HRLM 101

HRLM 101 STADSGLOSSY

Fotografie: Rob Eversen.

✶ ZOMAAR EEN FOTO

2 ✶ HRLM 101

Mede-oprichter en artdirector Rob Eversen (1951-2018) Hoofdredacteur en vormgeving Jeannette Eversen Tekst- en eindredactie Marcel Lee Redactie Joost Dobbe, Franklin van der Erf, Jonne van der Fange, Adrian de Groen, Meta van der Meijden, Linda Llambias en Daan Ruijter. Advertentieverkoop Redactie HRLM Administratie Romijn Bedrijfsadvies Distributie Redactie HRLM en De FietsKoerier Raad van Advies Ella Blommaert-Zander, Hans Romijn, Bernt Schneiders en Baud Schoenmaeckers. Aan deze HRLM werken mee Jos Ahlers, Michaëla Bijlsma, Jolanda Beyer, Marc de Beyer, Dolly Bellefleur, Falco Bloemendal, Eric J. Coolen, Julia Coolen, Hans Goes, Mylou Frencken, Madelon Griekspoor, Warry van der Leen, Haya Maëla, George Moormann, Inge Kaagman, Lidewij Koekkoek, Pixabay, Hans Smits, Gerard Tamminga, Henk Tijbosch en Paula Zuidhof. Druk: Printal AS Redactie-adres Lange Boogaardstraat 8 zwart, 2011 WV Haarlem, (023) 551 1227, post@haarlemse-stadsglossy.nl, www. hrlm-online.nl en volg ons ook op www.facebook.com/ haarlemsestadsglossy en Instagram @haarlemse_stadsglossy. Mediapartner van Bevrijdingspop Haarlem, Theatergroep Eglentier, Project Fors, Theater De Liefde, Productiehuis de Verbinding. Samenwerking met Het Ampzing Genootschap, COC Kennemerland, Kunstlijn Haarlem, Noord-Hollands Archief, Nieuwe Gracht Producties en de Zingende Zaag. Verspreiding Haarlem, Spaarndam, Heemstede, Overveen, Bloemendaal, Aerdenhout en Hoofddorp. Gratis verkrijgbaar bij Onze adverteerders, VVV Haarlem, bibliotheken, lees- en wachtruimtes, Primera, Ako, Bruna en Cigo.

Jeannette Eversen is hoofdredacteur en is actief in verschillende besturen. Ze is weduwe van Rob en woont samen met haar hondje Saartje. Fotografie: Linda Llambias.

Wij maken HRLM

Welkom

We zijn alweer begonnen aan een nieuw jaar 2026 ligt fris en onbeschreven voor ons, als een blanco pagina waarvan we samen mogen bepalen wat er komt op te staan. Elk nieuw jaar brengt verwachtingen met zich mee, soms hoopvol, soms onzeker, maar altijd met de belofte van nieuwe kansen. Wat staat ons te wachten in 2026? Niet alles kunnen we voorspellen, maar één ding is zeker: we gaan weer naar de stembus. Dit jaar kiest Haarlem een nieuwe gemeenteraad, een moment waarop we met elkaar bepalen welke richting onze stad opgaat. Het is een kans om onze stem te laten horen, om invloed uit te oefenen op wat we belangrijk vinden, en om mee te bouwen aan de stad waarin we wonen, werken en genieten.

Tegelijkertijd hoop ik dat 2026 meer vrede en rust zal brengen dan de jaren ervoor. De wens dat alle oorlogen stoppen klinkt misschien als ijdele hoop, maar het blijft een wens die we moeten koesteren. Vrede begint immers vaak klein, bij begrip, gesprekken, geduld en het vermogen om naar elkaar te luisteren. Misschien kunnen we wereldwijd niet alles veranderen, maar we kunnen wél beginnen bij onszelf en onze eigen omgeving. Zoals ieder jaar worden we opnieuw overspoeld met goede voornemens. Er verschijnen weer lijstjes, plannen en uitdagingen. Dat is mooi, maar persoonlijk maak ik geen lijstje meer. Mijn belangrijkste voornemen blijft hetzelfde: met gezond verstand en een warm hart in het leven staan. Laten we lief zijn voor elkaar. Laten we tolerant zijn, ruimte geven, elkaar aanspreken met respect en met aandacht. Juist in tijden waarin de wereld soms verdeeld lijkt, kan vriendelijkheid het verschil maken. Ik hoop dat 2026 voor Haarlem een mooi jaar wordt. Een jaar vol gezellige evenementen, bruisende cultuur, ontmoetingen die inspireren en momenten die verbinden. Haarlem heeft een unieke sfeer; warm, historisch, creatief en betrokken. Als we samen blijven investeren in die verbondenheid, kan dit opnieuw een jaar worden om met plezier op terug te kijken. Laten we dit nieuwe jaar beginnen met openheid, vertrouwen en een beetje optimisme. Samen maken we er iets moois van.

e tt e n n a e J

Op naar een Haarlem vol licht, leven en mooie herinneringen.

101 HRLM ✶ 3

Veel plezier

Met deze editie INTERVIEW 8 In gesprek met Anne van Lienden 32 Restaurant Comer Dreefzicht 80 Zeven vragen aan Barbara Visser REPORTAGE 46 De maatschappelijk werkster 65 Fotoreportage De kracht van de aanraking 72 De zaterdag van Marit Allan

8 76

37 4 ✶ HRLM 101

WINKELEN 41 De Wereld van Jansje Beste wensen COLUMNS 7 Jos Fietsterreur 19 Karbonkel WH’S TH BSS 23 Adrian Vogelgriep op de achterbank 39 Falco Omdat de hommels geen koffie drinken 51 Lidewij Coba Ritsema 55 Jolanda Net als in de film 61 Haya Helix 79 Dolly Bellefleur Wees rebels en tegendraads HISTORIE 26 Pareltje Watersnoodramp 44 Toen en Nu Zijlweg FLORA en FAUNA 37 Natuur in Haarlem De IJsvogel 38 Haarlemse Bomen KUNST 53 Teylers De mannen van Michelangelo 56 Nieuwe Vide 58 ABC Architectuurcentrum 59 Verwey Museum Haarlem 60 NHA 63 Caprera Lichtfestival 62 George Moormann Moedig voortwaarts 86 Atelier van Margriet Gehrels 94 Straatkunst

101

januari - februari 2026 18de jaargang

CULTUUR 50 Schuur 52 Jong Talent The Bear Is Named Sully 54 Theater De Liefde 57 Podia Heemstede

54 82

KOKEN 74 Feestmaal 76 Koningsmaal LEZEN 96 Boeken Haarlemse Nieuwe 97 Keuze van De Vries Van Stockum PUUR HAARLEMS 16 Zo Haarlems Snijplank 17 Zo Haarlems Simon de Vakkenvuller 21 Mijn stijl Monika Daniels 24 HRLMSE Hofjes 36 Gezichten van Haarlem Rick Verstraten 42 Mijn Haarlem Joyce Jacobsz 82 Architectuur in Haarlem Gerrit Rietveld 95 In Beeld EN OOK 34 En ben jij al Vriend? 35 Stadsmormels 64 Gezocht Verkoopmaatje 78 Gespot 85 Afscheid 98 Word nu Vriend 101

HRLM

januari - februari 2026

HRLM 101 STADSGLOSSY

www.hrlm-online.nl

2026 Gratis exemplaar

66

Coverfoto: Jonne van der Fange.

101 HRLM ✶ 5

UITVAARTVERZORGING LOES HOFHUIS

LOKAAL OPVALLEN

EEN MOOIE UITVAART REGEL JE SAMEN De dood vormt een wezenlijk onderdeel van het leven. En toch komt een overlijden in de meeste gevallen onverwacht. Naast alle emotionele zorgen zijn er plotseling veel praktische zaken die geregeld moeten worden. Het kan u veel troost geven als een persoonlijk afscheid goed georganiseerd is. Ik informeer u graag over de mogelijkheden en denk met u mee, zodat u ondanks alle verdriet er met een goed gevoel op terug kunt kijken.

Voor informatie of vragen kunt u bellen met 06 55 79 75 85. WWW.LOESHOFHUIS.NL

BINNEN ZONDER KLOPPEN

HRLM stadsglossy

www.hrlm-online.nl/adverteren

Inspirerend vergaderen en werken

• Het Seinwezen: duurzaam verbouwd industrieel erfgoed. • Voor ruime flex-werkplekken en bijzondere vergaderzalen. • Ongedwongen zakelijkheid dichtbij Haarlem CS. • Broedplaats van sociale innovatie in de buurt.

Gierstraat 78 023 532 4600

Foto: Hans Peter Föllmi

• 12 bieren op de tap • 12 wereldwijnen • Ruim assortiment jenevers en malt whisky’s • Heerlijke happa’s • Dat alles op een oergezellig en warm terras!

Seinwezen.nl Inspirerend erfgoed aan het spoor Kinderhuissingel 1 2013 AS Haarlem 023 5317118

Fotografie: Daan Ruijter.

COLUMN ✶

Jos Ahlers is naast schrijver, spreker en acteur ook ondernemer. tandje rustiger aan te doen. Integendeel, zou je bijna denken. Bellen, schreeuwen, schelden en afsnijden is de norm.

Fietsterreur Mensen die op de fiets springen laten vaak een wonderlijke transformatie zien. Nette burgers veranderen zodra hun voeten de trappers raken in levensgevaarlijke psychopaten. Of eigenlijk zou ik moeten zeggen ‘sociopaten’. De term ‘sociopaat’ mogen we eigenlijk niet meer gebruiken. Tegenwoordig spreken we liever over een antisociale persoonlijkheidsstoornis, maar omdat ik geen medicus ben gebruik ik liever toch ‘sociopaat’. Klinkt lekkerder. Fietsers vergelijken met sociopaten, gaat dat niet een beetje ver? Ja, dat gaat ver. Maar haal je het gedrag van de gemiddelde fietser voor de geest en lees dan deze symptomen van sociopatisch gedrag: • lapt wetten en regels aan de laars; • is niet geïnteresseerd in de rechten of behoeften van anderen en gedraagt zich daar ook naar; • denkt niet na over de gevolgen van zijn/haar impulsieve gedrag; • licht ontvlambaar en kan agressief of zelfs gewelddadig reageren; • neemt onverantwoorde risico’s voor zichzelf of anderen, zonder stil te staan bij mogelijke gevaren; • gebrekkig verantwoordelijkheidsgevoel; • voelt geen berouw na het kwetsen van iemand en heeft moeite om de pijn van anderen te begrijpen (gebrek aan empathie). Ik heb deze symptomen niet bedacht. Die komen rechtstreeks uit de medische literatuur. Loop door de stad en je struikelt over de lukraak neergekwakte fietsen. Winkeleigenaren in het wandelgebied moeten pylonen neerzetten om te voorkomen dat hun deuren en etalages worden geblokkeerd. Wandel op zaterdag door de Gierstraat en je bent je leven niet zeker. Aan het begin van de Gierstraat staan borden met ‘wandelstraat, fiets te gast’, maar geen enkele fietser die hier een reden in ziet een

De witte, geribbelde stroken in de stoep die blinden en slechtzienden de weg wijzen, worden vaak geblokkeerd door rijen fietsen. Stoepen zijn sowieso vaak onbegaanbaar doordat ze volgepropt staan met rijwielen. Op de stoep tegen het verkeer in fietsen? Waag het niet daar iets van te zeggen. Alle voetpaden zijn immers fietspaden. Vinden fietsers. Op zaterdagochtend samen met tien andere in het lycra gesnoerde middelbare mannen op de racefiets iedereen de berm inrijden, is bijkans een nationale hobby geworden. En daarbij moet ook voortdurend op de fietsbel worden geramd, natuurlijk. Je kapotte fiets maanden laten wegroesten terwijl jezelf allang een nieuwe hebt gekocht? De gewoonste zaak van de wereld. Moet kunnen! Er komt vast wel een keer iemand langs om hem op te ruimen. En, oh ja, de gratis fietsenstallingen zijn vaak leeg. En denk nou niet dat dit gedrag is voorbehouden aan bakfietsen, fatbikes of maaltijdbezorgers. Vrijwel alle fietsers vertonen dit gedrag. Zodra we op de fiets springen gaat er een antisociale, anarchistische knop om. Keurige huismoeders en -vaders veranderen in gevaarlijke gekken die met een rode waas voor ogen door de stad scheuren. Het kan niet anders dan dat de gemeente steeds harder gaat optreden. Hopelijk gaan we dan naar een situatie zoals in Groningen. Daar is de fietsterreur vrijwel opgelost. Fietsen in een wandelstraat? Dikke prent. Fiets verkeerd geparkeerd? Binnen een paar minuten afgevoerd naar een depot buiten de stad. Geen mitsen, geen maren. Een streng, maar rechtvaardig beleid. Natuurlijk gaat half Haarlem dan in verzet. Veel fietser denken namelijk dat hun asociale gedrag een verworven recht is. Die aanpassing in ons gedrag zal dus op de nodige tegenwerking kunnen rekenen. Hopelijk houdt de gemeente dan haar poot stijf. En laten we, in godsnaam, hopen dat niemand zich geroepen voelt een referendum te organiseren.

101 HRLM ✶ 7

In gesprek met... ANNE VAN LIENDEN

nieuwe directeur Verwey Museum Haarlem ‘Kunst is een verrijking van je leven’

Ze zoekt in de programmering van Verwey Museum Haarlem een afwisseling tussen historisch verankerde onderwerpen en actuele thema’s. Sinds november vorig jaar is Anne van Lienden de nieuwe directeur. “Het museum moet een plek zijn voor alle Haarlemmers, ongeacht leeftijd en afkomst. Ik wil ook mensen binnenhalen die het niet gewend zijn om een museum te bezoeken. Kunst is niet elitair, maar voor iedereen. Het bevordert het welzijn van de mens.” 8 ✶ HRLM 101

INTERVIEW ✶

› 101 HRLM ✶ 9

10 ✶ HRLM 101

INTERVIEW ✶

A Anne heeft veel ervaring opgedaan in de museumwereld. Ze begon haar carrière in 2005 bij het Scheringa Museum voor Realisme na de studie Kunstgeschiedenis en Museologie in Amsterdam. Vanaf 2010 was ze conservator bij Singer Laren, waar zij tentoonstellingen organiseerde over moderne en hedendaagse kunst. Al bijna twintig jaar woont ze in Haarlem en voelt zich verbonden met de regio. Ze wil Verwey Museum Haarlem verder ontwikkelen als museum waar de geschiedenis en kunst van Haarlem samenkomen.

BEN JE AL GEWEND OP JE NIEUWE PLEK? “Ik kreeg een warm ontvangst door het team en de vrijwilligers van het museum en had meteen het gevoel hier op mijn plek te zijn, heel fijn. Het gaat allemaal erg soepel, ik ben natuurlijk op een rijdende trein gesprongen. De huidige tentoonstelling van Jacobien de Rooij stond al op de planning en de komende exposities zijn ook rond. Het is een mooi jaar geweest voor het museum. Met de viering van de 125ste geboortedag van Kees

Verwey en de drie tentoonstellingen die daar omheen zijn georganiseerd, trokken we meer bezoekers dan ooit. Ik voel wel een enorme verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat het museum zo goed blijft draaien als nu. We zijn hét stadsmuseum over de geschiedenis van Haarlem en ZuidKennemerland met onze vaste opstelling Allemaal Haarlemmers. Bezoekers reageren daar heel enthousiast op. We ontvangen veel scholen uit Haarlem en omgeving. Ook toeristen bezoeken dit museum om meer over de stad te weten te komen. Daarnaast hebben we aandacht voor kunst, mede door de samenwerking met Stichting Kees Verwey. Dat gaan we de komende jaren verder uitbreiden. We willen ook meer wisselende tentoonstellingen organiseren over moderne en hedendaagse kunst. Soms met een link naar Kees Verwey of naar de geschiedenis uit de regio. Museum Verwey Haarlem is een museum voor geschiedenis en voor kunst.” VIND JE DAT EEN INGEWIKKELDE COMBINATIE? “Het is best een lastige opgave. We moeten

ons op verschillende doelgroepen richten. Naast toeristen en basisscholieren willen we ook middelbare scholieren en houders van het Cultureel Jongeren Paspoort (CJP) het museum binnen halen. Bijvoorbeeld door creatieve workshops of projecten met geschiedenis als onderwerp aan te bieden. Daar zie ik nog genoeg groeimogelijkheden en uitdagingen.” “We hebben gemerkt dat sinds de naamswijziging van Museum Haarlem naar Verwey Museum Haarlem ook museumkaarthouders en bezoekers uit de rest van Nederland naar ons toe komen. Kees Verwey heeft een grote aantrekkingskracht. Bij mijn aantreden werd er al uitgebreid campagne gevoerd voor het museum.” Lachend: “Bijna alle marketingideeën die ik meebracht vanuit Singer Laren waren al uitgezet, zoals een bijlage in NRC en radiospotjes. Hopelijk komen de bezoekers van het afgelopen jaar ook naar onze volgende tentoonstellingen. Daar zetten we nu vol op in.” ›

101 HRLM ✶ 11

‘Stillevens zijn interessant voor een breed publiek’

BEHOORT VERWEY MUSEUM HAARLEM INMIDDELS TOT DE BEKENDE MUSEA VAN HAARLEM? “We zijn één van de mooie musea in de stad. Met onze programmering zitten we andere zoals het Frans Hals Museum en Teylers Museum niet in de weg. Er valt zoveel aan beeldende kunst te tonen dat ieder zijn eigen artistieke richting kan bepalen. Ik ben me nu aan het oriënteren welke richting ik voor het Verwey verder kan uitstippelen. Wat zijn de opties en wat is er allemaal al geweest aan tentoonstellingen? Voor dit jaar zijn we Nederlandse en buitenlandse kunstenaars aan het selecteren rondom het thema van Carl Linnaeus. Hij ontwikkelde en publiceerde een classificatiesysteem voor planten en dieren. Linnaeus werkte in de achttiende eeuw als botanicus in Heemstede. Dit classificatiesysteem wordt het uitgangspunt voor een tentoonstelling met werk van hedendaagse kunstenaars die op hun eigen manier naar de natuur kijken. Linnaeus benaderde zijn onderwerpen

12 ✶ HRLM 101

wetenschappelijk, deze kunstenaars werken meer op spirituele wijze of vanuit de actualiteit. Zo gebruiken we een regionaal stukje geschiedenis als kapstok om hedendaagse kunst te laten zien. Dat smaakt wat mij betreft naar meer.” WAT HEB JE NOG MEER VOOR PLANNEN? “Ik wil het museum een plek laten zijn waar altijd iets te beleven valt. Ik vind het belangrijk dat er een afwisseling is in de programmering tussen historisch verankerde onderwerpen en actuele thema’s. Er spelen allerlei ideeën over tentoonstellingen door mijn hoofd. Ik ben heel enthousiast en zou graag een aantal namen willen noemen, maar ik heb nog niets concreets vastgelegd. Ik ga sowieso meer kijken naar onderbelichte kunstenaars die een link met Haarlem hebben. Voor wie weinig aandacht is geweest, maar die dat wel verdienen. Ik haal ook inspiratie uit de omgeving, de natuur en de Noordzee. De problemen met water die er spelen in Nederland bijvoorbeeld zijn

actuele onderwerpen die goed met kunst vallen te combineren. Ik zie daar allerlei mogelijkheden.” “Verwey Museum Haarlem moet een plek zijn voor alle Haarlemmers. Ik wil proberen om ook mensen te trekken die het niet gewend zijn om een museum te bezoeken. Niet iedereen heeft dat van huis uit meegekregen. Het is van belang om kinderen op vroege leeftijd al kennis te laten maken met kunst en geschiedenis zodat de drempel laag is om bij ons binnen te lopen. Ook voor de groep nieuwkomers in Haarlem is ons museum interessant. Je kunt er op een leuke manier kennis maken met de stad en omgeving. Met onze grote maquette ziet de bezoeker hoe het er tweehonderd jaar geleden uit zag en krijgt inzicht in de geschiedenis van Haarlem.” “Het zou mooi zijn als ons museum een plek is waar mensen zich thuis voelen. Kunst is niet iets afstandelijks waar je verstand van moet hebben om er wat van te vinden. Kunst is

INTERVIEW ✶

‘Verwey Museum Haarlem is een plek voor alle Haarlemmers’

› 101 HRLM ✶ 13

‘Ik wil actuele onderwerpen met kunst combineren’ niet elitair of verheven, maar voor iedereen. Kom naar ons museum en laat je verrassen of doe mee aan een workshop. Ik vind het belangrijk alle Haarlemmers te bereiken. Kunst en geschiedenis verrijken je leven, dat gun ik iedereen. Kunst verbindt en voegt iets toe aan de dagelijkse beslommeringen, vergelijkbaar met een wandeling in de natuur. Je doet frisse energie op of waait even lekker uit. Kunst en ook films, boeken en theater hebben datzelfde effect. Ze bevorderen het welzijn van de mens.” WAAROM HEB JE GESOLLICITEERD OP DEZE BAAN? “In Singer Laren heb ik vijftien jaar gewerkt als conservator. Het is een particulier museum dat maar voor een klein deel afhankelijk is van subsidies. Het museum wordt gesteund en gedragen door vrijwilligers, bewoners uit de omgeving en de vrienden van het museum. Ik heb in die jaren eindeloos veel tentoonstellingen gemaakt, het pand is in die tijd verbouwd en er is een nieuw theater bij gekomen. Het was een zeer dynamische omgeving en nooit saai, maar op een gegeven moment wilde ik iets anders. Het leek me leuk om met al mijn ervaring nu eens op die andere stoel te zitten en meer beleidsmatige beslissingen te nemen. Hier in Verwey Museum Haarlem, in een kleinere omgeving

14 ✶ HRLM 101

met een compact team en zeer enthousiaste vrijwilligers, voel ik dat dat kan. Het museum past bij me. Ik ken het natuurlijk al langer doordat ik in de omgeving woon en het museum de afgelopen jaren regelmatig bezocht.“ WAAR HOOP JE OP VOOR HET MUSEUM OVER VIJF JAAR? “We halen net niet 30.000 bezoekers per jaar. Dat is een soort magische grens die ik sowieso hoop te doorbreken. Het museum heeft potentie om meer bezoekers binnen te halen. Ik wil groeien naar 40.000 bezoekers per jaar, een spannende uitdaging. We streven ernaar dat het voor alle Haarlemmers vanzelfsprekend wordt één keer in hun schoolcarrière in Verwey Museum Haarlem te zijn geweest. Het zou mooi zijn als zij later hun kinderen en kleinkinderen weer meenemen. We willen een museum zijn voor alle leeftijden en alle gelederen uit de stad.” “Daarnaast wil ik de naamsbekendheid van het museum vergroten. Landelijk kunnen we nog wel wat meer aandacht gebruiken. Kees Verwey is een schilder die ook voor jongere generaties interessant kan zijn. Nu merk ik dat jonge mensen hem vaak niet kennen, waarschijnlijk omdat hij in 1995 is overleden. Voor mensen die zelf schilderen of op een kunstacademie zitten is Verwey een boeiende en relevante schilder.

