N O V E M B E R / D E C E M B E R 2 0 2 0 €4.95
De beste airlines, airports, hotels en meer medailles...
MERRY CHRISTMAS De allermooiste luxe cadeaus voor onder de kerstboom
SAFETY FIRST
PLUS
De strenge maatregelen van airlines om veilig te vliegen
Tophorloges • Staycation • Puglia en Bonaire culinair
BIJNA
BP
DE AWARDS VAN 2020
VOORIN
KLM weer naar Edmonton SINDS KORT VLIEGT KLM twee keer per week
naar de toegangspoort tot de Canadese Rocky Mountains: Edmonton. Met een Airbus A330-300 gaat KLM deze winter iedere donderdag en zaterdag tussen Amsterdam Schiphol Airport en Edmonton International Airport vliegen. Na een pauze van vijf maanden wordt de vlucht tussen Amsterdam en Edmonton in de nieuwe winterdienstregeling weer hervat. KLM gaat een cirkelroute vliegen, die eerst een tussenstop op Calgary International Airport maakt om daar passagiers op te halen. Vervolgens vliegt het toestel door naar Edmonton, om vanaf daar non-stop terug te keren naar Amsterdam. Dit zou betekenen dat, zodra er positieve reisadviezen gelden, reizigers vanuit Nederland en België gemakkelijk naar Edmonton kunnen reizen.
6
THALYS VERSOEPELT CORPORATE FARES PROGRAMMA
THALYS HEEFT HAAR CORPORATE FARES programma tijdelijk opengesteld voor iedere organisatie, ongeacht het volume aan tickets dat wordt afgenomen. Inschrijven voor het Thalys Corporate Fares Programma kan tot 30 november 2020 zonder minimale bestedingsdrempel. Het omvat: Ongelimiteerd omboeken tot de vertrektijd, ongebruikte tickets worden tot één dag na de geplande reis vergoed, flexibele toegang tot alle treinen van de dag en 10% korting op het Premium referentietarief. Tevens 8% korting op het Comfort referentietarief, 5% korting op het geldende Standard referentietarief en toegang tot de lounges. www.thalys.com
ACCOR OPENT BIJ DE GROTTEN VAN HAN
ACCOR OPENT HET NIEUWE HOTEL Mercure Han-sur-
Lesse in de idyllische gelijknamige plaats Han-sur-Lesse, midden in de Belgische Ardennen. Deze opening is in samenwerking met Accor’s Franchise Partner Unibricks. Het viersterrenhotel telt 117 kamers en ligt pal naast de bekende toeristische trekpleister het Domein van de Grotten van Han. Restaurant Merlesse van Michelinsterrenchef Benoit Dewitte
NOVEMBER/DECEMBER 2020
en zijn broer Bernard opent gelijktijdig haar deuren in het nieuwe hotel. Viersterrenhotel in het hart van de Ardennen Het hotel is gevestigd in het hart van de bosrijke Belgische Ardennen en telt 69 standaardkamers en 48 suites. Het is het eerste viersterrenhotel dat haar deuren opent in deze streek. Het hotel is voorzien van een mooi aangelegde tuin met zonneterras, een binnenzwembad, trendy bar en restaurant Merlesse van sterrenchef Benoit Dewitte. In het hotel bevinden zich vier vergaderzalen met een capaciteit tot 150 personen. De bosrijke omgeving is terug te zien in het moderne interieur van het hotel. Hierbij is veel gebruikgemaakt van groen en elementen van staal gecombineerd met natuurlijke materialen zoals verschillende houtsoorten, leeraccenten en rijke stoffen. Restaurant Merlesse van Michelinsterrenchef In het nieuwe Mercure hotel Han-sur-Lesse is restaurant Merlesse neergestreken van Michelinsterrenchef Benoit Dewitte en zijn broer Bernard. Een restaurant uitgebaat door een Michelinchef is uniek voor deze streek. Benoit Dewitte ontving in 2012 een Michelinster en wordt geprezen om de kwaliteit en puurheid van zijn ingrediënten. Deze stijl zal de sterrenchef doortrekken in het restaurant in Han-sur-Lesse. Op de menukaart staan internationale gerechten, maar hij legt ook de focus op lokale en natuurlijke producten businesstraveller.nl
VOORIN
NIEUWE LUCHTHAVENHOTELS STEIGENBERGER LUCHTHAVENHOTEL BERLIJN Nieuwe airport, nieuw hotel. Het Steigenberger Hotels and Resorts heeft eindelijk een hotel geopend op de luchthaven Berlin Brandenburg, die samenviel met de inauguratie van de airport. Het 322 kamers tellende hotel zou al in 2012 haar deuren openen, maar heeft het grootste deel van een decennium stilgestaan vanwege vertragingen bij de opening van de luchthaven. De accommodatie ligt ‘slechts 100 stappen’ van Terminal 1 en heeft een restaurant en bar, een spa en fitnessfaciliteiten. Een conferentiecentrum met elf vergaderruimten biedt plaats aan maximaal 500 personen. Maar check de laatste overheidseisen in verband met bezoek.
