IEDEREEN ONDERNEMER! NIEUWJAARSBOODSCHAP VAN VOKA 2018 wordt jaar van ondernemerschap
Een maandelijkse uitgave van Voka vzw | Verschijnt niet in juli en augustus | Jaargang 2 - februari 2018 Koningsstraat 154-158, 1000 Brussel P912687
FEBRUARI 2018
VERKIEZINGEN ONDERNEMEN IN DE STAD VAN MORGEN Hoe maken we lokale besturen sterk?
INNOVATIESTEUN
H C S I T S A DR DIGD VEREENVOU
OFFICIËLE PARTNER
ONDERNEMEN IS ROCK-‘N-ROLL EN JIJ WORDT HEADLINER!
7 OKTOBER
VAN 10 TOT 17 U
Voka Open Bedrijvendag is hét ondernemersfestival. Word jij de headliner op onze affiche? Wij zijn alvast graag jouw support act! We nemen je mee in ons avontuur en begeleiden je van a tot z met een draaiboek, brainstormpakket, een heuse kick-off, dozijnen tips, praktische organisatie- en promotietools en advies op maat van jouw grote óf kleine onderneming. In 2018 vindt Voka Open Bedrijvendag plaats op zondag 7 oktober. Schrijf in vóór 31 december 2017 en pik meteen onze Early Bird korting van 10% mee. Wist je trouwens dat Vokaleden een voordeeltarief genieten? Meer info vind je op www.openbedrijvendag.be/bedrijven.
HANS MAERTENS, GEDELEGEERD BESTUURDER VOKA
VOKA.BE
Iedereen Ondernemer
V
ok a trapte 2018 af met een druk bijgewoonde nieuwjaarsreceptie i n d e Br u s s e l s e Bozar. Voka lanceerde er meteen zijn jaarthema ‘Iedereen Ondernemer’. We willen dit jaar de ondernemer in de kijker zetten met tal van nieuwe initiatieven. Maar vooral beklemtonen we dat iedereen (een beetje) ondernemer moet zijn. Natuurlijk de ondernemer zelf, én de manager én de medewerkers in het bedrijf. Maar ook de politici, de ambtenaren, de werkzoekenden, de mensen die een afstand hebben tot de arbeidsmarkt. Iedereen Ondernemer betekent zoeken naar goede oplossingen, creatief en innovatief zijn. Dat betekent samen durven, vernieuwen en veroveren, … Wat risico nemen,
op tien zijn we al tevreden. Erger nog, we willen in ons onderwijs het puntensysteem al afschaffen… Geert Noels, econoom en opiniemaker, had het recent in De Tijd over onze middelmatigheid. “Ik hoop dat excellentie niet meer vies is in 2018, dat we toptalent kunnen vormen en behouden. Dat elke Belg, van welke afkomst ook, zich tot zijn beste niveau kan opwerken. Gelijk in de kansen om er te komen, heel verschillend in resultaten en activiteiten. Weg met de mediocriteit, weg met de confiscatie van succes.” Beter kan ik het niet zeggen.
Voka_HMaertens @vokavzw
Word lid van de groep ‘Voka, Vlaams netwerk van ondernemingen’
Maar tussen droom en daad staan wetten en praktische bezwaren. Het is moeilijk om van Iedereen Ondernemer te maken met zoveel wetten, besluiten en reglementen. De regelneverij van alle
“Als alles wat minder complex zou zijn, dan kan Iedereen meer Ondernemer worden.” de één al wat meer dan de andere. Maar vooral nooit opgeven. Ook als het al eens moeilijk gaat. Het is niet altijd makkelijk. Zelfs bij een hoogconjunctuur moet een ondernemer moeilijke beslissingen nemen. Managers en medewerkers moeten het beste van zichzelf geven. Iedere burger moet zijn of haar verantwoordelijkheid nemen. E n w at s t a at “ Ie d e r e e n Ondernemer” dan in de weg? Vooreerst het gebrek aan durf en lef in Vlaanderen, het durven excelleren, durven de beste zijn. De Vlaamse minister-president Geert Bourgeois drukte het uit als de ‘zesjescultuur’: met zes
overheden nijpt het ondernemerschap geleidelijk in elkeen dood. We hebben verantwoordelijke ministers en ambtenaren voor administratieve vereenvoudiging maar ze hebben Kafka nog niet klein gekregen. Als alles wat minder complex zou worden, dan kan Iedereen meer Ondernemer worden. Namens Voka wens ik iedereen een gelukkig en gezond 2018. Ik hoop dat dit jaar Iedereen Ondernemer is. Hans Maertens Gedelegeerd bestuurder Voka - Vlaams netwerk van ondernemingen
Voka Topics is een magazine van Voka, Vlaams netwerk van ondernemingen Koningsstraat 154 – 158, 1000 Brussel Tel. 02 229 81 11, Fax 02 229 81 00, info@voka.be, www.voka.be | Redactie Peter De Brabandere, Erik Durnez, Sandy Panis | Verantwoordelijke uitgever Hans Maertens, i.o.v. Voka vzw Burgemeester Callewaertlaan 6, 8810 Lichtervelde Advertenties Chris Lens Tel. 0475 856 232, chris.lens@voka.be | Concept Propaganda, Zaventem | Vormgeving Martinique Salomons | Druk INNI group, Heule
FEBRUARI 2018 VOKA TOPICS 3
INNOVATIE
Op naar nog meer innovatie in Vlaanderen De Vlaamse regering heeft de voorbije maanden de steun aan innovatie voor ondernemingen drastisch vereenvoudigd. En dat is goed nieuws.
