Εργατικό Βήμα 23/09/2026

Συντεχνία Οικοδόμων

Ρεπορτάζ

Επίσημη επίσκεψη στο Βιετνάμ έπειτα από πρόσκληση της αντίστοιχης Συντεχνίας Οικοδόμων του Βιετνάμ σελ. 3

Η ασφάλεια και η υγεία των εργαζομένων είναι πάνω από τα κέρδη σελ. 8-9

ΤΕΤΑΡΤΗ 23 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2026 | #3427 | €0,70

ΠΕΟ: ΔΙΚΑΙΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΣΥΝΤΑΞΙΟΔΟΤΙΚΟΥ Επιδιώκουμε αλλαγές που θα διασφαλίζουν αξιοπρεπείς συντάξεις σήμερα, αλλά και ένα κοινωνικά ασφαλές και βιώσιμο συνταξιοδοτικό σύστημα για τις επόμενες γενιές Την ανάγκη η συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση να αντιμετωπίσει ουσιαστικά τα προβλήματα των χαμηλοσυνταξιούχων, το πέναλτι του 12%, τη σύνταξη χηρείας, τη σύνταξη ανικανότητας και τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων υπογράμμισε η Γ.Γ. της ΠΕΟ, Σωτηρούλα Χαραλάμπους, σε δηλώσεις της μετά τη συνεδρία του Εργατικού Συμβουλευτικού Σώματος στις 17 Σεπτεμβρίου. Η Γ.Γ. της ΠΕΟ ξεκαθάρισε ότι η Ομοσπονδία έχει σημαντικές διαφωνίες με την προσέγγιση της κυβέρνησης, καθώς, όπως ανέφερε, η πρόταση που βρίσκεται ενώπιον των κοινωνικών εταίρων δεν φαίνεται να προτίθεται να παρέχει τους αναγκαίους πρόσθετους δημόσιους πόρους για την ουσιαστική βελτίωση των συντάξεων, αλλά σε μεγάλο βαθμό ανακατανέμει υφιστάμενους πόρους. Όπως ανέφερε, βασικός στόχος της ΠΕΟ είναι να αντιμετωπιστεί το μεγάλο κοινωνικό πρόβλημα των ανθρώπων που λαμβάνουν συντάξεις, με τις οποίες δεν μπορούν να ζήσουν αξιοπρεπώς. Το ζήτημα, όπως εξήγησε, συνδέεται τόσο με το ύψος της σύνταξης που καταβάλλεται από το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων όσο και με την κρατική πολιτική στήρι-

νεχίσουν να εργάζονται λόγω της φύσης της εργασίας τους και τιμωρούνται για όλη την υπόλοιπη ζωή τους, παίρνοντας 12% μειωμένη σύνταξη», σημείωσε. Το θέμα του 12% εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα βασικά σημεία της συζήτησης. Η κυβερνητική πρόταση που είχε παρουσιαστεί στις αρχές Σεπτεμβρίου προέβλεπε περιορισμό της αναλογιστικής μείωσης στο 7,5% για το βασικό μέρος της σύνταξης.

Σύνταξη χηρείας και σύνταξη ανικανότητας

ξης των χαμηλοσυνταξιούχων. «Για εμάς το πρώτο που θέλουμε να επιλυθεί είναι αυτό το μεγάλο κοινωνικό ζήτημα, να μην έχουμε ανθρώπους που παίρνουν σύνταξη από την οποία δεν μπορούν να ζήσουν», ανέφερε, σημειώνοντας ότι η αντιμετώπιση των χαμηλών συντάξεων πρέπει να αποτελεί βασικό πυλώνα της μεταρρύθμισης. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο ζήτημα της μείωσης του 12% για όσους επι-

λέγουν να συνταξιοδοτηθούν στα 63. Η ΠΕΟ, όπως είπε, θεωρεί ότι δεν μπορεί να παραμένει χωρίς ουσιαστική αντιμετώπιση ένα μέτρο που επηρεάζει εργαζόμενους, οι οποίοι, ύστερα από πολλά χρόνια εργασίας, δεν είναι σε θέση να συνεχίσουν μέχρι το 65ο έτος, ιδιαίτερα λόγω της φύσης της εργασίας τους. «Άνθρωποι μετά από πολλά χρόνια δουλειάς αναγκάζονται να φύγουν στα 63 τους χρόνια γιατί δεν μπορούν να συ-

Η Γ.Γ. της ΠΕΟ αναφέρθηκε ακόμη στη σύνταξη χηρείας, επισημαίνοντας ότι, ενώ θεσπίστηκε η δυνατότητα καταβολής σύνταξης χηρείας και σε άντρες, παραμένουν εκτός περίπου 4.000 άτομα που έχασαν τις συζύγους τους πριν από το 2018. Παράλληλα, έθεσε και το ζήτημα των προϋποθέσεων για τη λήψη σύνταξης ανικανότητας, υπογραμμίζοντας ότι πρόκειται για ζητήματα που η ΠΕΟ θεωρεί ότι πρέπει να αντιμετωπιστούν στο πλαίσιο της συνολικής μεταρρύθμισης. ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΣΤΗ ΣΕΛ. 3

Καμία υποχώρηση από τα δίκαια αιτήματα του Ωρομίσθιου Κυβερνητικού Προσωπικού Συνήλθε στις 21 Σεπτεμβρίου το διευρυμένο Εκτελεστικό Συμβούλιο της ΠΑΣΥΕΚ-ΠΕΟ, με μοναδικό θέμα τις εξελίξεις γύρω από την ανανέωση της Συλλογικής Σύμβασης του Ωρομίσθιου κυβερνητικού προσωπικού για τα έτη 2025-2027. Υπενθυμίζουμε πως η εξαγγελθείσα 24ωρη παγκύπρια απεργία του ωρομίσθιου προσωπικού στις 17 Σεπτεμβρίου είχε ανασταλεί, αφού με παρέμβασή του ο ΠτΔ αναγνώρισε μια από τις βασικότερες επιδιώξεις των εργαζομένων, που ήταν η άμεση ανάγκη βελτίωσης των μισθών και των μισθών πρόσληψης. Όπως ξεκαθαρίζει το Ε.Σ. της ΠΑΣΥΕΚ ΠΕΟ σε ανακοίνωση που εξέδωσε, «η αναστολή των δυναμικών απεργιακών μέτρων την περασμένη εβδομάδα δεν ήταν ούτε λευκή επιταγή ούτε δείγμα αδυναμίας. Ήταν μια πράξη ευθύνης, κατόπιν των προσωπικών δεσμεύσεων του Προέδρου της Δημοκρατίας και του Υπουργού Οικονομικών για άμεση διαπραγμάτευση και κατάληξη σε συμφωνία που να δικαιώνει τις επιδιώξεις και τους στόχους των εργαζομένων μέσα

από την ανανέωση της Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας (Σ.Σ.Ε.)». Ταυτόχρονα , η κυβέρνηση και ο ίδιος ο ΠτΔ οφείλει να ενεργήσει έτσι που οι κυβερνητικές δεσμεύσεις για συμφωνία με τις Συνδικαλιστικές Οργανώσεις να υλοποιηθούν μέχρι τις 28 Σεπτεμβρίου 2026. Αναμένουμε λοιπόν εντός των επόμενων λίγων ημερών την άμεση πραγματοποίηση εντατικών και ουσιαστικών συναντήσεων με τον Υπουργό Οικονομικών με στόχο την επίτευξη συμφωνίας που να ανοίγει τον δρόμο και να δίνει προοπτικές άμεσης βελτίωσης των μισθών και των μισθών πρόσληψης. Το Εκτελεστικό Συμβούλιο της ΠΑΣΥΕΚ-ΠΕΟ στέλνει ξεκάθαρα το μήνυμα προς πάσα κατεύθυνση πως δεν θα δεχθεί παραβίαση των χρονοδιαγραμμάτων που ο ίδιος ο ΠτΔ έθεσε και καμία εκτροπή από όσα έχουν συμφωνηθεί στο Προεδρικό Μέγαρο στις 16 Σεπτεμβρίου 2026. «Δηλώνουμε πως οι χιλιάδες εργαζόμενοι που εκπροσωπούμε παραμένουν

Σε ετοιμότητα για δυναμικές κινητοποιήσεις οι εργαζόμενοι αν δεν τηρηθούν τα χρονοδιαγράμματα και οι διαβεβαιώσεις που έλαβαν σε πλήρη ετοιμότητα και θα αντιδράσουν ακαριαία, καθολικά και δυναμικά σε περίπτωση που υπάρξει καθυστέρηση ή παραβίαση των όσων έχουν συμφωνηθεί», προειδοποιεί το Ε.Σ. της ΠΑΣΥΕΚ ΠΕΟ στην ανακοίνωσή του. Τέλος, καλεί όλους τους ωρομίσθιους εργαζόμενους που παλεύουν με την

ακρίβεια και που βιώνουν την οικονομική ασφυξία να συμμετέχουν και συσπειρωθούν γύρω από τη συντεχνία, την ΠΕΟ, η οποία παραμένει σταθερή στις αρχές και στις διεκδικήσεις που είχαν τεθεί εξ αρχής και δεν πρόκειται να κάνει ούτε βήμα πίσω από τον στόχο για βελτίωση των μισθών και των μισθών πρόσληψης.

2

ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΒΗΜΑ | ΤΕΤΑΡΤΗ 23 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2026

Παρουσιάζεται η νέα ποιητική συλλογή του Άντη Κανάκη «Με αναμμένο κερί» Συνδιοργανώνουν η Κεντρική Επιτροπή του ΑΚΕΛ και το Γενικό Συμβούλιο της ΠΕΟ Η νέα ποιητική συλλογή του ποιητή Άντη Κανάκη, με τίτλο «Με αναμμένο κερί», παρουσιάζεται σε εκδήλωση που συνδιοργανώνουν η Κεντρική Επιτροπή του ΑΚΕΛ και το Γενικό Συμβούλιο της ΠΕΟ. Η παρουσίαση θα πραγματοποιηθεί την Τρίτη 13 Οκτωβρίου, στις 7 το βράδυ, στην αίθουσα εκδηλώσεων της ΕΤΚΑ-ΠΕΟ στη Λευκωσία. Η εκδήλωση εντάσσεται στο πλαίσιο των δράσεων για τα 100 χρόνια του ΚΚΚ-ΑΚΕΛ και αναμένεται να αποτελέσει μια ιδιαίτερη συνάντηση με την ποίηση του Άντη Κανάκη, ενός ποιητή με έντονη παρουσία στη σύγχρονη κυπριακή ποιητική δημιουργία. Χαιρετισμούς στην εκδήλωση θα απευθύνουν ο Γενικός Γραμματέας του ΑΚΕΛ Στέφανος Στεφάνου, η Γενική Γραμματέας της ΠΕΟ Σωτηρούλα Χαραλάμπους και η κοινοτάρχης Αγκαθίνας Αμμοχώστου Αναστασία Γερολέμου. Κύριος ομιλητής θα είναι ο Λεωνίδας Γαλάζης, διδάκτωρ Νεοελληνικής Φιλολογίας και ποιητής, ο οποίος θα παρουσιάσει το έργο και τη νέα ποιητική συλλογή του Άντη Κανάκη. Η ποίηση του Κανάκη κινείται έντονα γύρω από τη μνήμη, την Κύπρο, την προσφυγιά, την απώλεια και την ιστορική εμπειρία του τόπου. Στο έργο του επανέρχονται εικόνες της κατεχόμενης πατρίδας, της Κερύνειας και της Αμμοχώστου, αλλά και η μνήμη των νεκρών και των αγνοουμένων. Ο τίτλος της συλλογής, «Με αναμμένο κερί», παραπέμπει συμβολικά στη μνήμη και στην ανάγκη να παραμένει αναμμένο το φως της ιστορικής μνήμης. Το κερί λειτουργεί ως σύμβολο αναμονής, προσμονής και διατήρησης της μνήμης ανθρώπων και τόπων που συνδέονται με τις τραγικές σελίδες

«Η εκπαίδευση είναι το πιο ισχυρό όπλο που μπορείς να χρησιμοποιήσεις για να αλλάξεις τον κόσμο». Νέλσον Μαντέλα, πολιτικός ηγέτης και πρώην Πρόεδρος της Νότιας Αφρικής. «Η εκπαίδευση δεν είναι προετοιμασία για τη ζωή, η εκπαίδευση είναι η ίδια η ζωή». Τζον Ντιούι, Αμερικανός φιλόσοφος, παιδαγωγός και ψυχολόγος. «Το μυαλό δεν είναι ένα δοχείο που πρέπει να γεμίσει, αλλά μια φωτιά που πρέπει να ανάψει». Πλούταρχος, αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος, ιστορικός και συγγραφέας.

ΠΟΙΗΣΗ ΡΟΜΑΝΤΙΚΟ Λιάνα Σακελλίου Λέει φυσάει τα τζάμια ραγίζουν η βυσσινιά γίνεται torso στο τζάμι της Κάθριν. Λέω απόλυτο φως στο αμφιθέατρο τα κορίτσια στα χρόνια της Κάθριν ανησυχούν. Λέει οι βάλτοι τα σπρώχνουν στον Χίθκλιφ. Λέω αιθέριο πλήγμα αυτό που έρχεται με το πηχτό μελάνι και παχνίζει.

(ΣΧΕΔΟΝ) ΤΥΧΑΙΑ ΦΘΙΝΟΠΩΡΙΝΑ Σωτήρης Σαράκης Ωραίο φθινοπωρινό πρωί για την κυρία Ντονογκό Σονάτα Φθινοπωρινή σε ήχο Σκανδιναβικό· φθινόπωρου πένθιμο δείλι καταφθάνει με θάνατο φανταστικό του Ουράνη· (του φθινοπώρου τι να πεις καημένε Καρυωτάκη την πόρτα ανοίγεις της Σιωπής μες στο καλοκαιράκι). της κυπριακής ιστορίας. Η παρουσίαση της συλλογής αποκτά, παράλληλα, ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς πραγματοποιείται στο πλαίσιο των εκδηλώσεων για τα 100 χρόνια του ΚΚΚ-ΑΚΕΛ, συνδέοντας την ποίηση και τον πολιτισμό με την ιστορική διαδρομή της Αριστεράς στην Κύπρο. Η εκδήλωση είναι ανοικτή στο κοινό. Για πληροφορίες μπορούν να επικοινωνούν οι ενδιαφερόμενοι στα τηλέφωνα 22761121 και 22866400.

Τρίτη 13 Οκτωβρίου, στις 7:00 το βράδυ, στην αίθουσα εκδηλώσεων της ΕΤΚΑ-ΠΕΟ στη Λευκωσία

βρίσκονται ο Μάρκος και η φίλη του Άννα. Σε έναν κόσμο όπου η κακία, η μοναξιά και η αδικία απειλούν να κυριαρχήσουν, μια σκοτεινή μάγισσα επιχειρεί να στερήσει από τους ανθρώπους την ελπίδα, τη χαρά και την αγάπη. Η απαγωγή της αγαπημένης γιαγιάς του Μάρκου γίνεται η αφορμή για να ξεκινήσει μαζί με την Άννα μια μεγάλη περιπέτεια. Μέσα από το ταξίδι τους, οι δύο ήρωες έρχονται αντιμέτωποι με δυσκολίες και ανακαλύπτουν ότι απέναντι στο σκοτάδι δεν μπορούν να αντιπαρατάξουν τη δύναμη ή τη μαγεία, αλλά κάτι πολύ πιο ουσιαστικό: την αγάπη, τη φιλία και τη συνεργασία. Το βασικό μήνυμα του έργου είναι πως όταν οι άνθρωποι ενώνουν τις δυνάμεις και τις καρδιές τους, μπορούν πραγματικά να αλλάξουν τον κόσμο.

ΕΙΝΑΙ ΠΟΙΗΜΑ Αγγελική Σιδηρά Ποίημα είναι η ενοχή, το λάθος του παιδιού ο λυγμός του έφηβου η έκρηξη τ’ ολίσθημα του αγγέλου. Ποίημα είναι του Σεπτέμβρη η εξαπάτηση η απόγνωση του φθινοπώρου τ’ αδιέξοδο της άνοιξης η παγερή γκριμάτσα του Νοέμβρη. Ποίημα είναι η παγερότητα στο βλέμμα σου η νηφαλιότητα στο πάθος μου η άρνησή σου στην αγάπη μου. Ποίημα είναι ο θάνατός σου

ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ ΣΤΟΥ ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΥ ΤΑ ΠΑΡΤΕΡΙΑ

Παιδικό μιούζικαλ: «Πάμε να αλλάξουμε τον κόσμο» Ένα πρωτότυπο παιδικό μιούζικαλ που επιχειρεί να μιλήσει στα παιδιά –αλλά και στους μεγάλους– για τη δύναμη της αγάπης, της φιλίας, της αλληλεγγύης και της συνεργασίας παρουσιάζει το Θέατρο Λέξη. Το έργο «Πάμε να αλλάξουμε τον κόσμο», σε κείμενο και στίχους του Γιώργου Τσιάκκα και σκηνοθεσία της Χριστίνας Παυλίδου, κάνει πρεμιέρα το Σάββατο 19 Σεπτεμβρίου στο Δημοτικό Θέατρο Λατσιών. Η παράσταση φιλοδοξεί να ταξιδέψει μικρούς και μεγάλους σε έναν κόσμο γεμάτο μουσική, χορό, γέλιο, συγκίνηση και ανατροπές, μέσα από μια φαντασμαγορική παραγωγή με 12 ηθοποιούς και χορευτές, πρωτότυπα τραγούδια, χορογραφίες, κοστούμια, σκηνικά και οπτικά εφέ. Στο επίκεντρο της ιστορίας

ΕΙΠΑΝ

Στην παράσταση συμμετέχουν οι Έλενα Ευσταθίου, Κύνθια Παυλίδου, Λοΐζος Παπαγεωργίου, Άγγελος Χατζημιχαήλ, Μαρία Τσιάκκα, Σταυριάνα Καδή, Γιώτα Μαραγκού, Λουκάς Προκοπίου, Ελένη Αναστασίου, Μαρία Δράκου, Πάρης Χριστοφή και Πρόδρομος Μαρνέρος. Τη μουσική και τη μουσική διδασκαλία υπογράφει ο Αντρέας Μιχαλόπουλος, ενώ η ενορχήστρωση είναι του Σταύρου Μακρή. Οι χορογραφίες είναι της Σταυρίνας Κούσπαρου και η κινησιολογία του Γιάννη Οικονομίδη. Τα σκηνικά ανέλαβε η Έλενα Κατσούρη, τα κοστούμια ο Γιώργος Γιάννου και τον σχεδιασμό φωτισμού ο Βασίλης Πετεινάρης. Το Video Art και Animation είναι της Morfi και η εικαστική επιμέλεια της Έλενας Γιωργαλλά.

Κυριάκος Χαραλαμπίδης Μια μέρα, που εγώ την Εύα είχα στα χέρια του σοφού φιδιού αποθέσει κι ήρθα να τηνε πάρω, τηνε βρήκα σχεδόν γυμνή, ξεστήθωτη, ανεστόλιστη, μισή με φύλλο αγγέλου τσακισμένο μισή με της συκής πεσμένο φύλλο. Δοκίμασα να τη σηκώσω. Βάραγε από κοντά ο Θεός τα κρόταλά του. Και δεν υπήρχε δέντρο ουδέ σκιά. Χινοπωριάζει γρήγορα στα ξένα.

ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΒΗΜΑ Εβδομαδιαίο εκφραστικό όργανο της ΠΕΟ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ - ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΟΜΠΑΖΟΣ ΑΡΧΙΣΥΝΤΑΚΤΡΙΑ - ΑΝΤΡΙΑΝΑ ΜΙΧΑΗΛ ΝΙΚΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΓΡ. ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΠΕΟ: ΣΠΥΡΟΣ ΣΩΤΗΡΙΟΥ ΓΡΑΦΕΙΑ - Αρχέρμου 29, Τ.Τ. 1045 Λευκωσία ΤΗΛ. 22866400, FAX: 22866481 ΕΚΤΥΠΩΣΗ ASTRAFTI PRESS LTD http://www.peo.org.cy Email: andri.michael@peo.org.cy Email: ergatiko-vima@peo.org.cy

ΒΗΜΑΤΑ

ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΒΗΜΑ | ΤΕΤΑΡΤΗ 23 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2026

3

ΠΕΟ: ΔΙΚΑΙΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΣΥΝΤΑΞΙΟΔΟΤΙΚΟΥ Από την 1η σελίδα Στις βασικές διεκδικήσεις της ΠΕΟ περιλαμβάνεται επίσης το ζήτημα του κρατικού χρέους προς το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Όπως ανέφερε η Σωτηρούλα Χαραλάμπους, το κράτος θα πρέπει σταδιακά να επιστρέψει χρήματα που έχει δανειστεί από το Ταμείο, ώστε να μη μεταφερθεί στις επόμενες γενιές ο κίνδυνος να μην υπάρχουν επαρκείς πόροι για την καταβολή των συντάξεων.

