2018 12 OV Ondernemers

ONDER

DECEMBER 2018

Ee n ma an de lijkse uitgave van Voka – Kame r van Kooph an del Oost-Vla and eren | Jaarg ang 19 | nu m m er 12 | Decem b er 20 1 8

NEMERS

Marktonderzoeksbureau Profacts, de nieuwe Voka Ambassadeur:

“Wij rekruteren op attitude, niet op kennis” En verder: DOSSIER RELATIEGESCHENKEN Wat zit er voor u in? HORIZON Doet u al zaken met Servië? OVER KLEINE EN GROTE ZAKEN Er hangt een geurtje aan Pjotr

PRACHTIG WONEN IN HET HISTORISCHE CENTRUM VAN GENT Exclusieve appartementen beschikbaar vlakbij het Prinsenhof, de bruisende gezelligheid van de cafeetjes en restaurants, en het Gravensteen met zijn omliggende grachten.

Het project Academie: • Een rustige plek in hartje Gent • Authentiek en hedendaags wonen in een monument • Variatie in types en groottes

• Lichtrijke entiteiten • Kantoorruimtes van verschillende oppervlakten • Laatste penthouses!

Ontdek nu Pictura: uitzonderlijke appartementen in de oude kunstacademie!

projectontwikkelaar/verkoop 0468 350 000 - www.academie.gent - info@3d-realestate.be

VOORLOPER

Allen naar Maagdenburg!

Soms wordt dat confrontatiedenken vakkundig gecultiveerd. Vakbonden houden de achterhaalde bipolariteit tussen werkgevers en werknemers al jaren aan het infuus, op basis van zwakke argumenten rond vermeende ‘tegengestelde belangen’. En wat is vandaag nog de zin van stereotypen als ‘links’ en ‘rechts’, behalve dan mensen in twee steriele kampen duwen? De wereld van vandaag is veel te complex om nog in simpele vosbijt-haan schema’s te gieten (en te verkopen). Polarisering is het wapen van de intellectueel luie debater. Het negeert de nuance en eindigt zelden in iets werkbaars. Zoeken naar een eerbaar compromis is veel lastiger. Politiek is niet voor niets ‘de kunst van het haalbare’. Tijdens de voorbije gemeenteraadsverkiezingen hadden kandidaten het soms meer over de tegen­ strever(s) dan over de eigen inzichten. Dat is jammer. Een zwaktebod en een werkpunt voor de verkiezingen van mei 2019.

Voor alle duidelijkheid: er is niets mis met sportieve competitie en faire concurrentie. Maar in een bedrijf is polarisering des duivels. Sterke ondernemers laten ruimte voor debat, maar zetten snel de neuzen van alle medewerkers in dezelfde richting. Een gemeenschappelijk project begeestert mensen en brengt hen samen. Politiek mag dan al een ander metier zijn, wij hebben vandaag nood aan beleidsmensen die eerder verenigen dan verdelen. Divide et impera: na 2.000 jaar is het genoeg geweest, nu de universele maatschappelijke uitdagingen – massamigratie, luchtkwaliteit, plastic soup, (im)mobiliteit, vergrijzing - een dimensie 2.0 hebben aangenomen. Politici, verspil onze kostbare tijd niet langer met het bashen van tegenstanders, of met het oeverloos rekken van steriele onderhandelingen. Weg met de tweedeling van de samenleving en van de wereld. Net als ondernemers dienen politici de boel bijeen te houden. Zij kunnen een voorbeeld nemen aan Otto von Guericke, de Duitse natuurkundige en burgemeester van Maagdenburg, wiens experimentele halve bollen in 1654 met geen paarden uit elkaar konden worden gehaald. Allen naar Maagdenburg! # Chris De Hollander Voorzitter Voka – Kamer van Koophandel Oost-Vlaanderen

Signz - Torhout

De aarde warmt op, maar de laatste tijd lijkt de wereldbol ook nog eens in twee helften uiteen te vallen. Er is een trend naar meer polarisering, opdeling, blokvorming. De presidentsverkiezingen in de VS en Frankrijk, het Brexit-referendum in het Verenigd Koninkrijk: telkens bleek de bevolking scherp verdeeld in twee bijna even grote blokken. ‘Wij’ tegen ‘zij’. Wie stem je vandaag weg? In televisieformats en op sociale media kent men er ook wat van.

WWW.VULSTEKE.BE T +32 (0)51 57 08 088

4

19 16 |

13

Wat zit er

voor jou in? Hoe je klanten, relaties en medewerkers beloont

28 16 Ondernemers 12/18

43 36 62

46 65

colofon

Ondernemers is het maandblad van Voka – Kamer van Koophandel Oost-Vlaanderen. Jaargang 19, december 2018. Verschijnt niet in juli-augustus. Kantoren 9000 Gent Lammerstraat 18 – T 09 266 14 40, 9200 Dendermonde Noordlaan 21 – T 052 33 98 00, 9700 Oudenaarde Markt 41 – T 055 39 04 90, Web http://www.voka.be/oost-vlaanderen Bestuurscomité van Voka Oost-Vlaanderen Chris De Hollander, Wim Beazar, Guy Bontinck, Jo Buekens, Erik Chabot, Koen De Clercq, Ronald Everaert, Laurence Flamand, Dieter Hillaert, Jan Lootens, Geert Moerman, Luc Seminck, Eric Van Landeghem, Manfred Van Vlierberghe, Peter Vande Moortel, Pascal Verdonck, Frank Verschuere, Ingrid Walry Erevoorzitters van Voka Oost-Vlaanderen Marc Vereecken, Ronald Everaert, Marcel Verschelden, Luc De Bruyckere en Jean-Paul Van Avermaet Verantwoordelijke uitgever Geert Moerman – Lammerstraat 18 – 9000 Gent Hoofdredactie Jan Van Gyseghem – jan.vangyseghem@voka.be Eindredactie Sam De Kegel – sam.dekegel@voka.be Werkten mee Sam De Kegel, Rudi De Kerpel, Laurens Fagard, Celine Janssens, Wim Kempenaers, Christine Leytens, Johan Martens, Filip Michiels, Elisabeth Minnaert, Gert Swillens, Zerline Van Acker, Ann Vandamme, Marijke Van Gysegem, Dirk Van Thuyne, Lise Vanlerberghe Magazine realisatie Layout Magelaan, Gent, www.magelaan.be Abonnementen Hilde Pelleman, hilde.pelleman@voka.be, Ellen Deboel, ellen.deboel@voka.be Druk Drukkerij Perka, Maldegem Fotografie omslag Wim Kempenaers Publiciteit Barbara Vuylsteke, barbara.vuylsteke@voka.be, 0474 84 31 79, Ellen Deboel, Ann Vandamme, pub.ov@voka.be, T 09 266 14 49

Inhoud 1

Allen naar Maagdenburg!

35

De Blauwe Peer blaast 25 kaarsjes uit

VOORLOPER

4

Nieuwe Voka Ambassadeur Profacts is future proof

Dit waren alle Voka Ambassadeur-genomineerden

56

Omnichem Ajinomoto bundelt krachten met Amerikaanse sectorgenoot

Kompas viert 40 jaar De Wal en opent Villa Ooievaar

Alpro op zoek naar 120 werknemers

AVS 30 jaar na de eerste uitzending

MIJLPALEN

Montea bouwt internetapotheek BAMBOE

FOCUS 38 14

Geen kerst zonder (kunst)boom

Ambitie? Kom dan zeker naar onze nieuwjaarsrecepties

BREEDBEELD

CONNECTIES

62

65 16

7 trends in relatiegeschenken Waarom gin, bio en vintage scoren Hoe zit het met de aftrekbaarheid van relatiegeschenken?

40

De bijzonderheden rond de effectentaks Belastingvermindering voor kapitaalverhogingen in groeibedrijven wijzigt

North Sea Port: havensprokkels THUISHAVEN

Met Jong Voka naar Amsterdam en andere Voka events PIXELS

67

Vragen? Het antwoord zit in ons netwerk VIAVOKA

Pillows Grand Hotel Reylof in nieuw jasje

Praktische gevolgen van een kapitaalloze bvba 68

ONDERNEMERS & C°

Doet u al zaken met Servië? HORIZON

DOSSIER FEEST 43 27

Pjotr en zijn lijfgeurtje OVER KLEINE EN GROTE ZAKEN

28

Magelaan over 3 jaar samenwerking met Voka

Meer moutsilo’s, minder kosten, afval en CO2 bij brouwerij Huyghe

69

Leven we straks in een wereld zonder asbest en mét een schone bodem?

MIJN BEDRIJF JAAR 1

71

VCDO

Twee zussen maken ovenverse schotels om te delen

SAMEN STERK

Nieuwe leden stellen zich in 1.000 tekens voor WELKOM

46

Zo innoveert Amazon Web Services

31

Opleiding in de kijker: exclusieve opleiding voor de sidekick van de CEO

74

Plato kleurt jouw persoonlijkheid

Deze bedrijven doen alvast mee aan De Warmste Week

OPLEIDINGEN

ZORGZAKEN

HET IDEE

50

GEERT D8

76 53

Threon over terugplooien en groot denken

Geert twittert over het bestuursakkoord in Zelzate en het afscheid van Jan Briers

Hoog tijd voor de invoering van een Total Cost to Society WAARVAN SPRAKE

MET VALLEN EN OPSTAAN

55

Vul je vacatures in via werkplekleren SKILLS

ONDER

#12 NEMERS O O ST-V L A A N D E R E N

4|

Profacts

Voor u on d e r z o c ht : (De Pinte h et s u c c e ), de kers s van ma verse Vok a A m b a s s r k t o n d e r z o e ks b u r e adeur Oo st-Vlaand au eren:

“Future proof betekent nieuwsgierig en wendbaar zijn�

Ondernemers 12/18

focus #12 | 5

Hij is de medeoprichter van Profacts, zij de CEO die het bedrijf kwam versterken in 2017. Samen willen Stijn De Rammelaere en Carine Vaeremans met hun full-service strategisch marktonderzoeksbureau klanten helpen om future proof te zijn en te blijven. “Zodra een project is afgerond, meten we de klantentevredenheid. Dat maakt ons kwetsbaar, maar het is de enige manier om jezelf heruit te vinden.” Een ‘kwalitatief’ gesprek over customer delight, impliciete onderzoekstechnieken via eyetracking én de goesting om elke dag bij te leren.” TEKST: SAM DE KEGEL – FOTO: WIM KEMPENAERS

Soms valt geluk gewoon af te lezen van gezichten. Eén dag na de bekroning van Profacts tot de nieuwe Voka Ambassadeur in de Oude Vismijn in Gent, zitten co-founder Stijn De Rammelaere en CEO Carine Vaeremans nog steeds op een wolk. Al zijn ze zeker niet van het zweverige type. Vandaag wordt er weer hard gewerkt, net als gisteren. Op een van de muren in hun bedrijfsgebouw in De Pinte staat sierlijk: customer delight. Ja, de lat ligt hoog, maar fun is evenzeer belangrijk, beklemtonen beiden.

Proficiat met de titel! Ik hoorde dat er een flinke Profacts-delegatie aanwezig was tijdens de uitreiking? Stijn: “Er was bijzonder veel enthousiasme bij onze medewerkers. Ze wilden er allemaal bij zijn, samen met mijn familie en vrienden. Het is een bekroning voor het team. We voelden ons vooraf de underdog, misschien omdat we het kleinste bedrijf zijn van de drie laatste genomineerden en omdat ons product niet tastbaar is. Gelukkig verliest de underdog niet altijd… (lacht).”

Profacts is het geesteskind van uzelf en Timothy Desmet. Jullie richtten het samen op in 2006. Welk gat in de markt zagen jullie? Stijn: “Ik werkte bij een heel groot marktonderzoeksbureau en merkte dat er bij veel klanten één grote frustratie was: het marktonderzoek was te weinig actiegericht. Vanaf dag één is onze merkbelofte revealing factors for success: marktonderzoek moet concreet en actiegericht zijn. Dat kan je enkel waarmaken door heel interactief met je klant te werken.” Carine: “Je reikt meetbare, kwantitatieve resultaten aan of inzichten vanuit kwalitatief onderzoek. Het meest bevredigende is dat de klant dat advies ter harte neemt en op basis daarvan zijn strategie bijstuurt. Als dat bovendien loont, heb je een dubbele win-win. Het gaat ons niet zozeer om de data, maar om de inzichten en de succesfactoren voor onderzoek. Je kan een onderzoek doen, het in rapport gieten en aan de klant leveren. Finito. Maar wij willen echt het vertrouwen krijgen van de klant dat we de juiste adviezen geven. 50 procent van onze klanten zijn langlopende partnerships.”

WIE IS WIE? Stijn De Rammelaere (42) Deze experimenteel psycholoog richtte samen met Timothy Desmet Profacts op in 2006. De start-up groeide in elf jaar uit tot het op één na grootste 100% Vlaamse, onafhankelijke marktonderzoeksbureau van het land. Stijn was jarenlang CEO, maar zette vorig jaar een stap opzij omdat hij naar eigen zeggen “veel meer ondernemer dan manager” is. Hij blijft actief in het bedrijf, net als Timothy. Profacts heeft trouwe klanten in telecom, banking, energie, retail en fast moving consumer goods. Het telt 45 medewerkers en draaide in 2017 een omzet van 7,3 miljoen euro.

Carine Vaeremans (51) Is gepokt en gemazeld in customer development, marketing en marktonderzoek. Ze startte haar loopbaan bij Unilever en werkte er 11 jaar in sales, marketing en business unit management. Daarna ging ze aan de slag voor Panasonic Energy Europe (European marketing communication manager), Leonidas (marketing director), Research International (country manager), Synovate (client service director) en Friesland Campina (marketing & shopper marketing director). Na een ernstige ziekte, waardoor ze een jaar out was, besloot ze enkel nog 100 procent haar hart te volgen. Medio 2017 werd ze binnengehaald door Profacts als CEO.

>>>

Ondernemers 12/18

6 | focus #12

“Onze core­ business is markt­onderzoek. Het zou erg zijn mochten we onszelf niet in vraag durven stellen”

Wat onderzoeken jullie allemaal? Carine: “Het potentieel van nieuwe producten en diensten, merkimago, prijselasticiteit, pricing, pre- en postcampagneonderzoek, klanten­ tevredenheid en communicatie met de klant van morgen. En dit op basis van kwantitatief en kwalitatief marktonderzoek, datamining solutions en impliciete methodes. Heel vaak zien we bedrijven die willen innoveren, maar ze weten niet hoe. We begeleiden ze via workshops en kwalitatief onderzoek en daarna kwantificeren we onze inzichten. We doen ook veel medewerkers­ onderzoek voor grote bedrijven. Hoe zit het met de veerkracht en wendbaarheid van hun medewerkers? We meten ook tevredenheid op het niveau van de raad van bestuur. Alles wat consumenten-, mede­werkersen overheidsrelevant is, daar bijten we ons in vast. Wat we niet bevragen is: wat zal de impact van een medicijn zijn op de bevolking, dat is biostatistiek.” Stijn: “Waarom doen bedrijven aan marktonderzoek? Heel simpel: omdat ze future proof willen zijn en blijven. Wij helpen hen daarin. Het thema van deze Voka Ambassadeurverkiezing paste naadloos in onze corebusiness.”

Ondernemers 12/18

Carine: “Omdat we tien jaar bestonden, hebben we vorig jaar een eerste keer voor onze klanten een groot event georganiseerd The future is now, met een line-up van boeiende sprekers. Gisteren, op dezelfde dag van de Voka-verkiezing, organiseerden we een tweede event voor onze klanten. Weet je dat het woord ‘marktonderzoek’ daar zelfs niet valt? We praten er over de grote uitdagingen in onze maatschappij. Technologie evolueert razendsnel en we omarmen die gretig, maar we blijven ook gewoon mensen van vlees en bloed die worstelen met al die nieuwe technologieën die in een rotvaart op ons afkomen, zoals artificiële intelligentie en virtual reality.”

Profacts gaat prat op customer delight. Maak dat eens concreet? Carine: “Onze inspiratie komt vanuit onze intentie om onze klanten te gidsen in die wereld die zo snel verandert. De echte customer delight zit natuurlijk in de kwaliteit van het werk en van het partnership. Na elk project vragen wij meteen aan de klant hoe tevreden hij is – vroeger face-to-face, nu online – waarbij hij een score geeft van 0 op 10. Dat wordt ook gekoppeld aan de verloning van de medewerkers. Onze mensen worden geëvalueerd op de

evolutie van hun competenties en op wat de klant vindt van wat wij als team neergezet hebben.”

Dat maakt jullie kwetsbaar… Carine: “Extreem kwetsbaar. Vorig jaar scoorden we 8,4 op 10 in 600 projecten. De mens is geprogrammeerd om eerst te zeggen wat er niet goed verloopt en dan pas wat er goed gaat. Voor ons is alle feedback een eyeopener. Dat heb je nodig om je organisatie telkens weer in vraag te stellen en heruit te vinden.” Stijn: “Practice what you preach. We doen dagelijks marktonderzoek, het zou erg zijn mochten we onszelf niet af en toe in vraag stellen …”

Wie de lat hoogt legt voor de klanten, doet dat ook voor zijn medewerkers … Carine: “We zijn hard gegroeid naar bijna 50 medewerkers en proberen de juiste balans te vinden tussen mens- en resultaatgerichtheid. Als je enkel op resultaten focust, maar niet investeert in mensen, dan haken ze af. Maar als je enkel mensgericht bent, haal je geen resultaten. Ons grootste kapitaal zijn sowieso onze medewerkers en hun relatie met de klanten.”

focus #12 | 7

Hoe zorgen jullie ervoor dat de knowhow van de medewerkers up-to-date blijft? Carine: “Via zowel intrinsieke als extrinsieke motivatie. Intrinsieke motivatie begint al op het moment dat je iemand aanwerft. Als jij sociologie hebt gestudeerd, ga ik geen vragen stellen over je kennis socio­logie – I even don’t care – wat me aanspreekt is je attitude. We rekruteren op attitude en niet op kennis, want kennis is iets waar je heel je leven aan moet timmeren. Zelf leer ik elke dag bij. Als ik dat niet meer kan, dan houdt het op. Wendbaarheid, veerkracht, bereidheid tot leren, daar draait het om, samen met een can do-attitude. Ik wil nieuwsgierigheid cultiveren. Ik haal ze er zo uit tijdens sollicitatiegesprekken, de leergierige zielen (Carine is een gecertificeerde coach, sdk). Wie bij ons werkt, moet op de hoogte zijn van alle evoluties in de sector die hij opvolgt en die delen met anderen. Can do betekent: Welke vraag we ook krijgen, we denken er samen over na en er is altijd een manier om een passend antwoord te formuleren.”

Jullie team is gemiddeld erg jong: 28 jaar. Missen jullie geen ervaring? Carine: “(lacht) Ik ben de oudste van de bende, 51. Toen ik anderhalf jaar geleden startte, was de gemiddelde leeftijd nog een stuk jonger. Tijdens een strategische meeting hebben we beslist om wat extra relevante ervaring, maturiteit dus, binnen te halen, met mensen die de rol van leider, manager én coach kunnen spelen. We rekruteren ook nog steeds veel m/v die pas afgestudeerd zijn of net aan de slag zijn, want marktonderzoek blijft een fantastische springplank naar het bedrijfsleven. Soms maken ze op een bepaald moment de switch naar klanten. Dat doet een beetje pijn, maar is ook mooi. Onze sector worstelt ook wat met een imago van saaiheid, wat totaal niet klopt, want in marktonderzoek ben je elke dag met andere thema’s bezig. Hier werken psychologen, maar

evengoed sociologen, economisten, bio-ingenieurs, ict’ers, statistici. Als je rekruteert mag je niet te rigide zijn.”

Hoe belangrijk wordt de zogenoemde neuro research in marktonderzoek? Carine: “Wij kijken niet in het brein, maar zetten vooral in op nieuwe ‘impliciete technieken’, methodes die de nuance maken tussen wat mensen zeggen en wat ze echt voelen of doen. Een typische no brainer van mensen is: ‘Reclame doet me niks’, terwijl ze er in werkelijkheid ongelooflijk door aangesproken worden. Ze bladeren door een boekje en plots verhoogt hun hartslag of vergroten hun pupillen bij een bepaalde advertentie. Dat zijn impliciete technieken die we aanvullend op klassieke onderzoekstechnieken inzetten om een nog veel beter inzicht te krijgen op wat een respondent ervaart. Via fysiologische indicatoren zoals oogbewegingen, hartslag en meetpunten op de huid kan je menselijk gedrag nog veel beter begrijpen. Jelle Demanet, onze R&D-manager, is gespecialiseerd in dat impliciet neuro-onderzoek. Ook onderzoek in VR-omgevingen kunnen heel verhelderend zijn, want VR neemt de realiteit van het nu over. Voor een vastgoedspeler

plaatsten we mensen virtueel in verschillende omgevingen: een neutraal kantoor, een groen kantoor en een kantoor langs een drukke weg. We testten hun reactiesnelheid. Wat bleek? In een groene omgeving presteerden ze duidelijk beter. Voor het Belgisch Instituut voor Verkeersveiligheid (BIVV) hebben we onderzocht hoe afleidend handenvrij bellen in de auto eigenlijk is, via eyetracking. Wie handsfree belde, bleek 90% van de verkeersborden niet gezien te hebben, wat bewijst dat mensen niet kunnen multitasken. Via eyetracking kan je ook perfect in kaart brengen welke onderdelen van een verpakking de aandacht trekken en welke niet. Zo kom je tot een objectivering.” Stijn: “Dat zijn complementaire technieken, maar we zouden heel dom zijn als we ons nu zouden positioneren als een neuromarktonderzoeksbureau, dat zullen we nooit doen. Als ik jou een eyetracking-bril opzet en ik zie je heel lang kijken naar dit schilderij hier achter mij, dan kan je het fantastisch of degoutant vinden, maar als ik het jou niet vraag, dan weet ik het niet. We stellen ook bootcamp-modules voor met een mix van kwalitatief en impliciet onderzoek, waarbij we

>>>

Ondernemers 12/18

Ook het provinciaal economisch beleid is futureproof De provincie neemt het voortouw in de ontwikkeling van een slimme, innovatieve en duurzame regio. • Met 165 Oost-Vlaamse sociale economiebedrijven, goed voor in totaal meer dan 5.500 voltijdse jobs, vervult de sociale economie een bijzondere rol in de economische ontwikkeling van OostVlaanderen. Via het provinciaal detailhandelsbeleid wordt ingezet op de handelskernversterking en de professionalisering en promotie van lokale ondernemers. • De Provincie is, in de transitie naar een koolstofarme en circulaire economie, partner in tal van netwerken zoals de Cleantech Cluster Regio Gent en recent ook in het grensoverschrijdend samenwerkingsplatform Smart Delta Resources. Beide zijn voorbeelden van robuuste ecosystemen die via samenwerking en industriële symbiose een duurzame economie nastreven. • Met de provinciale cofinanciering in de Europese subsidie­ programma’s ondersteunt ze projecten die de basis zijn voor vernieuwend ondernemen en behoud van de competitiviteit. Orsi Academy in Melle, het hoogtechnologische kennis- en innovatiecentrum inzake robotchirurgie, is slechts één van de vele voorbeeldprojecten. MEER WETEN? www.oost-vlaanderen.be/ondernemen of economie@oost-vlaanderen.be, https://euprojecten.oost-vlaanderen.be (Europese projecten)

09 222 69 69 Guldensporenpark 1A 9820 Merelbeke Fax 09 222 69 51 info@salenko.com www.salenko.com TE HUUR

TE KOOP

TE KOOP

magazijn te Nazareth

magazijnen te Ninove

functioneel bedrijfsgebouw te Ronse

TE HUUR

TE KOOP

TE HUUR

handelspand te Erembodegem

polyvalent bedrijfspand te Merelbeke

logistiek magazijn te Lessines

TE HUUR/ TE KOOP

woonst/kantoor/winkel op gelijkvloers te Gent-centrum

focus #12 | 9

“We rekruteren op attitude, niet op kennis”

>>>

reclamejongens, creatieve ontwerpers en consumenten samen aan tafel zetten. ‘s Avonds weet de klant welke campagne hij moet ontwikkelen. Dat noem ik actie­ gerichte research.”

Beschrijf eens de markt van de onderzoeksbureaus. Hoe groot of klein is die? Carine: “Er zijn een vijftal grote spelers, wij zitten daarbij en groeien sterk, daarnaast is er een grote groep van tientallen kleinere bureaus met minder dan vijf werk­ nemers. Die kleinere spelers focussen zich op niches. Die kleine start-ups zie ik als een geschenk voor de markt omdat ze je scherp houden en dwingen om zelf future proof te blijven. En er zijn tal van internationale, digitale start-ups, met wie je via het internet gewoon kan zakendoen.”

Wat is de grootste uitdaging voor Profacts op dit moment? “Simpel: de juiste mensen vinden om de groei te blijven onderbouwen. Er zijn nog steeds veel werklozen en zoals vele bedrijven krijgen we de vacatures moeilijk ingevuld. Volgens mij is dit een gedeelde verantwoordelijkheid van zowel werknemers als werkgevers. Wij, werkgevers, rekruteren nog te veel via vaste criteria van diplomagebonden competenties, te narrow dus, en te weinig op basis van het te ontwikkelen potentieel, heroriëntering, attitude. Natuurlijk moet de motivatie bij de potentiële werknemer snor zitten en moet die zich ook wendbaar opstellen, maar er is ook nood aan een ander rekruterings­beleid bij veel werkgevers, waarbij we mensen niet in vakjes steken of ons blindstaren op diploma’s. Ik had vroeger een marketingmedewerker, die is nu een van de beste koks van het land. Een van mijn stokpaardjes is dat we ons in het onderwijs veel meer moeten richten op attitude en bereidheid tot levenslang leren dan op het puur vergaren van kennis op dat moment.”

processen in te steken, zonder de mens uit het oog te verliezen. Zij kan dat veel beter dan ik. Op mijn business­ kaartje staat nu founder. Ik focus me nu op twee overnames die we recent gedaan hebben en een aantal key klanten die ik bedien.” Carine: “Ik trek hier mee aan de kar op een positieve manier. Ik ben een echte positivist, geloof enorm in veerkracht en wil die dynamiek overbrengen op mensen en organisaties. Misschien is het omdat ik zelf geconfronteerd werd met een ernstige ziekte, maar ik pleit ook extreem voor re-integratie van mensen die langdurig out zijn geweest door ziekte of tegenslag.”

