Ooggetuigenverslag van David Smalhout over zijn aankomst in Auschwitz-Birkenau
Ins K a m i n Er is nooit eerder uit gepubliceerd, uit het uitvoerige verslag dat David Smalbout zeer snel na zijn aankomst uit de kampen in juli 1945 is gaan opschrijven en dat daarna bijna zestig jaar verborgen is gebleven. Het is een indrukwekkend verhaal, van binnenuit en heel direct. Wij kozen het fragment waarin hij zijn aankomst per trein uit Westerbork in Auschwitz-Birkenau beschrijft. Loucky Content schreef de inleiding. "David was een bescheiden man', vertelt zijn vrouw Hansje. Hij was de zoon van een diamantslijper. Maar David mocht toch naar de HBS, omdat hij een goed verstand had. David Smalhout en Hansje Soester kregen vlak voor de oorlog verkering en trouwden in 1943 als een van de laatste joodse paren in de Nieuwe Synagoge aan wat nu het Jonas DaniĂŤl Meyerplein heet. Als door een wonder zijn ze allebei uit de kampen teruggekomen. David Smalhout overleed in 1989. Vlak voor de oorlog had Smalhout bij houthandel Jongeneel gewerkt. Na zijn terugkeer uit de kampen legde hij - terwijl zijn vrouw nog aansterkte - meteen in juli 1945 contact met zijn oude werkgever. Hij kon daar meteen weer terugkomen. "Maar vertel eens, war heb je allemaal meegemaakt?", vroeg zijn oude baas. "Dat is te veel om zo maar te venellen, maar ik zal het opschrijven, en dan moet u het maar lezen", zei Smalhour. En zo gebeurde het. In juli 1945 begon hij te schrijven, en op 14 april 1946 was het af "Hij liet het mij pas lezen toen het klaar was", zegt zijn vrouw. "Avonden lang zat hij te schrijven. Soms tot drie uur 's nachts. En pas daarna heb ik het gelezen, en toen stuurde hij het naar
de zaak. Daar waren ze onder de indruk. Ze stuurden het pas jaren larer terug, toen er brand was geweest. Ze waren bang dat er iets mee zou gebeuren". Het werd goed opgeborgen in een kast bij de Smalhouts. En nu liggen de 57 vergeelde pagina's voor ons op rafel omdat zoon Herman er het belang van inziet en het ook ziet als een eerbetoon aan zijn vader. Het is een minutieus ooggetuigenverslag van de gebeurtenissen in de oorlog. Eerst het begin van de vervolgingsmaatregelen in Amsterdam, dan Westerbork, Auschwitz, het werk in de fabriek bij Meuselwitz,
kamp Buchenwald, de evacuatie per trein toen het kamp volgens de kampleiding in "veiligheid" gebracht moest worden. En uiteindelijk de bevrijding en de aankomst in Nederland. Het verslag is heel direct geschreven. Het ademt de taal van die tijd. Gedetailleerd, maar zonder opsmuk. Zo vertelt hij hoe hij zijn schoenen weet te behouden door er een stuk vanaf te snijden, zodat niemand ze meer wil. Naast alle ellende is et ook relativerende humor. En woede, hoe zoiets met de Amsterdamse joden kon gebeuren. Loucky Content