«Δεν είναι μόνο θέμα αριθμών, αλλά φιλοσοφίας»

Μετά και την παρουσίαση των στοιχείων κατά τη συνεδρία του Εργατικού Συμβουλευτικού Σώματος, η ΠΕΟ θεωρεί ότι η κυβερνητική πρόταση δεν προβλέπει ουσιαστικά νέους πόρους για τη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση. Η Γ.Γ. της ΠΕΟ εξήγησε ότι, με βάση τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, οι πρόσθετοι πόροι που προβλέπει η κυβέρνηση σε βάθος εξαετίας δεν συνιστούν ουσιαστική νέα κρατική χρηματοδότηση, αλλά συνδέονται με τις αλλαγές στην αποπληρωμή του κρατικού χρέους προς το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων και με το γεγονός ότι το κράτος δεν θα μπορεί στο μέλλον να αξιοποιεί με τον ίδιο τρόπο τα πλεονάσματα του Ταμείου. Για την ΠΕΟ αυτό αποτελεί καθοριστικό ζήτημα. «Δεν μπορείς να κάνεις μια μεταρρύθμιση απλώς ανακατανέμοντας πόρους και φορτώνοντας το κόστος στους επόμενους», ανέφερε η Σωτηρούλα Χαραλάμπους, υπογραμμίζοντας ότι η Ομοσπονδία διαφωνεί τόσο με συγκεκριμένες πρόνοιες όσο και με τη συνολική φιλοσοφία της πρότασης.

Η θέση της ΠΕΟ είναι ότι υπάρχουν περιθώρια για να διοχετευθούν περισσότεροι δημόσιοι πόροι στο συνταξιοδοτικό σύστημα, ώστε να βελτιωθούν οι χαμηλές συντάξεις και παράλληλα να περιοριστούν οι κίνδυνοι για τους μελλοντικούς συνταξιούχους. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο Σχέδιο Χαμηλοσυνταξιούχων. Όπως σημείωσε, εάν το όριο της φτώχειας βρίσκεται στα 1.018 ευρώ και η στήριξη μέσω του σχεδίου παραμένει σε επίπεδα που οδηγούν τα εισοδήματα ενός συνταξιούχου κάτω από αυτό το όριο, τότε ουσιαστικά η ίδια η κυβερνητική πρόταση αποδέχεται ότι θα συνεχίσουν να υπάρχουν συνταξιούχοι που ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας. Παράλληλα, η ΠΕΟ διαφωνεί με την καταβολή των αυξήσεων στις συντάξεις σε πέντε δόσεις, θεωρώντας ότι οι χαμηλοσυνταξιούχοι χρειάζονται ουσιαστική και έγκαιρη βελτίωση του εισοδήματός τους.

Η ΠΕΟ διαφωνεί και με την προσέγγιση και με τη φιλοσοφία

Η Σωτηρούλα Χαραλάμπους τόνισε ότι η διαφωνία της ΠΕΟ δεν περιορίζεται σε επιμέρους πρόνοιες. «Έχουμε διαφορά επί της προσέγγισης και επί της φιλοσοφίας», ανέφερε, σημειώνοντας ότι εάν η θέση της κυβέρνησης παραμείνει πως οι διαθέσιμοι πόροι είναι δεδομένοι και δεν υπάρχουν περιθώρια για επιπρόσθετη κρατική συνεισφορά, τότε «έχουμε μεγάλη απόσταση». Κατά την ίδια, μια τέτοια προσέγγιση δημιουργεί επιπρόσθετες ανησυχίες για τις αλλαγές που προτείνονται στο σύστημα Κοινωνικών Ασφαλίσεων και για τις

επιπτώσεις τους στους μελλοντικούς συνταξιούχους. Η ΠΕΟ θεωρεί, όπως ανέφερε, ότι δεν μπορεί να παρουσιαστεί ως ολοκληρωμένη μεταρρύθμιση μια πρόταση που αυξάνει κάποιες συντάξεις, αλλά ταυτόχρονα εισάγει αλλαγές οι οποίες μπορεί να επιβαρύνουν τους μελλοντικούς συνταξιούχους και δεν συνοδεύεται από ουσιαστική ενίσχυση των δημόσιων πόρων.

Στο τραπέζι και τα Ταμεία Προνοίας

Ξεχωριστό κεφάλαιο στη συζήτηση αποτελεί για την ΠΕΟ η επέκταση των Ταμείων Προνοίας, τα οποία η κυβέρνηση έχει εντάξει ως έναν από τους πυλώνες της συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης. Η Σωτηρούλα Χαραλάμπους επανέλαβε τη διαχρονική θέση της ΠΕΟ ότι κάθε εργαζόμενος θα πρέπει να έχει Ταμείο Προνοίας. Υπογράμμισε ότι τα Ταμεία Προνοίας αποτελούν σημαντική κατάκτηση των εργαζομένων και συμπληρωματικό εισόδημα κατά τη συνταξιοδότηση. Σύμφωνα με τη Γ.Γ. της ΠΕΟ, το γεγονός ότι σήμερα μόνο περίπου το 27% των εργαζομένων διαθέτει Ταμείο Προνοίας καταδεικνύει την ανάγκη επέκτασης του θεσμού. Η ΠΕΟ υποστηρίζει ότι η επέκταση πρέπει να γίνει με τρόπο που να διατηρεί τα υφιστάμενα Ταμεία Προνοίας και τις κατακτήσεις που έχουν συμφωνηθεί μέσα από Συλλογικές Συμβάσεις, αλλά ταυτόχρονα να δημιουργεί δυνατότητες πρόσβασης και για εργαζόμενους που σήμερα δεν καλύπτονται. Ιδιαίτερα, όπως ανέφερε, όπου υπάρχουν Κλαδικά Ταμεία Προνοίας, θα πρέ-

πει να διασφαλιστεί η συμμετοχή όλων των εργοδοτών του κλάδου και η κάλυψη όλων των εργαζομένων. Η ΠΕΟ ζητά, επομένως, η συζήτηση να οδηγήσει σε συγκεκριμένο οδικό χάρτη, με σαφές χρονοδιάγραμμα και τις αναγκαίες θεσμικές αλλαγές, ώστε σταδιακά κάθε εργαζόμενος να αποκτήσει πρόσβαση σε Ταμείο Προνοίας. «Δεν μπορεί το ζήτημα των Ταμείων Προνοίας να αφεθεί στο περιθώριο και να μην υπάρξει ένας οδικός χάρτης για το πότε προχωρούμε». Καταλήγοντας, η Σωτηρούλα Χαραλάμπους έθεσε το ζήτημα στη βάση της συνολικής φιλοσοφίας της μεταρρύθμισης. Εάν, όπως είπε, η κυβερνητική προσέγγιση για τις χαμηλές συντάξεις, τους συνταξιούχους που βρίσκονται στη φτώχεια και το 12% παραμείνει αμετάβλητη, τότε η απόσταση μεταξύ κυβέρνησης και ΠΕΟ θα παραμείνει μεγάλη. «Δεν μπορεί να ονομάζεται μεταρρύθμιση μία πρόταση που επί της ουσίας ανακατανέμει υφιστάμενους πόρους, χωρίς να υπάρχει η διάθεση να δοθούν πόροι για να λύσουμε ένα μεγάλο κοινωνικό ζήτημα», τόνισε. Όπως ανέφερε, μια τέτοια προσέγγιση ουσιαστικά μεταφέρει το βάρος στους ίδιους τους εισφορείς, ζητώντας τους να καλύψουν μέσω της αλληλεγγύης τους τις ανάγκες του συστήματος. Η ΠΕΟ, διαβεβαίωσε η Γ.Γ. της, θα συνεχίσει να συμμετέχει στη συζήτηση, επιδιώκοντας αλλαγές που θα διασφαλίζουν αξιοπρεπείς συντάξεις σήμερα, αλλά και ένα κοινωνικά ασφαλές και βιώσιμο συνταξιοδοτικό σύστημα για τις επόμενες γενιές.

Η ΠΕΟ στο Manifiesta Βελγίου Το Σαββατοκύριακο 12 και 13 Σεπτεμβρίου 2026 πραγματοποιήθηκε το μεγάλο πολιτικό, κοινωνικό φεστιβάλ Manifiesta στην Οστάνδη Βελγίου με σύνθημα «Make music not war». To Manifiesta διοργανώνεται κάθε χρόνο από το Εργατικό Κόμμα Βελγίου και συμμετέχουν πολιτικές, κοινωνικές, συνδικαλιστικές οργανώσεις από όλες τις περιοχές του Βελγίου αλλά και από όλο τον κόσμο για να εκφράσουν την αλληλεγγύη

τους και να συζητήσουν τα σοβαρά ζητήματα που απασχολούν τους εργαζόμενους. Περιλάμβανε συζητήσεις από διεθνείς πολιτικούς, ακτιβιστές, συγγραφείς, δημιουργούς και άλλες προσωπικότητες, όπως ο Jeremy Corbyn, o Peter Mertens, Hind Eljadid, Hosan Piker, Jason Hickel κ.α. Αξιοσημείωτη ήταν και η μεγάλη συναυλία με τον μεγάλο μουσικό Manu Chao, του οποίου τα τραγούδια έχουν έντονο κοινωνικό και πολιτικό χαρακτή-

ρα και μιλούν για μετανάστευση, φτώχεια, πόλεμο και καταπίεση, ελευθερία και δικαιοσύνη. Σε αυτό το μεγάλο πολιτικό γεγονός της Ευρώπης συμμετείχε για 2η φορά και η ΠΕΟ με τετραμελή αντιπροσωπεία, η οποία είχε την ευκαιρία να συμμετέχει με περίπτερο, να συζητήσει με διάφορες οργανώσεις και να παρακολουθήσει τις πολυεπίπεδες δραστηριότητες του φεστιβάλ.

Η ΕΚΥΣΥ ζητά άμεσες αλλαγές για τους χαμηλοσυνταξιούχους Συνάντηση με τη νέα Υφυπουργό Κοινωνικής Πρόνοιας, κα Τίνα Παύλου, πραγματοποίησε την Τρίτη 15 Σεπτεμβρίου 2026 η ΕΚΥΣΥ. Η συνάντηση αποτελούσε συνέχεια της συνάντησης που είχε πραγματοποιηθεί τον Ιούλιο με την τέως Υφυπουργό Κοινωνικής Πρόνοιας, κ. Κλέα Παπαέλληνα. Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε η ανάγκη για ουσιαστική συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση, με ιδιαίτερη έμφαση στη βελτίωση του σχεδίου ενίσχυσης των χαμηλοσυνταξιούχων και στην αντιμετώπιση των στρεβλώσεων και αδικιών που εξακολουθούν να υπάρχουν.

Αύξηση του ορίου της φτώχειας

Η ΕΚΥΣΥ επανέλαβε ως άμεση προτεραιότητα την αύξηση του ορίου της φτώχειας, το οποίο παραμένει από το 2013 στα €794 για ένα άτομο και €1.191 για δύο άτομα, ενώ το 2012 ήταν περίπου 7% ψηλότερο. Σύμφωνα με στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας του Υπουργείου Οικονομικών, το σημερινό όριο για ένα άτομο ανέρχε-

Σε συνάντηση με τη νέα Υφυπουργό Κοινωνικής Πρόνοιας ζητά αύξηση του ορίου της φτώχειας και αποκατάσταση των αδικιών ται στα €1.018 και €1527 για νοικοκυριό 2 ατόμων. Η διατήρηση των παλαιών κριτηρίων έχει ως αποτέλεσμα χιλιάδες χαμηλοσυνταξιούχοι να αποκλείονται από την αναγκαία στήριξη, παρά τη σημαντική αύξηση του κόστους ζωής.

Αυτόματη ένταξη στην έκπτωση 20% της ΑΗΚ

Η ΕΚΥΣΥ έθεσε εκ νέου το ζήτημα της έκπτωσης 20% στο ηλεκτρικό ρεύμα της ΑΗΚ. Πολλοί χαμηλοσυνταξιούχοι που είναι δικαιούχοι δεν επωφελούνται, επειδή για διάφορους λόγους αδυνατούν να υποβάλουν αίτηση. Η Οργάνωση ζήτησε όπως η ένταξη στην ειδική κατηγορία γίνεται αυτό-

ματα, χωρίς την υποβολή αίτησης στην ΑΗΚ, ώστε όλοι οι δικαιούχοι να μπορούν να επωφελούνται από την έκπτωση. Αδικίες στην επιδότηση για Στέγες ηλικιωμένων Σοβαρές αδικίες παρουσιάζονται, σύμφωνα με την ΕΚΥΣΥ, και στο σχέδιο επιδότησης παραμονής ηλικιωμένων σε Στέγες. Συνταξιούχοι με εισόδημα μόλις €800–€900 αποκλείονται από την επιδότηση επειδή υπερβαίνουν το υφιστάμενο όριο της φτώχειας, ενώ το κόστος παραμονής σε Στέγη φτάνει ή και ξεπερνά τα €1.300 τον μήνα. Η ΕΚΥΣΥ ζήτησε την αναθεώρηση των κριτηρίων, ώστε η επιδότηση να ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες των ηλικιωμένων και στο πραγματικό κόστος φροντίδας και διαμονής.

Η ΕΚΥΣΥ θα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις

Η ΕΚΥΣΥ τόνισε ότι θα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και κάλεσε την Υφυπουργό να λάβει σοβαρά υπόψη τις

θέσεις και τις εισηγήσεις της, οι οποίες πηγάζουν από τα πραγματικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι χαμηλοσυνταξιούχοι. Παρόλο που δεν υπήρξαν στη συγκεκριμένη συνάντηση συγκεκριμένες αποφάσεις ή δεσμεύσεις, η συζήτηση διεξήχθη σε εποικοδομητικό κλίμα και συμφωνήθηκε να συνεχιστεί ο διάλογος. Η ΕΚΥΣΥ αναμένει ότι οι θέσεις της θα ληφθούν σοβαρά υπόψη και θα συνεχίσει με αποφασιστικότητα τις διεκδικήσεις της για την αντιμετώπιση των αδικιών και τη διασφάλιση αξιοπρεπούς διαβίωσης για όλους τους συνταξιούχους Την ΕΚΥΣΥ εκπροσώπησαν ο Γενικός Γραμματέας Ευτύχιος Παπαμιχαήλ, ο τέως Γενικός Γραμματέας Κώστας Σκαρπάρης και το μέλος της Γραμματείας Σταυρούλα Φιλίππου. Από πλευράς Υφυπουργείου συμμετείχαν και ο Γενικός Διευθυντής Γ. Νικολαΐδης, ο Προϊστάμενος της ΥΔΕΠ Γ. Βασιλειάδης και άλλα στελέχη του Υφυπουργείου.

4

ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΒΗΜΑ | ΤΕΤΑΡΤΗ 23 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2026

ΜΗΧΑΝΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΑΡΙ ΚΩΝΣΤΑΝΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ

Πάμπλο Νερούδα: Ο ποιητής του έρωτα, ο ποιητής των καταφρονεμένων του κόσμου... Ο Γκαμπριέλ Γκαρσία Μαρκές τον θεωρούσε τον «σπουδαιότερο ποιητή του 20ού αιώνα». Η ποιητική του αίγλη συμβάδισε μια ολόκληρη ζωή με την αγωνιστική του παρουσία. «Αργοπεθαίνει όποιος δεν αναποδογυρίζει το τραπέζι, όποιος δεν είναι ευτυχισμένος στη δουλειά του, όποιος δεν διακινδυνεύει τη βεβαιότητα για την αβεβαιότητα για να κυνηγήσει ένα όνειρο…» έγραφε ο Νερούδα που έταξε τη ζωή του στον αγώνα υπέρ των αδυνάτων. Γεννημένος στο Παράλ της Χιλής, ο Νερούδα, του οποίου το πραγματικό όνομα ήταν Ρικάρδο Νεφταλί Ρέγιες Μπασοάλτο, έχασε τη μητέρα του από φυματίωση όταν ήταν νεογέννητος. Αν και ο πατέρας του τον αποθάρρυνε, ο Νερούδα γράφει ποιήματα από την ηλικία των 10 ετών, ενώ ως έφηβος δημοσιεύει στίχους του στο τοπικό περιοδικό «La Mañana» και το 1919 του απονέμεται το τρίτο βραβείο για το ποίημά του «Nocturno ideal». Η ζωή του κυλά μέσα στην ποιητική δημιουργία και στην ηλικία των 20 ετών, αποφασίζει να υιοθετήσει το ψευδώνυμο «Πάμπλο Νερούδα», από τον Τσέχο συγγραφέα και ποιητή Γιαν Νερούντα. Οι λογοτεχνικοί κύκλοι ασχολούνται με το έργο του από πολύ νωρίς, ενώ ο ίδιος σε ηλικία 23 ετών μπαίνει στο Διπλωματικό Σώμα και ως πρόξενος, μέχρι και το 1935, ταξιδεύει στη Βιρμανία, στην Κεϋλάνη, στην Ιάβα, στη Σιγκαπούρη, στο Μπουένος Άιρες, στη Βαρκελώνη και τη Μαδρίτη. Τα ταξίδια της διπλωματικής του ζωής τον φέρνουν κοντά στη φτώχεια, την ανέχεια και τους μη προνομιούχους του κόσμου. Η εμπειρία του από τις άθλιες συνθήκες επιβίωσης των ανθρώπων στην Ασία, τα καταπιεστικά καθεστώτα και η φιλία του με το Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα τον οδήγησαν ακόμη πιο κοντά στον κομμουνισμό. Μετά τη δολοφονία του φίλου του Ισπανού ποιητή Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα προσχωρεί στο κομμουνιστικό κόμμα. Τα έργα του άρχισαν να γίνονται πιο πολιτικοποιημένα, με αποκορύφωμα το Canto General (1972), το οποίο έχει μελοποιηθεί από το συνθέτη Μίκη Θεοδωράκη. «Είναι ένα ζωντανό ημερολόγιο που περιγράφει ένα βιασμό, κατ’ εξακολούθηση, με τα ίδια θύματα και τους ίδιους θύτες (...). Ένα επίκαιρα πολιτικό, διεθνιστικό έργο - καταγγελία για τους κρατούντες, οι οποίοι το αποφεύγουν όπως ο Διάβολος το λιβάνι», χαρακτηρίστηκε από τον ίδιο το Θεοδωράκη. Όταν ο Πρόεδρος Γκονζάλες Βιντέλα απαγόρευσε τον κομμουνισμό στη Χιλή, βγήκε ένταλμα σύλληψης εις βάρος του. Για τέσσερις μήνες κρυβόταν στο υπόγειο κατοικίας στην πόλη Βαλπαραΐσο, αλλά κατάφερε να διαφύγει στην Αργεντινή και από εκεί στην Ευρώπη, όπου έζησε εξόριστος από το 1948 ως το 1952. Κατά την εξορία του γνώρισε και ανέπτυξε ερωτική σχέση με τη Χιλιανή τραγουδίστρια Ματίλντε Ουρούτια, η οποία αποτέλεσε τη «μούσα» του για τα έργα του. Μετά το τέλος της δικτατορίας επέστρεψε στη Χιλή, αφού είχε γίνει πλέον διάσημος παγκοσμίως από τα ποιήματά του. Το 1971, του απονεμήθηκε το Νόμπελ Λογοτεχνίας, το οποίο παρέλαβε όντας άρρωστος από καρκίνο. Βοήθησε τον Σαλβαντόρ Αλιέντε στην προεκλογική του εκστρατεία, αλλά στις 11 Σεπτεμβρίου τα τανκ του αμερικανοκίνητου Πινοσέτ βομβαρδίζουν την κατοικία του εκλεγμένου Προέδρου της «Λαϊκής Ενότητας», Σαλβαδόρ Αλιέντε, και τον δολοφονούν εν ψυχρώ. Τα γεγονότα επιδεινώνουν την υγεία του Νερούδα, ο οποίος στις 14 Σεπτεμβρίου, στο σπίτι του, στην Ισλα Νέγκρα, γράφει στα «γρήγορα», όπως σημειώνει ο ίδιος, τις τελευταίες 4-5 σελίδες του βιβλίου του «Η ζωή μου (Απομνημονεύματα)» και τις τιτλοφορεί «Αλιέντε». Ο Νερούδα, σε κατ› οίκον περιορισμό, στερούμενος και την ιατρική περίθαλψη, πεθαίνει στις 23 Σεπτεμβρίου. Ο χιλιανός λαός, αν και δολοφονείται καθημερινά, συνοδεύει στην τελευταία κατοικία του τον ποιητή του. Ο Πινοσέτ απαγόρευσε να γίνει δημόσιο γεγονός η κηδεία του Νερούντα, ωστόσο το πλήθος αψήφησε τη φρουρά και κατέκλυσε τους δρόμους, μετατρέποντας την κηδεία στην πρώτη δημόσια διαμαρτυρία ενάντια στη στρατιωτική δικτατορία της Χιλής. Το στρατιωτικό καθεστώς μέχρι το 1990 είχε απαγορεύσει τα έργα του ποιητή.