Daarvan bent u het levende bewijs… Carine: “Soms krijgen medewerkers het label opgeplakt dat ze niet meer kunnen integreren na kanker of een andere ziekte. Dat is absoluut onwaar. De meeste mensen zijn heel veerkrachtig en wendbaar, als je hen maar op de juiste manier begeleidt en opleidt.” #

De slotvraag is voor jou Stijn. Waarom bent u geen CEO meer en haalde u Carine binnen? Stijn: “Ondanks de goede resultaten voelde ik aan dat ik niet meer de juiste persoon was om het bedrijf te leiden omdat ik te veel manager moest zijn en te weinig nog echt kon ondernemen. Carine zorgt voor een verdere professionalisering, door er structuur, systemen en

Ondernemers 12/18

Samen ondernemen Meer dan 6.000 bedrijfsleiders van Belgische familiale kmo’s doen een beroep op onze deskundigheid in accountancy, btw, fiscaliteit, ondernemingsrecht of financieel management. Vertrouw net als deze ondernemers op ons en u onderneemt niet langer alleen!

www.deloitte.com/be/accountancy-private

Accountancy & Advisory ACCOUNTING & REPORTING TAX & LEGAL M&A & FINANCE BUSINESS CONTROL & TECHNOLOGY STRATEGY & GROWTH Raymonde de Larochelaan 19A, 9051 Gent Tel. + 32 9 393 75 85, kmo-gent@deloitte.com © 2018. For more information, contact Deloitte Accountancy.

pixels focus #12 | 11

Klingele Chocolade en Renard Drinks laureaten bij Plato en Bryo

‘Future proof’ Profacts is nieuwe Voka Ambassadeur 2018 500 ondernemers en een vakjury hebben het marktonderzoeksbureau Profacts op woensdag 21 november verkozen tot achtste Voka Ambassadeur Oost-Vlaanderen in een volgelopen Oude Vismijn (Gent). Het jaarthema was ‘future proof’. “De jaarlijkse verkiezing van de Voka Ambassadeurs is een feest voor al wie onderneemt, hard werkt en vooruitgang boekt”, vatte gedelegeerd bestuurder Geert Moerman het opzet samen. “In de media staan bedrijven en ondernemers nog te vaak in een negatief daglicht. Met deze ode willen wij tonen dat er heel veel positiefs gebeurt in onze bedrijven.” De Voka Ambassadeur kreeg een prijzenpakket van ruim 7.000 euro, deelname in februari 2019 aan de volgeboekte Voka-inspiratiereis naar China en gratis deelname aan Open Bedrijvendag 2019. De avond werd passend ingeleid door keynote spreker Kamini Aisola, country manager Benelux van Amazon Web Services (AWS). Zij opende haar lezing met een opmerkelijke uitspraak van Amazon-topman Jeff Bezos: “Om te innoveren moet je voldoende lang misbegrepen worden.” (zie ook interview p. 46) De drie sterke genomineerden voor de eindstrijd waren Aqtor, Profacts en Upgrade Estate. Na een spannende eindstrijd werd Profacts verkozen tot Voka Ambassadeur 2018 (zie focusverhaal p. 4). Renard Drinks haalde de award Oost-Vlaamse Bryo Ambassadeur 2018 binnen. Bryo is het netwerk voor pre-starters, start-ups en scale-ups met groei­ ambities. De Oost-Vlaamse Plato Ambassadeur 2018 werd Klingele Chocolade. Plato is Voka’s lerend netwerk voor kmo-zaakvoerders waar kennisoverdracht, ervaringsuitwisseling en netwerking centraal staan.

V.l.n.r. : Chris De Hollander (voorzitter Voka Oost-Vlaanderen), Jessica Torres Hurtado en Magali Renard (Renard Drinks), Stijn De Rammelaere (Profacts), Eline Blanchaert (Klingele Chocolade) en Geert Moerman (gedelegeerd bestuurder Voka Oost-Vlaanderen)

Het Profacts-team, Voka Ambassadeur 2018

Comedian-mentalist Gili aan het werk

Gili, de bekende comedian-mentalist, zorgde voor het entertainment tussendoor.

Ondernemers 12/18

12 | focus #12 Voka Ambassadeur

Zij waren allen genomineerd! met de klant van morgen). Hun klanten zijn zowel kmo’s als grotere bedrijven in diverse sectoren zoals telecom, banking, energie, retail en fast moving consumer goods. Hun marktonderzoek is concreet en actiegericht: van feiten over inzicht naar actie. Profacts is sinds de opstart in 2006 gegroeid naar een omzet van 7,3 miljoen euro. Vandaag telt het 45 FTE’s. Het bedrijf deed reeds twee succesvolle overnames met eigen middelen en heeft dus ervaring als start-up, scale-up en als overnemer. Als 100% Vlaamse challenger van buitenlandse bedrijven viel het al meermaals in de prijzen, o.a. als Trends Gazelle.

Profacts is een strategisch marktonderzoeksbureau dat zijn klanten helpt om future proof te zijn en te blijven. Dit doet het via marktonderzoek naar groei en innovatie (welke producten/ diensten moeten we morgen aanbieden), naar klantentevreden­ heid (wat moeten we doen om ervoor te zorgen dat onze klanten morgen nog onze klanten zijn), naar reclame (hoe communiceren

re lae me

Ondernemers 12/18

k

Upgrade Estate, ontstaan in 1999 met de kleinschalige verbouwing van een herenhuis tot 6 studenten­ kamers, is gespecialiseerd in innovatieve huisvesting voor studenten (Upkot) & young professionals (Upliving). Als familiale onderneming met ondertussen 70 FTE’s huisvest het al 18 jaar studenten en young professionals. Integraal beheer van hun realisaties en het creëren van maatschappelijke meerwaarde met een scherpe innovatieve geest zijn hun basispijlers. Het bedrijf ziet zichzelf allesbehalve als een traditionele project­ontwikkelaar. Hun toegevoegde waarde als gespecialiseerde ‘studentenhuisvester’ zit in hun aandacht voor sociale cohesie en coaching van de student. Het bedrijf wil voor bewoners én voor investeerders een echte win-win creëren. Winst maken en sociaalecologische duurzaamheid zijn voor het bedrijf dus evenwaardig. Upgrade Estate heeft in heel het land inmiddels al ruim 2.500 units gerealiseerd.

lsa ad Be ck nra oe

Codit is een snelgroeiend, innovatief IT-bedrijf uit Gent met 180 FTE’s. Het helpt organisaties in heel Europa om de brug te slaan tussen mens, applicatie en machine. Het zet daarbij in op digitale transformatie en communicatie via integratie, IoT en de cloud. Connecting is everything: sinds hun oprichting in 2000 gelooft het bedrijf dat technologie de kracht heeft om mensen en organisaties beter met elkaar te laten communiceren. Die verbinding moet ook een betere wereld opleveren.

Eurabo

Peter S uys

Eurabo®, opgericht in 1997, biedt kwalitatieve, bio-ecologische bouw-, hout- en isolatiematerialen aan voor energiezuinige houtbouw, met deskundig advies voor vakman en consument. Deze pionier, die mee aan de wieg stond van de FSC-houtcertificering en in 2002 medeoprichter was van PassiefhuisPlatform (tegenwoordig Pixii), zet in op innovatie in de bouw door kenniscreatie en -overdracht, o.a. via opleidingsavonden waar jaarlijks meer dan 1.000 mensen aan deelnemen en samenwerking met het onderwijs.

Klingele Chocolade

Eline B lan ch

Stijn D e

Ra m

Profacts

Codit

Upgrade Estate K

rt

Aqtor! stelt personen met mobiliteits­ beperkingen in staat hun bewegings­ vrijheid terug te winnen. Het hoogtechnologisch bedrijf vertrekt steeds vanuit hun bewegingsmogelijkheid, niet vanuit hun fysieke beperking. Aqtor! is sinds zijn oprichting in 1978 een trouwe partner van de orthopedische chirurgie en revalidatie. Het beschikt over drie ‘mobility centra’ waar een multidisciplinair team personen met een mobiliteitsbeperking begeleidt naar bewegingsvrijheid. Meer dan veertig verstrekkers zijn dagelijks aanwezig in diverse ziekenhuizen, revalidatiecentra, woon- en zorgcentra en dokterspraktijken. Als een verticaal geïntegreerde groep beheerst Aqtor! elke stap van het productieproces tot en met de aflevering van bijzonder technische orthopedische hulpmiddelen: maatname, productie, passen. Het bedrijf telt nu 105 medewerkers en investeert permanent in de ontwikkeling van producten die een therapeutische meerwaarde en verhoging van de levenskwaliteit teweegbrengen.

Van Damm e& Nele

Filip Ho orn ae

Aqtor!

De zes andere…

Stijn D egr iec

De laatste drie

rt ae

Klingele Chocolade, opgericht in 1995, is de grootste producent in België van gezonde en eerlijke chocolade, vervaardigd met respect voor mens en natuur.

focus #12 | 13

opgericht in 2013, groeide het voorbije jaar van 30 naar 75 werk­ nemers, en van 2,4 naar 6 miljoen euro omzet. Het opende ondertussen ook een vestiging in Londen.

Klingele Chocolade Zie pagina 10.

Caldr, opgericht eind 2018, is een virtuele back-office assistant die afspraken plant op een efficiënte, datagedreven manier, no shows proactief opvolgt en voorkomt en patiënten kan doorverwijzen naar een beschikbare zorgverstrekker bij hoogdringendheid. In eerste instantie focust de start-up op huisartsen en tandartsen en hun patiënten.

Renard, opgericht in 2017, maakt gastronomische dranken zonder alcohol voor het premium­ segment. Door een diepgaande samenwerking met topchefs hebben de dranken van Renard een uniek smaakpalet. Renard wordt al geserveerd in toprestaurants en -brasseries zoals Bartholomeus en Sel Gris.

sica Torres H Jes urt a d&

Yazzoom Yazzoom, opgericht in 2011, biedt software en diensten om bedrijfsprocessen te verbeteren door middel van artificiële intelligentie (algoritmische software). 80 procent van hun elf medewerkers zijn continu bezig met toegepast onderzoek en ontwikkeling, zowel voor de ontwikkeling van hun eigen softwareproducten als voor hun klanten.

Verolift ne

Verolift, opgericht in 1998, is gespecialiseerd in huisliften, traditionele liften, liften voor de zorgsector, autoliften en platformliften.

Solar Enterprise Elise R ouw en

elt

Francis Ve rro

Tim Va nde ca

an rm

do

Silverfin gaat er prat op de eenvoudigste rapporteringstool voor accountants en financiële consultants in huis te hebben. Het is een platform voor accountants van de toekomst. De software koppelt met gekende tools (zoals boekhoudpakketten en crm) om snel en eenvoudig analyses te maken, en om makkelijk te communiceren rond dossiers. Dit spaart heel wat manueel werk uit. Tijdswinst en efficiëntie, daar draait het om. Het softwarebedrijf,

Caldr

Magali Ren ar

Plato

Silverfin ele ste

Bryo

Renard Drinks

Jan Ve rha ss

Wilfried Ba et

en

Vervaet Verhuis biedt een complete verhuisservice aan. Het bedrijf, gevestigd in Aalter, groeide van 15 medewerkers in 2012 naar 35 medewerkers in 2018. Het is meer dan een transportfirma van meubilair en biedt een waaier aan verhuisgerelateerde diensten aan, zoals het leveren van nieuw kantoormateriaal en het leegmaken van het oude pand. Het heeft ook een eigen veilingsite (veilenononline.be) waarop klanten hun inboedel kunnen aanbieden. Vervaet Verhuis beschikt als enige Belgische verhuisfirma over de certificaten VCA**, ISO9001 & ISO14001.

Jochen Mo e

Sy n

el gh

Ledent Touw Ledent, opgericht in 1978, is een Belgische familiale onderneming gespecialiseerd in de vervaardiging en toelevering van touw en koord voor diverse toepassingen. Hun producten vind je in de retail (DHZ-winkels, tuincentra, knutselwinkels) maar ook in de professionele bouwhandel en ijzerwarenhandel. Daarnaast levert het bedrijf, met 25 mede­ werkers, ook aan tal van industriële grootverbruikers zoals slachthuizen, tuinbouwers en productiebedrijven. Ledent Touw gelooft in de toekomst voor productie in Oost Vlaanderen. Dankzij efficiënte processen en eigen productontwikkeling slaagt het erin om touwartikelen die klassiek uit China gesourced worden, opnieuw lokaal te produceren tegen concurrentiële voorwaarden.

Naast installatie kan men er ook terecht voor personalisatie, service, onderhoud en modernisatie van alle lifttypes. Verolift investeert continue in R&D m.b.t. technologie en design, alsook in klantenbeleving. In de nieuwe showroom kan de klant zijn ideale lift kiezen zoals die bij hem/ haar thuis zal worden geïnstalleerd.

Vervaet Verhuis

Kurt Va n

Wat twintig jaar geleden nog een nichemarkt was, groeit nu uit tot een volwaardig segment binnen de voedingssector. Klingele Chocolade telt nu 27 FTE’s, verkoopt zijn chocoladeproducten wereldwijd en produceert met een heel flexibel productieapparaat en een doorgedreven informatisering. Het maakt ook biologische en fairtrade chocolade, met respect voor de cacaoboeren op de plantages.

s

Solar Enterprise, opgericht in 2017, focust op decentrale productie via zon en hun eigen kleine windmolen en opslag van energie in zoutwaterbatterijen. Maatwerk is key en duurzaamheid hun credo. Het gelooft in een duurzame toekomst waar intelligent met energie wordt omgegaan en waar iedereen samenwerkt. #

Ondernemers 12/18

Geen kerst zonder (kunst)boom

Fake plastic trees, zong de Britse rockgroep Radiohead in de nineties. Maar kunstbomen verkopen goed en lijken net echt. De jaarlijkse kerstbomenverkoop bij Eurotuin (Merelbeke) startte reeds vanaf 1 november. Dan staan alle kunstkerstbomen uitgestald: van lange smalle tot korte dikke, getooid met dennenappels, gouden strikken, witte of gekleurde lichtjes en beschikbaar vanaf 1 tot 3 meter hoog, met groene of blauwe naalden. De ‘echte’ bomen, van fijn- tot edelsparren, arriveerden medio november, om een optimale kwaliteit te garanderen tot na de feestdagen. De grootste bomen (tot 8 meter) pronken op verschillende gemeentepleinen. TEKST: SAM DE KEGEL – FOTO: WIM KEMPENAERS

Ondernemers 12/18

breedbeeld #12 | 15

Ondernemers 12/18

16 |

Wat zit er

voor jou in? Hoe je klanten, relaties en medewerkers beloont

Ondernemers 12/18

dossier #12 | 17

It’s all about technology: waarom deze en andere trends scoren

“De VR-bril als relatiegeschenk? Dat is al wat passé!” Een gepersonaliseerde pen of goede fles wijn doen het nog steeds, maar vandaag scoor je vooral met een powerbank, bluetooth speaker of light up-technologie. Ronny De Smedt en Bart Boterbergh, zaakvoerders van Pasco Business & Promogifts, leiden ons rond in de veelzijdige wereld van de relatiegeschenken. “Geschenken personaliseren voor je klanten is een must, zowel omwille van publicitaire als fiscale redenen.” TEKST: SAM DE KEGEL

Pasco Business & Promogifts huist in een beschermd monument in hartje Aalst. In 1972 verbouwde Pieter De Bruyne, een bekende Aalsterse designer en binnenhuis­ architect, dit neoclassistisch burger­ huis tot een eigen atelierwoning. Daarbij benoemde de ontwerper de elf verschillende kamers, die allemaal met elkaar verbonden zijn, met een bijzondere kleur die maatgevend werd voor de inrichting, zoals de ‘blauwe kamer’. “Dit gebouw is als een goed relatiegeschenk, het verrast je telkens weer”, lacht Ronny De Smedt. Dit is ook het kloppend, administra­ tief hart van een bedrijf met acht medewerkers dat zich sinds 2003 specialiseert in bedrukte promotie­ artikelen en relatiegeschenken. Op hun website bieden ze maar liefst 7.500 producten aan. “Dat zijn onze standaardproducten, daarnaast kunnen we echt bijna alles tailormade laten maken”, zegt Bart Boterbergh.

De productie gebeurt in Europa en het Verre Oosten, de stock ligt op voorraad in België en Polen, van waaruit de distributie plaatsvindt. In Polen werkt Pasco samen met een grote drukkerij, die om het even welk relatie- of promotiegeschenk kan bedrukken, personaliseren dus. Vijf à tien dagen later is het in België. Ronny (toont een gezelschapsspel dat het maakte voor een touroperator): “Klanten die met de trein reisden, kregen dit ganzenbord. Van ballen over sleutelhangers en trolleys tot een usb-stick in de vorm van een verpleegster voor een zorgbedrijf, het kan allemaal. Vroeger hadden aanbieders van relatie­geschenken hun eigen drukkerij, maar de druktechnieken evolueren zo snel dat dat niet meer rendabel is.” Hun werkwijze is eenvoudig: de klant geeft zijn wensen door, vervolgens wordt er een digitale drukproef gemaakt en één kant-enklaar real sample. Pas dan gaat het

in productie. Momenteel investeert Pasco volop in nog meer digitalisering, zodat de klanten niet enkel kunnen bestellen via de website, maar ook op elk moment de stock kunnen raadplegen van elk product. Ronny De Smedt en Bart Boterbergh richtten hun bedrijf in 2003 op en kennen als geen ander de wereld van de relatie- en promotie­ geschenken. In België zijn er zo’n twintig aanbieders van relatie- en promotiegeschenken die ‘ertoe doen’. Hun bedrijf Pasco werd al meermaals genomineerd op verschillende beurzen. “Als je het niet nodig hebt, wil ik het je echt niet verkopen, maar als je wel iets nodig hebt, wil ik graag dat je het bij ons koopt”, lacht de geboren verkoper Ronny. Beide zaakvoerders detecteren voor ons de voornaamste trends.

>>>

Ondernemers 12/18

18 | dossier #12

1  (Relatie)geschenken, nu het hele jaar door Vroeger kregen medewerkers en klanten een cadeautje op het einde van het jaar als beloning voor hun noeste arbeid en trouw. Zulke geschenken worden nog steeds gegeven, maar niet enkel meer in december. Ronny: “Vroeger waren de drie laatste maanden echt cruciaal of je winst ging maken of niet. Dan probeerden bedrijven via relatie- en promotiegeschenken een laatste zetje te geven aan een twijfelende klant. Nu is een groot stuk van onze business promotioneel, omdat bedrijven het hele jaar door relatiegeschenken gebruiken in hun dagelijkse marketing. Wij zijn dan ook meer dan een relatie­geschenkbedrijf, we doen ook en vooral in promomateriaal en -kleding.” Of: bedrijven ‘soigneren’ hun klanten en medewerkers nu het hele jaar door.

3  Het relatiegeschenk als perfecte reclamedrager? Personaliseer! Alles wat je kan personaliseren, heeft toegevoegde waarde. Ronny: “Het overgrote deel van onze klanten hecht daar belang aan. Het is ook een vorm van reclame. Als je je relatiegeschenk op grote schaal uitdeelt en je laat het personaliseren dan is het als ‘promogeschenk’ 100% fiscaal aftrekbaar en kan je ook de BTW 100% inbrengen. De waarde ervan moet wel ‘gering’ zijn (zie ook artikel op p. 23: Hoe fiscaal interessant zijn relatiegeschenken?)” Nog een voordeel van personalisatie: uw logo blijft altijd zichtbaar, want veel relatiegeschenken – of het nu een tas, glas of paraplu is - blijven altijd ergens liggen en krijgen zo een tweede of zelfs derde leven. “Het blijft zichtbare reclame”, zegt Ronny.

4  Geef waardevolle relatiegeschenken aan de klant Vroeger werd er veel rommel gegeven, nu telt kwaliteit. Bart: “Wij streven naar geschenken die functioneel zijn. Voor een producent van yoghurt lieten we schorten van kwaliteitsvol katoen maken. Klanten die de yoghurt kochten, kregen er een schort bij. Klanten denken minstens twee seizoenen op voorhand. Ze zijn nu al bezig met de zomer. Voor customized geschenken hebben we meer tijd nodig en dat weten onze klanten ook. Relatiegeschenken die vandaag gegeven worden, zijn kwalitatiever. Vroeger kreeg je een fles wijn, maar dronk hem maar eens uit (bulderlach).” Kwalitatieve relatiegeschenken met een persoonlijke boodschap zorgen er dus voor dat het geefmoment iets speciaals wordt en dat de klant zich meer gewaardeerd voelt.

Ondernemers 12/18

2  Technologie is een topper Dat technologie dé trend is, verbaast niemand. Items zoals powerbanks en tablet accessoires zijn bijzonder nuttig in het professionele leven en in de vrije tijd. Functioneel gebruik is de voornaamste reden voor ontvangers om een relatiegeschenk bij te houden. Alle relatiegeschenken die je klant helpen om connected te zijn en die zijn leven simpeler maken, zijn een schot in de roos. Bart: “Eén van dé technologietrends wordt draadloos opladen. Met technologie gaat het soms verschrikkelijk snel. Je hebt hypes en blijvers, zoals de usb-stick. Een VR-bril als relatiegeschenk? Die hype is al wat voorbij. Vorig jaar wou iedereen zo’n brilletje, maar met die bril alleen ben je niet zoveel. Als je als reisorganisator een brilletje kan aanbieden waarmee je bijvoorbeeld Kenia kan verkennen, is dat super, maar zo’n applicatie maken is peperduur.” Wat ook enorm goed scoort: light-uptechnologie. Of FRIDtechnologie, om je persoonlijke gegevens te beschermen, zoals je bankpasjes. Ronny: “Mensen liggen wakker van identiteitsdiefstal. Die vraag komt echt van onze klanten.” Beide heren detecteren vooral nieuwe trends door beurzen te bezoeken. “Elke Aziaat die in onze sector zit en voor ons iets maakt, houdt ons alert.”

dossier #12 | 19

5  Duurzaamheid wint aan belang, compliance is heilig

Wie duurzame relatiegeschenken geeft, toont aan dat hij bezorgd is om het milieu, maar ze zijn ook duurder. Of: “Klanten overwegen duurzame relatiegeschenken, maar niet iedereen wil die meerprijs betalen”, weten Bart en Ronny uit ervaring. Voorbeelden: bioafbreekbare pennen of textiel van biokatoen. “Wij hebben de markt van T-shirts voor één euro verlaten. Wij willen ook enkel textiel aanbieden uit fabrieken die op een sociaal wenselijke manier produceren. De compliance moet 100% in orde zijn. Als wij als aanbieder één missstap begaan, bijvoorbeeld een slechte stof gebruiken, dan kan men ons volledig breken.”

7  Klassiekers blijven scoren Tot slot: sterren komen, sterren gaan, maar sommige relatiegeschenken blijven altijd bestaan. Ronny: “Ik zeg het niet graag, maar de klassiekers, zoals de pen, fles wijn of koffiemok blijven scoren. Als je al zo lang in de business zit, heb je het wel wat gehad met die klassiekers, maar neem ze weg uit onze business, en ik spreek helemaal anders.” #

6  Laat uw medewerkers/klanten zelf kiezen Pasco heeft een keuzeconcept, want in steeds meer bedrijven laat men de medewerkers nu zelf kiezen. “Wij stellen x aantal producten voor in samenwerking met onze klant, de interne medewerkers kunnen uit die eerste selectie hun favoriet kiezen. Het grote voordeel: iedereen is nu tevreden.” Terwijl Pasco vroeger zijn klanten veel meer ‘stuurde’, weten die nu veel meer wat ze willen. “Als je daar snel op kan inspelen, dan zit het snor. Maak de klant niets wijs, want hij is veel mondiger dan vroeger.”

! ceptie e r s r a euwja a’s Ni k o V aar oon n w e g dan Kom

20 | dossier #12

3 aanbieders over het belang van relatiegeschenken

Waarom gin, bio en vintage scoren Ook in de bedrijfswereld is december cadeautjesmaand. Zo is het bij ons een jaarlijkse traditie om werknemers en trouwe klanten te belonen met een leuk cadeau. Wij gingen de temperatuur opmeten bij drie aanbieders van relatiegeschenken: Nougat Vital (Nevele), Make Your Own Spirit (Drongen) en Stokerij en Likeur- & Wijnhandel De Moor (Aalst). TEKST: DIRK VAN THUYNE

Met de eindejaarsfeesten in zicht is het momenteel alle hens aan dek bij aanbieders van relatiegeschenken. Om de piek in de verkoop aan te kunnen, moeten ze vaak tijdelijke werkkrachten inhuren. “Die periode wordt steeds belangrijker voor ons. In de maanden september, oktober, november realiseren we nu al 38 procent van onze jaaromzet. Vijf jaar geleden was dat nog maar 25 procent”, zegt Laurian Dumon, Sales & CRM manager bij Vital, dat al sinds 1926 nougat produceert. Bij drankenspecialist De Moor zien ze het belang van relatiegeschenken niet meer toenemen. “Het budget bij de klanten is er zeker niet groter op geworden. Vroeger liep dat regelmatig op tot 50 euro per persoon, maar dergelijke bedragen zijn nu eerder zeldzaam geworden. Daarnet heb ik bijvoorbeeld nog de vraag gekregen om een offerte te maken voor een relatiegeschenk ter waarde van 10 euro per persoon. Er is wel een duidelijk verschil tussen cadeautjes voor medewerkers en die voor klanten. Voor de medewerkers doen de bedrijven vaak wel nog een extra inspanning”, merkt zaakvoerster Carolien Van Schandevijl op. Zij vertegenwoordigt al de vijfde generatie van het familiebedrijf. “Een ander verschil is de verminderde flexibiliteit van de klant. Vroeger maakte hij zijn keuze uit ons assortiment, nu wil hij vooral zelf bepalen wat hij schenkt. Daarnaast houdt hij veel meer vast aan het voorziene budget, in het verleden zat daar nog wat marge op.”

Twee jaar geleden begonnen Michel Cobbaert en Wout Steenacker met de verkoop van volledig gepersonaliseerde flessen drank. De bedrijfsnaam Make Your Own Spirit (MYOS) geeft meteen aan waar het bedrijf voor staat. “Bij ons geen inspiratieloze cadeaus, maar wel een gepersonaliseerde fles gin, rum, wodka of vermouth. De klant kan kiezen uit een assortiment van een 20-tal flessen met verschillende kleuren en vormen. We werken het cadeau af met een uniek etiket, volledig op maat van de klant”, zegt medeoprichter Michel Cobbaert. “Het gemiddelde budget bedraagt 25 euro per persoon, voor personeel ligt dat soms nog wat hoger.” Dit jaar zal MYOS zowat 20.000 gepersonaliseerde flessen aan de man brengen. In de drukke eindejaarsperiode doen de twee oprichters een beroep op enkele jobstudenten.

Gin blijft een hoogvlieger Elke sector kent zijn trends. “In de nougat zijn bio en fairtrade duidelijk in opmars”, weet Laurian Dumon. “Op het vlak van verpakking doet vintage het heel erg goed. Zo hebben we een assortiment van vier verschillende blikken dozen met daarin zachte, individueel verpakte stukjes nougat. Als de lekkernijen op zijn, kan de consument de blikken blijven gebruiken voor allerlei toepassingen. Ons logo staat op die blikken en op die manier geven ze onze naambekendheid permanent een duwtje in de rug.”

“In de maanden september, oktober, november realiseren we nu al 38 procent van onze jaaromzet” LAURIAN DUMON NOUGAT VITAL

Ondernemers 12/18

dossier #12 | 21

“Gin is goed voor zowat 90 procent van de omzet” MICHEL COBBAERT MAKE YOUR OWN SPIRIT

Op de markt van de alcoholische dranken beweegt er heel wat. “Een verpakking met twee of drie flessen wijn blijft een vaste waarde, maar we zien toch dat bubbels het wat moeilijker krijgen. Daarnaast is de opmars van gin niet te stuiten. Al in 2012 brachten we onze zelfgestookte Vlaamse gin op de markt. Heel wat mensen dromen ervan om hun eigen gin te produceren en dat is natuurlijk een ideaal relatiegeschenk. Wij hebben alvast de knowhow en de apparatuur om die droom te realiseren. Onze productie voor derden blijft dan ook groeien. Bij voorkeur werken we al van in het prille begin samen: het uitdenken van het concept, het ontwikkelen van de receptuur en de productie van de gin”, zegt Carolien Van Schandevijl van De Moor.

Daardoor is het voor ons zo goed als onmogelijk om voet aan de grond te krijgen in onze buurlanden want het concurrentienadeel loopt soms op tot 30 procent”, zegt Carolien Van Schandevijl. Make Your Own Spirit is op beperkte schaal actief in het buitenland, met de focus op de buurlanden. “Klanten kunnen hun bestelling plaatsen via ons digitaal platform. Er zijn enkele b2b-klanten die hier gebruik van maken, maar e-commerce is voor ons toch vooral een verhaal voor particuliere klanten”, benadrukt Michel Cobbaert. # WWW.VITAL.BE WWW.MAKEYOUROWNSPIRIT.COM WWW.STOKERIJDEMOOR.BE

Ook bij Make Your Own Spirit is gin de absolute hoogvlieger. “We hebben rum, whisky, vermouth en vodka in het assortiment, maar gin is toch goed voor zowat 90 procent van de omzet. Onze vaste leveranciers produceren onze dranken volgens onze eigen receptuur”, zegt Michel Cobbaert. “Flexibiliteit is ons stokpaardje. We hebben alle dranken op voorraad. Zodra de klant het etiketontwerp goedgekeurd heeft, kunnen we in principe binnen de week leveren.”