H
et aanbod aan subsidies voor innovatie, investeringen en opleidingen van de Vlaamse overheid was de voorbije jaren uitgegroeid tot een complexe en versnipperde waaier, waarin ondernemingen vaak hun weg niet meer konden vinden – als ze al wisten dat het aanbod bestond.
ondersteuning van groeitrajecten, bijvoorbeeld voor de verkenning van nieuwe markten. In 2017 was de hervorming van de innovatiesteun aan de beurt. Die resulteerde in een radicale vereenvoudiging. Ze herleidt het aantal instrumenten tot twee subsidietypes, namelijk
Innovatie De hervorming zal onze bedrijven een impuls geven om nog meer te innoveren.
“De hervorming herleidt het aantal instrumenten tot twee subsidietypes, namelijk onderzoeksprojecten en ontwikkelingsprojecten.” Onder druk van Voka is de Vlaamse overheid – in casu via het Agentschap Innoveren en Ondernemen (VLAIO) – gestart met wat we een beetje oneerbiedig een ‘opkuis- en consolidatie-operatie’ zouden kunnen noemen. In 2016 werd die ingezet met een vereenvoudiging van de kmo-portefeuille en de k mo -g roeisubsid ie. Die bieden financiële ondersteuning voor diensten die de professionalisering van de onderneming kunnen verbeteren – denk aan het volgen van opleidingen en het inwinnen van advies bij experten – en voor 4 VOKA TOPICS FEBRUARI 2018
onderzoeksprojecten en ontwikkelingsprojecten. Die twee hebben elk hun finaliteit, maar ze zijn tegelijk ook complementair. Niet alleen wordt het subsidieaanbod zo meer overzichtelijk, ook de toegang voor bedrijven werd vereenvoudigd. De modaliteiten van de nieuwe instrumenten werden fundamenteel aangepakt. Dat resulteerde in nieuwe en snellere procedures die veel klantvriendelijker zijn, in duidelijkere selectieen beoordelingscriteria die echt rekening houden met de bedrijfsrealiteit, en in bondige
WIE?
VINCENT THOEN
Senior adviseur innovatie vincent.thoen@ voka.be Vincent Thoen volgt op het Vokakenniscentrum de innovatiedossiers op.
aanvraagdocumenten op maat van bedrijven (lees: in mensentaal, niet in administratief jargon, zodat ook u en wij begrijpen wat wordt bedoeld). Voka staat positief tegenover deze ingrijpende hervorming. We rekenen erop dat ze een belangrijke impuls zal geven aan onze bedrijven om nog meer en grotere innovatie-, onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten te ondernemen. En tegelijkertijd dat ook een grotere, en meer diverse groep van bedrijven aan het innoveren gaat, gesteund door meer en grotere projectaanvragen bij VLAIO. Meer innovatie moet leiden tot meer groei, bijkomende economische activiteiten en dus extra welvaart in en voor Vlaanderen. De Vlaamse regering heeft trouwens met een verhoging van de middelen (een eerste injectie van 195 miljoen euro extra in 2017 en 280 miljoen euro voor 2019) alvast geanticipeerd op een sterke stijging van de steunaanvragen van en door bedrijven. Het is nu aan onze bedrijven om meer projectvoorstellen in te dienen en de extra steun voor hun projecten te gebruiken. ➜
VOKA.BE
Jos van Sas, Nokia Bell Labs
Case 1
“Innovatiesteun wordt eenvoudiger” toepassingen voor virtual reality of digitale gezondheid. Nokia Bell telt in zijn Antwerpse afdeling meer dan 1.400 mensen, ruim de helft van hen werkt in O&O. “We zijn een van de grootste
in breedband toegangsnetwerken, zoals DSL en glasvezel, en België internationaal op de kaart te zetten. Die steun maakt België een interessant land om te investeren in O&O.”
“De omvang van de aanvraagdossiers is ingeperkt, er is veel moeite gedaan om de informatie niet dubbel op te vragen.” JOS VAN SAS, NOKIA BELL LABS
(c) Chak López
JOS VAN SAS, NOKIA BELL LABS
Het proces naar innovatiesteun is een pak eenvoudiger geworden, zegt Jos van Sas, director external affairs bij Nokia Bell Labs. “De drempel is verlaagd. Dat is een goede zaak, zeker voor kmo’s, maar ook voor de grote spelers.”