Beginnende kunstenaars kunnen leren van zijn schilderijen en erop reflecteren. Ik ben nog aan het nadenken over interactieve mogelijkheden. Het werk van Kees Verwey biedt allerlei opties om tentoonstellingen te organiseren in combinatie met kunstenaars uit de twintigste eeuw en kunstenaars van nu.” “De naamswijziging van het museum en de samenwerking met de Stichting Kees Verwey is een herwaardering van de schilder, zoals ook gebeurde met schilders als Jan Sluijters en Leo Gestel. Kees Verwey heeft in die zin nu eveneens een welverdiend eigen plekje in de kunstgeschiedenis. Niet alles wat hij geschilderd heeft vind ik even mooi. Tijdens mijn studie kunstgeschiedenis heb ik geleerd om kunst niet te beoordelen op mooi of lelijk, dat is individueel natuurlijk. Je beoordeelt het kunstwerk op de artistieke waarde. Het is interessant om Verwey naast collega’s uit zijn tijd te plaatsen en naast hedendaagse kunstenaars die het over een hele andere boeg gooien. Het zijn wel allemaal schilders en aquarellisten die stillevens en bloemstillevens als onderwerp gebruiken. Dat zijn klassiek geijkte thema’s die om de zoveel jaar een revival doormaken. Stillevens spreken veel mensen aan, ze zijn interessant voor een breed publiek. Daarmee hebben we goud in handen in ons museum.” ✶

Tekst: Meta van der Meijden. Fotografie: Jonne van der Fange.

INTERVIEW ✶

101 HRLM ✶ 15

ZO Haarlems

Een Haarlemse houten snijplank – hoe leuk is dát! Met deze sfeervolle plank wordt borrelen nóg gezelliger en wordt het snijden van je groenten zelfs een klein feestje. Perfect voor iedere Haarlem-liefhebber! Te koop bij VVV Haarlem, de kleine voor € 19,95 en de grote voor € 34,95.

16 ✶ HRLM 101

Simon de Vakkenvuller - Prijspakker In 2004 maakte Alain Clark een parodie op Eamons hit Fuck It. In zijn versie werd fuck vervangen door vak, waardoor het nummer veranderde in Vakkenvuller. De parodie verscheen als single en werd onverwacht een groot succes. Simon eindigde op plek 6 in de Top 40. Tot op de dag van vandaag staat het liedje bekend als een echte cultklassieker. De rol van Simon de Vakkenvuller werd vertolkt door de Haarlemmer Hans Goes. Ruim twintig jaar later is Simon terug. Dit keer in stripvorm. De illustraties zijn gemaakt door Eric J. Coolen en de teksten komen van fans die via sociale media hun ideeën hebben ingestuurd. Uit meer dan duizend inzendingen kozen Hans en Eric de 46 grappigste en origineelste bijdragen. Prijspakker is mede mogelijk gemaakt door Han Bouwens, ondernemer van AH Marsmanplein Haarlem. Verkrijgbaar voor slechts € 10,- via www.ericjcoolen.nl

101 HRLM ✶ 17

Fotografie: Liesbeth Smit.

COLUMN ✶

Karbonkel

Karbonkel is publicist, geschiedenisfreak en Haarlemoloog. Hij laat zijn licht schijnen op zaken van Wisselende Importantie...

WH’S TH BSS Alles in de wereld gaat, op de een of andere manier, over gezag. Wie de baas is, zeg maar.Van onze eigen ingewikkelde staatsstructuren tot onze omgang met het rijk der dieren. De nieuwste ontwikkeling in dat laatste veld wordt gesymboliseerd door de wolf. Nog niet zo lang geleden door bejaging, slechte pr en ruilverkaveling geheel verleden tijd, maar inmiddels bezig aan een zeer succesvolle terugkeer. De wijze waarop over de allereerste repatriant gejuicht werd, deed ons een beetje denken aan het enthousiaste geroezemoes in ons klaslokaal, toen onze juffrouw ons meedeelde dat we voor het eerst ‘huiswerk’ mee zouden krijgen – maar wie werd er nou niét vertederd door die dappere bijna-herdershond, die met opgeheven kop en staart ineens weer door onze velden liep? Doordat het dier optimale bescherming genoot, deed het wat alle dieren die optimale bescherming genieten doen, en inmiddels lopen er over de honderd rond – aanzienlijk meer al dan in Drs. P’s troikahiertroikadaarlied dus. Doordat de beestjes door genoemde optimale bescherming zich dodo-achtig zijn gaan gedragen (wie geen vijanden heeft, zal zich altijd vriendelijk-nieuwsgierig opstellen naar de buitenwereld), maar wél met honger en tanden, neemt het aantal ‘probleemwolven’ toe (het lupinaire neefje van de ‘verwarde mens’). Wij zijn van mening dat het het beste zou zijn om de wolf nog vérder tegemoet te komen, en dus tam te maken in plaats van, zoals nu, váls. Voeder ze lekker op vaste tijden, aai ze en spreek ze toe. En maak ze duidelijk dat ze van onze schapen, ezels, geiten, joggers en geleidehonden moeten afblijven. Dan hebben we er gewoon een nieuwe groep half-vrije huisdieren bij, in plaats van een zooitje ongeregeld. Een hertenkamp, zeg maar – en geen nieuwe achterstandswijk. Ooit werden we geregeerd door koningen. Dat wilde God zo, en aangezien iedereen in onze gebieden hetzelfde geloof had, trok niemand dat in twijfel. De hiërarchie was eenvoudig: God bovenaan, dan de koning, en daarna de wet. Uiteindelijk moest zelfs de koning zich verantwoorden Boven, maar beneden kon hij nogal tamelijk doen wat hij wilde. Illustere vorsten als King John (bij ons beter bekend als de infame Prince John uit de Robin Hood- en Ivanhoeseries), Hendrik VIII en Philips II hebben laten zien dat dat niet altijd

een goed idee is. Denken, dat je de wijsheid én Gods zegen in pacht hebt kan nu eenmaal naar iemands hoofd stijgen, en daarna gaan er koppen rollen. Mede door de Verlichting is er vervolgens een tegenbeweging ontstaan, die – de ene keer wat ruwer dan de andere – het onaantastbaar Koningschap uiteindelijk omzette in republieken, arbeidersparadijzen of constitutionele monarchieën. Die onder de beschermende vleugelen van het Algemeen Kiesrecht voorgoed leken te garanderen dat het gedaan was met de alleenheerserij van Kapiteins-na-God in de vloot die wereld heet… √

Maar net als met de wolf, is ook de despoot met een opmerkelijke come back bezig. Veelal juist dankzij die fail safe van de democratie aan de macht gekomen, met beloften van nationale oplossingen door bestrijding van ‘de vijand’, zetten ze vervolgens alles op alles om er zorg voor te dragen dat er nooit meer vrije verkiezingen zullen volgen, of – als dat wat moeilijk blijkt – in elk geval verkiezingen waarvan de uitslag al genoegzaam vaststaat. Alles, om de Ideale Staat onder de Ideale Leider voort te zetten. Forever, of op zijn minst Duizend Jaar. Dat kan met behulp van gecontroleerde media, het voeren van oorlog of een Raad van Hoeders – of een combinatie daarvan. In wat ooit ‘de As van het Kwaad’ genoemd werd is men al in diverse stadia van deze bevriezing van de macht inmiddels. Nieuw is, dat het land dat die ‘As’ voor het eerst benoemde, en vanaf de Tweede (eigenlijk al: de Eerste) Wereldoorlog met wisselend succes de uitbreiding ervan tegenwerkte, nu zelf ook onderweg is naar The Dark Side – wij voorspellen dat er een manier gaat worden verzonnen om de presidentsverkiezingen van 2028 af- of op zijn minst uit te stellen, óf een situatie geschapen wordt waardoor het angstige Volk vindt dat het niet anders kán, dan de Grote Roerganger aan het Grote Roer laten. Wij prefereren de wolf. Tam, of desnoods wild…

101 HRLM ✶ 19

Sillver Studio

by Deb ©

haarstudio Gedempte Raamgracht 28 zwart 2011 WH Haarlem - 023 534 39 59 maandag en dinsdag gesloten

MIJN STIJL MONIKA DANIELS WAT DRAAG JE GRAAG? “Dat kan bijvoorbeeld een spijkerbroek met een blouse en bandshirt zijn als ik voor de klas sta, outdoor kleding voor wandelingen met de hond of (zoals je op de foto ziet) een zwierige jurk wanneer het kan. Deze stijl is door een leerling ooit bestempeld als urban witch en dat vond ik zelf erg leuk gevonden, dus die houden we erin. Als voormalig industrieel elektrotechnicus en docent in de technische sector, heb ik jarenlang vaak overalls en beschermende kleding gedragen. Doordeweeks droeg ik daarom bijna altijd basics, vanwege het omkleden op het werk. Nu ben ik dat een beetje aan het compenseren, denk ik...”

“Met mijn bedrijf Verdandi Ritueelbegeleiding help ik mensen met rituelen en ceremonies rondom belangrijke momenten in het leven (huwelijk, afscheid, transitie, geboorte. etc.). Wat ik draag pas ik uiteraard aan op de (dress code van de) ceremonie en daarom heb ik een behoorlijke collectie jurken, jasjes en vesten. Zo kan ik vrij snel een outfit samenstellen voor (bijna) iedere gelegenheid, zonder steeds hetzelfde te dragen. Gezien ik op uiteenlopende plaatsen kom en veel buiten ben, moet mijn kleding zowel comfortabel zijn als tegen een stootje kunnen. En niet te brandbaar zijn, want af en toe kun je me ook tegenkomen als vuurartiest.” WAT DRAAG JE NU? “Een wikkeljas van De Godin In Jezelf (gekocht op Historisch Zoetermeer), een jurk van The Two Sisters met daaronder een hemdje van Lila Pixie (gekocht op Castlefest). Laarzen en Hush Puppies (Gekocht bij Scapino) de ketting is van SigiArt (Op Hxtival gekregen van belangrijk persoon). De Cowboysbag gekocht bij de kringloop Snuffelmug Schalkwijk. Tatoeages: Ik heb er 12, van verschillende artiesten. Die op de foto zichtbaar zijn, werden hand poked door Drakkar Tattoo uit Leeuwarden.”

101 HRLM ✶ 21

Productie en fotografie: Franklin van der Erf.

HOE KAN JE JOUW STIJL NOEMEN? “Vroeger was mijn kledingkast als metalhead/goth grotendeels met zwart gevuld, maar gedurende de jaren is mijn garderobe veel kleurrijker geworden. Nu ben ik meer een soort metal en folk-hippie, volgens mijn vrienden. Ik heb een sterke voorkeur voor natuurlijke materialen, zoals katoen, wol, leer en linnen. Bij de meeste grote ketens vind je dat bijna niet (meer), dus koop ik meestal bij de kleinere ondernemers. Ik winkel zowel fysiek als online, nieuw en tweedehands. Ook ga ik graag shoppen op (fantasy) festivals, zoals Castlefest of Hxtival. Hier vind ik zowel kleding en accessoires voor mijn cosplay (ik ben onder meer parttime piraat) als voor het dagelijks leven. Mijn doordeweekse stijl heeft daarom vaak een fantasy of ‘hekserig’ tintje.”

Bij VAENET Bij VAENETI in Haarlem draait het niet om zoveel mogelijk klanten op een dag, maar om de kwaliteit en aandacht. Wij plannen onze afspraken ruim in, zodat we elke behandeling kunnen afstemmen op jouw wensen, levensstijl en haartype. Geen haast, wel eerlijk advies, rust en volledige aandacht. Én blije kappers. Onze kracht ligt in de gepersonaliseerde aanpak. We kijken verder dan alleen je kapsel: we willen dat jouw haar past bij wie jij bent en waar je naartoe groeit. Daarom nemen we de tijd voor een consult en stemmen kleur, techniek en verzorging volledig af op jou. We zijn gespecialiseerd in kleuren, met name op het gebied van natuurlijke kleurnuances, grijsverzachting, glans en opbouw in meerdere stappen. We denken graag met je mee en kijken wat past bij jouw levensstijl en budget. Eigenaresse Charlotte Charpentier is al jarenlang een bekend gezicht in de kappersbranche. Naast haar werk in de salon geeft ze ook trainingen aan andere kappers en salons voor grote merken. Haar visie en technische kennis vormen de basis van de VAENETI aanpak. We werken uitsluitend met exclusieve en hoogwaardige merken, zoals :Hair by Sam McKnight, K18, Epres, Authentic Beauty Concept en Schwarzkopf Professional— zorgvuldig geselecteerd op kwaliteit, duurzaamheid en prestaties. Zo kunnen we niet alleen stylen, maar ook echt verzorgen en opbouwen. Heb je een specifieke haarwens of loop je al een tijdje rond met een vraag of ‘probleem’? Van gevoeligheid op de hoofdhuid tot haaruitval of kleur twijfel: bij VAENETI denken we met je mee en vinden we altijd een oplossing die bij jou past. Je bent ook van harte welkom voor een gratis en vrijblijvend adviesgesprek. Even kennismaken, je vragen stellen en ontdekken wat er mogelijk is. Bel ons vooral even op om een advies gesprek in te plannen of bekijk onze instagram om ons werk te zien. Koningstraat 54, Haarlem | www.vaeneti.nl | 023-8443266 | Instagram: @vaeneti.hair

COLUMN ✶

Adrian de Groen is freelance communicatiemedewerker & vormgever in Haarlem en Amsterdam en rijdt als vrijwilliger op de dierenambulance van de Dierenbescherming. Ze woont in Haarlem met af en aan vliegende (studenten)kinderen. Kat Stip is er wel altijd.

Vogelgriep op de achterbank Er zijn van die diensten waarop je als dierenambulancevrijwilliger denkt: ik wil dieren helpen, maar uiteindelijk ben je dan vooral druk met het volgen van protocollen… Welkom in het tijdperk van de vogelgriep. Een tijd waarin een doodgewone eend ineens een biohazard blijkt, en beschermende kleding net zo belangrijk is als de autosleutels van de ambulance. Het beleid? Bij (verdenking van) vogelgriep – o.a. neurologische afwijkingen (schudden met de kop bijvoorbeeld), sloomheid, moeilijk ademen, diarree – trek je als ambulancevrijwilliger een speciale beschermende overall en overschoenen aan; ook een mondkapje, veiligheidsbril en handschoenen horen bij je uitrusting. Opgehaalde nog levende vogels worden niet behandeld; om de vogelgriep in te dammen, is euthanaseren helaas vooralsnog de enige optie. Vogelgriep komt oorspronkelijk van wilde (trek)vogels, vooral watervogels, die het virus bij zich dragen en verspreiden via aerosolen (denk aan de coronatijd) en mest. Het gevaar beperkt zich niet alleen tot bijvoorbeeld zwanen en ganzen. Ook aaseters lopen risico. Roofvogels, vossen en marters zien een (besmet) kadaver als een lekkere snack, maar krijgen er een levensgevaarlijk probleem bij cadeau. En daarmee komen we meteen bij een boodschap die niet vaak genoeg herhaald kan worden: laat je hond geen kadavers eten! Niet ‘ach, dat doet-ie altijd’. Nee. Gewoon niet. Het is gevaarlijk. Voor je hond én daarmee ook voor jou.

Voor dierenambulancepersoneel betekent vogelgriep: extra alert zijn, extra protocollen volgen, extra schoonmaken, extra kleding aantrekken en extra tijd nemen. Na elk vogelgriep-geval dat we vervoeren, moet alles gedesinfecteerd worden, waarna we weer opnieuw kunnen beginnen. Het lijkt allemaal soms wat overdreven, maar die maatregelen zijn er echt niet voor niets. Ze beschermen ons, de dieren en uiteindelijk ook het grotere plaatje: de volksgezondheid. En ja, soms kunnen we er ook wel om lachen. We zien er natuurlijk vrij absurd uit. Maar onder die lach zit een serieuze kern: vogelgriep is geen ver-van-ons-bed-show. Het zwemt in de sloot, vliegt in de lucht, ligt op het strand en zit helaas soms ook op de achterbank. Dus blijven we doen wat we moeten doen: opletten, beschermen en helpen met beleid, met respect voor de risico’s, en met af ent toe een grapje. Want onder dat beschermende pak zit natuurlijk ook maar een mens. Wil je ook vrijwilliger worden bij de dierenambulance? Scan de QR-code voor meer informatie.

101 HRLM ✶ 23

en krijgen Rick krijgen vanstadsgids een stadsgids een rondleiding de Haarlemse MickMick en Rick van een een rondleiding langs langs de Haarlemse HofjesHofjes

Tekst en foto’s: Michaëla J Bijlsma, Illustraties: J Coolen, Vormgeving Henk Tijbosch en beeldbank NH-Archief Tekst en foto’s: Michaëla J Bijlsma, Illustraties: Eric J Eric Coolen, Vormgeving Henk Tijbosch en beeldbank NH-Archief

HRLMse Hofjes We gaan naar één van de oudste straatjes van Haarlem, de Warmoesstraat! Daar is het hofje In den Groenen Tuin.

Hofje van Bakenes Brouwershofje Bruiningshofje Essenhof Hofje Codde en Van Beresteyn Frans Loenenhofje Gravinnehof Hofje van Guurtje de Waal Hofje van Heijthuijsen Hofje in den Groenen Tuin Johannes Enschedé Hof Hofje van Loo Luthers Hofje Hofje van Oorschot Proveniershof Remonstrants Hofje Hofjes van Staats en Noblet Teylers Hofje Vrouwe- en Antonie Gasthuys Vrouwe- of Verwershofje Wijnbergshofje Zuiderhofje

Wie zijn deze twee mensen?

Dit zijn Catharina Jansdochter (Trijntje) Amen (ca.1560-1616), weduwe van Jacob Claeszoon van Schoorl. Uit de nalatenschap van Trijntje werd het Katholieke hofje In den Groenen Tuin gesticht. Het was bedoeld voor arme, oude vrouwen. Het hofje heeft twee ingangen. Eén aan de Warmoesstraat en een kleinere ingang met een mooie gevelsteen aan de Lange Veerstraat. Daar was vroeger de officiële ingang.

