THE HISTORY BENEATH | ΣΙΦΑΣ ΤΖΑΝΕΗ & ΣΙΦΑΣ ΤΖΑΣΜΙΝ by Janae Cephas

THE HISTORY BENEATH ΤΖΑΝΕΗ ΣΙΦΑΣ | ΤΖΑΣΜΙΝ ΣΙΦΑΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΧΩΡΟΥ ΦΟΡΕΙΣ ΜΝΗΜΗΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΟ ΦΟΡΤΙΟ ΦΩΤΙΣΜΟΣ ΗΧΟΣ ΘΕΜΑΤΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΕΝΝΟΙΑ «ΑΝΟΙΚΤΟΥ» - «ΚΛΕΙΣΤΟΥ» ΧΩΡΟΥ ΕΝΝΟΙΑ «ΠΕΡΑΣΜΑΤΟΣ» ΕΝΝΟΙΑ «ΜΙΚΡΟΚΟΣΜΟΥ» ΠΕΡΙΓΥΡΟΣ ΣΤΟΑΣ ΒΙΝΤΕΟΣΚΟΠΗΣΗ ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΧΩΡΟ

.1 .2 .3 .4 .5 .6 .7 .8 .9 .10 .11 .12 .13 .14 .15 .16

ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ

Η στοά Ανατολής βρίσκεται στην οδό Αριστείδου 10-12 στο κέντρο της Αθήνας. Είναι εύκολα προσβάσιμη καθώς έχει απόσταση μόλις 350 m. από τον σταθμό του μετρό «Πανεπιστήμιο». Επίσης, είναι κοντά στην πλατεία Κλαυθμώνος και στην πλατεία Δημαρχείου.

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Σύμφωνα με καταστηματάρχες, ο αρχιτέκτονας που την σχεδίασε, του οποίου το όνομα δεν μας είναι γνωστό, ζούσε στην Αλεξάνδρεια σε μία παρόμοια στοά και σχεδίασε τη στοά Ανατολής έχοντας εκείνη ως γνώμονα, ωστόσο η ημερομηνία δημιουργίας της είναι άγνωστη.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ

Πολλοί από τους αρχικούς ιδιοκτήτες καταστημάτων δεν ζουν ή δεν εργάζονται πλέον εκεί. Οι εργαζόμενοι στην στοά σήμερα δεν γνωρίζουν πολλά στοιχεία για την ιστορία της στοάς. Φαίνεται πως μαζί με τους παλιούς ανθρώπους που σύχναζαν ή εργάζονταν εκεί, χάθηκε και το μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας της.

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΧΩΡΟΥ

Η στοά Ανατολής διατηρεί την πρώιμη μορφή της αθηναϊκής αυλής/στοάς.

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΧΩΡΟΥ

Με ελεύθερο το διάδρομο κίνησης στο εσωτερικό του κτιριακού συνόλου, αλλά την ίδια στιγμή υπαίθριο και ανοικτό.

Στο υπόγειο λειτουργούσε το εστιατόριο της περιοχής που φιλοξενούσε συχνά κόσμο από το Υπουργείο Πολιτισμού, πριν μεταφερθεί από την οδό Αριστείδου, ενώ ακόμη και σήμερα είναι ζωντανό από τα τυπογραφεία.

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΧΩΡΟΥ

Εδώ μπορεί κανείς να βρει μερικά από τα πιο μικρά καταστήματα στην Αθήνα, μόλις 2 τ.μ., που παρά το μικρό μέγεθός τους είναι εξαιρετικά εργαστήρια.

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΧΩΡΟΥ

Στο ισόγειο και στους ορόφους έχουν απομείνει ελάχιστα καταστήματα.

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΧΩΡΟΥ

ΦΟΡΕΙΣ ΜΝΗΜΗΣ

Με το πέρασμα του χρόνου, οι τοίχοι και οι οροφές στη στοά έχουν αρχίσει και εμφανίζουν φθορές, με το ξεφλούδισμά τους να αποτελεί την πιο έντονη φθορά που μπορεί κάποιος να παρατηρήσει. Έτσι, «μαρτυράται» θα μπορούσαμε να πούμε η περίοδος στην οποία αυτή δημιουργήθηκε από τον αρχιτέκτονα.

