"Насими Исфара", №16-17, от 27 апреля 2022 года

"Насими Исфара" 90-сола шуд! Хештанро хайр хо[b, хайрхо[и халr бош!

НАСИМИ

Оғози нашр 24 / 04 / 1932 *** № 16-17 (9431-9432) *** Чоршанбе, 27. 04. 2022

ИСФАРА

НАШРИЯИ МАRОМОТИ ИXРОИЯИ {ОКИМИЯТИ ДАВЛАТИИ ША{РИ ИСФАРА Дар толори Қасри Ҷавонони маркази вилоят раиси шаҳри Исфара Баҳоваддин Баҳодурзода бо донишҷӯёни исфарагии дар мактабҳои олӣ, касбиву техникӣ ва коллеҷҳои шаҳри Хуҷанд таҳсилдошта мулоқот доир намуд.

Мулоқоти раиси шаҳр бо донишҷӯён

самти таъмини шароити созгор ба таҳсилу касбомӯзии ҷавонон ёдовар гардида, таъкид ба амал овард, ки дар замони ҷаҳонишавии босуръат бидуни донишҳои амиқу ҷаҳонбинии васеъ ҳифзи дастовардҳои Истиқлолияти давлатӣ ва соҳибихтиёрии миллӣ имни баромад шаҳрдори амри маҳол аст. Аз ин хотир Исфара нахуст аз таваҷҷуҳу ҷавонон бояд амиқ дарк намоянд, ғамхориҳои Асосгузори сулҳу ки тақдири минбаъдаи давлату ваҳдати миллӣ - Пешвои халқи Тоҷикистон дар дасти миллат, Президенти мамлакат онҳост ва масъулияти минбаъдаи муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, таъмини амнияту субот, рушду Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва инкишоф ва муаррифии Ватан мақомотҳои иҷроияи ҳокимияти дар арсаи ҷаҳонӣ бар дӯши онҳо давлатии вилоят ва шаҳр дар вогузор хоҳад шуд.

З

Хурофот ҷаҳолат аст

Бо ташаббуси Ҳаракати ваҳдати миллӣ ва эҳёи Тоҷикистон дар вилояти Суғд доир ба оқибатҳои ногувори таассубу хурофотпарастӣ ва омилҳои пешгирии он дар ҷомеа силсиламулоқот баргузор гардид, ки он аз Конибодом оғоз шуда, дар ҷамоатҳои шаҳри Исфара анҷом пазируфт.

Д

ар ҳамоиши илмиву маърифатие, ки бо иштироки фаъолони маркази шаҳр ва се ҷамоат — Ворух, Сурх ва Чоркӯҳ баргузор гардид, мушовири калони бахши Ёрдамчии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба масъалаҳои рушди иҷтимоӣ ва робита бо ҷомеа Нурулло Оқилзода аз Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии мамлакат ёдовар шуда, гуфт, ки «дар шароити пурҳассос ва равандҳои пуртазоди ҷаҳони муосир доштани сулҳу оромӣ ва ҳифзи ваҳдати милливу

якпорчагии Ватан кори саҳлу осон набуда, пеш аз ҳама, бояд ҷавонону наврасон, падарону модарон, аҳли илму маориф ва зиёиён дар канори Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон истода, дар роҳи решакан намудани ифротгароиву хурофотпарастӣ дар зеҳну замири ҷавонон қадамҳои устувор гузоранд». Раиси Кумитаи иҷроияи Ҳаракати ваҳдати миллӣ ва эҳёи Тоҷикистон Рудобаи Мукаррам бо ёдоварӣ аз Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон иброз дошт, ки муҳтаво ва мазмуни вожаи хурофот ва ё хурофотпарастӣ пайравии кӯр-кӯрона аз ақоиди беасос ва дур аз воқеият аст. Маҳз барои ҳамин Президенти мамлакат барҳақ таъкид намуданд, ки «хурофот ҷаҳолат аст». Мавсуф бо пайравӣ аз ҳидоятҳои хирадмандонаи Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон халқи шарифи Исфара, бахусус сокинони ҷамоатҳои Сурх, Ворух ва Чоркӯҳро ба таҳаммулпазирӣ, муроот,

Баҳоваддин Баҳодурзода ҳамзамон изҳор дошт, ки барои ҳар як ҷавони бонангу ор ҷонбозиву фидокориҳои Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон баҳри таъмини сулҳу субот дар ҷомеа, рушди устувори иқтисодиёту иҷтимоиёти кишвар ва болобарии некуаҳволии ҳамватанон бояд намунаи олии шинохт ва дӯстдории Ватан бошад. Минбаъд донишҷӯён ба раиси шаҳр вобаста ба паҳлуҳои мухталифи зиндагиву таҳсил суолу дархостҳояшонро пешниҳод

хештандорӣ, ҳамдигарфаҳмӣ, иттиҳоду ҳамбастагӣ, мубориза бо падидаҳои номатлуби ҷаҳони муосир, аз ҷумла ифротгароӣ, даҳшатафканӣ, хурофотпарастӣ ва ҷудоихоҳӣ даъват намуд. Раиси Шӯрои уламои Маркази исломии Ҷумҳурии Тоҷикистон Саидмукаррам Абдуқодирзода изҳор намуд, ки то замоне, ки хурофотро аз ҷаҳонбинии ҷавонон ва дар маҷмуъ тамоми қишрҳои ҷомеа ба таври куллӣ берун насозем, ноил гардидан ба дастовардҳои назаррас дар арсаҳои мухталифи илму техника ғайриимкон аст. Аммо чӣ гуна бояд нагузорем, ки ҷавонони мо хурофотзада бошанд? Ин як роҳ дорад ва он ҳам дар Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон садо дод: «Падару модарон бояд шароит муҳайё созанд, ки наврасону ҷавонон, чӣ духтару чӣ писар ҳатман хонанд, илму дониш ва касбу ҳунар омӯзанд». Аз ҷониби худ муовини Раиси Кумитаи дин, танзими анъана ва ҷашну маросим дар Ҷумҳурии Тоҷикистон Абдураҳмон Ваҳҳобзода иброз намуд, «замони он расидааст, ки тамоми унсурҳои хурофотии боқимонда дар зеҳни мардум, ки мисли заҳри қотил ба ақлу рӯҳи бархе аз гурӯҳҳои ноогоҳ печидаанд, решакан карда шаванд». Дар ҳошияи вохӯриҳо намояндагон ва фаъолони ҷомеаи шаҳрвандии ҷамоатҳои Сурх, Чоркӯҳ ва Ворухи Исфара аз сиёсати оқилонаи давлат ва Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар қиболи муборизаи беамон ба муқобили хурофотпарастӣ, ифротгароӣ ва бегонапарастиву зиёдаравӣ дифоъ намуда, ҳар яке мавқеи созандаи худро дар роҳи ҳифзи истиқлолу озодӣ ва таҳкими Ваҳдати миллӣ дар Тоҷикистон баён доштанд.

намуданд. Шаҳрдори Исфара дар навбати худ иброз намуд, ки ҳамаи таклифу дархостҳои садодода мавриди омӯзиш ва баррасӣ қарор дода хоҳанд шуд. Бояд тазаккур дод, ки ҳоло дар мактабҳои олӣ, касбиву техникӣ ва коллеҷҳои маркази вилоят 1206 нафар ҷавонони Исфара таҳсил менамоянд Дар интиҳо ба чанде донишҷӯёни имконияташон маҳдуд, аз оилаҳои ниёзманд ва фаъолон кумакҳои яквақтаи пулии Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Исфара тақдим

гардид. Изҳори қаноатмандӣ ва сипосгузориҳои донишҷӯёне, ки маскуни хобгоҳҳо ҳастанд, ба унвонии шаҳрдорӣ ҷиҳати ба миқдори қобили назар ва ба таври ройгон дастрас намудани маводи ғизоӣ ва ниёзи аввалия самимона садо дод. Шаҳрдори Исфара дар фарҷом изҳори умедворӣ намуд, ки ҷавонони баору номуси диёр омӯхтани илму дониш, касбу ҳунар ва меҳнати самарабахшро вазифаи ҷонии худ дониста, дар оянда мавқеи сазовори худро дар ҷомеа пайдо менамоянд ва дар таҳкими пояҳои Истиқлолияти давлатӣ ва рушду шукуфоии Ватани азиз саҳми арзанда хоҳанд гузошт.

Ёде аз гузаштаи пурифтихор

Дар рӯзҳои таҷлили 90-солагии "Насими Исфара" ёдоварӣ аз заҳмати собиқ кормандони рӯзнома низ кори савобест. Апаи Мушаррафхон Ҷумъаева, ки имрӯз дар нафақа ҳастанду бо як ҷаҳон дӯстдорӣ машғули тарбияи наберагон мебошанд, 27 соли умри пурбаракати худро сарфи "Коммунисти Исфара" (имрӯза "Насими Исфара") кардаанд.

А

па хуб дар хотир доранд, ки соли 1969 чӣ хел муҳаррири онвақтаи рӯзнома шодравон Ғаниҷон Муллоев дар идораи собиқи рӯзнома, ки дар кӯчаи 1-уми Май қарор дошт, он касро ба ҳайси мусаҳҳеҳ ба кор қабул карда, ба ҷомеаи меҳнатӣ муаррифӣ намуда буданд. Ҳамроҳи собиқадорони маъруфи соҳаи матбуоти шаҳр Ҳошимҷон Бобоҷонов, Григорий Теличкан, Ортиқ Қурбонов, Бобоҷон Атобеков

Наврӯз, Нусратулло Неъматов, Ҳикматхон Қосимова, Нозимҷон Бобоев, саҳифабандҳо Шура Кашолкина, Шарифҷон Пӯлодов ва чопкунанда Зокирхӯҷа Убайдуллоев гоҳо мешуд то соати 2-и шаб ҳам кор мекардем, мегӯянд Мушаррафхон Ҷумъаева, - Зеро рӯзнома дар як ҳафта се маротиба бо теъдоди 15 ҳазор нусха ба табъ мерасиду ҳама дастгоҳу таҷҳизотҳо дастӣ буданд. Ҳамонвақта мудири шуъбаи умумии ҳукумати шаҳр шодравон Маҳбубахон Турсунова аз болои сатҳу сифати чопи рӯзнома назорати доимӣ мебурданд. Хизматҳои софдилонаву содиқонаи апаи Мушаррафхон Ҷумъаева бо унвонҳои баланди Аълочии матбуоти Тоҷикистон, Аълочии маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон, медали ҷашнии "100-солагии В.И. Ленин" ва Ифтихорномаву сипосномаҳои зиёд қадршиносӣ ёфтаанд. Муқсидҷон САТТОРОВ.

“Ман муқобили номзадкунии бармаҳал ҳастам”

2

"Насими ИСФАРА"

(Аввалаш дар шумораи № 14, аз 13 апрели соли 2022).

Мусаллам аст, ки дунявият илм аст. Дар чаҳорчӯбаи мантиқи диалектикӣ арзи ҳастӣ мекунад. Шакли ҷаҳонбиниест, ки бо дарбаргирии маҷмӯи далелҳо қонунмандии умумӣ ва зарурии алоқамандии воқеияти реалӣ ва тафаккурро муайян месозад. Дар доираи муҳтавои масъала зиддиятҳои дохилии радшаванда надорад. Баръакс, ҷузъиёти он якдигарро давра ба давра пурра мегардонанд. Қувват мебахшанд. Ин шакли ҷаҳонбинӣ аз эътиқод, ки барои тасдиқи назария ва амалияи хеш ба таҷриба ва далелҳои воқеӣ ниёзмандӣ эҳсос намекунад, тафовути усулӣ дорад. Принсипи дунявият ҳамон вақт ба эътиқод розӣ шуда метавонад, агар охирин, усулан, ба аввалӣ қоил бошад, онро эътироф ва бидуни қайду шарт қабул кунад. Дар муқаддимаи китоб оварда шудааст, ки “бидуни дониш идеяҳо афзун намегарданд, яъне ғизои ақл ва дар таҷриба таҳаввулёфтаи он – хирад ҳамеша илму дониш будааст” (С.6).Чунин тарзи масъалагузорӣ дуруст аст. Ҳамзамон бо ин, муаллиф таъкид месозад: “Ҳақиқат ин аст, ки хирад (ақл, ҳуш, зеҳн, идрок, дарёфт–С.Я.) ҳаргиз ба эътиқод (ақида доштан, бовар, яқин доштан – С.Я.) ихтилофе надорад” (С.6). Тарзе ишора гардид, мавзӯи баҳси илмӣ моҳияти масъала аст. Дар ин маврид сухан дар бораи сарчашма ва муҳтавои илм ва эътиқодот, таркиби сохторӣ ва вазифаҳои функсионалии онҳо меравад. Агар хирад бар илм асос ёфта бошад, махзани он назарияи дар таҷрибаи инсонӣ тасдиқгардида мебошад, тавре ки худи муаллифи сарсухан ҳам ёдовар мешавад. Ҳамин тариқ, эътиқод ва боварҳо бо илм ва хулосаҳои илмӣ дар мухолифат қарор доранд. Муҳтавои ин зиддиятҳо дар ҷаҳони ислом, аз ҷониби бозигарони геополитикӣ мақсаднок, моҳирона ва тахассусмандона истифода мешавад. Субъектҳои манфиатдори низоъ муътақиданд, ки ҷангҳои оштинопазири зеҳнӣ оқибат ба ҷангҳои дар даст силоҳи тарафҳо анҷом меёбанд. Ин аксиома барои бозигарони геополитикӣ воситаи “рӯзгузаронӣ” аст. Яъне ихтилоф дар раҳи рост ба вуҷуд намеояд. Ин захираи бузурги геополитикӣ –вуҷуд доштани сарчашмаҳои ҳалнашавандаи душмании тарафҳо маҳз дар чаҳорчӯбаи илм ва дин эҳтиёткорона нигоҳ дошта, парвариш меёбанд. Шаклҳои ҷадиди дар ин асос аланга задани зиддиятҳои идорашаванда коркард ва роҳандозӣ мегарданд. Таърихи Тоҷикистон, дар маҷмуъ, ҷаҳони ислом далели возеҳ ва раднопазири ин гуфтаҳост. Китобҳои дарсӣ ва воситаҳои таълимӣ бояд сирф дар асоси талаботи илмӣ ва илмиву методӣ таълиф гарданд. Мафҳум ва истилоҳот тибқи ҳамин усул бидуни эҳсоси духӯрагӣ ва мавҳумот истифода шаванд. Воқеан, илм наметавонад бидуни суол хосияти устувор дошта бошад. Аммо зуҳуротеро, ки таҷриба ва озмоиш тасдиқ кардааст, натиҷаи он ҳақиқат ва ба мақсади таълиф созгор аст, салоҳ дониста мешавад, ҳамон тавр истифода гардад. Хонандаро набояд вориди баҳсҳое кард, ки ӯ ҳанӯз тавони фаҳмиши онҳоро надорад.

27 апрели соли 2022

№ 16-17 (9431-9432)

Бо кумаки рубоиёти Хайём аврупоиҳо худро аз қайду банди мавҳумоти динию мазҳабӣ наҷот доданд.