Waar dan?

Wanneer kwam dat grote hoofdgebouw in de Warmoesstraat? Omstreeks 1885 werd dit imposante gebouw neergezet. Het is ontworpen door architect Christiaan Robbers. Stonden er in de Warmoestraat dan eerst gewone huizen?

Ja, die werden door de regenten aangekocht waaronder herberg en veilinghuis de hof van Holland. Dit middeleeuwse pand en de panden ernaast werden gesloopt voor de bouw. Daarbij werd het hof uitgebreid doordat de tuinen van de woningen bij het hof getrokken konden worden. Het hofje werd bestuurd door regenten en regentessen.

Hadden de regenten een eigen kantoor?

Wat zijn dat ook weer? Dus ook de huidige regenten?

Ja, in het hoofdgebouw bevindt zich de regentenkamer, met daar achter een speciale regentessenkamer.

In de regentenkamer is een mooi schoorsteenstuk te vinden uit 1916 van de Haarlemse kerkschilder Frans Loots. Hier hangen ook de regentenborden. Daar staan alle namen van de regenten op die vanaf 1616 het hofje hebben bestuurd. Dit is een foto uit 1906 met de hofdames uit die tijd!

Ja die ook!

Wat een mooie waterpomp staat er in de tuin! Deze is bij het 400-jarig bestaan in 2016 geschonken door het regentencollege. De pomp is gemaakt door beeldhouwer Tobias Snoep. Hij maakte ook een gedenksteen voor de hofdames op Begraafplaats St. Barbara. Vroeger werden de hofdames vanuit het hofje hier begraven. Het grafveld van de Groene Tuin was naamloos maar werd nooit geruimd. In juli 2021 is er voor deze hofdames alsnog een gedenksteen geplaatst.

Ze hebben allemaal hetzelfde aan! Maar het ziet er nu heel anders uit! Hoeveel vrouwen wonen er nu? In het hofje zijn 14 huisjes in de tuin en 3 appartementen in het hoofdgebouw, dus 17 vrouwen! Het hofje In den Groenen Tuin is een stichting en wordt bestuurd door een college van vier regenten.

Wordt vervolgd in de volgende HRLM!

P

areltjes

uit het Noord-Hollands Archief

Toen was Oude Tonge wakker... Haarlem helpt bij watersnoodrampen Nederland wordt al eeuwenlang geteisterd door watersnoodrampen. Hoewel Haarlem door zijn hoge ligging een watersnoodramp tot nu toe bespaard is gebleven, leefde Haarlem mee met mensen in de getroffen gebieden. Een greep uit Haarlemse hulp bij watersnoodrampen, te beginnen met de ‘onvoorziene ramp’ van 1880.

26 ✶ HRLM 101

HISTORIE ✶

Lijst met lotnummers en prijswinnaars, 1880. Van Amstel kon zich met lotnummer 4688 gelukkig prijzen met een fles champagne.

1880 Eind december 1880 brak bij het Noord-Brabantse dorp Nieuwkuijk de Heidijk door. Meer dan veertig dorpen liepen onder water, twee mensen vonden de dood. Op verzoek van het koningshuis werd een loterij gehouden ‘van voorwerpen van kunst en smaak’ om geld op te halen voor hen die hulp nodig hadden in NoordBrabant. Als er geld overbleef, was dit bedoeld voor ‘onverhoopte latere onheilen’. Een lot kostte één gulden. Haarlemmers die voorwerpen als prijs wilde afstaan, konden die naar de Koninklijke Bazaar in Den Haag sturen. Deze actie leverde een gevarieerde prijzenpot op: gelakte bloempotten, een waaier, asbakken, dienbladen, flessen champagne, speldenkussens, thermometers, pantoffels, een scheurkalender, portemonnee en inktlap. De burgemeesters en wethouders hielden bovendien een collecte, waarmee ze ruim 6.800 gulden ophaalden. Dit was inclusief giften van onder anderen een ‘dameskransje’, ‘een behoeftig vrouwtje’ en ‘de meisjes van de naaikamer van het Gereformeerd Weeshuis’. 1916 Er werd een groter beroep gedaan op Haarlem bij de stormvloed in januari 1916. Negentien Noord-Hollanders overleefden de watersnoodramp niet. Vooral de regio Waterland en het eiland Marken kregen het te verduren. De gemeente Haarlem nam vluchtelingen uit deze geteisterde gebieden op en hielp waar nodig. Zo verbleef de 74-jarige weduwe Marijtje Kamp bij haar schoonzoon Willibrord Kruijenaar, een politieagent wonend aan de

› 101 HRLM ✶ 27

Bewijs van de burgemeester van Ilpendam dat de weduwe Johanna Pama een uitkering nodig heeft, 1916.

Kennemerstraat. Samen met zijn vrouw, vier van zijn negen kinderen en zijn moeder was het druk in huis en de middelen schaars. In een handgeschreven brief werd de gemeente daarom om hulp gevraagd: de weduwe werd tijdens de watersnood van zolder gehaald, ze was alles verloren, ‘zelfs onder kleederen heeft zij niet’. Om het gezin te helpen, kreeg mevrouw Kamp van de gemeente een uitkering van 90 cent per dag. Ook spoorwegbeambte Cornelis Jonker schreef een brief aan de gemeente. Zijn ouders ontvluchtten de Anna-Paulowna Polder en klopte bij hem aan voor onderdak in zijn woning aan de Kamperlaan. Hoewel hij zijn ouders met liefde helpt, zorgt hij ook al voor zijn zieke zus, vrouw en vier kinderen. ‘Gaarne en met al wat in mijn vermogen is wil ik helpen, maar mijn krachten schieten te kort’, schrijft Jonker. ‘Beddengoed heb ik niet voldoende en ook financieel ben ik onmachtig om datgene te doen wat groot noodzakelijk is’. Niet alleen menselijke slachtoffers hadden hulp nodig. De Hollandsche Maatschappij van Landbouw riep gemeentebesturen in Noord- en Zuid-Holland op om vee in hun gemeenten onder te brengen. Haarlemmers gaven hier gehoor aan. De Werf Conrad bood tijdelijke paardenstallen aan, waar zeker driehonderd koeien in ondergebracht konden worden. En veehouder Blom gaf aan dat hij aan de Romolenstraat ruimte had voor twaalf koeien. 1953 De Watersnoodramp van 1953 is de bekendste en grootste Nederlandse natuurramp van de twintigste eeuw. Een zware noordwesterstorm in combinatie met springtij zorgde ervoor dat grote delen van Nederland overstroomden in de nacht van 31 januari op 1 februari. De ramp kostte 1.836 mensen het leven. Het hoogste aantal slachtoffers kwam uit de Zeeuwse gemeente Oude Tonge op Goeree-Overflakkee. Midden in de nacht werden inwoners opgeschrikt door water dat van drie kanten door de straten raasde.

28 ✶ HRLM 101

‘Om het gezin te helpen, kreeg mevrouw Kamp van de gemeente een uitkering van 90 cent per dag’

HISTORIE ✶

Een ondergelopen café in Anna Paulowna, 1916. De vader van Cornelis Jonker werkte in een tapperij.

Geredde koeien op een schip in Purmerend om naar een droge plek te worden vervoerd, 1916.

› 101 HRLM ✶ 29

Haarlem adopteert Oude Tonge, Haarlems Dagblad, 19 februari 1953.

Toen was Oude Tonge wakker Haarlem helpt bij watersnoodrampen

Haarlemse vrouwen vertrekken naar Oude Tonge, 24 maart 1953.

Nederland wordt al eeuwenlang geteisterd door watersnoodrampen. Hoewel Haarlem door zijn hoge ligging een watersnoodramp tot nu toe bespaard is gebleven, leefde Haarlem mee met mensen in de getroffen gebieden. Een greep uit Haarlemse Haarlemse mannen vertrekken naar Oude Tonge, burgemeester Cremer hulp bij watersnoodrampen, spreekt ze toe, 4 maart 1953. te beginnen met de ‘onvoorziene ramp’ van 1880. 1880 Eind december 1880 brak bij het Noord-Brabantse dorp Nieuwkuijk de Heidijk door. Meer dan veertig dorpen liepen onder water, twee mensen vonden de dood. Op verzoek van het koningshuis werd een loterij gehouden ‘van voorwerpen van kunst en smaak’ om geld op te halen voor zij die hulp nodig hadden in Noord-Brabant. Als er geld overbleef, was dit bedoeld voor ‘onverhoopte latere onheilen’. Een lot kostte één gulden. Haarlemmers die voorwerpen als prijs wilde afstaan, konden die naar de Koninklijke Bazaar in Den Haag sturen. Deze actie leverde een gevarieerde prijzenpot op: gelakte bloempotten, een waaier, asbakken, dienbladen, flessen champagne, speldenkussen, thermometer, pantoffels, scheurkalender, portemonnee en een inktlap. De burgemeesters en wethouders hielden bovendien een collecte, waarmee ze ruim 6800 gulden ophaalden. Dit was inclusief giften van onder andere een ‘dameskransje’, ‘een behoeftig vrouwtje’ en ‘de meisjes van de naaikamer van het Gereformeerd Weeshuis’. [Afbeelding 1] 1916 Er werd een groter beroep gedaan op Haarlem bij de stormvloed in januari 1916. Negentien Noord-Hollanders overleefden de watersnoodramp niet. Vooral de regio Waterland en het eiland Marken kregen het te verduren. De gemeente Haarlem nam vluchtelingen uit deze

30 ✶ HRLM 101

HISTORIE ✶

geteisterde gebieden op en hielp waar nodig. Zo verbleef de 74-jarige weduwe Marijtje Kamp bij haar schoonzoon Willibrord Kruijenaar, een politieagent wonend aan de Kennemerstraat. Samen met zijn vrouw, vier van zijn negen kinderen en zijn moeder was het druk in huis en de middelen schaars. In een handgeschreven brief werd de gemeente daarom om hulp gevraagd: de weduwe werd tijdens de watersnood van zolder gehaald, ze was alles verloren, ‘zelfsinonder zij rood niet.’ totaal Om het gezin huizen. Kaart van de schade aan huizen Oudekleederen Tonge, metheeft in het verwoeste te helpen, kreeg mevrouw Kamp van de gemeente een uitkering van 90 cent per dag.

Ook spoorwegbeambte Cornelis Jonker schreef een brief aan de gemeente. Zijn ouders ontvluchtten de Anna-Paulowna polder en klopte bij hem aan voor onderdak in zijn woning aan de Kamperlaan. Hoewel SCHREEF hij zijn oudersEEN met liefde helpt, zorgt hij ook te beginnen. En die wederopbouw was IN HAARLEMS DAGBLAD de wederopbouw al voor JOURNALIST zijn zieke zus, vrouw en vier kinderen. ‘Gaarne en met al wat innodig. mijn Ruim vermogen EEN REPORTAGE tweehonderd woningen waren van de kaart is wil ik “Toen helpen,was maar mijnTonge krachten schieten te kort’, schrijft Jonker. ‘Beddengoed Oude wakker. Het ontwaakte uit een geveegd enheb nog eens vierhonderd huizen waren beschadigd. ik niet voldoende en inook bennachtmerrie. ik onmachtigDe ommensen datgene te doen wat groot rustige slaap eenfinancieel afzichtelijke De schade werd geschat op dertig miljoen gulden. noodzakelijk vlogenis’.uit hun bedden. Geen licht. Maar wel water. Overal water. In de straten en in de huizen. Op de De gewenste hulp uit Haarlem kwam er. Een maand na [Afbeelding 3] benedenverdiepingen eerst, maar het schóót omhoog. de ramp vertrokken twee bussen met gemeentepersoneel Het joeg de mensen de trappen op naar zolder, naar het en arbeiders van bedrijven en ondernemingen naar Oude slachtoffers hadden De Hollandsche Maatschappij Niet alleen dak.menselijke En wanneer zij daar zich hoog, hulp veilignodig. en buiten de Tonge om te helpen bij het opruimen. Een aantal stratenmakers van Landbouw riepdegemeentebesturen Noord- en vee in hun greep van onverhoede aanvalinwaanden, danZuid-Holland kwam er openom technische ambtenaren waren bovendien al vooruitgestuurd. gemeenten brengen. Haarlemmers gaven het hierwater gehoor Werf Conrad een onder nieuwetestormaanval en dan rammelde deaan. De Meer hulpverleners volgden en losten elkaar om de zoveel bood tijdelijke paardenstallen waar als zeker driehonderd koeien in ondergebracht huizen in elkaar, tot ze aan, inzakten kaartenbouwsels. dagen af. konden En worden. En het veehouder dan had zijn prooiBlom toch.gaf ’ aan dat hij aan de Romolenstraat ruimte had voor twaalf koeien. Ambtenaren van de gemeentelijke afdeling Openbare Op verzoek van de Vereniging van Nederlandse Werken maakten plannen voor de bouw van woningen, de aanleg van straten en van de riolering in Oude Tongen. Gemeenten adopteerde de gemeente Haarlem [Afbeelding 4]Tonge. De burgemeester van Oude Tonge had Deze voorbereidende maatregelen maakten het mogelijk Oude dat een jaar later tweehonderd woningen werden gebouwd. wel een vriendelijk verzoek: ‘Als het maar geen 1953 liefdadigheid zou worden, geen partijen van afgedankte Ter herinnering aan de Haarlemse hulp, schonk de gemeente De Watersnoodramp van 1953 de Haarlem bekendste en grootste Nederlandse Oudenatuurramp Tonge een glas-in-lood raam aan de gemeente kleren en meubels’. Brengis uit stratenmakers, van de twintigste Een zware noordwesterstorm springtij Haarlem, die nog altijd te bezichtigen is in een trappenhuis werkliedeneeuw. van gemeentebedrijven, technici vanin combinatie met zorgde ervoor dat groteambtenaren delen van Nederland overstroomden in de nacht 31 ✶ in hetvan stadhuis. publiekewerken, of een architect om januari op 1 februari. De ramp kostte 1836 mensen het leven. Het hoogste aantal slachtoffers kwam uit de Zeeuwse gemeente Oude Tonge op Goeree-Overflakkee. Midden in de nacht werden inwoners opgeschrikt door water dat van drie kanten door de straten raasde. In het Haarlem’s Dagblad schreef een journalist een reportage:

Tekst: Lisa Koning. Foto’s: Noord-Hollands Archief. Sferbeeld: Pixabay.

[Afbeelding 2]

101 HRLM ✶ 31

Nieuw restaurant in de Haarlemmerhout

COMER DREEFZICHT is een plek voor alle Haarlemmers’ In het monumentale pand Dreefzicht in het oudste stadspark van Nederland is een nieuw restaurant gevestigd. Comer Dreefzicht serveert gasten hoogwaardige, ambachtelijke gerechten, gemaakt met lokale producten. Het pand is na een grondige verbouwing in meerdere ruimtes opgedeeld.

‘Privé of zakelijk, iedereen krijgt hier een gastvrij onthaal’

32 ✶ HRLM 101

Dreefzicht uit 1840 voelt voor veel Haarlemmers als erfgoed, volgens sales- en eventmanager Kim Bouman. “Het gebouw is onderdeel van de stad.” Na een grondige restauratie is Comer Dreefzicht zoveel mogelijk in ere hersteld. Een plek voor alle Haarlemmers. “Mensen kunnen bij ons afspreken voor een lunch met vrienden, of na een wandeling door het bos samen met de kleinkinderen neerstrijken voor koffie met gebak. Ook is er gelegenheid om hier in alle rust hybride te werken. Voor één ieder wat wils.” Het van binnen opnieuw ingedeelde gebouw bestaat uit verschillende ruimtes. Mensen komen binnen in de centrale hal. Links daarvan bevindt zich het klassieke restaurant met kroonluchters uit Hotel van Oranje in Noordwijk aan Zee. Er is onder meer een private dining room, een cocktailbar en een tuinkamer. “Als je hier iedere dag zou komen, ervaar je telkens een andere beleving. Het is een groot pand in intieme ruimtes ingedeeld.” LAAGDREMPELIGE PRIJZEN Bij de verbouwing zijn kosten nog moeite gespaard. Alle gebruikte materialen zijn van hoogwaardige kwaliteit. “Dat is voelbaar in de sfeer in het gebouw. Daar staat een kaart met vrij laagdrempelig prijzen tegenover vergeleken met andere restaurants in Haarlem. We hebben wél de luxe en de uitstraling van het hoge segment. Alleen al de locatie waar we ons bevinden is bijzonder, de Haarlemmerhout is het oudste stadsbos van Nederland. Naast ons staat het huis van de broer van Napoleon, Paviljoen Welgelegen. Dreefzicht is ook een pand met geschiedenis, het is ooit gebouwd als herensociëteit.” Missie van Comer Dreefzicht is het bieden van een eigentijdse, gastvrije en toegankelijke plek waar iedereen kan genieten van hoogwaardige, ambachtelijke gerechten. Dat alles in een warme en ontspannen sfeer. “Wij creëren een culinaire ervaring in het spectrum tussen bistro en fine dining: verfijnd, maar nooit pretentieus.” Dat gebeurt met

INTERVIEW ✶

seizoensgebonden gerechten, verse lokale ingrediënten en een constante focus op service en beleving. Elke gast hoort zich welkom, ontzorgd en gewaardeerd te voelen. “We vinden het belangrijk om met lokale producten te werken. Iedere ochtend halen we verse vis bij de visafslag in IJmuiden. Alles waarmee onze koks werken komt uit de regio Noord-Holland. We spelen in op de seizoenen en passen de gerechten daarop aan waarmee onze gasten steeds iets wisselends aantreffen op hun bord.”

Na het afscheid van een dierbare is het belangrijk om samen te komen op een plek die rust, warmte en respect uitstraalt. Comer Dreefzicht biedt een passende omgeving voor een condoleance of samenkomst. “Onze ruimtes zijn stijlvol, toegankelijk en geschikt voor zowel kleine als grotere gezelschappen. We verzorgen koffie, thee, hapjes of een meer uitgebreid arrangement. Een condoleance verzorgen wij volledig op basis van de wensen van de nabestaanden. Sommige familieleden willen

‘Haarlemmers zijn blij dat Dreefzicht weer open is’ een prachtig verzorgd diner. Daar bieden wij uiteraard een zeer geschikte locatie voor. Anderen prefereren een afscheid waarbij het leven gevierd wordt met een aangeklede borrel.” VERGADERARRANGEMENTEN Het pand bovenin herbergt acht ruimtes als vergaderzaal ingericht, beneden zit een congreszaal. “Naast de dagelijkse gasten willen we ook een zakelijke markt aanspreken.” De congreszaal ‘Grote Markt’ is naar wens in te delen en uitgerust met moderne apparatuur, zodat in alle comfort en privacy vergaderd kan worden. “Bij Comer Dreefzicht hebben we op maat gemaakte vergaderarrangementen die perfect aansluiten op de behoeften van het bedrijf dat ons inhuurt. Wij vinden het fijn om het zakelijke met het aangename te combineren. Het is mogelijk om de vergadering te koppelen aan een culinaire invulling. Bovendien biedt Comer Dreefzicht ruime parkeergelegenheid, hiermee zijn we een ideale locatie voor zakelijke bijeenkomsten.”

BOOZY BRUNCH Het personeel van Comer Dreefzicht krijgt veel positieve reacties van de Haarlemmers. “Mensen zijn heel blij dat Dreefzicht weer open is. Dat merkten we goed aan het aantal reserveringen, daar zijn we heel dankbaar voor. We hopen dé plek te zijn waar mensen samenkomen om te genieten, zich te verbinden en om bijzondere momenten met elkaar mee te maken.” “Vanaf het voorjaar willen we ook laagdrempelige evenementen gaan organiseren voor mensen uit Haarlem. Denk aan een boozy brunch op zondag, een Amsterdams concept dat is komen overwaaien. Entertainment zoals een muzikale invulling gecombineerd met een lekkere brunch én laagdrempelig zodat het voor alle Haarlemmers te bezoeken is.” Restaurant Comer Dreefzicht Fonteinlaan 1 | 023 210 0156 www.comer.nl

101 HRLM ✶ 33

Tekst Meta van der Meijden. Fotografie: PR Comer.