Belgische nougat in Nederlands kerstpakket In Nederland zijn de kerstpakketten een typisch fenomeen. Het gaat om samengestelde pakketten met daarin allerlei flesjes drank en andere lekkernijen die de werkgever aan elke werknemer geeft als kerstcadeau. Meer dan anderhalf miljoen Nederlanders krijgen zo’n beloning die in heel wat sectoren zelfs een vast onderdeel van de secundaire arbeidsvoorwaarden is. “Wij leveren aan de gespecialiseerde samenstellers van die pakketten en voor ons is dat een belangrijk segment. Heel wat Nederlanders zullen straks weer een reepje nougat uit Nevele in hun kerstpakket vinden”, zegt Laurian Dumon van Vital. Voor Stokerij en Likeur- & Wijnhandel De Moor, dat een tiental vaste werknemers telt, is export naar Nederland een veel moeilijker verhaal. “Enkele jaren geleden voerde de federale regering een zware accijnsverhoging door.

“De klant houdt veel meer vast aan het voorziene budget” CAROLIEN VAN SCHANDEVIJL STOKERIJ EN LIKEUR- & WIJNHANDEL DE MOOR

Ondernemers 12/18

De ruimte en het comfort van thuis

Gemeubelde luxe appartementen mèt hotel service Te huur vanaf 2 nachten Ideaal gelegen tussen stad en haven met uniek zicht over Gent. Full service: parking, ontbijt, wasfaciliteiten, gratis WiFi, poetsdienst...

www.skylineatsgent.be

ibis budget Gent Dampoort Goeie nachtrust, zachte prijzen Budgetvriendelijk alternatief voor toeristen - Kwalitatief antwoord voor zakelijke klanten

dossier #12 | 23

De aftrekbaarheid van relatiegeschenken: een kort overzicht op het vlak van de inkomstenbelastingen en btw

Hoe fiscaal interessant zijn relatiegeschenken? Een verjaardag, kerst of de eindejaarsfeesten: het is steeds leuk om uw zakenrelaties en klanten te verrassen met een relatiegeschenk of publiciteitsartikel. Het ene geschenk is het andere niet, ook vanuit fiscaal perspectief. Tijd om even stil te staan bij de behandeling ervan op het vlak van inkomstenbelastingen en btw. Op het vlak van inkomsten­ belastingen is de standaardregel eenvoudig: relatiegeschenken zijn fiscaal 50% aftrekbaar. Hierbij gaat het om voorwerpen die worden aangeboden in het kader van beroepsrelaties zoals o.a. bloem­stukken, pralines, alcoholische dranken, reukwaren, geschenkencheques,…. Pas echter op: indien u een geschenk met een waarde van meer dan 125 euro geeft, beschouwt de fiscus dit als ‘voordeel van alle aard’ en dient u fiche 281.50 in te dienen op naam van de genieter van het geschenk. De kostprijs ervan is dan evenwel volledig aftrekbaar, maar de genieter zal op zijn beurt wel belast worden waardoor het geschenk een bittere nasmaak kan krijgen. Naar btw toe is het zo dat onder welbepaalde voorwaarden de btw op relatiegeschenken kan gerecupereerd worden (en deze btwaftrek geen aanleiding geeft tot een onttrekking). Zo mag het geschenk geen tabaksfabricaat zijn, noch een sterke drank (+22° zoals gin, cognac, whisky,…). Bovendien moet de kostprijs van het geschenk dat aan een zakenrelatie wordt geschonken lager zijn dan 50 euro (exclusief btw). Nieuw sinds dit jaar is dat er per zakenrelatie en per kalenderjaar slechts 1 geschenk lager dan 50 euro (exclusief btw) in aanmerking komt voor die regel. Indien er meerdere

relatiegeschenken aan dezelfde zakenrelatie worden gegeven, komt dus nog maar 1 geschenk in aanmerking waarop de btw kan gerecupereerd worden (en waarvoor geen onttrekking moet worden verricht). In welbepaalde gevallen kunnen relatiegeschenken, voor wat betreft de inkomstenbelastingen, toch voor 100% in aftrek gebracht worden. Dat is onder meer het geval voor geschenken die overhandigd zijn tijdens zakenreizen in het buitenland, ongeacht waar het geschenk is aangekocht. Let wel, indien u uw buitenlandse klanten binnen België een geschenk overhandigt, blijft de uitgave slechts ten belope van 50% aftrekbaar. Voor wat betreft de btw blijft de specifieke regeling voor relatiegeschenken gelden.

LISA BUSSCHAERT Junior Tax Consultant lbusschaert@deloitte.com PHILIP DECOSTER Senior VAT Consultant pdecoster@deloitte.com

Ook wanneer u het relatiegeschenk eerder als publiciteitsartikel kwalificeert, is de kost voor 100% aftrekbaar, zowel op het vlak van de inkomstenbelastingen als de btw. Het gaat hierbij om gadgets/ gebruiksartikelen van geringe waarde die de naam van de schenkende onderneming blijvend en opvallend dragen, én op grote schaal uitgedeeld worden (dus niet enkel aan de bestaande beroeps­ relaties). Gebruikelijke voorbeelden hiervan zijn balpennen, aanstekers, agenda’s, kalenders, etc. Let hierbij wel op: geestrijke dranken (+22°) en tabaksproducten zijn voor de inkomstenbelastingen slechts 50% aftrekbaar en zijn voor de btw niet aftrekbaar, zelfs wanneer de naam van de schenker er duidelijk op vermeld staat. #

DELOITTE ACCOUNTANCY Raymonde de Larochelaan 19A, 9051 Gent, Belgium Tel: + 32 9 393 75 85 www.deloitteprivate.be

Ondernemers 12/18

Voor ieder vak een werkpak !

MireilleVOKA#18.indd 4

Werkkledij, werkschoenen, werkhandschoenen en andere persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM)

maken deel uit van uw zorg voor uw medewerkers ! Samen met Mireille kan u ervoor zorgen dat uw medewerkers op een comfortabele en veilige manier hun taken kunnen uitvoeren. Met Mireille heeft u een goed georganiseerde partner die instaat voor de levering en het onderhoud van uw werkkledij en werkschoenen. We weten dat de behoeften van klanten aanzienlijk kunnen verschillen, afhankelijk van de sector, afhankelijk van het type bedrijf, afhankelijk van de aard van het werk, afhankelijk van de medewerkers, enzovoort ! We vullen bij Mireille de slogan ‌ much more than laundry dan ook graag in voor u !

31/01/18 10:04

dossier #12 | 25

Pillows Grand Hotel Reylof opent deuren in Gent

Luxe in een huiselijke sfeer In hartje Gent heeft het Pillows Grand Hotel Reylof begin oktober zijn deuren geopend. Persoonlijke service en een huiselijke sfeer staan centraal in dit boetiekhotel, dat deel uitmaakt van International Hotel Management Group.

Het boutique hotellabel Pillows Hotels, onderdeel van International Hotel Management Group, is ontstaan vanuit de overtuiging dat een hotel geen kamerfabriek mag zijn, maar een community is waar gasten in een huiselijke en persoonlijke omgeving verblijven. Waar de gast dus zelf bepaalt wanneer hij eet en waar hij de keuze heeft van een volledige maaltijd tot kleine gerechtjes, en meerdere (gezonde) tussendoortjes gedurende de hele dag of nacht: clockless eating (24/7). De filosofie van Pillows Hotel draait rond persoonlijke service. De gast een onvergetelijke ervaring aanbieden is het ultieme doel. Ook het interieur moet daarvoor zorgen. Binnenhuisarchitect Lot Sturm: “Het Pillows Hotels team en ik hebben ons laten inspireren door het prachtige historische gebouw, maar ook door designtrends die je kan spotten in trendy steden als Kopenhagen, Stockholm en Parijs, waar ze vaak die balans tussen klassiek, vintage en modern weten te creëren. Gasten voelen zich onmiddellijk thuis in één van onze 157 uiterst luxueus ingerichte kamers en suites.” Pillows Grand Hotel Reylof beschikt ook over een vernieuwd restaurant, gerund door chef Jasper Maatman en de Nederlandse sterrenchef Ron Blaauw, over vier private dining rooms en acht vergadersalons van 10 tot 120 personen, voorzien van de meest recente technologische installaties, zoals click & share-presentatiesystemen. Eind dit jaar opent er ook een spa met sauna, hammam, wellnessbad en fitness.

Het vernieuwde Pillows Grand Hotel Reylof telt 157 uiterst luxueus ingerichte kamers en suites.

Gent is het vierde Pillows hotel na Amsterdam, Brussel en Zwolle. Het Pillows Grand Hotel Place Rouppe werd in januari door TripAdvisor uitgeroepen tot beste hotel van Brussel. # WWW.PILLOWSHOTELS.COM/GHENT Ondernemers 12/18

NIET ALLEEN ONZE FILMS ZIJN VERRASSEND. ONZE CADEAUFORMULES ZIJN DAT OOK. NOG IETS DAT U MISSCHIEN NIET WIST OVER ONS. Dat uw medewerkers een filmcadeau wel op prijs stellen, dat wist u al. Maar dat u bij Kinepolis kan kiezen uit een brede waaier cadeauformules misschien nog niet. 2D en 3D bioscoopcheques, Food&Drink vouchers, filmdoosjes in verschillende uitvoeringen… de keuze is verrassend groot. Kijk maar op business.kinepolis.be

Meer dan alleen cinema.

Kinepolis-Gifts-190x134-VOKA.indd 1

15/10/2018 16:32

EXPERIENCE THE DIFFERENCE

Soundfield nv

© alohafred

Atomveldstraat 8 bus 5 l 9450 Denderhoutem l Belgium T +32 53 805 850 l F +32 53 809 088 info@soundfield.be l www.soundfield.be

over kleine en grote zaken #12 | 27

OVER KLEINE EN GROTE ZAKEN Een cursief over het wel en wee op de Oost-Vlaamse werkvloer. Elke gelijkenis met bestaande personen en/of situaties is louter toeval.

Er hangt een geurtje aan Pjotr TEKST: SAM DE KEGEL ILLUSTRATIE: LISE VANLERBERGHE

John, de CEO van het it-bedrijf was in de wolken met Pjotr, een jonge Wit-Rus. Hij was de witte raaf waar het bedrijf al maandenlang naar zocht. Degelijke ict-architecten zijn even zeldzaam als Sumatraanse neushoorns. De eerste dagen na zijn aanwerving werd echter duide­ lijk dat Pjotr een probleem had met zijn persoonlijke hygiëne. Geen schimmelende zweetvoeten, slechte adem, sigarettenwalm of genitaliëngeur. Neen, Pjotr had een niet zo frisse lichaamsgeur. Bromhidrosis. Laten we er geen doekjes om winden: hij stonk uren in de wind. Wanneer hij een ruimte betrad, bleef de zweetlucht minstens een halfuur pesterig hangen. Je collega zeggen dat hij zijn taken niet behoorlijk uitvoert is al lastig, hem vertellen dat hij stinkt, is helemaal taboe. Aan de koffieautomaat ging Pjotr al snel over de tongen. Hij kreeg een weinig origineel koosnaampje: Protter. Zijn geurprobleem raasde door het kantoor als de pest, onstuitbaar. Collega’s begonnen hem consequent te vermijden en uit te sluiten. Na enkele weken voelde ook de CEO nattigheid. Op het einde van de werkdag ontbood hij Pjotr in zijn kantoor. Zodra hij binnenkwam, moest John bijna kokhalzen door een penetrante cocktail van zweet en deo. Hoe zeg je proper dat iemand stinkt? “Euh, Pjotr, eerst en vooral:

je doet je werk excellent, maar ik wou je even spreken over iets waar ik, of beter de meeste collega’s, nogal verveeld mee zitten. Je lichaamsgeur is namelijk niet zo fris.” John zweeg. Hij had op een cursus over leiderschap geleerd dat de werknemer beter zelf met mogelijke oplossingen voor de pinnen kwam. Pjotr schoot echter in de ontkenningsfase terwijl zijn okselvijver buiten zijn oevers trad: “Echt waar. Ik douch me elke dag. Ik doe elke dag een proper hemd aan. Ik draag geen synthetische kledij, maar katoenen kleren. Wat kan ik meer doen?” De CEO zat met de handen in het haar. Hij kon zijn witte raaf toch niet ontslaan omwille van een ondraaglijke lijfgeur? De situatie dreigde te escaleren, maar net dan kwam Lieve, de management assistant met de oplossing. “John, het probleem zit veel dieper. Pjotr moet helemaal anders gaan eten. Geen knoflook en ajuin meer. Daarin zitten zwavelverbindingen. En veel minder vlees en rode pepers.” Pjotr kreeg een aangepast dieet van Lieve. Een maand later hing er geen geurtje meer aan Pjotr. De pest was verdreven, de pestkoppen evenzeer. #

Ondernemers 12/18

28 | samen sterk #12 Magelaan blikt terug op drie jaar intense samenwerking met Voka Oost-Vlaanderen

“We hebben al onze registers  Zoals afgesproken stopt na drie jaar de samenwerking tussen Voka Kamer van Koophandel Oost-Vlaanderen en het Gentse Magelaan. Het fullservice marketing- en communicatiebureau stond in die periode niet alleen in voor de opmaak van dit magazine, maar was bijvoorbeeld ook het creatief bureau achter heel wat evenementen van de werkgeversorganisatie. TEKST: DIRK VAN THUYNE FOTO’S: WIM KEMPENAERS

“Het was een boeiende periode voor beide partijen”, zegt medezaakvoerster Cathy Willem. “Onze mensen hebben Voka bijgestaan bij het bedenken van nieuwe concepten en de introductie van nieuwe tools en technologieën. Aan de andere kant kregen wij een interessante kijk in de boeiende wereld van ondernemers.” Ook collega-zaakvoerder Leander De Cauter blikt tevreden terug op de voorbije periode. “We zijn trots op de ruime waaier aan competenties die onze medewerkers hebben: strategisch communicatieadvies, een frisse vormgeving dankzij creatief grafisch ontwerp en verhelderende infografieken, leesbare en gevatte teksten zodat duurzaamheids- en jaarverslagen gelezen worden, aantrekkelijk webdesign, presentaties en filmpjes die bij de toeschouwer blijven hangen enzovoort. Onze mensen zijn stuk voor stuk specia­ listen in hun vakgebied, maar iedereen waakt erover dat we nooit het geheel uit het oog verliezen. Gedurende de jarenlange samenwerking met Voka konden we al onze registers opentrekken en ons zo profileren als een fullservice marketing- en communicatie-agentschap. We hebben dus veel meer gedaan dan alleen maar de opmaak van het magazine Ondernemers in Oost-Vlaanderen.”

Ondernemers 12/18

“Onze mensen zijn stuk voor stuk specialisten in hun vakgebied, maar iedereen waakt erover dat we nooit het geheel uit het oog verliezen”

Welke zijn volgens jullie de belangrijkste mijlpalen van de samenwerking? Cathy Willem: “De restyling van het magazine was zeker één van de grootste realisaties. De moeilijkheid van een dergelijke operatie is om een nieuwe look & feel te ontwikkelen zonder daarbij de herkenbaarheid van het magazine uit het oog te verliezen. De opvallendste wijzigingen waren een nieuwe beeldtaal voor de cover, meer witruimte, kortere titels en een ander lettertype.” Leander De Cauter: “Het samenwerken met een externe partij zoals Magelaan heeft als voordeel dat wij dag in dag uit de trends opvolgen in de markt. Dat is een troef omdat er dan frisse, hedendaagse ideeën

opborrelen. Interessant is ook dat we een mature partner zijn met heel wat ervaring en knowhow in de sector. Het opmaken en vooral opvolgen van de planning is cruciaal in een wereld die samenhangt van deadlines. Wij beschikken over performante planningssoftware en een persoon die alles stipt opvolgt en die indien nodig – en dat is meestal het geval (lacht) – de mensen achter de vodden zit.”

Een heikel punt in de magazine­ wereld is het fenomeen van de publireportages. Hoe kijkt u daar naar? Leander De Cauter: “De interesse hiervoor in de marketingsector groeit, maar als uitgever kun je daar beter zuinig mee omspringen. Het is allemaal een kwestie van geloofwaardigheid. Er is echter niks fout met inhoud die van een externe partner komt. Het belangrijkste criterium moet zijn: is de inhoud relevant voor de lezer?”

Bij welke andere Voka-projecten was Magelaan betrokken? Cathy Willem: “We stonden mee aan de wieg van Voka Zomerpunch. We waren daarbij niet alleen de uitvoerder, maar ook de kritische partner. Jubilee – waarbij we de jarige ondernemingen van de provincie in de bloemetjes zetten – is een ander tof concept waarin we

samen sterk #12 | 29

kunnen opentrekken”

een belangrijke inbreng hadden. We deden niet alleen de vormgeving van de Jubilarissenspecial, maar trokken de lijn ook door naar de viering van alle jarigen ter gelegenheid van de jaarvergadering.”

Wat was de inbreng op het vlak van strategisch communicatie-advies? Leander De Cauter: “Magelaan hielp mee aan de verdere professionalisering van de werkmethodes. Eén van de resultaten is een uniform document waarin alle Voka-medewerkers hun nieuwe projecten kunnen voorstellen. Het grote voordeel daarvan is dat de eindverantwoordelijke bij Voka van in het begin een volledig dossier op de tafel krijgt en dat bespaart heel wat tijd en energie.”

Communicatiekanalen in vraag stellen Nooit waren er zoveel communicatiekanalen als vandaag. Hoe moet de bedrijfswereld hiermee omgaan? Leander De Cauter: “De grootste uitdaging op het vlak van communicatie bestaat erin om het doelpubliek op een zo efficiënt mogelijke manier te bereiken zonder het voorziene budget te overschrijden. Er zijn tientallen communicatiekanalen om dat doel te bereiken, maar elke bedrijfsleider doet er toch goed aan om die continu in vraag te stellen.

Welk kanaal ga ik gebruiken om een bepaalde boodschap de wereld in te sturen? Het vinden van het juiste antwoord op deze vraag is steeds meer voer voor specialisten.” Cathy Willem: “Tal van organisaties hebben al grote stappen gezet in de shift naar de digitale communicatie. Dit moet echter met de grootste omzichtigheid gebeuren want ervaring leert dat de retentie bij elektronische nieuwsbrieven vaak een pak lager ligt dan bij de klassieke communicatiekanalen. Geen wonder dat sommige organisaties al op hun stappen teruggekeerd zijn omdat ze in die shift te snel zijn gegaan zonder hun doelpubliek voor ogen te houden.” Leander De Cauter: “Gelukkig biedt de technologie tegenwoordig heel wat mogelijkheden om gerichter te communiceren. Op die manier ziet de ontvanger niet langer zijn mailbox overstromen met een overvloed aan soms onaangepaste nieuwsbrieven. Efficiëntie in digital first is belangrijk.”

Magelaan werd opgericht in 1985 en telt inmiddels een 20-tal medewerkers. Het bedrijf is al jarenlang een trouw lid van Voka. Wat is de meerwaarde van dat lidmaatschap? Leander De Cauter: “In de eerste plaats het netwerk. Door actief deel

“Wij volgen dag in dag uit de trends op in de markt. Dat is een troef omdat er dan frisse, hedendaagse ideeën opborrelen”

te nemen aan de talrijke activiteiten van Voka komen we telkens weer in contact met boeiende ondernemers.” Cathy Willem: “Daarnaast speelt Voka een belangrijke rol in het versterken van ondernemers. Denk maar aan lerende netwerken zoals Plato. Er bestaat geen betere manier om inzicht te krijgen in een bepaalde problematiek dan door te luisteren naar de ervaring van gelijkgestemde zielen.” Leander De Cauter: “Als Plato-peter kan ik dit alleen maar beamen. Een laatste pijler is de belangen­ behartiging, ook op lokaal niveau. Het lidmaatschap van Voka betekent dus echt wel een meerwaarde voor Magelaan.” # WWW.MAGELAAN.BE Ondernemers 12/18

Nog wat werk inhalen of mijn trein halen? Kan toch gewoon allebei.

Altijd genoeg data Voldoende data en handige tools geven u de kans om uw werk en privĂŠ optimaal te combineren. Zo kunt u flexibel werken en bent u altijd en overal mee.

Met onze mobile data-oplossingen bent u ook morgen mee.

Ondernemen in de digitale wereld start op

proximus.be/ookmorgenmee

opleidingen #12 | 31

Leren van en met elkaar, samen met Voka OPLEIDING IN DE KIJKER

Exclusieve opleiding voor de sidekick van de CEO Als rechterhand van de CEO speel je een belangrijke rol in de verdere professionalisering van het bedrijf en het behalen van organisatiedoelen. Je hebt dan ook heel wat boeiende en diverse uitdagingen, maar zoekt daarom ook soms naar een klankbord. Hoe vertaal je de bedrijfsstrategie in operationele doelstellingen? Hoe zet je een succesvol project op? Bepaal je KPI’s? Welke zijn er relevant? Heb je een goed zicht op de cijfers van het bedrijf? Op welke manier werk je samen met jouw team? Tot waar ben jij verantwoordelijk voor behaalde resultaten of problemen die zich voordoen?

Thema’s:

20.03.2019

Lean operations

Tijdens het lerend netwerk ‘kmo-management voor de rechterhand van de zaakvoerder’ neemt Fanny Verhauwaert, zaakvoerder bij Tripiedo, jou mee op sleeptouw. Gedurende vijf sessies worden ervaringen en boeiende cases uitgewisseld met mensen in dezelfde functie als jij en met gelijkaardige uitdagingen.

24.04.2019

Werken met KPI’s

21.05.2019

Leiderschap

Individuele vragen vormen de basis voor het programma. Hiervoor reikt Fanny een kader aan waarbinnen discussies plaatsvinden.

>

Je bent het eerste aanspreekpunt van de zaakvoerder.

>

Waar hij/zij het heeft over het wat en waarom, denk jij aan hoe en wanneer.

>

Je geniet veel gedelegeerde macht.

>

Snel het hoofd bieden aan diverse problemen is voor jou dagelijkse kost.

23.01.2019 Bedrijfsstrategie 20.02.2019 Finance

Ben jij de rechterhand van de zaakvoerder?

Neem dan contact op met marjolein.haan@voka.be of neem een kijkje op de website: www.voka.be/activiteiten/ kmo-management-voorde-rechterhand-vande-zaakvoerder.

Benieuwd naar ons overig opleidingsaanbod? www.voka.be/oost-vlaanderen/opleidingen2018.

Ondernemers 12/18

Westhoek. De nieuwe wereld.

Ruimte om te ondernemen “ De goesting om te ondernemen hangt hier in de lucht! De Westhoek is fantastisch om in te wonen. Je zal hier niet snel in de file staan waardoor je weinig tijd verspilt.” STEVEN MAEYAERT - Gedelegeerd Bestuurder Furnibo Het volledige interview vind je op: www.denieuwewereld.be/steven-maeyaert of via de QR-code

UITNODIGING WORKSHOP Brugge Veurne Dunkerque

Ontdek de troeven van de Westhoek op

Diksmuide

DE WESTHOEK Poperinge

www.denieuwewereld.be

Ieper

Employer Branding

Hoe je medewerkers de bedrijfscultuur laten uitstralen? dinsdag 4 december om 20:00 Info en inschrijven bij Sylvie.Allemeersch@voka.be of Jilly.Deconinck@unizowvl.be “Westhoek. De nieuwe wereld” wordt gesteund door:

opleidingen #12 | 33

Welke kleur heeft jouw persoonlijkheid?

In Plato voel je de chemie Dit najaar stapten tachtig ondernemers in een Plato-traject. In groepen van maximaal 15 komen ze maandelijks samen om kennis en ervaringen te delen rond specifieke thema’s. Tijdens de tweedaagse kick-off zien we elke keer iets magisch gebeuren tussen de deelnemers. Een interview met Katrien De Backer, zaakvoerder bij Impact Consult, over groepsDNA en het gebruik van persoonlijkheidstypologieën om mensen te verbinden. TEKST: ZERLINE VAN ACKER – FOTO: LAURENS FAGARD

Katrien, jij bent dagelijks met teams aan het werk. Wat drijft jou elke dag opnieuw? Katrien De Backer: “Mijn missie is ‘mensen begeesteren’. Eén op één of in groep. Het mooiste moment van een teambuilding is het ogenblik dat ik verwondering zie op mensen hun gezicht. Een moment van ‘AHA, zo zit ik in elkaar en zo zit jij dus in elkaar’. En hen dan aanzetten tot actie.”

Dit doe je via MBTI, een techniek om m/v hun persoonlijkheidstype te laten ontdekken. Tijdens de Plato-opstarten gebruiken we hiervoor een afgeleide van de DISC-typologie. Wat is volgens jou de kracht van deze instrumenten? “Deze tools werken als een blikopener en vergroten het zelfbewustzijn. Ze laten toe om een laagje dieper te gaan dan wat iemand zegt of wat je hoort. Als je aan iemand vraagt: Hoe zit jij in elkaar? Dan krijg je een antwoord in zijn of haar eigen taal. Met deze instrumenten onderzoek je een aantal dimensies. Bijvoorbeeld: hoe laad jij jouw batterijen op? Hoe neem je beslissingen? Hoe plan je?”

Er zijn meerdere toepassingen, niet? “Jazeker, zelfontwikkeling is er één van. Je kan de tools ook gebruiken in teams, bijvoorbeeld bij organisatie­ verandering. Hoe gaat iedereen

De discussies tijdens een strategie-oefening en het pintje nadien creëren verbondenheid tussen de mensen tijdens de kick-off.

om met verandering en hoe kan ik mijn acties aanpassen? Of om jouw leiderschapsstijl te ontdekken. Wie ben ik als leider? Hoe zitten mijn medewerkers in elkaar en hoe kan ik mijn stijl aanpassen? Je kan het ook toepassen bij conflictmanagement. Waarom kom ik met de ene persoon sneller in conflict dan met de andere? Het echte doel van een persoonlijkheidsinstrument is om op een constructieve manier om te gaan met verschillen tussen mensen.”

In het najaar startten er een zestal Plato-groepen op. Los van het gebruik van deze persoonlijkheidsmetingen, zien we tijdens de kick-off, elke keer opnieuw, de vonk overslaan tussen mensen. “Door effectief 24 uur met elkaar te spenderen, leer je iemand kennen zoals hij of zij werkelijk is, los van het professionele. De discussies tijdens een strategie-oefening, het diner ’s avonds en pintje nadien creëren sterke verbindingen tussen mensen.”

Wil je meer weten over Plato? Kom dan naar de infosessie op 25 januari 2019 bij Multiminds in Aalst.

Ondernemers 12/18

34 |

ie! ecept r s r a a euwj a’s Ni k o V naar woon e g n da Kom

Bostoen zit voortaan aan The Loop

Na meer dan 30 jaar in Drongen kan je het Bostoen hoofd­kantoor TELEX en regiokantoor Oost-Vlaanderen voortaan in Sint-Denijs-Westrem vinden aan The Loop, naast Flanders Expo. Eerder dit jaar opende Bostoen al een regionaal kantoor in het West-Vlaamse Loppem. CEO Johan De Vlieger: “We trekken volledig de kaart van de lokale verankering.” De magazijnen en de operationele diensten van het bouwbedrijf blijven wel behouden in Drongen. www.bostoen.be

Ons bedrijf wil een eerste kantoor openen in Italië. Hoe zoek ik iemand die hier ervaring in heeft en mij advies kan verlenen?