Дар бораи як китоби дарсӣ Манбаъҳои назарияи дунявӣ

Дарки моҳияти дунявият, аввалан, бо эҳсос ва исботи қонунмандиҳои пайдоиш ва рушди ҳодисаҳои табиат, ҷамъият ва тафаккур, қатъан, зери таъсири илмҳои табиатшиносӣ пайдо шудааст. Баъдан ҳамчун шакли ҷаҳонбинӣ ба илмҳои ҷамъиятшиносӣ, аз ҷумла адабиёт ворид гаштааст. Илмҳои табиатшиносӣ — зистшиносӣ, риёзиёт, физика, кимиё, ситорашиносӣ, тиб ва ғайра ҷавҳар, пойдевор ва сутуни аслии тафакккури дунявият мебошанд. Тавре маълум аст, инҳоро илмҳои дақиқ ва бунёдӣ ном мебаранд. “Воқеияти вуҷуд доштани ашё ва далел тавассути озмоиш ва мантиқ муайян карда мешавад. Чизе, ки тасдиқ намегардад, аз тафаккури ратсионалӣ (оқилона, маъқул, дуруст-С.Я.) берун аст” (Ардашев Р.Г. Иррациональность общественного сознания россиян. -М.: РГСУ, 2021. -С.10). Бидуни илмҳои табиатшиносӣ дунявият, ҳамчун мафҳуми илмӣ, сиёсӣ ва ҳуқуқӣ, чизе ғайр аз тахайюли одӣ, омӣ ва содалавҳонае буда наметавонад. Бе илмҳои табиатшиносӣ истилоҳи дунявият навъи тафсири хурофотии олами ҳастӣ, мафҳуми пуч ва хушку холӣ аст, на чизи дигар. Ақидаҳои саромадони илм ва адабиёти тоҷик, асосгузорони ақидаҳои дунявӣ дар сохтори ҷаҳонбинии миллӣ Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ, Абӯалӣ ибни Сино, Абулқосими Фирдавсӣ, Умари Хайём, Аҳмади Дониш, Садриддин Айнӣ ва дигарон натиҷаи омӯзиши илмҳои дар таҷрибаи инсонӣ санҷидашуда мебошанд, на таъсири дидгоҳи фавқуттабиӣ, хурофотӣ ва мифологӣ. Ҳамин тариқ, дунявият маҷмуи ҷаҳонбинии илмии дар асоси дарки қонунмандиҳои пайдоиш ва рушди зуҳуроти табиат, ҷамъият ва тафаккур бавуҷудомада ва назарияи дар таҷрибаи инсонӣ бо далелҳо тасдиқгардида мебошад. Маҷмуаи муназзами андешаҳо ва амалияи тадқиқотро дар ҷараёни наздикшавии абадӣ ва беохири тафаккури инсонӣ ба олами ҳастӣ, принсип ва консепсияи батанзимдарории муносибатҳои ҷамъиятиро дар соҳаҳои давлат ва ҳуқуқ, ҳамзамон бо ин, дидгоҳи аҳли илм ва адабиёту фарҳангро дар фаъолияти эҷодӣ муайян мекунад.

Нигоҳе ба муҳтавои китоб Ба фикри мо, яке аз мақолаҳои муваффақи маҷмуа “Умари Хайём — ринди мунавварфикр” мебошад. Дар китоби дарсӣ ва воситаи таълимӣ, муҳим аст, ки ҳадафи таълиф аз муқаддима то хулоса батадриҷ, қадам ба қадам ҳалли худро ёбад. Дар чунин маврид, шарҳи замони зиндагии адиб ва тарҷумаи ҳоли вай нақши муҳим дорад. Ва барҳақ, муҳаққиқ маҳз лаҳзаҳои ба мавзуъ муассири ҳаёти Умари Хайёмро интихоб намудааст, ки аз муҳимтарин омилҳои ташаккули шахсияти ӯ ҳамчун олим, адиб, мутафаккири озодандеш ва ҳақиқатнигор ба ҳисоб мераванд. Чунин шакл ва усули таълиф барои омода кардани хонанда ба дарки асли

мавзуъ кумак мекунад. Муаллиф, аз ҷумла, менависад: Хайём “дорои ҳушу хотираи неруманде будааст. Дар даврони ҷавонӣ ба фарогирии илму дониш пардохта, дар фалсафа, нуҷум ва риёзӣ ба дараҷаҳои баланди илмӣ расидааст” (С.56). Муҳаққиқ бо нишон додани давраҳои донишандӯзӣ ва илмомӯзии Хайём баъдан чӣ тавр “субъекти таҳқиқ ба танзими ҷаҳони бенизом шуруъ карданро” (И.Кант) тафсир мекунад: “Хайём дар даврони ҳукумати султон Ҷалолиддин Маликшоҳи Салҷуқӣ дар Нишопур аввалин расадхонаро бунёд кард ва бо дархости ӯ даст ба ислоҳи тақвим зад, ки то кунун бо номи “Тақвими Ҷалолӣ” маъруф аст. Рисолаи “Ҷабр ва муқобала” ба иловаи рисолаи дигар, ки дар он ба мушкилоти ҳандасаи Уқлидус посух додааст, аз машҳуртарин осори Хайём дар илми риёзиёт ҳастанд” (С.57). Муаллиф бо ошкор кардани таҷрибаи андӯхта ва сифатҳои шахсияти мутафаккири бузург муҳимтарин ҷанбаҳои ақидатии Хайёмро шарҳ медиҳад: ”Мавзуи асосии рубоиёти Умари Хайёмро асрори азал, рози офариниш, муаммои ҳастӣ, ҷойгоҳи инсон дар низоми ҳастӣ, тамасхури хурофотпарастон, мубориза бо хурофоту мавҳумот, маҳкумияти ақоиди бепояи уламову фақеҳон, ташвиқи инсон барои баҳрабардорӣ аз дами гузарони умр, тарғиби инсон барои раҳоӣ аз қайду бандҳои сохтаву пардохтаи зеҳнӣ, ҷустуҷӯи ҳақиқати ашё ва шод зистану лаззат бурдан аз неъматҳои бешумор… ташкил додааст”( С.56). Муҳаққиқ аз шоири англис Эдвард Фитсҷералд мисол меорад, ки ӯ ҳанӯз соли 1859 рубоиёти Хайёмро тарҷума ва бо ин амали худ олим ва мутафаккири тоҷикро машҳури ҷаҳон кардааст. Ба хотири муътақид гардонидани хонанда, муаллиф таъкид намудааст, ки маҳз аз таъсири эҷодиёти адиб ва файласуфи забардасти миллати мо, дар Ғарб даҳҳо мактаби пешқадами ақидатӣ арзи вуҷуд кардааст ва дар ҳамин асос, барҳақ, Хайёмро яке аз асосгузорони эгзистионализм дар Дунёи Куҳан мешуморад. Боиси қаноатмандист, ки дар мақола аз методҳои муқоисавӣ, сохториву функсионалӣ ва таърихӣ ҷиҳати ҷалб намудан ва муътақид сохтани хонанда хуб истифода шудааст. Ҳамин тариқ, муаллиф мехоҳад, донишомӯзро барои дарки муҳиммияти масъала – тағйири ҷаҳонбинӣ ба мақсади пешрафти ҷомеа ва рушди миллат раҳнамун созад: “Бо кумаки рубоиёти Хайём аврупоиҳо худро аз қайду банди мавҳумоти динию мазҳабӣ наҷот доданд, аммо шарқиён, ки ба ин мавзуъ чандон таваҷҷуҳ накарданд, ҳамчунон дар банди афкори ғайриилмии хеш боқӣ мондаанд” (С.56). Дар таҳқиқи осори Умари Хайём муҳаққиқ ба дудилагӣ, духӯрагии маъно ва камҳавсалагӣ роҳ намедиҳад, чунончи дар қисмате аз бахшҳои ин китоб ва рафтори баъзе аз зиёиён мисли иқтибоси машҳур “худҳошонро дар иҳотаи мавҳуми мансубият ба мағзи миллат” мешуморанд, дида мешавад. Ӯ бо овардани далелҳои мушаххас иброз медорад: “Хайём бо тамоми қудрат озодии

инсонро ситоиш намуда, тарс аз ояндаро накӯҳиш менамуд. Дар андешаи Хайём он чӣ инсонро хору залил мекунад, тарс аз оянда ва қабули хурофотест, ки дар тӯли асрҳо бар ӯ таҳмил шудааст. Бинобар ин, то замоне ки инсон аз зери бори хурофот ва андешаҳои ботил зеҳни худро озод накунад, ҳаргиз ба маънии зиндагӣ сарфаҳм намеравад” (С.56). Забони мақола содаву равон, фаҳмо ва мувофиқ ба сатҳи фаҳми хонанда аст. Муаллифи мақолаи “Носири Хусрав шоири озода ва хирадгаро” манзалати илмӣ ва адабии алломаи миллати тоҷикро дар доираи мавзуъ бо мисолҳо шарҳ додааст. Кӯшидааст, ки муҳтавои эҷодиёти ӯро маҳсули тинати бузурги шоир ва андӯхтани донишу таҷриба ба қалам диҳад. Хусусияти эҷодиёти Носири Хусрав бо он фарқ мекунад, ки ӯ дар ибрози ақидаҳо ба мисли гузаштагони бонангу ори худ, устувор, собитқадам ва далеру рӯинтан аст. Муҳаққиқ тағйири ҷаҳонбинии шоирро аз лиҳози маънавӣ ба таъсири “Шоҳнома” ва рӯҳи ватанпарастонаи Абулқосими Фирдавсӣ вобаста медонад. Бо далелҳои асоснок хонандаро барои шиносоӣ ва муътақидкунонӣ ба осори Носири Хусрав ҳидоят менамояд. Муаллиф дар асоси таҳлили эҷодиёти шоир ба хулоса меояд, ки “Носири Хусрав адиб ва мутафаккири мубориз, миллӣ, инсондӯст, адолатҷӯ, озодихоҳ, худшинос ва дар орзуи ташкили давлати миллӣ аст” (С.93). Нидои дили қаламкаши номварро нисбат ба фанои давлати Сомониён аз ин байти шоир дармеёбад: Хуросон з-оли Сомон чун тиҳӣ шуд, Ҳама дигар шудааст аҳволу сомон. Пайгирии мавзуъ дар мақола аҳамият дорад, зеро ҳар ҷое, ки сухан дар бораи таассуб, хурофот ва маънавиёти бегонапарастона меравад, он ҷо таърихи миллат ва забони модарӣ мақому манзалати шоистаи худро аз даст медиҳад. Муҳаққиқ дар натиҷаи таҳлили эҷодиёти мутафаккири бузург ӯро ҳамчун шахсияти дорои қудрат ва тавоноӣ тавсиф мекунад. Ба муқобили ашхос ва зуҳуроти номатлуби ҷомеа равона шудани ин неруро таъкид месозад: “Носири Хусрав шоир ва андешаманди ҳассос, кунҷков, пажӯҳанда, сафаргаро, ғурбатдида, чуну чарокунанда, мубориз, эътирозгар, амирситез, исёнгар, мардумдӯст, деҳқонситой, адолатхоҳ, инсондӯст буда, рӯҳониёни зоҳиргарой, мардумфиреб, шоирони маддоҳ, дингароёни муқаллиду ҷоҳил, нотавонбинони хурофотӣ, афроди беҳувият, чоплусро, ки дар хидмати бегонагон қарор доштанд, дар осораш мазаммат менамояд” (С.94). Барои донишомӯз азхуд кардани сифатҳои мазкур на танҳо боиси бой гардидани захираи луғавии ӯ мегардад, балки қобилияти шинохти мантиқии муҳтавои масъаларо аз лиҳози дарки иҷтимоӣ ва сиёсӣ барояш осон мекунад, ки ин нукта муҳимтар аз ҳама мебошад. Дар мақола нигоҳи муҳаққиқ ба мавзуъ тавассути истифодаи босалоҳият ва тафсири бомуваффақияти ашъори шоир

барҷаста возеҳу равшан шарҳ дода шудааст. “Асирӣ - намояндаи насли маорифпарвар” низ аз ҷумлаи мақолаҳои ҷолиби таваҷҷуҳ мебошад. Муаллиф барои кушодани мавзуъ аз назарияи умумии инъикоси воқеияти ҷамъиятӣ тавассути сухани бадеӣ хуб истифода кардааст. Дар мавод вазъи сиёсӣ, иҷтимоӣ ва муҳити фарҳангие, ки шоир ба камол расидааст, соҳиби илму маърифат гаштааст, тавзеҳ ёфтааст. Ҳамчунон, муҳаққиқ як нуктаи муҳим ва ибратангезро таъкид мекунад: “Шоир ба таври мустақил таърихи адабиёти тоҷику форс, илмҳои табиию риёзиро хеле хуб меомӯзад. Вай дар муддати ҳашт соли иқоматаш дар Хӯқанд забони русиро ҳам мустақилона омӯхта, дар мавриди тарзи навиштор ва гуфтори ин забон дониши мукаммале ба даст меорад”(С.279). Сарчашмаи ҷаҳонбинии Асирӣ таҷрибаи зиндагӣ ва донишҳои мукаммали ӯ мебошанд. Маҳз ин омилҳо ба адиб имкон медиҳанд, ки зиндагии тангу тори Бухорои вақтро ба кишварҳои пешрафта дар муқоиса гузорад, баҳогузорӣ ва хулосабарорӣ намояд. Барои адиб тавони дарки омилҳои воқеияти иҷтимоӣ, сабабҳои аслии вазъ ва рӯйдоди ҷомеа муҳим аст. Асирӣ муҳити барои гирифтани донишҳои илмӣ носозгорро ҳамчун монеа паси сар ва худро мисли як зиёии миллӣ иродатманд ва собитқадам муаррифӣ мекунад. Муҳаққиқ аз ҷумла менависад: “Асирӣ ба мисли дигар маорифпарварони тоҷик нисбат ба тартиботи асримиёнагии ҳоким дар Бухоро, зулми амиру амалдорон ва арбобони риёкори динӣ нафрат пайдо кард. Вазъияти пасти иқтисодиву иҷтимоӣ ва маишатии мардуми мазлуми Бухоро дили шоири нозукандешро ба дард меовард” (С.280). Муаллифи мақола дар натиҷаи таҳлили моҳияти эҷодиёти Тошхоҷаи Асирӣ ҳувият, тинат ва табиати шоирро ҳамчун шахсияти бузург ва ҷасуру далер, ба андешаи инҷониб, барои баъзе аз зиёинамоҳои дампои даврони мо, ки матои худҳошон ғарқи гирдоби таассубу хурофот аст, барои намуна нишон додааст: “Асирӣ шоири шуҷоъ ва ҷасуре буд. Ӯ ба таври ошкор бар зидди рӯҳониёни мутаассибу риёкор, ки бо ҳокимони золим якҷо шуда, халқи бечораро бо фиребу найранг ғорат мекарданд, мубориза бурдааст. Шоир, ки худ таҳсилкардаи мадраса дар шаҳрҳои Хуҷанду Хӯқанд буд, тинати тоифаи рӯҳониро медонист ва бо макру ҳияли онҳо хуб ошно буд” (С.281). Бидуни шак, ҷавҳари сухан дар мақола марбути шоири донишманд ва тавоно аст ва беҳтарин порчаҳои шеърии овардашуда тасдиқи афкори муҳаққиқ мебошанд. Ба хонанда илҳом мебахшанд. Ӯро дар рӯҳи баҳрабардорӣ аз илму маърифат ҳидоят мекунанд. Дар баробари дастовардҳо, ба фикри мо, мақолаҳои китоб аз камбудиҳо холӣ нестанд. Як зумра муаллифон, дар доираи мавзуъ, ҷуръати даст задан ба таҳлил ва арзёбии аҳвол ва ашъори бузургтарин намояндагони адабиёти тоҷик, ба мисли Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ, (Давомаш дар саҳ.3).

3

"Насими ИСФАРА"

(Аввалаш дар саҳ.2).