N
okia innoveert voortdurend in de communicatietechnologie, met de ambitie om zijn klanten een compleet aanbod van producten, diensten en licenties aan te bieden. Netwerkinfrastructuur voor 5G, bijvoorbeeld, internet der dingen,
O&O-centra en de grootste investeerder in ICT in het land”, zegt van Sas. Antwerpen is bovendien een van de grotere onderzoeksafdelingen van de groep. “Meer dan 100 miljoen euro per jaar gaat hier naar O&O, vooral rond breedbandnetwerken voor supersnelle internettoegang, videotoepassingen netwerkintelligentie.” Hoe belangrijk is innovatiesteun voor Nokia Bell Labs in Antwerpen? “De steun die we vroeger van het IWT en nu via VlAIO krijgen, is belangrijk voor ons. Ze gaat vooral naar het stuk onderzoek, en in mindere mate naar ontwikkeling. Je moet namelijk zorgen dat de waardeketen goed zit: onderzoek komt voor ontwikkeling, en dan volgen engineering, productie, marketing, enzovoort. Je hebt die eerste O dus nodig om de hele waardeketen te onderhouden. Mede dankzij de steun van IWT en VlAIO slaagden we erin om samen met onze researchpartners een marktleider te worden
Hoe kijkt Nokia Bell Labs naar de nieuwe regels voor innovatiesteun? Jos van Sas: “In het verleden liet de innovatiesteun in Vlaanderen al heel wat flexibiliteit toe, en ze werkte bottom-up. Dat is gelukkig behouden.” “De beleidsmakers hebben hun oor te luister gelegd bij ondernemingen en ondernemingsorganisaties. Kmo’s hadden bijvoorbeeld toch last met de hoge instapdrempel. Die ligt nu een stukje lager. De omvang van de aanvraagdossiers is ingeperkt, er is veel moeite gedaan om de duplicatie van gevraagde informatie in te perken.” “Ik verwacht dat dit tot betere resultaten zal leiden. De volgende jaren zullen dat uitwijzen. Wij blijven in ieder geval enthousiast verder innoveren.” ➜
FEBRUARI 2018 VOKA TOPICS 5
INNOVATIE
“Een steuntje in de rug”
Case 2
“Steun voor onderzoek is belangrijk”, zegt An Van de Vel, senior manager external research bij Umicore. “De nieuwe regelgeving zal dat versterken, zo denken we. En dat kan ons en andere ondernemingen alleen maar helpen – ook de kleinere bedrijven.”
U
micore is natuurlijk geen kleine jongen. Pakweg tienduizend medewerkers, wereldwijd gespreid over een zestigtal sites, en met in totaal zowat twintig onderzoekscentra. De helft van de omzet haalt Umicore in Europa, de rest gaat de wereld rond.
voertuigen en andere (mobiele) toepassingen.
waarvoor we samenwerken met de onderzoeksgemeenschap.”
“We investeren voortdurend in onderzoek”, zegt An Van de Vel. “Dat is een belangrijk gegeven voor ons: 150, 160 miljoen euro per jaar. Meer dan vijf procent van de omzet.” Een groot
De herschikking van de innovatiesteun? Umicore staat daar zeker voor open. An Van de Vel: “Het is belangrijk dat we ruimte krijgen voor onderzoek en ontwikkeling, en dat blijft ook zo. Grote bedrijven die klassiek de zwaarste inspanningen doen voor research, zullen nog altijd gesteund worden. Maar ook kleinere bedrijven zullen op een eenvoudigere manier toegang tot overheidssteun krijgen.”
“Ook kleinere bedrijven zullen op een eenvoudigere manier toegang tot overheidssteun krijgen.” AN VAN DE VEL, UMICORE
D e g ro e p i s w e re l d s p e ler in materiaaltechnologie. Dan gaat het over drie focusdomeinen. Dat zijn de katalysatoren – Umicore ontwikkelt onder meer autokatalysatoren voor benzine- en dieselwagens. Er is de recyclage-activiteit, de verwerking van complexe afvalstromen die edele en andere speciale metalen bevatten. En er zijn ook de materialen die worden gebruikt voor herlaadbare batterijen voor elektrische 6 VOKA TOPICS FEBRUARI 2018
deel van het onderzoek wordt gefinancierd vanuit de verschillende business units. Maar externe steun voor onderzoek blijft belangrijk. “Die hebben we nodig voor het meer fundamentele onderzoek, voor de research die over een langere termijn gaat, en waarbij we de onderwerpen diepgaander en breder kunnen bestuderen. De externe steun helpt ons bij thema’s die over meer gaan dan we op ons eentje kunnen doen en
AN VAN DE VEL, UMICORE
“Dat is belangrijk. Niet alleen voor de ondernemingen die daarmee in eigen huis de nodige expertise ontwikkelen. Het is ook van belang voor de hele regio. We hebben een goed kennisweefsel in Vlaanderen en in Europa, we hebben hier goede mensen. Dat moeten we sterk houden. De nieuwe regelgeving moet al die elementen ondersteunen. En dat de procedure eenvoudiger wordt? Daar is iedereen mee gebaat.”
VOKA.BE
Peter Claes, Febeliec
De energienorm als beleidsinstrument “Een energienorm moet er komen om de competitiviteit van de industrie te vrijwaren”, zegt Peter Claes, die de dagelijkse leiding heeft van Febeliec, de federatie van de industriële verbruikers van elektriciteit en aardgas in België.