ViaVoka viavoka@voka.be

Het antwoord zit in ons netwerk

TELEX Awingu in zee met Blackberry en haalt extra geld op Het Canadese Blackberry heeft een commerciële overeenkomst gesloten met het Gentse Awingu. De Canadezen gaan de virtualisatietoepassingen van Awingu verkopen. Dat schrijft De Tijd. Awingu maakt toepassingen waarmee werknemers toegang krijgen tot al hun applicaties, bestanden en gegevens via een HTML5-webbrowser. Dit zal voor de omzet van Awingu een belangrijk hefboomeffect hebben. Awingu organiseert ook een nieuwe kapitaalronde van anderhalf miljoen euro. ww.awingu.com

TELEX Odisee lanceert keuzevak voor jonge ondernemers Hogeschool Odisee gaat vanaf dit academiejaar van start met Entrepreneurial skills, kortweg ESKI, een keuzevak voor alle studenten met interesse in ondernemen. “Zo willen we studenten met een hart voor ondernemen helpen om in de toekomst een eigen zaak op te starten”, zegt vakcoördinator Cathy Carlier. Studenten die het vak volgen, hoeven zeker geen student-ondernemer te zijn met al een businessplan in het hoofd. Elke student met interesse in onder­ nemen, is welkom. Als eindwerk zullen ze een ondernemersidee moeten voorstellen. www.odisee.be

mijlpalen #12 | 35

Gents communicatiebureau wil dat creativiteit opbrengt

De Blauwe Peer: origineel sinds 1993 (Bijna) elke Vlaming kent het werk van De Blauwe Peer: Filmfest Gent, De Krook, Volvo, Johnson & Johnson, PUUR GENT... Wie al eens een bus, tijdschrift of Gents toilet bekeek, werd getrakteerd op de visuele vondsten van het Gentse strategisch communicatiebureau, dat 25 jaar bestaat. Hun dada? Return on creativity.

De Blauwe Peer is 25 jaar jong en dat viert ze op haar eigen eigenzinnige manier: in stilte, met vijfentwintig speciale gasten. Een fotograaf, een psycholoog, een tattoo-artiest of een historica: iedere twee weken verwelkomde het bureau een nieuwe resident. Katrien Dierickx, initiatiefneemster: “De dialoog die hier ontstaat, inspireert zowel werk­ nemers, klanten als bezoekers. En dat was ook de opzet, inspiratie als een tweerichtingsstraat zien.”

ROC on! De toegevoegde waarde van creativiteit promoten én het atypisch denken over communicatie typeert het bureau. “Door onszelf, onze klanten én de communicatie zelf voortdurend in vraag te stellen is er geen ‘out of the box’. Er is gewoon geen box”, zegt oprichter Peter Vandenberghe met zekere trots. “‘Platgelopen paden’ of ‘doen zoals de anderen’ ligt nu eenmaal niet in onze aard. En dat geeft ons een eigen­ zinnig imago, maar dat nemen we er zeer graag bij (lacht)” ROC – of Return on Creativity – vormt de ruggengraat van De Blauwe Peer. Het stelt de immer pertinente vraag ‘wat brengt iets op’ centraal. “Daar waar investeringen in machines en werknemers goed meetbaar zijn, is dit voor creativiteit een pak moeilijker. Er is immers geen referentiekader. Nochtans is geslaagde communicatie zeer vaak synoniem voor origineel, grappig maar ook winstgevend.”

Wanneer we vragen wat de komende 25 jaar zullen brengen, klinkt het unisono: de toekomst van creativiteit veiligstellen. David De Beukelaer, creative manager bij De Blauwe Peer, vat het zo samen: “Creativiteit is hetzelfde zien als iedereen, maar iets totaal anders opperen.” # WWW.BLAUWEPEER.BE/25JAAR

Ondernemers 12/18

36 | mijlpalen #12

Zorgaanbieder uit Wondelgem biedt warme thuis voor mensen met beperking

Kompas vierde 40 jaar De Wal en opende Villa Ooievaar Tijdens het weekend van 30 november, 1 en 2 december vierde Kompas het 40-jarig bestaan van De Wal, een dagcentrum en thuis voor personen met een mentale beperking. De vzw opende ook officieel Villa Ooievaar, een sociaal en lokaal restaurant, meteen het eerste in de buurt van Wondelgem.

Kompas is een vergunde zorg­ aanbieder die sinds 1990 mensen ondersteunt met een beperking bij wonen, werken en vrije tijd. Sinds 2016 is De Wal in handen van vzw Kompas. Hiervoor was het deel van Stad Gent. Caroline Schelstraete, algemeen directeur: “Onze cliënten wonen er kleinschalig samen. Er is een grote keuze aan dagbestedingsactiviteiten voor hen. Maar ook externe cliënten zijn er dagelijks welkom voor activiteiten

in ons dagcentrum: bakkerij, kaarsen maken, dieren verzorgen, tuinonderhoud,…” Sommige mensen komen niet naar het dagcentrum, maar doen aan begeleid werk en van daaruit zijn de werkprojecten Tuinonderhoud, PietersBar en nu Villa Ooievaar ontstaan. Het sociaal restaurant Villa Ooievaar wordt in de eerste plaats een ontmoetingsplaats voor de buurt

en de cliënten van Kompas. Caroline: “Iedereen kan er elke middag van maandag tot en met vrijdag en op zaterdag terecht voor een betaalbare maaltijd (ook aan sociaal tarief), ontmoetingsactiviteiten, vergaderen feestfaciliteit en dit alles in een prachtig groen kader. We werken met onze cliënten en andere doelgroepmedewerkers. Zij draaien mee in de keuken of staan in voor de bediening.” WWW.VZWKOMPAS.BE

Brouwerij Malheur haalt goud op Brussels Beer Challenge Brouwerij Malheur uit Buggenhout ging op de Brussels Beer Challenge naar huis met een gouden medaille voor ‘Malheur 12’. Sinds 2012 is deze professionele bierwedstrijd in België uitgegroeid tot één van de meest prestigieuze wedstrijden wereldwijd. Van 2 tot 4 november proefden 90 internationaal gereputeerde bierkenners 1.600 bieren uit alle hoeken van de wereld. De deelnemende bieren worden onderverdeeld in categorieën, gebaseerd op origine, typiciteit en stijl. Op maandag 19 november, tijdens Horeca Expo, werden de beste bieren in elke categorie beloond met een gouden, zilveren of bronzen award. Emmanuel De Landtsheer van brouwerij Malheur kreeg een gouden award voor ‘Malheur 12’, een roodbruin bier van 11,5% alcohol. www.malheur.be

TELEX A’Domo en Anbel slaan handen in elkaar en worden LivWise A’Domo, distributeur van internationale merken in design keuken- en decoratieartikelen, versterkte begin oktober zijn financiële structuur met twee extra investeerders: Tilleghem en Dynamica. Ze nemen beiden 33% van het aandelenkapitaal over. De overige aandelen blijven in handen van Caroline de Schipper, de oprichter van A’Domo. A’Domo gaat sinds dit najaar ook in zee met Anbel onder de nieuwe naam LivWise. Anbel richt zich al meer dan veertig jaar op de invoer en distributie van huishoud- tafel- en keukenartikelen. De merken van beide firma’s worden samengebracht onder één dak in Deinze. www. livwise.be

Ondernemers 12/18

mijlpalen #12 | 37

AVS gaat voortaan samenwerken met RTV

AVS: in 30 jaar van pionier met vrijwilligers tot professionele speler Op 29 oktober 1988 komen de eerste beelden van AVS Regionale Televisie in de huiskamer. Het resultaat van 7 jaar hard werken achter de schermen. Van VTM was toen nog geen sprake, voor nieuws moest de kijker naar de toenmalige BRT. In de eerste uitzending van AVS zag je beelden van een collectie roofvogels in het Meetjesland en een reportage over de jonge Sven Ornelis die een brief schreef naar president Gorbatsjov.

De AVS-ploeg maakt tegenwoordig zo’n 2.300 items per jaar.

In het begin was AVS maandelijks te zien. Later werd dat wekelijks en sinds 1 januari 1994 is er dagelijks nieuws te zien. In de eerste jaren kon de regionale zender rekenen op een trouwe ploeg vrijwilligers die van televisiemaken hun hobby gemaakt hadden. Op de viering van 5 jaar AVS kregen zij te horen dat er voortaan dagelijks nieuws zou worden gemaakt, met een professionele ploeg. Heel wat van de vroegere vrijwilligers kwamen in vast dienstverband en werden dagelijkse nieuwsjagers. De AVS-ploeg maakt tegenwoordig zo’n 2.300 items per jaar. Sinds enkele jaren werken ze met zogenoemde camjo’s of camerajournalisten, mensen die alleen op pad gaan en instaan voor beeld, geluid en inhoud.

Nieuwbouw aan Flanders Expo In 2001 verliet AVS de knusse studio in Het Leen in Eeklo. Er werd gekozen voor een centrale locatie aan Flanders Expo in Sint-Denijs Westrem. Daar werd naast de Holiday Inn een gloednieuw gebouw neergezet. De toenmalige mediaminister Dirk Van Mechelen kwam de nieuwe AVS-thuis openen. Van daaruit maakt AVS intussen al 17 jaar regionaal nieuws, voor kijkers in het Meetjesland, het Gentse, de Vlaamse Ardennen en Zeeuws-Vlaanderen.

TV Plus Sinds 6 november werkt AVS samen met de collega’s van RTV, de regionale zender voor de regio Turnhout en Mechelen. De twee zenders behouden hun identiteit, maar zullen de randprogrammatie samen uitzenden onder de naam TV Plus. Het nieuws van AVS werd omgedoopt tot AVS Vandaag. Onder die naam wil AVS ook de komende jaren inzetten op regionaal nieuws en sport, online berichtgeving en een aangename brok infotainment en entertainment in TV Plus. De samenwerking maakt ook het bereik voor adverteerders groter. # WWW.AVS.BE

Zo zag de allereerste AVS-uitzending eruit, op 29 oktober 1988.

Ondernemers 12/18

Full partners

Focuspartners

Nieuwjaarsreceptie 19.12.2018 | Universiteitsforum Gent Ambitie start van kindsbeen af. Later, als ik groot ben, word ik professor, wetenschapper of… ondernemer. Ambitie heeft vele gezichten. De ene vindt uit, een andere exploreert nieuwe horizonten, nog een ander bouwt aan een duurzame wereld. Ambitie leidt tot succesvolle partnerships. En deze ontstaan dankzij inspirerende ontmoetingen. Mikt u ook graag hoog? Kom dan op 19 december naar onze nieuwjaarsreceptie in het Gentse Universiteitsforum en ontmoet er honderden ambitieuze ondernemers en opiniemakers. Samen klinken we op een nieuw, veelbelovend jaar. PROGRAMMA > 19.00 - 19.30 u.

Ontvangst

> 19.30 - 20.00 u.

Ambitieus 2019

Een ambitieus panelgesprek met de burgemeester van Gent (ov) en de burgemeester van Leuven, Mohamed Ridouani

De Voka (Profacts), Plato (Klingele Chocolade) en Bryo (Renard Drinks) ambassadeur 2019 pitchen over hun uitdagingen

Feestelijke huldiging van Voka Legende 2018, de heer Dirk Brossé

Muzikale omlijsting door Jo Lemaire

> 20.00 u.

Smaakvolle netwerkreceptie MEER INFO & INSCHRIJVINGEN netwerking.gent@voka.be of www.voka.be/oost-vlaanderen

SAVE THE DATE

Regio Vlaamse Ardennen en Leiestreek

Bedrijfsgebouwen Willy Naessens | 11 januari 2019

Regio Aalst

De Filatuur | 17 januari 2019

Regio Dendermonde

Bibliotheek | 24 januari 2019

De Langhe advocaten - attorneys

De belastingvermindering voor kapitaalverhogingen in groeibedrijven weldra aan banden gelegd Het Zomerakkoord had onder meer als doel om investeringen in groeibedrijven te stimuleren. Door particulieren een fiscaal voordeel toe te kennen wanneer zij het kapitaal van een groeibedrijf verhogen, wenste de regering onze economie een extra boost te geven. De inkt van dit wetgevend initiatief was nog niet droog of er werden al een aantal belangrijke aanpassingen voorzien om misbruiken tegen te gaan. Principe Natuurlijke personen krijgen in de personenbelasting of de belasting der niet-rijksinwoners een belastingvermindering ten belope van 25% van het door hen ingebrachte kapitaal indien zij rechtstreeks of via crowdfunding nieuwe uitgegeven aandelen verwerven van een groeibedrijf. Het geïnvesteerde bedrag mag maximaal 100 000 EUR per jaar bedragen. Indien meer wordt geïnvesteerd, zal het gedeelte boven die drempel geen recht geven op een vermindering. Deze drempel geldt voor alle investeringen in start-ups en groeibedrijven samen. Er geldt geen beperking voor de combinatie met het belastingkrediet dat toegekend wordt in het kader van het verstrekken van win-winleningen. Wat is een groeibedrijf? Een onderneming is een groeibedrijf als zij aan de volgende voorwaarden voldoet: – een vennootschap die is opgericht minstens 4 en maximum 10 jaar geleden; – minstens 10 voltijdse werknemers (gedurende de 12 maanden volgend op de volstorting van de aandelen van de vennootschap en middels een arbeidsovereenkomst); en – de onderneming moet gedurende de afgelopen 2 aanslagjaren substantieel gegroeid zijn, i.e. een stijging van de jaaromzet met gemiddeld ten minste 10% per aanslagjaar of een stijging van het aantal voltijdse equivalenten die de vennootschap via een arbeidscontract te werk stelt met gemiddeld ten minste 10% per aanslagjaar.

Vereisten in hoofde van de investeerder De investeerder moet de aandelen die werden uitgegeven door het groeibedrijf gedurende 4 jaar vanaf de aanschaffing in zijn bezit houden, zo niet wordt de belastingvermindering pro rata temporis teruggenomen, met name met 1/48 per volle maand die resteert tot het einde van de periode van 48 maanden. Ten slotte kan een belastingplichtige deze belastingvermindering niet verkrijgen voor inbrengen in een vennootschap waarin hij (on)rechtstreeks optreedt als bedrijfsleider op het ogenblik van de kapitaalverhoging. Onmiddellijk na de inbreng mag de investeerder wel bedrijfsleider worden van de vennootschap waarin hij de kapitaalverhoging heeft gedaan, op voorwaarde dat hij daarvoor geen vergoeding verkrijgt. Als deze voorwaarde niet wordt nageleefd gedurende de 48 maanden volgend op de volstorting van de aandelen van de vennootschap, wordt de reeds genoten belastingvermindering a rato van het aantal nog te lopen maanden teruggenomen.

vennootschap die een aannemings- of lastgevingsovereenkomst heeft gesloten met een andere vennootschap waarvan de belastingplichtige aandeelhouder is en waarbij die andere vennootschap zich ertoe heeft verbonden om tegen een vergoeding een leidende werkzaamheid van dagelijks bestuur, van commerciële, financiële of technische aard op zich te nemen in de eerste vennootschap. Ook dit verbod geldt niet enkel op het moment van de kapitaalinbreng doch ook gedurende de 48 maanden volgend op de volstorting van de aandelen. Als men binnen die periode toch aandeelhouder van die andere vennootschap wordt, dan geldt dezelfde sanctie als voor bezoldigde bedrijfsleiders en vaste vertegenwoordigers. De voorgenomen aanpassingen zullen retroactief in werking treden vanaf 1 januari 2018. Evert Moonen De Langhe Advocaten

Bijkomende verstrenging in hoofde van de investeerder In een voorontwerp van wet dat de ministerraad onlangs goedkeurde, worden de vereisten in hoofde van de investeerder verstrengd. Zo zal een persoon die in de inbrenggenietende vennootschap tevens de hoedanigheid bekleedt van een vaste vertegenwoordiger van een andere vennootschap als bestuurder, zaakvoerder, vereffenaar of een gelijksoortige functie van dit regime worden uitgesloten indien men deze hoedanigheid heeft op het ogenblik van de kapitaalinbreng of verkrijgt in de 48 maanden volgend op de vol­storting van de aandelen. Wordt men binnen die periode toch een vaste ver­tegenwoordiger, dan geldt dezelfde sanctie als voor bezoldigde bedrijfsleiders. Daarnaast wordt een beperking voorzien in het geval van een kapitaalinbreng in een

tax - M&A - governance finance - commercial Henri Lebbestraat 109 B-8790 Waregem +32 (0) 56 62 50 00 3Square Village - Rijvisschestraat 124 B-9052 Gent +32 (0) 9 277 04 54 NEW!

Koningsstraat 71 B-1000 Brussel +32 (0) 2 880 35 35 contact@de-langhe.be www.de-langhe.be

CapitalatWork

Nóg een vermogensbelasting... Sedert dit jaar is iedere spaarder die minstens 500.000 euro aan effecten op een rekening aanhoudt een effectentaks van 0,15% verschuldigd. Nu de belasting operationeel is duiken een aantal bijzonderheden op. De belastbare basis wordt berekend door het gemiddelde te nemen van de rekeningstand op 4 referentietijdstippen (‘fotomomenten’). Personen die meerdere effectenrekeningen hebben (al dan niet verspreid over verschillende financiële instellingen) moeten de waarde van die gemiddelden samentellen om te bepalen of zij de belastbare grens van 500.000 euro bereiken. Timing ? Als belegger heeft u in oktober een overzicht verkregen van de gemiddelde waarde op uw effectenrekening(en) met een berekening van de eventueel verschuldigde effectentaks. Bedraagt de gemiddelde waarde 500.000 euro of meer, dan zal uw bank automatisch de taks inhouden en doorstorten tijdens de maand december. Is de grens van 500.000 euro bij een bepaalde bank niet bereikt, maar wel na samentelling van de waarde van de effecten­rekening bij andere financiële instellingen, dan is er geen automatische inning. In dat geval bieden de meeste banken hun diensten aan om via een opt-in formulier de taks te innen en door te storten naar de Schatkist. Indien u dit niet vraagt voor eind november, dan moet u als belastingplichtige zelf instaan voor de aangifte. Bijzonderheden : Wanneer we dieper ingaan op de werking van de wet op de effectentaks, merken we een aantal zaken op. Indien een belastingplichtige van financiële instelling verandert en zijn effecten­rekening afsluit, dan leidt dit vaak tot dubbele belasting. De belastingplichtige zal dan zowel bij de oude als bij de nieuwe bank effectentaks betalen. Het deel dat teveel betaald werd zal de belastingplichtige kunnen recupereren, maar, slechts maanden later via een ingewikkelde procedure. Het aandeel van verschillende rekeninghouders van een effectenrekening wordt voor het berekenen van de effectentaks steeds geacht even groot te zijn. Dit is correct voor rekeningen op naam

van bvb. twee echtgenoten. Echter niet voor rekeningen op naam van een burger­ lijke maatschap, of rekeningen tussen blote eigenaar en vruchtgebruiker. Dit kan ertoe leiden dat één medetitularis minder betaalt dan verschuldigd terwijl de andere dan weer teveel betaalt. Ook hier is er de mogelijkheid om het teveel betaalde te recupereren, wat er automatisch toe zal leiden dat de titularis die te weinig betaalt heeft extra belast zal worden. Helemaal eigenaardig wordt het wanneer een natuurlijk persoon samen met een rechtspersoon titularis is van een effectenrekening. Rechtspersonen worden in het kader van de effectentaks buiten beschouwing gelaten, waardoor het volledige gewicht van de effectentaks op de natuurlijke persoon komt te liggen. Rechtvaardig ? De effectentaks is er gekomen in een streven naar een rechtvaardige belasting­ spreiding. Een nobele gedachte, maar tussen de idee en de uitvoering ligt een hemelsbreed verschil zodat er een gevoel van ónrechtvaardigheid heerst. – De opbrengsten van die effecten worden reeds aan 30% roerende voorheffing belast. De effectentaks belast nu ook het loutere bezit ervan. Een pure vermogensbelasting dus. – De belasting wordt pas geheven wanneer men 500.000 euro aan effecten bezit, waardoor iemand die 499.000 euro bezit dus beter af is dan iemand die 500.000 euro aan effecten heeft. – Enkel natuurlijke personen en slechts bepaalde categorieën van beleggingsproducten vallen onder de effectentaks. Waarom bepaalde producten wel en andere niet, waarom natuurlijke personen wel en vennootschappen (waarin vaak privévermogen wordt ondergebracht) niet? Evasief gedrag De ontwijkingsmethodes zijn zo veelvuldig aanwezig dat belastingplichtigen bijna worden uitgenodigd om er gebruik van te maken. Allemaal met het doel om de gemiddelde waarde van de effectenrekening te laten dalen: effecten tijdelijk omzetten in cash op de ‘fotomomenten’, titularissen toevoegen zodat de waarde per titularis daalt, schenkingen, alternatieve beleggingen,… Wat dan weer andere fiscale en burgerlijke consequenties heeft.

Wordt het alsnog afgeschaft ? In haar zoektocht naar extra inkomsten heeft de regering voor een primeur gezorgd door het financieel vermogen as such te gaan belasten. De effectentaks is het product van politieke compromissen: een complexe wetgeving met tal van onduidelijkheden die niet alleen de financiële instellingen maar ook de belastingplichtigen veel kopbrekens bezorgt. Als de beoogde 254 miljoen opbrengst niet gehaald wordt zou het wel eens een pyrrusoverwinning kunnen blijken voor de bedenkers. Een aantal belastingplichtigen heeft een verzoekschrift tot nietigverklaring van de effectentaks ingediend bij het Grondwettelijk Hof. Indien zij gehoor vinden, valt het te verwachten dat het Hof omwille van de rechtszekerheid de wet niet met terugwerkende kracht vernietigt. Enkel een persoonlijk bezwaarschrift biedt u dan nog enig perspectief op terugvordering van de reeds betaalde effectentaks. Maar weet dat u dan waarschijnlijk een procedure tegen de fiscus zal moeten voeren. Vincent Lambrecht Director Estate Planning CapitalatWork Foyer Group

Risico’s neemt u beter tijdens het aperitief Ga naar capitalatwork.com en maak een afspraak met uw persoonlijke wealth manager.

W E A LT H M A N A G E M E N T | E S TAT E P L A N N I N G M E E R I N FO R M AT I E V I A

CA R O L E D E N I J S | 09 321 73 4 0 C . D E N I J S @ CA P I TA L AT WO R K . C O M

Titeca Accountancy

De praktische gevolgen van een kapitaalloze bvba De afschaffing van het kapitaalsbegrip is dé grote nieuwigheid van het nieuw wetboek van vennootschappen. Dit heeft uiteraard een impact bij de opstart van een vennootschap, maar zeker ook voor andere vennootschapsrechtelijke trans­acties, waaronder het inbrengen en uitkeren van middelen. Verplicht aanvangsvermogen en financieel plan Door de aankomende vernieuwing van het vennootschapsrecht, wordt het kapitaalbegrip in de bv (besloten vennootschap) afgeschaft. Dit betekent echter niet dat de oprichters volledig vrij zijn om gelijk welk startbedrag te storten. Er moet nog steeds een toereikend aanvangsvermogen voorzien worden. Dit betekent dat de vennootschap bij haar oprichting over een vermogen moet beschikken dat toereikend is voor de voorgenomen activiteit. Om te vermijden dat oprichters hier al te licht zouden over gaan, bepaalt het nieuwe wetboek nu de verplichte minimuminhoud van een financieel plan.

tegelijk verplicht wordt om haar statuten volledig om te vormen naar het nieuwe vennootschapsrecht. Verantwoordelijkheid van het bestuur bij uitkering van middelen Onder het huidig recht kan een bvba slechts middelen uitkeren indien het netto-actief door de uitkering niet daalt onder het bedrag van het opgevraagde kapitaal, vermeerderd met de onbeschikbare reserves. Onder het nieuwe recht zal elke uitkering (o.a. dividenden, kapitaalverminderingen, uitkoop van vennoten, …) onderworpen worden aan een dubbele uitkeringstest: de balans- en de liquiditeitstest. – Bij de balanstest beoordeelt het bestuursorgaan of het eigen vermogen van de vennootschap niet negatief wordt als gevolg van de uitkering. – Bij de liquiditeitstest gaat het bestuur na of de vennootschap haar financiële verplichtingen na de uitkering zal kunnen nakomen gedurende de 12 navolgende maanden.

Bij elke inbreng van middelen, zal dus statutair moeten beslist worden of deze beschikbaar of onbeschikbaar zijn. Indien niets wordt bepaald, zal de inbreng automatisch onbeschikbaar zijn, waardoor een bijkomende statutenwijziging vereist is om deze alsnog uit te kunnen keren.

Het bestuur dient dus na te gaan of het op dat moment voor de vennootschap verantwoord is om een uitkering te doen. Indien het bestuur bv. weet dat zich een bepaalde investering opdringt, mag ze niet meewerken aan een uitkering die tot gevolg heeft dat er onvoldoende middelen zouden zijn voor die investering. Hetzelfde geldt indien het bestuur vaststelt dat de vennootschap door de uitkering bv. haar leveranciers niet tijdig zou kunnen betalen. Dit is een erg verregaande verantwoordelijkheid van het bestuur waarbij elke bestuurder hoofdelijk aansprakelijk kan worden gesteld.

Statuten voorzien op vandaag nergens of de reeds gedane inbrengen (= het bestaand kapitaal) beschikbaar of onbeschikbaar zijn. Het bestaande kapitaal wordt onder het nieuwe vennoot­ schapsrecht bijgevolg automatisch onbeschikbaar. Wil men toch een deel van het huidig kapitaal uitkeren, dan zal een statutenwijziging nodig zijn om deze onbeschikbare inbreng om te zetten in beschikbare, en waarbij de vennootschap

Waar het bestuur op vandaag in beginsel geen aansprakelijkheid loopt bij het doorvoeren van bv. een kapitaal­ vermindering, wordt dit met het nieuwe vennootschapsrecht volledig anders. De verhoogde aansprakelijkheid en bijhorende uitkeringstesten, kunnen een reden zijn om nog vóór de hervorming een kapitaalvermindering te door te voeren. Merk op dat sinds 1 januari 2018 de prorata-regel moet toegepast worden bij

AANGEPASTE INBRENGREGELS Inbrengen in de vennootschap, die het ‘kapitaal’ vervangen, zullen niet altijd eenvoudig uit te keren zijn. De statuten moeten bepalen of een inbreng al dan niet kan uitgekeerd worden.

kapitaalverminderingen en dus mogelijks ook een belaste dividenduitkering zal plaatsvinden. Het anticiperen op de strengere uitkeringsregels moet dus zeker afgetoetst worden tegenover de fiscale kostprijs die gepaard kan gaan met een kapitaalvermindering. Timing van het nieuwe wetboek van vennootschappen Het nieuwe vennootschapsrecht zal in principe in werking treden op 1 juni 2019. De dwingende bepalingen zullen vanaf 1 januari 2020 door alle vennootschappen moeten nageleefd worden. Bestaande vennootschappen hebben tijd tot 1 januari 2024 om hun statuten aan te passen aan de nieuwe wet. Echter, indien een (beperkte) statutenwijziging wordt doorvoeren na 1 juni 2019, moeten de volledige statuten aangepast worden aan de nieuwe wet. Willems Jade Juriste Titeca Accountancy

Ondergaan of ondernemen?

WWW.TITECA.BE

VCDO #12 | 43

VCDO CASE Elke maand brengt Voka Oost-Vlaanderen een case van een bedrijf dat deelneemt aan het Voka Charter Duurzaam Ondernemen. In woord en beeld.

www.delirium.be Sector Brouwerij Activiteit Brouwen van bier

CASE BROUWERIJ HUYGHE

Meer moutsilo’s, minder kosten, afval en CO2

Bij de bouw van de nieuwe brouwzaal in 2011 zijn er vijf moutsilo’s geplaatst. Omdat brouwerij Huyghe enorm veel soorten bier en dus enorm veel soorten mout en graan heeft, moest het nog verschillende soorten mout en graan aankopen in zakgoed. Deze zakken van 50 kg worden uitgegoten in kleine silo’s in de brouwzaal, een lastig werk voor de brouwer. Door het bijplaatsen van twee silo’s van 30 ton kan de brouwerij opnieuw een groot aantal zakken uitschakelen en het werk van de brouwer verlichten.