Абулқосими Фирдавсӣ, Абӯалӣ ибни Сино ва дигар адибони барҷаста кардаанд. Дар ин роҳ заҳмат кашидаанд. Кӯшидаанд, ки тафсилоте пешниҳод намоянд. Аммо то ҳадди муайян дучори мушкилиҳо гаштаанд. Мо фақат намунаҳои кӯтоҳро дар бораи шарҳи эҷодиёти сардафтари адабиёти тоҷик Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ ва Абулқосими Фирдавсӣ оварданӣ ҳастем. Аввалин ҷумлаи мақола, ки баъди тафсири ҳоли Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ омадааст ва эҷодиёти ӯро бидуни муқаддима хулосабандӣ карданӣ мешавад, ин аст: “Мавзӯи ашъори Рӯдакӣ умдатан нопойдорӣ ва бевафоии ҷаҳон, ғанимат шумурдани фурсат, тарғиби шодӣ ва шодзистиро дар бар мегирад” (С.16). (Услуби баёни муаллифон дар иқтибосҳо айнан оварда шудааст). Ҳамчунон, муҳаққиқ менависад: “Рӯдакӣ шоири миллигаро ва ситоишгари фарҳанг ва арзишҳои волои миллӣ дар замони Сомониён буд” (С. 14). Дар “Фарҳанги тафсирии забони тоҷикӣ” калимаи миллигаро ҷойгоҳ пайдо накардааст. Аммо “миллатгаро” ҳамчун пайрави ақида ва сиёсати миллатгароӣ тафсир гаштааст. Он муродифи мафкура ва сиёсати иртиҷоӣ дар муносибат ба миллатҳои дигар ва соҳибимтиёзу бартар шуморидани миллати худ аз миллатҳои дигар тавзеҳ ёфтааст(Ниг. ба Фарҳанги тафсирии забони тоҷикӣ. –Д.: 2010.- С. 839). Муҳаққиқ бо овардани беҳтарин порчаҳои шеърии Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ, мутаассифона, дар шарҳи баробарвазни онон дар доираи мавзуъ аз истифодаи методҳои илмӣ сарфи назар кардааст. Дар мақолаи “Фирдавсӣ сарояндаи ҳамосаи Ватан ва андешаи дунявӣ” муаллиф аз тафсири илмӣ — сабабҳои воқеии ҳуҷуми арабҳо ба Осиёи Миёна худдорӣ мекунад: “Ба ҳарфи дигар, шуубия ҳамчун ҳаракати миллӣ-озодихоҳӣ дар муқобили бузургманишӣ (бузургманиш будан — олитабиатӣ, олиҳимматӣ, асилзодагӣ, ашрофзодагӣ. Фарҳанги тафсирии забони тоҷикӣ. -Д:. 2010. -С. 251-С.Я.) ва поймол шудани ҳуқуқи халқҳо, ба вижа аҳли Аҷам, падид омад, зеро дини ислом дар ибтидо мусовот ва баробарии ҳамаи мусулмононро эълон карда буд, аммо тадриҷан арабҳои истилогар ин шиори инсондӯстонаро канор гузоштанд ва миллатҳои шикастхӯрдаву мазлумро ба номи “маволӣ” хонданд, ҳаққу ҳуқуқ ва баробарии ҳамаи мусулмононро нақзу зери шубҳа гузоштанд…”(С.24). Дар таҳлил ва арзёбии ҳаракати шуубия дар китоб ихтилофот ҷой дорад. Он боиси ба иштибоҳ бурдани хонанда мегардад: «Андешаҳои шуубӣ то чанд сада пас аз истиқлоли давлатҳои миллӣ дар марзҳои Ориёно ҳамчунон ривоҷ дошт ва асоси тамаддуни исломӣ бар он ниҳода шуд”(С.14); Дар ҷойи дигар: “Албатта, тавре ки гуфтем, шуубия ибтидо дар дохили худи қабилаҳои араб пайдо шуда буд, зеро ҳар қавму қабилаи араб худро ҳукмрони кишвар меҳисобид” (С.29); Аммо хотирнишон бояд кард: ”Шуубия (аз ар. шуъуб-халқ, дар Қуръон ба маънои мардуми ғайри араб, аҷамиён омадааст) ҷараёни оппозитсионӣ нисбат ба усули ҳукмронии сиёсию фарҳангии арабҳоро гӯянд, ки охири асри 8 дар байни аҷамиён пайдо шуда

27 апрели соли 2022

№ 16-17 (9431-9432)

Рӯдакӣ шоири миллигаро ва ситоишгари фарҳанг ва арзишҳои волои миллӣ дар замони Сомониён буд.

Дар бораи як китоби дарсӣ буд” (Энсиклопедияи советии тоҷик. Ҷилди 8.-Д.: 1988. -С. 486). Ба андешаи мо, мушкили асосӣ дар таълифи “Андешаҳои дунявият дар адабиёти классикии тоҷику форс” ба таври мушаххас муайян накардани объект ва предмети таҳқиқи илмӣ аст. Маҳз ба ҳамин сабаб, бисёре аз муаллифон дар доираи маҷмуа вазифаҳои худро пурра дарк накардаанд. Китобро на ба сифати дастури таълимӣ — ”Воситаи тавсиявӣ-амалӣ барои хонандагону донишҷӯёни муассисаҳои таҳсилоти миёнаи умумӣ ва олии касбӣ”, тавре ки дар таъиноти он эълон шудаст, балки ҳамчун ҷамъи мақолаҳои назариявӣ, ибрози дидгоҳ ё бархӯрди субъективӣ ба мавзуъ қабул кардаанд. Маълум аст, ки объекти таҳқиқот маҷмуи хосиятҳои муайяни зуҳурот ва ҷараёнҳои воқеияи реалӣ мебошад, ки бо сифатҳои алоҳидаи худ – система, структура, вазифа, мундариҷа, аломатҳо ва қонунмандиҳои ҳастӣ аз дигар объектҳое, ки дар табиат, ҷамъият ва тафаккур ҳастанд, фарқ мекунад. Ба хотири он ки ҷараёни онтологӣ ва гносеологӣ дар доираи объект моҳияти охиринро, дар маҷмуъ, дар бар мегирад, зарур аст, он қисмати объект мушаххас карда шавад, ки барои субъекти таҳқиқот ҳамчун арзиши аҳамияти амалии иҷтимоидошта интихоб шудааст. Ва онро, албатта, предмети таҳқиқот ном мебаранд. Ин камбудӣ дар бисёр матолиби китоб, алалхусус, дар мақолаи “Озодандешӣ ва дунёмадорӣ дар рубоиёти Абӯсаиди Абулхайр” (С. 36-46) ба назар мерасад. Истифодаи калима, ибора ва ҷумлаҳое, ки муҳтавои мақолаи зикргардидаро ифода мекунанд, далели ин гуфтаҳоанд: “Падари ӯ касби ошпазӣ дошта, писарашро аз хурдӣ ба ҷамъомади сӯфиҳо мебурд”; “Баъди омӯхтани илм ба Меҳана омада, хонақоҳе барпо кард”; “Шайх Абӯсаид бар ин назар буд, ки илм бояд ба мақоми шуҳуд (шуҳуд – фарогирии дониш бидуни ниёз ба исботу далел) бирасад”; “дар шеъру таронаи Абӯсаид сухани шаръӣ ниҳон буд”; “Абӯсаид озору азият ва куштани инсонҳоро ҳатто дар зери ливои дин сахт маҳкум мекунад” (С.38, 39, 40, 45). (Таваҷҷуҳ шавад ба мантиқ ва шакли ифодаи назари муаллиф ва хулосабарории ӯ маҳз дар ҷумлаи охир). Тафсири баъзе порчаҳои шеърии Абӯсаиди Абулхайр натанҳо дар чаҳорчӯбаи мақолаи зикргардида, балки аз нигоҳи шинохти мавқеи иҷтимоии ин шоири равияи тасаввуф, ба андешаи мо, бозомӯзӣ ва тафсири иловагиро тақозо дорад. Ратсионализм, тавре ки дар порчаҳои назмии Абӯсаиди Аблухайр мебинем, дар эҷодиёти шоир ҷойгоҳи шоиста дорад. Аз ин захираи маънавӣ, тибқи мавзуи илмӣ мақсаднок бояд истифода кард. Мавқеи олим, шоир, нависанда дар тӯли таърих умуман ва дар давраи ҳассоси давлатсозии имрӯз, хусусан, аз муносибати ӯ ба манфиатҳои воқеан миллӣ – забон, фарҳанг, сарзамин, худшиносӣ ва хештаншиносии миллӣ, дар ин асос тамоюл ва иродаи дар замири наврасону

ҷавонон бедор кардани эҳсос ва ифтихори ватандустӣ зоҳир мегардад. Бидуни такя ба илм ва далелҳои таърихӣ чунин кӯшиш аз таассубу хурофот чизе бештар нест. Боиси таассуф аст, ки баъзе аз намояндагони соҳаи илм, бошуурона (ё шояд баръакс) зери пӯшиши гносеологияи схоластикии “фарогирии дониш бидуни ниёз ба исботу далел” дар осиёби ҷараёнҳои зиддимиллӣ, ҷаҳонбинии мавҳум, ифротгароӣ, ҳаракат ба сӯйи торикиву зулмот об мерезанд ва бо ин амал ба илму маорифи миллӣ “хизмат” карданӣ мешаванд. Чунин муносибати гелтерии содалавҳона мактаби миллӣ ва мардумро ба раҳгумӣ мебарад. Таҳрифи тарзи илмии тафсири таърих ва тафаккури миллӣ, бозтоби он аз нигоҳи таассубу хурофот шакли нозуки фидеизм аст, агар он зери пӯшиши муассисаи расмии миллии илмӣ бозтоб гардад. Ва ҳамчун зуҳуроти ниҳоят дағал, аз нигоҳи воқеияти таърихӣ ва адабӣ, ки намунаҳои он дар эҷодиёти Абулқосими Фирдавсӣ, Умари Хайём, Носири Хусрав ва дигар бузургон оварда шудаанд, ба ҳисоб меравад. “Фалсафа ҳамчун илми хирад барои ҳама таъин шудааст. На ҳама ба дарки он мерасанд, аммо ин масъалаи дигар аст” (Гегел Г.В.Ф. Слово о науке.- М.: Знание, 1978.-С.33). Илмҳои ҷамъиятӣ аз ҷумла фалсафа, адабиёт, санъат, забоншиносӣ, этнография, давлатшиносӣ ҳуқуқ ва ғайра, дар шакл ва мазмун, сарфи назар аз зинаи камолот, се ҳазор сол қабл ҳам хосият ва бозтоби амиқи сиёсӣ, идеологӣ ва миллӣ доштанд. Муаллақ набуданд. Соҳиби тараф буданд. Онро ҳимоя мекарданд. Давлат ҳам наметавонист ва наметавонад ҷабҳаи ташаккули маънавии миллатро бетаваҷҷуҳ монад. Муносибатҳои муассисаи марказии сиёсии ҷомеа (давлат, ҳукумат) ва соҳаҳои илмҳои ҷамъиятӣ, дар асл, як системаи бо ҳам алоқаманд ва вобаста мебошанд.Ҳолати фавқулода дар ин муносибат мавзуи дигар аст.

Дар бораи забони маҷмуа

Албатта, дар олам забони мутлақи фарогир, ки таркиби луғавии он фақат мансуб ба як миллат ё халқ бошад, вуҷуд надорад. Аммо тамоми забонҳои расмӣ дар ҳар давру замон вобаста ба шароити таърихӣ, вазъи сиёсӣ, фарҳангӣ, дараҷаи тараққиёти илму техника меъёрҳои истифодашавандаи фонди луғавӣ ва таркиби луғавӣ доранд. Яке аз забонҳои қадимтарини дунё — забони тоҷикӣ аз ин қоида истисно нест. Дар Тоҷикистон ҳам меъёрҳои забони адабии ҳозираи тоҷикӣ амал мекунанд. Бояд хотирнишон кард, ки муаллифон ҳангоми иншои мақолаҳо бидуни зарурат аз луғатҳо, калимаҳои арабиасос ва иқтибосие истифода бурдаанд, ки равонӣ ва содагии ифодаҳоро халалдор месозанд. Маънии онҳо ба хонанда нофаҳмо мемонад. Ба монанди лиҳозо (бинобар ин, ба ин сабаб), маод (зиндагии баъд аз марг), лоязол (лоямут, намиранда), тамҷид (мадҳ, ситоиш таъриф), яди байзо (дасти муъҷизаноки Мӯсои пайғамбар,

равшанӣ, офтоб, муъҷиза, корнома, маҳорат, тавоноӣ) барозанда (шоиста, сазовор), тамомиёр (тафсир ё тарҷумаи он дар луғат нест), разонат (устуворӣ, пойдорӣ), бардагӣ (асирӣ, ғуломӣ, бандагӣ), инҳитот (фуруд омадан, таназзул), муътаъзил (канорагир, гӯшанишин), каррот (дар луғат нест), биноан (бинобар ин), иҷмолан (таври хулоса), ливоа (ливо, парчам,байрақ), шикебоӣ (сабр, таҳаммул), маҷзуб (ҷазбкунанда), муаххар (таъхирнопазир) ва даҳҳои дигар. Вобаста ба ҳадафмандӣ ва таъйиноти маҷмуа забон ва услуби баёни китоб ниёз ба таҳрир дорад. Бузургтарин намунаҳои забони тоҷикӣ ва тарзи ифодаи маъниҳо ва мафҳумҳо дар осори безаволи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ ва ҳамасрони ӯ, “Шоҳнома”-и Абулқосими Фирдавсӣ, асарҳои илмӣ ва адабии классикони адабиёти навини тоҷик Садриддин Айнӣ, Мирзо Турсунзода ва қудрату маҳорати маъниофаринии онҳо мавҷуданд. Мақолаҳо, ки ҳамчун дастури таълимӣ таъйин шудаанд, чун қоида, бо саволҳо анҷом меёбанд. Бидуни шак, онҳо бояд имтиҳон кунанд, ки хонанда то кадом андоза мундариҷаи китоб ва мақсади таълифи онро дар доираи мавзуъ ва ҳадафи мавод азхуд кардааст. Боиси таассуф аст, ки дар аксар ҳолат, саволҳо ба чунин талабот ҷавобгӯ нестанд. Ҳамзамон бо ин, дар китоб хатоҳои мантиқӣ, морфологӣ, синтаксисӣ, орфографӣ, такрор истифода шудани як калима (тавтология), ҳатто дар доираи як ҷумла, зиёд ҷой доранд, ки аз овардани мисолҳо дар ин бора худдорӣ мекунем. Қисмати зиёди мақолаҳои китоб ниёз ба таҳрири илмӣ доранд.

Дунявият, назария ва методологияи таҳқиқ

Китоби дарсӣ, адабиёти таълимӣ ва ҳама гуна таҳқиқот тибқи назарияи илмӣ, ба ибораи дигар, маҷмуи идеяҳо ва ҷаҳонбиниҳо, ки зуҳуроти моддӣ ё маънавиро тафсир мекунанд, таълиф мешаванд. Таъкид бояд кард: “Нисбат ба фарзия (гипотеза) назария гуфта, ҳамон чизеро меноманд, ки тавассути далелҳои илмӣ ё таҷриба ҳолат ва хулосаҳои он тасдиқ шудаанд” (Ковальченко И. Д. Методы исторического исследования. — М.: -Наука,2003. -С.25). Неруи илм дар тавъам омадани диалектика ва ҷаҳони моддӣ аст. Тағйироти олами берунӣ ҷараёни беохири олами ҳастӣ мебошад. Он новобаста аз шуури инсон воқеият дорад. Одам – ягона мавҷудоти соҳибшуур қудрати бузурги дарк кардан, фаҳмидан, азхуд намудан ва дигаргун сохтани муҳитро, дар ҳар шакле, ки бошад, дорад. Ва дар дунё зуҳуроте нест, ки зери таъсири собитқадамона, пайдарпай, бебокона ва мақсадноки илм чун муаммои сарбаста боқӣ монад. Агар ба таълимоти илмӣ, фалсафӣ ва адабии абармардони миллати тоҷик дар ҳазорсолаи ахир нигоҳ кунем, дар ин “ҷаҳони ҳамеша гирдгардон” онҳо қудрати “аз қаъри гили сиёҳ то авҷи Зуҳал кардани ҳамаи мушкилоти гетиро” воқеан ба намоиш гузоштаанд

ва ба ҷаҳониён эълон кардаанд. Ҳарчанд ки адабиёт ва фалсафаи муосири миллӣ вақтҳои охир каме сукут кардаанд, боке нест. Ба хотири он ки мабодо “ҷаҳонро ба бад наспарем”, аз он захираҳои бузурги илмиву маънавии гузаштагонамон набояд фосилагирӣ кунем. Ба ғайр аз назарияи илмӣ роҳ, усул ва воситаи расидан ба ҳақиқати илмӣ нақши муҳим дорад. Дар ин самт омӯхтан, азхуд кардан ва интихоб намудани методҳое, ки муносибати субъекти таҳқиқотро ба объекти таҳқиқот муайян мекунанд, муҳимманд. Ба назари мо, ҳангоми таҳқиқи ҷаҳонбинии дунявӣ методҳои таърихиву генетикӣ, таърихиву муқоисавӣ, таърихиву типологӣ, системавию сохторӣ, системавию функсионалӣ, омӯхтани сарчашмаҳои таърихӣ ва далелҳои таърихӣ тавъам бо дигар методҳои таҳқиқот масири расидан ба мақсади таълифотро муайян месозанд.

