแกไขวิกฤตการณความ ระส่ำระสายทั้งทางการเมือง เศรษฐกิจ สังคม และการศึกษาของประเทศไทย ในปจจุบัน แมจะมีตำแหนงและรางวัลตางๆ จนนับไมถวน อีกทั้งไดสรางสรรค ผลงานไวประดับวงการการแพทยศาสตร และสังคมศาสตรของประเทศไทยไว อยางมากมายขนาดนี้ แตบุคคลที่อยูเบื้องหนาคณะสัมภาษณของเรากลับดู ไมถือตัวเลยแมแตนอย อาจารยพูดคุยดวยทาทีเปนกันเอง เสียงนุมๆ กลั้วดวย เสียงหัวเราะ ฟงสบาย เยาแหยพวกเราเล็กนอยอยางอารมณดีแลวจึงไดเอย อนุญาตใหเริ่มตนคำถามสัมภาษณ “ความฝนของอาจารยในสมัยเปนนักศึกษาแพทย กับสิ่งที่เปนในปจจุบัน นั้นตรงกันหรือไมคะ แลวอะไรคือความสำเร็จในชีวิต” คำถามที่เราหยอดกันไปก็เรียกเสียงหัวเราะจากอาจารย “จะไมตอบคำถามละนะ ที่เรียกวาความสำเร็จ (หัวเราะ)...มันไมดี มันจะ กลืนเราไปถาเราไมระวัง” แลวรอยยิ้มออนๆ ก็ผุดขึ้นบนสีหนาของอาจารยยามเอยถึงแพทยที่ เคารพนับถือเปนแรงบันดาลใจ “จะวาไปมันมาเองเรื่อยๆ ตามธรรมชาติ เปนคนบานนอก ผูใหญพูด ใสสมอง วาเด็กพวกนี้โตขึ้นจะไปเปนหมอ ก็ฝงใจ ไมไดคิดอยางอื่น อันนี้ไมคอย ดีนะ เด็กควรไดทำอะไรในสิ่งที่ตัวเองชอบ ถนัดตางๆ ไป พอมาเรียนที่ศิริราช ความบันดาลใจก็มาจากอาจารยหมอสุด (นายแพทยสุด แสงวิเชียร) หมออวย (ศาสตราจารยเกียรติคุณ เรือโท นายแพทยอวย เกตุสิงห) สองทานเปนเสาหลัก ทางวิชาการทางปรีคลินิค เปนคนขยัน รับผิดชอบ ตั้งใจสอนนักศึกษามาก “ทีนี้เรียนเรื่อยมาทางคลินิค ก็พบอาจารยหัวหนาภาควิชาอายุรศาสตร คืออาจารยประเสริฐ กังสดาล เปนผูที่มีศิลปะแพรวพราวรอบตัวเลย สอนเกง

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

2 226

พูดเกง เขียนก็เกง ทำอะไรก็เกง มีศิลปะในการ ทำวอรดราวด การทำ class ที่เอาเคสมา present และ discuss เคส รูสึก “ถูกเสน” จึงมาเปนอาจารย อายุ ร ศาสตร เพราะงั้ น ตั ว อาจารย จ ะมี ผ ลต อ ลูกศิษยเยอะ วานักเรียนเรียนแลวเจออะไร อยาง วาถาเจออาจารยบางคน ก็เกลียดวิชานั้นไปดวย ก็มี (หัวเราะ) ชีวิตจะชิ่งไปตามสิ่งที่เจอไป..เรื่อยๆ “ตอนเปนแพทย intern (เมื่อกอนเรียกวา house officer หรือแพทยประจำบาน) ระหวางที่จบ มาปแรก อาจารยสุภาที่อยูทางโลหิตชวนทำวิจัย ไปสำรวจชนิด hemoglobin เลยกลายมาเปน hematologist แลวก็ไดรับพระราชทานทุนสวนสวนพระองค และตอมาเปนทุนอานันทมหิดล ไปเรียนที่ประเทศอเมริกาและอังกฤษ” ชี วิ ต ที่ ไ ด พ านพบแต บุ ค คลที่ เ ป น เลิ ศ ในเชิ ง วิ ช าการ ก อ เกิ ด เป น แรง บันดาลใจ ผนวกกับพื้นฐานของสติปญญา และความขยันอดทน จึงทำใหทาน ไปได อ ย า งสู ง สุ ด ในสายวิ ช าการ ไม ว า จะเป น รางวั ล เกี ย รติ นิ ย มเหรี ย ญทอง และทุนพระราชทานตางๆ ไปเรียนไกลถึงตางประเทศ แตวันหนึ่ง มุมมองใน ชีวิตทางการแพทยของอาจารยประเวศก็เปลี่ยนไป จากการหันกลับมามอง เพื่อนมนุษยที่ยากจนและขาดโอกาส ในเรื่องนี้ อาจารยกลาวยิ้มๆ วา “ตัวประสบการณนี้จะมาเปนตัวกำหนดเสนทางชีวิตเรา” “ไดมาทำวิจัยตรวจ hemoglobin ทั่วทุกภาคทั้งประเทศ ไปตามชนบท ตางๆ ตอนนั้นไมมีโรงพยาบาลทั่วถึง เวลาไปตรวจก็ตองไปนั่งตรวจตามใต ตนไมบาง ตามศาลาวัดบาง ตามโรงเรียนบาง ก็ไปเจอคนที่ยากจน ในที่ที่ไมมี โรงพยาบาลอยู เราไปตรวจเขาครั้งเดียวเจอความดันสูง เจอเบาหวาน เรากลับ ไปแลวเขาจะทำยังไง บวกกับสองสามอยาง คือก็เปนคนบานนอก สองถึงอยูใน ศิริราชก็เจอคนยากจน และก็สามจากที่ไดลงไปสำรวจในชนบท ทำใหสนใจชีวิต คนจน ขณะเดียวกันก็ทำงานทางวิชาการ คนควาไปตลอด แตวาจิตใจที่มีมัน ตระหนักวาคนเขาไมถึงบริการ โรงพยาบาลก็มีนอย หมอไมพอ คนยากคนจนก็ มีมาก ถึงเขามาศิริราชก็ไมไดรับบริการที่ดีเพราะมันแนนอยู บางทีมารอตั้งนาน