Economisch voordeel Betere moutprijs door minder transport en minder afval. Hierdoor is het financieel voordeel 18.740 euro. De investering bedroeg 57.250 euro en heeft dus een ROI van ongeveer drie jaar.

Milieuvoordeel Doordat er minder zakken gebruikt worden zal het restafval met ongeveer 0.8 ton verminderen. Verder zal er minder transport zijn aangezien een bulktransport gemiddeld 28,5 ton mout bevat en een levering in zakgoed gemiddeld ‘slechts’ 6,6 ton. Hierdoor is er een vermindering van CO2-uitstoot.

Sociaal voordeel Door deze actie kon de brouwer 3.953 zakken van 50 kg mout minder uitgieten dan het jaar voordien, ondanks een productiestijging van 5,7%. Verder daalt de overlast van mobiliteit voor de buren. #

Ondernemers 12/18

44 | publireportage #12

Voor u samengevat: Actieplan Asbestafbouw en algemene bodemonderzoeksplicht

Op naar een wereld zonder asbest en met schone bodem De enorme hoeveelheden asbesthoudende materialen in talrijke bedrijfsgebouwen én de potentieel zwaar vervuilde gronden vormen een mogelijke bedreiging voor onze gezondheid. Vandaag worden deze twee soorten historische verontreiniging vanuit de overheid aangepakt. Een stand van zaken. Asbest: versnelde afbouw Het Actieplan Asbestafbouw, dat op 20 juli 2018 door de Vlaamse Regering werd goedgekeurd, moet Vlaanderen uiterlijk tegen 2040 asbestveilig maken. De geschatte hoeveelheden asbesthoudende materialen in Vlaamse bedrijven bedraagt momenteel 689.000 ton. Deze materialen kunnen – indien beschadigd – een gezondheids­ risico vormen. Afbouwen gebeurt door het gecontroleerd en veilig ontmantelen en verwerken. Een versneld asbest­afbouwbeleid moet voorkomen dat het grootste deel van deze materialen pas tegen 2070 verwijderd zal zijn. Gebouwen zouden tegen uiterlijk 2032 over een asbest­ inventaris moeten beschikken. Bij overdracht zal vanaf einde 2021 of begin 2022 reeds een asbestinventaris verplicht zijn om kopers te beschermen en te informeren. Deze zal door een extern expert opgemaakt en geregistreerd worden in een centrale databank. De meest risicovolle asbesttoepassingen, zoals asbest­ cement daken en gevelbekleding en niet-gebonden toepassingen, zouden volgens het Actieplan verwijderd moeten zijn tegen 2034. Voor alle overige asbestproducten in slechte staat moet dit uiterlijk tegen 2040. Deze data vormen reeds een wettelijke verplichting voor overheidsgebouwen. Indien de afbouw voor andere gebouwen in aanloop naar deze mijlpalen niet voldoende blijkt, zal de Vlaamse Regering nieuwe initiatieven voorzien. Bij klachten of vaststellingen door toezichthouders kunnen maatregelen opgelegd worden bij asbesthoudende materialen die een risico vormen voor mens of milieu.

Hete aardappel niet doorschuiven naar morgen Omdat het niet de bedoeling is asbestrisico’s door te schuiven naar de toekomst, zal het inkapselen of bedekken van asbesthoudende materialen bij renovatiewerken verboden worden. Ook het ontmossen onder hoge druk en het vasthechten van constructies op asbesthoudende dak- en gevelbedekking zal verboden worden, zoals het plaatsen van zonnepanelen, overzetdaken en reclamepanelen.

Ondernemers 12/18

De kosten voor het verwijderen van de meeste asbesthoudende materialen, zoals asbestcement leien en golfplaten, zijn beperkt. Voor niet-hechtgebonden asbesttoepassingen (leidingisolatie, asbestvilt of -karton,…) of toepassingen in slechte staat kunnen deze echter hoog oplopen aangezien ze enkel door een gespecialiseerde firma (erkend asbestverwijderaar) mogen weggenomen worden. Naargelang de doelgroep van gebouweigenaars en de asbestgerelateerde meerkosten voorziet het Actieplan specifieke ondersteuning zoals subsidies en premies.

ASBESTAFBOUW: HET STAPPENPLAN 20/07/2018: Actieplan Asbestafbouwbeleid 2021 of 2022: verplichting asbestinventaris bij overdracht gebouwen 2032: verplichting asbestinventaris gebouwen 2034: verwijdering risicovolle asbesttoepassingen zoals asbestcement daken en gevelbekleding 2040: verwijderen overige asbestproducten in slechte staat –> asbestveilig Vlaanderen

Nieuwe algemene bodemonderzoeksplicht Tegen 2036 wil OVAM alle gronden met historische bodemverontreiniging kennen. De inventarisatie van risicogronden, afgerond eind 2017, leverde een totaal op van ca. 80.000 risicogronden, waarvan tot op vandaag slechts de helft is onderzocht.

publireportage #12 | 45

Tegen 2036 wil OVAM alle gronden met historische bodemverontreiniging kennen.

EEN KORT OVERZICHT

Eén van de maatregelen om de onderzoeksgraad te verhogen is de invoering van een nieuwe algemene bodemonderzoeksplicht (gewijzigd Bodemdecreet van 29/11/2017, B.S. 02/02/2018). Deze is bedoeld als ‘vangnet’ voor risicogronden waarvoor in de nabije toekomst geen bodemonderzoek dient uitgevoerd te worden volgens de klassieke bodemonderzoekstriggers (=overdracht / sluiting / periodieke onderzoekplicht). Als illustratief voorbeeld nemen we een grond waar van 1960 tot 1980 een garage annex tankstation op werd uitgebaat. Vandaag opereert er op het terrein een hotel zonder risico-activiteiten. De enige trigger tot uitvoering van een oriënterend bodemonderzoek (OBO) is een overdracht, waarbij het initiatief ligt bij de terreineigenaar. Tot voor kort was er dus in zo’n geval sprake van een onbepaalde termijn voor de uitvoering van een eerste oriënterend bodemonderzoek. Die onbepaalde termijn wordt nu ondervangen door de nieuwe bodemonderzoeksverplichting, inclusief bijhorende deadline. De invoering van de algemene bodemonderzoeksplicht vormt dus een aanvulling op bestaande stimulansen tot uitvoering van een oriënterend bodemonderzoek en is bedoeld voor een specifieke groep van voornamelijk oudere en/of voormalige kleine tot middelgrote bedrijven. De algemene bodemonderzoeksplicht is niet van toepassing op gronden waarop reeds een oriënterend bodemonderzoek is uitgevoerd. Let op: de ‘OVAM 2036 doelstelling’ zal de werklast bij bodemsaneringsdeskundigen sterk verhogen. Het

Welke gronden? Alle risicogronden gekenmerkt door de Vlarebo-code ‘O’, ‘A’ of ‘B’, met opstart exploitatie voor 29/10/1995, en waarbij er voor de vooropgestelde deadline (zie onder) nog geen oriënterend bodemonderzoek (OBO) is uitgevoerd. Door wie? De onderzoekplicht ligt bij de eigenaar, met 2 mogelijke uitzonderingen. a) Indien er nog een exploitant aanwezig is van een risico-inrichting van categorie ‘O’, ligt de onderzoekplicht bij de exploitant. b) Particuliere eigenaars kunnen onder voorwaarden vrijgesteld worden van onderzoekplicht. Wanneer? Er zijn gefaseerde deadlines: - risico-inrichtingen met Vlarebo-code ‘B’: < 31/12/2021 - risico-inrichtingen met Vlarebo-code ‘A’: < 31/12/2023 - risico-inrichtingen met Vlarebo-code ‘O’: < 31/01/2027

advies is dus om voor uw bodemverplichtingen tijdig uw deskundige te contacteren! # Over de auteurs: Stien Decock & Steven Vandendriessche (BOVA ENVIRO+) Erkende bodemsaneringsdeskundige / Deskundige bouwwerken en infrastructuur (ism Tracimat)

Ondernemers 12/18

46 | Exclusief interview met Kamini Aisola van Amazon Web Services

“Ook kmo’s hebben anno 2018 toegang tot de allernieuwste technologie”

Ondernemers 12/18

het idee #12 | 47

“Wil je future proof blijven? Zorg dan voor een bedrijfscultuur waarin mensen fouten durven te maken. Enkel zo kan je als bedrijf groeien en relevant blijven.” Kamini Aisola, keynote-speaker bij de verkiezing van de Voka-ambassadeur 2018, weet waarover ze het heeft: al ruim zes jaar leidt ze in de Benelux de snelgroeiende Amazon Web Services. TEKST: FILIP MICHIELS – FOTO’S: AWS EN JOHAN MARTENS

Begrijpt u dat vele bedrijven, en niet in het minst kmo’s, de toekomst enigszins onzeker of zelfs angstig tegemoet blikken? De technologische evolutie gaat almaar sneller en disruptie komt vaak uit de meest onverwachte hoeken? Kamini Aisola: “Ik begrijp die angst absoluut. Amazon Web Services (AWS) heeft heel veel kleinere en middelgrote bedrijven in het klantenbestand en ook wij zien heel veel onzekerheid. Nochtans is dat nergens voor nodig: de nieuwe technologie biedt vooral ook kleinere bedrijven net heel wat nieuwe kansen. Bovendien zorgen de razendsnelle opmars en doorbraak van nieuwe technologie en webservices er net voor dat er ook een soort van democratisering plaatsvindt. Tot voor enkele jaren waren toepassingen op vlak van artificiële intelligentie, zoals pakweg machine learning, enkel wegglegd voor grotere bedrijven met heel veel financiële draagkracht. Anno 2018 is dat niet langer het geval: ook kmo’s die zelfs amper over een eigen IT-afdeling beschikken, hebben nu toegang tot de allermodernste technologie.”

ID KAMINI AISOLA • Country manager Benelux voor Amazon Web Services sinds 2012 • Groeide op in India en belandde in 2000 in Nederland en later ook een tijdlang in België • Studeerde wiskunde aan de universiteit van Delhi en behaalde later ook nog een MBA aan het befaamde IMD in Lausanne

Dat klinkt goed, maar hoe probeer ik een heel performante database uit te bouwen of ingewikkelde AI-toepassingen in mijn bedrijfsprocessen te integreren, als ik die expertise zelf helemaal niet in huis heb en dus amper weet waar te beginnen? “De meeste kmo’s gaan hier en daar ‘shoppen’ bij externe leveranciers, in functie van wat ze op dat moment nodig hebben. Vaak zijn die producten of IT-oplossingen niet eens echt op maat van kleinere bedrijven, en moet de eigen IT-afdeling ze dan zelf nog verder aanpassen. In functie van de specifieke noden en de markt van die welbepaalde kmo. Vanuit Amazon Web Services bieden wij bedrijven een ‘marketplace’ (AWS Marketplace) aan waar klanten eenvoudig software en diensten van derde partijen kunnen vinden, aanschaffen en inzetten om oplossingen te bouwen die ze nodig hebben. Gaande van de allernieuwste supply chain-systemen tot laagdrempelige e-commerce toepassingen. We leveren vanuit AWS niet enkel diensten en producten aan, we proberen vooral ook het ecosysteem van onze klanten te begrijpen, zodat we daar ook beter op kunnen inspelen. Geloof me: anno 2018 is ‘klein’ zijn echt geen excuus meer om tegelijk ook niet met de allernieuwste technologie te kunnen werken.”

Geeft u eens een concreet voorbeeld van het maatwerk dat Amazon kan leveren? “Neem nu een bedrijfje dat op zoek is naar een performant boekhoudingssysteem. Waarom zouden ze dat vandaag nog aankopen? Ze kunnen misschien beter bij AWS aankloppen,

of bij een externe provider die hen een abonnement kan aanbieden op zo’n programma dat op AWS loopt. Of een ander voorbeeld: Workspaces. Dat is een desktop-service in de cloud, waardoor je als werkgever heel gemakkelijk tientallen werknemers of freelancers toegang kan bieden tot exact die software die ze nodig hebben zonder daarvoor zelf zwaar in de buidel te moeten tasten. Desnoods zelfs per uur.”

Heel wat bedrijven staan nog altijd huiverig tegenover cloudcomputing omdat ze vragen hebben bij het veiligheidsaspect? “Die ongerustheid slaat vandaag echt nergens meer op, geloof me. De veiligheid van onze web services is sinds jaar en dag onze allereerste prioriteit, en dit zal altijd zo blijven. Ik overdrijf niet wanneer ik stel dat bedrijven soms miljoenen euro’s zouden moeten investeren als ze met hun eigen IT-infrastructuur eenzelfde mate van veiligheid en certifiëring zouden willen bereiken.”

Voor de meeste mensen is Amazon nog altijd vooral een gigantische online-winkel. Is de focus binnen het bedrijf niet almaar meer aan het verschuiven naar de online-webservices en IT-oplossingen voor bedrijven? “Amazon is natuurlijk gegroeid vanuit de online-boekenwinkel en verkoopt vandaag letterlijk alles, maar het klopt dat het bedrijf de voorbije jaren almaar meer op zoek gegaan is naar andere en innovatieve activiteiten. AWS werd 12 jaar geleden opgericht als een B2B cloud-platform en biedt intussen al ruim 125 verschillende webservices aan. Meer dan negentig procent

>>>

Ondernemers 12/18

Wist je dat je als bedrijf kan meebouwen aan felbegeerde competenties op de arbeidsmarkt? Dat doe je door te kiezen voor duaal leren: een formule waarbij jouw onderneming de werknemers van de toekomst opleidt door hen in een reĂŤle context competenties aan te leren, terwijl ze tegelijk hun opleiding vervolmaken op de schoolbanken. Een slimme combinatie van jong talent, een goede opleiding ĂŠn de knowhow van je bedrijf. Zeg nu zelf: is dat niet de perfecte mix? Surf snel naar duaalleren.vlaanderen en ontdek een handig stappenplan.

DUAALLEREN.VLAANDEREN

het idee #12 | 49

daarvan werd ontwikkeld op basis van klantenfeedback. (In 2017 tekende Amazon voor een wereldwijd marktaandeel van 34 procent in de zogenaamde cloud-services. Ruim meer dan het marktaandeel van concurrenten Google, IBM of Microsoft samen, red.).”

Kamini Aisola, country manager Benelux voor Amazon Web Services:“ Als de uitwerking van een nieuw idee of proces heel lang duurt, of als je daarvoor als werknemer vele horden moet nemen, dan ontmoedig je op termijn elke vorm van innovatie.”

Voka wil bedrijven helpen om meer future proof te worden: welke tips zou u kmo’s zelf meegeven? (Denkt even na) Heb geen schrik om de mist in te gaan, of om de bal stevig mis te slaan. Concreet bedoel ik daarmee dat je een bedrijfs­ cultuur moet opbouwen waarin je medewerkers kunnen en mogen falen. Daarvoor moet je als ondernemer of bedrijfsleider de kostprijs van een eventuele mislukking zo laag mogelijk proberen te houden. Deels is dit natuurlijk een cultureel gegeven: in sommige landen wordt falen je zwaarder aangerekend dan in andere. Of krijgt iemand die faalt zelfs een soort van maatschappelijk stigma opgekleefd. Maar daarnaast moet je toch vooral aan je bedrijfscultuur sleutelen. Als de uitwerking en implementatie van een nieuw idee of proces heel lang duurt, of als je daarvoor als werknemer vele horden moet nemen, dan ontmoedig je op termijn elke vorm van innovatie.” Een tweede goede raad: focus meer dan ooit op je eigen sterktes en core-business. Het is totaal onzinnig

“Jezelf twee jaar lang opsluiten om dan op een mooie dag met een innovatie naar buiten te komen, dat model is totaal achterhaald”

om als kleine kmo zwaar te investeren in bijvoorbeeld de ontwikkeling van een eigen datacenter. Bespaar jezelf als bedrijf dit soort langetermijninvesteringen, en ga daarvoor aankloppen bij externe partners die hierin veel meer expertise hebben. Met andere woorden: maak er geen investering maar een operationele kost van.”

Hoe future proof is een gigant als Amazon zelf nog vandaag? Het nieuws dat de Chinese reus Ali Baba binnenkort een eerste Europese distributiecentrum gaat openen in Luik zal bij jullie wellicht niet op gejuich onthaald zijn? “Wel, zoals al eerder aangehaald laten wij onze innovaties en strategische keuzes vooral afhangen van de vragen die we vanuit onze klanten meekrijgen. Toegegeven, in een razendsnel evoluerende technologiemarkt is dat vandaag niet zo moeilijk, omdat we constant de vinger kunnen leggen op nieuwe noden. Door onze omvang en schaalgrootte krijgen wij ook gigantisch veel input en feedback binnen. Dat helpt ons dus ook om constant te innoveren. Ons hele systeem is sterk gebaseerd op langetermijn­visie en commitment naar klanten, waarbij we samenwerken met een hele brede waaier aan partners en grote bedrijven. Zolang we die goed blijven bedienen, zie ik ook niet zoveel

redenen waarom we ons grote zorgen hoeven te maken.”

De digitale revolutie heeft ook de wijze waarop bedrijven met hun klanten en de markt moeten omgaan drastisch veranderd? “Absoluut! Een van de voornaamste pijlers van de digitale transformatie is nu net dat het hele ontwikkelingsen innovatieproces totaal veranderd is. Jezelf twee jaar lang opsluiten om dan op een mooie dag met een innovatie naar buiten te komen en op zoek te gaan naar geïnteresseerde klanten, dat model is nu totaal achterhaald. Innovatie moet meer dan ooit gebaseerd zijn op een constante interactie en dialoog met de markt en met je klanten.” # WWW.AWS.AMAZON.COM

Ondernemers 12/18

50 | zorgzaken #12

Bedrijven met een warm hart Iedereen kent ondertussen de Warmste Week, het initiatief van radiozender Studio Brussel om geld in te zamelen voor 1.000 goede doelen. Ook Voka Oost-Vlaanderen en deze zes Voka-leden* dragen hun steentje bij met hartverwarmende acties voor ‘hun’ goed doel. AlphaZ Goed doel?

Fonds Kadee, een jong fonds dat zich inzet voor alle patiëntjes van het kinderziekenhuis Prinses Elisabeth – UZ Gent via allerhande initiatieven om de levenskwaliteit te verbeteren. Acties?

AlphaZ stapt voor het goede doel. Iedere 1.000 stappen die hun medewerkers behalen boven de 9.000 stappen per dag, brengt rechtstreeks 1 euro op voor Fonds Kadee. Ook bij iedere extra actie die het organiseert, telt AlphaZ de stappen op en doneert het aan Fonds Kadee. Op vrijdag 12 oktober stapten ook 9 medewerkers van Harelbeke naar Gent (41,1 km!). Op 20 december stappen een aantal medewerkers ook van Alphaz tot in Puyenbroek in Wachtebeke (waar Studio Brussel tijdens de Warmste Week vertoeft), om – hopelijk – een prachtig bedrag te kunnen doneren. Meer info?

www.alphaz.be/nl/ alphazstaptmetjemee, www. facebook.com/alphazBE/

Farys Goed doel?

Stichting tegen Kanker Acties?

De Farys-collega’s hebben de voorbije maanden al verschillende acties opgezet, goed voor ruim 2.000 euro. Zo namen 35 collega’s op 7 oktober deel aan Levensloop Aalst, de verkoop van kraantjes­water en gadgets bracht extra centen in het Ondernemers 12/18

laatje. Heel wat collega’s kochten ook pannenkoeken tijdens een afzonderlijke actie. Orgelpunt wordt zonder twijfel de Warmste Week, die bij Farys jaarlijks rond half december plaatsvindt. Dan zetten de keukenprin(es)sen van het bedrijf hun beste beentje voor om zelfgemaakte soep, taarten en ander lekkers te verkopen. Ook die opbrengst gaat integraal naar de Stichting tegen Kanker. Streefdoel: 5.000 euro.

Introduce Goed doel?

Ter Muiden vzw ondersteunt volwassenen met een verstandelijke beperking in het wonen, de dagbesteding en de vrije tijd met als doel hun kwaliteit van het leven te optimaliseren.

Meer info?

Volvo Car Gent

info@introduce.be of 09 375 35 14. Particuliere aankopen uit sympathie kunnen ook.

Goed doel?

Somati Systems Goed doel?

Kom Op Tegen Kanker, Dappere (b)engeltjes, vzw Zonnelied, MPC Sint Franciscus & Dierenasiel Sint-Hubertus Acties?

Somati Systems loopt samen met de collega’s van Somati Systems (Erembodegem) de warmathon te Brussel voor het goede doel. Het bedrijf zelf legt een bus in zodat de collega’s gezamenlijk richting Brussel kunnen rijden. Momenteel zijn er al 55 deelnemers, 20 meer dan vorig jaar.

St-Luc Acties?

Goed doel?

In HR is positieve feedback een grote motivator. Daarom biedt HR-speler Introduce kerstdozen aan die mede­ werkers van bedrijven kunnen ontvangen als een warme bedanking na een jaar vol inspanningen. De dozen worden gevuld met gulle bijdragen van klanten en partners, de bewoners van Ter Muiden zullen ze mee helpen vullen. Op 13 december is er een afhaalmoment in het hoofdkantoor in Lovendegem, in heuse kerstsfeer. Tijdens de Warmste Week (18 – 24 december) gaat het bedrijf op bezoek naar Puyenbroeck met het eindbedrag. Prijs per pakket: 15 euro, waarvan 5 euro per pakket naar het goede doel gaat.

CGK ‘t Kinderkasteeltje Acties?

Dit jaar zal St-Luc , in na­volging van een (succesvolle) editie van vorig jaar, terug een wijs wijnproeverijtje doen met annex verkoop. Per verkochte fles leggen zowel Wijnhuis Tinto (een jong wijnhuis dat mee op de boot wou springen), de werk­nemers als de directie een euro bij. Vorig jaar heeft St-Luc de centjes gedoneerd aan een (lokaal) opvangproject voor jonge kinderen die uit probleem- en armoedegezinnen komen. Ook dit jaar kiest het bedrijf opnieuw voor een (lokaal) project dat sociaal moeilijke situaties (kinderen in nood, probleemgezinnen,...) ondersteunt.

Kinderkankerfonds vzw Acties?

Eerst riep Volvo Car Gent de werknemers via de interne nieuwsbrief op om zelf acties in te sturen die het bedrijf eventueel zou ondersteunen. Uiteindelijk werd gekozen voor twee acties: een snoepverkoop en een muzikale Volvo Top-50. De tweede actie is identiek aan de actie die de stagairs zelf op poten wilden zetten en ze hebben dan ook de persoon met het voorstel in kwestie betrokken in de organisatie ervan. Het bedrijf creëert een Volvo top 50 door lootjes te verkopen in de weken voor het eindejaar. Op deze lootjes kunnen mensen een muzieknummer schrijven om zo tot een lijst te komen. Deze hitlijst zal tijdens het eindejaarsevent (21 december) afgespeeld worden in de fabrieken.

Voka Oost-Vlaanderen Goed Doel?

Vzw Jong. Deze vereniging wil de persoonlijke en maatschappelijke emancipatie en participatie van kinderen en jongeren uit het Gentse bevorderen. Acties?

Op 22 december nemen medewerkers, partners en kinderen van Voka Oost-Vlaanderen deel aan de Warmathon op de Blaarmeersen in Gent.

* Deze Voka-Leden stuurden info door na een oproep via onze digitale nieuwsbrief

Transitio

Bijna 50? Wat met uw bedrijf op uw 60ste? Elke ondernemer staat wel eens stil bij de toekomst van zijn of haar bedrijf. Is de opvolging verzekerd binnen de familie? Of zal het bedrijf worden verkocht aan interne personen of toch externen? En aan welke prijs? Er spelen heel wat vraagstukken die toch een aantal jaren voorbereiding vragen.

TRANSITIO IS EEN LEREND NETWERK VOOR KMO-BEDRIJFSLEIDERS DIE EEN ANTWOORD WENSEN OP DE VRAGEN:

> Hoe verzeker ik de toekomst, waarde en continuĂŻteit van mijn bedrijf?

> Wanneer moet ik aan opvolging of overname beginnen denken?

> Is de opvolging verzekerd binnen de familie?

Of zal het bedrijf worden verkocht aan internen of een externe partij? En aan welke prijs?

> Wat is mijn bedrijf waard? > Hoe maak ik mijn bedrijf aantrekkelijk voor mijn opvolgers?

> Hoe kies ik de juiste juridische structuur? > Door wie laat ik me het best begeleiden? > Hoe bouw ik mijn sleutelrol geleidelijk in het bedrijf af? U krijgt als deelnemer inzicht in de verschillende mogelijkheden die een toekomstige overdracht succesvol maken. Doorheen 10 sessies wordt u door ervaren mentoren en experten uitgedaagd om deze inzichten te vertalen naar uw eigen bedrijfspraktijk. Zo bent u beter gewapend voor toekomstige strategische beslissingen en zal een eventuele verkoop of overname vlotter verlopen.

PRAKTISCH Duur: 10 sessies. Kick-off: 25 en 26 april 2019 Deelnameprijs: 1.000 euro (excl. btw)

MEER INFO Kom naar onze infosessie met boeiende getuigenissen en bedrijfsbezoek op donderdag 7 februari 2019, om 18u00 bij Bastin-Pack, Neerhonderd 37, 9230 Wetteren. Deelname is gratis, wel inschrijven via www.voka.be of neem contact op met philip.bogaert@voka.be voor een persoonlijk intakegesprek.

Familio

De wissel… Mijn opvolger staat klaar Familiebedrijven vormen de ruggengraat van onze economie. Een kwart van de familiebedrijven zal echter de komende vijf jaar in andere handen overgaan. De voorkeur gaat daarbij naar de kinderen. Het overdragen van een familiale onderneming is een complex proces, dat veel tijd en grondige voorbereiding vergt. Door er tijdig aan te beginnen, verhoogt u de kansen op een succesvolle overdracht. U moet daarbij rekening houden met een hoop menselijke, emotionele, financiële, juridische en fiscale aspecten. Het is belangrijk dat u zich goed bewust bent van de draagwijdte en van de mogelijke risico’s van deze belangrijke keuze. Want uw zaak overlaten aan uw kinderen is een activiteit die u maar 1 keer in uw leven zal doen!

FAMILIO IS HET TRAJECT OM IN VERTROUWEN UW OVERDRACHTSSCENARIO VOOR TE BEREIDEN. DIT LEREND NETWERK STAAT OPEN VOOR 6 FAMILIALE BEDRIJVEN (OUDERS EN KINDEREN) DIE EEN ANTWOORD WENSEN OP VOLGENDE VRAGEN:

PRAKTISCH

> Wanneer start ik met het overdrachtsproces?

MEER INFO

> Hoe bepaal ik de waarde van ons familiebedrijf?

Kom naar onze infosessie met boeiende getuigenissen en bedrijfsbezoek op donderdag 7 februari 2019, om 18u00 bij Bastin-Pack, Neerhonderd 37, 9230 Wetteren. Deelname is gratis, wel inschrijven via www.voka.be of neem contact op met elisabeth.minnaert@voka.be voor een persoonlijk intakegesprek.

> Welk familielid neemt welke rol op? > Hoe schrijf ik een familiaal charter? > Hoe zorg ik ervoor dat de familiale waarden gekoesterd blijven?

> Wat zijn de juridische en fiscale mogelijkheden van de overdracht?

> Hoe het familiebedrijf overdragen zonder uw andere kinderen te benadelen?

Familio maakt de uitdagingen van beide generaties bespreekbaar en bereidt u, met de hulp van ervaren mentoren en experten, voor op de overdracht van het familiebedrijf. U leert ook uit de ervaringen van andere Familio-deelnemers.

Duur: 10 sessies. Kick-off: 28 en 29 maart 2019 Deelnameprijs: 3 .000 euro per familie (excl. btw), voor 5 personen

met vallen en opstaan #12 | 53

MET VALLEN EN OPSTAAN Elke mislukking is een leermoment. Ondernemers over falen en weer opstaan.

