HRLMtje 11

HRLM Van alles voor en over kleine en grote mensen

11

Neem

gratis mee!

Opgeruimd staat netjes Boordevol interviews, groene tips, activiteiten, crea met afval en meer

Seizoen 2021

familie zomer zondagen de leukste jeugdvoorstellingen in de open lucht

Pim en Pom en DE BEESTENBENDE (2+)

18 juli KNALLEN! 4BEAT (6+)

8 augustus In samenwerking met:

de vos, de raaf en het meisje (6+)

25 juli

circus: bonje (5+)

31juli &1 augustus

1234 poppe- dubbelduet tje van de dansers papier (3+) (6+)

15 augustus

22 augustus

circus: de grote hula show (4+)

31&juli augustus 1 vos en haas een feest voor haas (4+)

29 augustus Kaarten

WWW.CAPRERA.NU

WAAR WACHTEN WE NOG OP? In onze gekste dromen hadden we niet kunnen voorspellen dat wij hier in Nederland eindeloos lang met mondkapjes op zouden moeten lopen. Het werd echter werkelijkheid en zo hadden we er ineens ook een heel nieuw soort afval bij… het zwerfkapje! Ongelooflijk waar je die dingen allemaal tegenkomt. Pijnlijk om te zien. En soms verrassend genoeg ook wonderlijk: denk aan de meerkoetjes in onze Haarlemse wateren die het zwerfkapje gebruiken als bouwmateriaal voor hun nesten. Niets zo belangrijk als je kroost goed beschermen, zullen we maar zeggen.

WELKOM

Adrian de Groen werkt o.a. als vormgever voor HRLM en HRLMtje, woont in Haarlem en is moeder van Luuk (17), Bo (16) en Guusje (13).

En over kroost gesproken… wij volwassenen kunnen nog heel wat leren van ons mensenkinderen-kroost. Zij zijn de generatie die – alsof het de normaalste zaak van de wereld is (en dat moet het natuurlijk ook zijn) – opgroeit met termen als duurzaamheid, recyclen, circulaire economie, elektrische voertuigen, afvalgrijpers en noem maar op. Daar kunnen wij dus, zoals gezegd, nog heel wat van leren. Sterker nog: we moeten onze kinderen per direct helpen; niet alleen maar een beetje toe staan kijken en hopen dat zij het wel even gaan oplossen. Kinderen aan de leiding en samen met hen maken we de wereld schoon en leefbaar. En weet je wat… daarmee beschermen we dan ook weer het kroost van al onze komende generaties, ook die van de meerkoetjes. Goed idee, toch? Dat krijgen we niet een, twee, drie voor elkaar natuurlijk, maar alles begint bij jezelf, dus waar wachten we nog op? Lees in deze 11de editie van HRLMtje over zes kinderen die het heft – of beter gezegd: de afvalgrijper - in eigen hand nemen (p. 45), over de Bornwaterschool in Bloemendaal die duurzaamheid ademt (p. 6) en Monkabox, een mooi mondkapjes-initiatief van Singrid van Waarde (p. 62). HRLMtje sprak ook Puck Bakema die met haar eigen Theater met Puckie zorgt voor stralende koppies en dat met aandacht voor het milieu (p. 25) en Mireille Geus die een prachtig kinderboek schreef, geïllustreerd door Thé Tjong Khing (p. 14). En verder staat dit HRMtje natuurlijk boordevol leuke ideeën, boeken, recepten, leuke doe-dingen, kleurplaten, duurzame cadeautips en nog veel meer. Groene groet,

Adrian HRLM tje ✶ 3

11

ZOMER 2021

9e jaargang

INTERVIEW 6 Bornwaterschool 14 Mireille Geus 25 Puck Bakema 62 Singrid van Waarde COLUMNS 44 Marcel: Zwarte sneeuw 58 Rutger: Nieuwe papa’s 67 Joost: Schoon Haarlem 71 Victoria: De waakhond... REPORTAGE 45 Fotoreportage: Jong geleerd...

Inhoud

LEZEN 34 Lekker veel boeken 68 Voorlezen

ZO WAS HET TOEN 18 Afval vissen 52 De bezem, de bezem...

ZELF DOEN 13/55/74 Kleurplaat 20 Doolhoven 39 Afval bingo 54 Zelf klei maken 66 Kinderreporter gezocht!

WINKELEN 24 Veilig de zomer in 31 Duurzame spulletjes 56 Nog meer fijns 80 Winkeltjes

RECEPTEN 60 Gevulde regenboogtomaten 72 Lava gebakjes

EN OOK 16 Wist je dat... 32 Zo Haarlems 36 Horoscoop

COLOFON

Mede-oprichter en artdirector Rob Eversen (1951-2018) Uitgever en hoofdredactie Jeannette Eversen Productie en redactie Adrian de Groen Vormgeving Jeannette Eversen en Adrian de Groen Tekst- en eindredactie Marcel Lee Advertentieverkoop H.E. (Arie) Groeneveld Administratie Adela Bot/Romijn Bedrijfsadvies Logistiek en distributie Paswerk/ BusinessPost, Hélène van der Werff en Tjibbe van der Werff Raad van Advies Ella Blommaert-Zander, Hans Romijn, Bernt Schneiders en Baud Schoenmaeckers Aan dit nummer werkten mee Puck Bakema, Eric J. Coolen, Joost Dobbe, Freepik.com, Mireille Geus, Linda Llambias, Jake en Lois Llambias, Marcel Lee, Meta van der Meijden, Noord-Hollands Archief, Pixabay, Finley en Felix Robitzkat, Schutterstock, Mats Verlaat, Rian Visser, Rutger Visser, Singrid van Waarde, Victoria van der Werff, Olivia Westdijk Redactie adres Lange Boogaardstraat 8 zwart, 2011 WV Haarlem (023) 551 1227, post@haarlemse-stadsglossy.nl, www. haarlemse-stadsglossy.nl en volg ons ook op www.facebook.com/ haarlemsestadsglossy.