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 2277

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

มาตรวจแพล็บเดียว แลวจะทำอยางไร ก็ทำใหสนใจทางสาธารณสุข ก็ยังไมไหว อีก เพราะมันตั้งรับ ความจริงตองลงไปเปนเชิงรุก สราง good health ทำ อยางไรไมใหคนปวย ที่เราสนใจกันอยูคือ ill health พอหันมาจับเรื่อง good health ปบ ก็ตองสนใจไปทางเรื่องอื่นอีก เพราะปจจัยที่ทำใหคนมีสุขภาพดีมี เยอะ ทั้งทางเศรษฐกิจ การเมือง การศึกษา สิ่งแวดลอม” ปจจัยที่ทำใหมีสุขภาพดีนั้น กวา 80% อยูนอกเหนือระบบสุขภาพ! “การไดเห็นคนจน คนปวย การไดสัมผัสตรงนั้นทำใหเรามีฉันทะ วิริยะ” นี่เองคือแรงผลักดันที่ทำใหนายแพทยผูเปนเลิศทางวิชาการ เริ่มหันเห ชีวิต กาวเขาสูการแพทยที่ใช “หัวใจ” เปนเครื่องนำทาง แตก็คงไมใชเรื่องงายเลย เนื่องจากการจะเปนแพทยที่ดี ชวยเหลือคนไข อยางเต็มที่นั้น เปนความตั้งใจของผูที่เขามาศึกษาแพทยทุกคน แตเมื่อเวลา ผ า นไป ได สั ม ผั ส การทำงานจริ ง ป ญ หาอุ ป สรรคต า งๆ ย อ มถาโถมเข า มา อยางมากมาย เหลือเพียงสวนนอยที่ตานทานได และสามารถอุทิศตนเปน แพทยซึ่งเปยมดวยจิตวิญญาณ แลวทานอาจารยประเวศมีแนวคิดอยางไร ที่ทำใหยังคงความตั้งใจในการ เปนแพทยที่ดีไวได? “แพทยก็เปนเหมือนโอกาสที่ดีที่ไดทำงานเพื่อประชาชน เปนโอกาสที่ คนในอาชีพอื่นเปรียบเทียบเทาก็ยาก เพราะวาหมอ พยาบาลก็ดีไดดูแลชีวิตคน ตั้งแตในครรภมารดาจนถึงเชิงตะกอน แลวก็ตองถือวาสังคมเขาใหสัญญาพิเศษ (สัญญาประชาคม หรือ social contract) เขาอนุมัติเปนพิเศษ ใหหมอเขามา เกี่ยวของในเรื่องของชีวิต เพราะชีวิตเปนเรื่องสวนตัว เขาไมยอมใหคนอื่นไปรู ไปดูเลือดเขา ไปดูหัวใจเขา ไปดูดีเอ็นเอเขา “ที นี้ ใ นสั ง คมในป จ จุ บั น ที่ ค อ นข า งไร ศี ล ธรรม เพราะว า โลกนี่ ยึ ด ถื อ เอากำไรเป น ที่ ตั้ ง ซึ่ ง เป น แนวคิ ด ฝรั่ ง เขามาจากพื้ น ฐานของการแย ง ชิ ง ยึดดินแดน สรางความร่ำรวย แลวก็ถือกำไรเปนศูนยกลาง เราก็จะทำทุกอยาง เพื่อผลประโยชน ทำลายสิ่งแวดลอมก็ได เรียกวาโลกเสียศีลธรรม “อาชีพแพทยเปนปราการสุดทายทางศีลธรรม” ถาอาชีพนี้ลมเหลว ไปอีก ประชาชนจะหมดศรัทธาวาความดีมีอยูจริง แตแนนอนวาแพทยก็โดน

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

2 228

กระแส กระแสของความร่ำรวย ถึงแมผลประโยชนจะเขามาเกี่ยวของ แตลึกๆ ในใจมนุษยมีเมล็ดพันธุความดีงามซอนอยู อยางในสมองเรามีสวนที่สามารถ รับรูความรูสึกของผูอื่น และไวมาก เรียกวา social brain อยูตรง prefrontal lobe จะอารมณผูอื่นจากสีหนา สุมเสียง body movement พอรับรูมันแลว ธรรมชาติ ก็จะเกิดความเห็นใจ ที่เรียกวา empathy แลวก็จะเกิดอีกอันที่มีอยูในตัวทุกคน คือ altruism คือ ความอยากทำเพื่อเพื่อนมนุษย “ตองรับรูความทุกขยากของผูคน อยาเอาแตตำรา เพราะตำรานั้นไมมี ชีวิต ตองมองใหถึงแววตาคน การมองแววตาคนที่มีความทุกขยาก และรับรู ทำใหเกิดความเห็นใจ จะกระตุนพลังจิตสำนึกในตัว ตองดูตัวอยาง เจาชาย สิทธัตถะทานอยูในวัง ไดเรียนรูศิลปะวิทยาทั้ง 18 สาขา แตทรงหนีจากวัง ก็ สังเกต สัมผัสความจริงของชีวิต เจอคนแก คนเจ็บ คนตาย ก็เกิดพลังจิตสำนึก ในคำสองคำที่รวมเปนคำวา “คนไข” เรามักเห็นแตคำวา “ไข” เห็น เชื้อมาลาเรีย เห็นโซเดียมเทาไร กลูโคสเทาไร แตไมเห็น “คน” ไมเขาใจถึง ความรูสึกนึกคิด ชีวิต ครอบครัวเขา เศรษฐกิจเขา สังคม เวลาเรารักษาก็ รักษา “ไข” ไมรักษา “คน” “ลองอ า นเรื่ อ ง บั น ทึ ก เวชกรรมไทย ผมเขี ย นเอาไว ตั้ ง เป น สิ บ ป แ ล ว มีเรื่องเกี่ยวกับการรักษา “ไข” ไมรักษา “คน” หลายเรื่อง ยกตัวอยาง เคยมีคนไข มาจากตางจังหวัด เปน CA Liver หมอก็ตรวจ liver function liver biopsy อะไรตออะไร อยูมาสองเดือนคนไขตาย หมอไมรูเลยวาครอบครัวเขาไมรูวา คนไขเปนอะไร เสียคาใชจายก็ตองขายที่นา พอเขาตายแลวก็ไมมีท่ีนาทำกิน ก็เพราะหมอไมไดคุยกับเขาเลยวามาอยางไร เสียคาใชจายอยางไร สนใจแต เซลล ถาไดคุยกันไดอธิบาย เขาอาจมีทางเลือกอื่น วาโรคนี้ไมหาย อาจไปอยูที่ โรงพยาบาลใกล บ า นน า จะดี ก ว า เขาก็ อ าจจะเก็ บ ที่ น าไว ไ ด ถ า เราไม ส นใจ ก็จะกอทุกขใหเขาโดยไมรูตัว “เรื่องจิตใจ ความรูสึก ความละเอียดออน อะไรตางๆ เมื่อหมอจบใหม ไปทำงาน สวนใหญแทบจะไมมีความสุข อยากกลับเขาเมือง เพราะการศึกษา เราไดแยกตัวจากวัฒนธรรมอันเปนวิถีชีวิตรวมกันของชุมชนที่สอดคลองกับ สิ่ ง แวดล อ ม เลยไม เข า ใจว า วั ฒ นธรรมเป น วิ ถี ชี วิ ต ที่ ค นอยู กั บ คน คนอยู กั บ