Tom Dedecker: “Blijf nieuwe initiatieven nemen” Threon is een specialist in project- en portfoliomanagement. Geïnspireerd door een succesvol parcours in de Benelux besloot het bedrijf om resoluut voor internationale expansie te kiezen. “Ons core team werd echter te klein, waardoor we noch op de nieuwe markten, noch op onze thuismarkt goed scoorden”, vertelt Tom Dedecker. TEKST: MARIJKE VAN GYSEGEM – FOTO: THREON

Tussen 2002 en 2008 opende Threon bijkomende kantoren in Luxemburg, Nederland, Portugal, Frankrijk en Duitsland. Maar het bleek moeilijk om de cultuur en knowhow van het bedrijf voldoende uit te dragen naar alle nieuwe vestigingen. “Het is niet voldoende om af en toe langs te gaan en tussendoor te mailen en te skypen. Om een kantoor met succes uit te bouwen, moet iemand van je core team daar zijn. Niet alleen de kennis moet er zijn, ook de bedrijfscultuur moet voldoende voet aan de grond krijgen.”

Terugplooien en herstellen

“Klanten zullen je niet afrekenen op nieuwe initiatieven die geen succes worden”

In volle bankencrisis ging het niet goed met sommige vestigingen in het buitenland. Intussen gingen de zaken op de thuismarkt achteruit. Uiteindelijk werd beslist om de kantoren in Frankrijk en Portugal te sluiten en in Duitsland centraal vanuit Frankfurt te opereren. Deze vestiging is op vandaag de uitvalsbasis voor trainingactiviteiten van Threon, met sterke focus op de groeiende digitalisering van opleidingstrajecten. “Vandaag zijn we met meer dan 100 medewerkers in de groep en realiseren we een omzet van 12 miljoen euro. We realiseerden meerdere jaren een groei van 30%.” Tom Dedecker trok lessen uit deze ervaring. “Ten eerste: als je iets wil opstarten, zorg dan dat iemand van het management er voldoende tijd en energie in kan steken. Kan dat niet, dan moet je je afvragen of het wel zo belangrijk is. Ten tweede: als je voelt dat iets niet werkt, trek tijdig de stekker eruit.”

Groot leren denken Maar de derde conclusie is misschien wel de belangrijkste: “Laat je door een tegenslag niet ontmoedigen om nieuwe initiatieven te ontwikkelen. Wij moedigen al onze medewerkers aan om een steentje bij te dragen tot de ontwikkeling van ons bedrijf. En daarbij moedigen we ze aan om meteen groot te denken. Concreet willen we met een nieuwe service meteen mikken op een omzet van een miljoen euro. Anders beginnen we er niet aan. Klanten zullen je niet afrekenen op initiatieven die geen succes worden in de markt, integendeel. Nieuwe initiatieven houden onze klanten én onze medewerkers enthousiast en scherp. Dat is erg belangrijk in de “war for talent”: mensen met talent willen daar zijn waar nieuwe demarches zijn en waar ze kansen krijgen.” Threon heeft ook een praktische tip voor bedrijfsleiders: “In de moeilijke momenten vonden de vennoten vooral steun bij elkaar. Wij moedigen onze consultants aan om elkaar te zien als coaches, binnen zelfsturende teams.” #

Ondernemers 12/18

54 | publireportage #12

Mentale problemen op het werk: van wegkijken naar aanpakken Psychosociale problemen zoals burn-out, depressie of angststoornissen zijn wijd verspreid op de werkvloer. Uit onderzoek van Mensura blijkt dat de meeste Belgische ondernemingen de problematiek erkennen, maar slechts één op drie beschikt over een psycho­ sociaal preventieplan. In een vorige column stond ik al stil bij de nood aan structurele aandacht en opvang voor psychosociale problematiek van werknemers (‘Eerste hulp bij mentale problemen zou overal ingeburgerd moeten zijn’, september). Ze hebben immers een grote impact op het welzijn van medewerkers, zetten productiviteit onder druk en leiden vaak tot (langdurige) uitval.

Bron van verzuim Aan de hand van een telefonische werkgeversbevraging van ruim 500 zaakvoerders en hr-verantwoordelijken brengt Mensura in kaart waar het schoentje knelt. 70% van de bedrijven die de oorzaken van verzuim , geeft aan dat mentale problemen een bron van uitval zijn. Hoe meer werknemers, hoe duidelijker: vanaf meer dan 100 werknemers is dat bijna zonder uitzondering een factor van verzuim (98%). Gevraagd naar het soort psychosociale problemen, blijken burnout en stress de grootste boosdoeners (80%), gevolgd door privé­ problemen zoals scheiding of rouw (70%) en depressie (59%). Een kleine 25% noemt ook conflicten, pesten of verslaving.

Organisaties ondergaan het probleem De problematiek blijft dus niet onder de radar. In schril contrast daarmee staat de aanpak: slechts één op drie organisaties heeft vandaag een preventieplan rond mentale problemen. Zo’n plan zou nochtans een logische uitkomst (moeten) zijn van de – verplichte – psychosociale risicoanalyse. Zeker in het kmo-landschap heeft ruim 80% geen dergelijk plan. Vier op tien ondernemingen acht zich bovendien niet in staat om zelf een psychocosiaal preventiebeleid op te zetten. Bij kmo’s is dat ongeveer de helft, maar ook grotere ondernemingen worstelen ermee (101-500 werknemers: 32%, meer dan 500 werknemers: 20%). Driekwart zou hiervoor wel aankloppen bij hun externe dienst.

Opleiding als duurzame investering 65% vindt dat leidinggevenden in staat moeten zijn om een persoonlijk gesprek te voeren met werknemers in moeilijkheden en hen kunnen doorverwijzen naar professionele hulp. Toch blijken leidinggevenden vaak niet getraind om signalen te herkennen van psychosociale problemen.

Ondernemers 12/18

dr. Gretel Schrijvers – Algemeen Directeur Mensura EDPB

7 op 10 organisaties hebben gelukkig wel een vertrouwens­ persoon in huis. Een vertrouwenspersoon zet zijn deur open voor wie de stap durft zetten over problemen te praten. Maar leidinggevenden, de oren en ogen op elke afdeling, moeten een stap verder kunnen gaan en proactief mentale problemen detecteren. Als zij tijdig schakelen (lees: problemen (h)erkennen, een luisterend oor bieden, doorverwijzen indien nodig) kunnen ze de kentering inzetten en uitval voorkomen.

Geen tijd te verliezen Maar zover zijn we nog lang niet. Op de werkvloer wordt nog te gemakkelijk in een wijde boog om mentale problemen heen gelopen. Het is nochtans goedkoper en minder belastend om in preventieve acties en opleidingen te voorzien dan om de kost en de ongemakken van langdurige afwezigheid te dragen. Organisaties die niet langer wegkijken, maar snel, gepast en structureel handelen, doen hun voordeel in de strijd tegen vermijdbaar verzuim. BENIEUWD HOE U CONCREET MENTALE PROBLEMEN OP DE WERKVLOER KUNT AANPAKKEN? U LEEST ER ALLES OVER OP WWW.MENSURA.BE/EHMP

skills #12 | 55

Krapte op de arbeidsmarkt? Investeer in werkplekleren! In 2018 waren 322 Vlaamse werkgevers via het Voka-project Welt bereid om vacatures in te vullen via werkervaringstrajecten. In Oost-Vlaanderen namen 56 werkgevers deel. Op 9 november stoomde Voka Oost-Vlaanderen haar leden klaar om zich nog beter te wapenen tegen de krapte op de arbeidsmarkt via een speeddate tussen werkgevers en hoogopgeleide anderstaligen. Meteen werd ook de digitale jobbeurs voor werkplekleren gelanceerd. Die loopt nog tot eind dit jaar. TEKST: SAM DE KEGEL

Of het nu gaat om beroepsverkennende stages, duaal leren of individuele beroepsopleidingen: werkplekleren rules anno 2018. Competenties aanleren en toepassen in werk­ situaties wint steeds meer aan belang. Al doende leren dus!

onvoldoende kennen. Tijdens een speedmeet bracht Voka beide samen en leren ze elkaar kennen. Hieraan namen 17 Oost-Vlaamse werkgevers en een 40-tal hoogopgeleide anderstaligen deel. De hoogopgeleide anderstaligen werden vooraf door VDAB gematcht met één of meerdere werkgevers, op zoek naar talent.

1) Lancering digitale jobbeurs Voka’s digitale jobbeurs voor werkplekleren, www. jobgewelt.be, is aan haar tweede editie toe. Oost-Vlaamse werkgevers die op zoek zijn naar talent én die bereid zijn te investeren in opleiding op de werkvloer, kunnen hun vacatures gratis posten. De site staat nog open tot en met 31 december 2018. Bij het ter perse gaan, plaatsten reeds 42 werkgevers 160 leerplaatsen/ vacatures. Op 9 november gaf Voka een infosessie over het vernieuwde werkplekleren, getuigde een werkgever over werkplekleren in de praktijk en werden de Welt-deelnemers van 2018 in de bloemen gezet.

2) Speeddate met hoogopgeleide anderstaligen Veel Oost-Vlaamse ondernemers hebben heel wat openstaande vacatures die ze moeilijk tot niet ingevuld krijgen. Tegelijk zijn er heel wat competente hoogopgeleide allochtonen die de weg niet vinden naar die openstaande vacatures, omdat ze de Belgische arbeidsmarkt

SportUp ondersteunt sporttech start-ups

Tot slot nog een opvallend cijfer: 25% van de deelnemers aan Welt hadden 24 maanden voor hun deelname nog geen stageplaats voor een werkzoekende op de werkvloer. Een bewijs dat Welt bedrijven sensibiliseert om leerplaatsen aan te bieden. #

Zoveel meer

dan een zwembad

TELEX

Ondernemers en start-ups met vernieuwende digitale sporttechnologie kunnen vanaf nu een beroep doen op een ondersteuningsprogramma voor sport tech start-ups in Vlaanderen. SportUp, een initiatief van imec.istart en de Universiteit Gent met de steun van Sport Vlaanderen, werd officieel voorgesteld tijdens de Sports Tech Transfer and R&D Summit in Gent op 25 oktober 2018. Het is het eerste en enige sectorspecifieke ondersteuningsprogramma voor sport tech start-ups in Vlaanderen. De eerstvolgende trajecten zullen starten in januari 2019. www.sportup.be

Goede service komt altijd boven water. Al 55 jaar lang.

SHOWROOMS & AFHAALPUNTEN: WORTEGEM-PETEGEM

TESSENDERLO

OVERIJSE

T +32 55 390 390

T +32 13 29 27 27

T +32 2 657 39 16

Ajinomoto OmniChem en Althea bundelen krachten in Ajinomoto Bio-Pharma Services

Samen sterk als hofleverancier voor de biofarma Ajinomoto Althea en OmniChem, wereldspelers op het gebied van contract­ productie van grote en kleine moleculen, hebben in oktober de integratie aangekondigd van hun bedrijven en activiteiten in een gezamenlijke Contract Development and Manufacturing Organization (CDMO) onder de nieuwe naam Ajinomoto Bio-Pharma Services. Hun missie? Samen een grotere variatie aan producten en diensten aanbieden aan de biofarma-industrie. Een interview met topmannen Peter Stuyck en Eric De Vos. TEKST: SAM DE KEGEL – FOTO: GERT SWILLENS

Ajinomoto OmniChem, met uitvalsbasis aan de Wetterse Cooppallaan, bekleedt al 40 jaar een vooraanstaande positie in de farmaceutische industrie. De oorsprong van het bedrijf dateert van in de 18de eeuw toen een Brits industrieel, Cooppal, de toelating kreeg om een kruit­poeder­fabriek op te richten, ‘t Poerkot in de volksmond. Het bedrijf zoals we het nu kennen, startte in 1975 met de productie van intermediaire fijnchemie­producten voor de farmasector. In 1989 kwam OmniChem in handen van Ajinomoto Co., een Japanse wereldspeler in de productie van voedingsadditieven en aminozuren.

Consolidatie onder CDMO’s Peter Stuyck, Sr VP en Head of Operations voor Europa bij Ajinomoto

Ondernemers 12/18

Bio-Pharma Services: “Heel simpel gezegd maken wij ‘witte poeders’ die je terugvindt in de eindproducten bij de apotheek. Vroeger waren we een puur chemische fabriek met de productie van intermediaire fijnchemicaliën, nu gaan we veel verder met de productie van zogenaamde API ’s of Active Pharmaceutical Ingredients, zeg maar de actieve bestanddelen van medicijnen.” In de biofarmaceutische industrie is er momenteel een evolutie van vereenvoudiging van de toeleverings­ketens via consolidatie (mergers) van CDMO-netwerken. Peter Stuyck: “Dat gebeurt vooral om het aanbod voor je klanten te verruimen. Die willen niet meer met pakweg 25 onderleveranciers werken. Moederbedrijf Ajinomoto

heeft in 2013 een bedrijf gekocht in San Diego, Althea, dat net als ons toelevert aan de farma. Zij doen zaken die wij niet doen, en omgekeerd, we zijn dus complementair. We besloten samen naar de markt te gaan onder één naam.” Ajinomoto Bio-Pharma Services omvat nu de productie van kleine moleculen, de voormalige divisie Pharmaceutical Custom Manufacturing van OmniChem (Wetteren en Balen, België) en de productie van grote moleculen en steriele vul- en afwerkingsdiensten, het voormalige Althea (San Diego, CA, Verenigde Staten). In 2019 zal de oligonucleotideproductie-eenheid van Ajinomoto Co., GeneDesign (Osaka, Japan), eveneens onderdeel worden van Ajinomoto Bio-Pharma Services.

bamboe #12 | 57

Eric De Vos, VP of Global Innovation en R&D-director voor Europa: “Binnen de farma vond de laatste tien jaar een evolutie plaats van de productie van klassieke small of kleine moleculen – die je chemisch maakt op basis van petrochemische grondstoffen – naar de biologicals, grote moleculen die op basis van levende organismes worden gemaakt. Althea vult ook af tot het eindproduct, bij ons gebeurt de zogenaamde ‘formulering’ elders. Naar de toekomst zullen we projecten binnenhalen waarbij we hier produceren en in de VS verder afwerken, zodat er echt synergieën ontstaan.”

API’s voor 10 miljard tabletten Ajinomoto Bio-Pharma Services produceert API’s voor meer dan 10 miljard tabletten per jaar. Voor meer dan 50% van de API’s die het maakt, is het de enige globale producent. Eric: “Onze klanten installeren een contractor met wie ze kunnen pionieren op grote schaal. Naarmate die contractor voldoende kan leveren, wordt de behoefte om nog een tweede leverancier te ‘kwalificeren’, veel minder groot. Zo zijn we nu voor een aantal producten de enige leverancier.” Toeleveranciers krijgen steeds meer ‘verantwoordelijkheden’ van de grote farmareuzen, waardoor ze bijna als een Siamese tweeling met elkaar verstrengeld zijn. Peter: “We ontwikkelen de processen altijd samen met de klant. Wij zijn voortdurend bezig met onze kennis, onze productie en ons kwaliteitssysteem uit te breiden. Net zoals wij streng geaudit worden door onze klanten, gaan wij onze grondstoffenleveranciers nauw auditen.” Farmareuzen sourcen niet alleen meer uit, daarnaast zie je al jarenlang veel ‘virtuele’ farmabedrijven die een virtuele supply chain opzetten, dus zonder een eigen fabriek of magazijn te hebben. Eric: “Daarom besloten wij om geen generische bestanddelen meer te maken en enkel als CDMO met grote

farmabedrijven samen te werken.” Snelheid van levering is hierbij cruciaal. “Onze productie-installaties zijn bijna een jaar op voorhand ingepland. Onze klanten verwachten dat ze binnen zes maanden een nieuwe levering zullen krijgen, maar zullen dat order pas drie à vier maanden op voorhand plaatsen. Het vergt een enorme planning om onze eigen grondstoffen op tijd te bestellen en de verschillende productiestappen (van 2 tot 8, red.) in te plannen. Soms starten we de productie op in India, en werken in Wetteren en Balen af. Leverzekerheid is cruciaal.”

Peter Stuyck

Eric De Vos

Wereldwijd gezondheid verbeteren Wie bij dit bedrijf werkt, zet zich in voor de verbetering van de gezondheid van miljoenen mensen. In het nabije verleden werd die boodschap te weinig gecommuniceerd, zowel naar de eigen werknemers als naar andere stakeholders. Peter: “We communiceren nu naar onze medewerkers en aandeelhouders hoeveel dosissen we maandelijks produceren in bepaalde klinische applicaties, zoals kanker, cholesterol- en bloeddrukverlagers,… Als een volledig geïntegreerde, internationale CDMO kunnen wij samen veel meer bijdragen tot de gezondheid van patiënten wereldwijd. Althea staat veel dichter bij de eindpatiënt met hun flesjes en spuitjes. ‘Het flesje dat je nu vult, kan door uw moeder of kinderen gebruikt worden’, die boodschap moeten we nog meer promoten.” In Wetteren staan er gemiddeld 15 vacatures open. Twee jaar geleden werkten er 545 werknemers, nu 603. Daarvan zijn ongeveer 35 procent operatoren. Er worden steeds meer kaderleden aangeworven. Voor chemici en ingenieurs kan de Wetterse site terugvallen op hun netwerk met de Universiteit Gent. “Het personeelsverloop is hier bijzonder laag”, zegt Peter fier. “Intern zijn er vorig jaar maar liefst 22 van de 160 kaderleden gepromoveerd of intern geroteerd naar een andere functie. Zo krijgen ze een nieuwe uitdaging.”

“We moeten nog veel meer promoten dat we patiënten wereldwijd helpen genezen” Nieuwe technologie voor parfumindustrie Ajinomoto OmniChem ontwikkelde ook een nieuwe technologie om een chemische conversie te doen voor de parfumindustrie. Het kreeg daarvoor 1 miljoen euro transformatie­ steun van de Vlaamse overheid en investeerde zelf 1 miljoen euro. Ondertussen is die technologie productieklaar (de productie start eerst in Balen) en is de kans reëel dat het bedrijf single supplier zal worden voor een parfumklant. Peter: “Zo kunnen we ook onze farmaklanten tonen wat we technisch allemaal in onze mars hebben. Omdat we zeer nauwgezet moeten werken voor de farma­industrie, beseffen ze in de parfumwereld dat we geen alchemisten of amateurs zijn”, lacht Peter. WWW.AJIBIO-PHARMA.COM

Ondernemers 12/18

Klanten stipt bereiken, is mijn enige zorg. CIACfleet regelt al de rest... Vertegenwoordigster

O P E R AT I O N E L E L E A S I N G • M O B I L I T E I T • WA G E N PA R K

BEHEER

Bel voor u w pe gesprek e rsoonlijk n oplos op maat n sing aar:

(09)228 55 www.ciac

29

fleet.be

Together we’ll make it work

Je ziet het, welke vraag je ook hebt, TVH heeft het antwoord: machines kopen, huren of laten herstellen, onderdelen kopen of opleiding volgen. We zetten graag onze technische kennis in om mee te denken over de meest passende oplossing voor jou. Welkom voor meer info over al onze activiteiten op www.tvh.com

Service

Sales + Rental

6

vestigingen

www.tvh.com Parts TVH GROUP

Brabantstraat 15 • 8790 Waregem • Belgium T +32 56 43 42 11 • F +32 56 43 44 88 • info@tvh.com • www.tvh.com

Training

bamboe #12 | 59

Grootschalige rekruteringscampagne met tv-gezicht James Cooke

Alpro schakelt grote middelen in om 120 vacatures in te vullen Alpro lanceert een grootschalige rekruteringscampagne om 100 vacatures in te vullen in de fabriek van Wevelgem en 20 vacatures in het hoofdkantoor, in Gent. De slogan van de campagne luidt “Word de pro in Alpro”. Acteur James Cooke is het gezicht van de campagne.

van de vacatures bij Alpro Wevelgem zijn voor operatoren, verantwoordelijk voor het afstellen en bedienen van de productielijnen en uitvoeren van kwaliteitscontroles, en voor techniekers die instaan voor het onderhoud van de productielijnen.

“Omdat Alpro gelegen is in een regio met een zeer lage werkloosheidsgraad, is opvallen als werkgever noodzakelijk. De slogan vat precies samen wat we willen zeggen. Elke werknemer staat centraal bij Alpro”, legt Sven Lamote, CEO van Alpro, uit.

De productiecapaciteit van Alpro in Wevelgem is in de voorbije vijf jaar meer dan verdubbeld dankzij belangrijke investeringen. Dit jaar vulde Alpro al meer dan 120 vacatures in Wevelgem in. Er werken bijna 800 mensen. In de hoofdzetel in Gent werken nog eens 160 mensen.

Vacatures invullen is nergens in Europa zo moeilijk als in België, bleek eerder dit jaar uit cijfers van Eurostat. 70%

WWW.ALPRO.COM

Steeds meer chronische patiënten bestellen online

Montea bouwt grootste internetapotheek van West-Europa De Belgische beursgenoteerde vastgoedgroep Montea bouwt in Nederland de grootste internetapotheek van West-Europa, een complex van 35.000 vierkante meter. Het gaat om een uitbreiding van de huidige site van DocMorris, één van de grootste online apotheken van Europa, vlak bij het drielandenpunt met België en Duitsland. Die uitbreiding zorgt alvast voor een enorme schaalvergroting. Het distributiecentrum zal zo’n 80.000 medicijnen per dag kunnen versturen, drie keer meer dan momenteel het geval is. “De trend waarbij grote internationale logistieke spelers zich liever in Nederland vestigen blijft aanhouden. De arbeidsvoorwaarden zijn er nu eenmaal interessanter en nachtwerk is er flexibeler”, zegt Jo De Wolf, CEO van Montea. De Belgische expertise is niet de enige reden

waarom onze Noorderburen bedrijven als Montea inschakelen, de financiële middelen komen ook van de Belgische speler. Zo blijft de vastgoedgroep eigenaar van de site en verhuurt ze het complex voor 15 jaar aan DocMorris. DocMorris richt zich grotendeels op de Duitse markt, waar online apotheken razend populair zijn. Maar volgens Montea zal het niet lang meer duren voor de trend van de internetapotheken ook naar ons land overwaait. “Voor medische zaken geeft de Belg vandaag nog de voorkeur aan de expertise en vertrouwelijkheid van zijn apotheker. Maar daar komt stilaan verandering in. Zo bestellen steeds meer chronische patiënten – die altijd dezelfde medicatie nodig hebben – vandaag reeds hun producten online, de grote massa zal op termijn volgen”, aldus Jo De Wolf. # WWW.MONTEA.COM

Christeyns en Decontex reinigen samen toxische brandweerkledij Uit onderzoek blijkt dat brandweerkledij 15 tot 20 keer meer toxische stoffen bevat dan toegestaan door de EU. Wassen met water en detergent blijkt ontoereikend om de jassen te reinigen. De Brugse start-up Decontex creëerde daarom samen met het Gentse hygiënebedrijf Christeyns een innovatieve reinigingstechniek op basis van vloeibare CO2. De jassen zijn niet alleen vrij van toxische stoffen en gaan langer mee, ook het reinigingsproces duurt

TELEX

minder lang en is beter voor het milieu. Momenteel werkt Decontex al voor 12 van de 20 brandweerzones in Vlaanderen en reinigt het zo’n 10.000 pakken per jaar. www.christeyns.com

Ondernemers 12/18

60 | publireportage #12

Belofte maakt schuld Of je nu een tuinaannemer bent die één jaar plantgarantie aanbiedt of een softwareontwikkelaar die software op maat levert inclusief een 24/7 helpdesk: pas op met wat je belooft aan je klanten. Want belofte maakt schuld. Dek uzelf en uw aanbod dus juridisch goed in als u later geen financiële kater wil oplopen. Ken op voorhand de juridische gevolgen van uw aanbod Alles begint bij een duidelijke en correcte omschrijving van de producten en diensten die u aanbiedt. Zo moet de softwareontwikkelaar duidelijk de scope van zijn opdracht afbakenen: wat is wel én niet inbegrepen in de prijs? Wordt een meerprijs aangerekend voor extra werkzaamheden of onverwachte wendingen tijdens de ontwikkeling of wordt een volledig werkend programma gegarandeerd tegen een vaste overeengekomen prijs? Is er effectief een helpdesk 24/7 nodig of kan niet beter enkel bijstand op werkdagen voorzien worden? Naadloos daarbij aansluitend is het essentieel te bepalen of de onderneming een resultaats- of inspannings­verbintenis aangaat. Een tuinaannemer gaat een resultaatsverbintenis aan wanneer hij zonder meer garandeert dat alle planten de zomer zullen overleven. Zodra dit resultaat niet wordt behaald, is hij aansprakelijk. Enige uitweg is het aantonen van overmacht. Het is evenwel zeer twijfelachtig of de uitzonderlijke droogte als onvoorzienbaar en onvermijdbaar kan worden beschouwd en tot de onmogelijkheid leidt om de garantie na te komen. Bij een inspanningsverbintenis daarentegen ligt de bewijslast anders en is de tuinaannemer slechts aansprakelijk indien de klant een fout of onvoldoende inspanningen van de tuinaannemer aantoont. Leverings- en uitvoeringstermijnen horen ook in dit rijtje thuis. Uw onderneming moet eerst beslissen of het praktisch haalbaar is om een bindend engagement op vlak van timing op te nemen, dan wel of termijnen louter richtinggevend moeten zijn. Wat is het gevolg wanneer de beloofde timing niet Ondernemers 12/18

wordt gehaald? Komt alles dan te vervallen of moet er een minprijs worden toegepast? En wat met de betaling, hebt u daar strategische keuzes in gemaakt? Beslist u een voorschot te vragen en daarna te factureren in schijven naar gelang de uitvoering? Of wordt de totaliteit pas na voltooiing gefactureerd? Hoe dekt u zich doeltreffend in tegen laattijdige betaling? In zowat alle algemene voorwaarden staat een eigendomsvoorbehoud. Het is maar de vraag of dit effectieve bescherming biedt. Eigendomsvoorbehoud heeft weinig nut als u bijvoorbeeld snel bederfbare producten verkoopt.

Bouw juridische reflexen en checks in Als niet-jurist is het zeker niet eenvoudig om je weg te vinden in juridische documenten, om het belang van concrete clausules te beoordelen of om de implicaties van bepaalde toezeggingen in te schatten. Het is daarom aangewezen om ook de commerciële medewerkers vertrouwd te maken met de contracten en voorwaarden, en met een aantal juridische basisprincipes en valkuilen. Typisch voorbeeld zijn Incoterms. Deze regelen niet alleen de plaats van levering, maar ook en vooral wie het risico en de kosten van de levering op zich neemt. Afwijkingen op de standaard Incoterm hebben dan ook verstrekkende gevolgen. Er is niets verkeerd mee om een aantal non–negotiables te bepalen.

Hou rekening met een wijzigende wetgeving en pas uw documenten tijdig aan Er komt steeds meer regelgeving op ons af. De grondige hervorming van het Burgerlijk Wetboek zal de juridische oefening noodzakelijk maken.