Οι νεκροί της πλατείας «Τούτοι δω εφέρανε τουφέκια γεμάτα μπαρούτι τούτοι δω διατάξανε τη στυγερή εξόντωση τούτοι δω συναντήσανε το λαό να τραγουδάει ενωμένος. Και το λιγνό κορίτσι έπεσε με την σημαία του και το αγόρι κύλησε χαμογελώντας λαβωμένο λαβωμένο στο πλευρό της λαβωμένο στο πλευρό της. Του προδότη που προχώρησε ως ετούτο το έγκλημα ζητώ την τιμωρία. Εκείνου που ‹δωκε το σύνθημα του θανάτου ζητώ την τιμωρία. Εκείνων που προστατέψανε αυτό το έγκλημα ζητώ την τιμωρία. Εκείνων που προστατέψανε αυτό το έγκλημα ζητώ την τιμωρία. Δε θέλω να μου δίνουνε το χέρι, το μουλιασμένο από το δικό μας αίμα Του προδότη που προχώρησε ως ετούτο το έγκλημα ζητώ την τιμωρία. Εκείνου που ‹δωκε το σύνθημα του θανάτου ζητώ την τιμωρία. Εκείνων που προστατέψανε αυτό το έγκλημα ζητώ την τιμωρία. Εκείνων που προστατέψανε αυτό το έγκλημα ζητώ την τιμωρία. Δεν τους θέλω για πρεσβευτές, ούτε ήσυχους μέσα στα σπίτια τους Θέλω να τους δω να δικάζονται Σε τούτη την πλατεία, σε τούτο δω το μέρος Σε τούτη την πλατεία, σε τούτο δω το μέρος. Του προδότη που προχώρησε ως ετούτο το έγκλημα ζητώ την τιμωρία».

Το ποίημα «Οι νεκροί της πλατείας», το οποίο ανήκει στη συλλογή Canto General, είναι χαρακτηριστικό της αγανάκτησης του χιλιανού λαού για τους προδότες του πραξικοπήματος.

οσα δεν παιρνει ο ανεμοσ ΕΠΕΑ ΠΤΕΡΟΕΝΤΑ

ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΒΗΜΑ | ΤΕΤΑΡΤΗ 23 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2026

5

ΦΩΤΙΖΟΝΤΑΣ ΠΤΥΧΕΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΑΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ

ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΟΥ «Εμείς δεν πρόκειται να αποδεχτούμε ούτε συζήτηση για αύξηση του ορίου αφυπηρέτησης» Ξεκάθαρα!

ΣΤΑΥΡΟΣ ΑΝΤΡΕΟΥ «Η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει με πανηγυρικό τρόπο 770 εκατομμύρια πλεονάσματα μέχρι τον Ιούλιο του 2026 και δίνει ως αύξηση 0 ευρώ, στους χαμηλότερα αμειβόμενα εργαζόμενους» Μόνο με αγώνα θα κερδίσουν οι εργαζόμενοι αυτά που δικαιούνται

ΑΝΤΟΝΙΟ ΓΚΟΥΤΕΡΕΣ «Είμαστε αποφασισμένοι να προχωρήσουμε τα πράγματα μπροστά και είμαστε αποφασισμένοι να κάνουμε ό,τι είναι δυνατόν ώστε αυτό να πραγματοποιηθεί όταν θα πληρούνται οι προϋποθέσεις για να είναι επιτυχής η συνάντηση» Το θέμα είναι να έχουν την ίδια αποφασιστικότητα και οι δυο ηγέτες

ΧΡΙΣΤΟΣ ΧΡΙΣΤΟΦΙΔΗΣ «Η διαφημιστική καμπάνια των προηγούμενων εβδομάδων του Υπουργείου, ότι όλα είναι έτοιμα και τέλεια στα σχολεία μας, δυστυχώς κατάρρευσε σαν χάρτινος πύργος μόλις άνοιξαν τα σχολεία.» Δεν έδωσαν βιβλία στους μαθητές για να μην καταπονήσουν την πλάτη τους!

ΚΟΥΚΟΥΛΩΜΑ ΜΕ ΒΟΥΛΑ! Ένα πέπλο συγκάλυψης και συσκότισης σκεπάζει την πολύκροτη υπόθεση του μαύρου βαν. Ένα από τα μεγαλύτερα σκάνδαλα των τελευταίων χρόνων στην χώρα μας, το οποίο μάλιστα έχει και διεθνείς διαστάσεις, κουκουλώνεται με δόσεις, αυτή τη φορά με παρεμβάσεις από την Νομική Υπηρεσία. Όπως αναφέρει σε ανακοίνωση της η Ανεξάρτητη Αρχή κατά της Διαφθοράς, τερμάτισε την έρευνά της για το περιβόητο «μαύρο βαν», μετά από παρέμβαση παρέμβαση της Νομικής Υπηρεσίας, η οποία ενημέρωσε την Αρχή ότι οι πτυχές που επρόκειτο να εξεταστούν είχαν ήδη διερευνηθεί από τις αρμόδιες αρχές. Με δεδομένο ότι η νομοθεσία δεν επιτρέπει παράλληλη διερεύνηση της ίδιας υπόθεσης από δύο θεσμούς, η Αρχή έκρινε ότι δεν μπορούσε να συνεχίσει! Μάλιστα, όπως αναφέρει η Αρχή, είχε αποφασίσει να επεκτείνει αυτεπάγγελτα την εξέταση «σε όλα ανεξαιρέτως τα περιστατικά» που σχετίζονταν με την υπόθεση, έχοντας ήδη ολοκληρώσει προκαταρκτική εξέταση και καταρτίσει όρους εντολής. Με απλά λόγια, ενώ φαίνεται να υπήρχε υπόθεση προς διερεύνηση, το μακρύ χέρι του συστήματος συγκάλυψης παρενέβηκε για να την σταματήσει. Μια ανεξάρτητη θεσμική έρευνα, την οποία η ίδια η Αρχή είχε κρίνει αναγκαία, δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ!

ΑΠΌ ΣΥΓΚΕΝΤΡΏΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΕΛΏΝ ΤΗΣ ΠΕΟ

ΣΥΖΗΤΑΜΕ ΓΙΑ ΤΑ ΑΥΤΟΝΟΗΤΑ Χωρίς κλιματιστικά σε όλα τα σχολεία και σε περίοδο αφόρητης ζέστης ξεκίνησε η σχολική χρονιά με τους μαθητές μάλιστα να κατέρχονται σε μονόωρη αποχή από τα μαθήματα τους. Βρισκόμαστε στο 2026 και δυστυχώς στον τόπο μας συζητάμε για τα αυτονόητα. Το 2022 ο τότε υπουργός Παιδείας Πρόδρομος Προδρόμου ενόψει των προεδρικών εκλογών προέβηκε σε εξαγγελία για εγκατάσταση κλιματιστικών

σε όλα τα σχολεία. Κανένας δεν τον πίστεψε… και όχι αδίκως! Τέσσερα και πλέον χρόνια μετά υπάρχουν ακόμα σχολεία χωρίς κλιματιστικά ή κλιματιστικά που εγκαταστάθηκαν αλλά δεν λειτουργούν. Πρέπει επιτέλους σε αυτό τον τόπο να κάνουμε σωστές και ολοκληρωμένες δουλειές και όχι να συζητάμε σήμερα για πράγματα που θα έπρεπε να θεωρούνται αυτονόητα.

ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΑΣΥΔΟΣΙΑ Μειώθηκε στο 1,27% τον Ιούλιο του 2026 το μέσο επιτόκιο καταθέσεων για νοικοκυριά στην Κύπρο, ενώ αυξήθηκε στο 3,24% το επιτόκιο δανείων για αγορά κατοικίας, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου για κάθε πιστωτικό ίδρυμα με μήνα αναφοράς τον Ιούλιο. Την ώρα που οι τράπεζες έχουν κέρδη εκατοντάδων εκατομμυρίων, αυξάνουν ξανά τα επιτόκια των δανείων και μειώνουν τα επιτόκια των καταθέσεων. Ποιος θα βά-

λει φραγμό σε αυτή την ασυδοσία; Θυμάστε που το 2013 έπρεπε να «σώσουμε» τις τράπεζες; Θυμάστε που μειώθηκαν οι μισθοί όλων των εργαζομένων και οι αλυσιδωτές επιπτώσεις της κρίσης έφεραν σε δυσχερή θέση χιλιάδες νοικοκυριά στην Κύπρο; Θυμάστε για ποιο λόγο; Για να σώσουμε τις τράπεζες των golden boys που σήμερα είναι ακόμα πιο στυγνές και λειτουργούν με ένα καθεστώς ασυδοσίας και βρίσκονται στο απυρόβλητο.

ΚΑΤΗΡΓΗΣΕ ΤΑ ΟΡΙΑ ΣΤΙΣ ΕΚΠΟΜΠΕΣ ΡΥΠΩΝ Η Κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ, που αμφισβητεί την κλιματική αλλαγή, κατήργησε τα όρια στις εκπομπές ρύπων των ηλεκτροπαραγωγικών σταθμών, καταφέρνοντας νέο πλήγμα στο κανονιστικό πλαίσιο με σκοπό να περιοριστεί η κλιματική αλλαγή. Το μέτρο, που ανακοινώθηκε με την ευκαιρία της συνόδου των Υπουργών Ενέργειας της G20 στο Χιούστον (Τέξας, νότια), ενταφιάζει όχι μόνο τους κανόνες για την απανθρακοποίηση, που υιοθετήθηκαν το 2024,

επί προεδρίας Τζο Μπάιντεν, αλλά πάει ακόμη πιο μακριά, εμποδίζοντας κάθε μελλοντική ρύθμιση στο πεδίο αυτό. Η απόφαση αυτή σημαίνει πρακτικά, καύση περισσότερου άνθρακα και αερίου για την παραγωγή ρεύματος. Ο ενεργειακός τομέας αντιπροσωπεύει σχεδόν το ένα τέταρτο των εκπομπών των αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου και την υπερθέρμανση του πλανήτη στις ΗΠΑ, ιστορικά τη χώρα που έχει μολύνει περισσότερο την ατμόσφαιρα.

6

ΒΗΜΑΤΑ

ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΒΗΜΑ | ΤΕΤΑΡΤΗ 23 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2026

ΕΠΩΝΥΜΑ

H συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση συνδέεται με την ανάγκη ρύθμισης της αγοράς εργασίας Το τελευταίο χρονικό διάστημα το ζήτημα της συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης δικαιολογημένα έχει καταστεί το βασικό θέμα της δημόσιας συζήτησης, αφού η τελική κατάληξη θα καθορίσει το εισόδημα αλλά και την κοινωνική προστασία των εργαζομένων στο τέλος του εργασιακού τους βίου. Όμως η συζήτηση για τις συντάξεις δεν μπορεί να διεξάγεται αποκομμένη από την ανάγκη για ουσιαστική ρύθμιση της αγοράς εργασίας μέσα από την εφαρμογή και επέκταση των συλλογικών συμβάσεων σε περισσότερους εργαζόμενους, την ουσιαστική αναβάθμιση του κατώτατου μισθού με έμφαση στην ωριαία απόδοση, με τη διασφάλιση μισθών που θα ανταποκρίνονται στο κόστος ζωής. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η ανάγκη αναθεώρησης της Στρατηγικής για Απασχόληση εργαζομένων από τρίτες χώρες σε σχέση με τον τρόπο που εφαρμόζεται σήμερα. Η πολιτική αυτή πρέπει να διασφαλίζει αξιοπρεπείς όρους εργασίας, μισθολογική ισότητα και ίση προστασία για όλους τους εργαζομένους και να μην χρησιμοποιείται ως μηχανισμός πίεσης των μισθών προς τα κάτω και υπόσκαψης των εργασιακών δικαιωμάτων.

Για την ΠΕΟ τα ζητήματα σθούς. Αναφέρει επίσης ότι αυτά αποτελούν μια σημακλάδοι όπως είναι το λιανιντική διάσταση του στόχου κό εμπόριο και οι υπηρεσίες για αξιοπρέπεια στην εργαπαραμένουν σε μεγάλο βαθσία, που δεν πρέπει να χαμό ακάλυπτοι. θεί μέσα στη συζήτηση για Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή τις συντάξεις. Επιτροπή επισημαίνει το Σύμφωνα με τα ευρήμασχετικά υψηλό ποσοστό χατα της έκθεσης της Κομισιόν μηλόμισθων θέσεων εργαγια τη χώρα μας στο πλαίσιο Του Πιερή Πιερή, σίας στην Κύπρο σε σύγκριτου Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, Κεντρικoύ Οργανωτικού ση με τον μέσο όρο της ΕΕ, που δημοσιεύθηκε στις αρ- Γραμματέα ΠΕΟ καθώς και το γεγονός ότι το χές του Ιουνίου, η Κύπρος 13,3% των εργαζομένων στην έχει μια πολύ ισχυρή αγορά Κύπρο αντιμετώπιζε το 2024 εργασίας ως προς την απακίνδυνο ακούσιας προσωρισχόληση και την ανεργία. νής απασχόλησης. Ωστόσο, το αποτέλεσμα αυτό Την ίδια στιγμή, συνδέει δεν μεταφράζεται αυτόματα το χαμηλό επίπεδο συλλοσε επαρκή κοινωνική προστασία και γικής διαπραγμάτευσης με το υψηλό αξιοπρεπές εισόδημα. ποσοστό χαμηλόμισθων εργαζομένων Ταυτόχρονα, καταγράφεται ότι η Κύ- και επισημαίνει ότι η κατάσταση αυτή προς έχει μια αγορά εργασίας με πολ- λειτουργεί ως εμπόδιο στη μείωση λούς χαμηλόμισθους, περιορισμένη τόσο του μισθολογικού όσο και του συκάλυψη από συλλογικές συμβάσεις νταξιοδοτικού χάσματος. και σημαντικά χαμηλότερη συνταξιοΤα στοιχεία αυτά αναδεικνύουν μια δοτική αναπλήρωση από τον ευρωπα- κρίσιμη πραγματικότητα, ότι δεν αρϊκό μέσο όρο. κεί η συνέχιση της ανάπτυξης της οιΗ Επιτροπή επισημαίνει ότι η κά- κονομίας και η αύξηση στην απασχόλυψη από συλλογικές διαπραγματεύ- ληση και την ίδια ώρα να συνεχίζεται σεις είναι 32,1%, ποσοστό σημαντικά η απορρύθμιση της εργασίας και η χαμηλότερο από το 80% που αποτελεί στέρηση ουσιωδών εργασιακών δικαιτο σχετικό όριο αναφοράς της Οδηγί- ωμάτων από μεγάλη μερίδα των εργαας για τους επαρκείς κατώτατους μι- ζομένων.

Απέναντι σε αυτή την πραγματικότητα, η προώθηση του νομοσχεδίου για τους επαρκείς κατώτατους μισθούς πρέπει να στοχεύει στην ενίσχυση και διεύρυνση της κάλυψης των εργαζομένων από συλλογικές συμβάσεις. Η κυβέρνηση έχει δηλώσει ότι προωθεί το σχετικό νομοσχέδιο και αυτό είναι θετικό. Η υιοθέτηση της Ευρωπαϊκής Οδηγίας, όμως, δεν πρέπει να αποτελέσει μια τυπική διαδικασία συμμόρφωσης, αλλά ευκαιρία για μια ουσιαστική αλλαγή στην αγορά εργασίας, καθιστώντας τις συλλογικές συμβάσεις βασικό εργαλείο καθορισμού των όρων απασχόλησης. Ειδικότερα, πρέπει να περιλάβει πρόνοια ώστε τα μίνιμουμ πρόσληψης που συμφωνούνται και προβλέπονται στις κλαδικές Συλλογικές Συμβάσεις να καταστούν υποχρεωτικά για όλους τους εργοδότες στους τομείς που αυτές καλύπτουν. Η ΠΕΟ διεκδικεί την ουσιαστική ενίσχυση των Συλλογικών Συμβάσεων παράλληλα με μια ολοκληρωμένη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση, γιατί η αξιοπρεπής σύνταξη χτίζεται μέσα από την αξιοπρεπή εργασία και απαιτεί πολιτικές που διασφαλίζουν σε όλη τη διάρκεια του εργασιακού βίου αξιοπρεπείς μισθούς, συλλογική προστασία και ασφαλείς όρους εργασίας.

Συμφωνία-μαμούθ της Meta στις ΗΠΑ για τον εθισμό ανηλίκων Σε συμφωνία που μπορεί να φτάσει τα 16,7 δισεκατομμύρια δολάρια και προβλέπει σημαντικούς περιορισμούς στη χρήση του Facebook και του Instagram από εφήβους κατέληξε η Meta με τις αμερικανικές Πολιτείες, σε μια από τις σημαντικότερες δικαστικές εξελίξεις γύρω από τις επιπτώσεις των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στους ανηλίκους. Η συμφωνία αφορά συνολικά 51 Πολιτείες και αμερικανικά εδάφη και προβλέπει σαρωτικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο οι έφηβοι θα χρησιμοποιούν τις πλατφόρμες της εταιρείας. Για να τεθεί σε ισχύ, θα πρέπει προηγουμένως να επικυρωθεί από ομοσπονδιακή δικαστή στην Καλιφόρνια.

Έως δύο ώρες την ημέρα

Με βάση τους νέους όρους, οι χρήστες ηλικίας 13 έως 18 ετών θα έχουν ως προεπιλογή πρόσβαση στο Facebook και το Instagram για συνολικά έως δύο ώρες ημερησίως. Παράλληλα, θα ενεργοποιείται νυχτερινός περιορισμός, με την πρόσβαση να διακόπτεται από τα μεσάνυχτα έως τις 6 το πρωί, με εξαίρεση τη δυνατότητα αποστολής μηνυμάτων. Οι ειδοποιήσεις θα απενεργοποιούνται από τις 10 το βράδυ έως τις 7 το πρωί, αλλά και κατά τη διάρκεια του σχολικού ωραρίου. Οι έφηβοι δεν θα μπορούν να αλλάζουν μόνοι τους τις σχετικές ρυθμίσεις, καθώς η τροποποίησή τους θα απαιτεί γονική έγκριση μέσω συνδεδεμένου λογαριασμού.

Αλλαγές σε likes και φίλτρα

Η συμφωνία δεν περιορίζεται στον χρόνο χρήσης. Η Meta θα πρέπει να προχωρήσει και σε αλλαγές στον σχεδι-

ασμό των πλατφορμών της, με στόχο τη μεγαλύτερη προστασία των ανηλίκων. Μεταξύ άλλων προβλέπεται: •απόκρυψη των μετρητών «likes» από τους εφήβους, •απενεργοποίηση φίλτρων που προσομοιώνουν αισθητικές επεμβάσεις, •αυστηρότερες προεπιλεγμένες ρυθμίσεις προστασίας ανηλίκων, •ανεξάρτητος έλεγχος για την εφαρμογή των νέων μέτρων. Οι περιορισμοί ενδέχεται να γίνουν ακόμη αυστηρότεροι εφόσον αντίστοιχα μέτρα υιοθετήσουν και οι Snap, TikTok και YouTube. Σε αυτή την περίπτωση, η ημερήσια χρήση θα μπορούσε να περιοριστεί στη μία ώρα, ενώ η πρόσβαση θα αποκλείεται από τις 10 το βράδυ έως τις 7 το πρωί.

Ο λογαριασμός μπορεί να φτάσει τα 16,7 δισ. δολάρια

Από τα έως 16,7 δισ. δολάρια της συμφωνίας, τα 11,7 δισ. είναι εγγυημένα και θα καταβληθούν σε δέκα ετήσιες δόσεις έως το 2035. Τα υπόλοιπα 5 δισ. δολάρια συνδέονται με την υιοθέτηση αντίστοιχων περιορισμών από τις Snap, TikTok και YouTube. Η Meta, πάντως, δεν αναγνωρίζει ευθύνη και εξακολουθεί να απορρίπτει τον ισχυρισμό ότι σχεδίασε τις πλατφόρμες της με τρόπο που προκαλεί εθισμό στους ανηλίκους.