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 2299

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

สิ่งแวดลอม ทำใหตองพัฒนาความรู สติปญญาที่จะอยู และอยูใหไดดี เกิด ขนบธรรมเนียมในการอยูรวมกัน อยูกับธรรมชาติ การรักษาตัว การไกลเกลี่ย ความขั ด แย ง รวมถึ ง สุ น ทรี ย ธรรม เรี ย กว า “ภู มิ ป ญ ญา” คื อ ป ญ ญาทาง วัฒนธรรม สิ่งเหลานี้มากอนปญญาทางวิทยาศาสตร “การศึกษาของเราอยูนอกวัฒนธรรม การลงไปทำงานในชุมชนก็เลยทำ ไมได เพราะมันไมเคย นอกจากบางคนที่ชอบ ก็จะมีความสุข เชนนั้นถาจะ แนะนำ ก็ใหลงไปสัมผัสชีวิตชาวบาน ลงไปคุยกับชาวบาน ไมเชนนั้นเราจะเอา มิ ติ ตั ว เองเป น ตั ว ตั้ ง แล ว จะไม เข า ใจชาวบ า น ในที่ สุ ด ก็ จ ะเกลี ย ดชาวบ า น ยกตัวอยาง ทุกตำบลก็จะมีคนเกษตรตำบล ก็มีคนไดไปคุยที่ขอนแกนเมื่อนาน มาแลว ถามวาในพื้นที่ที่คุณรับผิดชอบนี้ใครพึ่งตนเองได ใครพึ่งไมได เขาบอก ว า “ผมไม รู ห รอกครั บ ผมเกลี ย ดมั น ผมไปบอกไปสอนอะไรมั น ก็ ไ ม เชื่ อ ” เหมือนกัน ทุกอาชีพเรารูมากทางเทคนิคอยางการใสยา ใสปุย แลวเอาไปสอน เขา แลวพอเขาไมเชื่อ ก็ไมมีความสุข เพราะเราขาด human dimension ปรากฏ วาคนที่ไปชวนคุยชื่ออาจารยบัญชร แกก็ไปคุยกับคนในหมูบาน วาทำอยางไร ติดขัดตรงไหน สร า ง human contact คุ ย กั น ให เ ห็ น ถึ ง แววตาเขา ลงไปให รู ว า ปญหามีอะไร ขาดเหลืออะไรบาง วิธีนี้ไดผล 100%! “อยากใหลงไปคุยกับชาวบาน จนกวาจะเขาใจวิถีชีวิตของเขา จนกวาจะ กระตุนสิ่งที่มีอยูในตัวเอง คือความเห็นใจ ความอยากทำเพื่อเพื่อนมนุษย ซึ่งเรา มีอยูแลว แตเราไมเคยเจอ เพราะระบบไมเคยสอนมาแบบนั้น ความรูทำใหเรากลัว กลัววาไมเกงอะไรตางๆ แตจิตสำนึกจะทำให เรามีความกลาหาญที่จะทำเพื่อเพื่อนมนุษย นี่คือเคล็ดลับ “เวลาดูคนไข ตองไปเคลียรถึงชีวิตเขา ใหเห็นถึงความยากลำบากของเขา ยกตัวอยาง ผูหญิงคนหนึ่งเปนธาลัสซีเมีย แตไมเคยมีใครถามถึงความทุกขของ เขา เขาวาความทุกขอันดับหนึ่งของเขาคือเรื่องอาหาร ไมเคยมีใครรูเลยวาเขา เปนมุสลิม มาสนใจดูแตวา hemoglobin type อะไร ไมรูเลยวาอาหารที่จัดมาให เขากินไมได”