ΦΟΡΕΙΣ ΜΝΗΜΗΣ

Στο χώρο παρατηρούνται διάφορες επιγραφές/ταμπέλες, μερικές από τις οποίες ανήκουν σε καταστήματα που πλέον δεν λειτουργούν. Οι γραμματοσειρές αλλά και η γλώσσα που χρησιμοποιείται σε αυτές δηλώνουν πως οι επιγραφές αυτές δημιουργήθηκαν στα μέσα του 20ου αιώνα.

ΦΟΡΕΙΣ ΜΝΗΜΗΣ

Στη φωτογραφία παρατηρούμε τον εσωτερικό χώρο ενός διαμερίσματος/δωματίου της στοάς. Τα αντικείμενα που βρίσκονται μέσα σε αυτόν, μας δείχνουν πως μπορεί να λειτουργούσε στο παρελθόν ως χώρος ξεκούρασης, ως καθιστικό ή ως αποθηκευτικός χώρος – το δωμάτιο τώρα φαίνεται αρκετά παραμελημένο και σκονισμένο.

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΟ ΦΟΡΤΙΟ

Ο παρατηρητής βιώνοντας το χώρο και παρατηρώντας τις λεπτομέρειές του μπορεί να βρει στοιχεία που υποδηλώνουν πως αν και τώρα η στοά δεν χρησιμοποιείται τόσο, παλιά έσφυζε από ζωή. Από την περιεργασία των λεπτομερειών αυτών μπορεί κανείς να καταλάβει ότι οι άνθρωποι που σύχναζαν εκεί ποίκιλλαν ως προς την καταγωγή και το κοινωνικό ή οικονομικό υπόβαθρο.

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΟ ΦΟΡΤΙΟ

Εικόνες, αφίσες, αυτοκόλλητα, μέχρι και στολίδια είναι μερικά από τα στοιχεία που βρίσκονται στο χώρο και υποδηλώνουν πως στον χώρο εδρεύουν άτομα με διαφορετικές προσωπικότητες,ήθη και πιστεύω.

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΟ ΦΟΡΤΙΟ

ΦΩΤΙΣΜΟΣ

Ο φωτισμός της στοάς είναι κατά βάση φυσικός όπως εισέρχεται από το αίθριο.

ΦΩΤΙΣΜΟΣ

Για τον επαρκή φωτισμό του κλιμακοστασίου κατά τη διάρκεια της ημέρας, υπάρχουν μικρά ανοίγματα από τα οποία περνά το φως.

ΦΩΤΙΣΜΟΣ

Για το φωτισμό των χώρων κατά τη διάρκεια της νύχτας, υπάρχουν φώτα στην οροφή κάθε επιπέδου.

ΦΩΤΙΣΜΟΣ

ΗΧΟΣ

Η στοά τόσο στους ορόφους από το ισόγειο και πάνω που έχουν περιορισμένη χρήση όσο και στο υπόγειο το οποίο καταλαμβάνεται κυρίως από τυπογραφεία χαρακτηρίζεται από αρκετή ησυχία. Εξαίρεση αποτελούν τα καναρίνια που βρίσκονται στο υπόγειο και «σπάνε» την ησυχία με το τραγούδι τους, οι ήχοι των περαστικών και των αυτοκινήτων κοντά στις εισόδους και οι ομιλίες των θαμώνων του καφέ του ισογείου.

ΘΕΜΑΤΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ

Η στοά Ανατολής είναι μια θεματική στοά καθώς φιλοξενεί αρκετά τυπογραφεία τα οποία συνυπάρχουν στον ίδιο χώρο χωρίς να δημιουργούνται προβλήματα.

ΘΕΜΑΤΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ

ΦΥΤΑ

Η στοά είναι διακοσμημένη σε πολλά σημεία της με διαφόρων ειδών φυτά, τα οποία διαφοροποιούν το «μουντό» εν απουσία αυτών περιβάλλον.

ΦΥΤΑ

ΕΝΝΟΙΑ «ΑΝΟΙΚΤΟΥ» – «ΚΛΕΙΣΤΟΥ» ΧΩΡΟΥ

Η έννοια «ανοικτού» - «κλειστού» όπως έχει εφαρμοστεί στη στοά θυμίζει περισσότερο ένα αίθριο από το ισόγειο και πάνω ενώ από το ισόγειο εώς το υπόγειο μοιάζει με λαβύρινθο.