Οι κατηγορίες κατά της Meta

Η δικαστική διαμάχη ξεκίνησε από συνασπισμό αμερικανικών Πολιτειών, οι οποίες υποστήριξαν ότι η Meta σχεδίασε σκόπιμα το Facebook και το Instagram ώστε να κρατούν τους ανή-

λικους όσο το δυνατόν περισσότερο στις πλατφόρμες. Παράλληλα, κατηγορήθηκε ότι παραπλάνησε το κοινό για τις επιπτώσεις των υπηρεσιών της στα παιδιά και ότι παραβίασε την αμερικανική νομοθεσία σχετικά με τη συλλογή δεδομένων από παιδιά κάτω των 13 ετών. Οι πιθανές χρηματικές κυρώσεις που διεκδικούσαν οι Πολιτείες έφταναν συνολικά έως και τα 200 δισεκατομμύρια δολάρια. Η συμφωνία έρχεται μετά από δύο σημαντικές δικαστικές ήττες της Meta μέσα στο 2026, στο Νέο Μεξικό και την Καλιφόρνια, σε υποθέσεις που αφορούσαν τις επιπτώσεις των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στους ανηλίκους.

Στο Λος Άντζελες, δικαστήριο είχε επιδικάσει 6 εκατομμύρια δολάρια σε έφηβη, κρίνοντας τη Meta και το YouTube υπεύθυνους για τον εθισμό της, ενώ στο Νέο Μεξικό η Meta υποχρεώθηκε να καταβάλει περίπου 1 δισ. δολάρια σε πρόστιμα και αποζημιώσεις. Η εταιρεία έχει ασκήσει έφεση και στις δύο υποθέσεις. Την ίδια ώρα, δεκάδες ακόμη αγωγές παραμένουν σε εξέλιξη στις ΗΠΑ. Οικογένειες και σχολικές περιφέρειες στρέφονται κατά της Meta, του TikTok, του YouTube και του Snap, υποστηρίζοντας ότι ο σχεδιασμός των πλατφορμών ενισχύει τον εθισμό και συνδέεται με προβλήματα ψυχικής και συμπεριφορικής υγείας στους νέους.

ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΒΗΜΑ | ΤΕΤΑΡΤΗ 23 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2026

7

Μήνες αναμονής για φοιτητικές χορηγίες και υποτροφίες Καθυστερήσεις στις πληρωμές και υποστελέχωση των αρμόδιων υπηρεσιών μεταφέρουν το κόστος στις οικογένειες Μήνες αναμονής για τις κρατικές υποτροφίες τους αντιμετωπίζουν εκατοντάδες φοιτητές, την ώρα που το κόστος των σπουδών και της διαβίωσης συνεχίζει να επιβαρύνει σημαντικά τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς. Το θέμα ανέδειξαν με κοινοβουλευτικές παρεμβάσεις βουλευτές του ΑΚΕΛ, θέτοντας ζήτημα τόσο για τις καθυστερήσεις όσο και για την επάρκεια του προσωπικού στις αρμόδιες υπηρεσίες. Σύμφωνα με στοιχεία του Υπουργείου Οικονομικών, η Υπηρεσία Χορηγιών και Επιδομάτων λειτουργούσε το 2024 με οκτώ μόνιμους τοποθετημένους υπαλλήλους και έναν αποσπασμένο. Το 2025 και το 2026 οι μόνιμοι μειώθηκαν στους επτά, ενώ οι αποσπασμένοι αυξήθηκαν στους δύο.

Στο ΙΚΥΚ υπηρετούσαν έξι μόνιμοι υπάλληλοι το 2024 και το 2025 και επτά το 2026. Το ΙΚΥΚ δεν διαθέτει δικές του οργανικές θέσεις και στελεχώνεται με προσωπικό που του διαθέτει το Υπουργείο Οικονομικών. Την ίδια ώρα, το υπουργείο αναγνωρίζει ότι ο αριθμός των σχεδίων και προγραμμάτων υποτροφιών που διαχειρίζεται το ΙΚΥΚ έχει αυξηθεί, με αποτέλεσμα να έχει αυξηθεί σημαντικά και ο διοικητικός φόρτος.

700 πληρώθηκαν, άλλοι περιμένουν

Από τα τέλη Μαΐου μέχρι τα τέλη Αυγούστου 2026 καταβλήθηκαν υποτροφίες σε περίπου 700 δικαιούχους. Ωστόσο, οι πληρωμές δεν έχουν ολοκληρωθεί για όλους, καθώς για τους υπόλοιπους προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς φοιτητές προγραμματίζεται να ολοκληρωθούν περί τα τέλη του 2026. Οι καθυστερήσεις είχαν απασχολή-

σει και πέρσι, όταν περισσότεροι από 300 φοιτητές είχαν επηρεαστεί. Για τις οικογένειες, η καθυστέρηση δεν αποτελεί απλώς μια διοικητική εκκρεμότητα. Ενοίκια, δίδακτρα, μετακινήσεις και καθημερινά έξοδα πρέπει να καλυφθούν κανονικά, με αποτέλεσμα το οικονομικό βάρος να μεταφέρεται στους γονείς και στους ίδιους τους φοιτητές. Το Υπουργείο Οικονομικών αναφέρει ότι δρομολογήθηκε η ενίσχυση του Ίδρυμα Κρατικών Υποτροφιών Κύπρου με έναν Ανώτερο Διοικητικό Λειτουργό, ενώ εξετάζονται και πρόσθετες ανάγκες στελέχωσης. Παράλληλα, αναπτύσσεται νέο πληροφοριακό σύστημα για την ηλεκτρονική υποβολή, αξιολόγηση και πληρωμή των υποτροφιών, το οποίο αναμένεται να λειτουργήσει κατά το ακαδημαϊκό έτος 2026-2027. Το ζητούμενο, ωστόσο, είναι οι φοιτητικές χορηγίες και υποτροφίες να φτάνουν έγκαιρα σε αυτούς που τις δικαιούνται. Η κρατική στήριξη της μόρφωσης δεν μπορεί να καθυστερεί για μήνες, αναγκάζοντας τις οικογένειες να σηκώνουν μόνες τους το βάρος του ολοένα αυξανόμενου κόστους των σπουδών.

Κατώτατος μισθός: Κάτω από τον ευρωπαϊκό πήχη Κάτω από τα ενδεικτικά ευρωπαϊκά επίπεδα επάρκειας παραμένει ο κατώτατος μισθός στην Κύπρο, την ώρα που η ακρίβεια και το κόστος διαβίωσης αυξάνουν την πίεση στα εισοδήματα των χαμηλόμισθων εργαζομένων. Η ετήσια ανασκόπηση της Eurofound για τους κατώτατους μισθούς το 2026 καταγράφει σημαντικές αδυναμίες στον τρόπο με τον οποίο προσδιορίζεται και εφαρμόζεται ο κατώτατος μισθός στην Κύπρο, αλλά και μεγάλη απόσταση από τα επίπεδα αμοιβών που μπορούν να εξασφαλίσουν οι συλλογικές συμβάσεις.

Πόσοι εργαζόμενοι αμείβονται με τον κατώτατο;

Ακόμη και ο αριθμός των εργαζομένων που επηρεάζονται από τον κατώτατο μισθό παρουσιάζει διαφορετικές εκτιμήσεις. Τον Νοέμβριο του 2025 το Υπουργείο Εργασίας υπολόγιζε ότι περίπου 55.000 εργαζόμενοι, δηλαδή το 11% των μισθωτών, λάμβαναν τον κατώτατο μισθό. Ένα μήνα αργότερα η εκτίμηση μειώθηκε στις 50.000 εργαζομένους ή 10%. Άλλη έρευνα, της IMR και του Πανεπιστημίου Λευκωσίας για λογαριασμό της ΣΕΚ, κατέγραψε πολύ υψηλότερα ποσοστά: 24% των ερωτηθέντων δήλωσαν ότι αμείβονται με τον κατώτατο μισθό, ενώ επιπλέον 13% δήλωσαν ότι λαμβάνουν χαμηλότερες απολαβές. Ο εθνικός ανταποκριτής της Eurofound εκτιμά, από την άλλη, ότι πάνω από το 20% των εργαζομένων λαμβάνουν τον κατώτατο μισθό, με βάση την κατανομή της απασχόλησης σε κλάδους όπου εφαρμόζεται συχνότερα, όπως το λιανικό εμπόριο, τα ξενοδοχεία και η εστίαση, οι υπηρεσίες καθαρισμού και ασφάλειας. Η διαφορετικότητα των εκτιμήσεων δείχνει και την ανάγκη για πιο αξιόπιστη και ενιαία εικόνα γύρω από τον αριθμό των εργαζομένων που βρίσκονται στη βάση της μισθολογικής κλίμακας.

Μόλις στο 40,3% του μέσου μισθού

Ιδιαίτερα αποκαλυπτική είναι η σύγκριση του κατώτατου μισθού με τους μισθούς των υπόλοιπων εργαζομένων. Με βάση στοιχεία του 2024, ο κατώτατος

μισθός στην Κύπρο αντιστοιχούσε μόλις στο 40,3% του μέσου μισθού και στο 53,2% του διάμεσου μισθού. Η ευρωπαϊκή Οδηγία για επαρκείς κατώτατους μισθούς χρησιμοποιεί ως ενδεικτικά σημεία αναφοράς το 50% του μέσου και το 60% του διάμεσου ακαθάριστου μισθού. Ο κυπριακός κατώτατος βρίσκεται, επομένως, 9,7 ποσοστιαίες μονάδες κάτω από το πρώτο σημείο αναφοράς και 6,8 μονάδες κάτω από το δεύτερο. Τα συγκεκριμένα όρια δεν είναι δεσμευτικά και η απόκλιση δεν σημαίνει αυτομάτως παραβίαση της ευρωπαϊκής Οδηγίας. Αναδεικνύει, όμως, ένα ουσιαστικό ζήτημα: κατά πόσον ο κατώτατος μισθός εξασφαλίζει πραγματικά αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης στους εργαζόμενους που βρίσκονται στις χαμηλότερες μισθολογικές κλίμακες. Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο χαρακτηριστική όταν ο μηνιαίος κατώτατος μισθός μετατρέπεται σε ωριαία αμοιβή. Σύμφωνα με τους συγκριτικούς υπολογισμούς της Eurofound, ο ακαθάριστος ωριαίος κατώτατος μισθός στην Κύπρο διαμορφώνεται λίγο πάνω από τα €6. Η Κύπρος βρίσκεται στην ίδια ομάδα με την Πορτογαλία και την Κροατία, αρκετά χαμηλότερα από τη Σλοβενία, όπου η αντίστοιχη αμοιβή πλησιάζει τα €9,5, και την Ισπανία, όπου ξεπερνά τα €8. Πρόκειται για μετατροπή του μηνιαίου

κατώτατου μισθού και όχι για θεσμοθετημένο ωριαίο κατώτατο μισθό στην Κύπρο.

Μειωμένες αμοιβές για ορισμένους εργαζομένους

Η Eurofound καταγράφει επίσης περιπτώσεις στις οποίες επιτρέπεται μειωμένη αμοιβή. Για εργαζομένους κάτω των 18 ετών, σε περιστασιακή εργασία που δεν υπερβαίνει τους δύο συνεχόμενους μήνες, μπορεί να εφαρμόζεται αμοιβή ίση με το 75% του κατώτατου μισθού. Το ίδιο ποσοστό μπορεί να εφαρμοστεί όταν ο εργοδότης παρέχει γεύματα ή και διαμονή. Η ευρωπαϊκή Οδηγία επισημαίνει ότι οι μειωμένοι συντελεστές και οι αποκοπές δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται ευρέως, καθώς υπάρχει κίνδυνος να υπονομεύεται η επάρκεια του κατώτατου μισθού. Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε κλάδους όπως ο τουρισμός, η εστίαση, η γεωργία και η οικιακή εργασία.

Εκεί που υπάρχουν συλλογικές συμβάσεις οι μισθοί ανεβαίνουν

Ιδιαίτερα σημαντική είναι η σύγκριση του κατώτατου μισθού με τους μισθούς που εξασφαλίζουν οι συλλογικές συμβάσεις. Στην οικοδομική βιομηχανία ο χαμηλότερος συμφωνημένος μισθός το 2025 βρισκόταν κατά 75% πάνω από τον

εθνικό κατώτατο μισθό. Η διαφορά αναδεικνύει τη δύναμη της συλλογικής διαπραγμάτευσης και τη σημασία της συνδικαλιστικής οργάνωσης των εργαζομένων για την εξασφάλιση καλύτερων μισθολογικών όρων. Την ίδια στιγμή, όμως, η συλλογική κάλυψη στην Κύπρο καταγράφεται στο 32,1% για το 2022, πολύ χαμηλότερα από το ευρωπαϊκό σημείο αναφοράς του 80%. Αυτό σημαίνει ότι ένα μεγάλο μέρος των εργαζομένων δεν καλύπτεται από συλλογικές συμβάσεις που μπορούν να εξασφαλίσουν μισθούς και όρους εργασίας υψηλότερους από τα ελάχιστα νομοθετικά επίπεδα. Η ενίσχυση των συλλογικών συμβάσεων και η αύξηση του κατώτατου μισθού αποτελούν, επομένως, δύο αλληλένδετες πλευρές της προσπάθειας για καλύτερες αμοιβές και αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης.

Κατώτατος μισθός με κριτήριο τις ανάγκες των εργαζομένων

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η διαπίστωση της Eurofound ότι τα συγκεκριμένα ευρωπαϊκά σημεία αναφοράς δεν χρησιμοποιούνται στην εθνική διαδικασία καθορισμού του κατώτατου μισθού. Για την αύξηση του 2026, η κυβέρνηση βασίστηκε σε υπολογισμούς για το κόστος ζωής κατά τα έτη 2024 και 2025 και στη γενικότερη αύξηση των μισθών, χωρίς να χρησιμοποιήσει κάποιο συγκεκριμένο σημείο αναφοράς για την επάρκεια του κατώτατου. Το ζήτημα, όμως, δεν μπορεί να περιορίζεται σε μια τεχνική συζήτηση για ποσοστά και δείκτες. Πίσω από τους αριθμούς βρίσκονται εργαζόμενοι που καλούνται να καλύψουν τις καθημερινές τους ανάγκες με μισθούς που βρίσκονται στο χαμηλότερο επίπεδο της αγοράς. Ο κατώτατος μισθός πρέπει να λειτουργεί ως πραγματικό δίχτυ προστασίας και όχι ως όριο που απλώς επιτρέπει την επιβίωση. Και η εμπειρία των συλλογικών συμβάσεων δείχνει ότι οι καλύτερες αμοιβές δεν προκύπτουν αυτόματα, αλλά μέσα από την οργανωμένη δράση και τη συλλογική διαπραγμάτευση των εργαζομένων.

8

ΒΗΜΑΤΑ

ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΒΗΜΑ | ΤΕΤΑΡΤΗ 23 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2026

ΒΗΜΑΤΑ

ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΒΗΜΑ | ΤΕΤΑΡΤΗ 23 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2026

9

Οι ζωές των εργαζομένων δεν είναι στατιστικά στοιχεία και αριθμοί Η πρόληψη αφορά και την επαγγελματική υγεία

Τα εργατικά ατυχήματα και η προστασία της ζωής και της υγείας των εργαζομένων βρέθηκαν ξανά στο επίκεντρο, καθώς το Παγκύπριο Συμβούλιο Ασφάλειας και Υγείας εξέτασε τα στατιστικά στοιχεία του Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας για το πρώτο εξάμηνο του 2026. Η συνεδρία πραγματοποιήθηκε υπό την προεδρία της αν. διευθύντριας του Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας με τη συμμετοχή εκπροσώπων των κοινωνικών εταίρων. Σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση, παρουσιάστηκαν τα στοιχεία για τα εργατικά ατυχήματα κατά το α’ εξάμηνο του 2026, οι δράσεις διαφώτισης για την Ασφάλεια και Υγεία στην Εργασία, καθώς και νέες νομοθεσίες και εργαλεία για τη συμμόρφωση των εργοδοτών. Παρότι οι αναλυτικοί αριθμοί του πρώτου εξαμήνου δεν έχουν μέχρι στιγμής δημοσιοποιηθεί, η συζήτηση δεν μπορεί να αποκοπεί από την εικόνα που διαμορφώθηκε το 2025, αλλά και από τα σοβαρά και θανατηφόρα περιστατικά που καταγράφηκαν μέσα στο 2026.

Η συζήτηση για τα εργατικά ατυχήματα δεν πρέπει να περιορίζεται μόνο στους τραυματισμούς που προκαλούνται από μηχανήματα, πτώσεις ή άλλους άμεσους κινδύνους. Υπάρχει μια ευρύτερη διάσταση της επαγγελματικής υγείας και οι κίνδυνοι στην εργασία περιλαμβάνουν και τους ψυχοκοινωνικούς παράγοντες, όπως ο φόρτος εργασίας, ο χρόνος εργασίας, η αυτονομία, η υποστήριξη και οι δίκαιες και διαφανείς διαδικασίες. Πρόκειται για μια διευρυμένη αντίληψη της ασφάλειας και υγείας: Ασφαλής χώρος εργασίας δεν είναι μόνο ο χώρος όπου δεν υπάρχει κίνδυνος να πέσει ένας εργαζόμενος από ύψος. Είναι ο χώρος όπου ο εργαζόμενος προστατεύεται συνολικά από φυσικούς, χημικούς, βιολογικούς και ψυχοκοινωνικούς κινδύνους. Ένα άλλο ζήτημα που έχει αναδειχθεί είναι αυτό των μυοσκελετικών παθήσεων, αφού, σύμφωνα με στοιχεία, περίπου τρεις στους πέντε εργοδοτούμενους δηλώνουν ότι αντιμετωπίζουν μυοσκελετικά προβλήματα που σχετίζονται με την εργασία τους.

Εργαζόμενοι πληρώνουν με τη ζωή τους την έλλειψη πρόληψης

Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι συγκεκριμένοι κλάδοι εξακολουθούν να παρουσιάζουν υψηλή επικινδυνότητα και οι εργαζόμενοι εξακολουθούν να πληρώνουν βαρύ τίμημα όταν η πρόληψη, η εκπαίδευση και οι έλεγχοι δεν είναι επαρκείς. Η ΠΕΟ έχει εδώ και χρόνια θέσει το ζήτημα της ασφάλειας και υγείας στην εργασία ψηλά στις προτεραιότητές της, υπογραμμίζοντας ότι η ζωή και η υγεία του εργαζομένου πρέπει να μπαίνουν πάνω από το κέρδος. Η Ομοσπονδία επιμένει στην ανάγκη ουσιαστικής πρόληψης, αυστηρής εφαρμογής της νομοθεσίας, ενίσχυσης του Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας, υποχρεωτικής εκπαίδευσης των εργαζομένων και ιδιαίτερης προστασίας των νέων και των μεταναστών εργαζομένων. Τα πιο πρόσφατα πλήρη ετήσια στοιχεία του Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας καταγράφουν 1.276 εργατικά ατυχήματα το 2025, από τα οποία επτά ήταν θανατηφόρα. Ο Δείκτης Ατυχημάτων διαμορφώθηκε στα 281,3 ατυχήματα ανά 100.000 εργοδοτούμενους. Πίσω από κάθε αριθμό βρίσκεται ένας εργαζόμενος που τραυματίστηκε, μια οικογένεια που επηρεάστηκε και στην περίπτωση των θανατηφόρων περιστατικών μια οικογένεια που έχασε τον άνθρωπό της. Το ίδιο το Υπουργείο Εργασίας σημειώνει ότι η πτωτική πορεία του δείκτη συνεχίζεται από το 2017 και ότι η Κύπρος βρίσκεται διαχρονικά κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat. Παράλληλα, όμως, θέτει ως στρατηγικό στόχο το «Μηδέν Εργατικά Ατυχήματα», γεγονός που επιβεβαιώνει ότι η μείωση των αριθμών δεν σημαίνει ότι το πρόβλημα έχει λυθεί.