D
e introductie van zo’n norm is opgenomen in zowel het federale als het Vlaamse regeerakkoord, en ze werd ook opgenomen in de visietekst die de vier federale en regionale ministers van energie recent maakten rond het energiepact. Waarom een energienorm? Peter Claes: “De eerste vraag is: is er een probleem met onze energieprijzen, en zo ja, waar zit dat dan precies? Ik denk dat er nu stilaan een consensus bestaat dat elektriciteit voor industriële toepassingen in ons land duurder is
in hun totale kostenplaatje. Maar voor een aantal industriële bedrijven is de energieprijs van cruciaal belang voor hun concurrentiepositie. Voor hen zijn de energiekosten vaak zelfs belangrijker dan de loonkosten.” “Dan is de vraag: hoe los je dit op? Dat is waarom wij, net zoals Voka, pleiten voor de invoering van een energienorm die op een gestructureerde manier kijkt naar de problematiek en die kan helpen om antwoorden te vinden. Het is een wettelijk vastgelegd principe dat er moet
PETER CLAES, FEBELIEC
“Een energienorm moet er komen om de competitiviteit van de industrie te vrijwaren.” PETER CLAES, FEBELIEC
dan elders in Europa. Dat is al bij herhaling bestudeerd, bijvoorbeeld door consu ltants als PwC en Deloitte.”
toe bijdragen dat de energiekost voor onze bedrijven competitief wordt en blijft met het buitenland.”
“De volgende vraag is: hoe erg is het? Voor sommige ondernemingen is de energiekost niet doorslaggevend
De inspiratie voor zo’n norm zit in de al langer bestaande loonnorm, die met vaste frequentie de loonevolutie in ons
Energie “Net zoals bij de loonnorm moeten we de energieprijzen vergelijken met die van het buitenland.”
land vergelijkt met die van de belangrijkste buurlanden. Peter Claes: “Op een gelijkaardige manier moeten we bekijken hoe onze elektriciteitsprijzen zich verhouden tot het buitenland. En vooral waar de verschillen zitten. Want de elektriciteitsprijs heeft verschillende componenten: de commodity cost (de kost van de geproduceerde energie), de transmissie- en distributiekost, en de meerkosten, zeg maar belastingen en taksen. Dat moeten we precies in kaart brengen, zodat we over objectieve indicatoren beschikken die aanduiden waar exact de problemen liggen. Dan hebben we een instrument dat handig is voor het beleid.” Komt die norm er ooit? Peter Claes vertrouwt er op. “Er is een groeiende consensus dat zo’n energienorm een interessant instrument kan zijn, en dat we de studie daarvan moeten overlaten aan mensen die met alle erkende kennis en inzicht hun werk kunnen doen, zodat de resultaten onbetwistbaar zijn. Dat is de allereerste stap: cijfers waarover iedereen het eens is.”
FEBRUARI 2018 VOKA TOPICS 7
NIEUWJAAR
Voka zet hetnieuwe jaar in met oproep tot meer lef en ondernemerschap
(c) Dann
‘Iedereen ondernemer!’, met deze leuze zette Voka op maandag 8 januari het nieuwe jaar in. De Brusselse Bozar, waar het nieuwjaarsevent plaats vond, was met meer dan 1.000 ondernemers en politici dé place to be voor ondernemend en politiek Vlaanderen.
D
e aanwezigen luisterden er naar de inspirerende verhalen van een bonte verzameling van ‘atypische’ ondernemers op het podium vooraan, en hoorden hoe Voka-Voorzitter Paul Kumpen opriep tot meer flexibiliteit op de arbeidsmarkt en tot minder regelneverij van de overheid. Premier Charles Michel op zijn beurt beloofde plechtig “elke week en elke dag, tot de laatste dag van de legislatuur in 2019, nuttig werk te leveren voor de versterking van onze economie.” (foto 1)
8 VOKA TOPICS FEBRUARI 2018
Hans Maertens, gedelegeerd bestuurder van Voka, riep op tot meer lef in onze hele maatschappij, of dat nu in ondernemerskringen is, bij werknemers, in het onderwijs of bij de overheid is. “Wees creatief, neem risicio, ga ervoor!” Volgens de gedelegeerd bestuurder hebben we te weinig ambitie in Vlaanderen: “We durven niet meer excelleren, er heerst een zesjescultuur, maar dat is niet genoeg.” (foto 2) Jan Leyers interviewde als gastheer van de avond vijf bijzonder ondernemende personen,
Bekijk het volledige fotoverslag op
➜ www.voka. be/nieuwjaar2018
uit verschillende sectoren: Arne Quinze (kunstenaar-ondernemer), Eline De Munck (Odette Lunettes), Dirk De Clippeleir (Ancienne Belgique), Marc Noppen (UZ Brussel) en Jeroen De Wit (Teamleader). Elk van hen getuigde hoe zij met passie, ondernemerschap en durf hun projecten realiseerden. (foto 3) Voor en na de gesprekken zorgde Komil Foo voor de muzikale omlijsting. Zij spoorden de ganse zaal aan tot zingen en dromen, onder meer met het prachtige nummer ‘Ruimtevaarder’. (foto 4)
VOKA.BE
Vijf ingrepen voor een dynamische arbeidsmarkt Tijdens de Voka-nieuwjaarsreceptie overhandige Voka premier Michel een vijfpuntenplan om meer dynamiek op de arbeidsmarkt te krijgen. Deze ingrepen moeten deze legislatuur nog gerealiseerd worden.
voor meer flexibiliteit 1 Zorg op de arbeidsmarkt. 1
Het onderscheid in statuut tussen werknemer en zelfstandige is verouderd: een nieuwe economie vraagt nieuwe statuten. In ons land zijn er geen goede regelingen voor flexibele en atypische arbeid. De scheiding tussen werknemer en zelfstandige wordt steeds dunner en nieuwe arbeidsvormen zijn in opmars. Onze arbeidsmarkt moet zich hieraan aanpassen.
voor meer arbeidsmobiliteit tussen 2 Zorg Vlaanderen, Wallonië en Brussel.