Оид ба сарчашмаҳои афкори дунявият

Нютон таъкид карда буд: “Агар мо аз дигарон дуртар дида бошем, сабаб он аст, ки дар китфони дигарҳо истодаем”. Ин суханҳо чун ибрози эътиқод, эътироф ва миннатдорӣ аз мутафаккирони гузашта ва ҳамзамон бо ин, ҳидоят ва маслиҳат барои ояндагон аст. Китобҳои дарсӣ дар маҷмуи таълифот дар соҳаи илму маориф муҳимтарин, арзишмандтарин мавод барои сохтани ҷаҳонбинӣ, тарбияи инсон, эъмори давлат ва давлатдории миллӣ ҳастанд, зеро маҳз ҳамин “китоб чашму гӯши одамро мекушояд, гигиенаи ҷисмонӣ ва рӯҳиву ақлонии инсонро таъмин мекунад, ҷаҳонбинии як одамро ба ҷаҳонбинии инсоният мепайвандад ва баръакс, донистан лозим аст, ки агар мардум содалавҳ монад, онро наздикӣ ба баҳр ҳам наҷот намебахшад”(Рузвелт). Адабиёти таълимӣ ва тарбиявӣ мисли фарҳанг (луғат) донишҳоеро, ки айни замон дар сатҳи илми миллӣ ва дунё ба барномаи мактабу донишгоҳ мувофиқ меоянд, дар бар мегирад. Ва ҳар сол, агар зарур бошад, ба онҳо тағйироти муайян ворид карда мешавад. Ба ақидаи мо, китоби дарсӣ ягона маводи илмӣ ҳаст, ки ҷавҳари дастовардҳо ва донишҳои соҳавиро вобаста ба объект ва предмети мавзуъ аз адабиёти дастрас дар он ҷамъ, ба таркиби луғавӣ ва мантиқи объект ва предмети мавод мувофиқ карда, пешкаши хонанда мегардонанд. Дар ин маврид, тибқи маъмул, ягон кас кӯшиши даъвои рӯнависиро намекунад. Навиштани китоби дарсӣ дар илму маорифи тоҷик анъанаҳои таърихӣ дорад. То инқилоб ва замони шӯравӣ танҳо бузургтарин олимон ҷуръати навиштани китобҳои дарсиро кардаанд. Давлат ҳам ба онҳо эътимод бахшидааст. Аз онҳо қаноатманд будааст. Ин нобиғагони илм ба насли ҳафт даҳсолаи он замон ҳаққи устодӣ доранд. Шогирдон ҳам бо муаллифони китобҳое, ки аз онҳо илм омӯхтаанд, ифтихор мекунанд: Абдулқодири Шакурӣ, Маҳмудхоҷаи Беҳбудӣ, Абдуррауфи Фитрат, Сайид Ризо Ализода, Тӯрақул Зеҳнӣ, Холиқ Мирзозода, Абдулғанӣ Мирзоев, Шарифҷон Ҳусейнзода, Соҳиб Табаров, Раҳими Мусулмониён, (Давомаш дар саҳ.4).

4

"Насими ИСФАРА"

(Аввалаш дар саҳ.3).

Ҳилол Карим, Воҳид Асрорӣ, Ҳамид Бақозода, Додоҷон Тоҷиев, Носирҷон Маъсумӣ, Абдусалом Деҳотӣ, Юрий Бобоев, Аълохон Афсаҳзод, Шарофиддин Рустамов ва дигарон. Меҳру муҳаббатро ба илму дониш тавассути сарфу наҳви забони тоҷикӣ ва адабиёти классикӣ маҳз ҳамин донишмандон ва ҳамсафони онон ба миллионҳо наврасон ва ҷавонон омӯхтаанд. Дар онҳо эҳсоси ватандӯстӣ, хештаншиносӣ ва худшиносии миллиро бедор кардаанд. Аз шаш Қаҳрамони Тоҷикистон Садриддин Айнӣ ва Бобоҷон Ғафуров ба таълифи китобҳои дарсӣ шуғл варзидаанд. Мо муътақид ҳастем, ки китобҳои дарсии дар соҳаҳои забони модарӣ, сарфу наҳв ва адабиёти тоҷик навиштаи олимони замони шӯравӣ метавонанд бо коркард ва нигоҳи интиқодӣ — тағйири мисол, вазъи сиёсии замон, ҳамчун яке аз сарчашмаҳои муътамади илмӣ, илмиву методӣ ва услуби истифодаи захираҳои забони модарӣ истифода шаванд. Олимоне, ки дар асоси риояи маҷмуи талаботи меъёрҳои ҳуқуқӣ ва маънавӣ ба унвони баланди муаллифи китобҳои дарсӣ ва адабиёти таълимӣ сазовор мешаванд, бояд манзалати “Устоди миллионҳо”- ро дар хотир дошта бошанд. Зеро давлат ба дӯши ононе, ки китоби дарсӣ менависанд, бузургтарин масъулиятро

27 апрели соли 2022

№ 16-17 (9431-9432)

Рӯҳи зиёӣ тавъам бо неруи мардумӣ ва худшиносии миллӣ бузургтар, қавитар аз ҳамаанд!

тавъам бо неруи мардумӣ ва худшиносии миллӣ бузургтар, қавитар аз ҳамаанд! Таърихан ва ҳоло низ дар пушти ҷонибдорони роҳи дуюм қудратҳои гардид. Омилони геополитикӣ геополитикӣ бо барнома ва пулу бо сӯиистифода аз дину мазҳаб мол истодаанд. Ба онҳо бояд бо ва хурофоту таассуб эҳсоси чашми хирад нигарист, шинохт худшиносӣ ва хештаншиносии ва манфиатҳои давлати миллиро миллии пайравони исломро беҳис ҳимоя кард. Умед аст, ки зиёиён (шахсони (анестезия) карданд. Ба ҷойи он, аз илму фарҳанг, дар майнаи мусулмонон тухми огоҳ бомаданияту ҷаҳонбинии “ал–Қоида”, “Давлати равшанфикр, исломӣ”, “Ансоруллоҳ”, “ҳизби соҳибмаърифат) бо мувофиқ наҳзати исломӣ” ва дигарҳоро кунонидани донишу малака кориданд. Акнун онҳоро ҳамчун ба талаботи рӯз ва мукаммал лашкари муфту ройгон барои гардонидани пажӯҳишҳои худ, аз манфиатҳои худ истифода ҷумла, дар доираи китоби мазкур, дастрас намудани он ба омма мекунанд. Ин ҷо сухани Волтер (Франсуа барои пойдории давлати миллӣ Мари Аруэ, 1694 – 1778) ба хотир саҳми муассир хоҳанд гузошт. Ин натиҷагирӣ аз таъкиди дар меояд, ки гуфтааст: “Одамони бечора! Чӣ садсолаҳо лозим таҷрибаи таърих тасдиқгардидаи шуд, ки каме ақл пайдо кунед!”. Аристотел бармеояд, ки гуфта Ҳамин тариқ, дар Тоҷикистон, ки буд: “Охир, тарбия бояд ба зиёда аз навад дар сади мардум ҳар як сохти давлатдорӣ бошад; сифати мусулмонанд, ду роҳ вуҷуд ҷавобгӯ дорад. Ё бо пайравӣ аз илми инсонии мувофиқ ба ҳар як дар таҷрибаи инсонӣ тасдиқшуда сохти давлатдорӣ, ба тарзи мамлакати хешро обод, якпорчагӣ одӣ, барои ҳифзи ҳамин сохт ва оромиву озодагии онро хизмат мекунад ва пеш аз ҳама таъмин мекунем, ё зери таъсири сабаби пайдоиши он мегардад” хурофоту таассуб озодӣ, рушду (Аристотель. Политика. — М.: тараққӣ ва сулҳу суботи давлати РИПОЛ классик, 2010. -С.535). миллии худро зери суол мебарем. С. ЯТИМОВ, профессор, Роҳи сеюм вуҷуд надорад! бознашр аз маҷаллаи «Илм Пайравони роҳи якум ба ва ҷомеа», №1 (28), соли 2022. мисли Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ, Абулқосими Фирдавсӣ, Абӯалӣ ибни Сино, Аҳмади Дониш, Садриддин Айнӣ, дигар бузургони миллат, зиёиёни миллӣ ва худи мардум ҳастанд. Рӯҳи зиёӣ

Дар бораи як китоби дарсӣ

мегузорад. Ҳамзамон бо ин, муаллифони китоби дарсӣ ононе ҳастанд, ки ин масъулиятро дар назди давлат, миллат ва ояндаи он дарк мекунанд. Мо чунин мешуморем, ки ҷаҳонбинии миллионҳо аз қалами ин шахсиятҳо вобастагӣ дорад.

Хулоса Дар маҷмуъ, мафҳум ва тафаккури дунявӣ дар фарҳанги мо бо дарки илмии истилоҳоти “миллат”, “тоҷик”, “тоҷикият”, “давлати миллӣ”, “манфиатҳои миллӣ”, “хештаншиносӣ”, “худшиносии миллӣ”, “истиқлоли миллӣ”ва“ҷаҳонбинии илмӣ” ҳамсанг аст. Ҳамзамон бо ин, мафҳуми “афкори дунявӣ” барои мардуми олам, аз ҷумла тоҷикон сухани нав нест. Ҳамқадам ва ҳамсинну соли Homo Sapiens аст. Ҳанӯз аз аввалин эъломияи эҳсоси эътиқод ва эътирофи “дониш андар дил чароғи равшан будан”, кӯшиши “бардоштани ин фалакро зи миён ва сохтани дунёи нав ба мақсади осон ба коми дил расидан”, “ҷаҳонро сақф бишкофтану тарҳи нав андохтан” шакли расмӣ гирифтааст. Ҳанӯз аз замоне, ки табақаи пешқадами миллат – зиёиён барои истиқлол ва ҳувияти забонӣ, фарҳангӣ, анъана ва

Ахбори судӣ

расму русуми худ мубориза оғоз намудаанд. Ҳамин тариқ, дар доираи мантиқи таърихии илм, адабиёт ва фарҳанги миллати тоҷик мафҳуми дунявӣ вуҷуд дошт. Дар акси ҳол, мо аввалан тоҷик, баъдан миллат ва ахиран соҳиби давлати мустақил намебудем. Ба даврони хотирҷамъиву осудагӣ ва суботу озодагӣ намерасидем. Эътиқод, таассуб, хурофот ҳам маҳсул ва ҳамқадами таърихи инсоният мебошанд. Онҳо ҳам мисли дунявият шакли ҷаҳонбинианд. Мантиқи сиёсӣ, иҷтимоӣ ва идеологӣ доранд. Барои ҳамаи миллатҳо чунин тақдир ҳамроҳ будааст. Аммо сухан дар бораи таносубҳо, яъне ақаллият ва аксарият меравад. Миллатҳое, ки илму дониш фарогири аксарияти онҳо шуд, дар арсаи ҷаҳон тасаллут пайдо карданд. Аҳволи мардуми хешро беҳбуд бахшиданд. Зиндагии шоиста доранд. Натанҳо истифодаи захираҳои табиии оламро ба манфиати худ ба роҳ монданд, балки ақли мардумони бегонаро ҳам мутеи худ гардонданд. Ва баръакс, дар ҷое, ки хурофот ва таассуб аксариятро фарогир шуд, зиёӣ дар ақаллият монд. Сарзамин бо мардумони содаву гумроҳу нодонбачаҳои худабзори арзони бозиҳои аҷнабиён

Ҷазо барои зарари руҳӣ

Раҳматулло Акпаров (санаи таваллудаш 7 апрели соли 1979, истиқоматкунандаи Ҷамоати деҳоти Чоркӯҳ, кўчаи Гузар, миллаташ тоҷик, оиладор соҳиби се фарзанд, бекорчӣ) санаи 13 январи соли 2022 дар манзилаш нисбати келиндаш Фарзона Икромова суханҳои қабеҳ гуфта, шаъну шарафашро паст зада, бо ин кирдораш ба охирон зарари дорои хусусияти рӯҳӣ расонидааст. Дар ин хусус аз тарафи муовини сардори ШВКД-2 Ҷумҳурии Тоҷикистон дар шаҳри Исфара бо моддаи 93 иловаи 1-и КҲМ Ҷумҳурии Тоҷикистон парвандаи ҳуқуқвайронкунии маъмурӣ оғоз карда шудааст. Дар маҷлиси судие, ки дар бинои маркази ташаккули тарзи ҳаёти солими шаҳри Исфара доир гардид, ҳукуквайронкунанда Акпаров Раҳматулло Иброҳимович ба гуноҳаш иқрор шуда, аз кирдори содир кардааш сидқан пушаймонӣ изҳор намуд. санаи 29.12.2021 барои алокаи Судшаванда бо моддаи ҷинсӣ намудани марду зан Ҳ. И. ва иловаи 1-и Кодекси И. М. як ҳуҷраи истиқоматиашро 93 маъмурии чудо карда дода, дар он ҳама ҳуқуқвайронкунии Ҷумҳурии Тоҷикистон гунаҳкор шароитро фароҳам оварда, дар Суди шаҳри Исфара парвандаи ивази хизматаш аз зан И.М. 50 дониста шуда, ба ӯ ҷазои ҷиноятиро нисбат ба Низомова сомонӣ маблағи пулӣ гирифтааст. маъмурӣ дар намуди ҷарима ба Улфат (санаи таваллудаш 6-уми Дар натиҷаи гузаронидани андозаи ду нишондиҳанда барои августи соли 1953, миллаташ чораҳои оперативӣ-ҷустуҷӯӣ аз ҳисобҳо, яъне 128 сомонӣ ба тоҷик, таҳсилоташ миёна, тарафи кормандони милитсия фоидаи давлат таъин карда шуд. истиқоматкунандаи Ҷамоати санаи 29.12.2021 судшаванда шаҳраки Шӯроб, кўчаи 40 солагии дар ҳуҷраи истиқоматиаш дастгир Тоҷикистон, муҷаррад соҳиби ду карда шуда, аз ӯ 50 сомонӣ фарзанд, нафақахӯр)-ро мавриди маблағи пулӣ ҳамчун далели баррасӣ ва муҳокима қарор дод. шайъӣ гирифта шудааст. Судшаванда Низомова Улфат Низомова Улфат бо моддаи бо мақсади ба даст овардани 239 кисми 1-и Кодекси ҷиноятии даромади муфт дар яке аз Ҷумҳурии Тоҷикистон гунаҳкор ҳуҷраҳои хонаи истиқоматиаш дониста шуда, ба ў ҷазои ҷарима Сангинов Саидҷон барои алоқаи ҷинсии занону ба андозаи сад нишондиҳанда Абдухаллоқович (санаи мардон шароит фароҳам барои ҳисобҳо, баробар ба 6000 таваллудаш 6 августи соли овардааст. Судшаванда дидаву сомонӣ ба фоидаи давлат таъин 1983, истиқоматкунандаи дониста, ки кирдораш бархилофи карда шуд. кўчаи Б. Ғафуров) санаи 10 қонунгузорӣ ва тартибот аст, январи соли 2022 бар хилофи

Аз пайи даромади муфт

Таъмини иҷрои қарори суд ҳастмист

ҳалномаи суди шаҳри Исфара аз 26.02.2014, барои маскун намудани Сангинова Рухшона бо фарзандони ноболиғаш ба манзили истикоматии воқеъ дар кӯчаи Б. Ғафуров монегӣ эҷод намуда, талаби қонунии иҷрочиёни хадамоти иҷрои шаҳрро гӯш накарда, боиси иҷро нашудани қарори суд гардидааст. Дар маҷлиси сайёри ошкори судӣ, ки дар бинои маркази ташаккули тарзи ҳаёти солими шаҳри Исфара баргузор шуд, Сангинов Саидҷон Абдухаллоқович бо моддаи 530и Кодекси ҳуқуқвайронкунии маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон гунаҳкор дониста шуда, ба ӯ ҷазои маъмурӣ дар намуди ҷарима ба андозаи панҷ нишондиҳанда барои ҳисобҳо, яъне 320 сомонӣ ба фоидаи давлат таъин карда шуд.