Οι κατασκευές παραμένουν κλάδος υψηλού κινδύνου

Ιδιαίτερα ανησυχητική παραμένει η κατάσταση στον κατασκευαστικό τομέα. Το 2025 οι κατασκευές αντιπροσώπευαν το 18% του συνόλου των εργατικών ατυχημάτων, έναντι 15,3% το 2024. Την ίδια στιγμή, ο δείκτης ατυχημάτων στις κατασκευές αυξήθηκε κατά 3,9% σε σχέση με το 2024. Συνολικά, μέχρι το 2025 η μείωση του δείκτη στον κλάδο έφτασε το 42,5%. Ακολουθούν η Μεταποίηση με 17,7%, τα Ξενοδοχεία και Εστιατόρια με 17,5%, το Εμπόριο με 14% και η Μεταφο-

ρά και Αποθήκευση με 8,7%. Οι κατασκευές, ωστόσο, ξεχωρίζουν για έναν ακόμη λόγο: Παραμένουν ο κλάδος με τα περισσότερα θανατηφόρα εργατικά ατυχήματα. Τον Φεβρουάριο του 2026, μετά από σειρά σοβαρών περιστατικών, το Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας ανακοίνωσε ότι θα επικεντρώσει τους ελέγχους του στην πρόληψη ατυχημάτων από πτώσεις από ύψος, κυρίως στα εργοτάξια. Οι πτώσεις αποτελούν, άλλωστε, την κυριότερη αιτία εργατικών ατυχημάτων. Το 2025 αντιστοιχούσαν στο 31,4% του συνόλου των ατυχημάτων στην Κύπρο, ενώ στις κατασκευές το ποσοστό έφτασε το 38,7%. Τα στοιχεία αυτά καθιστούν ιδιαίτερα σημαντική την ανάγκη για συλλογικά και όχι μόνο ατομικά μέτρα προστασίας. Η προστασία από πτώση από ύψος δεν μπορεί να εξαντλείται στη χρήση ατομικού εξοπλισμού. Απαιτεί σωστό σχεδιασμό της εργασίας, εκτίμηση κινδύνου, ασφαλείς υποδομές και μηχανήματα, κατάλληλες προστατευτικές διατάξεις, επίβλεψη και συνεχή έλεγχο.

5.000 επιθεωρήσεις για 140.000 χώρους εργασίας

Ένα από τα ζητήματα που έχουν τεθεί επανειλημμένα είναι και η δυνατότητα του Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας να ελέγχει αποτελεσματικά τους χώρους εργασίας. Σύμφωνα με στοιχεία που έδωσε το Τμήμα Επιθεώρησης Εργα-

σίας τον Φεβρουάριο του 2026, πραγματοποιούνται περίπου 5.000 επιθεωρήσεις τον χρόνο, από τις οποίες περίπου 3.000 αφορούν τον κατασκευαστικό τομέα. Την ίδια στιγμή, υπάρχουν περίπου 130.000 χώροι εργασίας και 10.000 εργοτάξια σε ολόκληρη την Κύπρο. Εδώ ακριβώς βρίσκεται μία από τις βασικές επισημάνσεις της ΠΕΟ. Η Συντεχνία Οικοδόμων ΠΕΟ έχει καταγγείλει ότι η υποστελέχωση του Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας δημιουργεί σοβαρό κενό στον έλεγχο της εφαρμογής της νομοθεσίας, αφήνοντας περιθώρια σε εργοδότες να παραβιάζουν τους κανόνες ασφάλειας και υγείας. Για την ΠΕΟ, το ζήτημα δεν είναι απλώς η καταγραφή των ατυχημάτων εκ των υστέρων. Είναι κυρίως η πρόληψη πριν συμβεί το ατύχημα.

«Όχι άλλο αίμα για το μεροκάματο»

Η θέση της ΠΕΟ “Όχι άλλο αίμα για το μεροκάματο” δεν είναι απλά ένα σύνθημα. Είναι διαχρονική απαίτηση της Ομοσπονδίας που αποτυπώνεται κάθε χρόνο με ιδιαίτερα χαρακτηριστικό τρόπο στις κινητοποιήσεις που πραγματοποιεί για την Ασφάλεια και Υγεία στην Εργασία. Η ΠΕΟ έχει επισημάνει ότι υπάρχει ελλιπής πρόληψη και επίβλεψη από πλευράς εργοδοτών και κράτους για την εφαρμογή της σχετικής νομοθεσίας. Μεταξύ των βασικών διεκδικήσεών

της περιλαμβάνονται η υποχρεωτική κατάρτιση όλων των νεοεισερχόμενων εργαζομένων στα θέματα ασφάλειας και υγείας, η υποχρεωτική εκπαίδευση στην οικοδομική βιομηχανία και η νομοθετική κατοχύρωση του Safe Pass ως προϋπόθεση εργοδότησης στον κλάδο. Η Ομοσπονδία ζητά επίσης την κατάργηση των τελών που χρεώνονται στους εργαζόμενους για την παραχώρηση της έκθεσης διερεύνησης εργατικού ατυχήματος, όταν αυτή χρειάζεται για σκοπούς νομικής προσφυγής. Παράλληλα, η ΠΕΟ έχει θέσει με σαφήνεια την ανάγκη οι ζωές των εργαζομένων να μπαίνουν πάνω από τα κέρδη και οι εργοδότες να αναλαμβάνουν ουσιαστικά την ευθύνη τους για την εκτίμηση κινδύνων, τα ασφαλή μηχανήματα και την αποτελεσματική λειτουργία των Επιτροπών Ασφάλειας και Υγείας.

Η μεγάλη σημασία της εκπαίδευσης

Η Συντεχνία Οικοδόμων ΠΕΟ έχει επισημάνει ειδικά την ανάγκη για ταχύρρυθμη εκπαίδευση των νέων και των μεταναστών εργαζομένων, ώστε η εκπαίδευση σε θέματα ασφάλειας να συνδέεται και με τα πρότυπα επαγγελματικής κατάρτισης.

Safe Pass: Να περάσει από τη διακήρυξη στην πράξη

Η συζήτηση για την εκπαίδευση συνδέεται άμεσα και με το Safe Pass. Κατά τη συνεδρία του Παγκύπριου Συμβουλίου Ασφάλειας και Υγείας στις 9 Σεπτεμβρίου 2026, συμφωνήθηκε ότι το εκπαιδευτικό πρόγραμμα Safe Pass για τους εργαζόμενους στον κατασκευαστικό τομέα θα πρέπει να συνεχιστεί και να ενισχυθεί. Παράλληλα, αποφασίστηκε η σύσταση Τεχνικής Επιτροπής για την περαιτέρω προώθησή του. Η απόφαση αυτή συναντά μια πάγια θέση της ΠΕΟ, η οποία ζητά εδώ και χρόνια η εκπαίδευση για την ασφάλεια και υγεία στην οικοδομική βιομηχανία να καταστεί υποχρεωτική και να συνδεθεί με τα επαγγελματικά προσόντα. Το ζητούμενο πλέον είναι η ενίσχυση του προγράμματος να μεταφραστεί σε καθολική εφαρμογή, ουσιαστικό περιεχόμενο κατάρτισης και αποτελεσματικό έλεγχο της τήρησης των κανόνων.

Η ανθρώπινη ζωή δεν είναι στατιστική

Τα στοιχεία του πρώτου εξαμήνου του 2026 εξετάστηκαν ήδη από το Παγκύπριο Συμβούλιο Ασφάλειας και Υγείας και όπως φαίνεται και από τα θανατηφόρα περιστατικά και ιδιαίτερα από την κατάσταση στον κατασκευαστικό τομέα, η μάχη για ασφαλείς χώρους εργασίας παραμένει ανοιχτή. Σίγουρα, τα εργατικά ατυχήματα δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως «ατυχείς στιγμές», αλλά ως γεγονότα που πρέπει να διερευνώνται σε βάθος και να οδηγούν σε συγκεκριμένα μέτρα πρόληψης. Εν τω μεταξύ, αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι τα ατυχήματα συμβαίνουν συχνότερα σε χώρους όπου δεν υπάρχει Συνδικαλιστική Οργάνωση και οι εργαζόμενοι είναι περισσότερο εκτεθειμένοι στην εργοδοτική αυθαιρεσία και στην εντατικοποίηση της εργασίας. Ο στόχος είναι σαφής και ξεκάθαρος, να μη χάσει κανένας εργαζόμενος τη ζωή του ούτε και να τραυματιστεί επειδή πήγε στη δουλειά του. Η ΠΕΟ έχει τονίσει και ξεκαθαρίσει πάρα πολλές φορές πως οι ζωές των εργαζομένων δεν είναι στατιστικά στοιχεία και αριθμοί. Είναι άνθρωποι, οικογένειες και όνειρα. Και το ζητούμενο είναι κάθε εργαζόμενος που φεύγει υγιής από το σπίτι του για να πάει στη δουλειά να επιστρέφει υγιής σε αυτό.

Εισηγήσεις της ΠΕΟ

Η ΠΕΟ σε υπόμνημα που κατέθεσε στον Υπουργό Εργασίας, με αφορμή εκδήλωση που πραγματοποίησε για την Ασφάλεια και την Υγεία των εργαζομένων στην εργασία, τόνισε για άλλη μια φορά την ανάγκη για εντατικοποίηση δράσεων που θα βελτιώνουν ουσιαστικά την κατάσταση και να οδηγούν στην έμπρακτη υλοποίηση του νομοθετικού πλαισίου για την Ασφάλεια και Υγεία, υποβάλλοντας τις πιο κάτω εισηγήσεις:

1

Σύμφωνα με ευρήματα της έρευνας που πραγματοποίησε ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και Υγεία, μόνο το 43% των επιχειρήσεων που εφαρμόζουν μέτρα για τους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους εμπλέκουν τους εργαζόμενους στη λήψη αποφάσεων, την ώρα που ο μέσος όρος στην Ευρώπη είναι 55%, κάτι που φανερώνει έλλειψη κουλτούρας σεβασμού στους

Τα εργατικά ατυχήματα δεν είναι απλά περιστατικά, πίσω από κάθε αριθμό βρίσκεται ένας εργαζόμενος που τραυματίστηκε, μια οικογένεια που επηρεάστηκε και στην περίπτωση των θανατηφόρων περιστατικών, μια οικογένεια που έχασε τον άνθρωπό της εργαζόμενους. Πρέπει το ΤΕΕ να εντείνει τις προσπάθειές του για προώθηση της κουλτούρας συνεργασίας των εργοδοτών και εργαζομένων στους χώρους που εφαρμόζονται μέτρα για τους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους και εκεί που δεν εφαρμόζονται μέτρα να υποχρεώσει τους εργοδότες να λάβουν μέτρα, αφού οι παράγοντες αυτοί θεωρούνται πρώτοι στην απουσία των εργαζομένων από την εργασία λόγω ασθενείας.

2

Όλοι οι εργοδότες θα πρέπει, με σχετική νομοθεσία, να υποχρεώνονται να παρέχουν κατάρτιση σε θέματα Ασφάλειας και Υγείας σε όλους τους εργαζόμενους, από την πρώτη μέρα εργασίας, σε εργάσιμο χρόνο και χωρίς απώλεια μισθού.

3

Η προσπάθεια που γίνεται πιλοτικά για υποχρεωτική εκπαίδευση όλων των εργαζομένων στην οικοδομική βιομηχανία και έκδοση Safe-pass, ως προϋπόθεση για να εργοδοτηθούν στον κλάδο, να προχωρήσει με νομοθετική ρύθμιση και να διασυνδεθεί και με τα επαγγελματικά προσόντα.

4

Σύμφωνα με την έρευνα του EUOSHA, η Κύπρος ακολουθεί την πανευρωπαϊκή τάση -από το 2014- μείωσης των επιθεωρήσεων στους χώρους εργασίας, κάτι που οδηγεί σε ελλιπείς ελέγχους και ανεπαρκή πίεση για συμμόρφωση. Ζητούμε όπως ενισχυθεί η

στελέχωση του Τ.Ε.Ε. με ικανοποιητικό αριθμό επιθεωρητών, καθώς και ο εκσυγχρονισμός και η απλοποίηση των διαδικασιών που αφαιρούν χρόνο από την καθ’ αυτή επιθεώρηση, με στόχο την αύξηση των επιθεωρήσεων των χώρων εργασίας.

5

Επίσπευση της διαδικασίας έκδοσης των διαταγμάτων για την επιτήρηση της υγείας των εργαζομένων, με στόχο την κάλυψη όλων των εργαζομένων, έτσι που να μπορέσει επιτέλους να δημιουργηθεί σύστημα επιτήρησης της υγείας και πρόληψης επαγγελματικών ασθενειών. Για να επιτευχθεί η κάλυψη μεγαλύτερου αριθμού εργαζομένων στην επιτήρηση της υγείας τους, προτείνουμε όπως ληφθούν οριζόντια μέτρα κάλυψης, δηλαδή ασθένειες που καλύπτουν περισσότερα επαγγέλματα. Π.χ. μυοσκελετικές παθήσεις.

6

Επιβάλλεται η δημιουργία του αναγκαίου μηχανισμού για τον έλεγχο εφαρμογής του νόμου για την υποχρεωτική Ασφάλεια Ευθύνης Εργοδότη, για να μην μένουν εκτεθειμένοι οι εργαζόμενοι που παθαίνουν εργατικό ατύχημα.

7

Ο κατάλογος των επαγγελματικών ασθενειών του Τμήματος Κοινωνικών Ασφαλίσεων πρέπει να ταυτοποιηθεί με τον κατάλογο των επαγγελματικών ασθενειών του Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας.

8

Η πορεία για την ανανέωση και λειτουργία των επιτροπών ασφάλειας στους χώρους εργασίας δεν είναι ικανοποιητική. Επιβάλλεται η πρόσθετη λήψη άμεσων μέτρων για την εκλογή επιτροπών σε όλους τους χώρους δουλειάς. Το ποσοστό αυτό είναι πολύ χαμηλό, αφού σύμφωνα με την έρευνα του EU-OSHA μόνο το 24% των χώρων εργασίας με αντιπρόσωπο υγείας και ασφάλειας δηλώνουν ότι αυτός εκλέγεται από τους εργαζόμενους. Αυτό υποδηλώνει μειωμένο βαθμό ανεξαρτησίας των αντιπροσώπων και του ρόλου τους στην εκπροσώπηση των εργαζομένων.

9

Τα εξώδικα πρόστιμα που επιβάλλει το ΤΕΕ πρέπει να αναθεωρηθούν δραστικά προς τα πάνω, αφού το σημερινό τους ύψος δεν είναι αποτρεπτικό προς τον εργοδότη για να μην παρανομεί.

10

Δημιουργία στρατηγικής για την ασφάλεια και υγεία των εργαζομένων σε ψηφιακές εργασίες, με προτεραιότητα στους εργαζόμενους στις ψηφιακές πλατφόρμες διανομής φαγητού.

11

Η Κύπρος βρίσκεται χαμηλότερα από τον μέσο όρο της ΕΕ στη διενέργεια τακτικών εκτιμήσεων κινδύνου στους χώρους εργασίας, γι’ αυτό επιβάλλεται μεγαλύτερος έλεγχος της εφαρμογής της νομοθεσίας που υποχρεώνει τη γραπτή εκτίμηση κινδύνων και την περιοδική τους αναθεώρηση.

12

Με βάση τη μελέτη, η Κύπρος είναι μια από τις χώρες που η παραγωγικότητα και η υγεία των εργαζομένων θα επηρεαστούν έντονα τα επόμενα χρόνια από τη θερμική καταπόνηση. Αυτή η διαπίστωση κάνει ακόμα πιο επιτακτική την ανάγκη άμεσα το πλαίσιο προστασίας των εργαζομένων από τη θερμική καταπόνηση να γίνει και αποτελεσματικό. Ειδικότερα, επιβάλλεται να υπάρχει σαφής απαγόρευση διεξαγωγής εργασίας σε συνθήκες καύσωνα χωρίς γεωγραφικές ή άλλες εξαιρέσεις, με πλήρη κάλυψη του μισθού.

10

ΒΗΜΑΤΑ

ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΒΗΜΑ | ΤΕΤΑΡΤΗ 23 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2026

Η Φθινοπωρινή Ισημερία: Η μέρα ισορροπεί με τη νύχτα Το αστρονομικό φθινόπωρο του 2026 ξεκινά με τη φθινοπωρινή ισημερία, η οποία θα πραγματοποιηθεί την Τετάρτη, 23 Σεπτεμβρίου 2026, στις 03:07 (τοπική ώρα). Η ισημερία αυτή σηματοδοτεί την επίσημη έναρξη της φθινοπωρινής περιόδου στο βόρειο ημισφαίριο και είναι μια από τις δύο στιγμές κάθε έτους, όπου η διάρκεια της ημέρας και της νύχτας είναι σχεδόν ίση. Κατά τη διάρκεια της φθινοπωρινής ισημερίας ο Ήλιος βρίσκεται ακριβώς πάνω από τον ισημερινό της Γης, δημιουργώντας μια ισορροπία φωτός και σκοταδιού που γίνεται εμφανής σε όλο τον πλανήτη. Το φαινόμενο αυτό επηρεάζει τον κύκλο της φύσης: τα φύλλα των δέντρων αρχίζουν να παίρνουν αποχρώσεις του πορτοκαλί, του κόκκινου και του καφέ, οι θερμοκρασίες πέφτουν σταδιακά και τα ζώα προετοιμάζονται για τον χειμερινό κύκλο. Οι μέρες μικραίνουν και η νύχτα γίνεται πιο έντονη, κάτι που επηρεάζει τη βιολογική ροή των ανθρώπων και των ζώων, όπως ο ύπνος και οι μεταναστεύσεις πουλιών. Η φθινοπωρινή ισημερία έχει επίσης μεγάλη πολιτιστική σημασία. Σε πολλές χώρες, η εποχή συνοδεύεται από φεστιβάλ συγκομιδής, παραδόσεις και τελετές που τιμούν την ισορροπία και την αναστοχαστική διάθεση της εποχής. Πολλοί λαοί συνδέουν την ημέρα αυτή με την ανανέωση, τη σκέψη και την εσωτερική προετοιμασία για τους χειμερινούς μήνες. Ταυτόχρονα, προσφέρει ιδανικές συνθήκες για τη φωτογράφιση τοπίων, καθώς τα χρώματα της φύσης είναι πιο έντονα και η φωτεινότητα του ήλιου δημιουργεί μοναδικά φυσικά φαινόμενα στον ουρανό. Αστρονομικά, η φθινοπωρινή ισημερία αποτελεί σημαντικό σημείο αναφοράς για τον υπολογισμό των εποχών

και τη μελέτη της κίνησης του ήλιου. Οι επιστήμονες την χρησιμοποιούν για να καταγράψουν ακριβείς αλλαγές στη διάρκεια της ημέρας και να παρατηρήσουν ουράνια φαινόμενα που επηρεάζουν τον πλανήτη. Η φθινοπωρινή ισημερία δεν είναι απλώς μια ημερομηνία στο ημερολόγιο: είναι ένα σύμβολο αλλαγής, ισορροπίας και σύνδεσης με τον ρυθμό της Γης, υπενθυμίζοντας ότι κάθε εποχή φέρνει τις δικές της μοναδικές δυνατότητες και προκλήσεις, και μας καλεί να προσαρμοστούμε με φροντίδα, συνειδητότητα και σεβασμό στη φύση.

ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΕΣ

ΥΓΕΙΑ

Πώς επηρεάζει την υγεία μας το φθινόπωρο;

ΞΕΚΑΘΑΡΙΣΜΑ ΡΟΥΧΩΝ ΚΑΙ ΣΠΙΤΙΟΥ ΕΝΟΨΕΙ ΧΕΙΜΩΝΑ Καθώς οι μέρες μικραίνουν και οι θερμοκρασίες πέφτουν, είναι η ώρα για χειμερινό ξεκαθάρισμα. Τα καλοκαιρινά ρούχα αποθηκεύονται, ενώ οι ντουλάπες οργανώνονται για να χωρέσουν ζεστά ρούχα, παλτά και πουλόβερ. Το σπίτι χρειάζεται επίσης προετοιμασία: καθαρισμός θερμαντικών σωμάτων, φούρνων και σπιτιού γενικά, ώστε να υποδεχτούμε τον χειμώνα με άνεση. Η διαδικασία αυτή μειώνει την ακαταστασία και διευκολύνει την καθημερινότητα, ενώ δίνει την ευκαιρία να αποκτήσουμε ό,τι λείπει για τις κρύες μέρες. Ένα τακτοποιημένο περιβάλλον ενισχύει την ψυχολογία και την άνεση στο σπίτι, καθιστώντας το χώρο ζεστό και φιλόξενο για τη νέα εποχή.