HRLM tje ✶ 5

6 ✶ HRLM tje

INTERVIEW ✶

n a v e i t i b m a e en

o r g e D

de Bornwaterschool

‘Als je wat wilt veranderen in de samenleving, begin dan aan de basis’ Al meer dan vijfentachtig jaar is de Bornwaterschool de openbare basisschool in Bloemendaal, gehuisvest in een karakteristiek gebouw vlakbij het centrum. Naast Bloemendaalse kinderen trekt de Bornwater ook veel gezinnen uit Haarlem die op zoek zijn naar een kleinschalige school met veel speelruimte in een groen hart tussen stad en strand. Rutger Visser was ooit zelf leerling op de Bornwater en is nu werkzaam op de school als leerkracht en directeur in opleiding. Hoe zou je de Bornwaterschool typeren? “De Bornwater is een openbare school, wat betekent dat iedere leerling en iedere leerkracht welkom is, ongeacht godsdienst of levensovertuiging. Op die manier leren kinderen van jongs af dat we in Nederland samenwonen met een diversiteit aan mensen. De kleinschaligheid van de school zorgt ervoor dat de leerkrachten de leerlingen van alle groepen kennen. Dat geeft kinderen een veilig en vertrouwd gevoel, de basis voor een goede ontwikkeling. Er is de afgelopen jaren flink ingezet op onderwijsvernieuwing om de Bornwater een school van de toekomst te maken. We hebben ons ten doel gesteld de leerlingen een zo breed

HRLM tje ✶ 7

›

‘Kinderen kunnen echt boos worden over de manier waarop wij met de aarde omgaan’ mogelijke basis te geven voor de wereld van overmorgen. Dat betekent enerzijds een investering in digitale middelen en vaardigheden, anderzijds dat we meer thematisch zijn gaan werken. Thematisch werken biedt vrijheid, je kan los van methode vakoverstijgend onderwijs aanbieden, waarbij kinderen echt ervaren wat hun kwaliteiten zijn en hoe zij leren: met hoofd, hart en handen. Ons motto is dan ook: de school waar talent beweegt. Een van de thema’s die ons onderwijs toekomstbestendig maakt, is duurzaamheid.” Waarom is het belangrijk om duurzaamheid onderdeel te laten zijn van je onderwijsaanbod? “Kort gezegd: kinderen zijn de volwassenen van de toekomst. Als je wat wilt veranderen in een samenleving, of dat nu gaat om acceptatie van diversiteit of bewustwording van duurzaamheid, dan kun je het beste aan de basis beginnen. De generatie die nu opgroeit krijgt bewust mee wat de gevolgen zijn van de manier waarop wij met de aarde omgaan. Kinderen zijn nog niet afgeleid door geld, consumptie of carrière maken. Ze zien items in Het Jeugdjournaal over klimaatverandering of bedreigde diersoorten en zien de urgentie dat er iets moet veranderen. Ze willen wat doen, daarover meepraten en meedenken. Als je dat als school signaleert, is het goed om hier ook de mogelijkheid voor te bieden.

8 ✶ HRLM tje

Je missie wordt daarmee breder. Niet alleen zorgen dat de kinderen goed kunnen rekenen en spellen, maar ook dat ze kennismaken met en meedenken over grotere uitdagingen voor de toekomst.” Hoe ‘vertaalt’ de Bornwaterschool haar beleid naar de kinderen? “Duurzaamheid heeft een plek gekregen in de profilering van de school, in de manier waarop we ons identificeren en presenteren naar buiten. We maken het thema voor de kinderen ‘tastbaar’ door in de alledaagse schoolpraktijk bezig te zijn met recycling van materialen en beperking van energieverspilling. We leren de kinderen dat papier naast een voorkant ook een achterkant heeft, die soms nog onbeschreven of onbedrukt is. In iedere klas staat een kladpapierbak voor dit soort vellen papier die nog een keer gebruikt kunnen worden. Mocht papier of karton echt opgebruikt zijn, dan verzamelen we dat in een aparte papiercontainer voor recycling. Op woensdag is het schoolbreed ‘waterdag’. Geen fris- of zuiveldrankjes, we drinken op woensdag alleen maar water. ’s Winters is er de laatste vrijdag van de maand een warmetruiendag, dan gaan de kachels een standje lager en mag iedereen in een lekkere foute, maar dikke trui naar school. Verder bieden we het vak Toekomstkunde aan, een wekelijks lesprogramma geïnitieerd door het WNF over bedreigde dieren en

oplossingen voor grote milieuproblemen. Daarnaast nodigen we regelmatig gastsprekers uit van verschillende organisaties die zich bezig houden met duurzaamheid. Zo hebben we laatst een plastic challenge gedaan in samenwerking met Dopper om na te denken over wegwerpplastic. We hebben onze eigen Dopper laten ontwerpen en ieder kind op school heeft nu een Dopper in onze schoolkleuren (geel en blauw) die ze mee kunnen nemen op waterdag. Ook hebben we een project gedaan waarbij wegwerpplastic werd ingezameld. Dit plastic werd gerecycled en er werden knikkertegels voor op het plein van gemaakt. Kinderen worden hierdoor steeds bewuster van de mogelijkheden van het inzamelen en hergebruiken van materialen.” Wat vinden de kinderen er zelf van om zo bezig te zijn met het thema duurzaamheid? “Het is belangrijk dat iedereen meedoet en dat het thema leeft onder de kinderen. Een jaar geleden hebben we, om onze ‘groene ambitie’ meer draagvlak te geven, een prijsvraag uitgezet bij de leerlingen om mee te denken over een passende slogan voor duurzaamheid op de Bornwaterschool. Daar kwamen mooie dingen uit zoals ‘Bornwater gaat voor groen en daar zou iedereen aan mee moeten doen’ en ‘Als wij zorgen voor de planeet, zorgt de planeet voor

INTERVIEW ✶

‘Als ouders thuis niet meedoen, hebben duurzame projecten minder kans van slagen’