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

2 230

ในทรรศนะของนายแพทยประเวศ วะสีนั้น จุดหมายสูงสุดทางการแพทย ควรเปน การที่ทั้งประเทศจะมีระบบสุขภาพที่ดี ทั่วถึง และเปนองครวม “อยากเห็นคนไทยอยูรวมกันอยางสันติ มีสุขภาพที่ดี มีสิ่งแวดลอมที่ดี การรักษาคนในปจจุบันอยูปลายทอ รอรับสิ่งที่กำลังเขามาๆ รักษาอยางไรก็ รักษาไมไหว และสวนมากรักษาไมได แตใชความพยายามเขาเยอะ ใชเงินเยอะ มากแตชวยคนไดนอยมาก “มีเรื่องที่อยากเลาใหเห็นเปรียบเทียบกัน ตำบลโนนสมบูรณ มีแพทย คนหนึ่งเขา train คนในสถานีอนามัย เชนพนักงานอนามัยหรือพยาบาลเพื่อเปน นักสุขภาพครอบครัว (นสค.) แตละคนดูแลคน 1,200 คน ครอบคลุมคนทุก คนในพื้นที่ และเก็บขอมูลในคอมพิวเตอร รูหมดทุกอยาง น้ำหนักสวนสูงเทาไร ความดัน น้ำตาลเทาไร ใหการดูแลอยางดี ไปถึงบานคนไข คนไขมีปญหาก็ โทรศัพทติดตอไปหาไดทันที เปนบริการที่ดีที่สุด ที่โรงพยาบาลใหญๆ ไมมี ใช เพียงมอเตอรไซค คอมพิวเตอรโนตบุค โทรศัพท อยางละอันเทานั้นเอง “ผูแทนองคการอนามัยโลกที่เปนคนอเมริกันไดไปดวยบอกวา อยากให มีเชนนี้ที่อเมริกาบาง อเมริกายังไมมีบริการที่ดีขนาดนี้ “โรคเบาหวานเปนโรคตองการ personal care และตอเนื่อง ซึ่งบริการ ของโรงพยาบาลใหญๆ ใชเงินเยอะแตทำไมได งานเชนนี้เปนที่ตองการมากคือ family doctor บางครั้งก็ไมใชแพทย แตเปนเจาหนาที่อนามัย อยางนักสุขภาพ ครอบครัวที่บอก ถาทำไดทั่วทั้งประเทศ ดูแลเบาหวาน ความดัน เราจะตัดภาระ โรคลงไดเยอะมาก “เราตองใชประชาชนเปนตัวตั้ง แลวจะทำใหเกิดทางใหมๆ ริเริ่ม ไมเชน นั้ น ความคิ ด เราก็ จ ะซ้ ำ ๆ เดิ ม ๆ ใช เจ า หน า ที่ ชุ ม ชนจะตั ด ภาระลงได เ ยอะ คาใชจายถูกมาก ไมตองสรางตึกใหญๆ ยกตัวอยางอเมริกาเปนประเทศที่ร่ำรวย ที่สุด เทคโนโลยีกาวหนา บุคลากรมีความรูมาก แตไมไดการันตีวาจะไดรับ บริการที่ดี คนอเมริกัน 40 ลานคนไมมีประกันสุขภาพ และคาบริการแพงมาก เมื่อเจ็บปวยจึงไมกลาไปพบแพทย เพราะขึ้นกับ “ระบบ” เราจะไมคอยคุน เพราะเราเรียนเรื่องเรื่องระบบนอย แตไดลองไปทำงานชนบทสักพัก ไปสัมผัส

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 2311

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

จริ ง ๆ จะเข า ใจ ทุ ก วั น นี้ เราเรี ย นกั น แต เรื่ อ งเทคนิ ค จะจั ด การระบบไม เ ป น ความจริงเราเลือกไดวาจะเปนอะไร ไมใชวาทุกคนตองเปนเหมือนกัน แตถา อยากเปนผูนำก็ตองรูจักการจัดการใหเปน เรื่องเหลานี้เรียนรูไดในชนบท” แตสำหรับสังคมเมืองนั้น อาจารยกลับมีความเห็นวา ทำไดยากกวา ดวยบริบทของลัทธิทุนนิยมที่รัดเขามาจนแทบไมมีทางจะขยับตัวได “ในเมื อ งนั้ น ทำได ย ากเต็ ม ที เพราะมี ทั้ ง โรงพยาบาลเอกชน มี ช าว ตางชาติเขามารับบริการอีก ทำใหกระทบทั้งระบบ จนตองกลาววา :“ความดีทำไดยากมากในสังคมปจจุบัน” “รัฐมนตรีกระทรวงสาธารณสุขประเทศฟลิปปนสสมัยนางอาคิโนเปน ประธานาธิบดี เคยพยายามใหใชยา generic name ซึ่งถูกกวา trade name มาก เชน ยา Prozac ยา trade name เม็ดละ 40 กวาบาท แตยาตัวเดียวกันของ องคการเภสัช เม็ดละ 99 สตางค ตางกัน 40 เทา ปรากฏวาไมสำเร็จ เพราะถูก บริ ษั ท ยาฟ อ ง ว า ทำลายผลประโยชน ข องบริ ษั ท ยา เรี ย กว า สั ง คมป จ จุ บั น “ผลประโยชนมันล็อคกันอยู” ทำอะไรดีๆ ยาก นอกจากนี้สถานการณสังคม เมือง กำลังเปน “medical hub” คนดีใจเพราะมีคนไดประโยชนมาก โรงพยาบาล ก็มีกำไรใหเงินเดือนหมอไดเปนแสน ทำใหเกิดการดึงตัวแพทยจากโรงพยาบาล รัฐสูเอกชน ชนบทก็ยิ่งขาดแคลนแพทยมากขึ้น ตรงนี้การจัดระบบสุขภาพที่ดีก็ จะพอมีสวนชวยไดบาง” อีกหนึ่งปญหาที่วงการแพทยยุคใหมตองเผชิญ ก็คงหนีไมพน “ปญหา การฟองรองแพทย” ซึ่งเหมือนหนามยอกใจของแพทยฝกหัดทั้งหลาย ในเรื่องนี้ ทานก็อธิบายสาเหตุใหฟงวา “การฟ อ งร อ งแพทย เริ่ ม จากในอเมริ ก า ทุ ก อย า งขึ้ น กั บ การฟ อ งร อ ง นั่งรถไปดวยกัน แฟนขับรถเกิดอุบัติเหตุ ก็ยังฟองแฟน แลวก็มีทนายความเขา มาเกี่ยวของ ยุใหฟอง ถาแพไมคิดเงิน แตถาฟองชนะไดเงินก็แบงกัน คนก็จึง ฟองเยอะ “สวนสาเหตุการเกิดการฟองรองในไทย อันที่หนึ่งเกิดจากระบบบริการ ไมดี สถานบริการมันแนน หมอไมมีเวลาดูคนไขละเอียด ความผิดพลาดเกิดได