андозаи ҳафт нишондиҳанда барои ҳисобҳо, яъне 420 сомонӣ ба фоидаи давлат таъин гардид.

Пайомадҳои монеаи таҳсили фарзанд шудан

Эминова Зайнура Ӯлмасовна (санаи таваллудаш 2-юми сентябри соли 1979, миллаташ тоҷик, таҳсилоташ миёна, бекорчӣ, оиладор, соҳиби чор фарзанд, сокини Ҷамоати деҳоти Ворух, кӯчаи Б. Мусоев) ҳамчун модар ба ҷои он, ки барои таҳсили фарзанди ноболиғаш шароити заруриро муҳайё созад, баръакс, қасдан, бархилофи моддаи 41 Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон амал намуда, бе асосҳои кофӣ барои гирифтани таҳсилоти ҳатмии умумии асосӣ (нуҳсола)-и фарзанди ноболиғаш Заррина Эминова, хонандаи синфи 8-и МТМУ №59-и Ҷамоати деҳоти Ворух монеъ шудааст, ки Ашӯрбой Аюбов ба нонбозори дар натиҷа фарзанди ноболиғаш шаҳри Исфара, ки он ҷо аз моҳи сентябр то моҳи декабри ҳамсараш Сафия Аюбова соли 2021 дар дарсҳо иштирок савдо мекард, ҳозир шуда, накарда, аз барномаи таълимӣ занро дар ҷои муқаррариаш 385 соат қафо мондааст. Суди шаҳр Зайнура Эминоваро наёфта, ғазаболуд мешавад. Баъди андаке вақт, замоне, ки бо моддаи 164 Кодекси ҷиноятии С. Аюбова ба ҷойи савдояш Ҷумҳурии Тоҷикистон гунаҳкор бармегардад, байни зану шавҳар дониста, ба ӯ ҷазои ҷарима ба баҳси тунд бармехезад ва мард андозаи сад нишондиҳанда нисбати ҳамсараш суханони барои ҳисобҳо, баробар ба 6000 қабеҳ ва таҳқиромези ношоямро сомонӣ ба фоидаи давлатро раво дида, дар назди дигарон таъин намуд. шаъну шараф ва обрӯю эътибори РАҲИМЗОДА Аъзамҷон Аюбӣ ҳамсарашро паст мезанад ва судяи суди шаҳри Исфара. тартиботи ҷамъиятиро дағалона вайрон мекунад. Дар мурофиаи судӣ А. Аюбов бо моддаи 460 Кодекси ҳуқуқвайронкунии маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон гунаҳкор дониста шуда, ба ӯ ҷазои маъмурӣ дар намуди ҷарима ба

Низои дур аз остонаи зану шавҳар

5

"Насими ИСФАРА"

27 апрели соли 2022

№ 16-17 (9431-9432)

Фарзандони ту, Исфара!

Ба ифтихори 75-солагии собиқадори соҳаи нефту газ Салоҳиддин Бобохоҷаев

Тоҷикистон 113 миллион тонна нефт ва 863 миллиард метри мукааб газ дорад ва ҷустуҷӯи конҳои нефту гази Донишгоҳи Давлатии Тоҷикистон дохил мешавад. Соли 1971 дар корхонаҳои маъруфу азими истихроҷи нефту Салоҳиддин Бобохоҷаев 20- гази вилояти Тюмени Федертсияи уми апрели соли 1947 дар деҳаи Россия таҷрибаомӯзӣ мекунад. Соли 1972, пас аз хатми баландкӯҳи Ворухи шаҳри муваффақонаи донишгоҳ ба ҳайси Исфара дар оилаи деҳқон ба дунё техники калони гидрогеологӣ омадааст. дар Корхонаи ҷустуҷӯии ноҳияи Маълумоти ибтидоиро васати Бодканд ба кор мепардозад. солҳои 1954 - 1964 дар мактаби Аз соли 1975 то соли 2013 дар миёнаи №18-и Ҷамоати деҳоти Коронаи чоҳкобии Нефтобод дар Ворух гирифтааст. қитъаҳои гуногун дар вазифаҳои Солҳои 1964 - 1965 дар колхози технолог, устои таъмири чоҳҳо, деҳа фаъолияти меҳнатиашро устои калони истихроҷи нефту оғоз мебахшад. Ду соли минбаъда газ, муҳандиси корҳои технологӣ, бошад, дар корхонаи чоҳкобии муҳандиси калони корҳои ноҳияи Бодканд ба сифати технологӣ, саргеолог, устои ёрдамчии пармачӣ кор мекунад. дастаи истеҳсолӣ, сардори Маҳз фаъолият дар соҳаи чоҳкобӣ дар дили ӯ шуълаи муҳаббатро ба қитъаи истихроҷ ва сардори сехи соҳаи геология бармеафрӯзад ва истихроҷи нефту газ фаъолияти соли 1967 ба факултаи геология пурсамар дошт. Дар ин муддат Салоҳиддин Бобохоҷаев

аз қабили Селроҳа, Равот, Конибодом, Айритан, Конибодоми Шимолӣ, Ниёзбек, Қарақчиқуми Шимолӣ, Маданият, Маҳрам, Оби Шифо ва ғайраҳо қарор таҷрибаи азими касбӣ андӯхта, доранд. ҶМММ "Петролиум Суғд" ҳамчун яке аз мутахассисони тавассути азхудкунии ин конҳо арзишманди соҳаи истихроҷи ва инчунин конҳои хурдтаре, ки нафту газ шинохта мешавад. дар солҳои минбаъда кашф 3-юми марти соли 2002 бо карда шуданд, дар таъмини дарназардошти дониши амиқу пешрафти иқтисодиёти мамлакат малакаи ғании касбӣ, обрӯву ва болобарии некуаҳволии нуфузи хосса дар байни ҷомеаи мардум саҳми хосса гузоштаасту меҳнатӣ ва хислатҳои наҷиби мегузорад. инсонӣ Салоҳиддин Бобохоҷаев Маҳз масъулиятшиносии баланд, директори генералии Ҷамъияти ватандӯстӣ, инсонпарварӣ муштараки масъулияти маҳдуди ва хоксории Салоҳиддин "Петролиум Суғд" таъин карда Бобохоҷаев боис гардид, ки мешавад. соли 2001-ум сокинони шаҳраки ҶМММ "Петролиум Суғд" бо Нефтобод ӯро ба Маҷлиси коркарди конҳои нафту газ, шаҳрӣ вакили худ интихоб воқеъ дар ҳудуди вилояти Суғди намуданд. Дар ин маснад ӯ бо Ҷумҳурии Тоҷикистон машғул баробари изҳори муваффақонаи буда, дар маҷмуъ дар тавозунаш иродаву манфиатҳои беш аз даҳ конҳои нафту газ, интихобкунандагонаш, дар

Муаррифӣ

Захираҳои нефту газ дар Тоҷикистон ва муаммоҳои соҳа Салоҳиддин Бобохоҷаев мегӯяд, ки соҳаи энергетика дар ҷаҳони муосир барои ҳар давлат дар рушди иқтисодӣ мақоми муҳимро мебозад ва ин ба Ҷумҳурии Тоҷикистон низ дахл дорад. Дар ҷумҳурӣ зиёда аз 50 майдони ояндадори нефту газ ҳастанд, ки ба омӯзиши геологӣ ниёз доранд. Тадқиқотҳои геологии нефту гази Тоҷикистон аз соли 1908 оғоз шудаанд. Корҳои иктишофии мақсаднок оид ба азхудкунии конҳои нефт 114 сол муқаддам, вақте, ки дар майдони Селроҳа (минтақаи нефту газдори водии Фарғона) аз жарфии 248 метр ҷоришавии нафт бо масрафи 7 тонна дар як шабонарўз муайян гардид, ибтидо ёфтааст ва ин ҳамчун оғози корҳои ҷустуҷўи нефт дониста мешавад. Имрӯз дар Фонди иттилооти геологӣ оид ба қаъри замини Ҷумҳурии Тоҷикистон 20 кони нефту газ ва конденсат бо захираҳои тавозунӣ ба қайд гирифта шудаанд, ки аз онҳо 12 адад дар ҳудуди пастхамии Фарғона ва 8 адад дар пастхамии АфғонуТоҷик ҷойгир мебошанд. Ҳадди зиёди истихроҷ дар Тоҷикистон ба солҳои 1973-1979 рост меояд, ки он замон солона 520 миллион метри мукааб газ ва 418 ҳазор тонна нефт истихроҷ гардидаанд. Минбаъд, пас аз пошхӯрии Иттиҳоди Шӯравӣ ва бӯҳрони амиқи иқтисодиву иҷтимоӣ соҳаи истихроҷи нефту газ дар ҷумҳурӣ, аз ҷумла дар шаҳри Исфара рӯ ба таназзул ниҳод. Салоҳиддин Бобохоҷаев ба таассуф ёдоварӣ аз он мекунад, ки солҳои нобасомонӣ ҳатто аз конҳои истихроҷи нефту газ муҳаррикҳои барқиву кабелҳо ба яғмо бурда мешуданд. Алъон бошад, шукр, қонуният барқарор шудаву тинҷиву амонист, аммо аксарияти конҳо дар охири марҳилаи рушд қарор дошта, то ҳадди 80-85% истихроҷ шудаанд. Миқдори баланди обнокӣ, набудани кашфи конҳои нав ва коҳиши корҳои пармакунӣ боиси паст шудани истеҳсолот гардидаанд. Бино ба натиҷаи корҳои тадқиқотии дар замони Иттиҳоди Шӯравӣ анҷом дода шуда, қаъри замини кишвари мо дорои захираи тахминан 113 миллион тонна нефт ва 863

миллиард метри мукааб газ мебошад. Аммо бинобар муаммоҳои вобаста ба релйефи душвори кӯҳӣ истихроҷи онҳо маблағи ҳангуфтро тақозо дорад, ки кунун мо надорем. Салоҳиддин Бобохоҷаев муътақид аст, ки ҳатто дастрасӣ ба як кони ошкоргардидаи газ метавонист проблемаҳои маҷмуи сӯзишворӣ, энергетикӣ ва иқтисодиёти ҷумҳуриро то ҳадде ҳал намояд. Аз ин хотир бо мақсади рушди устувор, динамикӣ ва мавзуни саноати нефту гази ҷумҳурӣ 18 марти соли 2015 Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон "Оид ба нефту газ" қабул карда шуд, ки асосҳои ҳуқуқӣ, иқтисодӣ, ташкилӣ ва сиёсати давлатиро дар соҳаи нефт ва газ муқаррар менамояд. Айни замон сабабҳои асосии коҳиш ёфтани истихроҷи маҳсулоти нефтӣ набудани майдонҳои тайёри ояндадор, норасоии захираҳои кофии молиявӣ, моддӣ, техникӣ ва таҷҳизоти махсус дар чоҳҳои пармакардашуда маҳсуб меёбанд. - Аз конҳои воқеъ дар атрофи шаҳраки Нурафшон 105 сол инҷониб мо нефт истихроҷ мекунем, - мегӯяд Салоҳиддин Бобохоҷаев, - Ин далолат бар он дорад, ки дар ин ҷо ҳанӯз захира ба миқдори муайян мавҷуд аст. Танҳо набояд фаромӯш сохт, ки бидуни роҳандозии мунтазами умури чоҳкобӣ, истифодаи мунтазами маҳлул ва реагентҳои кимиёвӣ, саривақт иваз намудани қубурҳои дар оби шӯр зангзадаи истихроҷ ва тоза кардани онҳо аз профирин таъмини пешрафти истеҳсолот ғайри имкон аст. Маҳз андешидани чунин тадбирҳо самаранокии кор дар чоҳҳои истихроҷ, маҷмуи оптималии арзиш ва сифати зарурии маҳсулотро таъмин мекунанд. Салоҳиддин Бобохоҷаев мутмаин аст, ки таваҷҷуҳи доимии Пешвои миллат, Президенти мамлакат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ва Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон нисбат ба масъала умеди мутахассисони соҳаро ба ҷалби бештари минбаъдаи сармояи хориҷӣ ва дохилӣ қавӣ гардонида, раванди иктишофи қитъаҳои нав ва рушди соҳаи истихроҷи нефту гази мамлакатро вусъати тоза мебахшад.

самти ҳаллу фасли масъалаҳои муҳимми рушди иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангӣ, иҷрои қонунҳои конститутсионӣ, қонунҳо ва қарорҳои мақомотҳои ҳокимияти давлатӣ дар шаҳру деҳоти Исфара фаъолияти пурсамар дошт. Салоҳиддин Бобохоҷаев соли 2006-ум ба нафақа баромада бошад ҳам, ҳафт соли минбаъда бо дархости роҳбарияти ҷомеаи меҳнатӣ дар Ҷамъияти муштараки масъулияташ маҳдуди "Петролиум Суғд" дар асоси шартнома ҳамчун сармутахассиси бахши истеҳсоли нефту газ пурмаҳсул заҳмат кашидааст. Алъон ӯ дар иҳотаи 6 нафар фарзанду 18 нафар набера ва 12 нафар аберагони дӯстдор давлати пирӣ меронад.

Ғайбуллоҷон БОБОБЕКОВ, сарвари корхонаи "Суғднафтугаз": - Зиндагиномаи собиқадори соҳа Салоҳиддин Бобохоҷаев пур аз мисолҳои ибратомӯзи меҳнатдӯстиву меҳанпарварист. Маҳз бо талошу саҳмгузории он кас корхона ҳаҷми истихроҷи нефту газро афзун намуда, ба бунёди сехҳои коркарди нефт ва ташкили ҷойҳои нави корӣ муваффақ гардида буд. Салоҳиддин Бобохоҷаев бо баробари саҳмгузорӣ дар рушду равнақи соҳаи нафту газ ва ободонии шаҳраки Нефтобод, дар тарбияи кадрҳои ҷавон низ ҳиссаи шоён гузоштаанд. Соли 1983 вақте ман нав ба кор омадам, Салоҳиддин Бобохоҷаев устои калони истихроҷи нафту газ дар мавзеи Ниёзбек буданд. Дар ҷавонӣ аз ако Салоҳиддин вобаста ба соҳа таҷрибаи зиёд омӯхтаам ва он касро бар ҳақ устоди хеш меҳисобам.

