KURIER PLUS 11 MARCA 2023
20
www.kurierplus.com
Najbardziej demokratyczna ze sztuk*
Autor zdjêcia Fryderyk Dammont
Fryderyk Dammont i przyjaciele – wystawa fotografii w Centrum PolskoS³owiñskim, nie jest formalnie ekspozycj¹ Klubu Fotografika, organizacji za³o¿onej w 1998 r. Ale faktycznie sta³a siê swoist¹ namiastk¹ tej w³aœnie imprezy gromadz¹cej od lat wszystkich z Nowego Jorku i okolic interesuj¹cych siê robieniem zdjêæ. A poniewa¿ fotografia sta³a siê najbardziej demokratyczn¹ ze sztuk, tote¿ i osób próbuj¹cych artystycznych si³ w tej dziedzinie nie brakuje. O Klubie przez ostatnie lata by³o cicho… Zawieszono doroczne Salony, tak¿e z powodu pandemii (podobne tradycja ma zostaæ wznowiona). Na razie jednak mieliœmy tego zapowiedŸ, a okazj¹ sta³y siê setne urodziny honorowego cz³onka Klubu, Fryderyka Dammonta. Jego te¿ fotografie, jakie znamy z poprzednich wystaw, jak i jemu poœwiêcone, zajmowa³y poczesne miejsce. Na zdjêciach dominuje przyroda – Arizona? Przyroda piêkna, egzotyczna, efektowna. Jest nieruchoma, majestatyczna, monumentalna; zawsze tam, kiedy tylko w dowolnej chwili siê zjawimy, by j¹ uwieczniæ, niezmienna w swej urodzie, ró¿na tylko w zale¿noœci od oœwietlenia. Nie zawodzi: kolory, cienie, œwiat³o i bezludzie. Tylko ona sama w ca³ym dostojeñstwie. Nie zawsze. Seria portretów ptasich w wykonaniu prezesa klubu, Edwarda Madeja, to nie tylko obraz kunsztu artystycznego, ale i przyk³ad cierpliwoœci, jednej z najwa¿niejszych cech ka¿dego dobrego fotografa: czekanie na ptaka, by siê „ustawi³” do zdjêcia, wymaga czasu i sporego samozaparcia. Efekt uroczy. Kolor najistotniejszy, niuanse barw pierzastych stworzonek – urzekaj¹ce; nie jakiœ egzotycznych ptaszków, ale takich, które widzê te¿ i w swoim ogródku. Krajobraz miejski, nowojorski, detaliczny, nieruchomy ogl¹damy na trzech panoramicznych fotografiach Zbigniewa £ukasika. Tu – pejza¿ nocnego Manhattanu widzianego zza rzeki – obiekt jest dla artysty wa¿ny, ale stanowi jakby pretekst do zademonstrowania technicznej zrêcznoœci wykonania tak szerokiego ujêcia. Trudn¹ sztukê portretu zaprezentowa³ Dariusz Kanarek. Czarno-bia³e fotogramy stanowi¹ rodzaj studium twarzy ludzkiej.
Zosia Zeleska-Bobrowski
Dariusz Kanarek
Wies³aw Burdzy
Aneta Pieróg-Sudo³
FOT. WOJTEK MAŒLANKA
Jolanta Szczepkowska
Katarzyna Mojeœcik
Klubowicze z przedstawicielami Rady Dyrektorów CPS
FOT. ZOSIA ZELESKA-BOBROWSKI
Ma³gorzata Sobocka
Edward Madej
Edward Madej, Fryderyk Dammont i Marian ¯ak
Rezygnacja z koloru sprawa, i¿ obiekt jako taki – w tym wypadku ludzka twarz – wysuwa siê na pierwszy plan. Podobny efekt widzimy na czterech, kompozycyjnie tworz¹cych ca³oœæ, „konstruktywistycznych” zdjêciach Anety Pieróg-Sudo³ i dzie³a architektoniczne, twory ludzkich r¹k i natura ujawniaj¹ jakby tê sam¹ g³êbok¹ strukturê. Jeden podstawowy zamys³ budowniczych œwiata! Podobn¹ estetykê – konstruktywizm – zaprezentowa³a na tak¿e czarno-bia³ych fotogramach Jolanta Szczepkowska: pion i poziom, geometria rz¹dzi. Na wystawie mamy te¿ sporo zdjêæ znanych ju¿ z poprzednich ekspozycji Klubu, na przyk³ad zabawn¹ seriê zdjêæ Zosi ¯eleskiej-Bobrowski nawi¹zuj¹cych do œwietnej tradycji fotoreporta¿u. Utrwali³a obraz wnêtrza muzealnych wagonów metra kursuj¹cych bodaj tylko w wybrane niedziele i œwiêta i przewo¿¹cych pasa¿e-