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

2 232

งาย พอมีการเสียชีวิต แมจะไมใชความผิดพลาดของแพทย แตพอพอเขา ลูกเขา สามีเขาตาย เขาจะเสียใจมาก เขาก็จะโทษวา “โรงพยาบาลเปนโรงฆาสัตว” เขาพูดอยางนั้นจริงๆ นี่เปนความขัดแยงกัน “อีกสวนหนึ่งคือแพทยพูดกับเขาไมเพราะถาแพทยมีน้ำใจ ทำผิดพลาด เขาก็ไมฟอง ที่ไตหวันมีโรงเรียนแพทยมูลนิธิพุทธฉื่อจี้ ที่นั่นไมมีการฟองรองกัน เพราะตั้งแตนักศึกษาแพทยเขาจะ train จะดีกับคนไขและญาติคนไขมาก เขารัก หมอก็เลยไมฟองหมอ” ทั้งทานยังไดทิ้งขอเสนอแนะการปองกันและแกไขวิกฤตการณฟองรอง แพทยเอาไวดวย “ขอแรกเราตองเชิงรุก และสรางสุขภาพในชุมชน จะไดลดภาระงาน หมอ ทำใหทำงานไดดีขึ้น แตแมจะทำดียังไงก็อาจจะผิดพลาดได โรงพยาบาลจึง ควรสรางระบบเช็คความปลอดภัยในการรักษา ปองกันในทุกขั้นตอน เชน เมื่อปกลายที่โรงพยาบาลขอนแกนผาตัดตาแลวคนไขตาบอดไปสิบคน ก็ไมใช ความผิดหมอ เพราะไปไลดูเกิดจากตัวน้ำยา contaminate พอเกิดเรื่องก็จะ โกลาหลมาก แตที่นั่นเกง ออกมาดูแลคนไข รับผิดชอบตางๆ กลายเปนวาคนไข เห็นใจหมอ ดังนั้นตัวโรงพยาบาลตองมีระบบในการดูแลเวลาเกิดเรื่อง มีการ รับผิดชอบที่ดี ปลอยใหหมอที่รักษาเผชิญไมได เพราะหมอก็เหนื่อยอยูแลว ยิ่งมาถูกฟองอะไรตออะไรก็เหนื่อยเขาไปอีก “ถาฟองรองขึ้นมาก็เสียหายทุกฝาย ตอไปคนไขตองจายแพงขึ้น สวน หมอก็ไมอยากดูคนไข เพราะกลัวถูกฟอง แลวหมอทุกคนตองจายคาประกันการ ถูกฟอง คาประกันก็แพง ไปสะทอนออกที่คาบริการก็แพง “ป ญ หา พรบ. การทะเลาะทุ ก วั น นี้ เ ป น เพี ย งปลายเหตุ เป น ความ เขาใจผิด จริงๆ วัตถุประสงคคือจะลดการฟอง แตหมอเขาใจผิดวาจะฟองกัน มากขึ้น (หัวเราะ) คือคนไขที่มีความเดือดรอน จะจายคาชดเชยใหโดยไมตอง คำนึ ง ถึ ง ว า ใครผิ ด ใครถู ก ก็ จ ะลดความทุ ก ข ร อ นของเขา ลดโอกาสที่ เขาจะ ฟองรอง แตหมอเขาใจวาการจายเขานั้นเปนการยอมรับวาเราผิด เปนความ เขาใจตาง เขาตองการทำงานรวมกัน ตั้งวัตถุประสงครวมกันวาหนึ่งใหคนไข ปลอดภัยที่สุด คนไขเขาคงอยากใหญาติพี่นองของเขาปลอดภัยมากกวาจะได

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 2333

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

เงิน และมีการฟองรองแพทยนอยที่สุด” และนอกจากทางดานระบบในโรงพยาบาลที่ดีแลว แพทยแตละคนก็ สามารถมีบทบาทในการปองกันการฟองรองได “ดู แ ลคนไข ด ว ย “หั ว ใจเพื่ อ เพื่ อ นมนุ ษ ย ” คนไข จ ะรู จากน้ ำ เสี ย ง แววตา ถาเรามีความเมตตาตอเขา รักษาก็หายงายกวา อยางที่บอกวาสมองคน เรารับรูได ถาหมอดุ แววดาก็ดุ บางทีก็มีรังสีอะไรออกมา คนไขเขาจะรูแลวจะ เครียด รักษาโรคแลวหายยาก ถาเราคุยกับเขาดีๆ เหนื่อยไหม เปนอยางไร บาง เขาจะรูสึกดีมาก อีกอยางคนไขชอบใหมือสัมผัส ชอบใหแตะตัว เหมือน ตอนเราเด็ ก ๆ เป น ไข แม เ อามื อ มาอั ง หน า ผากเราก็ รู สึ ก ดี ขึ้ น บางที ค นไข เรียกรอง “หมอจับ ‘ชีพจร’ ใหฉันหนอยไมไดเหรอ” อยากใหจับชีพจรใหนะ “เดี๋ยวนี้มีแคมเปญการดูแลสุขภาพดวยหัวใจเพื่อเพื่อนมนุษย มีระบบ บริการที่ดูแลดวยหัวใจความเปนมนุษย ถึงจะทำพลาดก็ไมฟองหมอ เพราะ คนไขรักหมอ และรูวาหมอรักเขา เหมือนที่มูลนิธิพุทธฉื่อจี้ ที่นั่นเวลาจะทำอะไร จะใหอะไรใคร คนใหตองกมศีรษะต่ำกวาคนรับ ตองแสดงความเคารพคนรับ เพราะเขาใหโอกาสเราทำ ประการที่สองตองมีความรูวิชาการดีที่สุด ก็จะพลาด นอย” ดังนั้นการเริ่มตนเขาไปพูดคุยกับผูปวยและญาตินั้น จึงตองใช “ใจ” เปน ตัวนำ “นึกวาเขาเปนญาติเรา ไปคุยวาเขามีความทุกขอะไร วิชาการไมไดทิ้ง แตอยาใชความรูนำ ใชใจนำ จะสงบสบายกวากันเยอะ คลายความเครียดลงไป มาก ถาใชความรูนำเราจะเครียดวากลัวเขาจะวาเราไมรู กลัวเรารูนอย คนนั้น เขาจบปริญญาเอก จบเมืองนอก ถาใชใจเราก็ไมตองกังวล” สวนประเด็นเรื่องการไมยื้อวาระสุดทายของชีวิต (do not resuscitation) ซึ่งเปนประเด็นละเอียดออน เปนที่ถกเถียงพอสมควรในปจจุบัน ทานก็มีความ เห็นวา ควรเปนเรื่องของระบบโรงพยาบาล มีระบบโรงพยาบาลมีหนาที่ดูแลใน การคุยกับญาติหรืออะไรตางๆ โดยตรง ในระหวางสัมภาษณ หลายครั้งที่อาจารยไดกลาวถึงระบบ ทำใหพวกเรา ตั้ ง คำถามว า แล ว หากระบบของโรงพยาบาลที่ ไ ด ไ ปอยู นั้ น ไม ส อดคล อ งกั บ