Η έναρξη του φθινοπώρου στην Κύπρο σηματοδοτεί την επιστροφή σε πιο σύντομες μέρες και νωρίς σκοτάδι, κάτι που επηρεάζει άμεσα τη σωματική και ψυχική μας υγεία. Καθώς οι θερμοκρασίες πέφτουν και οι ώρες φωτός μειώνονται, το σώμα μας χρειάζεται χρόνο για να προσαρμοστεί στον νέο κιρκάδιο ρυθμό, ενώ η μείωση του φυσικού φωτός μπορεί να προκαλέσει αίσθημα κόπωσης και μελαγχολίας. Η μεταβολή αυτή επηρεάζει ιδιαίτερα τον ύπνο και τη διάθεση. Πολλοί νιώθουν μεγαλύτερη υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας και δυσκολία στο ξύπνημα το πρωί. Παράλληλα, η μειωμένη έκθεση στο ηλιακό φως επηρεάζει την παραγωγή βιταμίνης D, σημαντικής για την ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος και τη διατήρηση της ενέργειας. Οι ειδικοί προτείνουν αύξηση της φυσικής δραστηριότητας, ακόμη και σε εσωτερικούς χώρους, και διατροφική υποστήριξη με τροφές πλούσιες σε βιταμίνες και μέταλλα. Το φθινόπωρο συχνά συνδέεται με εποχιακή κόπωση και ελαφρά κατάθλιψη, ενώ η επιστροφή στη χειμερινή ώρα μπορεί να επιφέρει προσωρινή σύγχυση στον κιρκάδιο ρυθμό. Η σταδιακή προσαρμογή ύπνου, η έκθεση στο πρωινό φως και η οργάνωση καθημερινών

Η μείωση του φυσικού φωτός μπορεί να προκαλέσει αίσθημα κόπωσης και μελαγχολίας δραστηριοτήτων βοηθούν στην ομαλότερη μετάβαση. Επιπλέον, η τόνωση της κοινωνικής ζωής και η ενασχόληση με χόμπι ενισχύουν την ψυχική αντοχή. Η έναρξη του φθινοπώρου φέρνει επίσης μεγαλύτερη ευαισθησία σε κρυολογήματα και ιώσεις λόγω της αλλαγής θερμοκρασίας. Η σωστή ενδυμασία, η υγιεινή των χεριών και η προσοχή στη διατροφή είναι απαραίτητα για την προ-

στασία της υγείας. Συνολικά, η φθινοπωρινή αλλαγή στην Κύπρο συνδυάζει προκλήσεις και ευκαιρίες. Παρά την κόπωση και τη μείωση του φωτός, με σωστή προσαρμογή του ύπνου, διατροφής και σωματικής δραστηριότητας, μπορούμε να διατηρήσουμε την ενεργητικότητα και τη διάθεσή μας σταθερή, προετοιμάζοντας τον οργανισμό για τον χειμώνα με υγεία και ισορροπία.

ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΒΗΜΑ | ΤΕΤΑΡΤΗ 23 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2026

11

Κατεβάστε το application του Ταμείου Προνοίας της ΠΕΟ στα κινητά σας Η Διαχειριστική Επιτροπή του Ταμείου Προνοίας Μελών της ΠΕΟ ανακοινώνει την έναρξη λειτουργίας της νέας υπηρεσίας του Ταμείου, η οποία αφορά σε μια εφαρμογή (application) στα κινητά όλων των μελών που διαθέτουν smart συσκευές και η οποία έχει πολλές και μεγάλες δυνατότητες. Όλα τα μέλη μπορούν πλέον με απλά βήματα να κατεβάσουν στο κινητό, από τις πλατφόρμες ANDROID και IOS, την εφαρμογή PEO PROVIDENT FUND. Με αυτό τον τρόπο θα μπορούν να είναι ανά πάσα στιγμή ενήμεροι για όλες τις πληροφορίες που τους αφορούν, ενώ ακόμα θα έχουν τη δυνατότητα να υποβάλλουν αιτήματα (π.χ. δάνεια) και να παρακολουθούν την εξέλιξη στο κινητό τους. Σημειώνουμε ότι η Διαχειριστική Επιτροπή του Ταμείου ενεργώντας μέσα στo πλαίσιο της πλήρους διαφάνειας, άμεσης πρόσβασης και ολοκληρωμέ-

νης ενημέρωσης των μελών του Ταμείου, είχε προχωρήσει από τον Ιούλιο του 2012 και τους έδωσε τη δυνατότητα, αφού αποκτήσουν τον προσωπικό κωδικό τους, να μπορούν να είναι συνέχεια ενήμεροι τόσο για τους λογαριασμούς των εισφορών τους, όσο και για τους λογαριασμούς των δανείων τους. Παράλληλα από την ιστοσελίδα του Ταμείου (www. peopfunds.com.cy) μπορούν να ενημερώνονται για όλη τη δραστηριότητά του. Με την εξέλιξη αυτή και τη λειτουργία της νέας υπηρεσίας (application) στα κινητά, η Διαχειριστική Επιτροπή του Ταμείου εκτιμά ότι πρωτοπορεί στον τομέα της παροχής τεχνολογικών εργαλείων προς τα μέλη του Ταμείου που ενισχύουν την πρόσβαση και την

πληροφόρησή τους. Στην περίπτωση που συναντήσετε δυσκολίες επικοινωνήστε με λειτουργό στο τηλεφωνικό κέντρο Ταμείου Προνοίας Μελών της ΠΕΟ στο 22 866 428.

Μεγάλη προσφορά από τα Συντεχνιακά Φαρμακεία «pharmaΣΥΝ» στους εργαζόμενους Τα Συντεχνιακά Φαρμακεία «pharmaΣΥΝ» ξεκινούν μια πολύ μεγάλη προσφορά για τους εργαζόμενους εισάγοντας την κάρτα βαθμών. Οι πελάτες των φαρμακείων μπορούν να εγκαταστήσουν την BonusΣΥΝ στα κινητά τους και να απολαμβάνουν σημαντικά οφέλη και εκπτώσεις.

ΖΗΤΟΥΝΤΑΙ ΟΔΗΓΟΙ ΛΕΩΦΟΡΕΙΩΝ Ζητούνται οδηγοί με επαγγελματική άδεια οδήγησης λεωφορείου. Οι ενδιαφερόμενοι/ες μπορούν να επικοινωνήσουν με τη συντεχνία ΣΕΓΔΑΜΕΛΙΝ – ΠΕΟ στο τηλέφωνο 22 866500.

12

ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΙ

ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΒΗΜΑ | ΤΕΤΑΡΤΗ 23 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2026

ΕΚΥΣΥ: Άδικο το σχέδιο διακοπών για τους χαμηλοσυνταξιούχους Την αύξηση του κρατικού κονδυλίου για το Σχέδιο Επιχορήγησης Διακοπών Συνταξιούχων με Χαμηλά Εισοδήματα αλλά και αλλαγή των διαδικασιών ζητά η ΕΚΥΣΥ, χαρακτηρίζοντας άδικο το υφιστάμενο σύστημα που αφήνει εκτός δικαιούχους λόγω εξάντλησης του διαθέσιμου κονδυλίου. Ο Γ.Γ. της ΕΚΥΣΥ, Ευτύχιος Παπαμιχαήλ, τόνισε ότι το σχέδιο, με τα σημερινά δεδομένα χρηματοδότησης, δεν είναι ούτε βιώσιμο ούτε δίκαιο. Ιδιαίτερα προβληματικό, όπως ανέφερε, είναι το γεγονός ότι η πλατφόρμα παραμένει ανοικτή για πολύ λίγες ημέρες και οι συνταξιούχοι ουσιαστικά οδηγούνται σε έναν αγώνα δρόμου για να προλάβουν να υποβάλουν αίτηση. Όπως σημείωσε, η διαδικασία είναι ακόμη πιο δύσκολη για ηλικιωμένους που δεν έχουν εξοικείωση με τις ηλεκτρονικές διαδικασίες. Η πληροφόρηση δεν φτάνει πάντοτε έγκαιρα στους δικαι-

ούχους και, μέχρι να ενημερωθούν, να εξοικειωθούν με το σύστημα και να ολοκληρώσουν την ηλεκτρονική αίτηση, η προθεσμία μπορεί να έχει ήδη λήξει. Η ΕΚΥΣΥ θέτει ως πρώτη και βασική προτεραιότητα την αύξηση του κονδυλίου, ώστε να μπορούν να επωφεληθούν περισσότεροι χαμηλοσυνταξιούχοι. Σε δεύτερο στάδιο, ζητά την αλλαγή των διαδικασιών, ώστε η πρόσβαση στο σχέδιο να γίνεται με πιο δίκαιο και αποτελεσματικό τρόπο. Το ζήτημα ανέδειξε στη Βουλή ο βουλευτής του ΑΚΕΛ Γιώργος Κουκουμάς, ο οποίος με ερώτησή του προς το Υπουργείο Εργασίας ζήτησε στοιχεία για την πορεία του σχεδίου, τον αριθμό των συμμετεχόντων, τη συνολική κρατική δαπάνη και τις αιτήσεις που δεν ικανοποιήθηκαν λόγω εξάντλησης του διαθέσιμου κονδυλίου. Σύμφωνα με την απάντηση του Υπουργού Εργασίας Μαρίνου Μουσιούττα, οι

συμμετέχοντες αυξήθηκαν από μόλις 760 το 2017-2018 σε 6.845 το 2025. Για το 2026 ο αριθμός ανέρχεται μέχρι στιγμής σε 6.650. Το υπουργείο, ωστόσο, δεν τηρεί στοιχεία ανά κατηγορία δικαιούχων. Παράλληλα, η πραγματική κρατική δαπάνη αυξήθηκε από €61.560 το 20172018 σε €1,123 εκατ. το 2025, ενώ για το 2026 το διαθέσιμο κονδύλι ανέρχεται σε €1,165 εκατ. Το υπουργείο αναφέρει ότι το κονδύλι αυξήθηκε κατά 45% από το 2021, ξεκαθαρίζει όμως ότι λόγω των δημοσιονομικών δεδομένων και των οροφών που έχουν τεθεί, δεν υπάρχει σήμερα δυνατότητα περαιτέρω αύξησής του. Την ίδια ώρα, το Υπουργείο Εργασίας αναφέρει ότι δεν διαθέτει στοιχεία για τις αιτήσεις που δεν ικανοποιούνται λόγω εξάντλησης του κονδυλίου, καθώς η διαδικασία σταματά μόλις συμπληρωθεί ο αριθμός των αιτήσεων που μπορεί να καλυφθεί.

Για την ΕΚΥΣΥ, όμως, το ζητούμενο είναι ένα σχέδιο που να μπορεί να στηρίξει περισσότερους χαμηλοσυνταξιούχους και όχι μια διαδικασία στην οποία η πρόσβαση εξαρτάται από την ταχύτητα με την οποία κάποιος θα καταφέρει να υποβάλει την αίτησή του. Σε μια περίοδο κατά την οποία τα εισοδήματα των χαμηλοσυνταξιούχων παραμένουν περιορισμένα, η δυνατότητα λίγων ημερών διακοπών δεν αποτελεί πολυτέλεια για όσους δυσκολεύονται να καλύψουν βασικές ανάγκες. Η αύξηση του αριθμού των συμμετεχόντων καταδεικνύει την ανάγκη για ουσιαστικότερη κρατική στήριξη. Η ΕΚΥΣΥ επιμένει στην αύξηση του κονδυλίου και στη συνέχεια στην αλλαγή των διαδικασιών, ώστε το σχέδιο να γίνει πραγματικά προσβάσιμο στους χαμηλοσυνταξιούχους και να μη λειτουργεί με τη λογική του «όποιος προλάβει».

Όλα έτοιμα για τα Επαρχιακά Συνέδρια της ΕΚΥΣΥ

ΔΥΝΑΜΙΚΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΓΙΑ ΜΙΑ ΔΙΚΑΙΗ ΣΥΝΤΑΞΙΟΔΟΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ Πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 10 Σεπτεμβρίου η πρώτη συνεδρία των Επαρχιακών Γραμματειών της Ε.ΚΥ.ΣΥ. Λάρνακας και Αμμοχώστου, στην παρουσία του Γενικού Γραμματέα Ευτύχιου Παπαμιχαήλ. Παρόμοιες συνεδρίες έγιναν σε όλες τις επαρχίες. Στο επίκεντρο βρέθηκε η συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση, με ιδιαίτερη έμφαση στις θέσεις της κυβέρνησης και στις τεκμηριωμένες θέσεις και διεκδικήσεις

της Ε.ΚΥ.ΣΥ. και της ΠΕΟ για ένα δίκαιο, κοινωνικά προσανατολισμένο και αξιοπρεπές συνταξιοδοτικό σύστημα. Ο Επαρχιακός Γραμματέας Γιώργος Σωτηρίου ενημέρωσε για την οργανωτική πορεία των επαρχιών και καθορίστηκαν οι στόχοι για το επόμενο διάστημα. Ο Γ.Γ. της Ε.ΚΥ.ΣΥ. κάλεσε όλους τους συνταξιούχους σε μαζική συμμετοχή και αγωνιστική παρουσία στα Επαρχιακά Συνέδρια.

Η Ένωση Κυπρίων Συνταξιούχων (ΕΚΥΣΥ) πραγματοποιεί και φέτος, το 2026, τα επαρχιακά της συνέδρια σε όλες τις επαρχίες. Τα συνέδρια πραγματοποιούνται και με την ευκαιρία της 1ης Οκτωβρίου, Παγκόσμιας Ημέρας για τα Άτομα της Τρίτης Ηλικίας, η οποία τιμάται και στη βάση απόφασης της Διεθνούς Οργάνωσης Συνταξιούχων της Παγκόσμιας Συνδικαλιστικής Ομοσπονδίας (ΠΣΟ), της οποίας η ΕΚΥΣΥ είναι ενεργό μέλος. Στα συνέδρια θα συζητηθούν τα σοβαρά προβλήματα και οι διεκδικήσεις των συνταξιούχων, με ιδιαίτερη έμφαση στη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση, την αύξηση των συντάξεων, την απαίτηση για κατάργηση του πέναλτι 12%, την άρση της αδικίας σε βάρος των ανδρών χήρων, το ψηλό κόστος των φαρμάκων, καθώς και άλλα σημαντικά ζητήματα. Πρόγραμμα: • Πάφος: Παρασκευή 25 Σεπτεμβρίου 2026 οίκημα ΠΕΟ Πάφου • Λεμεσός: Δευτέρα 28 Σεπτεμβρίου 2026 οίκημα ΠΕΟ Λεμεσού • Λευκωσία: Τετάρτη 30 Σεπτεμβρίου 2026 οίκημα ΕΤΚΑ ΠΕΟ Λευκωσίας

• Λάρνακα: Πέμπτη 8 Οκτωβρίου 2026 οίκημα Λαϊκών οργανώσεων Κιτίου • Ελεύθερη Αμμόχωστος: Πέμπτη 15 Οκτωβρίου 2026 οίκημα ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗΣ Δερύνειας. Tα συνέδρια αρχίζουν στις 9:30 π.μ. Η ΕΚΥΣΥ καλεί τα μέλη των επαρχιακών και τοπικών της επιτροπών να συμμετάσχουν μαζικά στα επαρχιακά συνέδρια και να ενισχύσουν τον αγώνα για αξιοπρεπείς συντάξεις, κοινωνική δικαιοσύνη και καλύτερη ποιότητα ζωής.

ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΒΗΜΑ | ΤΕΤΑΡΤΗ 23 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2026

13

Πού ζουν οι πλουσιότεροι; Η μεγάλη δύναμη και η μεγάλη ανισότητα των χρηματοοικονομικών πόλεων Οι μεγάλες πόλεις δεν συγκεντρώνουν μόνο πληθυσμό, επιχειρήσεις και ευκαιρίες. Συγκεντρώνουν και πλούτο. Και όσο ισχυρότερος είναι ο χρηματοοικονομικός τομέας μιας πόλης, τόσο μεγαλύτερη φαίνεται να γίνεται η συγκέντρωση των πολύ υψηλών εισοδημάτων. Η παρουσία όμως ενός ισχυρού χρηματοοικονομικού τομέα έχει και μια σημαντική παρενέργεια: μπορεί να εντείνει την εισοδηματική ανισότητα. Μια διεθνής έρευνα, που εξέτασε στοιχεία δύο δεκαετιών από πόλεις σε 10 χώρες της Ευρώπης, της Βόρειας Αμερικής και της Ασίας, δείχνει ότι οι άνθρωποι με τα υψηλότερα εισοδήματα συγκεντρώνονται όλο και περισσότερο στις πόλεις που αποτελούν τα βασικά χρηματοοικονομικά κέντρα των χωρών τους. Οι ερευνητές συνέκριναν για κάθε χώρα δύο πόλεις με παρόμοιο μέγεθος, απασχόληση και οικονομική σημασία. Για παράδειγμα, στις ΗΠΑ συνέκριναν τη Νέα Υόρκη με το Λος Άντζελες, στην Ισπανία τη Μαδρίτη με τη Βαρκελώνη, στην Ιαπωνία το Τόκιο με την Οσάκα και στη Γαλλία το Παρίσι με τη Λυών. Στόχος ήταν να διαπιστωθεί αν τα εισοδήματα του πλουσιότερου 1% αυξάνονται, αν οι άνθρωποι με τα υψηλότερα εισοδήματα συγκεντρώνονται σε συγκεκριμένες πόλεις και, κυρίως, πόσο σημαντικό ρόλο παίζει ο χρηματοοικονομικός τομέας.

Ένα πλουσιότερο, πιο συγκεντρωμένο 1%

Τα αποτελέσματα είναι ξεκάθαρα: και στις 10 χώρες που εξετάστηκαν, το μερίδιο του εισοδήματος που καταλήγει στο πλουσιότερο 1% αυξήθηκε με την πάροδο του χρόνου, σύμφωνα με άρθρο στο The Conversation. Κατά μέσο όρο, το μερίδιο αυτό αυξανόταν κατά 0,17% κάθε χρόνο. Οι αυξήσεις ήταν μικρότερες σε χώρες όπως η Δανία και η Σουηδία, ενώ οι ΗΠΑ παρουσίασαν τη μεγαλύτερη άνοδο. Δεν αυξήθηκαν όμως μόνο τα εισοδήματα των πλουσιότερων. Οι άνθρωποι που ανήκουν στο κορυφαίο 1% άρχισαν να συγκεντρώνονται ακόμη περισσότερο στις χρηματοοικονομικές πόλεις. Το 1990, ένα εισόδημα που βρισκόταν σε μια χρηματοοικονομική πόλη είχε κατά μέσο όρο 1,7 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να ανήκει στο κορυφαίο 1% της χώρας σε σχέση με ένα αντίστοιχο εισόδημα σε μια πόλη σύγκρισης. Σχεδόν δύο δεκαετίες αργότερα, η πιθανότητα αυτή είχε αυξηθεί στις 2,4 φορές. Με άλλα λόγια, οι άνθρωποι με τα υψηλότερα εισοδήματα δεν κατανέμονται ομοιόμορφα στις χώρες. Συγκεντρώνονται ολοένα περισσότερο στις πόλεις όπου βρίσκεται ο χρηματοοικονομικός πλούτος.

Οι χρηματοοικονομικές πόλεις κερδίζουν περισσότερο

Η διαφορά γίνεται ακόμη πιο εμφανής όταν εξετάσουμε από πού προέρχεται η αύξηση των εισοδημάτων. Κατά μέσο όρο, οι χρηματοοικονομικές πόλεις αντιπροσώπευαν το 65% της συνολικής αύξησης του μεριδίου εισοδήματος που κατέληγε στο κορυφαίο 1% της χώρας τους. Σε χώρες όπως η Γαλλία, η Ισπανία και η Σουηδία, το ποσοστό αυτό ξεπερνούσε το 100%. Αυτό σημαίνει ότι η αύξηση των εισοδημάτων των πλουσιότερων στις χρηματοοικονομικές πόλεις ήταν τόσο μεγάλη, ώστε αντιστάθμιζε ακόμη και τις μειώσεις που καταγράφονταν σε άλλες πόλεις. Ένας από τους βασικούς λόγους εί-

Ακόμη και μετά την οικονομική κρίση του 2008, όταν τα κέρδη πολλών τραπεζών μειώθηκαν, οι μισθοί στον χρηματοοικονομικό τομέα παρέμειναν υψηλοί. ναι οι πολύ υψηλές αμοιβές στον χρηματοοικονομικό τομέα. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι ο κλάδος ευθύνεται για περίπου το 30% της διαφοράς που δημιουργήθηκε ανάμεσα στις χρηματοοικονομικές και τις πόλεις σύγκρισης.