2
Hoewel de werkloosheid overal in België daalt, blijven de regionale verschillen groot. Voka vraagt dan ook om de arbeidsmobiliteit tussen Vlaanderen, Wallonië en Brussel te versterken.
voor een echte leercultuur op de 3 Zorg arbeidsmarkt.
Werknemers moeten blijven investeren in zichzelf en het opleidingsaanbod benutten. Als zij opleidingen weigeren van hun werkgever, moeten ze een lagere opzegvergoeding krijgen wanneer er later een ontslag zou volgen.
voor meer activering van 4 Zorg werklozen. 3
Doelgroepen moeten hierbij centraal staan: laaggeschoolden, allochtonen, 55-plussers, mensen met een arbeidshandicap maar ook vluchtelingen. Instrumenten die inzetten op deze activering moeten versterkt worden.
ervoor dat ouderen langer aan 5 Zorg de slag blijven.
Laat werkgevers toe om oudere werknemers ter beschikking te stellen van andere ondernemingen. Daarvoor moet een gepaste uitzondering op het huidige verbod op terbeschikkingstelling voorzien worden.
4
FEBRUARI 2018 VOKA TOPICS 9
VERKIEZINGEN
Ondernemingen en lokaal bestuur: wat kan er beter? Gemeenten en steden staan voor belangrijke uitdagingen. De economie van de toekomst start namelijk in de steden van morgen. Met de lokale verkiezingen in het vooruitzicht, is dat einde maart het thema van het Vokacongres 2018. Hoe zit het met de relatie tussen ondernemingen en lokaal bestuur? En hoe kunnen we ondernemen in de stad van morgen?
E
lk beleidsniveau heeft zijn rol bij het uitstippelen van het economisch beleid en bij het succes ervan: federaal, regionaal, lokaal. En dus, ja, ook gemeenten en lokale besturen zijn belangrijk voor ondernemingen, want een aantal lokale beleidsdomeinen zijn echt wel relevant voor bedrijven. Voor milieu- en bouwvergunningen, bijvoorbeeld, is de gemeente vaak het eerste station waar bedrijven moeten passeren. Het is belangrijk dat ze daar dus vlot, met correcte informatie en rechtszeker worden geholpen. Of neem de hele problematiek van infrastructuurwerken: daar heb je bestuurskrachtige gemeenten voor nodig, die duidelijk communiceren over het gevoerde beleid, met professionele en gestructureerde communicatie. Best uurskrachtig betekent uiteraard dat de gemeente in staat is om haar echte kerntaken kwalitatief in te vullen. Vandaag hebben te veel gemeen-
“Omdat schaal belangrijk is, zouden de 72 kleinste Vlaamse gemeenten moeten fuseren.� KARL COLLAERTS, VOKA-KENNISCENTRUM
ten de regie over kerntaken verloren. Zeker bij de kleinere gemeenten doet een gebrek 10 VOKA TOPICS FEBRUARI 2018
aan voldoende schaal zich voelen. Bestuurskracht is voorts ook vereist omdat de schaal
waarop sommige acties en problematieken zich situeren, het gemeentelijk niveau overstijgen. Dat is bijvoorbeeld het geval in een domein als ruimtelijke ordening. Voor de aanleg van wegen en bedrijventerreinen moeten gemeenten uiteraard onderling en met andere beleidsniveaus overleggen en samenwerken. Maar ook de afstemming met
VOKA.BE
de rechtstreeks betrokken ondernemingen en stakeholders moet een volwaardige plaats vinden in dat afstemmingproces. Dergelijke processen in goede banen leiden, vergt een andere dimensie van bestuurskracht: het verbinden van partijen om tot effectieve concrete doorbraken te komen. Al te veel noodzakelijke projecten geraken vandaag niet tot in die laatste fase.
Niet tevreden De relatie tussen bedrijven en gemeenten loopt niet altijd over een leien dakje. Gemiddeld is slechts veertig procent van de Vlaamse ondernemers tevreden over hun lokaal bestuur, zo bleek eind vorig jaar uit een enquête in opdracht van Voka bij ondernemers in 67 steden en gemeenten. Velen zijn niet tevreden over de mobiliteit, over de fiscaliteit, over de betrokkenheid bij het gevoerde beleid. “Het grootste punt van kritiek is blijkbaar het gebrek aan communicatie tussen bestuur en bedrijfsleven”, zegt Karl Collaerts, senior adviseur fiscaliteit en begroting van het Voka-kenniscentrum. Communicatie en overleg vormen dus het grootste actiepunt: inspraak, dialoog tussen politici, ondernemers en administratie, om vooruit te gaan met de stad en met de lokale economie. Het is belangrijk dat het lokale bestuur de verzuchtingen en de pijnpunten van het bedrijfsleven kent, en dat ze ruimte maakt voor participatie in het beleid – bijvoorbeeld door bij het beheer van een bedrijventerrein de daar gevestigde ondernemingen een actieve rol te laten invullen. Ook fiscaliteit is een pijnpunt. Er bestaat in veel gemeenten een veelheid aan lokale belastingen en taksen – belastingen op oppervlakte, op machines, op drijfkracht, op reclame, … Soms bestaat daar ook grote onduidelijkheid over, temeer omdat die
Prioriteiten van ondernemers voor hun gemeentebestuur vlotte bereikbaarheid en mobiliteit
9
ruimte om te ondernemen
37
15
regio/citymarketing
37
47
10 0%
47
38
14
veiligheid en preventie
➜ www.voka. be/Vokacongres
61
10
activeren van arbeidskrachten
Schrijf nu in: 27 maart, Vokacongres `Ondernemen in de stad van morgen' in Bozar te Brussel.