Het is verder ook belangrijk om na te gaan welke impact de Brexit kan hebben op de handelscontracten van uw onderneming met bijvoorbeeld Britse medecontractanten of op contracten die onder Britse regelgeving vallen. Lopende handelscontracten zullen mogelijks herzien moeten worden, gelet op de nieuwe economische situatie en de juridische implicaties daarvan. Verder moet de privacyreglementering hoog op de agenda van élke onderneming blijven, ook na de inwerkingtreding van de GDPR op 25 mei. Een doordachte (juridische) strate­ gie, goede overeenkomsten en algemene voorwaarden en de juiste juridische reflexen en checks zullen u helpen het vertrouwen van uw klanten te bevestigen. #

ELKE DEBEER Specialist Business & Commercial Law | Tax & Legal eldebeer@deloitte.com DELOITTE ACCOUNTANCY Raymonde de Larochelaan 19A, 9051 Gent, Belgium Tel: + 32 9 393 75 85 www.deloitteprivate.be

ondernemers #12 | 61

HR en IT vinden elkaar in nieuw partnership tussen Vio Interim en ITXX Marianne Kindt en Steven Holvoet, de ondernemers achter Vio Interim, zetten hun eerste stap in de IT-branche door een meerderheidsparticipatie te nemen in de Antwerpse IT-dienstverlener ITXX. ITXX telt een tiental werknemers en specialiseert zich in IT-dienstverlening naar verschillende sectoren en een gerichte focus op uitzendarbeid en diensten­ cheques. Het is de ambitie van Marianne en Steven om samen met de huidige zaakvoerder Philippe Van Cauwenbergh en het ganse team het bedrijf uit te bouwen tot een marktleider in zijn sector. www.vio-interim.be

VPK-topman en Brouwerij Huyghe investeren in nieuwe Gentse brouwerij Jean-Paul Macharis, topman van de golfkartonproducent VPK en Alain De Laet, CEO van Brouwerij Huyghe, stappen mee in de opstart van een nieuwe microbrouwerij. De brouwerij komt in de gebouwen van een oude bloemisterij waar de familie De Gusseme een horecazaak uitbaat. De rest van de site staat al meer dan 20 jaar te verkommeren. De familie heeft nu de handen in elkaar geslagen met deze twee ondernemers om de site een nieuwe bestemming te geven. Jean-Paul Macharis, Alain De Laet en Hans De Gusseme investeren samen 4,5 miljoen euro in het project. In de lente van 2020 zouden de eerste bieren uit de brouwketels van de Gentse brouwerij ‘t Haeseveld moeten vloeien.

TELEX

Gentse advocatenkantoren in de prijzen op Trends Legal Awards 2018 Tijdens de Trends Legal Awards 2018 vielen een aantal advocatenkantoren met een Gentse link in de prijzen. Zo werd Ambos, dat over een Gentse vestiging beschikt, uitgeroepen tot beste onafhankelijke Belgische advocaten­kantoor van het jaar. Ook in de gespecialiseerde categorieën waren er verschillende winnaars met een Gentse vestiging zoals Monard Law, dat de prijs voor het beste advocatenkantoor in aannemingsrecht en vastgoed ontving. www.amboslaw.be www.monardlaw.be

www.vpkgroup.com www.delirium.be

TELEX Basware besteedt scan en capturediensten uit aan Xerox

aar oon n eptie! w e g rec dan Kom Nieuwjaars ’s Voka

18 19.12 .

Basware heeft een wereldwijde managed service-overeenkomst met Xerox afgesloten. De samenwerking met Xerox is een natuurlijke en strategische match. Hun core business ligt bij e-invoicing, terwijl Xerox voor het scannen en vast­leggen dé aangewezen partij is. Xerox beheert Basware’s scan- en capture-services in meer dan 28 landen en biedt een snelle en kosteneffectieve oplossing voor honderden klanten van Basware wereldwijd.

Ik ben op zoek naar nieuwe medewerkers, maar ik ben niet zeker of ik alle bestaande wervingskanalen optimaal benut. Wie kan mij hierin adviseren / inspireren?

ViaVoka viavoka@voka.be

Het antwoord zit in ons netwerk

www.basware.com

Ondernemers 12/18

62 | thuishaven #12

© ArcelorMittal

Havensprokkels ArcelorMittal investeert 65 miljoen euro in ultramoderne oven

ArcelorMittal opent in Gent een nieuwe ultramoderne oven, goed voor een investering van 65 miljoen euro. Hiermee verankert de staalreus zich verder in North Sea Port. Het gaat om een oven voor de dompelverzinkingslijn Sidgal 3, waar Fortiform wordt ontwikkeld, een hoogtechnologisch staalproduct. Die nieuwe staalsoort is erg interessant voor auto-onderdelen omdat ze 10 tot 20 procent lichter is, zuiniger en dus beter voor het

Diep, dieper, diepst… Op vrijdag 19 oktober verliet de ‘Citius’ North Sea Port. Met dit schip aan de kade van drogebulkbehandelaar Ovet in Vlissingen boekte North Sea Port een nieuw diepgangrecord. Het schip stak bij aankomst 17,08 meter diep in het water. #

Voka-VeGHO sterker in de haven dankzij:

Ondernemers 12/18

milieu. “Klanten in de automobielsector kunnen dankzij de nieuwe technologie de uitstoot van personenwagens beperken tot 95 gram CO2 per kilometer tegen 2020”, aldus ArcelorMittal. Daarnaast is het nieuwe autostaal ook veiliger bij een autocrash. Om het staal te produceren moet het worden blootgesteld aan een zeer specifieke temperatuurcurve. Dat is niet mogelijk met de bestaande ovens.

Staal van de toekomst De Belgische tak van ArcelorMittal investeert in totaal 250 miljoen euro om ‘het staal van de toekomst’ te produceren. De fabrieken in Gent en Luik worden pilootsites voor de ontwikkeling van ‘Fortiform’. De staalreus biedt in België aan meer dan 5.000 mensen werk, een aantal dat het voorbije jaar met meer dan 150 personeelsleden is gestegen dankzij uiteenlopende onderzoeksprojecten. Het is evenwel nog te vroeg om in te schatten hoeveel bijkomende jobs de nieuwe oven op termijn betekent. #

Provincie en 11 grote bedrijven samen smart in energie en grondstoffen Op maandag 5 november werd in het Nederlandse Middelburg een memorandum ondertekend waarbij de Provincie Oost-Vlaanderen toetreedt tot Smart Delta Resources, een grensoverschrijdend samenwerkingsverband van elf grote bedrijven uit Zuid-West Nederland en Oost-Vlaanderen die hun energie- en grondstoffenverbruik willen reduceren via industriële symbiose. De deelnemende bedrijven zijn ArcelorMittal, Cargill, Engie Electrabel, DOW Benelux, ICL-IP, LambWeston, Sabic, Suiker Unie, Trinseo, Yara en Zeeland Refinery. #

© Lawrence Schoonbroodt

thuishaven #12 | 63

50 nieuwe jobs bij DSV dankzij nieuw magazijn voor gezondheidssector DSV opende onlangs de uitbreiding van zijn logistiek centrum in North Sea Port. De site van de Deense logistieke groep aan de Eddastraat in Gent is volledig uitgerust voor de opslag en distributie van producten voor de gezondheidssector. Het nieuwe magazijn was nodig omdat de groep een forse groei in deze sector kent. Van hieruit vertrekken producten naar ziekenhuizen en medische instellingen in de Benelux, Europa en de rest van de wereld. Door de nieuwbouw worden 50 nieuwe jobs gecreëerd, waardoor het personeels­bestand zal groeien tot 245 medewerkers.

Medische producten opslaan en distribueren Het complex van DSV Solutions – de logistieke poot van de wereldwijd actieve groep – in Gent is uitsluitend gericht op de gezondheidssector. “Wij zetten sterk in op value added services. Zo worden operatiekits na gebruik in het ziekenhuis opgehaald, gedecontamineerd, gecontroleerd, getest en bijgevuld. Daarna worden ze naar een nieuw ziekenhuis verstuurd. Vanuit Gent wordt er aan bijna alle ziekenhuizen in Europa geleverd, maar ook aan dokters, apotheken, technici, distributeurs en klein­ handel”, zegt Edwin Eggebeen, business unit director West van DSV Solutions.

North Sea Port en Titan LNG bevoorraden zeeschip met vloeibaar aardgas Op dinsdag 16 oktober vond in North Sea Port een succesvolle bunkering plaats van Liquefied Natural Gas (LNG) – vloeibaar aardgas - van trucks naar een zeeschip. Het bevoorraden van een schip met deze schonere scheepsbrandstof draagt bij aan de doelstelling van het havenbedrijf North Sea Port om de totale emissieuitstoot in de haven te verlagen. Het was de eerste bunkering in North Sea Port die op deze schaal plaatsvindt. De truck-to-ship bunkering vond plaats aan het Kluizendok in Gent. Het schip is door 8 trucks met ongeveer 19 ton LNG per stuk voorzien van LNG, goed voor ruim 150 ton LNG. De trucks hebben het LNG opgehaald in Rotterdam en Zeebrugge. De bunkering werd verzorgd door Titan LNG, een belangrijke leverancier van LNG voor schepen en industriële toepassingen in Noordwest-Europa. #

DSV is al jaren actief in Gent in de ‘healthcarelogistiek’, met nu in totaal 36.000 m² magazijnoppervlakte. In de gebouwen wordt de temperatuur permanent bewaakt en ‘actief’ geregeld. Naast het nieuwe gedeelte is ook een kantoorgebouw van 1.200 m² opgetrokken. Dit is het hoofdkantoor voor DSV Solutions België. Het huisvest de centrale diensten, zoals HR, IT, engineering, transport, douane en financiële diensten. Dat de Deense groep volop in Gent investeert, is geen toeval. Voor AlbertDerk Bruin, managing director DSV Solutions België en Frankrijk, is de Arteveldestad de perfecte locatie voor de distributie van healthcareproducten: “Het complex ligt in het Gentse deel van North Sea Port en op een korte afstand van de haven van Antwerpen. Ook de luchthaven van Brussel, die sterk focust op de farmasector, ligt zeer nabij. Die ligging zorgt voor een naadloos distributie­ netwerk in België en de rest van Europa.” #

Vopak investeert fors in extra gasopslag Vopak, het grootste onafhankelijke tankopslagbedrijf ter wereld, trekt zijn capaciteit voor gasopslag in North Sea Port, in Vlissingen, verder op. Op de terminal komen twee nieuwe gastanks met een gezamenlijke inhoud van 9.200 kubieke meter. De terminal aan de Quarleshaven in Vlissingen maakt met die investering een nieuwe groeisprong. In 2015 kreeg de installatie er al zes ‘gas bullets’ bij. Die cilindrische gastanks waren samen goed voor 37.000 m³ extra capaciteit voor de opslag van lpg en chemische gassen. De totale capaciteit van de terminal steeg zo naar 169.000 m³. De nieuwe tanks met een lengte van 97 meter en een diameter van ruim 10 meter zijn nodig om aan de toenemende vraag naar die producten op de Europese markt tegemoet te komen. Zij zullen voor de zomer van 2020 operationeel zijn. #

Ondernemers 12/18

64 | publireportage #12

De grootste jobbeurs voor doctoraathouders Op dinsdag 2 april 2019 organiseren de Doctoral Schools van de Universiteit Gent in het ICC Gent de grootste jobbeurs van het land die zich specifiek richt op doctoraathouders. De Job Market for Young Researchers is een onderdeel van de Afstudeerbeurs die ondertussen voor de 16de keer wordt ingericht. De Afstudeerbeurs verwelkomt jaarlijks meer dan 200 bedrijven en organisaties, waarvan een 100-tal (exclusief) geïnteresseerd zijn in werving van doctoraathouders. Werkgevers zoals de Vlaamse Overheid, Milcobel, Nokia, Emtex, Inve Aquaculture, Schelstraete Delacourt Associates en vele anderen zullen op 2 april 2019 aan­ wezig zijn om meer dan 1.000 werkzoekende doctoraatstudenten en doctoraathouders te ontvangen. “Werkgevers ontmoeten er enthousiaste jonge onder­ zoekers vanuit alle hoeken van het land en ver daarbuiten die klaar zijn om de externe, niet-academische arbeidsmarkt op te gaan”, bevestigt dr. Katrien De Gelder, organisator van de Job Market for Young Researchers. Ook werving- en selectiekantoren, loopbaanbegeleidingscentra en stichtingen zoals het FWO, B.A.E.F. en Fulbright nemen deel. In het omkaderend programma kunnen ondernemingen en organisaties op maat van de doelgroep workshops, infosessies, CV analyse en career coaching aanbieden. Wenst u uw onderneming te versterken met ruim­ denkende en creatieve high potentials die beschikken over de nodige expertise en vaardigheden om systemen te verbeteren, nieuwe producten te ontwikkelen, processen te optimaliseren en indien nodig uw organisatie succesvol te innoveren, schrijf u dan nu in voor deelname aan de Job Market for Young Researchers. # HTTPS://AFSTUDEERBEURS.GENT/NL VOOR VERDERE INFORMATIE MAIL NAAR KATRIEN.DEGELDER@UGENT.BE

Ondernemers 12/18

pixels #12 | 65

Lokale jobbeurs in Buggenhout Confiserie BogaertDesmet, één familie Op 8 november was Voka Oost-Vlaanderen te gast bij dit familiebedrijf in Zottegem, made in 1911. Momenteel staat de vierde generatie aan het roer. Koen en Pieter Bogaert vertelden hoe zij het overnameproces hebben voorbereid. Jens De Vos, directeur Projecten bij Voka én lid van de raad van advies bij Bogaert-Desmet, schetste het theoretisch kader. Een korte rondleiding gevolgd door een gezellig netwerkmoment sloot de avond af. Heeft u interesse in Familio, een nieuw, vertrouwelijk lerend netwerk voor familiale ondernemers die zich willen voorbereiden op het overdrachts- en overnameproces van hun bedrijf? Alle info op p. 52.

Op 24 oktober organiserde Voka-Kamer van Koophandel Oost-Vlaanderen samen met VDAB en de gemeente Buggenhout een jobbeurs. 21 bedrijven uit de regio Buggenhout-Dendermonde probeerden op die manier hun vacatures ingevuld te krijgen.

Amsterdam inspireert Jong Voka! Jong Voka verenigt jonge ondernemers en high potentials in Vlaanderen en biedt een dynamisch netwerk om ervaringen uit te wisselen. Een jaarlijkse klassieker is de inspiratiereis. Van 14 tot 16 november trok Jong Voka samen met Startups.be drie dagen naar Amsterdam. Het doel: een idee krijgen van de lokale start-upscene, ontdekken waarom Amsterdam de thuishaven is voor verschillende start-ups in verschillende domeinen én onderzoeken of er wisselwerking mogelijk is met onze Vlaamse start- en scale-ups. Jong Voka bezocht bedrijven als Usabila, een SaaS-bedrijf dat intussen een van de grootste scale-ups van Amsterdam is, maar ook Hotelchamp, gevestigd in het creatieve B.Amsterdam. Deze locatie is als een stad in één gebouw: co-working spaces, ruimte voor evenementen, restaurants, you name it… Urban Arrow zet dan weer in op smart urban mobility via elektrische bakfietsen. Ook 87 Seconds, de internationale Brusselse scale-up, gehuisvest in het bruisende WeWork kantoor, inspireerde. Tot slot waren er ook introducties bij Prins Constantijn, Flanders Investment en Trade en Volta Ventures. Genoeg inspiratie om in het thuisfront mee aan de slag te gaan! Meer info over onze volgende missie of andere Jong Voka events? Sophia. Debruyne@voka.be

Ondernemers 12/18

Studio WATT, your pitch, your power!

Maak kennis met Studio WATT, de ‘all-in-one’ videozuil studio voor al je videoboodschappen. Pitches, aankondigingen, cursussen, MOOC’s, CV’s, sollicitaties, bedrijfsboodschappen,… steeds meer hanteren we video voor diverse uitingen. Ook de sociale media houden van video want stelselmatig scoor je beter bij o.a. LinkedIn, Google, Instagram en Facebook wanneer video het stilstaand beeld vervangt. Meteen een filmploeg inhuren dan maar voor de professionele touch? Of moet de smartphone de klus klaren? Om tegemoet te komen aan de stijgende vraag naar betaalbaar professioneel ogend beeldmateriaal, heeft Global Services in Gent de eerste StudioWATT ingericht.

Studio wat? Belangrijkste element in deze ruimte van 60m² is de videozuil: een gesloten unit met alle computer-, geluids- en beeldverwerkingshard- en software met een groot TV-scherm (voor autocue, aflezen effecten en vlotte intuïtieve bediening). Verder vind je er een chroma-key (groen scherm), een laptop, draadloze microfoontjes en LED-verlichting. De gebruiker kiest eender welke achtergrond (stilstaand of bewegend beeld, animatie, computersimulatie, presentatie,…), laadt zijn autocue tekst in, kiest camerastandpunten en kan meteen en geheel zelfstandig aan de slag. Soft- en hardware doen de rest, na afloop keer je huiswaarts met een USB stick met je eigen video’s, al dan niet voorzien van ondertitels!

* StudioWATT, praktisch * Je reserveert studiotijd in blokken van 2u (introductietarief geldig tot en met 31 maart 2019) op www.studioWATT.be. Kies uit 2 formules: 1. voor €250 (+ BTW) is de studio 2u alleen van jou, je wordt wel op weg geholpen en kan dan zelfstandig aan de slag. 2. voor €350 (+ BTW) is er 2u lang constant iemand in de buurt voor ondersteuning (zowel technisch als qua vorm en inhoud). Extra diensten zijn beschikbaar tegen betaling: creatie intro en extro, montage, toevoegen muziek tracks, copy writing van de autocue, effecten, vertaling, voice over, ondertiteling in diverse talen,…

Studio WATT your pitch, your power

Studio WATT, Watt the Firms, Nieuwewandeling 62, GENT geert.gysel@globalservices.be Global Services bvba, RPR Gent 0459 588 869

viavoka #12 | 67

Het antwoord op uw netwerk- of ondernemingsvraag? Zo geregeld.

ViaVoka viavoka@voka.be

VRAAG: Binnenkort komt er een nieuwe partner bij in onze bvba. Is een aandeelhoudersovereenkomst noodzakelijk?

Het voornaamste doel van een aandeelhouders­ overeeenkomst is enkele afspraken vastleggen omtrent de verhoudingen tussen de aandeelhouders, het regelen van de overdracht van de aandelen, alsook afspraken maken omtrent de organisatie van het bestuur. In een BVBA is de opmaak van een aandeelhouders­ overeenkomst eerder ongebruikelijk, gezien de wet reeds strenge overdrachtsbeperkingen voorziet om zo het besloten karakter van de vennootschap te garanderen.* Deze wettelijk voorziene overdrachtsbeperkingen kunnen echter wel, hetzij via de statuten, hetzij via een aandeelhouders­overeenkomst, verstrengd worden. Het voordeel van een aandeelhoudersovereenkomst is dat deze niet gepubliceerd dient te worden in het Belgisch Staatsblad, wat een zekere vorm van discretie impliceert. Daarnaast wordt dergelijke overeenkomst afgesloten voor een welbepaalde termijn en kan deze onderhands gewijzigd worden. Hieronder vindt u een aantal voorbeelden van dergelijke strengere clausules: • Onvervreemdbaarheidsclausule: dit houdt in dat de aandelen niet overgedragen mogen worden. Zo kan de aandelenoverdracht volledig geblokkeerd worden. • Goedkeuringsclausule: door middel van zo’n clausule kan bijvoorbeeld voorzien worden dat unanimiteit vereist is om de aandelen over te dragen. • Voorkooprecht: op die manier wordt voorzien dat de aandelen eerst aangeboden moeten worden aan de medevennoten vooraleer zij aan derden overgedragen kunnen worden. Zo kunnen de medevennoten ervoor zorgen dat de aandelen binnen de vennootschap blijven en niet overgedragen worden aan een derde. • Volgrecht: dit recht impliceert dat, alvorens een vennoot zijn aandelen aan een derde kan overdragen, de overige vennoten ervoor kunnen opteren hun aandelen, tegen dezelfde prijs en onder dezelfde voorwaarden, ook over te dragen aan die derde. Daarnaast wordt in een aandeelhoudersovereenkomst vaak een niet-concurrentiebeding. Dit zorgt ervoor dat de vennoten, zowel gedurende de looptijd van de aandeelhouders­ overeenkomst als een bepaalde periode na de beëindiging ervan, geen concurrerende bedrijfsactiviteiten mogen verrichten. Ook wordt hierin vaak bepaald dat geen werk­ nemers, leveranciers of klanten aangeworven morgen worden.

Tot slot, een aandeelhoudersovereenkomst bevat vaak afspraken omtrent de organisatie van het bestuur van de vennootschap. Zo kan bijvoorbeeld een opsomming gemaakt worden van beslissingen die slechts genomen kunnen worden met een ¾ meerderheid of met unanimiteit. Uit bovenstaande blijkt aldus dat een aandeelhoudersovereenkomst een zeer specifieke overeenkomst betreft, met tal van belangrijke aandachtspunten. Het is belangrijk dat deze afgestemd is op de noden van uw vennootschap. #

*Opgelet! Het vennootschapsrecht wijzigt vanaf 1 januari 2019 waarbij het noodzakelijk besloten karakter van een bvba (vanaf dan bv genoemd) afgeschaft wordt. De huidige strenge regels inzake de overdracht van aandelen aan derden wordt opgenomen in een aanvullend recht.

68 | horizon #12

Belgrado is kweekvijver voor start-ups

Doet u al zaken met Servië? Servië, een land van 7 miljoen inwoners dat vroeger deel uitmaakte van Joegoslavië, groeit sterk. De consumptie stijgt er, net als de export en lokale investeringen. Een stand van zaken. De economische groei bedroeg 4,5 procent in de eerste helft van 2018. Dat is beduidend meer dan de door het IMF voorspelde 3,5 procent. Verwacht wordt dat deze groei van het BBP zal aanhouden in de volgende jaren dankzij een stijging van de consumptie, de investeringen en de export. De macro-economische vooruitzichten voor dit Zuid-OostEuropese land zijn sterk verbeterd, maar het maakt nog geen deel uit van de Europese Unie, onder andere omdat het de afscheuring van Kosovo niet erkent.

Belgische investeringen Vele succesvolle investeringen zijn de beste getuigen van een goed ondernemingsklimaat. Bedrijven die er neerstreken, zijn onder andere Siemens, Bosch, Delhaize, VIP, Telenor, Fiat, Carlsberg, Leoni, Swarovski… De grootste Belgische investeringen komen van Delhaize, Metes en Mondi. Het BTW-tarief (20%) en de vennootschapsbelasting (15%) zijn bij de laagste in de regio. Daarnaast beschikt Servië over hooggekwalificeerde werknemers. De universiteit van Belgrado behoort tot de top-400 in de Shanghai-lijst. Servië biedt nog talrijke voordelen voor investeerders, zoals belastingvrijstellingen tot 10 jaar, dubbelbelastingakkoorden met 58 landen en een belangrijke vermindering van belastingen en bijdragen op salarissen voor het aanwerven van werklozen. Tegemoetkomingen van de overheid voor investeringen kunnen tot 50 procent bedragen van de aanvaarde kosten. Lokale overheden kunnen bijkomende voordelen bieden. De werkloosheid bedroeg in 2012 nog 25%, maar is intussen gezakt

Ondernemers 12/18

Belgrado

tot ongeveer 12%. Dankzij de komst van buitenlandse productiebedrijven via de lokroep van fiscale incentives en lage loonbeloftes, gaan er veel laaggeschoolde arbeiders aan de slag. Een duidelijke economische strategie blijft echter uit. Vele Serviërs zijn gefrustreerd door het onduidelijke investeringsbeleid (o.a. in prestigieuze infrastructuurprojecten), de corruptie en inefficiëntie van de overheid en de lage lonen (gemiddeld 420 euro/maand). Goederen met Servische oorsprong kunnen vrij van invoerrechten ingevoerd worden in de EU, in EFTA-landen, in CEFTA (Westelijke Balkan en Moldavië) maar ook in Rusland, Turkije, Wit-Rusland en Kazachstan. Servië beschikt over 14 vrijhandelszones waar 260 bedrijven actief zijn. Het Belgische Metes is mede-eigenaar van de vrijhandelszone Smederevo.

zoals Nordeus, Devena, Seven Bridges, Game Credits, Fishing booker, CarGo, CityExpert en Farmia. De gaming en agritech vormen twee duidelijke clusters. Servië biedt voor Vlaamse bedrijven heel wat kansen rond outsourcing van IT. Meer en meer buitenlandse bedrijven werven een Servische werknemer op afstand aan: de werknemer blijft in Servië wonen, terwijl hij voor het buitenlandse bedrijf werkt. Ook Servië kent echter een tekort aan IT’ers, waardoor de loonkosten verhogen. Ten slotte is het opmerkelijk dat veel bedrijven in Servië de VS als hun belangrijkste internationale bestemming zien. In de VS wonen er naar schatting ruim 300.000 personen van Servische oorsprong, die vaak als springplank dienen voor Servische start-ups. # MEER INFO OVER ZAKENDOEN IN EN MET

Belgrado: start-up & it scene De twee economische kernen zijn de hoofdstad Belgrado (1,4 miljoen inwoners) en Novi Sad. Sinds enkele jaren is er in Belgrado een dynamisch start-upecosysteem, geïnitieerd door enkele dynamische acceleratoren zoals South Central Ventures en ICT Hub, ondersteund door initiatieven zoals Digital Serbia en Startup Serbia. Dit resulteerde in een resem start-ups en scale-ups

SERVIË: STEFAN.DERLUYN@VOKA.BE

mijn bedrijf jaar 1 #12 | 69

“Blijf trouw aan je concept” MIJN BEDRIJF JAAR 1

TEKST: MARIJKE VAN GYSEGEM

Het maidenjaar van een starter, door de openhartige bril van de oprichter(s)

Bedrijf

Grootste uitdaging

Louisianna, gerechten om in de oven te laten verdergaren en te delen, in het Gentse geleverd of op te halen in Gentbrugge. Te reserveren tot 22 uur de dag ervoor. In de oven en rechtstreeks op tafel in een leuk houten schaaltje. Het principe: spaar tijd uit en gebruik die om met vrienden of familie te genieten.

Naamsbekendheid en het uitbreiden van het klanten­ bestand. “We bewerken op dit moment vooral de bedrijven in en rond Gent. We willen mensen aanmoedigen om met de collega’s een gezamenlijke bestelling te plaatsen, die ze dan ’s avonds enkel nog mee moeten nemen. Ook de social media bewerken we volop.”

Bezielers

Grootste meevaller

De zussen Anna en Louise Dobbels. Anna (25) bouwde mee aan ‘fast casual’ restaurants Bavet. Ze deed er ervaring op met het in snel tempo openen van vestigingen, praktische organisatie en financiële aspecten. Louise (27) is de chef in de keuken en leerde koken en smaken harmoniëren in gastronomisch Gent bij Vrijmoed en Publiek.

“Onze eerste klanten zijn familie, kennissen en vrienden natuurlijk. Wat ons verrast, is hoe vaak ze blijven terugkomen. Dat zijn geen bestellingen uit sympathie meer, dat zijn trouwe klanten.” Een tweede meevaller: etentjes. “We ondervinden dat mensen onze gerechten komen halen als ze vrienden of familie over de vloer krijgen. Dat vergroot ons bereik en bevestigt ook onze filosofie dat lekker en gezellig eten mensen samenbrengt.“

Inspiratiebron “Wij komen uit een gezin met zes kinderen”, vertelt Anna. “De momenten aan tafel waren heilig. De passie voor koken, eten, mensen ontvangen en samenbrengen, is er met de paplepel in gegaan. We zien dat het voor mensen moeilijk is om tijd te maken om samen te eten.”

USP Lekker eten smaakt beter in gezelschap. “We gaan resoluut voor het sociale aspect van de maaltijd: we willen mensen samenbrengen. De tijd voor boodschappen doen en koken die ze uitsparen, kunnen ze gebruiken om te genieten van gezelschap.”

In 2020… … ambiëren de dames winkelpunten. “Volgend jaar willen we zo’n eerste afhaalpunt openen. Op een goed bereikbare plek, waar je de auto voor de deur kwijt kan. We denken in de eerste plaats aan locaties langs de ring in Gent, maar we hebben zeker ook ambities in andere steden.”

Gouden tip Ten eerste: blijf trouw aan je concept. “We krijgen vaak de vraag waarom we geen eenpersoonsporties aanbieden. Maar dat is niet ons verhaal: wij willen mensen samenbrengen. Het is belangrijk om daar trouw aan te blijven.” Ten tweede: gebruik je netwerk. “Wees niet bang om te praten over je idee en feedback te vragen. Door vragen te stellen en mee te denken, helpen mensen je om je concept uit te puren.”