JUBILEUM OF BABYSHOWER Comer Dreefzicht biedt de perfecte setting voor ieder bijzonder moment of het nu gaat om een intieme babyshower, een stijlvol jubileum, een liefdevolle condoleance of een gezellige High Tea of High Wine. “Vier de komst van een kleintje bij ons in de warme en ontspannen ambiance van Comer Dreefzicht. Wij verzorgen een sfeervolle babyshower met een feestelijke High Tea of een op maat samengesteld arrangement. Onze locatie biedt ruimte voor zowel intieme als grotere groepen. Wij denken in alles graag met onze klanten mee om van iedere gelegenheid een onvergetelijke herinnering te maken. Dat gebeurt van de aankleding en indeling van de ruimte tot het samenstellen van passende hapjes en drankjes. Ons team staat klaar om jullie wensen tot in detail te vertalen naar een sfeervol, persoonlijk en zorgeloos evenement.”

BEN JIJ AL VRIEND? Word Vriend van HRLM voor slechts € 32,50 per jaar en ontvang elk nummer van ons magazine heerlijk thuis in Haarlem - of ver daarbuiten. Als Vriend maak je deel uit van de HRLM-vriendenkring; mensen met liefde voor onze stad, voor mooie verhalen en voor alles wat Haarlem bijzonder maakt. Omdat wij van lezen houden én onze Vrienden graag verrassen, verloten we elke editie een boek uit onze boekenrubriek onder onze Vrienden. Steun lokaal, lees met plezier Word vandaag nog

Vriend van HRLM www.hrlm-online.nl/vrienden

34 ✶ HRLM 100

Stadsmormels

Fotografie: Linda Llambias.

Foto’s die je ontroeren of versteld doen staan van het verborgen leven van dieren in onze stad en omstreken.

101 HRLM ✶ 35

GEZICHTEN VAN HAARLEM

RICK VERSTRATEN

Het was aan de Kinderhuisvest waar Rick als bijna 4-jarige zijn eerste stappen op Haarlemse grond zette. Het gezin was weer terug op haar nest na een jarenlang avontuur in Alberta, Canada. Negen maanden later verhuisde ze naar Schalkwijk. Zestigerjaren-flats, weilanden en de vertrouwde melkboer waren het decor waarin Rick verder opgroeide. Het Haarlem van de zeventiger jaren. Na Schalkwijk volgde Parkwijk. Tussen torenflats en buurthuis lag zijn speelveld: straatvoetbal, vechtsporten, eindeloze middagen en avonden buiten. Soms ruw, soms zorgeloos, maar altijd puur. Op zijn achttiende besloot hij zijn vleugels uit te slaan en er volgde vele verhuizingen. Van straten rond de Grote Markt, Stationsbuurt, en Haarlem-Noord, volgde de Amsterdamse buurt, de Componistenwijk en de Van Zeggelenbuurt. Allen volksbuurten, puur en ongepolijst, vol verhalen, kleine en grote avonturen.

Productie en fotografie: Franklin van der Erf.

“Ik hou van de Haarlemse kroegen en kathedralen, van haar dorpse en stadse allure. Als acteur/regisseur en eigenaar van een acteurs-/artiestenbureau, volg ik de levendige Haarlemse cultuur, kunst en podia en heeft deze stad al heel wat creatieve talenten voortgebracht. Misschien is dat wel de grootste kracht van een cultuurstad als Haarlem, dat zij ons niet vasthoudt, maar uitnodigt. Zodat zij vruchtbare grond is voor wie in haar investeert en haar goed verzorgt en niet alleen iets komt halen. Waar creatieve zielen hun verhalen mogen, nee, móeten blijven vertellen, waar kinderen met of zonder emmertjes onbezorgd kunnen blijven fietsen en dromen, al zijn de weilanden langzaam aan het verdwijnen.” “Hoewel Haarlem prachtige architectuur en bijzondere buurten kent, ademt zij haar uitnodigende sfeer vooral door haar bewoners, klaar voor een praatje en de vele toeristen gastvrij verwelkomend. Inmiddels ben ik al jaren woonachtig in Heemstede, maar blijft Haarlem mij bijna dagelijks uitnodigen om op haar eeuwenoude klinkers mijn weg te blijven vervolgen. Opdat ik op een dag zal doorgeven wat zij mij ooit schonk: vrijheid, creativiteit en liefde voor de Koninklijke kunst. Op ons komt het aan.”

36 ✶ HRLM 101

NATUUR in HAARLEM

Tekst en fotografie: Hans Smits.

Planten en dieren: wat groeit en bloeit er in Haarlem? Tijd om naar buiten te gaan! Hans Smits neemt ons mee en laat zien wat de natuur om ons heen te bieden heeft.

De ijsvogel Velen vinden de ijsvogel (Alcedo Atthis) een mysterieuze vogel die je zelden ziet, maar is dat waar? Toegegeven, de kleuren zijn exotisch blauw met een prachtige oranje buik en poten. Je ziet hem doorgaans als een flits over het water scheren, soms vergezeld van zijn kenmerkende schelle en hoge roep. Met wat geluk en oplettendheid kan je een ijsvogel op een tak boven het water zien zitten, roerloos wachtend of er een visje langs komt die hij dan met een duik in het water probeert te verschalken. Zeldzaam zijn ze niet echt, wel vrij schuw. Ze worden op veel plaatsen in en rond Haarlem gezien (zie het waarnemingskaartje rechts). Als de ijsvogel ergens niet tegen kan, dan is dat ijs. Vooral in een wat langere vorstperiode leggen vele, vaak zelfs de meeste, ijsvogels het loodje omdat ze onvoldoende aan voer kunnen komen als het meeste water dichtgevroren is. De populatie kan zich snel herstellen; in een goede zomer kunnen ze wel drie legsels van circa 5 jongen grootbrengen. Een nest maken ze bij voorkeur in een steile zanderige oever waarin ze een tunnel van zeker een halve meter diep uitgraven. Een leuk weetje is dat de snavel van het mannetje helemaal zwart is en het vrouwtje een deels oranje basis van de ondersnavel heeft. De ijsvogel op de foto is dus een mannetje.

Deze natuurrubriek wordt verzorgd door IVN-Zuid-Kennemerland (Instituut voor Natuureducatie en Duurzaamheid) Ook mee de natuur in? Zie www.IVNZK/activiteiten

101 HRLM ✶ 37

HAARLEMSE BOMEN

Tekst en foto: Gerard Tamminga.

Bomen geven sfeer aan onze stad. Gerard Tamminga neemt ons mee langs monumentale bomen in Haarlem.

Dit is de imposante stam van de dikste paardenkastanje (Aesculus Hippocastanum) van Haarlem. Hij is net geen vijf meter in omtrek en meet 26 meter in de hoogte. De kastanje heeft twee wereldoorlogen meegemaakt en alle bevrijdingspopfestivals op het Vlooienveld voor het provinciehuis, want hij is 140 jaar oud. Je vindt hem aan de oostzijde van het Vlooienveld, pal naast de knoestige stam van een Kaukasische vleugelnoot. Op deze grijze januaridag is de lente nog ver weg. Maar de knoppen zitten al in de takken van de kastanje. Als een van de eerste bomen krijgt de kastanje blad en al in de loop van april zullen er trotse, witte bloemtrossen boven de langvingerige bladeren verschijnen. Haarlem heeft honderd bomen die door de Bomenstichting zijn opgenomen in het Landelijk Register Monumentale Bomen (zie www.monumentalebomen.nl). Veertig daarvan staan in een handzaam boekje Langs monumentale bomen in Haarlem, verkrijgbaar voor € 3,- bij de boekhandel en het VVV.

COLUMN ✶

Falco Bloemendal is centrummanager in Haarlem en actief in verschillende besturen. Hij houdt zich in zijn vrije tijd bezig met imkeren, tuinieren en duurzaamheid.

Omdat de hommels geen koffie drinken... Sommige mensen worden in het voorjaar wakker van het gezang van de eerste merel. De lente begint! Ik word wakker en gelukkig van de geur van de eerste narcissen en het gebrom van de eerste hommel. Zo’n grote, slaperige dame die tegen het raam zwalkt alsof ze vraagt: “Waar zijn hier de bloemen?” Die eerste bijen, hommels en vlinders hebben het zwaar in de vroege lente. Terwijl wij nog rustig een jas aantrekken en een kop koffie pakken, gaan zij in de vroege lente kou al op pad voor voedsel. En dat is soms schaars, tenzij je in de herfst de juiste bollen hebt geplant die vroeg in bloei schieten. Daarom plant ik elk jaar weer extra bollen, want sneeuwklokjes, narcissen, krokussen en blauwe druifjes zijn niet alleen echte levensredders, maar geven ook een hoop vrolijkheid in de lente met hun uitbundige kleuren.

Daarnaast heb ik een ‘Williams’ perenboom geplant, bekend van de goddelijke perenijsjes van Ola, en ook nog een uitstekende bestuiver voor de Doyenne du Comice. Die kan zichzelf wel bestuiven, maar krijgt een veel rijkere oogst wanneer de Williams erbij staat. Tussen de vossebessen heb ik bovendien kleine blauwe bessenstruiken gezet, compact, productief en geliefd bij bijen en mensen. In mijn hoofd zie ik het al: een voorjaar dat begint met bollen, gevolgd door fruitbomen die in maart en april exploderen in bloesem, een zacht wit-roze wolkje boven de tuin. Nog even geduld...

De bollen vormen de eerste snackbar van het jaar. Een hommelkoningin die in februari een krokus vindt, kan daarmee letterlijk een heel volk starten. Dat eerste kleine volkje profiteert vervolgens enorm van de aansluitende bloei van de fruitbomen, als een soort tweede fase. De nakomelingen daarvan bestuiven op hun beurt weer de rest van de tuin. Het is een eenvoudige rekensom: wie vroeg bloei heeft, krijgt later meer leven terug. Dat zette me aan het denken. Mijn oude appel- en perenbomen, de Goudreinet en de Doyenne du Comice, doen elk voorjaar trouw hun best, maar soms is er toch wat extra fase twee nodig. Daarom heb ik deze winter een paar nieuwe fruitbomen geplant. Dat is dan ook weer een mooi moment, ik kon het niet laten, om iets bijzonders te proberen: de ‘Baya Marisa’, een felrode appel met rood vruchtvlees die alleen al om zijn uiterlijk een podiumplek verdient.

101 HRLM ✶ 39

OPTICIEN KUIPERS gal a

Zijlstraat 97 | 2011 TM Haarlem | 023 531 0181 40 ✶ HRLM

cocktail

coutur e

Wateringweg 22 | 06 50652558 | www.blaque.nl

J

Beste wensen voor 2026! Na een enorm drukke december-periode is het nu tijd om heel even een beetje gas terug te nemen en ons te bezinnen op het nieuwe jaar. Wat in 2008 begon als een diaconaal project van Doopsgezind Haarlem is inmiddels na ruim 17 jaar een begrip in Haarlem. Dat is echt iets om trots op te zijn!

DE WINKEL, HET RESTAURANT EN DE CATERING IN DE KERK Dit zijn de plekken waar het gebeurt. Dagelijks staan de medewerkers van Jansje klaar voor de gasten die de winkel bezoeken om een cadeautje uit te zoeken, die komen om te genieten van een kop koffie of een lunch in de lunchroom of te gast zijn in de kerk en een catering afnemen. Jansje biedt op deze wijze werk aan inmiddels 28 mensen met een licht verstandelijke beperking. Zij worden daarin begeleid door een team van 11 vaste personeelsleden en een grote groep oproepkrachten. En dit doen zij succesvol. Getuige daarvan is dat Jansje al zes keer werden uitgeroepen tot beste lunchroom van Haarlem en Noord-Holland. Om dit te bereiken levert Jansje al zeventien jaar bijzondere producten en diensten. De winkel bevat een collectie van kwalitatief hoogstaande cadeauartikelen, vaak met een eigen goed verhaal van de makers. Producten worden geselecteerd als ze voldoen aan een of meerdere haakjes, als sociaal ondernemerschap, duurzaamheid, eerlijke handel en jonge ontwerpers een platform bieden in een goed lopende cadeauwinkel. De lunchroom kent een gevarieerde kaart, mede samengesteld door de medewerkers. De chef-kok zorgt ervoor dat de lunchgerechten en andere versnaperingen die ze zelf bedenken, zo worden vertaald dat ieder er een bijdrage aan kan leveren. En voor verschillende partijen die een ruimte huren in de kerk, verzorgd Jansje met veel inzet en creativiteit de catering en aankleding van de partij. Wat indruk maakt is vooral dat de ontvangst en bediening van grote kwaliteit is. De medewerkers geven elk in eigen stijl een hartelijk welkom aan de bezoekers. Dit nodigt uit om keer op keer opnieuw Jansje te bezoeken en je onder te dompelen in een warm bad. Jansje verzacht de stad. Zowel voor medewerkers, personeelsleden, gasten als toevallige passanten. En daar is het natuurlijk om te doen. Want bij Jansje doen ze de dingen met aandacht; heb je de ruimte om je te ontwikkelen en is er ruimte voor ieders verhaal.

En hoe ziet de toekomst eruit? Hopelijk met nog heel veel meer plek voor nieuwe talenten in de dagbesteding in een nog hechtere samenwerking met Doopsgezind Haarlem. Want samen verzachten zij de stad!

De Wereld van Jansje is een initiatief van de Doopsgezinde Gemeente Haarlem en De Hartekamp Groep. De Wereld van Jansje | Grote Houtstraat 45 | www.jansje.nl | winkel | lunchroom | to go | catering | webshop

101 HRLM ✶ 41

42 ✶ HRLM 101

INTERVIEW ✶

Mijn Haarlem JOYCE JACOBSZ Ten eerste: ben je een echte Haarlemse Mug? “Net niet… Toen ik een half jaar oud was verhuisde mijn familie van Den Haag naar Haarlem. Ik ben opgegroeid in Schalkwijk. Mijn vader werkte bij de Spoorwegen en in Europawijk waren er nieuwe flats gebouwd voor onder anderen medewerkers van belangrijke bedrijven in Haarlem, zoals Koninklijke Joh. Enschede, de NZH en de Nederlandse Spoorwegen.” Woon je nu nog steeds in Schalkwijk? “Ik woon al 38 jaar in de Koninginnebuurt en dat vind ik heel mooi wonen. Het is een prachtige buurt en we wonen overal dichtbij, zoals het strand, maar ook Amsterdam. Haarlem voelt als thuis. Door mijn werk ken ik ontzettend veel mensen. In de stad kom ik altijd wel een bekende tegen.” Ben je al lang in de politiek actief? “Ik ben begonnen bij de Actiepartij om de toenmalige partijleider Sjaak Vrugt te ondersteunen. Hij is helaas recentelijk overleden. In 2017 stopte hij al als raadslid als gevolg van een burn-out. Door het werk voor de Actiepartij ben ik verder de gemeentelijke politiek ingerold om nu uiteindelijk OPHaarlem te leiden. Sjaak leerde ik kennen vanuit mijn werk in het sociaal maatschappelijk domein.” Maar nu zit je in de gemeenteraad! Waarom? “We zijn allemaal mensen en we moeten zuinig zijn op elkaar. We zijn ook aardebewoners, dus moeten we ook zuinig zijn op de aarde. Dat is eigenlijk in een

notendop waar ik voor ga in mijn werk en mijn leven. Ik vind het belangrijk om die boodschap in mijn gemeenteraadswerk over te brengen, vooral in deze steeds harder wordende tijd. Met de steeds groter wordende groep kwetsbare medeburgers groeit het gevaar van een tweedeling in onze maatschappij. Vaak zijn dat senioren of mensen met een beperking, maar het kunnen ook jongere mensen zijn, bijvoorbeeld op zoek naar een betaalbare woning of naar een baan.”

Wat zijn jouw favoriete plekken in en om de stad? “Met mijn kleinkinderen vind ik het heerlijk om te wandelen in de Haarlemmerhout. We gaan dan ook vaak gezellig naar het theehuis en de speeltuin. Het strand en ’t Wed zijn ook altijd fijne plekken om tot rust te komen. Voor meer vertier ben ik vaak te vinden op de Botermarkt, zoals in Café De Gooth en Café De Roemer. Maar Café De Lift, aan de Grote Markt, vind ik ook een leuke kroeg.”

Je had het net al over het sociaal maatschappelijk domein. Wat voor werk doe je nu, naast je gemeenteraadswerk? ​“Ik ben sociaal maatschappelijk ondernemer. De naam van mijn bedrijf is: Joyce Jacobsz Ont-Moeter en mijn bedrijfsfilosofie luidt: vanuit de Ontmoeting jezelf leren Ont-Moeten. Samen met andere mensen en organisaties zet ik graag projecten op om mensen te leren ontmoeten en zichzelf en elkaar te leren kennen. Door de jaren heen heb ik zo ontzettend veel sociale projecten in Haarlem opgezet. Mijn passie is om mensen met een hulpvraag zo adequaat mogelijk te helpen. Meedenken over- en meewerken aan verbeteringen in de Haarlemse samenleving, zoals het ondersteunen van sociale projecten in de wijk, waarbij we niet over mensen praten, maar met mensen. In het verleden hadden we met de zelforganisaties de slogan ‘Niet dankzij de gemeente, maar ondanks de gemeente’. En het blijft ook nu nog steeds nodig om samen te blijven werken om die slogan naar ‘dankzij de gemeente’ omgebogen te krijgen.”

Wat mis jij in Haarlem? “Vroeger had je elke zondag gratis bandjes in veel kroegen. Volgens mij is dat door wet- en regelgeving moeilijker gemaakt voor de kroegeigenaren. Café Stiel’s is eigenlijk het enige café dat dat al die jaren volgehouden heeft. Maar bovenal mis ik de menselijkheid en de menselijke maat. Ik vraag me wel eens af of de mensen die regels opstellen wel weten wat voor impact die kunnen hebben op de mensen waarover die regels gaan. Neem bijvoorbeeld het betaald parkeren in de stad. De parkeertarieven zijn voor bezoekers van bewoners op de tijdstippen dat zij weer thuis zijn, namelijk na 17.00 uur, twee keer zo duur. Waarom is dat? Mogen mensen geen bezoek krijgen of zo? Als je in het belang van de bewoners denkt, doe je dat niet. Dat zijn van die dingen waarbij ik denk dat je dan als beleidsmaker niet van je bewoners houdt. Voor de bewoners is dat onvriendelijk beleid.” Voor meer info over OPHaarlem zie www.ophaarlem.nl.

101 HRLM ✶ 43

Tekst: Joost Dobbe. Fotografie: Daan Ruijter.

Joyce Jacobsz is gemeenteraadslid en fractievoorzitter van OPHaarlem. OPHaarlem zet zich, als grootste lokale partij, in voor alle Haarlemmers & Spaarndammers. De partij heeft speciale aandacht voor inwoners die in de knel zitten en extra aandacht of zorg nodig hebben. Maar wat betekent Haarlem voor Joyce persoonlijk? We vroegen het haar!

TOEN

ZIJL 44 ✶ HRLM 101

WEG

Productie en fotografie Nu: Franklin van der Erf, foto’s Toen: Noord-Hollands Archief.

NU

101 HRLM ✶ 45

De Buurt als Ecosysteem Haarlem brengt mensen in de Vijfhoek & binnenstad samen en stimuleert een actief buurtnetwerk. Iedereen die hier woont, werkt of leeft, kan meedoen. Het doel? Een buurt waar mensen elkaar kennen, helpen en samen werken aan een gezonde toekomst. In de buurt wordt samengewerkt met bewoners, professionals zoals huisartsen, verpleegkundigen en welzijnswerkers, ondernemers en buurtorganisaties. Dit initiatief is een samenwerking van Zorgbalans, Buurtzorg, gemeente Haarlem, Buurts,VWC-BUUV, Huisartsen Zuid-Kennemerland en Spaarne Gasthuis. Meer informatie kun je lezen op haarlem.debuurtalsecosysteem.nl. In HRLM de verhalen achter deze mensen.

De maatschappelijk werkster van de wasserette Wie in de jaren ’90 My Beautiful Laundrette van July Alkemade binnenstapte, vond meer dan een plek om alleen maar de was te doen. Tussen het geronk van de machines en de geur van fris wasgoed ontstonden gesprekken, buurtcontacten en momenten van herkenning. “Ik voelde me soms bijna een maatschappelijk werker in een wasserette”, lacht July. “Mensen kwamen binnen met een tas vol wasgoed, maar lieten vaak ook iets van hun verhaal achter.” Haar wasserette werd een belangrijke plek voor de buurt...

