Page 49

GEDRAG IN DE KLAS 49

U

Uit onderzoek van de Inspectie in 2012 blijkt dat ongeveer de helft van de leraren in het vo geen rekening houdt met verschillen in de klas, om uiteenlopende redenen. Of leraren zijn nog aan het zoeken naar een passende vorm of ze zien het nut van di erentiatie niet in omdat toetsing en examinering voor alle leerlingen hetzelfde zijn. Een ander argument is dat het te veel (voorbereidings)tijd zou kosten en moeilijk toepasbaar is in lessen van vijftig minuten. Omgaan met verschillen tussen leerlingen is nodig voor passend onderwijsbeleid. Door te di erentiëren kunnen leraren en scholen betere schoolprestaties realiseren. Dit vereist kennis en inzicht met betrekking tot de leerstof, leerprocessen, leerstijlen, didactisch repertoire, organisatorische vaardigheden en klassenmanagement. Bij KPC Groep heeft een team van adviseurs zich gespecialiseerd in di erentiatie; experts die leerkrachten, schoolleiders en schoolbesturen ondersteunen, coachen en begeleiden met het verbeteren van onderwijsprestaties, professionaliseringsbeleid, klassenmanagement en implementatie van passend onderwijs.

Optimaal presteren Als je leraren vraagt welke verschillen ze zien in de klas noemen ze vrijwel altijd het niveau van de leerling, interesses en uniciteit van de hersenen. Leraren die di erentiëren benaderen leerlingen met verschillende leerkenmerken op verschillende wijzen en dragen daarmee bij aan het optimaal presteren van elke leerling, zwakker of getalenteerd. Di erentiëren in de klas gaat onderpresteren van goede leerlingen tegen, voorkomt uitval van leerlingen met veel ondersteuningsbehoefte, werkt motivatieverhogend, voorkomt ordeproblemen en levert een positieve bijdrage aan het klassenmanagement van leraren. Adviseur Evelien Loe en van KPC Groep is al vijftien jaar actief als lerarenopleider. Ze ziet dat het bestaande thema Omgaan met verschillen opnieuw aandacht krijgt en hoog op de agenda van scholen staat als middel om prestaties te verbeteren. Het is echter niet iets is wat je zomaar kunt als leraar. ‘Je moet een groot pakket aan vaardigheden beheersen, om te beginnen basisvaardigheden als het creëren van een positief pedagogisch klimaat, gebruikmaken van didactische variatie en boven de stof en methode kunnen staan. Je moet regisseur zijn van je eigen onderwijs en zelf de onderwijsdoelen bepalen bij de leerstof, daar schort het vaak aan. Dat is een belangrijke basisvoorwaarde om vorm te kunnen geven aan het omgaan met verschillen.’

bij omgaan met verschillen. ‘Zodra ze helder hebben wat er al gebeurt door best practices te delen, blijkt dat ze onbewust al behoorlijk bekwaam zijn. Het is ook een stuk bewustwording. Voor omgaan met verschillen bestaat geen blauwdruk, het is gekoppeld aan de leerlingen die je in de groep hebt. Nu gebeurt het vaak ad hoc en weinig systematisch. Leren omgaan met verschillen betekent veel werk en het kost tijd, vooral in het begin. Maar uiteindelijk loont het.’ Loe en vindt het mooi om te zien hoe leraren actief aan de slag gaan en meer vooruitdenken. ‘Ze stappen af van frontaal lesgeven met vaste routines omdat dit geen ruimte geeft voor verschillen. Activerende didactiek en gevarieerd lesgeven passen daar beter bij.’ Dat vindt ook KPC-adviseur Wilma Willems. ‘Recent onderzoek heeft aangetoond dat evenwicht tussen structuurondersteuning en autonomieondersteuning van groot belang is. Het idee van zelfstandig werken uit de jaren tachtig gaf leerlingen weinig structuur voor het leren en vaak te veel autonomie. Sommige kinderen verdrinken in te veel vrijheid en hebben juist structuur nodig om e ectief te leren.’

Toetsgegevens Structuurondersteuning is ook instructie geven en betekent niet dat je als leerkracht gaat zeggen hoe het moet, maar dat je kinderen aan het denken zet zodat ze zelf tot leren komen en cognitief worden uitgedaagd. Als kinderen kennis en vaardigheden eigen maken, kunnen ze die vaak ook toepassen in andere situaties. Wilma: ‘Kinderen de tools en bouwstenen geven en leren om verbanden te leggen, is belangrijk in onze snel veranderende maatschappij. Omgaan met verschillen is leren het zelf te doen. Kijken naar wat kinderen zelf kunnen en daarbij aansluiten als leerkracht zorgt voor een e ectiever leerproces. Om de kwaliteit van onderwijs te verhogen, is het van belang om niet alleen naar zorgleerlingen te kijken, maar ook naar excellente leerlingen. Willems komt geregeld op scholen die een negatief oordeel hebben gekregen van de Inspectie. ‘Vaak gaan schoolteams dan doen, doen, doen. Terwijl het in eerste instantie gaat om samen nadenken en beredeneerd en doelgericht werken. Neem waar wat leerlingen nodig hebben. Begin met kijken naar observaties en toetsgegevens en pak problemen systematisch aan. Toetsgegevens zijn niet heilig, maar vooral informatief om het vormgeven van je onderwijs te sturen. Op vaste momenten kun je jezelf de vraag stellen: doen we de goede dingen als school en geven we iedere leerling wat hij of zij nodig heeft? Van daaruit kun je omgaan met verschillen, opbrengstgericht werken en prestaties verbeteren.’

Onbewust bekwaam Wat Loe en in de praktijk ziet, is dat leraren en de schoolleiding vaak geen concrete beelden hebben

PrimaOnderwijs juni 2013  
PrimaOnderwijs juni 2013  

Voor alle professionals in het onderwijs

Advertisement