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

2 234

การแพทยเพื่อเพื่อนมนุษย จะทำอยางไรเพื่อเปนการเริ่มตนการเปลี่ยนแปลง ทานอาจารยก็ไดชี้แนะ สูตร “INN” เพื่อจุดประกายการสรางสรรคความดี ดังนี้ I : individual คือการเห็นสำนึก ศักดิ์ศรี คุณคาความเปนคนในตัวเอง เราทำสิ่งดีๆ ได เราจะมีสำนึก และมีความสุขดวย ไมงั้นมักจะถูกมายาคติบดบัง N : node คือการเกิดกลุมคนที่ถกู อัธยาศัยกัน คนนอยๆ เจอกันบอยๆ ทำอะไรรวมกัน มีกลุมเยอะๆ หลากหลายตามความสนใจ ทำอะไรที่แตกตางกัน มากมายจริงๆ คนเราอยากทำอะไรดีๆ เยอะนะ คำถามวา “ควรจะทำอะไรจึงจะดี” อาจารยระพี สาคริก ทานเคยตอบไววา 1. ทำอะไรก็ไดทชี่ อบ เพราะทำในสิง่ ทีช่ อบความประณีตก็จะเกิดขึน้ งาย 2. ทำแลวจะเกิดความสุข 3. พยายามทำอยางประณีต ใหเปนศิลปะ เปนความงามหลอเลี้ยง จิตใจ เราดูแลคนไข เขียนรายงานอยางปราณีต ก็เปนศิลปะ เกิดความงามได เสมอ 4. ศึกษาคนควาเรื่องนั้นใหลึกขึ้น ก็จะเจอสิ่งดีๆ เอง “แปลความใหฟง เหมือนนิทานตาบอดคลำชาง ถาเรารูจักชาง ทั้งตัว จะคลำตรงไหนก็ไมเปนไร เรารูวาเปนชางตัวเดียวกัน เราคลำตรงไหนที่ชอบ คลำตรงขาชาง คลำตรงหางชาง คลำ ตรงหู ช า ง ตรงไหนก็ ไ ด แล ว คลำลึ ก ๆ ขึ้ น ก็ ม าเจอกั น เอง เพราะเปนชางตัวเดียวกัน ความจริงเดียวกัน ขึ้นอยูกับจะไปจับ เอาแงมุมไหน” “การจัดตั้งกลุมทำใหสบายใจ ไมโดดเดี่ยว อยูเดี่ยวๆ มันบีบคั้น เหมือน เดินทางไปตางประเทศคนเดียวจะเครียด ถาเดินทางเปนกลุมจะสบายใจ เพราะ ชวยๆ กัน มีความหลากหลาย ไมตองซ้ำกัน เชน อาจจะคนนี้ทำเรื่องการศึกษา คนนี้ทำเรื่องสิ่งแวดลอม และกลุมควรเล็กพอที่จะมีความสุข รูจักกัน เชื่อถือไว วางใจที่เรียกวา trust ซึ่งกันและกัน จะมีความสุข และทำอะไรสำเร็จไดงาย” N : network คือการสรางโครงสรางที่เรียนรูจากกัน แตไมมีใครขึ้น กับใคร ตางจากแบบเดิมที่เปนการจัดโครงสรางแนวดิ่ง (หัวหนาสั่งการลูกนอง)