ΕΝΝΟΙΑ «ΠΕΡΑΣΜΑΤΟΣ»

Πέρασμα (ουδέτερο – το) : Ο τόπος, το σημείο από όπου περνάει κάποιος συνήθως ή υποχρεωτικά κατά την πορεία του προς έναν προορισμό

ΕΝΝΟΙΑ «ΠΕΡΑΣΜΑΤΟΣ»

Η συγκεκριμένη στοά δεν αποτελεί κάποιο πέρασμα. Σημαντικό ρόλο σε αυτό έχει η δομή της, που αποσκοπεί στο να περάσει χρόνο ο επισκέπτης σε αυτή – να επισκεφθεί κάποιο από τα μαγαζιά που υπάρχουν - και όχι απλά να τη διασχίσει.

ΕΝΝΟΙΑ «ΜΙΚΡΟΚΟΣΜΟΥ»

Μικρόκοσμος (αρσενικό - ο) : Μια άποψη του κόσμου όπου το μέρος (μικρόκοσμος) αντανακλά το σύνολο (μακρόκοσμος) Σήμερα η έννοια του μικρόκοσμου ερμηνεύεται από τη Κοινωνιολογία ως μια μικρή ομάδα ατόμων των οποίων η συμπεριφορά είναι χαρακτηριστική ενός μεγαλύτερου κοινωνικού σώματος που την περιβάλλει.

ΕΝΝΟΙΑ «ΜΙΚΡΟΚΟΣΜΟΥ»

Η στοά Ανατολής μπορούμε να πούμε πως υποστηρίζει τον όρο «μικρόκοσμος», μιας και σε αυτή βρίσκουμε μια ομάδα ατόμων, από διαφορετικά υπόβαθρα, με διαφορετικές ασχολίες, μα καταφέρνουν να λειτουργούν αρμονικά όπως γίνεται και στην κοινωνία.

ΠΕΡΙΓΥΡΟΣ ΣΤΟΑΣ

Περίγυρος (αρσενικό – ο): Κυρίως δημοτική λέξη. Χρησιμοποιήθηκε (και χρησιμοποιείται ακόμη) για να δηλώσει « το περιτοίχισμα, τον περίβολο, το περίφραγμα » (αυλής, κτηρίου, κ.ά.), ό,τι αλλιώς ονομάζουμε μάντρα.

ΠΕΡΙΓΥΡΟΣ ΣΤΟΑΣ

Ο περίγυρος της στοάς είναι ένα καθαρά αστικό περιβάλλον, χαρακτηριστικό του κέντρου της Αθήνας. Από το δώμα της Στοάς ο παρατηρητής μπορεί να δει μόνο τα κτήρια του περιγύρου αφού η θέα είναι εντελώς αποκομμένη. Στους δρόμους που την περιβάλλουν υπάρχουν διάφορα καταστήματα, τράπεζες, φαρμακεία – γεγονός που κάνει αυτό το δρόμο πολυσύχναστο.

ΠΕΡΙΓΥΡΟΣ ΣΤΟΑΣ

Οδός Αριστείδου προς οδό Ευριπίδου – είσοδος στοάς στα αριστερά

ΠΕΡΙΓΥΡΟΣ ΣΤΟΑΣ

Οδός Αριστείδου προς οδό Σοφοκλέους – είσοδος στοάς στα δεξιά

ΠΕΡΙΓΥΡΟΣ ΣΤΟΑΣ

Οδός Αριστείδου προς οδό Σοφοκλέους – είσοδος στοάς στα δεξιά

ΒΙΝΤΕΟΣΚΟΠΗΣΗ

ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ

ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΧΩΡΟ

Παρατηρώντας τη στοά, αντιληφθήκαμε πως η ονομασία της (Στοά της Ανατολής) με αυτό που εν τέλει βλέπει ο επισκέπτης δεν συνάδουν. Γίνεται αναφορά στην Ανατολή, ωστόσο τίποτα στο χώρο δεν τη θυμίζει. Γι’αυτό θελήσαμε να εισάγουμε το ανατολίτικο στοιχείο. Η ιδέα μας περιλαμβάνει μοτίβα εμπνευσμένα από την Ανατολή και την ισλαμική τέχνη, τα οποία θα «ξεπροβάλλουν» μέσα από τον φθαρμένο τοίχο, δίνοντας έτσι την αίσθηση πως κάτω από αυτόν βρίσκεται ένα άλλο κέλυφος, από μια άλλη εποχή, συνδέοντας έτσι νοητικά την ονομασία της στοάς με την εγκατάστασή μας. Η εφαρμογή μας τοποθετείται σε διάφορα σημεία της στοάς με φθαρμένους τοίχους ώστε ο θεατής να τα ανακαλύπτει εξερευνώντας τη στοά. Έτσι, η εγκατάσταση γίνεται ένα με τη στοά και ξεφεύγει από τη λογική του εκθέματος στην οποία μπορεί κανείς να υποπέσει.

ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΧΩΡΟ

Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι η εφαρμογή σχεδιάστηκε στον υπολογιστή βασισμένη σε έρευνα σχετικά με τα χρώματα και τα μοτίβα της ισλαμικής τέχνης. Έπειτα, εκτυπώνεται και τοποθετείται μέσα στις φθορές των τοίχων της στοάς. Με αυτόν τον τρόπο επιτυγχάνεται η εύκολη και γρήγορη τοποθέτηση και υλοποίηση της ιδέας μας. Η εγκατάσταση, λόγω της ευκολίας με την οποία τοποθετείται και αφαιρείται, μπορεί να είναι εφήμερη ή μόνιμη. Δηλαδή, μετά τη λήξη της παρουσίασης, μπορεί να παραμείνει στο χώρο καθώς δεν καταλαμβάνει χώρους οι οποίοι χρησιμοποιούνται για κάποιο σκοπό, σε περίπτωση όμως που εμποδίζουν κάποια εργασία όπως για παράδειγμα βάψιμο των τοίχων μελλοντικά, μπορεί να αφαιρεθεί πολύ εύκολα. Έτσι, στόχος μας είναι η επέμβασή μας στους τοίχους της στοάς να τη συνοδεύει μέχρι να σβηστούν από πάνω της τα σημάδια του χρόνου.

ΙΣΛΑΜΙΚΗ ΤΕΧΝΗ

Ισλαμική ονομάζουμε την τέχνη των ανθρώπων που έζησαν και ζουν σε περιοχές, όπου η πλειοψηφία των κατοίκων ή έστω η ηγετική τάξη ήταν και είναι μουσουλμάνοι. Ο όρος ισλαμική τέχνη ενώνει διαφορετικούς λαούς και πολιτισμούς στα πλαίσια μίας πίστης και μίας επικράτειας, που εκτεινόταν από τον Καύκασο μέχρι την Κεντρική Αφρική και από την Ινδία μέχρι και την Ισπανία.Η τέχνη εκφράζει την λογική και την τάξη που είναι συνυφασμένες με το Ισλαμικό όραμα του σύμπαντος.

ΙΣΛΑΜΙΚΗ ΤΕΧΝΗ

Στις αραβικές χώρες αναπτύχθηκε μια ξεχωριστή διακοσμητική τεχνοτροπία που αποκαλείται ζιλίτζ (Zellige,zillij ἠ zellij) και στηριζόταν σε προκατασκευασμένα κεραμικά σχήματα, τα οποία επεξεργάζονταν οι καλλιτέχνες για να ταιριάξουν απόλυτα μεταξύ τους στη διαδικασία της κάλυψης του χώρου. Αντί της εικόνας του ανθρώπου και των ζώων, παρουσιάζεται μία προτίμηση στα φυτικά και γεωμετρικά μοτίβα και συγκεκριμένα στο αραβούργημα. Σύμφωνα με το ισλάμ, όλα τα έμβια όντα με την ικανότητα της μετακίνησης ανήκουν στο Θεό και δεν πρέπει να αναπαράγονται σε οποιαδήποτε μορφή όπως η τέχνη (AKKACH, 2005). Υπάρχουν κάποια αναπαραστατικά έργα στον ισλαμικό κόσμο αλλά είναι κυρίως περιορισμένα σε κοσμικά κτίρια και αντικείμενα.