Каломи дӯстон

Анвариддин ТӮХТАЕВ, собиқ корманди ҶМММ "Петролиум Суғд": - Соли 1985, пас аз хатми Донишгоҳи техникии шаҳри Тошканд ман ба Идораи истихроҷи нефту гази шаҳраки Нефтобод ба кор омадам. Он замон Салоҳиддин Бобохоҷаев масъулияти сарварии яке қитъаҳои калони истихроҷи нефту газ - Қарақчиқуми Шимолиро бар дӯш доштанд. Ин қитъа дорои дастаҳои зиёди истеҳсолӣ - газдиҳанда, нефтдиҳанда, бо барқтаъминкунӣ, таҷҳизоти рӯизаминӣ, нигаҳдории фишорҳои зеризаминӣ, истгоҳи компрессорӣ ва бобуғтаъминкунии истеҳсолот буд. Маҳз ҳамон солҳо давраи

Абдуқуддӯс ҲАСАНОВ, сардори хадамоти ҳифзи меҳнат ва техникаи бехатарии ҶСК "Суғднафтугаз": - Замоне Салоҳиддин Бобохоҷаев сардори сехи истихроҷи нефту газ буданду ман ҷонишини он кас. Дар тавозуни ҶМММ "Петролиум Суғд" он вақт беш аз 70 чоҳ фаъол буд ва ако Салоҳиддин ягона шахсе буданд, ки мудом оид ба вазъи ҳар як чоҳ маълумоти пурра ва дақиқ доштанд. Ба хубӣ медонистанд, ки баҳри пешбурди кор дар кадом чоҳ чӣ тадбир андешидан мумкин аст. Сарфи назар аз вазъи истеҳсолӣ ва мушкилоти мавҷуда ҳамеша орому бо тамкин буданд, дар

тилоии Идораи истихроҷи нефту газ дониста мешавад. Зеро истихроҷи солонаи нефт ба 252 ҳазор тонаву истихроҷи газ ба 254 миллион метр мукааб расонида шуда буд. Салоҳиддин Бобохоҷаев давоми фаъолияти меҳнатӣ шогирдони зиёдеро таълиму тарбият додаанд, ки имрӯзҳо дар соҳаи нефту гази Федератсияи Россия муваффақона кор мекунанд. Ҷаҳди пайвастаи Пешвои миллат, Президенти мамлакат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ва Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар самти таъмини рушди минбаъдаи соҳаи нефту газ моро умедвор месозад, ки дар ояндаи наоқадар дур ҳама мутахассисони пас аз пошхӯрии Иттиҳоди Шӯравӣ ва таназзули соҳа дур афтода ба Тоҷикистон баргашта, баҳри шукуфоии боз ҳам бештари Ватан саҳм хоҳанд гузошт.

муносибат бо коргарон бошад, басо ҳалиму меҳрубон. Ана ҳамин ихлосу эҳтироми хосса нисбат ба роҳбар буд, ки ҷомеаи меҳнатӣ тамоми вазифаҳои дар пешаш гузошташавандаро мудом дар сатҳу сифати зарурӣ ба сомон мерасонд.

Зуҳрониддин МАДАЛИЕВ, пизишк. - Ибтидои солҳои 2000ум ман раиси иттифоқи касабаи Беморхонаи шаҳраки Нефтобод будам. Он замон мо дар мавриди дар фасли сармо гарм кардани беморхона мушкилии сангин доштем. Зеро қубурҳои шабакаи марказонидашуда комилан фарсуда шуда буданду барои таъмир маблағи кофӣ ҳам надоштем. Аммо акои Салоҳиддин Бобохоҷаев, ки он замон вакили Маҷлиси шаҳрӣ буданд, аз вазъ огаҳӣ ёфта, ба мо дасти кумак дароз карданд. Бо саҳми он кас қубурҳои фарсудаи шабакаи гармидиҳии беморхона ба пуррагӣ бо қубурҳои нав иваз карда шуд. Бояд тазаккур дод, ки маҳз бо ташаббус ва ҷаҳду талоши акои Салоҳиддин дар маркази шаҳраки Нефтобод бозорча низ бунёд ёфтааст, ки то имрӯз мушкилоти мардумро дар масъалаи дастрасӣ ба меваю сабзавот ва дигар маводи ғизоии талаботи аввал саҳл мегардонад. Маводҳои саҳифаро узви ИЖТ Набиҷон ХУДОЙБЕРДИЕВ таҳия ва омодаи чоп кардааст.

6

"Насими ИСФАРА"

Яке аз омилҳои вайроншавӣ ва барҳам хӯрдани оилаҳо ин никоҳи бармаҳал ва хонадоршавии барвақт, бахусус писарбачаҳо мебошад. Дар мо одати хеле бад пайдо шудааст, ки писарбачаҳо ҳамин ки синфи 11-ро хатм мекунанд, волидайн дар ҳаракати хонадоркунии онҳо мешаванд. Онҳо андеша менамоянд, ки бо барвақтхонадоркунӣ чанд бурд мекунанд: а) Ҷавони нав мактабро хатмкарда дар давоми ду-се сол соҳиби фарзанд мешаваду аз хизмати ҳарбӣ озод мегардад. Яъне бо ин роҳи ғалат мехоҳанд ҷавонписарро аз масъулияти уҳдадории ҳарбӣ озод кунанд; б) Бо роҳи барвақт хонадор намудани фарзандон дороии худро ба намоиш мегузоранд. (Баъзан мешунавем, ки мегӯянд: “Фалониро писараш ба 24-25 даромадаасту то ба ҳол хонадор накардааст). Дар баробари ин волидайн фаромӯш месозанд, ки бо барвақт хонадор кардани фарзанд ӯро бо фикру хаёлҳои гуногуни зиндагӣ рӯ ба рӯ мекунанд. Бори вазнини зиндагӣ бар дӯшаш меафтад. Хуб мешуд, волидайни имрӯза ҷавонии худро ба ёд меоварданд, ё аз насли калонсол, ки ҳоло дар синни 60-80 ҳастанд, пурсон мешуданд. Дар нимаи дуюми асри гузашта ҷавонон баъди хатми мактаб ҳатман ба хизмати ҳарбӣ мерафтанд, баъди он омада, як-ду сол кор мекарданд. Дар ғанигардонии буҷети оилавӣ саҳм мегузоштанд ва баъд оиладор мешуданд. Ҳодисаҳое буданд, ки ба онҳое, ки бо сабабе ба хизмати ҳарбӣ нарафтаанд, касе духтар намедод, зеро “ӯ бемор аст” мегуфтанд. Бинобар он ҳамаи ҷавонон талош мекарданд, ки аввал хизмати ҳарбиро адо намоянд. Аз дигар тараф буҷети аксари оилаҳо барои хонадоркунӣ намерасид, зеро маблағи “қалин”, ки доданаш ҳатмӣ буд, миёншикан буд. Шукр, ки ин падидаи номатлуб, яъне додани “қалин” аз солҳои 80-90 асри гузашта сар карда, бо ҷаҳду талоши мӯйсафедону масуълини ҷамоати деҳоти

27 апрели соли 2022

Хирад афсари шаҳриёрон бувад, Хирад зевари номдорон бувад.

№ 16-17 (9431-9432)

Агар пеши роҳи номзадкунии барвақтӣ гирифта нашавад Чоркӯҳ кам шудан гирифт. Солҳои минбаъдаи даврони соҳибистиқлолӣ бошад, бо татбиқи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи танзими анъана ва ҷашну маросими миллӣ” ин масъала ҳалли худро ёфта, маъракаҳо ба танзим дароварда шуданд. Ҳоло аз сабаби хонадоршавии бармаҳал ва фарқияти синну солӣ надоштани домоду арӯс ва камтаҷрибагии онҳо баҳсҳои ноҷо ба миён меоянду оилаҳо пош мехӯранд. Зеро бино ба гуфти равоншиносон оилаҳое, ки фарқияти синнусолии зану шавҳар 3-4 сол мебошад, баҳсҳои ноҷо камтар ба назар мерасад. Асоси оила ин боварии дутарафаи зану шавҳар аст. Агар дар оила боварӣ набошад, он барҳам мехӯрад. Аз суханони масъулини ҷамоат бармеояд, ки ана ҳамин боварӣ ба ҳамдигар надоштан боиси вайроншавӣ ва пош хӯрдани оилаҳо шуда истодааст. Яке аз ин гуна нобовариҳо дар заминаи истифодаи телефонҳои мобилӣ ба вуҷуд меояд. Бисёр оилаҳои хонадоршавандаҳо дар андешаи он ҳастанд, ки ақди никоҳро бекор намудан осон мебошад, зеро борҳо шоҳид шудаанд, ки оилаҳои ду ё се фарзанддор барҳам мехӯранду оилаҳои нав барпо мекунанд. Албатта ин масъала хеле нозук буда, боиси ташвиш мебошад. Биноан бояд аз ҷониби мақомоти салоҳиятдор чораҳои қатъӣ андешида шаванд. Дар ҳама ҳолат аввал роҳи муросову мусолиҳа пеш гирифта

БДА хабар медиҳад

Амалиёти "Таваққуф"

Дар асоси иҷроиши барқияи Раёсати ВКД Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вилояти Суғд таҳти № 50/18/10-3 2030 аз 19.04.2022 бо мақсади пешгирӣ намудани содиршавии садамаҳои нақлиётӣ ва ба танзим даровардани интизоми иштирокчиёни ҳаракат дар роҳ, риояи Қоидаҳои амалкунанда доир ба бехатарии ҳаракат дар роҳ, ошкор ва пешгирии ҳолатҳои бемавриди таваққуфи воситаҳои нақлиёт ва бе назорат гузоштани воситаҳои нақлиёт дар минтақаҳои истиқоматӣ, гузаргоҳу пайроҳаҳои пиёдагард дар ҳудуди шаҳру ноҳияҳои вилояти Суғд, аз ҷониби ронандагон зимни идораи воситаи нақлиёт ва дигар қоидавайронкуниҳое, ки бевосита ба содиршавии садамаҳои нақлиётӣ мусоидат менамоянд, аз 20.04.2022 то 30.04.2022 дар ҳудуди хизматии ШБДА Шуъбаи-1 ВКД Ҷумҳурии Тоҷикистон дар шаҳри Исфара амалиёти мақсадноки “Таваққуф” гузаронида шавад. Ш. БОБОҶОНЗОДА, нозири калони ХРД ШБДА ШВКД-1 ҶТ дар шаҳри Исфара, старшинаи милитсия.

шаваду зану шавҳар тақдири фарзандон ва тарбияи дурусти онҳоро дар мадди аввал гузоранд. Дигар масъалаи нозук ин номзадкунии барвақтӣ ба ҳисоб меравад. Ҳолатҳои фотеҳа карда мондани хонандагони синфҳои 8-9 бисёр ба чашм мерасанд. Ин масъаларо бояд аҳли ҷомеа якҷоя ҳал намоянд. Аз суҳбатҳои гузаронида маълум мешавад, ки номзадкунии барвақтӣ омилҳои субъективию объктивӣ доштааст. Онҳое, ки барвақт духтаронро номзад карда мемонанд, дар он андеша ҳастанд, ки бо ин васила аз духтарашон хотирашон ҷамъ мешавад. Зеро дар кӯчаву мактаб дигар касе ба ӯ ба ибораи халқ “гап намепартояд”. Дар ҳоле, ки ин духтарони номзадшуда дар мактаб дигар бо баҳои хубу аъло намехонанду фаъол нестанд. Ин равандро муаллими мактаби таҳсилоти миёнаи умумии № 25 Манзурахон Ҳоҷиева дар китоби худ “Тавсияҳо оид ба маърифати оиладорӣ” хеле хуб ва образнок тасвир кардааст.

Дар байни падару модарон ҳамин хел як ақидаи нодуруст паҳн шуда мондааст, ки духтарони номзад надоштаро “духтарони аз бозормонда” мегӯянд. Аз ин рӯ бисёр падару модарон бо андешаи “духтарам аз бозор намонад” барвақт номзад карда мемонанд.

Иҷрочиёни Хадамоти иҷро дар шаҳри Исфара мувофиқи варақаи иҷроиши № 3 – 195 аз 15 ноябри соли 2021 оиди рӯёнидани маблағи қарз ба андозаи 10343,85 сомонӣ, ки дар асоси ҳалномаи суди шаҳри Исфара аз 15 ноябри соли 2021 аз ҳисоби Нозимҷонзода Шавқатҷон Маҳмудов, Сӯҳроб Исроилов Мавлон ва Исохӯҷаев Иброҳим ба фоидаи ҶСП “Арванд” автомашинаи

Саволи матраҳ ин аст, ки мо, падару модарон бо барвақт номзад кардани фарзандон оё ҳуқуқи конститутсионии наврасонро поймол намекарда бошем? Хайр духтаронро аз синфи 7-8-9 “соҳибдор” карда монда истодаем, аммо писарбачаҳо-чӣ? Дар натиҷаи суҳбат ва мушоҳидаҳои шахсӣ маълум гардид, ки ҳоло дар Чоркӯҳ баъзе наврасони дар синфи 10-11 таҳсилдошта номзад доштаанд ва номзади онҳо дар синфҳои 8-9 ё худ ҳамроҳи худашон таҳсил доранд. Ин раванди номатлубро ҳама – падару модарон, муаллимон ва роҳбарон медонанд, аммо хомӯшанд. Ба ин масъала мақомотҳои дахлдор чӣ мегуфта бошанду чӣ андеша доранд? Ба фикри шахсии ман ҳарчӣ тезтар як комиссияи муштаракро аз ҳисоби мақомоти дахлдор ва падару модарон ташкил намудан лозим, то ки наврасон дар мактабҳо номзадҳои ояндаи худро интихоб накарда, аз пайи аз худ намудани дониш шаванд. Ба ин масъала бояд мақомоти қонунбарор ва назоратӣ баҳо диҳанд. Дар ин ҷода моро лозим аст, ки бештар амал намоем. Ҳам бо падару модарон ва ҳам бо наврасон оид ба масъалаи мазкур кушоду равшан сухан кунем. Вақти он расидааст, ки аз сухан ба амал гузарем. Дар мактаб чорабиниҳое ташкил намоем, ки

дар онҳо аз фаъолияти оилаҳои намунавӣ наврасон ибрат гиранд.” Ҳоло дар соатҳои таълимии синфҳои болоӣ тағйирот дохил карда шудааст. Фақат дар синфи Х як соат дарси “Маърифати оиладорӣ” ҷудо гардидаасту халос. Ба фикри ман ин басанда нест. Бояд дар синфҳои дигар низ ин фанро омӯзонд. Дуруст аст, ки дар соатҳои тарбиявӣ ба ин масъала диққат медиҳанд, аммо ин хеле кам аст. Дар мо одоби шарқиёнае ҳукмрон аст, ки хоҳ падару модарон ва хоҳ омӯзгорон ба наврасон оид ба оилаву оиладорӣ кам суҳбат мекунанд. Танҳо модарон баъзан ба духтарон баъзе ҳолатҳои ноҷӯрии ҳаёти оилавиро мефаҳмонанду бас. Аксаран дар он андешаанд, ки "Калон шавад, мефаҳмад". Ёд дорам, солҳои 70-уми асри гузашта дар мактабҳо бо баробари Шӯрои педагогию методӣ маҷлиси оилавӣ дар як сол ду маротиба гузаронида мешуд, ки муаллимон бо оилаҳои худ меомаданд ва мутасаддии ин чорабинӣ комитети иттифоқи касаба буд. Хонандагон бо ҳаваси том ба ин маҷлис мароқ зоҳир мекарданд. Муаллимонро дида, дар дигар ташкилотҳо низ чунин чорабиниҳо гузаронида мешуданд. Бинобар ин моро зарур аст, ки соле як ё ду маротиба чунин чорабиниҳоро дар мактабҳо, маркази ҷавонон, хоҷагиҳо шабнишиниҳои оилавӣ ташкил кунем.

Диққат, музояда!

сабукрави тамғаи “ОпелАстра-1,6” Хетчбек соли бароришаш 1992 дар ҳолати хуби техникӣ қарор дорад, барои ба фурӯш баровардан ба ҳабс гирифта шудааст. Автомашинаи мазкур бо нархи ибтидоии 9067 сомонӣ ба фурӯш бароварда мешавад. Санаи баргузорӣ: 29.04.2022.