› HRLM tje ✶ 9

‘Bij ons ervaren kinderen wat hun kwaliteiten zijn’

10 ✶ HRLM tje

INTERVIEW ✶

Hoe worden ouders betrokken bij duurzaamheid op school? “De investering in het thema duurzaamheid komt deels bij de ouders vandaan. Een paar jaar geleden werd ik benaderd door een tweetal ouders dat samen met mij een soort duurzaamheidswerkgroep wilde starten. Al snel sloten zich meer ouders aan en ik denk dat we nu met een groep van acht zijn. De Ouderraad van de school steunt het initiatief en daarnaast zijn er ouders die hun

hulp aanbieden voor bepaalde projecten, omdat ze over specifieke kennis of contacten beschikken. De Dopper-actie is daar een voorbeeld van, maar ook het creëren van een tweede moestuin in de schooltuin. Hierin trekken we samen op met ouders en met onze buitenschoolse opvang OpStoom. Zo’n samenwerking is ook nodig voor het draagvlak. Als school en kinderen enthousiast zijn, maar ouders thuis doen niet mee, hebben duurzame projecten minder kans van slagen. In de nieuwsbrief hebben we standaard een kopje duurzaamheid, waarin we iedereen up-to-date houden over de vorderingen op dit gebied. Er is een speciaal groen duurzaamheidslogo ontworpen, gebaseerd op ons eigen schoollogo, zodat de ambitie ook visueel versterkt wordt.” Zijn er bepaalde subsidies aan te wenden voor het waarmaken van duurzame plannen? “We zitten momenteel in een verkennende fase met een bank over zonnepanelen op het dak van de school. Daarnaast kun je met een goed onderbouwd plan ook bij de overheid terecht voor bepaalde subsidies als je de verbinding weet te leggen tussen het

belang van duurzaamheid en het onderwijs. Wij hebben meegedaan aan een filmwedstrijd die werd gesubsidieerd om in de winter de stadsnatuur in beeld te brengen. We wonnen een cheque van een paar honderd euro voor meer groen op het schoolplein. Een voorbeeld van een mooi initiatief waarbij duurzaamheid wordt gekoppeld aan een leerzaam project.” Denk je dat er veel scholen zijn zoals de Bornwater? “Gelukkig komen er steeds meer scholen die deze groene ambitie hebben. Het thema duurzaamheid is in, je ziet het terugkomen in alle lagen en sectoren van onze samenleving. Dat moet ook, want klimaatverandering, milieuvervuiling en de manier waarop wij de aarde uitputten hebben gevolgen voor alles en iedereen. Het bewustzijn daarover groeit en het is mooi om te zien dat scholen daar een bijdrage aan kunnen leveren.” Heb je tips voor andere scholen met een duurzame ambitie? “Houd het in eerste instantie simpel, betrek kinderen, ouders en externe partijen bij je plannen, maak gebruik van netwerken van ouders en maak lokale initiatieven zichtbaar.” ✶

HRLM tje ✶ 11

Tekst: Redactie HRLM. Fotografie:Linda Llambias.

ons allemaal’. Uiteindelijk hebben we gekozen voor ‘Born for the future’. Kort en krachtig en precies waar het om gaat: de toekomst van deze generatie en de planeet waar zij op wonen. De meeste kinderen voelen zich sterk verbonden met de natuur, ze leren graag over allerlei diersoorten en verwonderen zich over hoe de natuur werkt. Ze kunnen ook echt boos worden over de onvoorzichtige manier waarop wij met de aarde omgaan. Een keer per jaar doen we aan sponsorschaatsen op IJsbaan Haarlem. Vaak kiezen we dan een lokaal doel, waar we geld voor bij elkaar schaatsen. Hier zie je hoe betrokken kinderen zijn en hoe erg ze hun best doen voor bijvoorbeeld de Egelopvang, Artisklas of het Vogelhospitaal.”

12 ✶ HRLM tje

Tekening: Het gemaal De Cruquius door Eric J. Coolen.

KLEUREN MAAR ✶

HRLM tje ✶ 13

Mireille Geus Eindelijk is het zover: het eerste prentenboek geschreven door de Haarlemse Mireille Geus met illustraties van de Thé Tjong-Khing. Met De Wind Mee gaat over Beertje die tijdens zijn winterslaap wakker wordt van de wind. Wanneer hij uit zijn hol kruipt pikt de wind hem op en laat hem kennis maken met andere dieren en landschappen. Was het worden van schrijver jouw kinderdroom? “Mijn man zei laatst tegen mij dat ik mijn droom aan het leven ben. Daar heeft hij inderdaad gelijk in. Als kind wilde ik graag juf en schrijfster worden. Later ben ik schrijfcoach geworden en heb ik voor een lange tijd mensen lesgegeven in het schrijven. Dat maakte mij toch een beetje juf. Daarna ben ik boeken gaan schrijven, dus mijn droom is uitgekomen.” Waar is deze droom ontstaan? “Ik zeg altijd tegen mensen dat het kwam doordat ik veel boeken las, maar stiekem was ik ook hopeloos in andere dingen. Als je maar een beperkt aantal talenten hebt moet je daar gebruik van maken. Sommige mensen kunnen heel veel dingen een beetje en ik ben in een paar dingen heel goed, zoals schrijven.” Voorheen schreef je voor jeugdtelevisie en theater. Wanneer wist je dat je kinderboeken wilde schrijven? “Het werk was heel leuk, maar ik merkte dat schrijven voor tv en theater een halfproduct is. Je moet werken met regisseurs en acteurs die ook een mening over je werk hebben. Er kwam een moment waarop ik graag iets wilde schrijven wat daarna ook echt af was. Het viel samen met het moment waarop ik lesgaf bij de schrijversvakschool en werd gevraagd om schrijflessen te geven aan jeugdboekenauteurs. Tijdens het coachen leek het mij geweldig om kinderboeken te schrijven. Aangezien ik al in het jeugdtheater zat, was het een gemakkelijke optelsom.” Is het makkelijker om een kinderboek te schrijven dan een roman voor volwassenen? “Dat dacht ik eerst wel, maar dat is niet zo. Inmiddels heb ik veel kinderboeken geschreven en zeg altijd dat het schrijven voor kinderen veel moeilijker is door hun korte concentratie,