PARK INN BIJ RADISSON VILNIUS LUCHTHAVENHOTEL De Radisson Hotel Group heeft een nieuwe Park Inn-accommodatie geopend op loopafstand van Vilnius International. Het hotel met 120 kamers heeft een fitnessruimte en 400 m2 aan vergaderruimte die plaats biedt aan 300 personen. De kamers zijn voorzien van foto's van de Litouwse fotograaf Marius Jovaisa. Het restaurant en de bar Bocca Buona serveert Italiaanse gerechten en heeft een live kookgelegenheid voor pizza's. Het hotel voegt zich bij een bestaand Park Inn-pand in de op een na grootste stad van Litouwen, Kaunas, evenals bij Radisson Blu-hotels in Vilnius en de havenstad Klaipeda.
HYATT PLACE/HYATT HOUSE PARIS CHARLES DE GAULLE AIRPORT Hyatt heeft zijn eerste pand met twee merken op het vasteland van Europa geopend met de onthulling van het 309 kamers tellende Hyatt Place Paris Charles de Gaulle Airport en het langverblijfconcept Hyatt House Paris Charles de Gaulle Luchthaven. Deze laatste biedt 121 ‘keukensuites in appartement stijl’. De twee panden bevinden zich in het Paris Nord 2 International Business Park, ongeveer vijf kilometer van de luchthaven en delen faciliteiten, waaronder een binnenzwembad, een fitnesscentrum, 450 m2 aan vergaderen evenementenruimte en eet- en drinkgelegenheden, waaronder restaurant Zoom, bar en lounge. businesstraveller.nl
Marriott Hotels opens in Buenos Aires MARRIOTT HOTELS is voor het eerst sinds 2013 teruggekeerd naar
Argentinië met de opening van het Buenos Aires Marriott. Het hotel met 298 kamers ligt aan de 9 de Julio Avenue in de stad en beschikt over een clublounge en spa op de 23e verdieping met een 24-uursfitnessruimte en een buitenterras, evenals restaurant La Luciernaga voor Argentijnse en mediterrane gerechten en een Ierse bar. Het bestaande pand stond voorheen bekend als Hotel Panamericano Buenos Aires, maar heeft ‘uitgebreide verbouwingen’ ondergaan om het te laten voldoen aan de merknormen van Marriott Hotels. Marriott International heeft ook twee Sheraton-vestigingen in de omgeving van Buenos Aires, evenals de vijfsterren Park Tower, die deel uitmaakt van de Luxury Collection.