24
28
34 20%
50 40%
60%
helemaal niet mee eens
eerder niet mee eens
eerder mee eens
helemaal mee eens
belastingreglementen soms plots en aanzienlijk kunnen wijzigen. Nog een werkpunt: de mobiliteit. Dan gaat het niet alleen over de dagelijkse files, maar ook over de moeilijke toegankelijkheid van industrieterreinen, het gebrek aan parkeergelegenheid voor vrachtwagens of de kleine of onbestaande parkings in de buurt van stations. Gemeenten en steden maken het zichzelf natuurlijk niet makkelijk. Ze besteden gemiddeld veertig procent van hun uitgaven aan meer dan 130 beleidsdomeinen – denk aan opleiding en scholing, afvalen milieubeheer, bibliotheken, wekelijkse markten, kinderopvang, huisvesting, … om maar die te noemen. Voka pleit voor een grondig kerntakendebat. Steden en gemeenten zouden zich meer moeten focussen en bepaalde zaken uitbesteden. Zo komt ook ruimte vrij om te investeren. Dat is een belangrijke kerntaak van de gemeenten. Ze nemen immers de helft van de overheidsinvesteringen op zich: een rol die ze in de voorbije legislatuur onvoldoende waarmaakten.
80%
100%
Ook schaal is daarvoor belangrijk. Om gemeenten meer efficiëntie en slagkracht te geven, pleit Voka dan ook voor (verplichte) fusies van gemeenten met minder dan 10.000 inwoners. “Dat impliceert dat de 72 kleinste Vlaamse gemeenten zouden moeten fuseren”, zegt Karl Collaerts. In de kleinste gemeenten zie je vaak een achterstand in communicatie en in digitalisering, en door hun beperkte schaal ondervinden ze ook meer moeilijkheden om de opvolging en inning van hun belastingen vlot en kostenefficient af te handelen.
WIE?
KARL COLLAERTS
Senior adviseur fiscaliteit en begroting karl.collaerts@voka.be Karl Collaerts volgt op het Vokakenniscentrum dossiers op rond fiscaliteit en begroting.
FEBRUARI 2018 VOKA TOPICS 11
EUROPA
Internationale Kamers roepen op tot snelle brexit
De eerste fase van de brexitonderhandelingen is achter de rug. Maar er zijn nog heel wat hordes te nemen. Een alliantie van Kamers van Koophandel rond de Noordzee heeft opgeroepen om snel tot een akkoord over de transitieperiode te komen. Ze pleiten daarbij voor een status quo tijdens die fase. “Anders moeten de bedrijven zich twee keer aanpassen: één keer tijdens de transitie, en één keer na het akkoord”, zegt Gilles Suply, de EU-expert van het Vokakenniscentrum.
© Imagedesk
12 VOKA TOPICS FEBRUARI 2018
D
e oproep kwam er van de Kamers van Koophandel v a n h e t Ve r e n i g d Koninkrijk, Ierland, Frankrijk, Duitsland, Nederland, Denemarken en België, vertegenwoordigd door Voka en Beci. Het Noordzeegebied is
brexit komt. Een plotse verstoring van de handel zou een enorme economische en sociale impact hebben op Vlaanderen.
Status quo Het is van groot belang dat de EU en het VK snel een akkoord
“Een recente studie berekende dat er 28.000 jobs dreigen verloren te gaan in Vlaanderen indien er een harde brexit komt.” het meest blootgesteld aan een harde brexit: 70% van de totale handel tussen de EU en het VK is geconcentreerd in deze landen, wat vorig jaar neerkwam op ongeveer 344 miljard euro. Vlaanderen exporteerde voor bijna 28 miljard euro naar het VK en importeerde voor ongeveer 14 miljard euro uit het VK vorig jaar. Een recente studie berekende dat er 28.000 jobs dreigen verloren te gaan in Vlaanderen indien er een harde
bereiken over een transitieperiode waarbij een status quo aangewezen is. Daarnaast moeten ook de gesprekken over de handelsrelatie zelf zo snel mogelijk opgestart worden. Gilles Suply: “Dat is belangrijk omdat ondernemers langetermijnzekerheid nodig hebben om de juiste beslissingen te kunnen nemen, zeker op vlak van investeringen. Gebeurt dit niet binnenkort, dan moeten ze zich sowieso voorbereiden op
VOKA.BE
Internationaal “Als er niet snel een akkoord komt, dan moeten ondernemers zich voorbereiden op een harde brexit.”