14 ✶ HRLM tje

mindere taalkennis en hoge spanningsboog. In psychologische zin moet alles kloppen. Als kinderen een boek stom vinden, leggen ze het gelijk weg. Voor een kind moet je schakelen en nadenken over wat ze snappen en kunnen volgen. Niet te serieus, maar wel aansluitend op hun niveau.” Dus het is belangrijk om je in het kind te kunnen verdiepen? “Het helpt als je kinderen in je omgeving hebt. Ik ben zelf begonnen met kinderboeken schrijven toen mijn eigen kinderen de leeftijd hadden waarvoor ik schreef. Toch zijn er genoeg kinderboekenauteurs zonder kinderen. Zij hebben hun eigen innerlijke kind dichtbij en snappen heel goed wat leuk en begrijpelijk is.” Je schrijft in het fort bij Vijfhuizen. Wat maakt deze plek zo inspirerend? “Wat ik heerlijk vind aan het fort is dat het midden in de Randstad ligt, waardoor je alles dichtbij hebt. Dat noem ik het grootstedelijk gevoel. Al zijn

INTERVIEW ✶

‘Terwijl ik met mijn gedachten bij het boek zat, begon het heel hard te waaien’

Hoe ontstond het idee voor Met De Wind Mee? “Ik wilde heel graag een prentenboek schrijven en vond uitgeverij Lemniscaat de ideale uitgever voor dit soort boeken. Voor mijn prentenboek wilde ik een verhaal over beren verzinnen. Terwijl ik met mijn gedachten bij het boek zat, begon het heel hard te waaien. Toen kwam het idee van Beertje die zich met de wind mee laat waaien. Voor prentenboeken is het belangrijk dat je veel verschillende beelden kunt maken, het is dan ook geweldig dat Thé Tjong Khing de illustraties wilde verzorgen. Zo kwam ik op het idee om Beertje de hele wereld over te laten gaan. Zo zie je bos, bergen, jungle, zee en sneeuw in verschillende werelddelen. Voor jonge kinderen is dat leuk aangezien zij dat nog niet goed kennen.” Was het je bedoeling om het verhaal een diepere betekenis te geven? “Het is leuk als een prentenboek eenvoudig is zodat iedereen het kan begrijpen. Toch wilde ik ook denken aan de meelezende volwassene. Als je kind het boek leuk vindt lees je het vaak twintig keer voor. In het verhaal ontmoet Beertje een zalm. Wanneer hij de zalm begroet schrikt deze zich een hoedje omdat hij denkt te worden opgegeten door Beertje. Hij probeert, zoals

een zalm dat doet, tegen de stroom in te zwemmen zodat Beertje hem niet kan pakken. Dat soort grapjes vind ik leuk om te maken.” In het verhaal komt Beertje in contact met verschillende culturen waar hij van leert. Denk je dat het belangrijk is voor jonge kinderen om hier kennis mee te maken? “Absoluut. Toen ik bezig was met bedenken wat zich in de lucht zou afspelen, dacht ik er aan Beertje andere culturen te leren kennen. Hij heeft zelf een uil als knuffel en wanneer hij tijdens zijn reis de uilen tegenkomt, leert hij dat zij boeken lezen om tevreden te zijn. Beertje wordt aan het denken gezet en vraagt zich af of de uilen dan altijd tevreden zijn. Je kan niet jong genoeg beginnen met het normaliseren van andere culturen voor kinderen.” Je wordt omschreven als een schrijver van deze tijd. Is er ook nog een eigentijdse boodschap die je ouders en kinderen wilt meegeven met het verhaal? “Op een van de pagina’s in het boek is de maan te zien. Wanneer Beertje bezig is met zijn reis, herkent hij waar hij is begonnen. Hij is steeds verder met de wind meegegaan tot hij weer thuiskomt. De boodschap die ik daarin wil meegeven is dat de aarde rond is. In deze tijd is er een grote flat earth-beweging waar ook soms ouders achter staan. Ik denk dat het daarom belangrijk is om jonge kinderen in aanraking te brengen met het feit dat de aarde rond is. Zelf vind ik het belangrijk om niet te belerend voor kinderen te schrijven. Het moet vooral gaan over speels- en terloopsheid met een visie.”

Wat kunnen we nog meer van jou verwachten? “Ik ben druk bezig en werk heel hard. Er staan drie boeken op de planning, waaronder volgend jaar weer een nieuw prentenboek. Ondertussen geniet ik van thuis werken in de zon, dat ontspant me. Het werk wat ik doe is heel bijzonder. Ik lees, dagdroom een beetje, schrijf en ga met mensen in gesprek als schrijfcoach. Het is fantastisch.”

Beertje kan niet slapen door de harde wind buiten zijn hol. Zijn moeder, zusjes en broer doen hun winterslaap, maar Beertje kruipt naar buiten. Hoe ziet het leven er daar uit? De wind pakt hem op en voert hem mee over de wereld. Beertje beleeft de wonderbaarlijkste avonturen voor hij weer veilig in zijn bed belandt. De Vries Van Stockum, € 14,99.

Tekst: Victoria van der Werff. Fotografie Mireille Geus: Quintalle Nix.

Amsterdam, Haarlem en Schiphol om de hoek, het fort ligt op een schiereilandje in de polder waardoor het ontzettend stil is. In een heel druk gebied is dat mijn enclave van rust. Schrijven in rust vind ik erg fijn. Sommige mensen schrijven met muziek op, maar dat kan ik niet. De muren van het fort zijn een meter dik, dus ik zit helemaal afgesloten.”

Alles over Mireille Geus vind je op www.mireillegeus.nl.