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ 2355

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

จะอยูในความบีบคั้น ไมมีความสุข และนอกจากนี้การมีเครือขายชวยเหลือยัง ทำใหเราสามารถลงมือทำสิ่งดีๆ ไดเอง ไมตองไปรออนุมัติใครที่ไหน เริ่มตั้งแตคนหนึ่งคน ที่เชื่อมั่น ศรัทธาในความดีงาม และพลังใน ตั ว เอง จั บ มื อ กั น เปนกลุ มเล็กๆ แตเข มแข็ง ทรงพลั ง เหมื อ นหมุ ด ที่ยึ ด สายใยทุ ก เส น ซึ่ ง โยงเข า หากั น ก อ นถั ก ทอเป น ผื น ตาข า ยแห ง คุ ณ ธรรม เหนียวแนน อันจะนำไปสูเปลี่ยนแปลงประเทศและการพัฒนาอยางยั่งยืน นี่คือ “สูตรลับ” ที่อาจารยไดฝากไว อย า งไรก็ ต าม สำหรั บ แพทย ที่ เ ปลี่ ย นไปตามกระแส จนไม ส ามารถ คงอุดมการณความอยากชวยเหลือเพื่อนมนุษยไวได ทานก็มีความเห็นอยาง เปนกลาง “ก็เปนอยางนั้นเปนสวนใหญ ไมแปลกที่เปนแบบนั้น แลวแตเรา เปน ทางเลือก จะไปพูดวาทุกคนควรเปนอยางไรก็คงไมได ชีวิตเรา เราเลือกเปนได” แตถามั่นใจ ตองการเตรียมใจเพื่อเปนแพทยที่มีปณิธานเพื่อเพื่อนมนุษย นั้น ก็ทำไดไมยากเย็น “ลองไปสัมผัสความทุกขยากที่มีอยูเยอะแยะในโลกนี้ ในสลัมก็ได ใน ชนบทก็ได แลวจะรักชาวบาน ที่จริงนักศึกษาเรานี่มีเปนแสนๆ คน ลองคางบาน ชาวบานดูนะ คนละอาทิตยสองอาทิตย ยิ่งจนยิ่งดี เขาหากบหาเขียดมาใหกิน จะรักเขามากเลย นักศึกษาเรามีตั้งเยอะ ไปไดครบทุกหมูบาน ไปพูดคุยกับเขา ประเทศนี้จะเปลี่ยนเลย” ทิ้งทาย ทานอาจารยประเวศก็ไดฝากคำแนะนำใหแพทยจบใหมทุกคน “มนุ ษ ย เราเรี ย นรู จ ากความผิ ด พลาด เหมื อ นเราเดิ น ได ก็ เ คยล ม กั น มากอนทุกคน กวาจะขี่จักรยานเปน มีใครไมเคยลมบาง ขี่จักรยานเปนเพราะ เคยลม เพราะฉะนั้นในชีวิตเจอความผิดพลาดความลมเหลว อยาไปรังเกียจมัน เราเรียนรูจากมันไดเยอะ “เรียนรูจากทุกอยาง” เรียนรูจากเพื่อน จากคนไข จากคนขายขนมเวลาไปซื้อของกิน แลวมันก็สนุก “แล ว ก็ อ ยากให ล องไปศึ ก ษางานท า นพุ ท ธทาส อาจจะยั ง ไม เข า ใจ ก็อานๆ ไปเรื่อยๆ อานใหมีความสุข เดี๋ยวนี้มีหอจดหมายเหตุที่สวนรถไฟ อั น นี้ พู ด นี่ ก็ อ ย า หาว า เป น การโฆษณา เพราะผมเป น ประธานมู ล นิ ธิ ห อ

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

2 236

จดหมายเหตุพุทธทาส (หัวเราะ) งานของทานมีเยอะ และจะถูกจริตของคนที่ เรียนวิทยาศาสตร “สิ่ ง ที่ เราต อ งการมากที่ สุ ด คื อ ความสุ ข ทำอะไรมี ค วามสุ ข แล ว เราจะ อยากทำซ้ำๆ ทีนี้มีหลักวาการเห็นความทุกขคนอื่น แลวความทุกขของเรามันจะ ลดลงไปเอง จิตใจมันก็จะกวางขึ้น ไมเชนนั้นเราก็จะคิดถึงแตเรื่องของตัวเอง “ตอนนี้ เราก็ จ ะสนใจกั น เรื่ อ งจิ ต สำนึ ก ใหม (new consciousness) ถาสนใจเร็วจะไดกำไร ไมงั้นจิตจะอยูกับตนเอง บีบคั้นแลวจะอยูในที่แคบ เอา งายๆ คือฝกเจริญสติ ก็มีเทคนิคมากมาย อันนี้ก็จะลดปญหาตางๆ ไปเยอะ ปจจุบันมีหนังสือใหอานมาก เชนของ Tolle เขาเปนคนที่มีความทุกขมาก จะฆา ตัวตายหลายครั้ง เชาวันหนึ่ง เขาก็ทนไมไหว วันนี้ตองตายใหได แลวก็พูดขึ้นมา วา “I cannot live with myself any longer! ” พอพูดคำนี้แลวเกิดกระตุกใจ โดยไมรูตัวก็เกิดการเปลี่ยนแปลงในตนเอง ไปนั่งที่ใดก็มีความสุข ความทุกขหาย ไป เขาเขียนหนังสือชื่อ “The power of now” ปกติเราจะอยูแตในความคิด ทุกขไปในอดีต วิตกกังวลอนาคต ถาเราอยูกับปจจุบันเมื่อไร เราจะสัมผัส ความจริง เจอวิถีแหงความสุขที่ราคาถูก เรียกวาเปน “Happiness at no cost” ความสุขมันเกิดจากความสงบและสงบจากความคิด “ความไมรู (อวิชชา) ทำใหเกิดความคิดปรุงแตง ในที่สุดความคิดปรุงแตง จะทำใหเกิดความทุกข คือ ปฏิจจสมุปบาท (กระบวนการเกิดขึ้นและดับไปของ ทุกข) ” แลวทายที่สุด เราจะรูไดอยางไรวาสิ่งที่เราทำไปนั้นดีพอหรือยัง? “ไมตองคิดมากขนาดนั้น ทำไปเรื่อยๆ นะ ไมตองเครียดเกิน (หัวเราะ)”

¢Í¢Íº¤Ø³ ÍÒ¨Òà·ÕèàÁμμÒãËŒ¢ŒÍ¤Ô´´Õæ á¡‹¾Ç¡àÃÒ

¼ÙŒÊÑÁÀÒɳ ÍÒ¨ÒÃÂ

อาจารยสุวิทย วิบุลผลประเสริฐ อาจารยวิจารณ พานิช อาจารยโกมาตร จึงเสถียรทรัพย อาจารยประเวศ วะสี

นางสาววรรณสิริ คุปตนิรัติศัยกุล นางสาววิไลพร มนูญตระกูล นางสาวชลิตา ละกำปน นางสาวชุลีพร จารุธรรมโสภณ นางสาวสริตา เทพโพตานนทฃ นายอังกูร เหลืองอราม นายเจนวิทย วงศบุญสิน นางสาวนิชาดา นิมมาวิชญ นางสาวรัฐฐากร ปนพัฒนพงศ นางสาวณิชชากร ตั้งสถาพร พาณิชย นศพ.ศศิวิมล ไวทยวงศสกุล

