Theatergeschiedenis
Theatergeschiedenis
THEATER IN DE TUIN, SPEKTAKEL IN DE SERRE: HET HOFTHEATER VAN LAKEN
Ivo Kersmaekers
Als we in de kop zouden toeteren over ‘het geheim van Laken’, dan zou jullie fantasie al snel op hol slaan: samenzweringen, religieuze genootschappen, tunnels naar oorden van lichte zeden… Deze speurtocht is helendal professioneel, maar daarom niet minder spannend.
Al enige tijd doen geruchten de ronde over een geheim theater in het koninklijk paleis van Laken. Samen met enkele collega’s uit onze sector probeerden we hierover meer informatie in te winnen, inclusief brieven naar het hof. Onze vragen bleven onbeantwoord, waardoor het mysterie – en onze nieuwsgierigheid – alleen maar groter werden. In België zijn er amper nog hoftheaters. Het enige dat nog in privé handen is, is in Chimay. Dit pareltje werd met veel zorg gerestaureerd door de huidige Prins van Chimay en de Caraman, prins Philippe de Riquet. Het theater werd in het kasteel gebouwd door de Franse architect en theaterontwerper Charles-Antoine Cambon (1802-1875). Hij bracht de plannen mee van het eerste theater van Fontainebleau, dat in 1856 in de vlammen opging. Het opende in 1863 en bood plaats aan 200 toeschouwers. Nu wordt het occasioneel voor concerten gebruikt. Toen ik het theater een paar jaar geleden bezocht, stelde de prins dat dit het enige hoftheater in België was. Toen ik hem er op wees dat er mogelijk ook in Laken een dergelijke infrastructuur was, bevestigde hij mijn vermoeden: “Ja, maar dat theater is niet in het paleis zelf, maar in een bijgebouw.” Meer had ik niet nodig om het spoor weer op te pikken.
14 | STEPP THEATER IN DE TUIN
Eén na één kwamen de voorbeelden boven. In het enorme kasteel van Heverlee had de hertog van Arenberg een privétheater. Het domein is nu eigendom van de Universiteit van Leuven. De toestand van het theater is mij verder onbekend. In het park van het kasteel van Seneffe staat een theater, in 1780 gebouwd naar plannen van de Franse architect Charles de Wailly. Het kasteel en het domein is eigendom van de Franse gemeenschap en met een brede borstel gerenoveerd in 1995. Tijdens mijn onderzoek kwam ik in contact met de schoondochter van Philippe de Riquet, prinses Marie-Séverine de Caraman de Chimay. Zij stelde mij voor aan Boudewijn d’Hoore, het hoofd van de koninklijk archieven. Al snel bevond ik mij in een klein kamertje van het koninklijk paleis, aan een tafel met plannen, brochures en foto’s. De referenties die ik hier vond, stuurden mij op een reis door de geschiedenis van het koninklijk theater en bij uitbreiding de geschiedenis van België en de koninklijke familie. Het koninklijk Kasteel van Laken is eigendom van de Koninklijke Schenking. In 1900 schonk Leopold II zijn eigendommen aan de Belgische staat. Leopold wilde niet dat zijn erfenis verdeeld werd onder zijn dochters, die bovendien met buiten-
THEATER IN DE TUIN STEPP | 15