HRLM tje ✶ 15

ZWERFAFVAL

Het is bijna onvoorstelbaar dat onze ouders en opa’s en oma’s tot halverwege de twintigste eeuw nog een wereld zonder plastic hebben gekend. Amper drie generaties nadat het nieuwe ‘wonderproduct’ op de markt werd gebracht, wordt onze aarde overspoeld door een stroom plasticafval die elk jaar groter wordt.

NÓT FANTASTIC Als plastic afval eenmaal zijn weg naar zee heeft gevonden, is het bijna niet meer op te ruimen. We moeten er dus alles aan doen om te voorkomen dat het zover komt. Daarom heeft Plastic Soup Foundation ook zo veel campagnes en activiteiten op dit terrein: de jaarlijkse, wereldwijde opruimdag World Cleanup Day; de Trashhunters-campagne waaraan je elke dag kunt meedoen; de specifieke actie tegen het oplaten van ballonnen; het Schone Rivieren-project, waarbij wordt samengewerkt met andere Nederlandse organisaties; en het project Divers for the Ocean. ‘Leave only bubbles!’

16 ✶ HRLM tje

My Little Plastic Footprint Plastic is overal: in ons voedsel, in de lucht en in het water. En dat terwijl er sterke aanwijzingen zijn dat plastic, en de giftige stoffen die eraan worden toegevoegd, slecht zijn voor onze gezondheid. Wil je je eigen plastic voetafdruk verkleinen en de hoeveelheid plastics terugdringen waarmee je dagelijks in aanraking komt? Download dan de My Little Plastic Footprint-app!

WIST JE DAT..? • Plastic al in 1850 is uitgevonden. • We per persoon jaarlijks gemiddeld 100 kilo papier gebruiken. • Als iedereen 1 stuks zwerfafval per dag zou opruimen ons land schoon zou zijn? • De voetbalshirts van het Nederlands elftal gemaakt zijn van gereyclede PET-flessen.

Dieren sterven een hongerdood wanneer ze zoveel plastic eten dat er geen voedsel meer in hun maag past. Dit is niet het enige dierenleed dat wordt veroorzaakt door al het plastic in onze oceaan. Grote dieren – bijvoorbeeld zeeschildpadden – raken vaak verstrikt in achtergelaten visnetten, waardoor ze geen eten meer kunnen vinden en uiteindelijk verhongeren.

Wist je dat…

100% van de zeeschildpadden plastic in zijn maag heeft.

• Elke dag komt er zo’n 12 miljoen kg plastic in de oceaan. • Elk jaar gaan er zo’n 100.000 zeezoogdieren en 1 miljoen zeevogels dood door afval in zee. • In Nederland is 41% van het zwerfvuil op de stranden afkomstig uit de zee. • Het 450 jaar duurt voor een plastic flesje in de oceaan volledig afgebroken wordt. • Gemiddeld 95% van de dood aangespoelde vogels wel 30 stukjes plastic in hun maag hebben. • We elk jaar 250 000 000 000 kilo plastic maken.

HRLM tje ✶ 17

Bron: Plastic Soup Foundation. Fotografie: Pixabay.

DIERENLEED

• Je blik eindeloos kunt recyclen en opnieuw kunt gebruiken.

Afval vissen Kinderen die een grote schoonmaakactie houden in Zijkanaal C - 1983.

18 ✶ HRLM tje

Fotografie: Noord-Hollands Archief.

ZO WAS HET TOEN ✶

Helpende hand Voorjaarsschoonmaak in de tuinen van het politiebureau, op eigen initiatief van vier kinderen - jaartal onbekend. HRLM tje ✶ 19

1

20 ✶ HRLM tje

2

ZOEK ✶

Hou jij van uren lang ronddwalen en vind je het leuk om de uitgang te zoeken? Dan is dit boek ideaal voor jou! Geniet ervan enne... niet verdwalen, hoor! Delta, € 13,45.

Met Kras Sport de zomer door… ZWEMLES Je zwemdiploma’s halen doe je natuurlijk bij Kras Sport. Met wekelijkse lessen van telkens drie kwartier, leer je goed de vereisten voor ieder diploma. En met nauwelijks tot geen wachtlijsten kun je gelijk beginnen. Krijg je er ook nog een Spetter zwemtas bij, hoe coole is dat? (vanaf eind september leverbaar) Maarrr… in de zomervakantie kun jij ook elke donderdag meedoen aan onze bekende ZWEMBOOSTS. Een twee uur lange intensieve les, boordevol leerplezier en natuurlijk met een broodnodige pauze. Ga je mooi even wat sneller richting het afzwemmen. Aanmelden doe je op www.krassport.nl/zwemles

SKEELER INTENSIEF CURSUS In de eerste drie weken van de zomervakantie kun je komen skeeleren op de IJsbaan. Leer bochtjes draaien en een mooie stop of groei uit tot een superheld en leer de coolste kunstjes op de kleine wieltjes. Onze instructeurs zijn jong, enthousiast en ervaren en staan te popelen om met jullie drie sportieve en onvergetelijke dagen te gaan beleven. Neem een sportief vriendje of vriendinnetje mee en stap op de skeelers. www.krassport.nl/skeeleren

HET SPEELPLEIN Lekker kunnen spelen, ballen en ravotten is natuurlijk het mooiste wat er is, maar ondertussen staan wij van Kras Sport ook terdege stil bij de motorische ontwikkeling van de jongste jeugd. Onbewust komen alle bewegingsvormen aan bod tijdens het heerlijk uitleven met sport & spel. Neem een eigen vriendje of vriendinnetje mee en leer gelijk er een boel nieuwe kennen. Kom naar het Speelplein op IJsbaan Haarlem in de weken 28 t/m 30 (12 t/m 30 juli) www.krassport.nl/cursus/Het-speelplein

22 ✶ HRLM tje

MINI GYM Jong geleerd is oud gedaan. In september starten wij in Haarlem met een heuse Mini Gym, bedoeld voor de allerkleinsten onder ons in de leeftijd van 1,5 tot 4 jaar. Je kunt niet jong genoeg beginnen, want vroeg investeren in bewegen, is de basis voor een actief leven. De eerste levensjaren zijn erg belangrijk in de ontwikkeling van kinderen. Onze Mini Gym stimuleert je kind spelenderwijs en bevordert de fysieke, cognitieve en emotionele ontwikkeling. Het kan ze zomaar een voorsprong geven, wanneer ze als kleuter naar zwemles of de basisschool gaan. Maar denk vooral ook aan het plezier wat al die kleintjes zo met elkaar ondergaan. Lekker met elkaar spelen en vooral ontdekken. Kortom, Mini Gym, want ook de jongste jeugd heeft al de toekomst! Kijk op; www.krassport.nl en zoek op ‘Mini Gym’.