¢Íº¤Ø³á¾·Â ÃØ‹¹¾Õè·ÕèãËŒ¤ÇÒÁª‹ÇÂàËÅ×Í áÅÐʹѺʹع¾Ç¡àÃÒ อาจารยบุษกร อนุชาติวรกุล นายแพทยอุกฤษฏ มิลินทางกูร นายแพทยพงศเทพ วงศวัชรไพบูลย นายแพทยวิชัย โชควิวัฒน

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

2 238

¼ÙŒÃ‹ÇÁẋ§»˜¹º·¤ÇÒÁ´Õæ รัตนาดิศร ขุมทรัพยเพชร นายสมคบ ปน นศพ.ดุษวรรณ สุวรรณวงศ Ext.ปณณวัฒน มงคลรัตนกูล Ext. ชเนษฎ ศรีสุโข นพ.ธนพัฒน เลิศวิทยากำจร นพ.ศุภกัลป จันไพบูลย นพ.อดิศักดิ์ กิตติสาเรศ พญ.สิริพร พงศภัทรภัค พญ.ปยะรัตน ลิมปวิทยากุล พญ.เพ็ญนภา กวีวงศประเสริฐ พญ.อังคณา นาคอุบล

พญ.ศุภมาส อำพล นพ.ละเอียด นาคใหม นศพ.ศศิวิมล ไวทยวงศสกุล นศพ.อภิชญา สุขประเสริฐ พญ.ศุภรัศมิ์ ทวนนวรัตน นพ.กสิวัฒน ศรีประดิษฐ นพ.ศุภชัย ครบตระกูลชัย พญ.ภัทราภรณ พุมเรือง นพ.ปยภัทร ชุณหรัศมิ์ นพ.วศิน แมตสี่ นพ.รัฐพัฒน กลัดแกว นพ.ปุณยวีร ศรีคิรินทร พญ.อัจราวดี พันธุมณี

¼ÙŒÃ‹ÇÁẋ§»˜¹º·¤ÇÒÁ´Õæ พญ.ชอทิพย กันทะวงค นพ.กิติศักดิ์ เกษตรสินสมบัติ นพ.สมพนธ นวรัตน พญ.ธัญญาภรณ รัตนวิชัย

นพ.อิทธิพล อุดตมะปญญา นพ.พรเทพ โชติชัยสุวัฒน นพ.อุดมศักดิ์ แซโงว

ÊÁÒªÔ¡¼ÙŒ¡‹ÍμÑé§à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ นพ.ศุภชัย ครบตระกูลชัย พญ.ภัทราภรณ พุมเรือง พญ.ศุภมาส อำพล

ร.ต.นพ.ปริญญา สมัครการไถ นพ.อภิรักษ ปุสวิโร นพ.วราวุธ เมธีคีรีวัฒน นพ.จักรพงศ รูปติวิริยะ นพ.จิราฉัตร สกุลเจียมใจ

2399

ÁÙŹԸÔá¾·Â ª¹º·

นพ.อดิศร รัตนโยธา

แพทยเพิ่มพูนทักษะ 1 จังหวัดเชียงราย ศิริราช รุน 115 แพทยเพิ่มพูนทักษะ 1 จังหวัดเลย รามาธิบดี รุน 40 แพทยเพิ่มพูนทักษะ 1 จังหวัดเลย ศิริราช รุน 115 แพทยเพิ่มพูนทักษะ 1 จังหวัดเชียงใหม เชียงใหม รุน 47 แพทยเพิ่มพูนทักษะ 1 จังหวัดสมุทรปราการ ศิริราช รุน 115 แพทยเพิ่มพูนทักษะ 1 รพ.คายจิรประวัติ พระมงกุฎ รุน 30 แพทยเพิ่มพูนทักษะ 1 จังหวัดนาน รามาธิบดี รุน 40 แพทยเพิ่มพูนทักษะ 1 จังหวัดสุพรรณบุรี ศิริราช รุน 115 แพทยเพิ่มพูนทักษะ 1 จังหวัดนครปฐม ศิริราช รุน 115 แพทยเพิ่มพูนทักษะ 1 จังหวัดเชียงราย เชียงใหม รุน 47

à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹

พญ.เพ็ญนภา กวีวงศประเสริฐ

ÊÁÒªÔ¡¼ÙŒ¡‹ÍμÑé§à¤Ã×Í¢‹ÒÂá¾·Â ÂؤãËÁ‹ นพ.อุดมศักดิ์ แซโงว พญ.พรพยอม นุมประพฤติ นศพ.นิธิวัชร แสงเรือง นศพ.ชเนษฎ ศรีสุโข นศพ.พันตรี เกิดโชค นศพ.เกศณี รมโพธิ์ทอง นศพ.ดุษวรรณ สุวรรณวงศ

¨Ò¡¾Õè...ÊÙ‹¹ŒÍ§

2 240

นศพ.อภิชญา สุขประเสริฐ นศพ.วิริญจน เตียวศิริทรัพย นศพ.เจนวิทย วงศบุญสิน นศพ.ณิชชากร ตั้งสถาพรพาณิชย นศพ.ภูดิศ บัวประเสริฐ

แพทยเพิ่มพูนทักษะ 1 จังหวัดภูเก็ต สงขลานครินทร รุน 32 แพทยเพิ่มพูนทักษะ 1 ศิริราช รุน 115 นักศึกษาแพทยป 6 รามาธิบดี รุน 41 นักศึกษาแพทยป 6 รังสิต รุน 17 นักศึกษาแพทยป 5 จุฬาลงกรณ รุน 26 นักศึกษาแพทยป 5 ศรีนครินทรวิโรฒ รุน 22 นักศึกษาแพทยป 5 สงขลานครินทร รุน 34 นักศึกษาแพทยป 5 รามาธิบดี รุน 42 นักศึกษาแพทยป 3 ศรีนครินทรวิโรฒ รุน 24 นักศึกษาแพทยป 3 ศิริราช รุน 119 นักศึกษาแพทยป 3 ศิริราช รุน 119 นักศึกษาแพทยป 3 ศิริราช รุน 119