T

46 ✶ HRLM 101

Toen July in de jaren ’80 in Haarlem op de Botermarkt kwam wonen, was de buurt heel anders dan nu. “Het was een mengelmoes van winkeltjes die kwamen en ginge,,” vertelt ze. “Schoenenzaken, antiekwinkels – er werd veel geprobeerd, maar weinig hield stand.” Toch voelde ze zich er meteen thuis. Aanvankelijk wilde July kunstgeschiedenis studeren, maar ze begon uiteindelijk aan een heel ander avontuur: het starten van een wasserette. En dat begon met een toevallige ontmoeting. EEN SAUNA, EEN STINKENDE BADJAS EN EEN IDEE July zit met een vriendin in de sauna als er een man uit de Vijfhoek naast ze komt zitten. Haar vriendin rimpelt haar neus en zegt: “Jemig, wat stinkt je badjas!” De man haalde zijn schouders op: hij had geen wasmachine en er was nergens in de buurt een wasserette te vinden. Voor July voelde het alsof er een aantal puzzelstukjes op hun plek vielen. Ze wist dat het pand naast haar woning leegstond en dacht: waarom niet? Haar vriendin haakte af – te druk met studeren – en ook haar zus zag het niet zitten. Maar July zette door. “ Ik had geen ondernemerservaring, maar ik dacht: als niemand het doet, dan doe ik het zelf wel.” EEN VROUW ALLEEN BIJ DE BANK Een wasserette starten bleek niet zo eenvoudig als het idee zelf. In die jaren was het voor een vrouw nog niet vanzelfsprekend om zelfstandig een lening af te sluiten.

INTERVIEW ✶

MEER DAN EEN WASSERETTE De wasserette in de Haarlemse binnenstad werd een heuse ontmoetingsplek. Jongeren die vastliepen, vrouwen die thuis in moeilijke situaties zaten, ouderen die behoefte hadden aan een praatje – allemaal vonden ze hun weg naar July. “Soms zaten mensen gewoon een tijdje op een stoel in de zaak, bladerend door een tijdschrift, en begonnen dan ineens hun verhaal te vertellen.” Toen ze na 25 jaar de zaak verkocht viel er best een leegte. July zocht een nieuw avontuur en ging aan de wandel, van het Pieterpad tot aan Santiago de Compostela. Gemene deler met haar verleden was dat ze tijdens het wandelen verbinding vond met mensen, verhalen en ervaringen van over de hele wereld. Eenmaal terug kon July niet stil blijven zitten en besloot ze tot het opzetten van een ‘voorzorgcirkel’ in haar buurt.

Tekst: Jori Alkemade. Foto: Privé-bezit.

“Bij de Rabobank deden ze moeilijk, ondanks dat ik alles had doorgerekend”, herinnert ze zich. “De ABN/AMRO op de Gedempte Oude Gracht stond aan het begin van een nieuwe koers: zij wilden wél met vrouwelijke ondernemers in zee, maar ik moest een deel eigen geld inbrengen.” Via het Interkerkelijk Werkgelegenheidsfonds wist July alsnog een lening te krijgen. “Ik heb gelobbyd, overal aangeklopt, mensen overtuigd dat het zou werken. En uiteindelijk lukte het.” Haar wasserette was direct een succes; vanaf dag één liep het storm. “Mensen hadden er echt behoefte aan. En al snel werd het meer dan alleen een plek om je was te doen.”

KLAARSTAAN VOOR JE BUREN De voorzorgcirkel brengt buurtbewoners bij elkaar die elkaar willen helpen met alledaagse dingen.; een boodschap doen, een schilderij ophangen, iemand meenemen naar een doktersafspraak. Geen echte zorgverlening, maar gewoon: buren die voor elkaar klaarstaan. “Ik heb nu veertien mensen bij elkaar die mee willen doen. Allemaal vitale mensen die echt iets voor elkaar kunnen betekenen en daarom is het gelijkwaardig. Ik ga de groep een keer samenbrengen en daarna moet het vanzelf gaan lopen. Volgens

mij heeft het directe waarde voor mijn buurt en omgeving. En wie weet ga ik er zelf ook echt gebruik van maken want het leven gaat soms anders dan je denkt.” Wat ooit in de wasserette begon, zet July nu voort in haar buurt. “Het begint vaak met een simpel praatje,” zegt July. “Mensen denken dat ze niemand hebben om op terug te vallen, totdat ze ontdekken dat er altijd iemand in de buurt is die kan helpen.” Met haar tomeloze energie en betrokkenheid blijft July een drijvende kracht in de buurt. Of het nu om schone was of een helpende hand gaat...

101 HRLM ✶ 47

H

HRLM’S

EXCLUSIEVE

COLLECTIE

THEATER DE LIEFDE | NIEUWE VIDE | DE SCHUUR | ABC ARCHITECTUURCENTRUM TEYLERS MUSEUM | VERWEY MUSEUM HAARLEM | NAAI ATELIER | PODIA HEEMSTEDE PATRONAAT | CAPRERA | DE KOEPEL | FRANS HALS MUSEUM

JANUARI - FEBRUARI 2026

Lange Begijnestraat 9 | www.schuur.nl

Toneelschuur Producties – Abdel Daoudi

HEDDA

Hedda Gabler is back! – brutaal, onvoorspelbaar en genadeloos zichzelf. Maar deze keer is ze niet de ‘opstandige’ vrouw zoals we haar kennen uit Henrik Ibsens klassieker. In Hedda keert Ibsens iconische personage terug als een jonge vrouw van kleur, klem tussen alle verwachtingen die omgeving, familie en samenleving haar opleggen. Te zien: 31 januari t/m 5 februari Tijd van de Wolf – Alexandra Broeder

THE DARK

Zeven jonge performers die zelf ervaring hebben met depressie, onderzoeken samen het donker dat in hen en in ons leeft. Ze bevragen het, bezingen het en proberen het opnieuw te leren zien als deel van ons bestaan. De teksten zijn ontstaan in co-creatie met filosoof en schrijver Eva Meijer, die samen met de performers woorden vond voor wat vaak onuitspreekbaar blijft. Te zien: 27 & 28 januari

BORING FESTIVAL

Op 6 en 7 februari neemt Boring Festival je mee op een multidisciplinaire reis met kunst, muziek en voorstellingen van nieuwe en vernieuwende makers op unieke locaties door heel Haarlem. De Schuur is een van de hoofdlocaties van het festival en heeft een bomvol programma met muziek, theater en performance en cross-over acts. Met ondermeer XTC The Musical, MAHA, Keenan Mundane, Conor Schumacher en vele anderen. Te zien: 6 & 7 februari Vanja Rukavina

PRESSURE POINT

Wimbledon komt eraan. Onze Bosnisch-Nederlandse titelfavoriet Viktor wordt geweigerd vanwege een dreigende Balkanoorlog. Terwijl Viktor alleen maar leeft voor tennis, wordt hij ongewild een speelbal van de politiek. Topacteur en tennisfreak Vanja Rukavina creëert met Viktor een gedroomd alter ego, waarmee hij oog in oog komt te staan met de toenemende pressure vanuit twee culturen. Te zien: 13 & 14 februari Sadettin K

FIRST MAN

De nieuwe solo van Sadettin Kırmızıyüz over vaders en zonen, afkomst en toekomst, Nederland en buitenaards leven. Of eigenlijk: over hoe het voelt om een alien te zijn in je eigen land. FIRST MAN opent een wereld die voor sommigen vertrouwd is en voor anderen nieuw, maar voor iedereen dichtbij. Een voorstelling over hoe je elkaar vasthoudt, zelfs wanneer de wereld je onzeker maakt. Te zien: 18 & 19 februari

50 ✶ HRLM 101

Fotografie: Jacqueline de Haas.

Deze column wordt afgewisseld, deze keer: Lidewij de Koekkoek - directeur Frans Hals Museum.

Lidewij de Koekkoek

Coba Ritsema Succesvol kunstenaar De groene rok en Stilleven met roze parasol zijn mijn favoriete kunstwerken van Coba Ritsema, en juist die twee schilderijen behoren al lange tijd tot de collectie van het Frans Hals Museum. Ze schitteren – na een behandeling door onze restauratoren – in de tentoonstelling gewijd aan deze Haarlemse kunstenaar, nu te zien in ‘haar’ Frans Hals Museum. Coba Ritsema (Haarlem 1876 - Amsterdam 1961) was in haar tijd een succesvol kunstenaar, maar de afgelopen 50 jaar raakte ze uit beeld. Tot dit najaar. Coba kwam als kind en later als kunstenaar graag in het Frans Hals Museum. Ze zette haar naam in de oude gastenboeken die we nog hebben, en ze omschreef Hals als ‘Haarlems geniaalste vent’. Hij inspireerde haar, en op haar beurt inspireert Ritsema onze museumbezoekers, die de laatste paar maanden in grote getalen haar werk bewonderen én – net als Coba – reacties schrijven in ons huidige gastenboek. Kortom, Coba Ritsema staat weer volop in de belangstelling en dat mag ook wel, na al die decennia waar veel vrouwelijke kunstenaars werden verbannen naar het depot. In een tijd waarin gemiddeld maar één op de vijf kunstenaars vrouw was, had Ritsema met haar schilderijen en pasteltekeningen groot succes in binnen- en buitenland. Ze werd al rond 1900 volop geprezen om haar portretten en stillevens, vooral vanwege de mooie en harmonieuze kleuren. Met name haar verstilde voorstellingen van jonge vrouwen die je op de rug ziet vielen in de smaak, en ook nu behoren ze tot de populairste schilderijen in de tentoonstelling. Waarom bleef ze zo lang onder de radar? Omdat na de Tweede Wereldoorlog haar onderwerpen en stijl lange tijd zijn weggezet als ‘typisch vrouwelijk’. Zoals mijn collega Maaike Rikhof, conservator Moderne Kunst zegt: “Coba Ritsema brak niet met de heersende conventies, maar zette die naar haar eigen hand. Binnen de vastomlijnde kaders van wat voor vrouwen in haar tijd in Nederland mogelijk was, blonk ze uit en behaalde ze het hoogst haalbare.” Ritsema zag zichzelf niet als feminist en voerde geen strijd in het openbaar, maar ze volgde wel haar eigen weg. Daarmee maakte ze de weg vrij voor de generaties vrouwelijke kunstenaars die na haar kwamen. Ze ontving lovende kunstkritieken en won belangrijke prijzen in binnen- en buitenland. Ook de afgelopen tijd kwamen de media veelvuldig met zinnen als ‘Coba Ritsema’s schilderijen komen op je af als een oase’, ‘Coba Ritsema was een van de beste schilders van haar tijd’ en ‘Ritsema had onmiskenbaar een geweldig gevoel voor kleur’. Deze (her)waardering lijkt voor veel vrouwen uit onze tijd een vanzelfsprekendheid. Binnen de huidige culturele wereld – en zeker binnen ons museum – werken veel vrouwen die gezien en gewaardeerd worden als professional binnen hun vak. Dat vrouwen vroeger minder voor vol werden aangezien kunnen we in historisch perspectief nog wel verklaren, maar dat in de 21ste eeuw vrouwen door bepaalde groepen weer volop worden bekritiseerd, beoordeeld en weggezet als inferieur baart me grote zorgen. Ik ben blij dat de Dolle Mina’s een wedergeboorte meemaken, maar dat het nodig is, is dieptriest en onbegrijpelijk. Ondertussen laten vrouwen zich niet meer wegduwen en maken musea in hun collecties en programmering volop ruimte voor vrouwelijke kunstenaars. Dat doen wij op dit moment graag met Coba Ritsema, een uitermate zelfbewust, krachtig en succesvol kunstenaar! De tentoonstelling Coba Ritsema. Oog voor kleur is nog tot en met 1 maart 2026 te zien in het Frans Hals Museum aan het Groot Heiligland. Meer informatie via www.franshalsmuseum.nl

101 HRLM ✶ 51

JONG TALENT

THE BEAR IS NAMED SULLY The Bear Is Named Sully is de artiestennaam van singersongwriter Conner Bottelier. Eind vorig jaar heeft hij zijn eerste EP Friend Shaped uitgebracht met drie zelfgeschreven liedjes. We spraken hem. Hoe ben je in de muziek begonnen? “Mijn muziekcarrière is begonnen met drumlessen. En al heel gauw rolde ik in de Haarlemse metalband Sabotage. Toen die band uit elkaar ging, belandde ik tegelijkertijd in een burn-out. In die tijd begon ik mezelf gitaar te leren spelen. Na mijn burn-out was ik er weer helemaal klaar voor om te werken en muziek te maken, maar toen begon de corona-periode. Tijdens de coronatijd ben ik pas echt begonnen met het schrijven van mijn eigen songs.” Het lijkt me best een stap om van metal drummer naar singer-songwriter te gaan… “Ik hou van allerlei soorten muziek. Destijds in het begin van de band maakte het me ook niet veel uit wat voor soort muziek we gingen maken. Dat ik noodgedwongen thuis met een gitaar zat, heeft er eigenlijk voor gezorgd dat ik singer-songwritermuziek ben gaan schrijven. Door mijn tijd in Sabotage heb ik uiteraard veel vrienden in de metal-scene gemaakt. Het was wel grappig om te zien dat er veel metalheads naar mijn EP-release in Café Lokaal waren gekomen. Maar gelukkig vonden ze mijn muziek de moeite waard.”

Tekst: Joost Dobbe

Ben je een echte Haarlemmer? “Ik ben geboren in Spaarndam, maar vanaf het moment dat ik naar de middelbare school ging, ben ik alleen maar in Haarlem te vinden. Spaarndam is prachtig, maar het blijft een best afgelegen dorp. Dat gevoel van isolement en eenzaamheid komt wel terug in mijn muziek.” En dan de onvermijdelijke vraag: hoe kom je aan je artiestennaam? “Toen ik net begon met liedjes schrijven, plaatste ik muziekfilmpjes op TikTok voor de exposure. Mijn knuffelbeer, die ik al vanaf mijn negende heb, zat in die filmpjes altijd op de achtergrond. Op een gegeven moment werd er door een vriendin via TikTok gevraagd hoe

52 ✶ HRLM 101

de beer heette en toen zei ik ‘The Bear Is Named Sully’. Dat vond ik wel goed klinken. De beer staat voor het gevoel van vertrouwen en knuffelbaarheid en dat wil ook wel overbrengen met mijn muziek.” Waar gaan jouw liedjes voornamelijk over? “Met mijn songs wil ik eigenlijk zeggen dat je verdriet mag vieren. Met mijn muziek wil ik eigenlijk niet entertainen, maar mensen inspireren of helpen. Doordat ik diabetes en een depressie heb, heb ik daar redelijk vaak verdriet van. De ziektes zorgen dat je mentaal wat minder sterk in je schoenen staat en dat is wel terug te horen in mijn liedjes.” Hoe heb je de EP gemaakt? “Ik heb meegedaan aan de Haarlemse Muziekscene On Tour. Dan mag je bij verschillende Haarlemse cafés optreden en een nummer opnemen voor een compilatie-uitgave van alle deelnemende artiesten. Zodoende heb ik in een professionele studio drie uur de tijd gekregen om mijn muziek op te nemen. Dat zijn uiteindelijk de drie songs geworden op Friend Shaped. De komende tijd wil ik veel optreden en wie weet komt er dit jaar wel weer een nieuwe EP uit.” Meer informatie vind je op www.facebook.com/thebearisnamedsully. www.instagram.com/thebearisnamedsully.

INTERVIEW ✶

Begijnhof 10 | Tickets: www.theaterdeliefde.nl/agenda

MYLOU FRENCKEN Hoe, hoe, hoe? met Mylou

De wereld van relaties verandert razendsnel. Waar vroeger het ‘jij-en-ik’ het uitgangspunt was, leven mensen nu samen in talloze nieuwe vormen. Maar wat betekent liefde vandaag de dag dan nog? En hoe vinden we onze weg tussen vrijheid, verbondenheid en verlangen? Voor iedereen die de weg kwijt is in het liefdeslandschap. Mylou en haar gasten loodsen je er doorheen in deze hagelnieuwe talkshow. Voor iedereen die nieuwsgierig is naar hoe liefde kan groeien, veranderen en opnieuw uitgevonden kan worden. Kom alleen, met je date, met je moeder, je dochter, of met je hond. Met muzikale begeleiding van de band DING! Woensdag 21 januari, 20.30 uur

BURGER KOEKOEK Hoe vind je zelf dat het gaat?

Burger Koekoek neemt je mee op een trip die je niet snel vergeet: prachtige muziek, humor, een sterk verhaal en iets om over na te denken. Want: hoe vind je zelf dat het gaat? Er zal veel gelachen worden: om onszelf, ons onvermogen en om elkaar. Schurend, maar hartverwarmend. Muzikaal, maar verstild. Scherp, maar charmant. De wereld is te mooi en kostbaar om kapot te spelen. Burger Koekoek is daarom één van de eerste theatergroepen die volledig duurzame voorstellingen maakt. Van het maakproces, energieverbruik, decor en kleding tot aan de reisbewegingen van zowel henzelf als de bezoekers. Zaterdag 31 januari, 20.30 uur

NICO MEURS AF - Terug naar Srebrenica

Na de zeer goed ontvangen solo: VOLGENDE X keert acteur/theatermaker Nico Meurs terug in De Liefde met: AF - Terug naar Srebrenica van Kees van der Zwaard. In een intrigerende en oprechte monoloog vertelt Nico in de rol van Ben – met de nodige zwarte humor – zijn kant van het verhaal. Hoe ze de vrede moesten handhaven. En waarom dat in feite onmogelijk was. En welke invloed die paar maanden op zijn verdere leven hebben gehad. Ondanks de catastrofale afloop, ademt het stuk hoop en humaniteit. Ben stelt een daad; hij doet iets positiefs! Vrijdag 20 februari, 20.30 uur

CARMEN GOMES INC. Stones in my passway

De Blues als kleur en rode draad in een gevarieerd programma van zangeres Carmen Gomes, met een perfecte melange van swingende jazz met een bluesy randje en verfijnde liedjes die je raken. Je hoort deze zondagmiddag de mooiste songs van onder anderen Nina Simone, Otis Redding, Peggy Lee, Sonny Rollins, Billie Holiday, Robert Johnson, Ma Rainey, Blind Willie Johnson en speciale aandacht voor Ray Charles. Een concert met verbindende verhalen over deze grote jazz-, soul- en bluesartiesten en hun inspirerende levens. Zondag 1 maart, 15.30 uur

54 ✶ HRLM 101

Fotografie: Daan Ruijter.

Deze column wordt afgewisseld, deze keer: Jolanda Beijer - Algemeen directeur Patronaat

Net als in de film

Jolanda Beyer

Soms voelt het leven als een film die uit de bocht vliegt. Zo’n scenario waarvan je denkt: dit is te ongeloofwaardig, te veel, te weinig samenhang. Als je dit als fictie zou pitchen, zou het worden afgedaan als overdreven. Maar het is geen filmscenario. Het is realiteit. Dagelijks is er wel iets. Wat heeft de machtigste man van de wereld nu weer gezegd of gedaan? Welke uitspraak, welk besluit, welke wending waarvan je denkt: hè, wat? Ondertussen blijven de afschuwelijke situaties in Gaza, Soedan en Oekraïne etc. voortduren. Neemt de Elfstedentochtvoorzitter na 20 jaar afscheid zonder één tocht, hoe hard we ook over een Winterwonderland blijven zingen. Is seksueel geweld aan de orde van de dag. En dan zijn er de waarschuwende woorden van NAVO-chef Mark Rutte en gaat het thuis over een noodpakket. Een noodpakket. In deze tijd. In ons land. Als er al iemand is die op grote afstand naar deze wereld zit te kijken, dan kan het toch niet anders dan dat die denkt: wat zijn ze daar nou toch allemaal aan het doen? Een wereld die voortdurend ‘aan’ staat, die de mentale gezondheid aantast — zeker van jongeren, bij wie angst, stress en depressieve gevoelens steeds vaker de boventoon voeren. Tegelijkertijd was voor mij juist afgelopen jaar een jaar van ‘even uit’ en ademhalen. Van drie maanden vrij. Van fijne mensen, thuis en op mijn werk. Van mooie concerten waarin zoveel mensen blij werden – op het podium, in de zaal en achter de schermen. Momenten waarop muziek even alles overnam. Waarop je naast iemand staat die je niet kent, maar met wie je precies hetzelfde meent te voelen. Ik merk dat ik steeds vaker heen en weer beweeg tussen die twee werelden. De grote, ongrijpbare wereld vol crises en dreiging, en de kleine, tastbare wereld van concerten, gesprekken, Haarlem, Patronaat, thuis. En ja, soms kies ik bewust voor een roze bril. Niet uit naïviteit, maar uit zelfbescherming. Je hoeft niet altijd aan te staan én er is ook wél heel veel moois. Maar hoe aantrekkelijk het soms ook is om me terug te trekken, ik realiseer me telkens opnieuw dat ik een stem heb. Dat ik een plek aan tafel heb. En dat die plek niet vrijblijvend is. Er is altijd iets wat ik kan doen. In gesprekken. In keuzes. In het samen optrekken met anderen. Al is het maar een klein beetje, verschil maken kan altijd. Misschien is dat wel de balans waar ik steeds weer op uitkom. Niet wegkijken, maar ook niet verharden. De wereld blijven zien zoals die is, met alles wat schuurt en pijn doet, en tegelijkertijd blijven bouwen aan wat dichtbij is. Aan Patronaat. Aan muziek. Aan plekken waar mensen zich even veilig, verbonden en vrij kunnen voelen. Het is geen filmscenario. Het is het leven. Vreemd, intens, soms zwaar en gelukkig ook vol schoonheid. En zolang ik kan kiezen, blijf ik schakelen tussen betrokken zijn en af en toe de roze bril. Met open ogen, een zachte blik en de overtuiging dat elke stem telt – ook de mijne.