Κεντρικοποιημένες οικονομίες

Για να καταλάβουμε γιατί συμβαίνει αυτό, πρέπει να δούμε πώς εξελίχθηκαν οι χρηματοοικονομικές οικονομίες τις τελευταίες δεκαετίες. Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1990, πολλές χρηματοοικονομικές εταιρείες άρχισαν να μοιράζουν μεγαλύτερο μέρος των αυξανόμενων κερδών τους στους εργαζομένους τους. Αυτό οδήγησε σε πολύ υψηλότερους μισθούς, ιδιαίτερα για τα στελέχη και τους εξειδικευμένους επαγγελματίες. Ακόμη και μετά την οικονομική κρίση του 2008, όταν τα κέρδη πολλών τραπεζών μειώθηκαν, οι μισθοί στον χρηματοοικονομικό τομέα παρέμειναν υψηλοί. Το ίδιο συνέβη παρά τις προσπάθειες ορισμένων κυβερνήσεων να περιορίσουν τις αμοιβές, για παράδειγμα με ανώτατα όρια στα μπόνους των τραπεζικών στελεχών. Ωστόσο, δεν έχουν όλες οι χώρες την ίδια οικονομική δομή. Σε χώρες όπως η Ισπανία, η Σουηδία και η Δανία, τα χρηματοοικονομικά κέντρα συνέβαλαν σημαντικά στην αύξηση των εισοδημάτων του κορυφαίου 1%, παρότι η συνολική αύξηση της ανισότητας ήταν σχετικά περιορισμένη. Αντίθετα, στη Γερμανία, στις ΗΠΑ και στον Καναδά ο χρηματοοικονομικός τομέας έπαιξε μικρότερο ρόλο στην αύξηση των πολύ υψηλών εισοδημάτων, επειδή η ανισότητα αυξήθηκε σημαντικά και σε άλλους κλάδους. Ένας λόγος είναι ότι ορισμένες οικονομίες είναι περισσότερο συγκεντρωμένες γύρω από μία μεγάλη πόλη. Στη Σουη-

δία, τη Νορβηγία και την Ισπανία, για παράδειγμα, οι οικονομικές δραστηριότητες συγκεντρώνονται περισσότερο στα μεγάλα αστικά κέντρα. Επομένως, το χρηματοοικονομικό κέντρο έχει μεγαλύτερη επίδραση στο σύνολο της οικονομίας. Στη Βόρεια Αμερική, από την άλλη πλευρά, οι πολύ υψηλές αμοιβές που καθιερώθηκαν στον χρηματοοικονομικό τομέα επηρέασαν και άλλους κλάδους, όπως η τεχνολογία. Στις σκανδιναβικές χώρες, ο χρηματοοικονομικός τομέας παρέμεινε περισσότερο ένας εξειδικευμένος κλάδος: προσφέρει πολύ υψηλούς μισθούς, αλλά η επίδρασή του στους υπόλοιπους κλάδους της οικονομίας είναι μικρότερη.

κλίμακας με τη Νέα Υόρκη ή το Λονδίνο. Οι ερευνητές εξέτασαν επίσης έναν ακόμη πιθανό παράγοντα: το γεγονός ότι οι εργαζόμενοι υψηλής εκπαίδευσης και οι παραγωγικές επιχειρήσεις προτιμούν πόλεις με καλύτερες υποδομές και περισσότερες ευκαιρίες. Γι’ αυτό και η σύγκριση έγινε μεταξύ πόλεων που είχαν παρόμοια χαρακτηριστικά, όπως πληθυσμό, απασχόληση και οικονομικό μέγεθος. Παρά τις ομοιότητες αυτές, η χρηματοοικονομική πόλη εξακολουθούσε να παρουσιάζει πολύ μεγαλύτερη συγκέντρωση υψηλών εισοδημάτων.

Χρηματοοικονομικοποίηση, παγκοσμιοποίηση και δεξιότητες

Το βασικό συμπέρασμα της έρευνας είναι ότι η παρουσία ενός ισχυρού χρηματοοικονομικού τομέα δεν επηρεάζει μόνο την οικονομική δραστηριότητα μιας πόλης. Επηρεάζει και τον τρόπο με τον οποίο κατανέμεται το εισόδημα. Οι χρηματοοικονομικές πόλεις προσελκύουν εργαζομένους με πολύ υψηλές αμοιβές, δημιουργούν πλούτο και ενισχύουν τη διεθνή τους θέση. Ταυτόχρονα, όμως, μπορούν να δημιουργήσουν μεγαλύτερη απόσταση ανάμεσα στα πολύ υψηλά εισοδήματα και στα υπόλοιπα εισοδήματα. Το ζήτημα, επομένως, δεν είναι αν οι χρηματοοικονομικές πόλεις είναι «καλές» ή «κακές». Είναι ότι η οικονομική τους επιτυχία έχει και κοινωνικό κόστος. Καθώς οι πόλεις συνεχίζουν να μεγαλώνουν και να συγκεντρώνουν όλο και περισσότερη οικονομική δραστηριότητα, το μεγάλο ερώτημα είναι πώς μπορούν να συνδυάσουν την ανάπτυξη και τις υψηλές αμοιβές με μια πιο ισορροπημένη κατανομή του πλούτου. Γιατί μια πόλη μπορεί να γίνει πλουσιότερη χάρη στις χρηματοοικονομικές αγορές της. Το ζητούμενο είναι ο πλούτος αυτός να μην καταλήγει μόνο σε ένα πολύ μικρό κομμάτι του πληθυσμού.

Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή όλο και περισσότεροι άνθρωποι ζουν στις πόλεις. Περίπου το 75% των κατοίκων της Ευρωπαϊκής Ένωσης ζει σήμερα σε πόλεις και αστικές περιοχές. Το ποσοστό αυτό αναμένεται να φτάσει περίπου το 78% έως το 2050. Όσο οι πόλεις μεγαλώνουν, λοιπόν, γίνεται όλο και πιο σημαντικό να κατανοήσουμε τι διαμορφώνει την οικονομία και την κοινωνική τους δομή. Για χρόνια, η παγκοσμιοποίηση θεωρούνταν ένας από τους βασικούς λόγους για την αύξηση της εισοδηματικής ανισότητας στις μεγάλες πόλεις. Οι παγκόσμιες επιχειρήσεις συγκεντρώνουν εκεί δικηγόρους, συμβούλους, τραπεζίτες και άλλους υψηλά αμειβόμενους επαγγελματίες. Η έρευνα, όμως, δείχνει ότι η εικόνα είναι πιο σύνθετη. Πόλεις όπως η Στοκχόλμη και η Μαδρίτη παρουσίασαν σημαντική αύξηση στη συγκέντρωση υψηλών εισοδημάτων, παρότι δεν αποτελούν παγκόσμια χρηματοοικονομικά κέντρα αντίστοιχης

Τι σημαίνουν όλα αυτά για τις πόλεις;

14

ΒΗΜΑΤΑ

ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΒΗΜΑ | ΤΕΤΑΡΤΗ 16 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2026

ΣΥΝΤΑΓΕΣ

ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΑ

Αμπέμπε Μπικίλα: Ο Αιθίοπας που μετέτρεψε έναν Ολυμπιακό Μαραθώνιο σε ιστορικό σταθμό Μια από τις πιο εμβληματικές στιγμές στην ιστορία των Ολυμπιακών Αγώνων καταγράφηκε στη Ρώμη το 1960, όταν ο Αιθίοπας Αμπέμπε Μπικίλα κατέκτησε το χρυσό μετάλλιο στον Μαραθώνιο, τρέχοντας ξυπόλυτος στους δρόμους της ιταλικής πρωτεύουσας. Ο 28χρονος τότε Μπικίλα ήταν σχεδόν άγνωστος στο ευρωπαϊκό κοινό. Η επιλογή να αγωνιστεί χωρίς παπούτσια δεν ήταν, ωστόσο, ένα τέχνασμα εντυπωσιασμού. Τα παπούτσια που είχε δοκιμάσει πριν από τον αγώνα τού είχαν προκαλέσει φουσκάλες, ενώ ο ίδιος ήταν συνηθισμένος να προπονείται και ξυπόλητος στα υψίπεδα της Αιθιοπίας. Έτσι, μαζί με τον προπονητή του Όνι Νίσκανεν, αποφάσισε να τρέξει χωρίς παπούτσια. Στη διάρκεια του αγώνα ο Μπικίλα ανέβηκε σταδιακά στις πρώτες θέσεις και παρέμεινε επικεφαλής μαζί με τον Μαροκινό Ράντι Μπεν Αμπντεσελάμ. Οι δύο αθλητές απομακρύνθηκαν από τους υπόλοιπους και η μάχη για το χρυσό κρίθηκε στα τελευταία μέτρα. Περίπου 500 μέτρα πριν από τον τερματισμό, στην Porta Capena, ο Μπικίλα επιτάχυνε και άφησε πίσω τον Μαροκινό αντίπαλό του. Στο συγκεκριμένο σημείο βρισκόταν ο Οβελίσκος του Αξούμ, μνημείο που είχε μεταφερθεί από την Αιθιοπία στη

Σπιτική πίτσα Ρώμη μετά την ιταλική εισβολή στη χώρα το 1935-1936. Ο Μπικίλα γνώριζε τη σημασία του και εκεί έκανε την αποφασιστική του κίνηση. Λίγο αργότερα τερμάτισε μόνος κάτω από την Αψίδα του Κωνσταντίνου, κοντά στο Κολοσσαίο. Ο χρόνος του ήταν 2 ώρες, 15 λεπτά και 16,2 δευτερόλεπτα, επίδοση που αποτελούσε τότε παγκόσμια καλύτερη επίδοση. Η νίκη του είχε ιστορική σημασία. Ο Μπικίλα έγινε ο πρώτος μαύρος Αφρικανός που κατέκτησε χρυσό ολυμπιακό μετάλλιο, σε μια περίοδο κατά την οποία πολλές αφρικανικές χώρες διεκδικούσαν την ανεξαρτησία τους από τις ευρωπαϊκές αποικιακές δυνάμεις. Η επιτυχία του συνέβαλε παράλληλα στην ανάδειξη της

Ανατολικής Αφρικής ως μεγάλης δύναμης στις μεγάλες αποστάσεις. Η ιστορία του στη Ρώμη δεν ήταν το τέλος. Τέσσερα χρόνια αργότερα, στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Τόκιο, επέστρεψε στον Μαραθώνιο και κατέκτησε ξανά το χρυσό μετάλλιο, αυτή τη φορά με παπούτσια. Με χρόνο 2:12:11,2 σημείωσε νέα παγκόσμια καλύτερη επίδοση και έγινε ο πρώτος αθλητής που κέρδισε δύο συνεχόμενα ολυμπιακά χρυσά στον Μαραθώνιο. Ωστόσο, η εικόνα που έμεινε στην ιστορία ήταν εκείνη της Ρώμης, ένας άγνωστος μέχρι τότε Αιθίοπας να τρέχει ξυπόλητος μέσα στη νύχτα και να κατακτά ένα χρυσό μετάλλιο που ξεπερνούσε τα όρια μιας αθλητικής νίκης.

ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ Κριός: Η Πανσέληνος στο ζώδιό σας φέρνει ξεκαθαρίσματα. Στα επαγγελματικά, αποφύγετε τις βιαστικές κινήσεις. Ταύρος: Ευνοούνται οικονομικές και επαγγελματικές υποθέσεις. Μια συζήτηση μπορεί να σας ανοίξει σημαντική προοπτική, αρκεί να μην επιμείνετε σε παλιές αντιλήψεις. Δίδυμοι: Νέες ιδέες, γνωριμίες και ευκαιρίες για αλλαγές. Ο Άρης ενισχύει την κοινωνική σας ζωή και μπορεί να φέρει ενδιαφέρουσες εξελίξεις στα αισθηματικά. Καρκίνος: Επαγγελματικές και οικογενειακές υποχρεώσεις αυξάνονται. Μην αφήσετε την ένταση να επηρεάσει τις σχέσεις σας.

SUDOKU

Λέων: Ο Άρης περνά στο ζώδιό σας και ανεβάζει κατακόρυφα την ενέργεια, την αυτοπεποίθηση και τη διάθεση για διεκδίκηση.

Τοξότης: Φίλοι, ομάδες και κοινωνικές επαφές φέρνουν ευκαιρίες. Μια νέα γνωριμία μπορεί να αποδειχθεί σημαντική.

Παρθένος: Οικονομικές αποφάσεις και πρακτικά ζητήματα μπαίνουν σε προτεραιότητα. Αποφύγετε περιττές δαπάνες.

Αιγόκερως: Επαγγελματικές εξελίξεις απαιτούν στρατηγική. Μην παίρνετε αποφάσεις υπό πίεση.

Ζυγός: Η νέα ηλιακή περίοδος σάς δίνει πρωταγωνιστικό ρόλο. Σχέσεις και προσωπικοί στόχοι επανεξετάζονται.

Υδροχόος: Ανοίγονται δρόμοι για νέες εμπειρίες, σπουδές ή ταξίδια. Ακούστε μια διαφορετική άποψη.

Σκορπιός: Έντονη εσωτερική κινητικότητα. Από τις 30/9 ο Ερμής στο ζώδιό σας βοηθά να μιλήσετε πιο ξεκάθαρα και αποφασιστικά.

Ιχθύες: Η εβδομάδα ζητά συναισθηματική ωριμότητα. Οικονομικά και σχέσεις χρειάζονται καθαρές κουβέντες και όρια.

Υλικά για τη ζύμη: 500 γρ. αλεύρι για όλες τις χρήσεις ή αλεύρι για πίτσα, 320 ml χλιαρό νερό, 7 γρ. ξηρή μαγιά (1 φακελάκι), 1 κ.γ. ζάχαρη, 1½ κ.γ. αλάτι, 2 κ.σ. ελαιόλαδο Για τη σάλτσα ντομάτας: • 400 γρ. τριμμένη ντομάτα ή passata • 1–2 κ.σ. ελαιόλαδο • 1 μικρή σκελίδα σκόρδο, λιωμένη

• ½ κ.γ. ρίγανη • ½ κ.γ. βασιλικό • ½ κ.γ. ζάχαρη, προαιρετικά • αλάτι • πιπέρι

Για την επικάλυψη: • 300–350 γρ. mozzarella, • 150–200 γρ. ζαμπόν • 100–150 γρ. μανιτάρια

• 1 πιπεριά • λίγη ρίγανη • λίγο ελαιόλαδο

Παρασκευή: Σε ένα μπολ βάζουμε 320 ml χλιαρό νερό + τη ζάχαρη + τη μαγιά. Ανακατεύουμε ελαφρά και αφήνουμε το μείγμα για περίπου 5–10 λεπτά. Θέλουμε να αρχίσει να δημιουργεί αφρό στην επιφάνεια. Αυτό δείχνει ότι η μαγιά έχει ενεργοποιηθεί. Το νερό πρέπει να είναι χλιαρό και όχι καυτό. Πολύ ζεστό νερό μπορεί να καταστρέψει τη μαγιά. Σε μεγάλο μπολ βάζουμε το αλεύρι και προσθέτουμε το αλάτι. Κάνουμε μια μικρή λακκούβα στο κέντρο και ρίχνουμε το μείγμα της μαγιάς. Προσθέτουμε και 2 κουταλιές ελαιόλαδο. Ανακατεύουμε αρχικά με ξύλινη κουτάλα και στη συνέχεια με τα χέρια. Όταν αρχίσει να σχηματίζεται ζύμη, τη μεταφέρουμε σε ελαφρώς αλευρωμένη επιφάνεια. Ζυμώνουμε για περίπου 8–10 λεπτά. Λαδώνουμε ελαφρά ένα μεγάλο μπολ και τοποθετούμε μέσα τη ζύμη. Καλύπτουμε με μεμβράνη ή καθαρή πετσέτα. Αφήνουμε σε ζεστό σημείο για περίπου 1–1½ ώρα, μέχρι να διπλασιαστεί σε όγκο. Σε ένα μπολ ανακατεύουμε: • την passata • τον βασιλικό • το ελαιόλαδο • λίγο αλάτι • πιπέρι • το σκόρδο • τη ζάχαρη, αν η ντομάτα • τη ρίγανη είναι αρκετά ξινή Όταν η ζύμη έχει διπλασιαστεί, την πιέζουμε απαλά για να φύγει ο πολύς αέρας. Τη χωρίζουμε σε 2 ίσα κομμάτια. Σχηματίζουμε δύο μπάλες. Προθερμαίνουμε τον φούρνο στην υψηλότερη θερμοκρασία που επιτρέπει, ιδανικά 250–270°C. Αν έχεις πέτρα πίτσας ή ατσάλι ψησίματος, τοποθέτησέ το στον φούρνο από την αρχή, ώστε να ζεσταθεί πολύ καλά. Σε ελαφρώς αλευρωμένη επιφάνεια βάζουμε μία μπάλα ζύμης. Με τα δάχτυλα πιέζουμε απαλά από το κέντρο προς τις άκρες. Δεν πιέζουμε πολύ τις άκρες, γιατί εκεί θέλουμε να δημιουργηθεί το φουσκωμένο στεφάνι. Ανοίγουμε τη ζύμη σε κύκλο περίπου 30–32 εκ. Μεταφέρουμε τη ζύμη σε λαδόκολλα ή σε καλά αλευρωμένο φτυάρι πίτσας. Απλώνουμε περίπου 3–4 κουταλιές σάλτσα. Μην βάλεις υπερβολική σάλτσα, γιατί θα κάνει τη ζύμη υγρή. Αφήνουμε περίπου 1–2 εκ. περιθώριο γύρω γύρω. Πρώτα βάζουμε τη mozzarella. Στη συνέχεια: • ζαμπόν • μανιτάρια • πιπεριά • ό,τι άλλο θέλουμε Τελειώνουμε με λίγη ρίγανη και ένα πολύ μικρό ράντισμα ελαιόλαδου. Βάζουμε την πίτσα στον πολύ καλά προθερμασμένο φούρνο. Στους 250–270°C, συνήθως χρειάζεται περίπου 7–12 λεπτά. Ο χρόνος εξαρτάται από τον φούρνο και το πάχος της ζύμης.