Иҷрочиёни Хадамоти иҷрои назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар шаҳри Исфара, бо мақсади таъмини иҷрои маҷбурии ҳуҷҷати иҷро бо даъвои -101,0 м2 масоҳати фоиданок ҶСП ТАҚҲ Имон-интернешнл ва масоҳати зист 21,80 м2 дар шаҳри Исфара нисбати дар хонаи истиқоматии – фоиданок ва Умаров Бурҳон амволи масоҳати 21,10 м2, ба гаравгузоштаи қарздор масоҳати зист Умаров Бурҳон манзили хонаи истиқоматӣ - масоҳати истиқоматӣ воқеъ дар фоиданок ва масоҳати зист суроғаи шаҳри Исфара 21,10 м2, 1а1-айвон масоҳати Ҷамоати деҳоти Ворух кӯчаи зери сохтмон 58,60 м2, Б. Мусоев хонаи 374 амволи дарвоза бо дараш мебошад арзиши ибтидоии мазкур иборат аз масоҳати бо умумии зери сохтмон 159,60 212769,97 сомонӣ савдои м2 масоҳати фоиданок 66,0 оммавӣ эълон менамояд. Савдои оммавӣ дар суроғаи м2 ва масоҳати зист 66,0 м2 аз он ҷумла таҳти ЛИТЕРИ шаҳри Исфара Ҷамоати -1А-1/дс хонаи истиқоматӣ деҳоти Ворух, кӯчаи Б. - масоҳати зери сохтмон Мусоев хонаи 374 дар назди

А.ВАҲҲОБОВ. PS: Ин мақола бо дастгирии ташаббуси “Нури Рушноӣ” омода ва чоп карда мешавад. Ташаббуси “Нури Рушноӣ” як шарикии глобалӣ ва бисёрсола байни Иттиҳоди Аврупо ва Созмони Милали Муттаҳид аст, то ҳама шаклҳои зӯроварӣ нисбати занон ва духтаронро то соли 2030 аз байн барад.

Музояда дар утоқи кории иҷрочиёни Хадамоти иҷро дар бинои “Маркази Адлия” баргузор мегардад. Шахсоне, ки дар музояда иштирок намуданро доранд, се рӯз пеш аз оғози музояда панҷ фоиз аз маблағи ибтидоии амвол ба депозити иҷрочиёни Хадамоти иҷро ки

дар шаҳри Исфара, ки дар “Амонатбонк”-и шаҳри Исфара мавҷуд мебошад, супорида бо расид оиди пардохти маблағ метавонанд дар музояда иштирок намоянд. Маълумоти иловагиро аз иҷрочиёни Хадамоти иҷро дар шаҳри Исфара, ки дар бинои “Маркази Адлия” ҷойгир мебошанд, гирифта метавонед. ИҶРОЧИЁНИ ХАДАМОТИ ИҶРО ДАР ШАҲРИ ИСФАРА.

дар музояда ғолиб омада ба ҳисоби харид дохил мешавад. Молу мулк ба ҳамон шахсе фурӯхташуда ҳисоб меёбад, ки дар савдои манзили истиқоматӣ, ки ба оммавии аз ҳама нархи қарздор Умаров Бурҳон баландро интихоб кардааст. тааллуқ дорад пас аз як Хоҳишмандон метавонанд моҳи нашри рӯзнома яъне барои аз назар гузаронидани санаи 27.05.2022 соати 10.00 молу мулки ҳабсгардида баргузор мегардад. Шахсоне, ва гирифтани маълумоти ки дар савдои оммавӣ иловагӣ бо телефонҳои иштирок кардан мехоҳанд 92 828 3535 ба суроғаи ба суратҳисоби депозитии иҷрочиёни назди Ҳукумати иҷрочиёни Хадамоти иҷро Ҷумҳурии Тоҷикистон дар назди Ҳукумати ҶТ дар шаҳри шаҳри Исфара, кӯчаи Исфара, ки дар филиали № Марказӣ, бинои Адлия, 29 “Амонатбонк” дар шаҳри муроҷиат намоянд. Исфара амал мекунад дар ҳаҷми 5 % аз арзиши нархи ИҶРОЧИЁНИ ХАДАМОТИ молу мулк баъёна супоранд, ИҶРО ДАР ШАҲРИ ИСФАРА. маблағи супоридаи шахси

Диққат, музояда!

7

"Насими ИСФАРА"

27 апреля 2022 года

Монолог юбиляра

Cтарец стоял на холме и смотрел вдаль. Внизу вдоль быстротечной реки, которая называлась «Исфаринка», растилались расцветавшие деревья с красивыми ярко-фиолетовыми узорами. -Да, красиво! Вода течёт, жизнь идёт. Мне уже 90 лет. Многое повидал на своём веку. Старался, чтобы люди жили мирно. Многих направлял на истинный путь. Я не любил хапуг и вороватых чиновников, до седьмого пота боролся с ними. Иногда мои друзья упрекали меня: - Зачем тебе такая борьба? - Я хочу, чтобы жизнь моих соотечественников протекала чисто и прозрачно. Чтобы они увидели в моём лице свою надежду, чтобы они твёрдо знали, на кого можно опереться и уверенно идти вперёд. И я каждый день, не уставая колесил по всему городу и его окраинам. Радовался достижениям передовиков труда. Укреплял дружбу народов. Здесь без дружбы не бывает счастья. У меня в гостях были лучшие люди моей необъятной Родины: Мирзо Турсунзаде, Фазлиддин Мухаммадиев, Боки Рахимзаде, Ибод Файзуллоев, Абдусалом Атобоев, Муким Абдурахманов. Со мной бок о бок работали Ибни Ямин Асомаддинов, Абдугани Муллоев, Лимониддин Камолиддинов, Мавлониддин Пулодов, Судуриддин Махкамов, Абдумуталиб Шарипов. И я неустанно учился у них. Я приглашал к себе тружеников

«… развитие человека идёт тугим путём опыта и только через него приходит к пониманию действительной правды». Н.П. ОГАРЁВ.

№ 16-17 (9431-9432)

Эхо праздников

села, рабочих, учителей, учёных. Я гордился ими и воспевал их труд на благо нашей Отчизны. Они были патриотами своей страны. Я думаю, их труд никогда, ни при каких обстоятельствах ветер истории не сотрёт. И вот, на миг огляделся – а мне уже 90 лет. Не все эти годы проходили гладко: были и достижения, и невзгоды, и разочарования. Но я всё терпел, ибо знал, что наступят хорошие времена. И будут ценить человеческий труд. Воздадут награды по заслугам. И вот наступило, о чём всю жизнь мечтал: люди уверенно идут по просторам нашей жизни, не забывают своих наставников, ценят творческий труд. Да, мне 90-лет, но в душе я молодой, начинающий путник, воспевающий жизнь и деятельность счастливых тружеников. Теперь иду только вперёд, ведь жизнь идёт, вода течёт. Ах, забыл сказать, кто я! Меня зовут Насим, моя фамилия Исфара... Cабохат САТТОРОВА.

Шамсиддин-амак Махмудов родился в 1943 г. в образованной семье в селе Арабкишлак (ныне Яккачинар). Окончив восьмилетнюю школу № 44 с оценками «хорошо» и «отлично, продолжил образование в средней общеобразовательной школе № 40 села Кизил-пилял. Тогда эта школа была единственной в к/с Ханабад, которая давала возможность получить полное среднее образование для молодёжи из Янгиабада, Ханабада, Арабкишлака и даже из Матпари. После окончания этой школы Шамсиддин поступил в профессиональнотехническое училище № 10 посёлка Нефтеабад в группу трактористов. Его трудовая деятельность началась в тракторном парке колхоза имени Свердлова. Там он в полной мере показал своё трудолюбие, старательность, глубокие и прочные знания в математических расчётах. Вскоре его перевели табельщиком в полеводческую бригаду № 6 хозяйства. Учитывая его грамотность, скромность и дисциплинированность в выполнении заданий качественно и в срок, правление хозяйства назначило Ш. Махмудова секретарём правления колхоза имени Свердлова. Это было большое доверие и он блестяще оправдал его, проработав бессменно в этой долж-

Старейший рабселькоровец Ханабада

ности без года четверть века. В 70-80-е годы прошлого столетия руководство страны и местные власти уделяли самое серьёзное внимание хлопководству. От редакционной коллегии газеты «Коммунисти Исфара», как органа Исфаринского горкома КП Таджикистана, требовали оперативного освещения , наряду с другими отраслями народного хозяйства, хода сева, обработки и сбора этого ценнейшего стратегического сырья. А колхоз имени Свердлова был одним из двух хлопкосеющих хозяйств района. Часто приезжали из города журналисты и освещали эти вопросы. Наиболее активными, помнится, были А. Тулаков, М. Ибромов, Б. Саидшоев. По совету и с помощью профессионалов газеты Ш. Махмудов в эти годы решил попробовать своё перо. Сначала он писал информации, корреспонденции о сельхозработах, о тружениках фермы крупного рогатого скота. Затем на страницах газеты стали печататься его серьёзные аналитические материалы о достижениях и недостатках в работе хозяйства, отчётно-выборных собраниях, итогах работы взаимопроверочных

Вақте духтарон мавриди хушунат қарор мегиранд Маводи мазкур дар доираи Барномаи минтақавии Ташаббуси "Нури рушноӣ" "Алянсҳо барои дигаргунӣ решакан намудани ҳама намуди шакли табъиз ва амалҳои хатарзо нисбат ба занон ва духтарон дар кишварҳои Осиёи Марказӣ ва Афғонистон" таҳия ва чоп гардидааст. Ташаббуси “Нури Рушноӣ” як шарикии глобалӣ ва бисёрсола байни Иттиҳоди Аврупо ва Созмони Милали Муттаҳид аст, то ҳама шаклҳои зӯроварӣ нисбати занон ва духтаронро то соли 2030 аз байн барад. Имрӯз моро падидаи наве ба хушунату зӯроварӣ қарор ташвиш овардааст, ки аз нагуфтану гирифтани духтарону хоҳарон нанавиштани он худдорӣ кардан пеш аз ҳама худи мо гунаҳгорем ва мӯҳри хомӯшӣ ба лаб задан ва давлату савлат, молу мулк, ҳам дар назди ҷамъияту давлат ва дағдағаву ҷасоратамон барои ҳам дар шариати ислом гуноҳест хушбахтсозии онҳо кофӣ нест. нобахшиданӣ ва ҷавобгарӣ дар Шояд ин анъанаи зишти назди фарзандон, назди хешу фотеҳаи бармаҳал аз бесаводу табор, авлоду аҷдод ва шаҳру ҷоҳил ва дасткӯтоҳ будани баъзе маҳалла аст. аз оилаҳо побарҷо бошад, ё худ Ҳар боре сари ин масъала шояд баръакс, аз пулмастиву андеша мекунам, ба саволи худ аз кибру ғурури доро будан, ба ҷавоби дақиқ ёфта наметавонам тақдири ҷигарбанди худ бо баҳои ва ангушти ҳайрат ба даҳон пул муносибат менамоем. Нангин мезанам, фикр мекунам, ки аст, аммо барои бархе аз падару халқи тоҷик, ки тамаддундору модарон пайгирӣ аз ин падидаи тамаддунпарвар асту дар ҷаҳон зишт мояи ифтихору намоишкорӣ бо мутафаккирону олимони ҳам ҳаст. забардасти худ ном баровардаст, Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ наход то ба ин дараҷа кундфаҳму - Пешвои миллат, Президенти кундзеҳн, то ба ин дараҷа ҷоҳилу Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам золим бошад, ки бо дасти худ Эмомалӣ Раҳмон борҳо таъкид ба як лахта ҷонашро ба балоғат амал овардаанд, ки саломатии нарасида, ба дасти дигаре инсон бойигарии давлат аст. медиҳад ва аз оқибати он андеша Бақои хонадон, ояндаи миллат намекунад?! аз саломатии ҳар як шаҳрванди Ҳар яки мо духтару хоҳар дорем Тоҷикистон вобаста буда, барои ва вазифаи муқаддаси мо ҳифз тарбияи инсони комил, худогоҳ ва намудани онҳо аз ҷабру ситам, ватанпарасту ватандўст ҳар яки зӯроварӣ, хушунат аст. Ҳангоме, мо вазифадорем. ки ба сари духтару хоҳари мо Оё меарзад, ки духтарчаи хавфе таҳдид намояд, мушт гиреҳ ноболиғ, ки ҳоло сиёҳу сафед, мекунем, ки нафаре дар ҳаққи неку бадро пурра фарқ карда хоҳару духтари мо носазое нагӯед, наметавонад, пас аз як–ду соли нафсу иззати ўро таҳқир накунед. хонадорӣ бо ашки равону дили Вале заррае андеша намекунем, шикаста, маҳзуну рӯҳафтода боз ки дар мавриди таҳқиру дашном,

дари волидайни худро кӯбад ва дар даст тифли бегуноҳ, бемору маъюб, ба қавле, бозгашт шавад. Он гоҳ доду фарёди мо, нолаву афсўси мо ба фалак дакка занад ҳам, ба дарди мо даво намешавад. Он гоҳ он давлату савлати, молу сарвати мо, ки духтарамонро «бо номи нек ба сари соҳибаш супурдаем», як пула суд намебахшад ва мушти надомат ба сари худ мезанем, мубталои сактаи дилу касалии саратон мешавем, зеро решаи ҳар як беморӣ дар асаб аст. Сари дастархон даст бардошта, аз даргоҳи Худованд тани сиҳату хотири ҷамъ талаб кардани мо, ба навхонадорон умри дарозу фарзанди солеҳ орзу карданамон ҳамагӣ худфиребдиҳӣ мешаваду халос. Албатта, чунин падару модарон ҳам фарзанди худро, ки бо сад азобу уқубат калон кардаанд, дўст медоранд, то ҷон дар рамақ доранд, ӯро ҳифз мекунанд, ҷон бар каф гирифта, барои саломатии ҷигарбандашон мубориза мебаранд, аммо танҳо барои "бо номи нек" ба сари соҳибаш супурдани духтари ноболиғашон гӯё ҳамаи азобу ранҷҳои кашидааи худро фаромўш мекунанд, лаҳзае намеандешанд, ки ҳоло духтарчаи онҳо дар мактаб таҳсил дорад, барои саришта кардани каму кости рўзгор, бардошти шабҳои бедорхобӣ, тоқати заҳру пичинги атрофиёну таҳқиру таҳдид, паст задании шаъни инсониаш ҳанӯз омода нест. Набояд фаромўш кард, ки зиндагии оилавӣ фақат аз пухту паз, рўбучину ҷомашўйӣ иборат нест. Зиндагӣ фарозу нишебиҳо

ва роҳҳои пурпечутобе дорад, ки интизорашон нестем, аз ноомаду шикасту рехт иборат аст. Андешаи он, ки ноболиғи мо аз уҳдаи пухтану шустан мебарояду боқӣ дигар корҳои рузгорро ҳатман бо тадриҷ меомӯзад, сирф хаёли ботил аст. Зеро на ҳамаи хушдоману домодҳо ба камбудиҳои арӯси хонадон чашм пўшида метавонанд. Аслан мо дар бораи хостгорҳо на ҳама вақт маълумоти пурраву мукаммал дорем, аксар вақт маълумоти мо аз дидаву шунидаи хешу ақрабо, ҳамсояву ҳамдеҳаҳо иборат аст ва дар бораи вазъи иқтисодиву сатҳи таъминоти моддӣ, донишу фарҳанг, одоби муоширату тариқи рузгордории онҳо хабар надорем. Фаромўш мекунем, ки на ҳама вакт зоҳир бо ботин мувофиқат мекунад, кучахондону хонагирёнҳо кам нестанд. Андешаи духтароне, ки ҳанӯз толибилманду барвақт фотеҳа шудаанд, дигар на ба донишандӯзӣ, на ба сафеду сиёҳро фарқ кардан, на ба неку бадро шинохтан, балки ба намоиш додани ҷиҳози худ банд мешавад. Ҳангоми дарс онҳо дигар на ба сухани омўзгор диққат диҳанду на панду насиҳатҳои ӯ. Фикру андешаашон ба халқаву ангуштарини тилло, либосҳои рангоранги касмаёбу касмахар, ки аз тарафи домод тӯҳфа меоранд, ба ҷиҳози омода намудаи падару модарашон банд мешавад. Азбаски аллакай фотеҳа шудаанд, фикр мекунанд зарурат ба омӯхтану донистан намондааст. Хоҳ нохоҳ худро аллакай соҳиби хонаву дар, зару зевар тасаввур

бригад из других хозяйств и районов. Немало односельчан работало и на Исфаринском комбинате стройматериалов. За подписью «Ш. Махмудов» стали появляться материалы о передовых рабочих и специалистах этого промпредприятия. Иногда рабселькоровец посылал в газету и сатирические, юмористические заметки и статьи. Кроме этого, активный помощник газеты постоянно участвовал в ежегодных подписных кампаниях на газеты и журналы, в том числе и на газету «Коммунисти Исфара». Он был уверен, что чем больше подписчиков, тем больше читателей – людей грамотных и умных. За большой добросовестный труд Ш. Махмудов неоднократно награждался Почётными грамотами и ценными подарками колхоза и вышестояших организаций. Ныне отец пятерых детей и многих внуков на заслуженном отдыхе, но живо интересуется новинками прессы, до сих пор внимательно знакомится с материалами местных и центральных периодических изданий. М. ЁСИНЖАНОВ, член СЖТ.