101 HRLM ✶ 55

Energieplein 69 | Kijk voor meer informatie op www.nieuwevide.nl Nieuwe Vide is een Haarlems kunstpodium én broedplaats waar experiment en talentontwikkeling centraal staan. Al 30 jaar programmeert Nieuwe Vide hedendaagse kunst, filmavonden, live action painting, audiovisuele performances en muziek in Haarlem. Daarnaast bestaat de broedplaats uit 26 ateliers met meer dan 30 kunstenaars en makers. Je kan er spannende exposities bekijken, meedoen aan de workshops en ‘Open Draws’ onder de noemer Teken Or Leave It. Daarnaast eten ze elke woensdag om 13.00 uur soep met elkaar; voor een kleine donatie kan je mee eten. Ook opent bij Nieuwe Vide een Artivist Library, waar je kan zitten en werken.

TEKEN OR LEAVE IT

Een tweewekelijkse woensdagavond voor illustratoren, kunstenaars en andere makers; eigenlijk voor iedereen die van tekenen houdt, op een toegankelijke ontmoetingsplek waar creativiteit centraal staat. De avonden wisselen tussen ‘Open Draws’ en verdiepende workshops, verzorgd door gastkunstenaars, waar zowel beginners als ervaren makers kunnen aansluiten op een manier die bij hen past. Bij een Open Draw worden bezoekers uitgenodigd hun eigen materialen en lopende projecten mee te brengen, al is er ook materiaal aanwezig voor wie iets nieuws wil proberen. De sfeer is ontspannen: deelnemers kiezen zelf of ze samen willen werken, ideeën willen uitwisselen of liever individueel aan de slag gaan. Wat deze tekenavonden vooral bijzonder maakt, is de ruimte die ontstaat voor ontmoeting, experiment en het tijdelijk loslaten van de hectiek van alledag, met een kopje thee en gezelligheid. Elke editie start om 19.00 uur en loopt door tot 21.30 uur; de deuren openen al om 18.30 uur, voor wie rustig wil binnenkomen of vast wil beginnen. De maandelijkse open tekenavond is toegankelijk tegen een kleine bijdrage van €3,-, terwijl de workshopavonden €10,- kosten. Nieuwe Vide hanteert echter een open-deur-beleid: wie de bijdrage niet kan betalen, kan kosteloos deelnemen. Bij de workshops kun je je aanmelden via onze website en bij de Open Draws kun je gewoon binnen wandelen! AANKOMENDE DATA 14 jan. - Open Draw | 28 jan. - Workshop 11 feb. - Open Draw | 25 feb. - Workshop 11 maart - Open Draw

AANKOMENDE ACTIVITEITEN 6 en 7 februari doet Nieuwe Vide ook weer mee aan Boring Festival met werk door kunstenaar Mees Elias van Zanten. In zijn werk stelt hij het queer lichaam centraal als politieke battleground: een plek waar normativiteit wordt ontmanteld en waar kwetsbaarheid, erotiek en plezier worden ingezet als vormen van verzet en emancipatie. EXPOSITIE 2026 is het startschot van een residency-periode voor een nieuwe expositie gemaakt door kunstenaars en voormalige co-directeuren van Platform BK Jeannette Slütter en Harriet Rose Morley. De kunstenaars bij Nieuwe Vide krijgen de kans nieuwe werken te maken. De expositie zal ook over de tijd veranderen. Centraal hierbij staat het thema ‘nazorg’. Hoe dragen wij zorg voor elkaar, vooral na grote levensgebeurtenissen? Dit sluit aan bij het 4-jarig thema ‘Composting Politics’.

56 ✶ HRLM 101

Schrijf je hier in voor je nieuwsbrief om alle ontwikkelingen te volgen.

Lees hier meer over Composting Politics.

Tickets: www. podiaheemstede.nl/programma

FRED DELFGAAUW Afscheidstournee

Tijdens het Nationaal Theaterweekend trakteert Podia Heemstede je op een bijzondere voorstelling! Fred Delfgaauw betoverde en ontroerde al decennia lang zijn publiek. Nu komt hij met een afscheidstournee die zijn indrukwekkende carrière eert. Wat Delfgaauw zo bijzonder maakt, is zijn vermogen om met minimale middelen een maximale impact te creëren. Zijn meesterlijke balans tussen humor en diepgang biedt een theaterervaring die ontroert, inspireert én laat lachen. Tijdens het Nationaal Theaterweekend geniet je voor slechts €10,- van deze voorstelling! Zaterdag 24 januari, 20.15 uur

CELINE JANSSEN Operacafé

Operacafé is een voorstelling vol energie, humor en prachtige zang! In cabaretsfeer laat Céline Janssen zien hoe toegankelijk en verrassend opera is. Want wie verwacht er nu een smartlap, een levenslied, of een stevig rocklied in operastijl?! In de bruine kroeg van haar opa breit Céline beroemde operamelodieën en beruchte levensliederen aan elkaar. Wat blijkt? Ze verschillen bijna niet van elkaar... In een kroeg zie je alle ingrediënten die je in opera ook terugziet: jaloezie, vreugde, boosheid, liefde, verdriet, vriendschap... Let op: we kunnen niet garanderen dat alle glazen heel blijven tijdens deze voorstelling! Vrijdag 6 februari, 20.15 uur

PATRICK NEDERKOORN Uit de klauwen

Patrick is een natuurvriend. Denkt hij, als hij woont in een flatje in de stad. Maar dan verhuist hij met vrouw en kind naar een hutje in het bos. Met wel heel veel bomen, spinnen en teken. En als er dan ook nog een wolf door zijn straat loopt, wordt het beest in hem wakker. Hij waagt zich de natuur in om duidelijk te maken dat er niks gaat boven de mens. Na de succesvolle voorstelling Hoogtij over klimaatverandering komt Patrick met een nieuwe cabaretvoorstelling over menselijke hoogmoed. Een humoristische trip over eten of gegeten worden. En over hoe je verandert als je denkt dat er overal gevaar loert. Vrijdag 13 februari, 20.15 uur

ERIC CORTON Pa

Pa is een nieuwe solovoorstelling van acteur, muzikant en presentator Eric Corton over een vader die een fascinerende tournee maakt door zijn eigen werkelijkheid. Pa zoekt zijn gitaar, want straks moet hij op. Hij mag zijn fans toch niet in de steek laten? En zijn band wacht al op Schiphol. Maar waarom noemt zijn roadie hem ineens Pa? Eric schreef en speelt deze voorstelling om – na de succesvolle voorstelling Ma – nogmaals stil te staan bij de honderdduizenden mensen met dementie en hun mantelzorgers. Een ontroerend, geestig en muzikaal verhaal! Zaterdag 7 maart, 20.15 uur

101 HRLM ✶ 57

Fotografie: Harm van de Poel.

7 dagen per week geopend. | Elke eerste zondag van de maand gratis entree | Groot Heiligland 47

Bart Vuijk, journalist, 2025.

Poel, Staalslak, 2025.

Oxystaalfabriek, 2025.

BLACK SNOW

Een multimediale tentoonstelling over het leven rondom Tata Steel. Black Snow is een indringend multimediaal project van de in Haarlem gevestigde fotograaf Harm van de Poel (1984, Den Helder) over het leven rondom Tata Steel, de staalfabriek in de IJmond. In een regio waar velen afhankelijk zijn van de werkgelegenheid die de fabriek biedt, maken anderen zich zorgen over de klimaaten gezondheidsproblemen die zij veroorzaakt. Van de Poel legt de spanningen van deze complexe werkelijkheid bloot, in zwart-wit en alle tussenliggende grijstinten. Het project is ontstaan vanuit Van de Poels dagelijkse confrontatie met de fabriek. Jarenlang heeft hij uit zijn atelier in het Witte Theater in IJmuiden zicht op de imposante staalfabriek. Die nabijheid, met zichtbare overlast en de invloed van de industrie op het dagelijks leven, vormde de basis voor zijn onderzoek naar dit complexe onderwerp. VISUEEL GELAAGD EN PERSOONLIJK In de fotoserie brengt Van de Poel het landschap, de industrie en de gemeenschap in en om Tata Steel in beeld. Met symboliek, details, interieurs, sporen van vervuiling en portretten maakt hij het verhaal visueel gelaagd en persoonlijk. De serie Black Snow toont zowel de zichtbare vervuiling als de minder tastbare effecten: de economische afhankelijkheid, de trots van werknemers, de zorgen van bewoners, en de sluimerende dreiging van gezondheidsschade. De fototentoonstelling wordt verrijkt met audio- en videofragmenten van interviews met (oud-)werknemers, buurtbewoners, journalisten en beleidsmakers. Daarnaast wordt het heden in historisch perspectief geplaatst met archiefmateriaal en een overzicht van belangrijke mijlpalen, ijkpunten en dieptepunten: van de oprichting van Tata Steel tot de eerste protesten van omwonenden. De titel Black Snow verwijst zowel naar de grafietregens als naar het zwart-witdenken dat publieke discussies vaak kenmerkt. De tentoonstelling toont juist hoe gelaagd en veelzijdig de werkelijkheid is.

59 ✶ HRLM 101

It’s your lucky day, 2021. RONDETAFELGESPREK IN DE DUINEN Tijdens Black Snow organiseert het museum een divers publieksprogramma dat verdieping en dialoog verder versterkt. Zo zijn er een rondetafelgesprek in de duinen met werknemers, activisten, lokale politici en experts, een theatervoorstelling met een interactief nagesprek, een debat met deskundigen, een filmavond in de Filmkoepel Haarlem en fotografieworkshops. Naar aanleiding van het project publiceert uitgeverij Lecturis een fotoboek, met Van de Poels krachtige fotografie en uitgebreide context. De publicatie wordt tijdens de tentoonstelling gelanceerd met een artist talk. Te zien: tot en met 28 juni 2026.

Fotografie: Rutger Vos.

Haya Maëla, artistiek leider, Danshuis Haarlem en Dansgroep Haarlem. www.danshuishaarlem.nl

HELIX

Ik zie de laatste jaren dat ook in Nederland deze vorm van kunst steeds meer voorkomt en dat is begrijpelijk. Er valt wel wat te activeren, zeg maar. In dat licht voel ik mij eigenlijk al jaren een artivist, maar dan niet direct gericht op wereldse zaken, maar meer op een intern, persoonlijk vlak. Ik denk sowieso dat die twee, binnenwereld en buitenwereld, onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Uiteindelijk creëren we met elkaar toch onze maatschappij en dat doen we vanuit de ideeën en vooral gevoelens die we hebben over onszelf en de wereld.

“

Haya Maela

Ik las laatst een interview met een kunstenaar die zichzelf voorstelt als een ‘artivist’, een term die uit het Engels komt en een samentrekking is van de woorden art en activist. Een artivist is dus iemand die kunst inzet als vorm van activisme. En dan vaak met een sociaal, politiek of ecologisch doel.

We leven in een wereld van tegenpolen, dat is nou eenmaal hoe het in elkaar steekt. Maar het loopt een beetje uit de hand de laatste jaren. Als we steeds horen dat iemand met een tegengestelde mening zich ergens ver weg van jou bevindt, totaal losstaand van jouw denkbeelden en daardoor zelfs een vijand wordt van jouw leefwereld, dan wordt het angstig en grimmig. Dus we kunnen niet genoeg tegengeluiden laten horen! Daarom ben ik de dansvloer weer opgestapt met de dansers van Dansgroep Haarlem en we kijken naar tegenpolen. We hebben een lange lijst gemaakt van beweegbare tegenstellingen, zoals verbinden en losmaken, herhalen en veranderen, verkreukelen en gladstrijken. En al dansend zoeken we naar de verbinding tussen die tegenpolen. Want dat is voor mij een gegeven: de ene pool kan niet zonder de andere, sterker nog, de ene pool zit vast aan de andere. De Griekse wijsgeer Herakleitos spreekt van tegengestelden die uitersten zijn van eenzelfde kracht of verlangen. Het is spannend om in die gedachte te duiken en het levert mooi dansmateriaal op. Ik werk deze keer samen met de jonge, opkomende choreografe Margarida Constantino. Zij neemt de dramaturgie voor haar rekening. In die rol helpt zij mij om het thema uit te diepen, denkt ze mee over de opbouw van het stuk en bewaakt ze de samenhang tussen concept, bewegingen, muziek, scenografie en licht. Een leuke en spannende samenwerking! Uiteindelijk gaat de choreografie, getiteld Tegenpool, op 12 april in première in theater de Schuur tijdens de derde editie van het festival Dansdagen Haarlem. Dit keer als onderdeel van de triple-bill Helix ‘26. ‘Helix’ is een langlopend dansproject van mij, met ieder jaar een andere invulling. De helix van DNA ontstaat door strengen die innig om elkaar heen draaien, maar nooit versmelten. Ze zijn afzonderlijk fragiel, maar samen stabiel. In de danswereld worden die strengen gevormd door professionele danskunstenaars, amateurdansers en publiek. Ook wij draaien om elkaar heen, hebben elkaar nodig, maar ieder vervult een andere rol. Ben jij erbij als publiek?

101 HRLM ✶ 61

P

oëzie

George Moormann is naast dichter en beeldend kunstenaar ook essayist, boekenmaker, klimaatdichter en schrijfdocent (Schrijversvakschool Amsterdam). Hij was onder meer werkzaam als redacteur bij Tirade (Uitgeverij Van Oorschot) en als eerste officiële stadsdichter van de Gemeente Haarlem. Met zijn poëzielaboratorium De Zingende Zaag verbindt hij sinds 1989 poëzie, performance, beeld en grafische vormgeving. George is een van de eerste klimaatdichters van Nederland. Tevens is hij initiatiefnemer van de Stichting Bilderdijk Haarlem, die eens in de twee jaar in de Haarlemse Bavokerk de Bilderdijk-lezing organiseert (zie https://bilderdijk.org). Voor zijn letterkundige arbeid en onophoudelijke inzet voor het culturele leven werd hij in 2015 onderscheiden als Ridder in de Orde van Oranje-Nassau. Het Hebreeuwse woord chaja betekent ‘levend, in leven’. Het staat zeer dicht bij het woord haja dat ‘zijn’ betekent. Het woord qoem is afgeleid van het Hebreeuwse/Arabische woord voor ‘opstaan’.

MOEDIG VOORWAARTS Op straat herkent hij steeds vaker doden in levenden gezien, veranderd en verzonnen, pief paf poef weg van schist en gneis de lichamen chaja en qoem het herleven en opstaan van alledag, hallucinaties van het pak dat heel de wereld een verkleedpartij is niet in de fik gestoken, niet begraven maar springlevend hij ziet haar lopen, achter een rollator, trendy design een kleine lieve dino onder een oeroude krijt-zon nog geen zwart gat of meteorietenregen te bekennen we wandelen trager, vergeten namen maar geven niet op we rollen een draad uit om de weg naar onszelf te vinden.

62 ✶ HRLM 101

Meer informatie: www.dezingendezaag.com

INTERVIEW ✶

100 HRLM ✶ 63

Gezocht: een gezellig verkoopmaatje HRLM – dé stadsglossy van Haarlem en omstreken – zoekt een leuk verkoopmaatje voor de advertentieverkoop. Iemand die het fijn vindt om met mensen te praten, ondernemers te leren kennen en enthousiast te vertellen over een blad dat midden in de stad staat. Je hoeft geen geboren verkoper te zijn; als je het leuk vindt om een goed gesprek te voeren en makkelijk contact maakt, kom je al een heel eind. We houden het graag persoonlijk en ontspannen – het moet wel leuk blijven. Wat ga je doen? Je spreekt met bestaande adverteerders, legt contact met nieuwe ondernemers die bij HRLM passen en denkt mee over mooie samenwerkingen. Wie zoeken we? Iemand die sociaal is, affiniteit heeft met Haarlem, graag initiatief neemt. Wat bieden we? Flexibiliteit, vrijheid, werken voor een creatief en lokaal magazine en vooral: een fijne samenwerking. Lijkt het je wat? Stuur dan een mailtje naar jeannette@haarlemse-stadsglossy.nl

64 ✶ HRLM 101

DE KRACHT VAN DE AANRAKING Wat is er mooier dan het nieuwe jaar te beginnen met een omhelzing, met liefde die zonder woorden spreekt? In het project De kracht van de aanraking brengt fotograaf Inge Kaagman de meest pure vorm van menselijke communicatie in beeld. Een universele taal die verder reikt dan woorden, cultuur of context. Aanraking verbindt, biedt steun en schenkt troost. In haar studio nodigt ze tweetallen uit — vrienden, geliefden, familieleden — en stelt hen één eenvoudige maar krachtige vraag: “Wat betekent aanraking voor jullie?” Wat er vervolgens voor haar camera gebeurt, is telkens weer bijzonder. Na een moment van stilte ontstaat er vaak iets magisch: een diepe connectie, het elkaar écht zien, en het delen van iets kwetsbaars en oprechts. Een ontmoeting die raakt — letterlijk en figuurlijk.

Sirle en Pip

Sirle: “Voor mij en Pip is aanraking en een knuffel een dagelijkse iets. Elke dag brengt Pip mij meerdere knuffels. Dit voelt voor haar vertrouwd, veilig en geborgen. Voor mij is dit elke keer weer een bevestiging hoeveel ik van haar houd. Ik hoop dat ze dit nog heel lang zal doen.”

Charlotte en Sjamke

Geborgenheid, veiligheid, intimiteit, verbondenheid, nabijheid. We zijn graag in fysiek contact met elkaar, met een zo groot mogelijk oppervlak vervlochten. Maar ook klein en subtiel. En niet onbewust, maar bewust. Sjamke (rechts): “Er is maar één iemand bij wie ik behoefte heb aan veel fysiek contact. Ik hou van de aanraking van haar adem op mijn huid. We vallen neus aan neus in slaap, voordat we in elkaar vouwen en de hele nacht met elkaar meedraaien.” Charlotte: “Het klopt als ik het puntje van haar neus tegen de mijne voel. Haar knie in mijn knieholte. Haar hand die op straat automatisch de mijne vindt. Haar neus in mijn nek. Haar huid tegen mijn huid. Dan klopt het.”

Roline en Bob

“Ze kan helend en verbindend zijn, maar ook pijnlijk en afstotend. Een klap of een knijp verbreekt vertrouwen, terwijl een handdruk, een hand op de schouder of een zachte aanraking juist nabijheid en steun geven. Strelen en vrijen laten zien hoe aanraking kan verdiepen, troosten en verbinden, vaak zonder woorden.”

Halime en Elif

“Bij deze aanraking voelden we rust en vertrouwen. Misschien is elkaar omhelzen een klein gebaar, maar ons gaf het een kracht waar niets tegenop kan. Vandaar de tranen, omdat we teveel van elkaar houden, maar het nooit tegen elkaar zeggen.”

Nine en Arnoud

“Elkaar stevig vasthouden; zonder woorden zeggen dat je echt thuis bent. Een uitwisseling van liefde die onmisbaar is in de drukte van alledag. Doe vooral je eigen ding, maar vergeet niet tijdig weer te verbinden. Net zoals een mobieltje dat moet worden opgeladen, omdat de batterij anders leegloopt.”