“Wij blijven geloven in de Britse markt” “Ik blijf geloven in die markt. Met 68 miljoen mensen zijn ze nog altijd een groeimarkt”, zegt Edgard Geyskens, CEO van NAQI, de fabrikant van gespecialiseerde huidzalven uit Halen. NAQI realiseert een groot deel van zijn omzet in Groot-Brittannië en de oude Commonwealth, en Geyskens maakt zich weinig zorgen over de impact van een brexit op zijn business. Geyskens startte zijn onderneming eind jaren 80, met dermafarmaceutische producten: huidzalven voor preventief en postoperatief gebruik, meer specifiek voor kinesitherapeuten. NAQI telt vandaag achttien vaste medewerkers, en het hart van het bedrijf is gevestigd in Halen, Limburg. “Hier doen we productontwikkeling voor onszelf en voor derden”, zegt Geyskens. “We hebben een quasi ‘unmanned production plant’, we produceren loten van 750 tot 10.000 eenheden“, zegt Geyskens. “Wij specialiseren ons als center of excellence.” NAQI verdeelt de helft van zijn omzet rechtstreeks, de rest gaat via distributeurs. Vijftig procent van de verkoop gaat naar het buitenland, en Groot-Brittannië neemt daar een belangrijk deel van in. NAQI werkt daar vooral via medische groothandelaars voor sportclubs. Zeg maar: de Manchesters City en Manchester United van deze wereld. “In het VK heb je namelijk een systeem met een grote club en daaronder enkele honderden regionale clubjes, die een directe relatie hebben. Kom je bij de grote binnen, dan ook bij de kleine.” Zet een brexit zijn model op losse schroeven? Hij is optimistisch. “Londen is een geweldige attractiepool, the place to be. Dat gaat niet snel veranderen. Het VK is bovendien nog altijd de trans-Atlantische brug tussen Europa en de VS. Dat zal ook zo blijven. De Britten hebben een onwaarschijnlijk internationaal netwerk, kijk maar naar hun rol in de politieke wereld. Bijvoorbeeld de onderhandelingen met Rusland. Hun geheime dienst, de MI5, is de tweede beste ter wereld. Heel Europa steunt daar op.”
een harde brexit om niet voor onaangename verrassingen komen te staan.” Maar een akkoord bereiken over een toekomstige handelsrelatie wordt geen gemakkelijke opdracht, zegt Gilles Suply: “Want voor de eerste keer moeten de EU en het VK een handelsakkoord sluiten waarbij het op de lange termijn de bedoeling is dat de twee systemen in principe uit elkaar groeien. Een belangrijk aspect van een handelsakkoord beoogt normaliter net het omgekeerde, met name het gelijkstellen van standaarden die voor het akkoord verschillend waren tussen de handelspartners.” Dat brengt heel wat technische moeilijkheden met zich mee. Kan je bijvoorbeeld een akkoord sluiten omtrent wederzijdse erkenning van standaarden als de Britten op lange termijn andere standaarden wensen te hanteren? Hiermee kan je immers op lange termijn oneerlijke concurrentie in de hand werken aangezien de Britten mogelijks dan aan minder strenge regels onderworpen zouden zijn zonder dat de toegang tot de EU-eenheidsmarkt beperkt zou worden. “En dat is slechts een van de vele technische zaken die de onderhandelaars moeten aanpakken in de komende maanden”, besluit Gilles Suply.
WIE?
GILLES SUPLY
Adviseur internationaal ondernemen gilles.suply@voka.be Gilles Suply volgt op het Vokakenniscentrum dossiers op rond Europa en internationaal ondernemen.
En dus? “Misschien reageert de EU een beetje te paniekerig en onbeholpen op die brexitplannen. Dat is niet altijd even verstandig.”
FEBRUARI 2018 VOKA TOPICS 13
ZORG
Een preventiecoach in elke onderneming? Eindelijk is het zover: ondernemingen kunnen positief aan de slag met preventie van ziekteverzuim en burn-out. Zet een gericht beleid op samen met een coach-expert en krijg twee derde van de coachingkost terugbetaald.
O
ndernemingen willen graag af van verplichtingen, administratie en hoge tarieven in de aanpak van preventie en gezondheid op de werkvloer. Als het over stress gaat, worden zij met de vinger gewezen en worden ze geconfronteerd met financiële bestraff ingen, ter wijl de oorzaak vaak niet bij de onderneming ligt. Deze mentaliteit moet een halt toegeroepen worden. Tegelijk willen ondernemingen
leiden tot een positieve return on investment van drie euro per geïnvesteerde euro. Zo houden we de sociale zekerheid duurzaam. Belangrijk, want er vloeien nu al meer publieke middelen naar uitkeringen voor arbeidsongeschiktheid dan naar werkloosheid. En hoe meer bedrijven aantonen dat ze goed bezig zijn, wat dagelijks via een overvloed van voorbeelden het geval is, hoe
“Een optimale inzet op preventie en welzijn op het werk leiden tot een positieve return on investment van drie euro per geïnvesteerde euro.” wel hun verantwoordelijkheid kunnen nemen, ondersteund door best practices waarbij ze van elkaar kunnen leren. Vanaf nu is dat mogelijk. Ondernemingen willen dat niet zomaar, want medewerkers, het menselijk kapitaal, zijn immers hun hoogste goed. Bovendien is het ook economisch een goede zaak. Optimale inzet op preventie en welzijn op het werk 14 VOKA TOPICS FEBRUARI 2018
minder de stok wordt bovengehaald van bijkomende administritis en sancties. Voka roept ondernemingen en sectoren daarom op om maximaal deel te nemen aan de projecten voor preventiecoaching rond thema’s zoals mentaal welbevinden, tabak-, alcohol- en druggebruik, voeding, beweging en sedentair gedrag.