rów, stosownie ubieraj¹cych siê na te okazje w stroje dawnych epok. Na kilku – anonimowi pasa¿erowi, a na paru innych – cz³onkowie Klubu Fotografika korzystaj¹cy z tej „archiwalnej” przeja¿d¿ki. Nie sposób w krótkim podsumowuj¹cym tekœcie przedstawiæ wszystkich – urzekaj¹cych zdjêæ Katarzyny Mojeœcik i analitycznych Ma³gorzaty Sobockiej; studiów przyrody Wies³awa Burdzego i (jedynych) dynamicznych ujêæ surferów na morskiej fali. Klub Fotografika zasadniczo jest organizacj¹ dostêpn¹ dla jak najszerzej grupy zainteresowanych robieniem zdjêæ. Od pocz¹tku postawi³ sobie taki cel – jak najmniej elitaryzmu. Wobec coraz doskonalszego sprzêtu dostêpnego dla ka¿dego, ³atwoœci robienia dobrych zdjêæ, ich ma³ych i coraz ni¿szych kosztów, fotografia sta³a siê pierwsz¹ prawdziwie masow¹, powszechn¹ sztuk¹. Wszyscy fotografuj¹, wiêkszoœæ prezentuje swoje osi¹gniêcia w ró¿nych miejscach przepastnego internetu, niektórzy, jak zrzeszeni w polskim Klubie Fotografika w Nowym Jorku, pokazuj¹ swoje dzie³a na papierze. Starsi sta¿em fotograficy z¿ymaj¹ siê nieco na powsta³¹ sytuacjê i wzdychaj¹ do nie tak dawnych czasów, kiedy istnia³o œcis³e rozró¿nienie miêdzy amatorami popularnych zdjêæ, rzemieœlnikami fotografii, oraz artystami tej sztuki. Dziœ ró¿nica ta zatar³a siê; ka¿dy z aparatem (sensu largo, skoro to mo¿e byæ i telefon, i tablet, i nie wiem, co jeszcze) wystêpuje w trzech wspomnianych rolach jednoczeœnie.
Nie chcia³bym absolutnie, aby zrozumiano moje s³owa jako krytykê amatorskich przedsiêwziêæ. Wrêcz przeciwnie, chcê podkreœliæ, ¿e dziœ zanika ta ró¿nica i ka¿dy jest artyst¹, a najwa¿niejsza jest sama chêæ robienia zdjêæ i pokazywania ich, to znaczy sprostanie odpowiednim, wysokim zapewne wymaganiom artystycznym. Klub Fotografika spe³nia niezmiernie po¿yteczn¹ rolê w integrowaniu œrodowiska Polaków z aparatami (w powy¿szym sensie). Uczy nie tyle robienia zdjêæ (bo to dziœ potrafi ka¿dy), ale mobilizuje zainteresowanych do utrwalania tego, co zobaczyli. Przecie¿ fotografia jest sztuk¹ patrzenia na rzeczywistoœæ, obserwacji, widzenia w niej czegoœ, czego my, zabiegani w codziennoœci, nie dostrzegamy albo nie mamy czasu, ¿eby ujrzeæ. I tej w³aœnie specjalnej umiejêtnoœci czy wra¿liwoœci na otoczenie nauczyæ mo¿e nas sztuka fotografii. W siedzibie Centrum Polsko-S³owiañskiego ogl¹damy du¿o ciekawej, dobrej fotografii. Swoje prace wystawi³o 27 osób, prezentuj¹c w sumie ponad sto prac, w tym obrazy dwóch malarek. Rozmaitoœæ stylów, tematyki i punktów widzenia œwiadczy, jak rozleg³a jest paleta doœwiadczeñ ludzi z aparatem. ck
* Tekst ten nie móg³by powstaæ bez wydatnej pomocy dzia³aczki Klubu, znanej artystki Zosi ¯eleskiej-Bobrowski. Dziêkujê jej bardzo za ¿yczliwe wsparcie.