мекунанд, танбалу коргурез ба воя мерасанд ва эҳтимол дорад, ки ҷаҳди бо сад умеду орзу духтар калон карда, ба соҳибаш супурдани волидон бо фоҷиа ба анҷом мерасад. Аз тарафи дигар боиси масхараву мазоқи дугонаҳо мешаванд, худро аз шӯхиву бозиҳои ҷавонӣ, иштирок дар чорабиниҳои ҷамъиятиву фарҳангӣ канор мегиранд, аз айбу майиби ҳамсову хешу табори домод меҳаросанд, худро озод ҳис намекунанд. Аз ҷиҳати руҳиву равонӣ ва физиологӣ омода набудани духтарон ва писарон ба ҳаёти оилавӣ, надонистани нозукиҳои рӯзгордорӣ, маҳорати муошират бо атрофиён қоидаҳои гигиенаи шахсӣ, надоштани таҷриба дар масъалаи иззату икроми хушдоману ҳамсар боиси вайрон шудани оилаҳои ҷавон, сабаби канда шудани муносибатҳои хешу таборӣ, сар задании баҳсҳои молу мулкӣ, талоши манзили истиқоматӣ ва алиментпулӣ, ҳатто худкушии навхонадорон мегардад.. Аз ин рӯ боке нест, агар то ба балоғат расидани духтару писар, омода шудани онҳо ба ҳаёти оилавӣ мо аз фотеҳаи барвақтӣ худдорӣ намоем. Дар урфият мегуянд, ки Худо ҳама чизро ҷуфт офаридааст, писару духтари мову шумо ҳам ҳаргиз танҳо намемонад ва албатта, ҷуфти муносиби худро меёбад ва моро зарурат намемонад, ки маблағи зиёд сарф карда, ба адвокат муроҷиат намоем, дари судхонаро охурча кунем. Аз ин хотир, месазад, ки ҳафт бор чен кунему як бор бурем ва тарзе бурем, ки боиси афсӯсу надомад, бадбахтшавии фарзандони хеш нашавем. А. ПЎЛОДОВ.

8

"Насими ИСФАРА"

Бемориҳои шадиди меъдаю рӯда ва пешгирии онҳо Бемориҳои шадиди рӯдаю меъда аз ҷумлаи бемориҳои мавсимӣ буда, дар тобистон авҷ мегиранд. Ин бемориҳо ба монанди бемории исҳоли хунин, салмонелёз ва домана буда, бо ибораи дигар онҳоро “бемориҳои дасти чиркин” низ мегӯянд. Бо баробари гармшавии ҳаво ин микробҳо дар об хуб ва ба зудӣ инкишоф ёфта, паҳн мешаванд. Аз нӯшидани оби ҷӯшониданашуда кас метавонад ба ин бемориҳо гирифтор шавад. Бемориҳои шадиди рӯдаю меъда, махсусан дар кӯдакони хурдсол, атфоли бо вазни майда таваллудшуда тез инкишоф ёфта, онҳоро ба беҳолӣ ва бемадорӣ гирифтор мекунад. Зеро рафтани оби бадани онҳо ва заҳролудшавӣ мушоҳида мегардад. Агар саривақт гирифтори беморӣ ба табибон муроҷиат накунад, табобат серхарҷу мушкилтар мешавад ва ба оқибати нохуш оварда расониданаш ҳам мумкин аст. Аз ин рӯ пешгирӣ беҳтар аз табобат аст. Усули беҳтарини пешгирии беморӣ истеъмоли оби ҷӯшонидашуда ва истифодаи чунин об ҳангоми шустани дегу табақ ва меваҷот, пеш аз таом ва пас аз қазои ҳоҷат шустани дастҳо бо собун аст. Аз ин хотир доимо дар хона нигоҳ доштани ҳадди ақал 1 литр оби ҷӯш ба манфиати кор аст. Фаромӯш набояд кард, ки дар вақти пайдо шудани аломатҳои беморӣ фавран бояд ба табибон муроҷиат кард. Ҷ. УМАРОВ, Г. УМАРОВА, табибони Маркази саломатии деҳаи Чилгазӣ.

27 апрели соли 2022

Вараҷа бемории сироятиитрансмиссивиест, ки бо воситаи хун мегузарад ва яке аз масъалаҳои муҳимми соҳаи тандурустӣ буда, дар бисёр мамлакатҳои ҷаҳон паҳн шудааст. Мутобиқ ба маълумотҳо зиёда аз 2 миллиард одамон дар 108 мамлакати ҷаҳон зери хатари сироятёбӣ ба бемории вараҷа қарор доранд. Мувофиқи маълумотҳои Ташкилоти Умумиҷаҳонии Тандурустӣ ҳамасола шумораи гирифторӣ ба ин беморӣ 300-500 миллион нафарро ташкил медиҳаду дар мамлакатҳои Осиё, Африқо ва Америкаи Ҷанубӣ 1,5-2 миллион нафар ба ҳалокат мерасанд. Бемории вараҷа асосан тавассути нешзании хомӯшакҳои вараҷаовар аз шахси бемор ба шахси солим мегузарад. Сироятёбӣ ҳамчунин ҳангоми гузаронидани хуне, ки дар таркибаш барангезандаи бемории вараҷа дорад ва истифодаи такрории сӯзандоруи аз бемории вараҷа сироятшуда метавонад сурат бигирад. Сироятёбӣ ба бемории вараҷа бештар ба занҳои ҳомила ва кӯдакони хурдсол хатарнок мебошад. Макони тухмгузории хомӯшакҳо ин ҳавзу кӯлмакҳо, шолизорҳо,

24 апрел Рӯзи умумиҷаҳонии мубориза бар зидди бемории вараҷа буд

Аз бемории вараҷа эҳтиёт шавед! обҳои истодаву сустҷоришаванда ва зарфҳои обдор буда, онҳо се марҳилаи аввали ҳаёти худро (тухм, зоча ва кирмина) дар об мегузаронанд. Марҳилаи болиғии хомӯшак бошад, дар ҳавои кушод мегузарад. Нишонаҳои бемории вараҷа баландшавии ҳарорати бадан, хурӯҷи табларза, дарди сар, дарди устухону пайвандҳо, сустии бадан ва басташавии иштиҳо мебошад. Дар сурати саривақт табобат накардан ва ё табобати нодурусти беморӣ он ба калоншавии ҷигару испурч, камхунӣ ва дар ҳолати ба бемории вараҷаи тропикӣ гирифтор шудан мумкин аст, ки ба марг оварда расонад. Баланд бардоштани маърифати тиббии аҳолӣ нисбати пешгирии бемории вараҷа яке аз омилҳои асосии муътадил гардонидани ҳолати эпидемикии бемории

Мақсад аз истеъмоли ғизои солим ин ҳифзи саломатии зани ҳомила ва таваллудкарда мебошад. Зеро он пешгирикунандаи аворизаҳои акушерӣ, бемориҳои сироятӣ, камхунӣ, ҷоғар, асаб, пӯст, устухон ва барвақт рехтани мӯйҳову вайроншавии дандонҳост. Аз дигар тараф ғизои солим муҳити беҳтаринро барои тифл муҳайё мекунад. Ғизои солим гуфта, донагиҳо ва маҳсулоти он, ба мисли нони гандум, шавлаҳо аз лӯбиёву наск, мошу марҷумак, нахӯду биринҷ ва ҷавро мегӯянд. Сабзавот ва меваҳо низ манбаи асосии витаминҳо мебошанд. Аз ин лиҳоз ҳамеша ворид кардани сабзавоту меваҳо ба ратсион ва истеъмоли тару тозаи онҳо ба манфиати кор аст. Саъй бояд

*** Ишқи бузург ҳамаро мебахшад. *** Ошиқон гумон мекунанд, ки атрофиён кӯранд. *** Худо шифо дод, аммо духтур пулро бурд. *** Он чизе, ки ойина мегӯяд, дигарон гуфта наметавонанд. *** Кӯдакону содалавҳон ҳақиқатро мегӯянд. *** Агар боре ҳам хато

"Насими Исфара" Муассис: Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Исфара. Рӯзнома дар Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон ба қайд гирифта шудааст. Шаҳодатномаи бақайдгирӣ: №038/РЗ-97

вараҷа ба ҳисоб меравад. Ин беморӣ соли 1997 қариб дар тамоми шаҳру ноҳияҳои Тоҷикистон паҳн гардид ва аз соли 1998 сар карда бо кумаки Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва ташкилотҳои байналхалқӣ чорабиниҳои зидди бемории вараҷа пурзӯр гардонида шуда, ин нишондиҳанда коҳиш ёфт. Дар радифи чорабиниҳои гузаронидашуда ҳодисаҳои бемории вараҷа дар миқёси шаҳру деҳоти Исфара низ аз байн рафт ва дар давоми шаш соли охир ягон ҳодисаи бемории вараҷаи интиқолӣ ба қайд гирифта нашудааст.

истиқоматӣ пардаҳои тӯрӣ кашед; - аз пашшахонаҳо истифода баред; - дар масофаи на камтар аз 3 километр дуртар аз нуқтаҳои аҳолинишин шоликорӣ намоед; - бегоҳиҳо аз гиёҳҳои тезбӯ - райҳон, испанд ва пудина дуд андозед; - баъди намози шом аз либосҳои остиндароз ва ҷӯробҳо истифода баред; - зарфҳои обдорро рӯйпӯш намоед; Ҳангоми мушоҳида кардани нишонаҳои вараҷа, дарҳол ба духтур муроҷиат кунед!

Роҳҳои пешгирӣ:

Д. МУРТАЗОЕВ, М. АКРАМОВА, мутахассисони МНДСЭ-и шаҳри Исфара.

- гирду атрофи хонаи худро тоза нигоҳ доред ва обҳои ҷамъшударо хушк намоед; - ба дару тирезаҳои хонаи

Занҳо ва истифодаи ғизои солим намуд, то сабзавот ва меваҳои дар ҷойи зист парваришёфтаро истеъмол кард. Истеъмоли зироатҳои экзотикӣ мувофиқи матлаб нест, зеро онҳо нопухта ҷамъоварӣ карда мешаванд. Дигар манбаи ғизои солим ин маҳсулоти гӯштист. Гӯшти ҳайвоноти беравған, ба мисли гов, гӯсфанд, паранда ва моҳӣ хуб аст. Маҳсулоти гӯштии равғаниро бояд бо донагиҳо иваз намуд, ба мисли лӯбиёгиҳо ва чормағз. Истеъмоли ин гуна маҳсулот организмро дар навбати аввал бо сафеда, калтсий ва руҳ таъмин месозад. Маҳсулоти ширӣ, ба мисли шир, ҷурғот, чакка, фалла (творог), панир ва амсоли ин низ аз ҷумлаи ғизои солим буда, манбаи сафеда, калтсий, витаминҳои А ва Д мебошанд.

Зарбулмасал ва мақолҳои испанӣ Одами босавод мисли офтоб, бесавод-шаби тор. *** Чӣ тавре ки говро парвариш кунӣ, ҳамон тавр шир мегирӣ. *** Бисёр нагир, ки бардошта наметавонӣ. *** Бекор забони бадгӯй дорад. *** Аз дурӯғ гуфтан хомӯшӣ беҳтар аст. *** Зиндагии бе кмбудӣ ширин нест.

=Аз кулвори "Шифо"=

№ 16-17 (9431-9432)

накунӣ, намешавӣ.

муваффақ

*** Дастони меҳнатии пуробила айб нест. *** Қарзи андак мисли кӯдак зуд калон мешавад. *** Агар хоҳиш бошад, роҳ пайдо мешавад. *** Кӯзаро бо қатра ҳам пур карда мешавад. *** Дар лабони танбал ҳамеша баҳона тайёр аст. ***

Суроға: 735920, шаҳри Исфара, кӯчаи генерал Бобо Маҳкамов 63. Телефонҳо: (8 34 62) 2-49-73. Рӯзнома ба хотири гуногунандешӣ маводеро низ чоп мекунад, ки хилофи назараш мебошад. Масъулияти маводи чопшуда ба дӯши муаллифон аст.

Дар баробари ин чарбуҳо, равғанҳо ва шириниҳоро бояд камтар истеъмол кард. Истеъмоли барзиёди чарбуҳо хатари баландшавии миқдори холестеринро ба вуҷуд оварда, ба сактаи дил ва хунрезии майна оварда расониданаш мумкин аст. Дӯстдорони шириниҳо ба вайроншавии мубодилаи моддаҳо, диабети қанд, фарбеҳӣ, дарди сар ва кариеси дандонҳо гирифтор мешаванд. Лозим ба зикр аст, ки карам, кабудиҳо, лӯбиёгиҳо, лимӯ, хуч, турб, чукрӣ, себ, олу, олуча азхудкунии оҳанро беҳтар ва истеъмоли чой ва қаҳва баръакс раванди азхудкунии оҳанро суст мегардонанд. Ин дар ҳолест, ки оҳан барои ҳосилшавии гемоглобин зарур аст. Инчунин истифодаи намаки

Ҳанӯз ки косаи мисӣ нахаридаӣ, косаи сафолиатро машикан. *** Дар торикӣ оташаки хурд ҳам атрофро равшан мекунад. *** Дониши маҷбурӣ ба калла даровардашуда илм нест. *** Сухани нек - даре ба дил. *** Кори андак беҳ аз бекорӣ. *** Сарфаҷӯӣ - беҳтарин роҳи даромад. *** Бекорӣ модари айбҳост. Таҳияи Ф.САЙИДОВ.

Аз сабаби гум шудан эътибор надоранд Аттестати маълумоти миёна таҳти силсилаи Т-АТУ № 060576, ки МТМУ № 13 солҳои таҳсили 1991-1992 ба Мараҳимов Ҳасанҷон Темурбоевич додааст. *** Аттестати маълумоти миёнаи БР № 218250, ки МТМУ № 1 солҳои таҳсили 1985-1986 ба Миразизова Нафиса Қурбоновна додааст.

Матолиби рӯзномаи "Насими Исфара"-ро бо нишон додани манбаъ истифода бурдан мумкин аст. Еmail: nasimiisfara@mail.ru Иҷозат ба чоп: 26. 04. 2022. Адади нашр 4300. САРМУҲАРРИР: Абдумуталиб ШАРИФОВ.

йодноккардашуда меҳмол аст. Зеро норасоии йод ба бемории заифии асаб ва ҷоғар оварда расонида, сабаби паст шудани инкишофи ақлу зеҳни кӯдак ва қадпастии ӯ мегардад. М. ЯРМАТОВА, табиби оилавии Маркази саломатии Нефтобод.

*** Аттестати маълумоти асосии Т-ШТУ № 000142, ки МТМУ № 58 солҳои таҳсили 2000-2001 ба Шарипова Наргис Ҷумаевна додааст. *** Аттестати маълумоти миёнаи АБ № 214738, ки литсейи № 3 солҳои таҳсили 2002-2003 ба Ҳасанов Фарҳад Нозирович додааст. *** Аттестати маълумоти асосии Т-ШТА № 0732073, ки МТМУ № 64 соли таҳсили 2011 ба Наргис Иброҳимзода додааст.

ҲАЙАТИ ЭҶОДӢ: Владимир МАРТИНЕНКО, Набиҷон ХУДОЙБЕРДИЕВ, Фатҳулло САЙИДОВ. Рӯзнома дар ҶДММ "Набӣ Фахрӣ" чоп шудааст. Супориши № _________