Samen aan de slag met Formatief handelen in de les! Een groep talendocenten van het Vathorst College in Amersfoort werkte in het schooljaar 2022-2023 samen met Meike Berben van CPS Onderwijsontwikkeling en advies aan het implementeren van formatief handelen in de les. Docenten Ingrid en Nicolas delen hun ervaringen. Ingrid en Nicolas, kunnen jullie iets vertellen over hoe jullie op een creatieve manier formatief handelen inzetten?
Wat is de formatieve cyclus precies Bij formatief handelen, dat bij CPS formatief toetsen heet, maak je doelgericht en cyclisch gebruik van informatie om het leren te verbeteren. Je stelt duidelijke leerdoelen, je gebruikt werkvormen om het leren te toetsen en je neemt een beslissing om het leerproces te vervolgen. De ingrediënten Doel, Toets en Gevolg noemen we samen de formatieve cyclus. Feed up
Doel
Gevolg
Toets
Feed forward
Feed back
Formatief toetsen in de les (CPS Onderwijsontwikkeling en advies, 2019)
56
Ingrid: In VWO 5 heb ik een les schrijfvaardigheid anders ontworpen. In plaats van dat ik zelf uitlegde hoe een goede brief eruitziet, heb ik leerlingen aan de hand van 3 anonieme voorbeelden de succescriteria laten bedenken. Ze moesten uitleggen waarom de ene brief beter was dan de andere. De door de leerlingen bedachte succescriteria hebben we klassikaal besproken en ik heb er feedback op gegeven. Ik merkte dat veel leerlingen de juiste succescriteria konden noemen en dat ik weinig hoefde aan te vullen. Daarna maakten de leerlingen met de succescriteria zelf een goede brief. De leerlingen waren gemotiveerder en wisten veel beter hoe zo’n brief eruit moest zien. Nicolas: Ik laat de leerlingen in een portfolio vragen beantwoorden: ‘Hoe ga je de woorden en grammatica leren? Welke woorden heb je geleerd? Heb je de leerdoelen van de startmail bereikt? Indien niet, welke stappen ga je ondernemen om deze alsnog te halen tijdens de volgende les? Leerlingen geven zo zichzelf feed back en feed forward. Ik bespreek dit met de leerlingen en ik bekijk waar ik in de lessen extra aandacht aan besteed. Ingrid: Voor mijn grammaticalessen heb ik een lessenserie ontworpen. In les 1 stelde ik 4 vragen die de leerlingen aan het einde van de les moesten kunnen beantwoorden. In de les gingen ze aan de slag met deze vragen. De antwoorden nam ik aan het einde van les 1 in. Vervolgens heb ik groepen samengesteld van leerlingen die de vragen goed en minder goed beantwoord hadden. In les 2 hielpen de leerlingen elkaar binnen de groepjes met vaststellen welke leerdoelen ze al beheersten en waar ze nog verder