AIRPLUS LANCEERT ZAKELIJKE CREDITCARD AIRPLUS HEEFT DE AIRPLUS
Corporate Card gelanceerd, bedoeld voor voor ideale zakenreizen. Met datatransparantie en eenvoudige administratie. Onderdelen zijn gestroomlijnde digitale implementatie, naadloze onboarding, maximale transparanti en een gebruiksvriendelijk proces. ‘De AirPlus Corporate Cards vormen de ideale oplossing voor zakelijke uitgaven. Juist de actuele coronapandemie met alle reisbeperkingen en vele onzekerheden laat zien hoe ingewikkeld zakenreizen kunnen zijn. Daarom moeten betalingsprocessen eenvoudig en flexibel te gebruiken zijn en het programmabeheer in hun totaliteit geminimaliseerd worden’, aldus Michael Fuerer, Country Manager Nederland van AirPlus. Zie ook het interview op pagina 44. NOVEMBER/DECEMBER 2020
7
COLUMN
H. KERSTEN FINANCIËLE JOURNALISTIEK
18
Ik las de dag dat ik deze column ging schrijven: ‘Ajax gaat de NOW 2-steun van afgelopen zomer (deels) terugstorten. De omzet van de voetbalclub daalde toch minder dan 20% doordat spelers voor miljoenen zijn verkocht’. Dit uit Accountancy Vanmorgen, bron de Volkskrant. De kopregel was: ‘Transfers kosten Ajax NOW-steun’. Hot item, die NOW 1, 2 en 3-steun. De oorzaak dat veel bedrijven niet failliet zijn gegaan en dat veel werknemers ‘niet in de WW zitten’. Kortgezegd: NOW is een subsidie van de overheid op de loonkosten wanneer de omzet in een bepaalde periode 20% of meer gedaald is ten opzichte van een referentieperiode in 2019. Vanwege Covid-19. Wat is mijn probleem? Nu aangegeven wordt dat de omzet minder dan 20% gedaald is, is er in het geheel geen recht op NOW2-subsidie. Dus hoezo maar een deel terugstorten? Dan de kopregel, die lijkt tendentieus. Alsof Ajax benadeeld is door de regeling waardoor het steun mist. Maar: minder dan 20% omzetverlies betekent geen steun. Hadden ze Donny van de Beek, Joël Veltman en Sergino Dest maar niet moeten verkopen? Opbrengst: 61 miljoen euro (bron: transfermarkt.nl). In het jaarverslag 2019/2020 van Ajax is te lezen dat de omzet in dat boekjaar 162,3 miljoen euro bedroeg. Maar dat is exclusief de omzet uhv verkoop van spelers (in dat boekjaar Frenkie de Jong, Matthijs de Ligt, Kasper Dolberg, Hakim Ziyech om er maar een paar te noemen). De opbrengst van deze vier was circa 232 miljoen euro. Het transferresultaat was echter slechts 84 miljoen euro. Het verschil:
NOVEMBER/DECEMBER 2020
boekwaarde spelers, kosten makelaars en vast nog een aantal posten; we moeten immers aan de 148 miljoen euro komen. Maar nu, ondanks deze florissante cijfers is er slechts € 20.661.000 winst gemaakt. Stel je voor dat er geen spelers verkocht waren, dan was er een verlies geleden van meer dan 60 miljoen euro. Verkopen (met winst) van spelers is dan ook van levensbelang voor Ajax. Voor de NOW is de opbrengst van spelersverkopen omzet, en minder dan 20% omzetverlies betekent geen subsidie. Hulde aan Ajax dat ze de staatskas niet nodig hadden. Overigens kunnen ze wel een stootje hebben met een eigen vermogen van 229 miljoen euro. Hoe anders zijn de cijfers van Feyenoord. Bron: jaarverslag 2019/2020: Omzet € 73 miljoen, eigen vermogen krap 19 miljoen, een verlies geleden van 6,6 miljoen en een transferresultaat van 4 miljoen euro. Zouden die de ontvangen NOW2 ook (deels) terugbetalen, of zouden ze nog een bijbetaling krijgen bij de afrekening? Ook las ik op de website van VI nog een interview met Menno Geelen, commercieel directeur van Ajax, die constateert dat de recettes 55 miljoen op jaarbasis bedragen, zodat Ajax zwaar lijdt onder het spelen zonder publiek vanwege Covid-19. Hoezo? In het jaarverslag is opgenomen dat de omzet uit recettes € 15.901.000 bedraagt, toch iets anders dan de genoemde 55 miljoen euro. Bijzondere uitspraak, of optekening. Ik vraag mij overigens af wat Menno gezegd zou hebben wanneer hij bij Feyenoord commercieel directeur was geweest? Ik vind de cijfertjes bij voetbal toch interessanter dan het gros van de wedstrijden.