αθλητικα

ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΒΗΜΑ | ΤΕΤΑΡΤΗ 23 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2026

15

ΤΟ ΠΙΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΝΤΕΡΜΠΙ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΑΣ

Για τον περισσότερο κόσμο, ο όρος «ντέρμπι» στη Γαλλία έχει να κάνει κυρίως με τα παιχνίδια της Παρί Σεν Ζερμέν με την Ολιμπίκ Μαρσέιγ. Δυο μεγάλες πόλεις, δυο ομάδες με πολύ κόσμο και αρκετούς τίτλους. Η αλήθεια είναι όμως ότι πρόκειται για μια σχετικά «φρέσκια» κόντρα, καθώς η ΠΣΖ ιδρύθηκε μόλις το 1970, ενώ υπάρχει και σημαντική απόσταση μεταξύ των πόλεων. Αντίθετα, υπάρχει ένα άλλο ντέρμπι που βρίσκεται πολύ πιο κοντά στην «αυθεντική» αγγλική ερμηνεία του όρου. Ένα ματς με έντονα τοπικιστικά χαρακτηριστικά, αλλά και μια κόντρα που δεν έχει να κάνει απλώς με το ποδόσφαιρο, αλλά και με βαθύτερες κοινωνικές αιτίες. Από τη μια πλευρά, η πόλη του Σεντ Ετιέν, με λιγότερους από 200.000 κατοίκους, που έχει ως καμάρι της τη Σεντέ ή αλλιώς τους Στεφανουά, την τοπική Ασοσιασιόν Σπορτίβ ντε Σεντ Ετιέν Λουάρ. Από την άλλη, η Λιόν, που έχει φτάσει πλέον τους 500.000 κατοίκους, αλλά πρόκειται για ένα αστικό κέντρο με πάνω από 2 εκατομμύρια ανθρώπους, με την τοπική της Ολιμπίκ Λιονέ. Οι δυο πόλεις βρίσκονται σε μια απόσταση περίπου 60 χιλιομέτρων. Η Σεντ Ετιέν ήταν σημαντική από τον 16ο αιώνα και μετά, κατασκευάζοντας κυρίως όπλα. Αργότερα όμως, μετατράπηκε σε πόλη των ανθρακωρύχων. Είναι μια κυρίως εργατική περιοχή που δεν θα τη βρει κανείς εύκολα σε τουριστικούς οδηγούς, ούτε θα τη δει συχνά σε αντίστοιχες λίστες. Η Λιόν, αντίθετα, είναι πιο τουριστική, πιο «σπουδαία», πιο ξακουστή, ένα πιο σύγχρονο εμπορικό ευρωπαϊκό κέντρο. Τη στιγμή που τα ορυχεία έκλειναν και η Σεντ Ετιέν παρέμενε μια πιο φτωχική πόλη, η Λιόν εξελισσόταν. Η ποδοσφαιρική πραγματικότητα όμως, έδινε για πολλά χρόνια τη νίκη στη Σεντ Ετιέν. Για δεκαετίες, οι Στεφανουά ήταν το κορυφαίο ποδοσφαιρικό όνομα στη Γαλλία, αλλά και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, τη στιγμή που η Λιόν ήταν απλά φτωχός συγγενής στο γαλλικό ποδόσφαιρο. Όπως όλοι γνωρίζουμε, αυτά άλλαξαν στη συνέ-

χεια. Εμείς θα ταξιδέψουμε σήμερα στη δεκαετία του 1960. Η Σεντ Ετιέν είχε τότε μια εξαιρετική ομάδα. Μια ομάδα που θα κατακτήσει τα πρωταθλήματα του 1964, 1967, 1968 και 1969. Η Λιόν είναι ακόμη χωρίς πρωτάθλημα (θα το καταφέρει πρώτη φορά μόλις το 2002), αλλά τα καταφέρνει αρκετά καλά στο Κύπελλο Γαλλίας, το οποίο και κατακτά το 1964. Τρία χρόνια αργότερα, αντιμετωπίζει στη φάση των 32 τη μισητή Σεντ Ετιέν σε ουδέτερο γήπεδο, στο Ανσί. Η Λιόν έχει ήδη κερδίσει στο ματς του 1ου γύρου, αλλά η Σεντ Ετιέν είναι πρωτοπόρος στο πρωτάθλημα, το οποίο και θα κατακτήσει στη συνέχεια, και φυσικά φαβορί. Η Λιόν όμως, εκμεταλλεύεται τον κακό αγωνιστικό χώρο που δυσκολεύει τους ποιοτικούς αντιπάλους της, καταφέρνει μια σπουδαία νίκη με 2-0 και προκρίνεται. Ο Ζαν Σνελά, τότε κόουτς της Σεντ Ετιέν, δεν μπορεί να χωνέψει το κάζο. «Η Λιόν παίζει το καρότο», λέει, με το «jouer la carotte» να σημαίνει ότι κάποιος είναι πολύ επιφυλακτικός, δεν παίρνει κανένα ρίσκο στο παιχνίδι του. Κάνει μάλιστα και την πρόβλεψη ότι η Λιόν έτσι δεν θα φτάσει μακριά στον θεσμό, γιατί παίζει πολύ αμυντικά. Ο αντίπαλος κόουτς απαντάει σε ίδιο στιλ, «τουλάχιστον εμείς θα πάμε πιο μακριά από τη Σεντ Ετιέν», δηλώνει με αυταρέσκεια. Την ίδια στιγμή, ο σπουδαίος επιθετικός της Λιόν, ντι Ναλό, σε μια κίνηση ανωτερότητας, λέει «ας μην κοροϊδευόμαστε, ο [ουδέτερος] κόσμος που ήρθε σήμερα στο γήπεδο, ήρθε για να δει τη Σεντ Ετιέν». Παρά τις προφητείες του Σνελά, η Ολιμπίκ αποκλείει στη συνέχεια τρεις ακόμα ομάδες και φτάνει στον τελικό, κερδίζοντας με 3-1 τη Σοσό. Περισσότερο ίσως και από την ίδια κατάκτηση του κυπέλλου του 1967, μετράει ότι έγινε αποκλείοντας τους ενοχλητικούς γείτονες. Η ατάκα του Σνελά για το καρότο δεν έμεινε φυσικά αναπάντητη. Στο επόμενο παιχνίδι των δύο ομάδων στο Ζερλάν, περίπου δύο μήνες μετά το κύπελλο, οι οπαδοί της γηπεδούχου Λιόν έρχονται προετοιμασμένοι και, κυρίως, εφοδια-

σμένοι. Είκοσι κιλά καρότα σε τσουβάλια βρίσκονται στις εξέδρες και ρίχνονται μέσα στο γήπεδο για να υποδεχτούν τους ποδοσφαιριστές των Στεφανουά. Ο επιθετικός Ζορζ Μπερετά παίρνει ένα καρότο από κάτω και το τρώει για να δείξει ότι δεν μασάει. Η Σεντ Ετιέν είναι τελικά αυτή που χαμογελάει, κερδίζοντας με 2-1, μετά από τις δυο συνεχόμενες ήττες στα προηγούμενα ντέρμπι. Το παιχνίδι των καρότων μένει για πάντα στην ιστορία της περιοχής. Δυο χρόνια αργότερα, ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο. Οι σχεδόν μόνιμοι πρωταθλητές Γαλλίας έχουν κάκιστη κλήρωση, καθώς πέφτουν πάνω στην Μπάγερν Μονάχου στην 1η φάση του Κυπέλλου Πρωταθλητριών. Το πρώτο παιχνίδι σχεδόν καθαρίζει την υπόθεση πρόκρισης. Η Μπάγερν των Γκερτ Μίλερ και Φραντζ Μπεκενμπάουερ κερδίζει με 2-0 τη Σεντ Ετιέν. Την 1η Οκτωβρίου του 1969 όμως, το Ζοφρουά Γκισάρ, γνωστό και ως «η Χύτρα», θα ζήσει μια από τις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές βραδιές του. 33.000 στοιβαγμένοι θεατές είδαν τον Ερβέ Ρεβελί να σκοράρει δυο φορές και να δίνει σοβαρές ελπίδες στην ομάδα τους. Το γκολ του Κεϊτά στο 81’ για το τελικό 3-0 ολοκλήρωσε την ανατροπή και την πρόκριση. Η κλήρωση τα είχε φέρει έτσι και μόλις 4 ημέρες αργότερα, στο πλαίσιο της 9ης αγωνιστικής του γαλλικού πρωταθλήματος, η Λιόν υποδεχόταν τη Σεντ Ετιέν στο Ζερλάν. Αυτή τη φορά χωρίς καρότα, αλλά με 25.000 κόσμο. Οι γηπεδούχοι γνώριζαν ότι ήταν το αουτσάιντερ, αλλά η υπερπροσπάθεια της Σεντ Ετιέν τους έκανε αισιόδοξους. Τόσο πολύ, που φρόντισαν να το δημοσιοποιήσουν με δηλώσεις τους, λέγοντας ότι «θα φάνε» τη Σεντ Ετιέν την Κυριακή γιατί θα είναι κουρασμένη. Με τον χρόνο να περνά στο 1ο ημίχρονο, ίσως να πίστεψαν ότι είχαν πέσει μέσα στις προβλέψεις τους, καθώς το παιχνίδι ήταν 0-0 στο 20’ και κανείς δεν φανταζόταν τι θα ακολουθούσε. Η Σεντ Ετιέν δεν σκόραρε ούτε μία, ούτε δύο φορές, αλλά επτά. Η δόλια Λιόν κατάφερε μόλις στο 88’ να βάλει ένα γκολ,

που ούτε τιμής μπορείς να το πεις, για να κάνει το τελικό 1-7. Ο Ερβέ Ρεβελί, σκόρερ δύο γκολ, μίλησε μετά το ματς και είπε: «Λέγανε ότι θα μας φάνε και εμείς αποφασίσαμε να απαντήσουμε στο γήπεδο. Το βλέπετε, δεν είμαστε κουρασμένοι. Αν θέλουν, μπορούμε να παίξουμε και ακόμα ένα ματς και να τους δείξουμε πού μπορούμε να φτάσουμε». Ένας άλλος συμπαίκτης του αναρωτιόταν αν η Λιόν έχει το επίπεδο να βρίσκεται στην Α’ Εθνική. Οι ηττημένοι δεν ήξεραν τι να πουν. Άλλοι ζητούσαν συγγνώμη από τον κόσμο, ενώ ο Υβ Σοβώ δήλωσε με ειλικρίνεια ότι θα ήθελε να είναι ένα τόσο δα ποντικάκι να χωθεί σε καμία ποντικότρυπα. Τα πράγματα δεν βελτιώθηκαν βέβαια στη ρεβάνς του 2ου γύρου, καθώς η Σεντ Ετιέν μετά το 1-7 έριξε και ένα μεγαλοπρεπές 6-0. Η μόνη… χαρά που θα έπαιρνε η Λιόν εκείνη τη χρονιά είχε έρθει μερικούς μήνες πιο πριν με… περίεργο τρόπο. Στο Ζερλάν, στις 12 Φεβρουαρίου του 1969, η Εθνική Γαλλίας αντιμετώπιζε την Ουγγαρία. Όταν οι φιλοξενούμενοι εμφανίστηκαν με λευκές φανέλες, ίδιες με τη Γαλλία δηλαδή, υπήρξε ένα προφανές πρόβλημα. Η λύση δόθηκε. Η Γαλλία θα φορούσε τις φανέλες της οικοδέσποινας Λιόν. Κάπως έτσι, τέσσερις διεθνείς ποδοσφαιριστές της Σεντ Ετιέν αναγκάστηκαν να αγωνιστούν με τη φανέλα της μισητής αντιπάλου. Ένας εξ αυτών, ο Ερβέ Ρεβελί, που αναφέραμε προηγουμένως, σκόραρε μάλιστα και γκολ. Το ματς έληξε 2-2, αλλά ήταν μια στιγμή… ηθικής νίκης και καζούρας για τους ντόπιους. Τα 13 γκολ σε δύο ματς που ακολούθησαν βέβαια, έσβησαν κάθε ντροπή. Από τότε πολλά άλλαξαν, με πιο σημαντικό το ότι η Λιόν είναι πλέον το μεγάλο όνομα, αλλά αρκετά έμειναν ίδια. Η κόντρα και η αντιπαλότητα παραμένουν και το ντέρμπι του Ροδανού (έστω και αν το Σεντ Ετιέν δεν βρίσκεται δίπλα στον ποταμό) θα είναι πάντα σημαντικό για τους ανθρώπους των δύο πόλεων. Από sombrero.gr

16

ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΒΗΜΑ | ΤΕΤΑΡΤΗ 23 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2026

ΕΞ ΑΦΟΡΜΗΣ

«Ο ΦΑΣΙΣΜΟΣ ΔΕΝ ΠΕΘΑΙΝΕΙ ΜΟΝΟΣ…» 13 ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΠΑΥΛΟ ΦΥΣΣΑ

18 Σεπτεμβρίου 2026. Δεκατρία χρόνια έχουν περάσει από τη νύχτα που ο Παύλος Φύσσας, ο Killah P της ελληνικής hip-hop σκηνής, δολοφονήθηκε στο Κερατσίνι από τον Γιώργο Ρουπακιά. Η δίκη άρχισε τον Απρίλιο του 2015. Πέντε χρόνια αργότερα, στις 7 Οκτωβρίου 2020, το Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων έκρινε ότι η Χρυσή Αυγή λειτουργούσε ως εγκληματική οργάνωση. Στην ίδια υπόθεση εξετάστηκαν η δολοφονία του Παύλου, η επίθεση εναντίον Αιγύπτιων αλιεργατών και η επίθεση σε συνδικαλιστές του ΠΑΜΕ. Σεπτέμβριος 2026. Μόλις τρεις ημέρες πριν από τη σημερινή επέτειο, ο Ηλίας Κασιδιάρης αποφυλακίστηκε από τις φυλακές Δομοκού, μετά την ολοκλήρωση της ποινής που εξέτιε για την υπόθεση της Χρυσής Αυγής. Η αποφυλάκιση επαναφέρει ένα δύσκολο ερώτημα: Αρκεί μια δικαστική απόφαση για να τελειώσει ο φασισμός; Η ιστορία δείχνει ότι ο φασισμός δεν περιορίζεται στις δικαστικές αίθουσες. Τρέφεται από τον φόβο, την ανασφάλεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό. Στρέφει τον εργαζόμενο ενάντια στον μετανάστη, τον φτωχό ενάντια στον φτωχότερο, τον έναν λαό ενάντια στον άλλο. Μετατρέπει την οργή που γεννούν οι ανισότητες σε μίσος απέναντι στον πιο αδύναμο. Στο στόχαστρο βρίσκονται επίσης η συλλογική διεκδίκηση και όσοι οργανώνονται και αντιστέκονται. Δεν είναι τυχαίο ότι λίγες ημέρες πριν από τη δολοφονία του Φύσσα, μέλη της Χρυσής Αυγής επιτέθηκαν σε συνδικαλιστές του ΠΑΜΕ στο Πέραμα. Γι’ αυτό ο αντιφασιστικός αγώνας συνδέεται και με την κοινωνική δικαιοσύνη, με την υπεράσπιση της εργασίας με δικαιώματα, των αξιοπρεπών μισθών, των συλλογικών συμβάσεων, της ισότητας και της αλληλεγγύης. Με μια κοινωνία στην οποία η ανασφάλεια δεν γίνεται όπλο εναντίον του διπλανού μας. Δίπλα στο όνομα του Παύλου βρίσκονται άνθρωποι όπως ο Σαχζάτ Λουκμάν και όσοι έγιναν στόχοι λόγω καταγωγής, χρώματος, πολιτικών πεποιθήσεων ή διαφορετικότητας. Γι’ αυτό η μνήμη έχει σημασία. Να θυμόμαστε το Κερατσίνι. Να θυμόμαστε τα θύματα. Να θυμόμαστε όσα αποδείχθηκαν στα δικαστήρια. Η μνήμη δεν είναι μόνο τιμή στο παρελθόν. Είναι ευθύνη στο παρόν, να αναγνωρίζουμε τον ρατσισμό, τη στοχοποίηση και τη βία πριν αποκτήσουν ξανά χώρο στην κοινωνία μας. Ο αγώνας απέναντι στον φασισμό συνεχίζεται μέσα από τη δημοκρατία, την παιδεία, την ιστορική μνήμη, την κοινωνική δικαιοσύνη και την απόρριψη της ρατσιστικής και πολιτικής βίας. Δεκατρία χρόνια μετά, το σύνθημα παραμένει ζωντανό: «Ο φασισμός δεν πεθαίνει μόνος…» Για τον Παύλο. Για τα θύματα. Για να μη γίνει η λήθη ο δρόμος που θα επιτρέψει στην ιστορία να επαναληφθεί.

Ενημερωτικές συσκέψεις της ΠΕΟ για το συνταξιοδοτικό Σε όλες τις επαρχίες πραγματοποιούνται αυτές τις μέρες ενημερωτικές συσκέψεις της ΠΕΟ για το συνταξιοδοτικό, στο πλαίσιο της προσπάθειας για ολοκληρωμένη ενημέρωση των επαγγελματικών στελεχών της Ομοσπονδίας γύρω από τις εξελίξεις και τα ζητήματα που παραμένουν ανοικτά. Η ενημέρωση γίνεται από τη Γ.Γ. της ΠΕΟ, Σωτηρούλα Χαραλάμπους,

η οποία παρουσιάζει τις τελευταίες εξελίξεις γύρω από τη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού και τις θέσεις της ΠΕΟ. Οι συσκέψεις πραγματοποιούνται σε όλες τις επαρχίες και εντάσσονται στον σχεδιασμό της ΠΕΟ για ενημέρωση και προετοιμασία των στελεχών της, ώστε να μπορούν να μεταφέρουν με σαφήνεια στους εργαζομένους τις

εξελίξεις αλλά και τις επιπτώσεις των προτεινόμενων αλλαγών. Στο επίκεντρο βρίσκεται η ανάγκη για ένα συνταξιοδοτικό σύστημα που να διασφαλίζει αξιοπρεπείς συντάξεις και κοινωνική προστασία, με την ΠΕΟ να έχει εκφράσει τις επιφυλάξεις και τις διαφωνίες της για σημαντικές πτυχές των κυβερνητικών σχεδιασμών.

Μισθολογική διαφάνεια: Εργαλείο για ίση αμοιβή και εξάλειψη των διακρίσεων Ημερίδα με τίτλο «Μισθολογική Διαφάνεια και Αξιολόγηση Θέσεων Εργασίας: Οφέλη και προκλήσεις» πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη 16 Σεπτεμβρίου 2026 στο Πανεπιστημίου Κύπρου και την οποία συνδιοργάνωσε ο Εθνικός Μηχανισμός για τα Δικαιώματα της Γυναίκας (ΕΜΔΓ), το Γραφείο Επιτρόπου Ισότητας των Φύλων, το Τμήμα Εργασιακών Σχέσεων του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων και το Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Κύπρου. Στην έναρξη της Ημερίδας το κοινό καλωσόρισε η Μαρίνα Σταυρινού – Κούκου ως συντονίστρια της Επιτροπής «Φύλο και Εργασία» του ΕΜΔΓ, ενώ χαιρετισμό απηύθυναν ο Δρ Στέλιος Χειμώνας, Γεν. Δ/ντης του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων (ΥΕΚΑ), η Επίτροπος Ισότητας των Φύλων, κα Τζόζη Χριστοδούλου, και ο Πρύτανης Πανεπιστημίου Κύπρου, καθηγητής Τάσος Χριστοφίδης. Ακολούθως, ο Δ/ντης του Τμήματος Εργασιακών Σχέσεων (ΤΕΣ) του ΥΕΚΑ, κος Άντης Αποστόλου και η Ανώτερη Λειτουργός Εργασιακών Σχέσεων του ΤΕΣ, κα Γιώτα Καμπουρίδου, ανέλυσαν το θέμα της μισθολογικής διαφάνειας όσον αφορά το ευρωπαϊκό νομοθετικό πλαίσιο, τις εθνικές εξελίξεις, τις υποδομές και τα μέτρα στήριξης προς τους εργοδότες για συμμόρφωση, με την ψήφιση της σχετικής νομοθεσίας. Στο επόμενο μέρος του πάνελ, η αναπληρώτρια καθηγήτρια του Πανε-

Η ΠΕΟ έθεσε στο επίκεντρο τις πραγματικές διαστάσεις του μισθολογικού χάσματος και τον ρόλο των Συλλογικών Συμβάσεων πιστημίου Κύπρου, Δρ Χριστιάνα Ιεροδιακόνου, ασχολήθηκε με την παρουσίαση και επιμέρους επεξήγηση του έργου eValueJobs και του εργαλείου που δημιουργήθηκε στο πλαίσιο του έργου, για χρήση από τους εργοδότες για την αξιολόγηση των θέσεων εργασίας και εντοπισμό τυχόν μισθολογικού χάσματος ανάμεσα σε γυναίκες και άντρες εργαζόμενους για εργασία ίσης αξίας. Η ημερίδα έκλεισε με συζήτηση στρογγυλής τραπέζης με θέμα «Μισθολογική διαφάνεια – ποια η συμβολή των κοινωνικών εταίρων για ομαλή μετάβαση και αποτελεσματική εφαρμογή», στην οποία συμμετείχαν η Γ.Γ. της ΠΕΟ, συναδέλφισσα Σωτηρούλα Χαραλάμπους, ο Γ.Γ. της ΣΕΚ, κος Ανδρέας Μάτσας, ο πρόεδρος της ΔΕΟΚ, κος Στέλιος Χριστοδούλου, ο Δ/ ντης του ΤΕΣ, κος Άντης Αποστόλου, ο κος Γιώργος Χατζηκαλλής εκ μέρους της ΟΕΒ και ο κος Ανδρέας Αλέξη εκ μέρους του ΚΕΒΕ. Κατά τη συζήτηση ΟΕΒ και ΚΕΒΕ εξέφρασαν προβληματισμούς για το

διοικητικό κόστος που θα έχει για τις επιχειρήσεις η εφαρμογή του εργαλείου για αξιολόγηση των θέσεων εργασίας εντός της επιχείρησης /οργανισμού τους. Η Γ.Γ. της ΠΕΟ έθεσε στη συζήτηση τις πραγματικές διαστάσεις του ζητήματος όσον αφορά το μισθολογικό χάσμα, το οποίο δεν είναι άσχετο με ένα οικονομικό μοντέλο που αντιλαμβάνεται και χρησιμοποιεί την εργασία των γυναικών ως φτηνή εργασία. Σημείωσε ότι ο νόμος για τη μισθολογική διαφάνεια είναι ένα χρήσιμο εργαλείο στην προσπάθεια για διαμόρφωση μισθολογικών κατατάξεων απαλλαγμένων από διακρίσεις. Υπογράμμισε επίσης την ανάγκη το Υπουργείο Εργασίας να αναλάβει πρωτοβουλίες σε συνεργασία με τις συνδικαλιστικές και εργοδοτικές οργανώσεις για εφαρμογή της νομοθεσίας, ιδιαίτερα μέσα από τις Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας. Για περισσότερες πληροφορίες για το έργο «eValueJobs», σκανάρετε το ακόλουθο QR.