En... straks door naar de winter SCHAATSEN Schaatsen en Nederland, onlosmakelijk aan elkaar verbonden. Vorige winter nog stonden we heerlijk te genieten van het natuurijs. En hoe mooi is het dan als jij je daar goed op kunt voortbewegen? Hoe mooi is dat wel niet, dat je als een echte schaatsprof over het ijs knalt? Hoe? Dat leren we iedereen al jarenlang bij Kras Sport op de IJsbaan Haarlem. En dat ook nog eens op zoveel verschillende manieren. De één wil wekelijks komen lessen, iedere week weer een stapje verder op een vast uur op het ijs, doordeweeks of in het weekend. De ander wil liever in één week zoveel mogelijk leren als maar kan. Dat kan met onze Intensief Cursussen in de schoolvakanties. Maar ook kun je bij ons op het ijs je verjaardag vieren, hoe leuk is dat wel niet? Kortom, er zijn zoveel mogelijkheden om van jou een super schaatser te maken. Of je nu keihard wil of gewoon lekker rondjes wil rijden, plezier in schaatsen staat altijd bovenaan! Zaterdag 25 september gaat de ijsbaan open, kom lekker schaatsen,. Kijk op www.krassport.nl/schaatsen

HRLM tje ✶ 23

✶ WINKELEN Comfortabel

Dorstlesser

Met deze fles maak je helemaal de blits. Door het duurzame en stevige ontwerp is de fles onbreekbaar. Door het materiaal kunnen vloeistoffen wel twaalf tot vierentwintig uur warm of koud worden gehouden. Eko de Peko, € 24,95.

Dat zal smaken

De organische lunchtasjes van Fluf zijn een echte blikvanger om je lunch, drinken of snack in mee te nemen naar school... of het strand natuurlijk. Ze zijn gemaakt van stevig biologische katoen met een gele, polyester, waterproof voering. Daarnaast heeft het lunchtasje een extra vakje binnenin waar je een fles of beker in kunt doen zodat-ie niet omvalt. Greenjump, € 28,95.

VEILIGE ZWEMBROEK

Een zwembroek met UV-zonbescherming! De zon protectie van de zwembroek is UV50+. Verkrijgbaar in de leeftijdsmaten 9-12 maanden t/m 6-7 jaar. Match hem met het UV-zwemshirt Vos en je hebt een zomers setje plus optimale zonbescherming! Apenkopje, € 14,-.

ZOMERSE DUURZAAMHEID! VAN ALLE KANTEN VEILIG DE WARMTE IN.

Samenstelling: Victoria van der Werff.

Stoer

24 ✶ HRLM tje

Deze duurzame strandset is perfect voor kinderen vanaf 1 jaar of ouder. Samen met de strandemmer komt er ook nog een bootje, schepje en zeefje bij kijken. Alle onderdelen zijn volledig gerecycled en de stevigheid biedt jarenlang speelplezier. Zslit, € 27,95.

Deze overgooier van baby sweat is superschattig om te zien én heerlijk licht en comfortabel te dragen. De bio-katoen vlijt zich zacht en warm rond het lichaam. Dankzij het elastaan-gehalte is het jurkje zeer elastisch en volgt elke beweging. Waschbaer, € 34,95.

VEILIG OP PAD

Deze zonnebrand biedt een hoge bescherming voor de huid van je kind. Er worden enkel minerale filters en natuurlijke ingrediënten gebruikt. Daarmee is dit een functionele én natuurvriendelijke vorm van bescherming tegen de zon. Verpakt in een 100% recycleerbare aluminium fles. Eco-Logisch, € 24,95.

INTERVIEW ✶

en bij ‘Kinderen kom ot bloei’ ons helemaal t

a m e k a B k Puc van Theater met Puckie

› HRLM tje ✶ 25

p

Theater met Puckie organiseert de leukste theaterfeestjes en theaterworkshops in Haarlem en omgeving, voor kinderen van 4 tot en met 12 jaar. Zoals de naam al doet vermoeden is de drijvende kracht achter dit alles Puck Bakema (29). In de Wijngaardtuin, middenin de stad, spraken we met deze ondernemende en enthousiaste dame.

Wie is Puckie? “Puckie is mijn bijnaam! Vanaf mijn 16de werk ik al met kids. Het begon met een bijbaantje bij een kinderopvang, later ging ik werken als gastouder. Daarna ben ik begonnen met allerlei leuke kinderactiviteiten, zoals het geven van theaterlessen en het entertainen van groepen kids. Puckie is ook een personage dat ik speel en eigenlijk ook mijn alter ego. Zij hoort bij Theater met Puckie, waar kinderen heel veel plezier kunnen beleven aan theater en helemaal zichzelf mogen zijn. Zij kunnen bij Puckie terecht voor natuurtheater, straattheater en natuurtheaterkampen. Dit alles doe ik samen met mijn vriendinnen Maaike Acda en Nazia Witkamp.” Waar is jouw passie voor theater ontstaan? “Als kind was ik altijd al aan het optreden. Op mijn kinderfoto’s zie je me vaker verkleed dan in een normale outfit, haha. Ik kreeg al vrij vroeg toneellessen en later ook musicalles. Op de middelbare school werd het vuurtje aangewakkerd door docent Piet Spee. Hij gaf mij veel rollen voor het schooltoneel. Ik denk niet dat hij door had hoe belangrijk dat voor mij was, ik ging er helemaal voor! Zo mocht ik ooit voor een stuk een Turkse man spelen. Die outfit, compleet met baard en panty op mijn hoofd hield ik dan drie dagen aan om mezelf in de rol in te leven, haha.” Dus na de middelbare school ben je direct naar een toneelschool gegaan? “Nou, nee… Volgens mij is de toneelschoolwereld niks voor mij, je moet zo gefocust zijn en in mijn optiek veel opofferen voor een vaak onzekere toekomst. Ik vond altijd meerdere dingen