businesstraveller.nl
I XN ITAEORMV I E W
Jong, talentvol en Chinees →
Xiaomi, nog niet ze heel lang geleden in Nederland een onbekende naam, maar daar is snel verandering in gekomen. Een gesprek over de tomeloze ambities van het merk met Daisy D. Hu, Country Manager Benelux. De jonge talentvolle zakenvrouw, pas 32, staat symbool voor het nieuwe China.
TEKST TIJN KRAMER
‘De overeenkomsten tussen Nederland en China? We hebben een gelijke ‘mindset’. We willen zakendoen. Het is een van de redenen dat we een van onze West-Europese hoofdkantoren in Den Haag vestigen. Den Haag is een techhub en Nederland een belangrijk financieel centrum en heeft een high-end markt.’ Daisy Hu Daisy studeerde af aan de Shanghai Jiao Tong University, studeerde aan Seneca College in Toronto en werkte bij de Bank of China. Zij kwam begin 2019 bij Xiaomi als Sales Manager, verantwoordelijk voor België. Met haar sterke vaardigheden in zakelijk onderhandelen, meertaligheid en probleemoplossing, breidde ze het merk Xiaomi snel uit op de Belgische markt. Kort daarna werd Daisy Managing Director verantwoordelijk voor de Benelux-markt. Haar managementervaring op het gebied van financiën, media en hightech zorgde voor een sterk Benelux-team en het succes van Xiaomi in de regio. Het beeld van de traditionele werknemer komt al snel op, zoals we dat van documentaires kennen. De immer volgzame, zwijgzame en ontzettende harde werker. Dat
businesstraveller.nl
19
Van transparante TV's tot ultra smart phones... laatste klopt wel, maar de eerste twee clichés zijn aan modernisering toe. ‘Ik ben al vroeg naar het buitenland gegaan na mijn studie. Ik bespeur duidelijk bij de jongere generatie Chinezen een andere houding. Het kritisch denken is groeiende, je ziet duidelijk een trend dat ze leergierig zijn, en zaken willen veranderen. Het is een langzame breuk met oude zakelijke gebruiken. Het is daarom ook belangrijk van elkaar te leren.’ Zo ook met Nederland, in zakelijke ambitie een soortgenoot van China, maar wel met een ander DNA? ‘Uiteraard zijn er verschillen. Jullie doen als sinds de VOC-tijd wereldwijd zaken. Jullie hebben een bepaalde structuur, methodiek met openheid en directheid. Chinezen volgen eerder hun mentor en leraar, dat stamt uit onze Confuciaanse cultuur. Maar ik vertel mijn Chinese vrienden altijd ook voor meer transparantie te kiezen, te laten zien we je bent en wat je kunt. Anderzijds kunnen Nederlanders ook weer van Chinezen leren. Wij,
NOVEMBER/DECEMBER 2020
→
NOVEMBER/DECEMBER 2020
businesstraveller.nl
CREDITS: GOOGLE MAPS
52
51
56
52 I CADHO HO HO!
De ultieme kerstcadeaugids 56 I HO HO HORLOGES
De beste exemplaren van het jaar 62 I BOHOHONAIRE
62
Culinair genieten op een mooi eiland businesstraveller.nl
NOVEMBER/DECEMBER 2020
BESTE HORLOGES
EEN TERUGBLIK OP HET JAAR We verzamelen de beste horloges die in 2020 zijn uitgebracht - en kijken vooruit naar 2021, dat een net zo onvoorspelbaar jaar kan blijken te zijn als het jaar dat net is verstreken...