Özlem en Serhat

Serhat: “Vijf jaar geleden begonnen we opnieuw, ver van alles wat we kenden. We droegen pijn, stilte en onverwerkte wonden met ons mee. Met onze twee kinderen leerden we elke dag weer hoe we kunnen blijven staan. In Turkije werden we vaak alleen gelaten, vergeten door velen. Maar jij, Özlem, bleef. Jij was mijn thuis toen alles wankelde. Als ik je vasthoud, voel ik veiligheid en rust. Blijf bij mij, vandaag en altijd.”

De zaterdag van… MARIT ALLAN

Fotografie: Madelon Griekspoor. Tekst: Paula Zuidhof.

Het is even zoeken op deze foto met maar liefst achttien benen. Tussen vier paarden staat Marit Allan, in het dagelijks leven supervisor van de receptie bij het Ambassador City Centre Hotel in Haarlem. Al haar vrije tijd gaat op aan de verzorging van een paar trouwe viervoeters in Santpoort-Zuid. “Ik zie ze zes dagen per week. Ik probeer ze hier met z’n vieren in het gareel te houden, voor de foto. Eén paard is van mij, de andere drie van een vriendin. Mijn eigen paard is Jackie, die achter mij staat. De bruine rechts is Dave, het paard met de blonde manen is Halo en de kleine is Josta. Deze pony is mij het dierbaarst, dat is het paard waarop ik begon te rijden toen ik zeven jaar was. Josta is al 32, ik ga nu alleen nog maar met haar wandelen. Ik rijd nu op Jackie, ik ben haar nog aan het opleiden. Ze is pas vier. De paarden staan in stal Heeremans in Santpoort-Zuid. De dieren zijn belangrijk voor me, ze zijn een deel van mijn leven.’’

FEESTMAAL DUBBELGEBAKKEN BOURSINSOUFFLÉ MET WATERKERS Voorgerecht – 4 personen Bereiden ca. 30 minuten / oven ca. 35 minuten / wachttijd ca. 1 uur Benodigdheden • 40 g boter + extra voor invetten • 40 g bloem + extra voor bestuiven • 200 ml volle melk • 80 g roomkaas met knoflook en fijne kruiden (Boursin) • 4 eieren, gesplitst • 10 g bieslook, fijngehakt • 100 ml slagroom • 60 g oude Hollandse kaas, geraspt • 1 sjalot, gesnipperd • 3 el olijfolie • 1 el rode wijnazijn • 75 g waterkers Ook nodig 4 vuurvaste ovenschaaltjes (ramekins, ø 9 cm) Ovenschaal (20 x 30 cm) 1 Verwarm de oven tot 200ºC. Vet de ovenschaaltjes goed in met boter. Bestuif de schaaltjes met bloem en klop het overtollige eruit. Knip 4 rondjes bakpapier ter grootte van de bodems van de ovenschaaltjes en leg erin. 2 Maak een roux: smelt de boter in een steelpan, voeg de bloem toe en laat in 3 min. garen. Voeg de melk in delen toe, breng aan de kook en roer tot een egale saus. Neem de pan van het vuur en roer de kruidenroomkaas erdoor. Laat de bechamel afkoelen tot kamertemperatuur. Roer regelmatig. 3 Roer de eidooiers er een voor een doorheen. Meng ¾ van de bieslook erdoor. Breng op smaak met peper en zout. 4 Klop de eiwitten met een snufje zout in een brandschone kom met een handmixer of garde stijf. Spatel 1/3 van het eiwit door de bechamel. Spatel de rest van de eiwitten er luchtig door en meng niet te lang om de lucht erin te houden.

74 ✶ HRLM 101

KOKEN ✶

5 Verdeel de bechamel over de ovenschaaltjes en strijk de bovenkant glad met een mes. Haal vervolgens je vinger of een mes langs de binnenkant van de rand, zodat de soufflés gelijkmatig kunnen rijzen tijdens het bakken. 6 Bak de soufflés in 18 à 20 minuten in het midden van de oven goudbruin en gaar. Laat de deur tijdens het bakken gesloten. Neem uit de oven en laat in de schaaltjes op een rooster in 1 uur afkoelen tot kamertemperatuur. 7 Verwarm voor serveren de oven voor tot 200ºC. Snijd de randen van de ovenschaaltjes los en haal de soufflés er voorzichtig uit. Verwijder het bakpapier en zet in de ovenschaal. Schenk de slagroom over de soufflés en bestrooi met de kaas. Bak in 12 à 15 minuten tot de soufflés heet zijn en de kaas goudbruin en gesmolten is. 8 Serveer de Boursinsoufflés met de waterkers en garneer met de rest van de bieslook.

› 101 HRLM ✶ 75

Koningsmaal T

TARBOT MET VENKEL EN SAFFRAANRIJST

Hoofdgerecht – 4 personen Bereiden ca. 45 minuten, oventijd ca. 40 minuten Benodigdheden • 1 buisje saffraan (0,05 g) • 2 venkelknollen (ca. 500 g) • 100 g boter • 700 ml kippenbouillon • 250 g cherrytomaten • 1 ui, gesnipperd • 200 g basmatirijst • 50 g blanke rozijnen • 1 laurierblaadje • 3 el zonnebloemolie • 40 g panko • 1 teen knoflook, fijngesneden • 5 g bladpeterselie, fijngehakt • 4 tarbotfilets (á 150 g) • 1 rode peper, in ringen

76 ✶ HRLM 101

KOKEN ✶ KONINKLIJK KOKEN, NU BIJ JE THUIS Welkom in de keukens van Paleis Soestdijk. In dit boek nemen we je mee naar de eettafels van vorstinnen als Mary Stuart en Anna Paulowna, en naar de familiemaaltijden van koningin Juliana, prins Bernhard en hun dochters. De recepten die je hier vindt zijn geïnspireerd op gerechten die ooit geserveerd werden tijdens grootse banketten, maar ook in de intieme eetkamers van het paleis. In dit kookboek zijn deze gerechten met liefde aangepast aan de smaak en mogelijkheden van nu, zonder de charme van toen te verliezen. Naast de recepten lees je over de interessante geschiedenis van Paleis Soestdijk, verrassende weetjes over de eetcultuur bij de Oranjes en leuke anekdotes over het leven achter de paleismuren. Laat je inspireren door koninklijke recepten met een menselijk verhaal – van een doordeweekse gehaktbal tot feestelijke taart aan het hof! Of je nu houdt van koken, van geschiedenis, of gewoon van lekker eten – dit boek nodigt uit. Uitgeverij Good Cook, € 14,95

Ook nodig Ovenschaal (20 x 30 cm) 1 Verwarm de over voor tot 180ºC. Meng de saffraan in een kommetje met 2 el heet water en even laten staan. 2 Snijd de stelen en een stukje van de onderkant van de venkel. Bewaar het groen voor garnering. Snijd elke knol in de lengte in parten. Verhit 25 g boter in een koekenpan en bak de venkel 5 min. per kant. Leg de parten in de ovenschaal en schenk 200 ml bouillon erbij. Dek af met aluminiumfolie en bak 30 min. in het midden van de over. Verwijder na 25 min. de folie en leg tomaten aan de tak erop. Rooster nog 15 min. 3 Verhit intussen 25 g boter en een hapjespan en fruit de ui 5 min. Voeg de rijst toe en bak 5 min. mee. Voeg de saffraan, rozijnen, laurier en de rest van de bouillon toe en roer door. Leg de deksel op de pan en laat 20 min. zachtjes garen. Roer af en toe. Neem de pan van het vuur en laat 5 min. afgedekt staan. 4 Verhit intussen 2 el olie in een koekenpan en bak de panko in 5 min. goudbruin en krokant. Voeg na 2 min. de knoflook toe, Roer regelmatig. Neem uit de pan en meng de peterselie erdoor. 5 Dep de vis droog en bestrooi met peper en zout. Verhit de rest van de boter en olie in een grote koekenpan en bak de filets 2 à 3 min. op de velkant, keer en bak nog 1 à 2 min. 6 Verwijder het laurierblad uit de rijst en verdeel met de vis, venkel en tomaten over de borden. Garneer de rijst met de peperringen en de tarbot met de krokante panko.

101 HRLM ✶ 77

Gespot

Fotografie: Agnita Vervoort.

Lopend in onze mooie stad moet je soms even stilstaan bij een opvallend en verrassend beeld.

78 ✶ HRLM 101

COLUMN ✶

Dolly Bellefleur Dolly Bellefleur is het alter ego van cabaretier en tekstdichter Ruud Douma. Als boegbeeld van de LHBTI+-beweging vraagt Dolly al ruim drie decennia op haar geheel eigen wijze aandacht voor mensenrechten in het algemeen en de acceptatie van LHBTI+ in het bijzonder. Voor haar tomeloze inzet voor de emancipatiestrijd van LHBTI+ mocht ze in 2014 uit handen van Eberhard van der Laan de Andreaspenning van de stad Amsterdam ontvangen. In 2020 werd door COC Nederland de Bob Angelo Penning aan Dolly uitgereikt.

Wees rebels en tegendraads Verzet begint niet met grote woorden maar met kleine daden - Remco Campert Bij ons thuis hing in de keuken naast het gasfornuis een wandtegeltje met de Friese spreuk Doch dyn plicht en lit de lju mar rabje. Doe je plicht en laat de mensen maar kletsen. Dat heeft me voor het leven gevormd. Ons hele huis was trouwens tjokvol met tegelwijsheden. Zo hing op het toilet In de rechtszaal van het geweten wordt voortdurend zitting gehouden. In de woonkamer werd ik al jong bij de les gehouden door It is met sizzen net to dwaen. Praatjes vullen geen gaatjes. Door dit soort spreuken is er een enorm verantwoordelijkheidsgevoel bij me ‘ingeramd’. Het heeft ook geleid tot een niet te stuiten verzamelwoede. Ik heb inmiddels honderden wandtegels met teksten in mijn bezit. Een selectie was vorig jaar te zien in het Kleinste Museum van Haarlem. Dat ze me zo fascineren is omdat ze een schijngrip op de wereld suggereren. Een wereld die meer en meer ongrijpbaar wordt. Ik houd mijn hart vast voor de toekomst. Hoe kunnen we bijvoorbeeld de polarisatie stoppen?

Toch ben ik niet van plan om bij de pakken neer te gaan zitten. Laat de mensen maar kletsen, maar laat je niet murw slaan. Als therapeute en dieetgoeroe verbonden aan het D.I.A.G.G, het Dolly Instituut Ambulante Geestige Gezondheidszorg, roep ik de lezers van HRLM op tot vrolijk verzet: Wees opstandig en rebels Ga te keer, wees een luis in de pels Lig je knock-out, ben je gevloerd? Heeft iemand je de mond weer eens gesnoerd? Ga uit je bol, de maat is vol Het is tijd voor rock and roll In jou schuilt een femme fatale Een branieschopper, een donderstraal Een vrijheidsstrijder, een man van staal Geef vol gas, laat je gaan Niets kan je stoppen of verslaan Weg met kamille en valeriaan Scotch on the rocks van nu af aan Heb je aan het begin van dit kakelverse jaar nu al je buik vol van diëten? Laat de kaas niet van je brood eten. Wees het zout in de pap. Doe geen water bij de wijn. Durf lekker tegendraads te zijn!

101 HRLM ✶ 79

Z

even vragen aan...

1

Ben je een echte Haarlemse Mug? “Ik ben geboren en getogen in het centrum van Haarlem. Mijn ouders hadden een antiekzaak in de Damstraat, vlak naast de Waag. Mijn moeder woont daar nog steeds. Ik wilde altijd de zaak overnemen, maar uiteindelijk wilde ik vooral met mijn handen bezig zijn. Ik heb een mooie jeugd gehad; mijn speelterrein was rondom Teylers Museum en het Spaarne. De museumdirecteur woonde toen in het Pieter Teyler Huis. Hij had twee kinderen van mijn leeftijd, met wie ik veel speelde. Zo waren we ook vaak in de museumtuin te vinden.”

2

Woon je nu nog steeds in het centrum? “Ja, ik heb altijd in de binnenstad gewoond. Ik woon nu in de Spaarnwouderstraat, vlak achter de Gravestenenbrug, samen met mijn man en twee kinderen.”

3

Wat doe je voor de kost? “Met Janneke Booijink run ik sinds 2000 een meubelrestauratiebedrijf: Booijink en Visser, meubelrestauratie Haarlem. Dit jaar vierden we ons 25-jarig bestaan. Onze samenwerking vindt zijn oorsprong op de Meubelvakschool in Amsterdam. Met Janneke kan ik lezen en schrijven: we hebben samen gestudeerd en stage gelopen in Brussel en daar ook samen op kamers gezeten. Tijdens onze opleiding

80 ✶ HRLM 101

Barbara Visser zijn we bij uiteenlopende bedrijven aan de slag gegaan. Dé manier om verschillende restauratiemethodes en -technieken onder de knie te krijgen. Zo hebben we in Brussel kennisgemaakt met de Belgische manier van restaureren. Ook het Frans politoeren hebben wij ons daar eigen gemaakt, een klassieke techniek die we regelmatig toepassen. In ons atelier in de Waarderpolder, maar ook vaak op locatie, werken we met zorg en plezier aan heel uiteenlopende meubels en ander houtwerk.”

4

Wat is jouw favoriete gebouw in de stad? “Er zijn zoveel mooie gebouwen in Haarlem... Ik kijk altijd veel naar de vele mooie gevels in de binnenstad en ik vind het genot om van mijn werk in de Waarderpolder naar huis te fietsen. Zo langs de Amsterdamse Poort, de Spaarnwouderstraat in: het wordt dan steeds mooier. Als ik dan echt een gebouw moet kiezen, kies ik voor Teylers Museum. Vooral het interieur vind ik er heel erg indrukwekkend. Janneke en ik restaureren trouwens al 17 jaar voor het museum. Ik heb er bijna alles van het houtwerk wel aangeraakt.”

5

Waar kom je tot rust? “Ik maak ‘s avonds vaak nog even een wandeling in de buurt. De stilte die dan over de stad valt vind ik heel prettig. Als ik meer tijd heb, wandel ik ook graag door de duinen.”

6

Heb je een levensmotto? “Vroeger zei ik altijd dat ik niet voor niets geleefd wilde hebben; dat ik iets wilde achterlaten. Nu wil ik nog steeds iets achterlaten, maar meer wat al gemaakt is. Met ons werk zijn we echt bezig met het behouden van cultureel erfgoed. Dat vind ik super belangrijk, want weg is weg.”

7

Mis je nog iets in Haarlem? “Ik mis soms wel een klein beetje rauwe plekken waar nog niet is ingegrepen. Haarlem is supermooi, maar je kunt ook behouden zonder in te grijpen. Veel plekken worden, naar mijn mening, een beetje te netjes gemaakt. Er zijn maar weinig zinnenprikkelende bronnen waaruit nog iets kan ontstaan, maar ik weet ook niet of dat nog haalbaar is in deze tijd.” Meer informatie over Booijink en Visser, meubelrestauratie: www.booijinkenvisser.nl

Tekst: Joost Dobbe. Fotografie: Daan Ruijter.

INTERVIEW ✶

101 HRLM ✶ 81

Door: Julia Coolen (architect) en Eric J.Coolen (illustrator).

GERRIT RIETVELD IN HET KENAUPARK In 1938 kocht mevrouw E.J. van Waveren-Resink de neoclassicistische villa aan Kenaupark nummer 6 om een goede huisvesting voor alleenstaande vrouwen te bewerkstelligen Ze vroeg de bevriende architect Gerrit Rietveld de villa geschikt te maken voor deze huisvesting. Rietveld ontwierp een plan met twaalf eenkamerappartementen, drie tweekamerappartementen en één conciërgewoning. Hiernaast kwam Rietveld met slimme oplossingen om de appartementen zo optimaal mogelijk te benutten. Voorbeelden van zulke oplossingen zijn een praktisch en compact keukenblokje, een badkamer met ingebouwde strijkplank en de aanwezigheid van veel slimme bergruimte.

82 ✶ HRLM 101

Ontdek monumentaal & hedendaags Westerveld Bij Westerveld gaan historie en moderne dienstverlening hand in hand. In de Lindezaal wordt afscheid nemen persoonlijk en compleet: plechtigheid en horeca komen samen in één stijlvolle ruimte met een eigentijdse sfeer. De Lavendelsuite biedt families 24/7 toegang tot hun dierbare in de dagen voor de plechtigheid – in alle rust, warmte en privacy. Westerveld is een plek waar afscheid nemen aansluit bij de wensen van nu. Benieuwd naar de mogelijkheden? Neem contact met ons op of plan een rondleiding!

Duin en Kruidbergerweg 2-6, 1985 HG Driehuis Postbus 45, 1970 AA IJmuiden 0255 – 51 48 43 info@bc-westerveld.nl www.bc-westerveld.nl

K

AFSCHEID ✶

KEUZES BIJ VERZEKERINGEN Als je verzekerd bent voor uitvaartkosten is het belangrijk te weten waar die verzekering precies voor staat, vertellen Martine en Elise van hart & ziel uitvaarten. “Wat valt er onder die polis en is het bedrag wel hoog genoeg? Ondanks die verzekering ben je altijd vrij te kiezen voor een andere uitvaartondernemer. Verzekerd of niet, kijk wat het beste bij je past.”

MEEKIJKEN EN HELPEN Martine: “Het is belangrijk goed op te letten waar je precies voor verzekerd bent. Het kan zo zijn dat je minder afneemt dan wat er in de polis staat. Krijg je dan geld terug? Weet dat je ondanks de afgesloten verzekering altijd de keuze hebt om te kiezen voor een andere uitvaartondernemer. Je krijgt dan een vast bedrag terug voor je naturapolis van ongeveer 3.700 euro, los van het feit of je voor meer geld verzekerd bent. Dat bedrag wordt ieder jaar opnieuw vastgesteld. De kapitaalverzekering krijg je in zijn geheel terug en blijft vrij te besteden.” Elise: “Als je kiest voor een afscheid dat afwijkt van de meeste traditionele basisuitvaarten, dan kan het de moeite waard zijn om die 3.700 euro te accepteren. Vervolgens kun je de uitvaart laten uitvoeren door iemand die meer met je meedenkt over je wensen. Wij kijken graag mee en kunnen eventueel ook helpen met het innen van het verzekeringsgeld.” CENTRAAL REGISTER Martine: “Uitvaartpolissen kan je altijd indienen, mocht je er zelfs jaren na de uitvaart toch nog eentje tegenkomen.” Elise: “De ervaring leert dat veel polissen nooit geïnd worden omdat mensen niet weten dat de overledene verzekerd is. Er bestaat geen centraal register waar je kunt controleren of diegene een uitvaartverzekering heeft.” Martine: “Verzekeraars hebben geen verplichting om de nazaten te informeren over al hun verzekerden. Van mensen die bijvoorbeeld voor 1922 zijn geboren is het aannemelijk dat ze overleden zijn. Zo’n centraal register zou echt een mooi en functioneel initiatief zijn.” HEB JE VRAGEN AAN ELISE EN MARTINE OVER EEN UITVAART? Je kan hart & ziel uitvaarten altijd bellen en een vrijblijvende afspraak maken. Een eerst oriëntatiegesprek is zonder kosten. 023-8200920 of kijk op www.hartenzieluitvaarten.nl

Missen als een ronde vorm In de tentoonstelling Missen als een ronde vorm presenteert Stedelijk Museum Schiedam een bijzondere selectie kunstwerken van (inter-) nationale kunstenaars die gaan over verlies en doorleven, maar ook over houvast en levenskracht. Op inspirerende wijze worden bezoekers meegenomen langs indringende werken en verhalen. Kunstenaars met ieder hun eigen verhaal en persoonlijke ervaringen, en toch herkenbaar voor iedereen. Te zien tot en met 1 maart 2026. www.stedelijkmuseumschiedam.nl

Dunne wollen wade Wikkelgoed heeft nu ook een dunne wade van 100% wol. Gemaakt van een restproduct, dus heel duurzaam. De wol wordt kort gekookt en is daardoor licht vervilt. De stof is stevig en toch zacht en soepel. Meer informatie en eventueel te bestellen op: www.wikkelgoed.nl

Tekst: Meta van der Meijden. Fotografie: Esmee van Loon (portret), Curly and Straight.