26 ✶ HRLM tje

INTERVIEW ✶

‘Op mijn kinderfoto’s zie je me vaker verkleed dan in een normale outfit’

› HRLM tje ✶ 27

‘Mijn werk reflecteert wie ik ben en waarvoor ik sta.’ tegelijk interessant, dus ik wilde mij niet op één ding focussen. In plaats daarvan ging ik psychologie studeren met het idee om kinderpsychologe te worden. Maar tijdens mijn studie bleef ik wel heel erg actief met theater en entertainen van kinderen. Op een gegeven moment werkte ik fulltime, naast mijn studie. Op meerdere zaken focussen speelde mij parten, dus moest ik een keuze maken. Toen overleed ook mijn vader. Hierdoor kwam ik op een punt waardoor de gevolgen van mijn jeugd duidelijk naar voren kwamen. In therapie ben ik dit gaan verwerken. Dat was het beste besluit wat ik ooit heb genomen! Ik raakte echt bevrijd en kon volledig voor mezelf gaan. Alles dat op mijn pad kwam kon ik direct aanpakken. Ik heb daardoor veel geleerd en veel kansen gehad, zoals lesgeven in het bijzonder onderwijs, feestjes geven in het Muiderslot en via een groot entertainmentbureau het voetbalafscheid van Dirk Kuyt mogen meemaken.” Je hebt een heel mooie getekende landkaart meegenomen. Wat is het? “Het is mijn fantasiewereld en het staat ook voor de verschillende thema’s die we tijdens onze activiteiten en lessen gebruiken. Het is de wereld van Puck & Naas. Naas is dan weer een karakter dat Nazia speelt. De kaart is trouwens door Maaike getekend, die ook werkt als illustrator.”

28 ✶ HRLM tje

Kun je iets meer vertellen over de verschillende thema’s? “In totaal hebben we zes verschillende thema’s, waar we onze eigen draai aan geven. Zo hebben we piraten die niet stelen, maar delen. Prinsessen die ook stoere ridderprinsessen mogen zijn, een zwanenmeer waarin iedereen verliefd mag zijn op wie hij maar wil en heksen die juist lief zijn en goed zijn voor de natuur. Door onze thema’s en onze lessen hopen we ook dat de kinderen op een natuurlijke manier hun vaardigheden op sociaal, emotioneel en taalgebied ontwikkelen.”

Dat was geen gezonde situatie voor mij en zodoende ging ik toen bij mijn vader wonen. Zijn vriendin was een echte mug en uiteindelijk zijn we naar Haarlem verhuisd. Gelukkig maar, want ik ben helemaal weg van Haarlem. De stad heeft mijn hart veroverd, ik wil hier niet meer weg!”

‘Haarlem heeft mijn hart veroverd’

Hoe zie je die ontwikkeling terug in de lessen die je geeft? “De kinderen gaan helemaal op in onze lessen. Ze voelen zich snel op hun gemak en hebben veel plezier. We leren elkaar echt beter kennen doordat er veel aandacht is voor elk kind. We oefenen tijdens de theaterlessen met hoe je verschillende emoties kunt uiten en hoe je jezelf kunt presenteren. Kinderen komen bij ons helemaal tot bloei en dat vind ik heel mooi om te zien. Het verschil maken, dat is wat ik elke dag probeer te doen en dat maakt mij heel gelukkig.”

Waarom werk je zo graag met kinderen? “Kinderen zijn heel oprecht en dat herken ik bij mijzelf. Met volwassenen heb ik weleens het gevoel dat er een dubbele agenda bestaat. Kinderen hebben dat niet. Daarnaast vind ik het leuk dat kinderen zich bij mij op een leuke manier verder kunnen ontwikkelen. Ik gun alle kinderen, en ook volwassenen, dat ze zichzelf kunnen en mogen zijn.”

Kom je oorspronkelijk uit Haarlem? “Nee, ik ben geboren in Groningen, maar ik ben vaak verhuisd. Mijn ouders gingen uit elkaar toen ik nog klein was en daarna woonde ik tot mijn 14de bij mijn moeder.

Is jouw eigen jeugd van invloed op jouw werk met kinderen? “Door mijn jeugd heb ik veel zelf moeten ontwikkelen en daarbij de juiste omgeving en mensen moeten vinden. Ook heb ik hard

INTERVIEW ✶

‘Verschillen tussen mensen worden bij ons omarmd in plaats van veroordeeld’

Waarom werk je zo graag met de kinderen buiten en in de natuur? “Ik ben heel graag buiten, dus het zal wel onbewust mijn lessen zijn ingeslopen. Tijdens de coronacrisis, toen we veel binnen moesten blijven, merkte ik pas echt hoe vaak ik buiten ben. De natuur is ook belangrijk tijdens mijn lessen. Zo maken we veel theaterattributen van natuurlijke materialen die we op locatie vinden. Ook werken we veel met restmaterialen. En we gebruiken natuurlijk mooie natuurplekken als ons podium!” Waar ben je vaak met je theater in de natuur te vinden? “De Kweektuin is inmiddels mijn tweede huis, maar ik ben zeker sinds vorig jaar ook vaak in Speelbos Meermond in Heemstede, Landgoed Elswout in Overveen, het Wed en in de Waterleidingduinen. Ook scoutingclub Elswout in Bloemendaal is een vaste locatie waar ik veel doe. Het clubhuis en het omliggende terrein is als regenoptie heel fijn, maar we proberen altijd zoveel mogelijk buiten te zijn!”