TEKST CHRIS HALL 56
W
aar te beginnen? Geen enkele manier van leven is vrijgesteld van de impact van het coronavirus, en hoewel het, als u door de volgende pagina's bladert, lijkt dat de wereld van luxe horloges net zo goed gevuld is met fijn gepolijst speelgoed als altijd, is dat niet zo geweest. Zoals ik bespreek in mijn voorspellingen, maar het ergste kan nog moeten komen als de pandemie in 2021 voortduurt. De makers van dure horloges hebben bewezen veerkrachtig te zijn - in lijn met hun klanten - maar de tijden blijven moeilijk voor degenen die ze moeten verkopen. Zoals lezers van Business Traveller zullen begrijpen, is de luchthavenverkoop sterk gedaald, evenals het aantal bezoekers van luxe winkelstraten wereldwijd. De NOVEMBER/DECEMBER 2020
pandemie heeft de betrokkenheid van de horlogewereld bij e-commerce versneld - een welkome ontwikkeling voor iedereen die zich niet in de buurt van de PC Hooftstraat bevindt. Het lijkt waarschijnlijk dat de manier waarop we horloges kopen in de toekomst heel anders kan zijn, met schema's voor kopen voordat je koopt en levering op dezelfde dag dat al in sommige online winkels wordt aangeboden. Sommigen beschouwen het genieten van dure horloges misschien als ongepast in deze zware tijden, maar ik zou toch willen zeggen dat blijvende interesse in luxe ons niet belet om ons om het grotere geheel te bekommeren. Iedereen heeft zijn passies nodig en, als horloges die van u zijn, kunnen ze hopelijk voor een welkome afleiding zorgen. Op het gebied van horloges was het een gemengd jaar; verschillende van de grotere
spelers besloten al snel om op de rem te trappen en/of hun grote lanceringen uit te stellen, dus we hebben weinig gezien van Patek Philippe, Audemars Piguet, Vacheron Constantin, Omega of Tudor. Het was ook een erg rustig jaar voor de vele high-end nichemerken in Zwitserland; men hoopt dat ze allemaal zullen overleven om op een andere dag weer naar voren te komen. Het grootste deel van wat we hebben gezien was, zoals verwacht, horloges die zijn ontworpen en op de markt gebracht om over een periode van drie tot vijf jaar actueel te zijn totdat alles weer normaal is. Ik had zeker geen tekort aan kandidaten voor onze samenvatting van de beste horloges van het jaar - de volgende pagina's zijn, zoals altijd, een mengelmoes van mechanisch vernuft en esthetische zwier.
businesstraveller.nl
VOORSPELLINGEN VOOR 2021 ZWAAR WEER Het ontwrichtende effect van een wereldwijde pandemie op de uurwerken zal zich volledig manifesteren, aangezien vertragingen in toeleveringsketens die Azië, Europa en Amerika overspannen, een impact hebben op de productie. Gangbare horlogebedrijven vertrouwen op een relatief klein netwerk van leveranciers voor componenten - van saffierkristallen tot wijzerplaten of riemgespen - en bestaan in een ecosysteem waar doorlooptijden en productiecapaciteiten weinig marge voor fouten toelaten. Als een van deze bedrijven ten onder gaat, wordt het leven van tientallen merken en de retailers die erop vertrouwen, lastig. ECO-NOODZAAK Horlogemakers die zich met duurzaamheid bezighielden deden dit meestal met fotogenieke liefdadigheidsinitiatieven gericht op het redden van zeeleven; op zich bijzonderwaardig, maar irrelevant voor de kernvraagstukken over productie en fabricage. Er zijn tekenen van een mentaliteitsverandering, met merken zoals IWC die vooroplopen op het gebied van duurzaam ondernemen, en projecten van Breitling en Panerai om hun gebruik van teruggewonnen materiaal te vergroten (Panerai werkt aan een project om 's werelds eerste 100 procent gerecycled horloge te lanceren). Ik denk dat 2021 het jaar wordt waarin Zwitserland echt wakker wordt met energie voor duurzaamheid, maar zoals altijd zal het tempo van verandering niet snel genoeg zijn.