Bryo ervaring “Het is gewoon fantastisch om naar de verhalen te luisteren: hoe andere Bryo-leden zijn gestart, hoe ze groeien … We krijgen er ook praktische hulp en steun, bijvoorbeeld bij onze zoektocht naar een pand.” #

Ook zin om een eigen project te lanceren? www.voka.be/bryo

Ondernemers 12/18

70 | ondernemers #12

TELEX

Agence rosseel introduceert in GentNoord eerste digitale kioskkantoor voor (ver) huur van panden Vastgoedexpert agence rosseel opende medio november een vierde kantoor aan de Nieuwevaart 183 in Gent. Geen gewoon immokantoor maar een uniek digitaal kioskkantoor in het hart van een nieuw stadsdeel, dat zowel beantwoordt aan de digitale behoeften van woningzoeker – lees: de veeleisende digital native - en immokantoor als aan de realiteit van de expansieve huurmarkt in dit nieuwe stadsdeel.

aar oon n eptie! w e g rec dan Kom Nieuwjaars ’s Voka

18 19.12 .

Het nieuwe immokantoor is een open huis met automatische schuifdeuren, dat leidt naar kiosken waar de toekomstige huurder zich registreert en zijn woondroom zelf ingeeft via criteria zoals ligging, prijs, oppervlakte, accommodatie,… Agence rosseel ziet dit initiatief als een pilootproject. Hun andere drie kantoren volgen. De digitale transformatie zal de onthaalmedewerkers grotendeels ontlasten van de administratiedruk. De vrijgekomen tijd wordt geïnvesteerd in menselijk contact. www.rosseel.be

Voka Partners

FOCUSPARTNERS

welkom #12 | 71

Nieuwe leden

bij Voka Oost-Vlaanderen

SOCIAL INTRANET VOOR ARBEIDERS

ALUNDI® Productiemedewerkers, shift- en werfarbeiders zijn niet altijd gemakkelijk te bereiken. En vaak beschikken zij niet over een eigen professioneel e-mailadres. Toch is ook in uw bedrijf een betrouwbaar samenwerkingsplatform voor de werkvloer of werf belangrijk. Met Alundi® creëert u een social intranet op maat: een eenvoudige tool die uw medewerkers op de werf of in de nachtshift meer betrokken maakt. Alundi® heeft geen e-mailadressen nodig. De app werkt op basis van de gsm-nummers van uw medewerkers. Een reminder bij een geplande interventie? Toegang verlenen tot de allerlaatste update van een manual? Een tevredenheidsenquête organiseren? Of een instructievideo verspreiden naar een specifiek team om hun veiligheidsbewustzijn op peil te houden? Dankzij Alundi® communiceert u met elke arbeider van uw onderneming – individueel of in teamverband. Bent u op zoek naar een oplossing om de samenwerking tussen uw medewerkers op kantoor en op de werkvloer of werf vlotter te laten verlopen? Contacteer ons dan voor een vrijblijvende demo en een gratis testversie. //CONTACT Jakob Heremansstraat 11, 9000 Gent 09 223 97 03 hello@alundi.eu www.alundi.eu

THE ART OF CORPORATE STORYTELLING

BeSpoken BeSpoken helpt bedrijven om verhalen te zoeken, vinden én vertellen die daadwerkelijk gelezen, gehoord en begrepen worden. En impact genereren. Corporate storytelling is dé manier om bedrijven hun kernwaarden en -boodschappen op een beklijvende en blijvende manier te laten vertellen. Wars van PR-prietpraat of waan-van-de-dag tweets: BeSpoken is een communicatie-adviesbedrijf dat voor échte verhalen gaat. Nooit eerder was PR sterker, effectiever en efficiënter. ‘Old school’ bedrijfscommunicatie, gebaseerd op de kunst van het vertellen, maar met een resultaat dat ver boven het PR-maaiveld uitsteekt. BeSpoken adviseert bedrijven, schrijft teksten én traint. Het is opgericht door Aart De Zitter, ervaren rot in de journalistiek én het communicatievak. Want goede verhalen drijven altijd boven! // CONTACT aart@bespoken.be www.bespoken.be

SPECIAALZAAK VOOR KWALITEITSWIJNEN

Collin wijnen – Speciaalzaak voor fijnproevers van kwaliteitswijnen, spirits en delicatessen: wij vinden het een uitdaging om de kunst van het wijnmaken te ontdekken bij zowel grote als kleine wijnbouwers over de verschillende landsgrenzen heen. Het is altijd leuk nieuwig­ heden te ontdekken en die willen we graag met u delen! – Originele en leuke relatie­ geschenken die gegarandeerd in de goede smaak vallen! Voor het verrassen van uw klanten en relaties helpen wij u graag met het kiezen van verzorgde en originele geschenken voor elk budget. – Voor persoonlijke service kan u terecht in onze winkels te Gent en te Oudenaarde. – Geen tijd om langs te komen, bestel dan via onze webshop en wij komen tot bij u! – Ontdekkingsdegustaties: regelmatig op zaterdag en de laatste twee weekends van november (zie website of facebook) // CONTACT Collin wijnen Oudenaarde, Krekelput 17, 9700 Oudenaarde Veronique Vanclooster: 055 30 29 08, 0476 89 16 60, veronique@collin.be Collin wijnen Gent, Kalandeberg 5, 9000 Gent Bernard Vanclooster: 09 225 01 20, info@collin.be www.collin.be Ondernemers 12/18

72 | welkom #12

ISOLATIE, VLOERVERWARMING, DEKVLOER,

DIGITALE GROEPSPOTJES EN

VLOERDERS EN VLOEREN

CADEAUBONNEN

Isola Belgium De vloeropbouw en isolatie is belangrijk bij elk bouwproject belangrijk en toch compleet anders. Onze isolatie-experts staan u en uw architect bij in de zoektocht naar de beste oplossing met ideale isolatiewaarden en het ultieme akoestische en thermische comfort tot gevolg, voor elke verdieping van uw huis of project. Isola levert en realiseert al deze diensten met 48 eigen ervaren teams, met dus een onevenaarbare planning, opvolging en met één contactpersoon die stap voor stap je bouwproject opvolgt. Van zijn start tot nu heeft Isola al meer dan 600.000 isolatie-, chape- en vloer­projecten gerealiseerd. Wij produceren onze isolatiematerialen in 100% energie-neutrale gebouwen in Tongeren (B) op basis van 100% groene stroom en zonne-energie. Ons gepatenteerd product Thermogran is niet alleen thermisch en akoestisch ongelofelijk, maar zelfs koploper in de circulaire bouweconomie. Met hoofdkantoor in Tongeren en HUB in Kortrijk, zijn we nu volop op zoek naar ons eigen kantoorgebouw en bedrijfshallen in Oost-Vlaanderen. Zo kunnen we ons nog meer verankeren in de provincie. // CONTACT Vrijheidweg 10, 3700 Tongeren 012 28 03 28 www.isola.be

Ondernemers 12/18

Kadonation Kadonation is actief in België en Nederland en maakt het gemakkelijk om online geld samen te leggen voor een cadeau, bijvoorbeeld voor het afscheid van een collega. Geen gedoe meer met potjes aanleggen of envelopjes klaarleggen, meerdere herinneringen uitsturen of geld voorschieten. Het geld dat werd samengelegd, kan vervolgens besteed worden bij onze cadeau­ partners, waaronder Zalando, Bol. com, Coolblue, ZEB, AS Adventure en vele andere. Naast digitale groepspotjes biedt Kadonation ook de Kadonation cadeaubon aan, digitaal en fysiek, waarmee de ontvanger terechtkan bij meer dan 50 populaire (web) winkels. Voornamelijk bedrijven hanteren deze cadeaubon om hun medewerkers en klanten in de bloemetjes te zetten, omwille van het brede aanbod en de vele personalisatiemogelijkheden met een luxedoosje met design op maat, logo, naam van de ontvanger, tekstboodschap en zelfs een videoboodschap. // CONTACT Tramstraat 63, 9052 Gent 09 233 66 16 www.kadonation.com contact@kadonation.com

COACHING IN DE DIEPTE

Naar balans Wat? In een wereld van veranderingen brengt ‘Naar balans’ evenwicht: – Op mentaal vlak met enneagram als werkmiddel, als HPEIgecertificeerd consulente – Op lichamelijk vlak via kleur-, stijl- en imagoadvies – Op emotioneel vlak met bachbloesems Voor een evenwichtige opbouw: specialisatie op deze drie vlakken met verbindingen in de diepte. Hoe? – Vormingswerk met groepen (teambuilding, specifieke vorming en/of totaaltrajecten) – Individuele coaching // CONTACT Naar balans Isabelle Van Kerckhove Bevrijdingslaan 38 9080 Lochristi 0474 89 11 25 09 335 44 73

welkom #12 | 73 Onze nieuwe leden:

ACCOMODATA – Oscar Delghuststraat 60 – 9600 Ronse – 055 21 80 07 – info@accomodata.be – Dienstverlener in bedrijfssoftware (cloud). Adviesverlener in digitale transformatie – www.accomodata.be – BTW BE 0644.829.373 AESTHICS – Regenboog 1 – 9090 Melle – 09 330 22 52 – info@lightfallsclinic.be – multidisciplinaire, medisch esthetische clinic – www.lightfallsclinic.be – BTW BE 0682.452.804 ANIMOTION – Smissenhoek 124 – 9620 Zottegem – 09 361 06 02 – jan@animotion.eu – Verhuur van simulators, lasergames en interactieve animaties – www.animotion.eu – BTW BE 0458.674.792 BARYON – Muinkkaai 82D – 9000 Gent – 0475 37 00 77 – koen@baryon.be – Vertalen van complexe informatie in elegante en heldere visuals: sketchnotes, visual harvesting, infographics en datavisualisatie – baryon.be – BTW BE 0563.621.864 COMPAGNIE CECILIA – Dok Noord 4F, bus 201 – 9000 Gent – 09 223 53 82 – vjera@compganie-cecilia.be – Productie, creatie en presentatie theateren muziekvoorstellingen – www.compagniececilia.be – BTW BE 0470.427.432

VASTGOED- EN ONDERNEMINGSRECHT

ORYS Advocaten In ORYS Advocaten, een van oorsprong Brussels advocaten­ kantoor met sedert één september 2018 een vestiging te Gent, vindt u een uitgelezen partner die thuis is in diverse aspecten van het recht, met een bijzondere focus op het vastgoed- en ondernemingsrecht. Zo specialiseren wij ons in ruimte­ lijke ordening, milieurecht en stedenbouw: vergunningsaanvragen, handhavingsdossiers en administra­ tieve procedures worden tot in de puntjes beheerst. ORYS Advocaten telt ook specialisten ondernemingsen contractenrecht in haar rangen, die dagelijks vele ondernemingen begeleiden bij de opmaak van hun overeenkomsten, bij hun algemeen beheer, bij conflicten tussen bestuurders/vennoten, bij herstructureringen, vereffeningen, bij overdrachten van aandelen, enz. Wij bieden u kwalitatieve en resultaatgerichte bijstand aan, en brengen steeds alle omstandigheden in kaart zodat uw belangen uiteraard steeds primeren. // CONTACT Toon Rummens toon.rummens@orys.be www.orys.be Achilles Musschestraat 65, 9000 Gent 0485 96 56 63

DE KOOLPUTTEN – De Koolputten 2 – 9250 Waasmunster – 052 50 60 60 – info@dekoolputten.be – Brasserie, feestzaal, seminarie- en vergaderruimte, B&B – www.dekoolputten.be – BTW BE 0674.584.718 DRIES DEBACKERE – Takkebosstraat 9 – 9000 Gent – 0475 44 55 26 – dries@ driesdebackere.com – Advies – BTW BE 0462.606.658 GUTZANDGLORY – Stapelplein 70 b.202 – 9000 Gent – 09 265 77 20 – info@gutzandglory. be – Communicatie marketingagency – www.gutzandglory.be – BTW BE 0808.404.829 HUUS – Nieuwevaart 118 bus 3 – 9000 Gent – 0499 10 80 70 – bert@huus.be – Inerieurafwerking – www.huus.be – BTW BE 0560.778.477 IDDS – Holbeekstraat 20 – 9550 Woubrechtegem – 0497 73 15 96 – idds.be@gmail.com – Adviseren en verkopen van HVAC zelfbouwpakketten. Managen sales afdeling & filiaal Sack Zelfbouw bvba. – BTW BE 0521.989.563 INCOMEC - CEREX – Industrielaan 1 – 9660 Nederbrakel – 055 43 16 20 – info@incomex-cerex.com – Bouw van machines voor de voedingsindustrie - rijst- en maïswafels en popped chips – www.incomex-cerex.be – BTW BE 0434.808.042

INNOSENS – Valkenstraat 14 bus B – 9660 Brakel – 0477 43 44 05 – info@innosens.be – Consultants met een gevoel voor innovatie en strategie – www.innosens.be – BTW BE 0841.692.952 ISOLA BELGIUM – Vrijheidweg 10 – 3700 Tongeren – 012 28 03 28 – info@isola.be – Isolatie, vloerverwarming, chape. Alsook ervaren en betrouwbare vloerders – www.isola.be – BTW BE 0436.151.986 KADONATION – Tramstraat 63 – 9052 Zwijnaarde – 09 233 66 16 – contact@kadonation.com – Digitaal platform voor geschenkkaarten – www.kadonation.com – BTW BE 0666.820.362 MERSINHOMES – Lange Violettestraat 132 – 9000 Gent – 0474 30 01 01 – xavier@papillon.be – Export bier en import/export olijfolie uit Turkije - vastgoed – www.clovis.beer – BTW BE 0405.601.441 O2O – Hijftestraat 55 – 9080 Lochristi – 0478 35 30 00 – info@o2o.be – Fietsleasing – www.o2o.be – BTW BE 0647.826.178 PARS PRO TOTO – Snepkaai 5 – 9000 Gent – 09 244 62 20 – info@parsprototo.be – full-service design agentschap gespecialiseerd in strategisch management en uitvoeren van innovatieve projecten – www.parsprototo.be – BTW BE 0453.392.648 ROBOVISION INTEGRATED SOLUTIONS – Nijverheidsweg 14 – 9820 Merelbeke – 09 210 40 10 – info@robovision.be – Software voor AI-toepassingen – www.robovision.be – BTW BE 0835.197.714 SOFKOA – Striemenbergstraat 15 – 9040 Sint-Amandsberg – 0475 37 67 53 – info@sofkoa.be – Software op maat – www.sofkoa.be – BTW BE 0821.132.318 VALETTA – Aardenburgkalseide 254 – 9990 Maldegem – 050 30.08.77 – backoffice@zazoe. eu – Plaatsen van zonnepanelen en omvormers. Advies geven om de afnemer dichter bij een betaalbare energiefactuur te brengen – www.zazoe.eu – BTW BE 0834.339.956 VAN LANDUYT – Poldergotestraat 13 – 9240 Zele – 052 31 71 50 – info@vanlanduyt.be – Ontwerp en ontwikkeling van machines, verspaning van grote onderdelen en lasconstructies, alsook revisies van machines – www.vanlanduyt.be – BTW BE 0477.948.395 WOEMA – Tulpenstraat 10C – 9810 Eke – 09 220 60 22 – simon.suys@woema.be – Bio-ecologische houtbouw en renovatiewerken – www.woema.be – BTW BE 0502.909.069 ZAKENKANTOOR MONS & PARTNERS – Terrasstraat 16 – 9620 Elene – 09 369 20 62 – verzekeringen@mijnzakenkantoor.be – Bank en verzekeringen – www.mijnzakenkantoor.be – BTW BE 0436.044.989

TELEX Silver Tie landt ook in Brusselse eventwereld Silver Tie is volop bezig met de oprichting van een nieuwe vestiging in Brussel. Het bedrijfje richt zich tot studenten die een flexibele studentenjob zoeken in de eventwereld en koestert de ambitie om, in navolging van Gent en omstreken, ook in de hoofdstad een gevestigde waarde te worden in de wereld van horeca en events. Om ‘Silver Tie Brussel’ op een geduldige manier te laten groeien, staat de Gentse vestiging klaar als stevige back-up. Silver Tie Brussel is nu volop bezig met de werving van medewerkers. . www.silvertie.be

Ondernemers 12/18

74 | Geert Moerman twittert #12

Op Twitter deelt Geert Moerman kort en krachtig zijn visie op ondernemer­schap, economie, politiek en het leven zoals het is. U kan hem volgen onder de twitternaam Geert D8: ‘Geert dacht’. In Ondernemers geeft hij maandelijks een uitgebreidere commentaar bij enkele opvallende tweets.

Geert Moerman @Geert_D8i

31 okt

Nu weet ik weer waarom #Graceland van #PaulSimon 32 jaar geleden meer dan een steen in de stroom van de muziekgeschiedenis heeft verlegd. Tx @SioenTheArtist voor heerlijke tribute in de #Minard

Geert Moerman @Geert_D8i

Jong talent op het podium bij afscheidsviering gouverneur @JanBriersGouv. Bedankt Jan voor 6 jaar constructieve, open en warme samenwerking met onze bedrijven @VOKA_OVL

Geert Moerman @Geert_D8

Geert Moerman @Geert_D8i

14 nov

“Het manna zal uit de hemel vallen en er zullen wel aantal rijke nonkels gevonden worden om alles op te hoesten” Bestuursakkoord #Zelzate in een notendop @VTMNIEUWS

9 nov

Budget voor volgend jaar aan het maken .... loonindex van meer dan 2% in vooruitzicht .... met automatische index wordt onze economie ook automatisch afgeremd

Ondernemers 12/18

7 nov

Premier @CharlesMichel bedankt afscheidnemend voorzitter @PaulKumpen @vokavzw en geeft al grappend mee dat hij geen ambitie heeft de nieuwe voorzitter te worden want “hij heeft al miserie genoeg” #bedanktPauld

GGeert Moerman @Geert_D8

Geert Moerman @Geert_D8i

23 okt

16 nov

Laagste lonen moeten netto meer overhouden, zodat het verschil met werkloosheidsuitkering groter wordt. @VOKA_HMaertens doet eenvoudig en transparant voorstel om meer mensen te motiveren aan het werk te gaan #jobkorting #jobstimulans @vokavzw @tijd

Geert Moerman twittert #12 | 75

Geert D8 14 november

23 oktober

“Het manna zal uit de hemel vallen en er zullen wel aantal rijke nonkels gevonden worden om alles op te hoesten” Bestuursakkoord #Zelzate in een notendop @VTMNIEUWS

Jong talent op het podium bij afscheidsviering gouverneur @JanBriersGouv. Bedankt Jan voor 6 jaar constructieve, open en warme samenwerking met onze bedrijven @VOKA_OVL

Zo. Daarmee heb ik ook eens het 7 uur VTM-journaal gehaald en nog wel als één van de hoofdpunten. Het citaat “manna uit de hemel, rijke nonkels zullen de centen wel ophoesten” haalde het op antenne van mijn meer omstandige uitleg over het belang van grote bedrijven als klant van vele kmo’s en zelfstandigen en als werkgever van vele inwoners van Zelzate. Maar goed, de boodschap was duidelijk. Samenwerken met een bestuur waar één van de partners (PVDA) als basisaxioma stelt dat bedrijven de mensen uitbuiten en zo voor armoede zorgen, is onmogelijk. Omdat het exact het omgekeerde is wat in de Voka-missie staat “succesvol ondernemen voor welvaart in de hele maatschappij”. Het bestuursakkoord van Zelzate telt 12 pagina’s, waarvan 11 bladzijden met allerlei maatregelen hoe de centen best uitgegeven worden en 1 paragraaf hoe dit te financieren: extra belasting voor grote bedrijven.

Bij dit dankwoord aan de afscheidnemende gouverneur, ook nog iets over zijn opvolging. Er is al veel inkt over dit onderwerp gevloeid: is een gouverneur eigenlijk nog nodig, als afgeleide van wat het nut van een provincie nog is? Hoe objectief is een assessment? In welke mate dient de politiek rekening te houden met de uitslag van een assessment? De nasmaak is in elk geval dat elke politieke partij pleit voor een objectieve procedure... op voorwaarde dat de door haar gewenste kandidaat naar voor komt. Een blaam voor de politieke verantwoordelijken, dit ordinaire getouwtrek waar elke professionele organisatie zou op afgerekend worden.

We zullen het gemeentebestuur van Zelzate vooral op hun daden beoordelen, maar de start is alvast catastrofaal. De analyse dat er goede (= kleine) en slechte (= grote) ondernemingen zijn, is kreupel en de intenties om dit fiscaal aan te pakken verwerpelijk. Voka zal blijven opkomen voor alle types van bedrijven die elk op hun manier een grote meerwaarde leveren aan de economie, de algemene welvaart en de ontplooiing van de mensen. We zullen niet toelaten dat een wig wordt gedreven tussen grote en kleine ondernemingen op basis van een ideologie die eigenlijk geen privaat ondernemerschap verdraagt, maar beseft dat dergelijk ideeëngoed geen kans maakt in een land waar vrijheidsdrang, dynamiek en initiatief in de genen van de mensen zit. Onbegrijpelijk was de reactie van (de regionale afdeling van) Unizo die publiek ons standpunt aanviel. In een open brief zeggen ze: “Als ik in het programma van de nieuwe bewindsploeg lees dat ze de lokale economie wil versterken, dat ze een faire belastingverlaging wil doorvoeren voor 600 lokale ondernemers, dat ze actief wil inzetten op een cohesieversterkend beleid in de dorpskernen, dan kan ik dat alleen maar steunen.” Kinderlijk naïef of plat opportunistisch, hun houding is in elk geval volstrekt oncollegiaal. Welke onderneming heeft hier op termijn iets bij te winnen? #

Volg Geert Moerman op Twitter:@Geert_D8 Reageer op geert.moerman@voka.be

Eén punt bleef in heel de discussie onderbelicht. Het feit dat men zich nu kandidaat moet stellen om gouverneur te worden, wordt beschouwd als een best practice. Mijn idee hierover is dat dit gedegen tot goede kandidaten garandeert, maar nooit de beste. Jan Briers bijvoorbeeld zou via deze procedure nooit gouverneur geworden zijn, want hij zou zich geen kandidaat hebben gesteld. Dat is juist het punt: mensen die een goede, invloedrijke job hebben zijn misschien wel te bewegen om gouverneur te worden, maar zullen zelf niet kandideren. Het is als het ware een functie waartoe je moet geroepen worden. Enerzijds omdat de echte topkandidaten het risico niet nemen om vanuit een stevige positie zichzelf in de wind te zetten, de mediaheisa krijg je er immers gegarandeerd bij. Anderzijds omdat de meest geschikte kandidaat voor deze verbindende en representatieve functie wellicht niet onbescheiden wil zijn. Anderen moeten hem of haar aangeven dat hij of zij deze ‘transcendente’ eigenschap heeft om zichzelf, de eigen achtergrond en persoonlijke opinies te overstijgen. Als je dit van jezelf denkt, is dit wellicht al niet echt van toepassing. De noodzaak van kandidaatstelling en assessment garandeert dus een middelmatig goede gouverneur, de besten blijven onbereikbaar. Dit stuk werd overigens geschreven voor de nieuwe gouverneur bekend werd en is dus geen potentieelinschatting van deze of gene persoon. Wat is het alternatief? Een consensus bouwen in alle discretie. Over politieke partijen en maatschappe­ lijke geledingen heen, gebaseerd op competenties en ervaring, onafhankelijkheid, wijsheid, menselijkheid van de kandidaat. Geen exacte wetenschap, gevoelig voor politieke beïnvloeding, maar wel de enige manier om de beste gouverneur in functie te krijgen. #

Ondernemers 12/18

76 | waarvan sprake #12

Vrije Tribune door Rudi De Kerpel onder de redactionele verant­woordelijkheid van de auteur

Total Cost to Society Vooraleer u deze column leest, wil ik graag even meegeven dat ik absoluut niet de ‘groene jongen’ wil zijn in de puur politieke zin van het woord. Ik ben wel die bezorgde bewoner van planeet Aarde, die het woord ‘duurzaamheid’ hoog op de agenda wil zetten, wars van enige politieke strekking. Enkele jaren geleden werd ik vaker – en meermaals met enige tegenprutteling – gesensibi­ liseerd via een vriendschap met jeugdschrijver Marc de Bel. Hij trekt al jaren ten strijde tegen alles wat milieuvernietigend is met zijn Boeboek-figuurtjes. De Amerikaanse investeerder Jeff Bezos vertelde tijdens een Business Insider Talk dat zijn charity eruit bestaat jaarlijks 1 miljard dollar te investeren in zijn ruimtevaartbedrijf Blue Origin, terwijl Bill Gates zijn vermogen o.a. inzet voor een betere gezondheid in ontwikkelingslanden. Bezos wil goederen laten produceren door robots én op andere planeten. Op basis van Artificial Intelligence (AI) zullen zo mensen hier ‘bevrijd’ worden van arbeid. Ik word echter nog ongeruster bij het lezen van de wedstrijd die Nasa uitschrijft: zoek uit met welke grondstoffen je habitats op andere planeten kan bouwen via een 3D-printer. Beloning: een cheque van 2,5 miljoen dollar. Zijn dit misschien de eerste tekenen dat we de aarde aan het opgeven

Ondernemers 12/18

zijn? Onlangs was ik nog in Vietnam: een geweldig land, geweldige mensen, geweldig lekker eten maar die brommertjes! De inwoners van Saigon krijgen er dagelijks het equivalent van twee pakjes sigaretten aan schadelijke stoffen binnen door al die uitlaatgassen.

“Het wordt hoog tijd om het begrip TCTS in te voeren: Total Cost to Society” Dé hamvraag: waar ligt de grens van het aanvaardbare? Kunnen we op deze manier blijven doorgaan, wetende dat in 2050 de bevolking zal verdubbelen? Hoelang zal het nog duren vooraleer voldoende beleidsmakers hun verantwoordelijkheid opnemen en een paar decennia voorbij de volgende verkiezing durven te kijken? De motor van de economische groei is in overdrive gegaan en is omgeslagen in een machine die roofbouw pleegt op het welzijn van tientallen toekomstige generaties. De Earth Overshoot Day – de dag, vanaf 1 januari geteld, waarop de mensheid wereldwijd meer resources heeft opgebruikt dan de aarde in één jaar kan opleveren – komt ieder jaar dichterbij. Hoelang

gaan we nog door op deze manier? Wanneer durven we toegeven dat een vliegreis van 15 euro niet normaal is? Geleidelijk aan begint het inzicht te groeien dat duurzaamheid zwaarder zal moeten doorwegen in ons economisch model. Het wordt hoog tijd om het begrip TCTS in te voeren: Total Cost to Society. Want nu worden te veel goedkope diensten en producten aangeboden waarvan de grootste kost wordt afgewenteld op de maatschappij en toekomstige generaties. Het meest zorgwekkende is dat een aantal ultrarijken reeds voorbij het omkantelpunt lijken te kijken: hun focus verlegt zich naar andere plaatsen in het heelal waar een beperkt aantal gegadigden heen kunnen vluchten wanneer het hier niet meer leefbaar is. Indien alle middelen en knowhow, gemobiliseerd voor de toekomstige verovering van het heelal, in eerste instantie zouden worden aangewend voor de transitie naar een duurzame heropbouw van onze eigen planeet, dan zou de mensheid wellicht écht een kans krijgen om haar eigen systeemfout te overwinnen. # REAGEREN? RUDI@DEKERPEL.COM

GEEF JE BEDRIJF MEER ENERGIE EN ZET JE DEUREN OPEN op zondag 6 oktober 2019!

6 OKTOBER

VAN 10 TOT 17 U

SCHRIJF JE BEDRIJF NU IN EN GENIET VAN 10% EARLY BIRD KORTING www.openbedrijvendag.be www.openbedrijvendag.be/bedrijven/wat

K R E T S

Een straf marketing- en communicatieplan ontwikkel je niet alleen. Win je advies in bij mensen die de mosterd niet halen, maar mรกken.

Contacteer onze experts voor een sterk hands-on plan op maat van je bedrijf. Bel ons op 09 224 40 65 of mail via advies@magelaan.be