Kijk naar de best practices op
➜ www.gezondopdewerkvloer.be.
Preventie: hoe begin je eraan? Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin Jo Vandeurzen lanceert nu via www.gezondopdewerkvloer.be de mogelijkheid om te kijken naar best practice preventieprojecten binnen ondernemingen. Het ‘Vlaams Instituut Gezond Leven’ heeft, in samenwerking met Voka en Verso en met het advies van de sociale partners, mee vorm gegeven aan dit verhaal. Bedrijven die een programma opzetten rond preventie van ziekteverzuim en burn-out, en die daarvoor een erkende coach onder de arm nemen (met ingebouwde garantie van basisopleiding/ervaring en best practice methodiek), ontvangen die coaching tegen slechts één derde van de normale marktprijs. De rest past de overheid bij, als positieve stimulans. WIE?
PIETER VAN HERCK
Senior adviseur welzijns- en gezondheidsbeleid Pieter.vanherck@voka.be Pieter Van Herck volgt binnen het Voka-kenniscentrum dossiers op rond welzijns- en gezondheidsbeleid.
VOKA.BE
Voka Paper: ‘Hup, Holland, hup!'
Burgerinspraak beter geregeld Het Vlaams Parlement keurde een decreet goed waardoor burgers voortaan verplicht worden om bij de start van een vergunningsprocedure meteen hun bezwaren op tafel te leggen. Enkel diegenen die tijdens het openbaar onderzoek een gemotiveerd bezwaar indienden, krijgen het recht om nadien beroep aan te tekenen.
In de jongste Voka Paper onderzoekt het Voka-kenniscentrum wat we kunnen leren van onze noorderburen. Zo blijft bijvoorbeeld hun vennootschapsbelasting op termijn voordeliger dan de onze. Vier lessen van onze noorderburen
1
Nederland kan zijn burgers een betere dienst leveren en dat aan een lagere (belastings)prijs.
2
Het voordeel van de taxshift in België wordt uitgehold omdat Nederland zijn tarieven op de vennootschapsbelasting sterker kan verlagen. Zo schaft het ook de dividendbelasting af, wat een extra troef is voor buitenlandse investeerders.
3
Ook op het gebied van klimaatbeleid zijn de Nederlanders ambitieus. Ze komen met een vrij goed onderbouwd en uitgewerkt plan om de klimaatdoelstellingen tot 2030 te halen.
4
Op het gebied van mobiliteit is de kloof ook groot. De al veel hogere budgetten voor investeringen en onderhoud van infrastructuur worden nog verder opgetrokken. Nederland gaat ook voluit voor nieuwe mobiliteitsvormen.
Download de Voka Paper Voka Paper ‘Hup, Holland, hup!’ op ➜ www.voka.be/publicaties
V
oka vindt het niet meer dan logisch dat burgers op hun verantwoordelijkheden gewezen worden. We hebben de jongste jaren onze mond vol van principes als vooroverleg en participatieve procesvoering. Initiatiefnemers en overheid worden aangespoord en soms verplicht om bij aanvang van een procedure zoveel mogelijk in te zetten op overleg. De bedoeling daarvan is dat een initiatiefnemer van bij de start zicht krijgt op mogelijke problemen en eventueel zijn project kan bijstellen op basis van andere inzichten. Helaas zien we vaak dat omwonenden of belangengroepen pas na het afgeven van een vergunning actie ondernemen door in beroep te gaan. Dat werkt uiteraard vertragend, vermits de overheid dan geen beslissing kan nemen op basis van een volledig dossier.
Het decreet is evenwel gecontesteerd. Tegenstanders stellen dat het in conf lict komt met (c) Foto's Frederik Herregods internationale verplichtingen.
Zij voelen zich gesteund door het advies van de Raad van State waarin twijfels worden geuit over de juridische haalbaarheid. Maar volgens Steven Betz, senior adviseur milieu en ruimtelijke ordening bij Voka, is dat ongegrond: “Europa laat aan haar lidstaten heel wat ruimte om te bepalen wat volgens hen een voldoende belang vormt om toegang te krijgen tot de rechter. Als een burger zonder geldige reden nalaat om tijdig te reageren tijdens een openbaar onderzoek, mag je besluiten dat hij/zij verzaakt aan zijn/haar belang. En ten onrechte verwijzen tegenstanders naar het arrest Djurgården, als je dat van nabij bekijkt heeft het betrekking op een situatie die niet te vergelijken is met de aanpassing die Vlaanderen beoogt. Vergeet ook niet dat Nederland al jaren een gelijkaardige bepaling heeft, die daar zonder problemen wordt toegepast.” Het decreet werd op 20 december 2017 gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad.
FEBRUARI 2018 VOKA TOPICS 15
ONDERNEMEN IN DE STAD VAN MORGEN
Vokacongres 2018
27 maart 2018 - Bozar – Paleis voor Schone Kunsten, Brussel Met keynotespreker Bruce Katz (Brookings Institute): “The New Localism: How Cities Thrive in the Age of Populism”
Schrijf nu in: www.voka.be/vokacongres
Wenst u partner te worden van het Vokacongres of advertentieruimte te voorzien in de congresspecial van Voka Tribune, mail dan chris.lens@voka.be