57
ONDERNEMERS ZULLEN TOENEMEN Crisis kweekt meestal creativiteit en ik verwacht dat het met het coronavirus niet anders zal zijn. Of het nu gaat om de manier waarop we horloges kopen en verkopen - nieuw, tweedehands of vintage - de materialen waarvan ze zijn gemaakt, of de manier waarop we samenkomen om onze genegenheid voor deze anachronistische obsessie te delen, zal in 2021 waarschijnlijk enkele heldere nieuwe ideeën brengen. EEN TUSSENJAAR Hoewel we in het algemeen hopen dat 2021 het jaar 2020 zal goedmaken op sportief, artistiek, cultureel, gastronomisch en, ik durf het te zeggen, politiek niveau, zou ik graag willen denken dat we een uitstekende reeks horloges zullen zien hit onze boetieks, websites en Instagram-feeds, want wat in 2020 niet werd uitgebracht, kan niet langer wachten. En hoewel ik vrij ben van de verplichting om een nieuwe Rolex Submariner te voorspellen, is het heiligschennis om te vragen of er in 2021 iets interessants uitkomt?
businesstraveller.nl
NOVEMBER/DECEMBER 2020
→
BONAIRE
TEKST ARJEN LUTGENDORFF
BRASS BOER BONAIRE Voor wie naar Bonaire op vakantie of zakenreis gaat, is Brass Boer Bonaire een absolute must. Business Traveller sprak er met chef-kok Stefan Martens en gastheer Feike Postma. Sinds wanneer zit Brass Boer Bonaire hier? Martens: ‘Halverwege november was het drie jaar geleden dat we hier zijn gestart.’ 62
Hoe is dat zo tot stand gekomen? Martens: ‘Jonnie en Thérèse Boer komen al 25 jaar in de Caribbean en het is altijd hun droom geweest om hier een restaurant te hebben. Uiteindelijk zijn zij en Gerrit Tijhuis, de eigenaar van Delfins Beach Resort, met elkaar in contact gekomen. Het was voor Jonnie en Thérèse dé kans om hier te beginnen. We zitten naast het Delfins Beach Resort Bonaire.’ Voor wie Brass Boer niet kent? Wat zijn de usp’s? Postma: ‘We hebben een prachtige locatie op een prachtig eiland. We zitten aan het water wat een geweldige sfeer geeft. Daarnaast hebben we een totaalpakket wat betreft aanbod en er zijn nog allerlei plannen. We zijn geen Librije, maar wel gericht op luxe. Lekker eten, goede kwaliteit, goede service in een prachtige omgeving. De naam Brass zegt het ook, lekker zitten, lekker drinken, de tafel vol, dat is het idee. Daarnaast verzorgen we ontbijt van 7.00 tot 11.00 uur, ook omdat we bij het resort zitten. Het ontbijt dat wij serveren is net even anders dan het standaard ontbijt. Verder hebben we nog de beachbar Club Tropicana die ooit als een echte beachbar is begonnen en inmiddels aardig is uitgebreid. Hier wordt lunch geserveerd van maandag tot en met zaterdag van 12.00 tot 16.00 uur. Bij de beachbar serveren we ook een hele mooie (kleine) kaart hebben met bijvoorbeeld niet zomaar een salade, maar net even anders. Overigens is in Zwolle gestart met Brass Boer Thuis, dat hetzelfde concept hanteert als we hier op Bonaire doen.’ Wat is dan dat ‘net even anders’? Postma: ‘Dat is de vingerafdruk van Jonnie en Thérèse en de producten waarmee we werken. We werken namelijk met →
NOVEMBER/DECEMBER 2020
I S TA N BU L
63