Martine: “Het merendeel van de Nederlanders heeft een verzekering voor uitvaartkosten. Dat zijn zo’n 28 miljoen polissen.” Elise: “Veel mensen hebben meerdere polissen op hun naam staan, bijvoorbeeld een kapitaalverzekering naast een naturapolis. Vroeger sloten ouders vaak een uitvaartverzekering af voor hun kinderen. Veel mensen weten niet dat die nog steeds doorlopen.”Martine: “Een kapitaalverzekering is een vrij te besteden geldbedrag. De naturapolis is een dienstenverzekering, daarin staat exact vermeld waar je recht op hebt bij een bepaalde uitvaartverzorger. Dan gaat het bijvoorbeeld om het aantal kopjes koffie met cake, de hoeveelheid overlijdenskaarten of een bepaalde kist. Het verzekerde bedrag is soms helemaal niet voldoende voor wat je uiteindelijk wenst.” Elise: “Ook kan het zo zijn dat je geen vijftig kopjes koffie wilt serveren, maar bier en wijn. Het is vaak niet mogelijk om bepaalde diensten om te laten zetten. Als je afwijkt van de naturapolis moet je sowieso extra betalen voor hetgeen je daarvoor in de plaats wilt afnemen.”

86 ✶ HRLM 101

samen met HRLM ✶

Kunstlijn en HRLM op atelierbezoek bij…

MARGRIET GEHRELS ‘Op zoek naar een plek waar ik graag wil zijn’ Margriet Gehrels tekent en schildert desolate landschappen op papier en doek. Met deze vergezichten, installaties en video’s toont ze haar persoonlijke ontdekkingstocht naar een ongrijpbaar verlangen. “De reis, het zoeken en dwalen is belangrijker dan het bereiken van het einddoel.” › 101 HRLM ✶ 87

M

Margriet (51) studeerde grafische technieken en tekenen aan de Academie voor Beeldende Kunsten Sint-Joost in Breda. Ze heeft haar atelier aan huis in Haarlem. Vanuit de hoge zolderruimte op het oosten –’deaal licht’ – heeft ze zicht op de binnentuinen. Midden in de werkruimte staat op een grot e ezel een schilderij met enkele olieverfstreken. “Daar ben ik net mee begonnen.” In een open kast langs de wand staan naast blikken verf twee kleine televisies uit de jaren zeventig en een pick-up. De kunstenaar gebruikt graag oude materialen en apparaten in haar installaties. Ze wijst op een koffer op de grond. “Dat is een diaprojector, de voorloper van de beamer. Hij projecteert in de deksel van de koffer.” Schuin tegen de muur staat een smalle rechthoekige aquarel landschapstekening van bijna twee meter. “Het fijne van aquarelverf is dat je de volgende dag makkelijk verder kan werken. Zodra ik een lijn zet wordt de ‘oude’ verf nat en lopen de kleuren mooi in elkaar over. Heel anders dan bij olieverf.” Om stevigheid te creëren is het papier geplakt op een plaat van dibond. “Echt een ontdekking, dat materiaal.”

‘Ik schilder geen landschappen maar buitenruimtes’

Sinds kort werkt Margriet ook met video. Een langgekoesterde wens waar ze eerder nog geen geschikte vorm voor had gevonden. “Het is voor mij een nieuw medium, heel uitdagend. Het voegt een extra laag toe aan mijn werk. In de Stadskunstkamer in Haarlem heb ik een videoinstallatie gemaakt. De ruimte is omgebouwd tot een soort van gang met een kapstok en gordijnen. Tussen 16.00 en 23.00 uur draait er een videoprojectie op de achterwand. Een spel van licht en beweging, geïnspireerd op de lichtflitsen die ik als kind zag vanuit mijn bed op de muur van mijn slaapkamer. We woonden op een boerderij aan een drukke weg in Zwanenburg. Het waren de lichten van de koplampen van voorbijrijdende auto’s. Ik vroeg me af waar iedereen heen ging. In mijn fantasie was dat een rustige en fijne plek waar ik ook wilde zijn. Achteraf denk ik dat ik vooral op zoek was naar een veilige plek. Op zevenjarige leeftijd overleed mijn vader vrij plotseling, dat veroorzaakte uiteraard een onveilig gevoel.”

wel niet. Het verlangen, zoeken en dwalen is belangrijker dan het bereiken van het einddoel. Het gaat om het onderweg zijn, maar dat kan ook thuis terwijl ik mijn verlangen naar een andere plek schilder. Mijn werk is een registratie van de tocht die ik maak. Mensen vragen me soms of ik wil vluchten of onrustig ben, dat is het niet. Het idee dat ik naar een andere plek kan gaan, waar dan ook, geeft mij juist rust. Ik ben eerder nieuwsgierig en avontuurlijk. Ik hou ervan om een landkaart open te vouwen, een weg uit te kiezen en die in het echt op te zoeken. Op ontdekkingstocht, daar haal ik veel inspiratie uit.”

FERNWEH De werken van de kunstenaar gaan over haar persoonlijke ontdekkingstocht naar een ongrijpbaar verlangen. “Het is een soort pelgrimstocht die ik aan het wandelen ben binnen mijn eigen werk. Ik zoek naar een plek waar ik graag wil zijn, waar ik mezelf kan zijn.” Het verlangen kreeg een naam na het zien van een reisdocumentaire. “In dat televisieprogramma hadden ze het over Fernweh. Wat een mooi woord, dacht ik gelijk. Het is Duits voor het verlangen naar een plek die je niet kent. Het tegenovergestelde van heimwee, verlangen naar huis. Begrijp me goed, ik ben een gelukkig mens, maar er is altijd een gevoel in mij dat zorgt dat ik zoekende ben. Ook al denk ik niet dat ik ‘het’ ooit ga vinden en misschien wil ik dat ook

45 45 45 Margriet verbeeldt haar gevoelens, maar tekent soms ook letterlijk een reis uit. Zoals bij haar installatie Project Pelgrim. Ze pakt een leporello van haar bureau, een dik opgevouwen boek. “Dit is de pelgrimstocht van mijn vader. Een wandeling van zeventien kilometer die hij ooit heeft uitgezet van de kerk in Halfweg naar de waterleidingduinen waar met Hemelvaart

88 ✶ HRLM 101

samen met HRLM ✶

› › 101 HRLM ✶ 89

een kerkdienst werd gehouden. Als kind heb ik de wandeling nooit gemaakt. Pas jaren later op mijn vijfenveertigste liep ik de tocht, de leeftijd waarop mijn vader overleed, en precies vijfenveertig jaar nadat de route voor het eerst werd gewandeld.” Na de wandeling is ze vanuit haar herinnering de tocht gaan natekenen. Margriet opent de leporello en toont de tekeningen. “Hier bijvoorbeeld loop ik langs de Ringvaart en dit is de dubbele brug over het Spaarne.” Ze bladert door. “Daarna door De Haarlemmerhout naar Heemstede en vervolgens via de Zandvoortselaan de duinen in.” Het stenen bankje in De Hout was het eerste rustpunt voor de wandelaars. Haar moeder vertelde Margriet dat op de avond vooraf aan de tocht haar vader achter dat bankje blikjes fruit en lege pannen verstopte om bowl mee te maken. “Een suikershot, energie om verder te gaan. Dit bankje, waar ik regelmatig langs fiets, was de aanleiding om de wandeling zelf te

90 ✶ HRLM 101

maken en te registreren.” Een huisje aan de rand van Aerdenhout met de naam d’ Haringbuys was ook een rustpunt voor de wandelaars. Hier heeft Margriet haar installatie Project Pelgrim tentoongesteld. “In het weekend kwam een vrouw langs die de tocht ooit met mijn vader had gelopen. Ze was nu weer onderweg en kwam bij mij uitrusten, heel bijzonder. Een pelgrim gaat op weg om zichzelf te vinden. Zo was het project ook gestart. Mijn vader heeft deze wandeling bedacht en wie ben ik? Gedurende dit hele project heb ik daar niet echt antwoord op gekregen. Ik ben nog steeds op zoek naar mijn identiteit.” BUITENRUIMTES Margriet noemt zichzelf geen landschapsschilder. Ze schildert ‘buitenruimtes’. Een landschapsschilder associeert ze met iemand die buiten het landschap naschildert. “Ik haal wel inspiratie uit landschappen. Iedere dag maak ik een wandeling, buiten ben ik een soort spons. Ik slurp licht, beweging en details op. Er gebeurt van alles onderweg. Bepaalde mooie beelden wil ik thuis in het groot uitwerken, maar uiteindelijk lijkt het schilderij er totaal niet op. Ik gebruik wat ik observeer meer als startpunt, gaandeweg krijgt het zijn eigen vorm. Met olieverf schilder ik hele dunne lagen, die veranderen tijdens het drogen. Als ik de volgende dag in mijn atelier kom zie ik soms nieuwe vormen. Heel inspirerend, een enkele keer besluit ik zelfs het schilderij helemaal om te draaien en dan verder te gaan.” Op haar werktafel liggen diverse houten blokjes uit een blokkendoos gekocht in een kringloopwinkel. Iedere vierkant, driehoek of rechthoek is beschilderd, sommigen aan twee zijden. “Je kan ze neerzetten of ophangen.” De kunstenaar wil niet alleen maar schilderijen maken, dat vertelt niet haar hele verhaal. “Er moet meer gebeuren, deze mini-werkjes zijn een leuke aanvulling. Op sommige blokjes ben ik direct gaan schilderen, op anderen heb ik een detail geplakt uit een grotere tekening en daar verder op gewerkt. Het zijn kleine schilderijtjes op zich.”

samen met HRLM ✶

‘Mijn werk is een persoonlijke pelgrimage’

101 HRLM ✶ 91

92 ✶ HRLM 101

‘Onderweg zijn is belangrijker dan aankomen’

aanhanger als we met het gezin op vakantie gingen. In de ene kist zaten de tentspullen, in de andere de keukenspullen en in de derde alle slaapspullen. Als we aankwamen op de plek van bestemming, die bij ons nooit van tevoren gepland was, werden de kisten leeggemaakt. Op hun kant vormden ze de buitenkeuken. De houten koffer staat symbool voor het verlangen naar reizen. Daarom kan hij ook niet open, er hoeft niets in. Ik vind het een mooi beeld.” De vader van Margriet was boer én kunstenaar. Als kind al tekende Margriet graag, het lag voor de hand dat zij al zijn schilderspullen erfde. “Mijn moeder stimuleerde het tekenen en schilderen. Het voelde goed, daarom ben ik ook naar de kunstacademie gegaan.” Het verlies van haar vader op vroege leeftijd speelt een rol in haar leven en in haar werk. “Ik snap pas sinds een paar jaar wat de impact is op een jong kind als één van beide ouders overlijdt. Dat ontdekte ik toen mijn eigen dochter zeven jaar werd. Ik keek naar haar en realiseerde me wat voor een kwetsbare leeftijd dit is om een ouder te verliezen, heel zielig eigenlijk. Daarna ontstond meer ruimte om naar mijzelf te kijken. Wat heeft het verlies van mijn vader voor mij betekend? Zoiets heftigs is van invloed op je persoonlijkheid. Het bepaalt hoe je je voelt, of je zeker of juist onzeker over jezelf bent. Ik ben heel dankbaar dat ik mijn beeldende kunst heb, daar kan ik veel in kwijt. Het helpt me bij het verwerken van het verleden. Volgens mij heeft iedere kunstenaar wel een persoonlijk onderwerp waarover diegene móet vertellen. Ik denk dat dat juist ook lading geeft aan het werk. Overigens zei schrijver Griet op den Beeck ooit in een interview dat hoe persoonlijker iets is, hoe universeler het tegelijkertijd wordt.” ✶

101 HRLM ✶ 93

Tekst: Meta van der Meijden. Fotografie: Christhilde Klein en Tamara Esser.

samen met HRLM ✶

Straatkunst Fotograaf Daan Ruijter observeert de straten van onze stad.

94 ✶ HRLM 101

IN BEELD

SUNDAY AFTERNOON SESSIONS

KERSTMARKT

Er was weer veel te doen in Haarlem. HRLM-fotograaf Franklin van der Erf legt voorstellingen en evenementen vast.

101 HRLM ✶ 95

Uitgelicht Voor de verzamelbox Facing Rock ‘n Roll maakte illustrator Eric J. Coolen veertig portretten, van jong tot oud, van vier iconen uit de rock-’nrollgeschiedenis: Elvis Presley, Chuck Berry, Jerry Lee Lewis en Little Richard. Aan de hand van deze legendarische artiesten neemt Eric de lezer mee door de ontstaansgeschiedenis van het genre. De begeleidende teksten zijn geschreven door Joost Mulder en de vormgeving is verzorgd door Henk Tijbosch. Voor dit project reisde Eric af naar Memphis, het kloppend hart van de rock-’n-roll, om daar historische locaties te bezoeken en nieuwe illustraties te maken. Zo bracht hij een uitgebreid bezoek aan de wereldberoemde Sun Studio, de studio van Sam Phillips waar grootheden als B.B. King, Howlin’ Wolf, Roy Orbison, Jerry Lee Lewis, Carl Perkins en Elvis Presley hun eerste opnames maakten. Daarnaast kreeg Eric de kans om urenlang rond te lopen in een vrijwel leeg Graceland, de woning en het landgoed van Elvis Presley. Aan de oevers van de Mississippi tekende hij de eerste portretten voor deze nieuwe uitgave. Te koop voor € 29,95 via www.ericcoolen.nl

HAARLEMSE NIEUWE

Reisredacteur Martin van Geffen schrijft over momenten die het leven veranderen. Over beslissingen die mensen moeten nemen. Over de jonge zoon uit een Zuid-Amerikaanse boerenfamilie die naar de stad gaat om te ontsnappen aan de armoede, maar zijn hond moet achterlaten. Als een reisgenoot van Martin zelfmoord pleegt, krijgt een Indonesische gids de doodstraf, wat Martin niet kan verhinderen. Zelf overleeft hij ternauwernood een gedwongen verblijf in een sterfhuis in India. Op latere leeftijd gaat hij terug naar het dorp van zijn jeugd. Hij vindt er de geliefde van vroeger terug. Of toch niet? Uitgeverij Aspekt, € 24,95

Als Christine tijdens haar theaterstage de acteur Wieger leert kennen, valt ze onherroepelijk voor hem – en hij uiteindelijk ook voor haar. Maar Wieger is getrouwd en blijft dat ook. Toch ontstaat er in de jaren die volgen een diepe, waarachtige, maar verborgen liefde, waaruit hun zoon wordt geboren. Dan wordt Wieger ziek en sterft. Christine is haar partner verloren, maar is niet zijn weduwe. Ze is onzichtbaar in haar rouw. Mag zij, tegen de klippen op, alsnog het zwijgen verbreken en uit de schaduw stappen, het licht in? Atlas Contact, € 22,99

Haarlem 1950. De stad wordt geteisterd door een reeks overvallen. Men tast in het duister. Zijn het de communisten of worden er oude rekeningen vereffend? Dirk de Houwer, oorlogsveteraan met een schimmig verleden, laat het aan zich voorbijgaan. Hij leeft op drank, Luckies en stil cynisme. Tot hij Anna ontmoet – en met haar de hoop op iets nieuws. Even. Want ze verdwijnt. Wat er in de stad speelt, raakt ineens pijnlijk persoonlijk. Dirk gaat op zoek. Niet vies van geweld. Wars van politiek. Want Anna moet terug, koste wat kost. Boek•Scout, € 21,99

Alle boeken op deze pagina’s zijn verkrijgbaar bij De Vries Van Stockum.

96 ✶ HRLM 101

Dit boek biedt een rijk geïllustreerd overzicht van de Haarlemse stedenbouw en architectuur tussen 1965 en 1995, de Post 65-periode. Deze periode was een turbulente tijd waarin het gemeentebestuur zich geconfronteerd zag met verzet tegen de voorgenomen sloop van oude buurten en wijken. Het breed gedragen verzet resulteerde in het beleid de stad niet af te breken, maar te vernieuwen. Haarlem begon aan de grote opgaven van de stadsvernieuwing in de Oude Stad en negentiendeeeuwse wijken. Uitgeverij Loutje, € 19,95

De keuze van De Vries Van Stockum

LEZEN ✶

PIEN’S DINNER CLUB Van eenvoudige comfortgerechten voor op de bank tot feestelijke menu’s voor een groot diner: Pien’s Dinner Club is het kookboek dat je het hele jaar door kunt gebruiken. Of je nu de winter viert met een hartige stoofschotel, de lente omarmt met arroz meloso met schelpjes of indruk wilt maken met een passievrucht-meringuecheesecake na een zomers diner, dit boek biedt voor iedere setting iets bijzonders. Nijgh van Ditmar, € 29,99. JIJ BENT MIJN BEGIN In Jij bent mijn begin van Octavie Wolters gaat de jonge Haassie op zoek naar de lente. Hij rent en rent, almaar naar het oosten, met de rivier als metgezel. Zo ontmoet hij de dassen, het hert, de vossenmoer en de egel en ervaart hij het verlopen van de seizoenen. Haassie’s reis vertelt over een jonge haas die de wereld zoekt en zijn oorsprong vindt. Hij ontdekt dat waar hij naar op zoek was, dichterbij is dan hij dacht. De schitterende zwart-wit lino’s tonen de natuur en het leven in al hun pracht in dit ontroerende, sprookjesachtige verhaal over een jonge haas. Een bijzonder prentenboek voor alle mensen van 0 tot 100. Uitgeverij Ploegsma, € 18,99. DE KILLE ZEE Marcus Andersson schreef ooit een internationale bestseller, maar zijn laatste boeken verkopen nauwelijks. Op een dag neemt Ernst Fabricus, literair auteur en een oud-klasgenoot, contact met hem op. Hij heeft een thriller geschreven die hij graag onder pseudoniem wil publiceren. Marcus brengt het manuscript onder de aandacht van zijn uitgever – en die is meteen razendenthousiast. Die verkeert alleen in de veronderstelling dat Marcus het boek zelf heeft geschreven. De Boekerij, € 22,99. HET VLEES Het leven van de Hongaarse István begint in een appartementencomplex in de jaren tachtig en voert hem langs de loopgraven van Irak, de achterkamers van Londense nachtclubs en de marmeren foyers van de superrijken. Steeds opnieuw belandt hij op een kruispunt, zonder zelf een richting te kiezen. Van jonge minnaar tot soldaat, van uitsmijter tot bodyguard, van echtgenoot tot weduwnaar – Het Vlees is het portret van een man die door het leven wordt voortgestuwd, machteloos tegenover zijn verlangens, zijn verleden en het toeval dat hem vormt. Nijgh van Ditmar, € 23,99. IN HET KORT Verwonderd – en nu en dan machteloos – beschouwt Paulien Cornelisse het dagelijks leven. Ze tuurt naar defecte kattenluikjes, vraagt zich af wanneer barista’s naar de wc mogen en ontleent levenslessen aan een verstopt doucheputje. Ook buigt ze zich over de kwesties waarom we op perrons met de trein meehollen, waarom politici zo graag praten over ‘hoe de hazen lopen’ en hoe het komt dat medisch personeel zoveel voelt voor de ludieke sok. Met In Het Kort laat Paulien Cornelisse ons door haar vergrootglas naar de wereld kijken. Zelfs in grote tegenvallers weet ze schoonheid te vinden. Haar scherpe observatievermogen en onophoudelijke nieuwsgierigheid werken zeer aanstekelijk. Kortom, dit dikke boek vol korte stukjes is een feest van herkenning. Uitgeverij Cornelisse, € 23,50.

Jeltjes favoriete boek

IK WAS DAT MEISJE Gave debuutroman: gaat over hoe een schrijver en zijn muze de werkelijkheid anders ervaren, uiterst actueel in onze tijd. Het meisje, inmiddels volwassen vrouw, bekijkt hun relatie opnieuw. Ondertussen beleef je ook het verhaal hoe de twee elkaar ontmoeten in het roerige Frankrijk van 1961. Ambo | Antos, € 23,99.

JELTJE DE VRIES Directeur De Vries Van Stockum

101 HRLM ✶ 97

Word nu Vriend van HRLM

voor slechts € 32,50 per jaar! Als dank krijg je 6x HRLM stadsglossy thuis gestuurd

EXCLUSIEF VOOR VRIENDEN!

Fotografie: Rob Eversen.

Omdat wij van lezen houden en ook blij zijn met onze vrienden, verrassen we elke editie een vriend(in) met een boek uit onze boekenrubriek.

Dit keer het boek: Ik was het meisje van Anne Mieke Backer Wil je kans maken op dit prachtige boek? Ga dan naar onze website en word vriend!

Ga naar www.hrlm-online.nl/vrienden

waar je kwaliteit beleeft

De specialist in Haarlem en omgeving voor al uw audio-, video- en witgoedapparatuur. Al sinds 1965 staan wij voor u klaar. Offline & Online!

KLEVERPARKWEG 11 . 023 5271424 . INFO@ANDREA .NL . WWW. ANDREA .NL