ΙΣΛΑΜΙΚΗ ΤΕΧΝΗ

Τα γεωμετρικά μοτίβα, σύμφωνα με ειδικούς της ισλαμικής τέχνης, υπηρετούσαν σημαντικούς συμβολικούς σκοπούς. “Ο πολλαπλασιασμός των αφηρημένων διακοσμητικών αραβουργημάτων ενισχύει μια έννοια που θα μπορούσε να αποδοθεί μόνο στον Θεό, και συγκεκριμένα, στην άρρητή του απειρότητα.” παρατηρεί ο Widjan Ali στο “The Arab Contribution to Islamic Art” (the American University in Cairo Press, 1999). Το μοτίβο του αραβουργήματος, χωρίς αρχή ή τέλος, απεικονίζει αυτή την αίσθηση του απείρου και είναι το καλύτερο μέσο για να περιγράψει στην τέχνη το δόγμα του tawhid (μτφ. ενοποίηση) ή Θεϊκή Ενότητα.”

ΙΣΛΑΜΙΚΗ ΤΕΧΝΗ

Το tawhid φαίνεται ότι έχει και κοινωνική υπόσταση, καθώς πολλοί Μαροκινοί αναφέρονται στους αγαπημένους τους ως αδέρφια τους ή παιδιά τους, είτε έχουν συγγένεια είτε όχι. Πράγματι, το οκτακόρυφο αστέρι το οποίο σχηματίζεται από δύο τετράγωνα, είναι η βάση για πολλά μοτίβα που συναντώνται στο Μαρόκο και δημιουργούνται από πολλά υλικά. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχουν και πιο πολύπλοκα αστέρια, συμπεριλαμβανομένων κάποιων σπάνιων παραδειγμάτων τα οποία έχουν 96 κορυφές. Δεδομένης της πολυπλοκότητας αυτών των έναστρων μοτίβων, κάποιοι έχουν προσπαθήσει να τα συνδέσουν με τα μαθηματικά τα οποία ξεκίνησαν στην Αραβική κουλτούρα, και κυρίως με την πρωτοποριακή εξερεύνηση της άλγεβρας και της τριγωνομετρίας

ΙΣΛΑΜΙΚΗ ΤΕΧΝΗ

Η Achva Benzinberg Stein, έχει πει ότι τα γεωμετρικά μοτίβα επίσης ενσαρκώνουν την ιδέα του θετικού και του αρνητικού χώρου, όπως στο Tao. “Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν βλέπουν τα μοτίβα με αυτόν τον τρόπο, αλλά για κάθε αρνητικό υπάρχει ένα θετικό. Ξεκινάς από ένα σημείο και το επεκτείνεις από την κορυφή ως τη βάση. Όταν επαναλαμβάνονται ξανά και ξανά, φαινομενικά εκθετικά, αυτά τα γεωμετρικά μοτίβα - είτε μονοχρωματικά είτε πολύχρωμα μοιάζουν να εμπνέουν μια αίσθηση κοσμικής αρμονίας.

ΙΣΛΑΜΙΚΗ ΤΕΧΝΗ

Το λευκό απεικονιζόταν πάντοτε ως το χρώμα της αγνότητας και της πίστης, ενώ το μαύρο συνδέθηκε με το σκοτάδι και το κακό. Το καφέ δεν υπήρχε στην Αραβική γλώσσα, γι’αυτό το κίτρινο χρησιμοποιούνταν για να δηλώσει και τα δύο χρώματα. Το κόκκινο χρησιμοποιήθηκε μια μόνο φορά μέσα στο Κοράνι, για να περιγράψει τον ερυθρό ουρανό την Ημέρα της Κρίσης, συμβολίζοντας τη δύναμη, την κυριαρχία, και την υπεροχή του Θεού: “όταν οι ουρανοί χωριστούν στα δύο και γίνουν ευρθρό κόκκινο και ρέουν σαν λάδι” (55:37). Το πράσινο χρησιμοποιήθηκε έξι φορές μέσα στο Κοράνι, και συνήθως σχετίζεται με τη ζωή, τη ζωντάνια (το χρώμα των φυτών) και την πολυτέλεια, μιας και είναι το χρώμα των υφασμάτων που φορούνται στον Παράδεισο (18:31 και 76:21). Σύμφωνα με πολλούς Σουφιστές συγγραφείς, όπως ο Αλ-Γκαζαλί, η ύπαρξη των χρωμάτων είναι ένας εορτασμός της ομορφιάς που υπάρχει γύρω μας που μπορεί να αποδοθεί μονάχα στο Θεό.

ΧΡΩΜΑΤΙΚΗ ΠΑΛΕΤΑ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΙΚΟΝΩΝ

MOTIBO

ΕΙΚΟΝΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ ΧΩΡΟ

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ ΧΩΡΟ

ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2018 - 2019