Waarom is Theater met Puckie zo succesvol, denk je? “Naast theater en speelplezier, leren kinderen bij ons hoe zij zichzelf kunnen zijn en hoe ze met anderen moeten omgaan. Verschillen tussen mensen worden bij ons omarmd in plaats van veroordeeld. Ook worden kinderen gezien en gehoord. Van ouders hoor ik vaak terug dat kinderen zich bij ons snel vertrouwd voelen en daardoor heel graag willen terugkomen. Ik zie mezelf dan ook wel als een superjuf, maar dan wel de juf van de leuke dingen. Ik heb echt respect voor de juffen op de basisschool, dat zie ik mezelf echt niet doen, pfff.” Welke personages vind jij het leukst om te spelen? “Heks Puckie vind ik heel leuk om te spelen en ook wel Piraat Puckie. Ik vind het gewoon lekker om een baard te dragen, haha. Ik heb zowel een vrouwelijke als een mannelijke energie in me en dat kan ik vooral in die twee personages kwijt. Het is ook belangrijk voor kinderen om iemand te zien die net even wat anders is, maar daar wel blij mee is en dat dat oké is.” Wat betekent Haarlem voor jou? “Haarlem is alles, Haarlem is thuis. Ik heb de beste herinneringen in Haarlem. Ik vind het zo’n bijzondere plek met zoveel natuur en kindvriendelijke plekken. Wel vind ik het

een vrij witte stad. Daarom vind ik het ook leuk om in verschillende delen van de regio Haarlem en omgeving te werken.” Wat zijn jouw toekomstdromen voor Puckie? “Nou, heb je even, haha! Ik heb altijd plannen en dromen. Gelukkig zijn die tot nu toe allemaal uitgekomen. Achter de schermen splitsen we de komende tijd mijn bedrijf op in nog een bedrijf waarbinnen we onze theater en entertainmentonderdelen nog meer kunnen uitdiepen. Ook denk ik erover na om meer met coaching te doen en dan met name theatercoaching. En Nazia en ik hebben allerlei nieuwe ideeën over vormen van theatervoorstellingen en nieuwe thema’s voor de kinderen. Zij vult mij echt goed aan en is super getalenteerd. Ik denk echt dat wij samen een perfect duo zullen zijn! Daarnaast ben ik helemaal dol op haar lieve gezinnetje, haha! Mijn ultieme droom is om ooit een groot en mooi gebouw middenin de natuur te hebben, waarin ik alles kan doen. Gastouderopvang, kindertheater, educatie, entertainment en lekker eten en drinken: alles onder één dak!”

Benieuwd naar Theater met Puckie? Kijk dan snel op www.theatermetpuckie.nl.

HRLM tje ✶ 29

Tekst: Joost Dobbe. Fotografie: Linda Llaambias.

moeten werken om alles te verwerken en helemaal mezelf te kunnen zijn. Daarbij heb ik er altijd voor gekozen om positief in het leven te blijven staan en hard te werken voor mijn plannen en dromen. Van daaruit is uiteindelijk ook Theater met Puckie ontstaan, waar ik enorm trots op ben. Mijn werk reflecteert wie ik ben en waarvoor ik sta.”

DE LEUKSTE TIJDSCHRIFTEN VAN HAARLEM

Daar wil je bij horen! 73

HRLM

HRLM73

HRLM Z

2

ZAKENGLOSSY

STADSGLOSSY

www.hrlm-online.nl

voor onze stad, je bedrijf, je familie, elkaar...

2021

haarlemse zakenglossy - nummer 2 winter 2019 www.hrlm-online.nl

april - mei 2021

Overkoepelende liefde

Neem

gratis mee

2

HRLM Van alles voor en over kleine en grote helden Neem

gratis

DE KRACHT VAN EMPLOYEE EXPERIENCE

mee!

10

1.347 zonnepanelen

anderhalf miljoen kilowattuur groene stroom

Gratis exemplaar waarde € 5,95

Gratis exemplaar waarde € 7,05

EEN NIEUW JAAR, EEN NIEUW BEGIN

Voor Haarlemmers en door Haarlemmers

Cybercriminaliteit

een steeds groter probleem

Yeah... allemaal helden! 01 COVER CONCEPT.indd 1

Brengt ondernemers bij elkaar

01-12-20 10:22

Een feest van herkenning voor jong en oud

HRLM: een uniek gratis magazineconcept Een geweldig podium voor de stad, haar inwoners en de Haarlemse ondernemers. HEB JIJ EEN MOOI VERHAAL OF WIL JE ADVERTEREN?

Bel of mail onze redactie: 023 551 1227 / post@haarlemse-stadsglossy.nl

LANG PLEZIER

Met deze speelfiguren kan je jarenlang speelplezier beleven. De dieren worden met de hand gemaakt uit beuken- en esdoornhout. Daarna krijgen ze allemaal hun mooie vacht door de hulp van verf op waterbasis. Door de fijne afgeronde hoeken liggen ze voor de kleintjes extra fijn in de hand. Holztiger, vanaf € 7,96.

Muzikaal

Een perfecte gitaar om op te oefenen. De stevige gitaar kan tegen een stootje en de snaren kunnen, net zoals bij een echte gitaar, gespannen worden. Tijd om een band te beginnen! Eko de Peko, € 23,15. .

SPAREN

Nu je weer zakgeld hebt gekregen, is het tijd om een mooie portemonnee aan te schaffen. Zo weet je zeker dat je geld veilig is opgeborgen. Apenkopje, € 9,90.

WINKELEN ✶

Regenboog

LEKKER SPELEN MET DUURZAME, LEUKE & MOOIE PRODUCTEN

Elke wasco heeft een bolletje dat goed in de hand ligt en met de punt kunnen de mooiste tekeningen worden gemaakt. De waskrijtjes zijn stapelbaar en gemaakt van een goede (sterke) kwaliteit wax. Alle 24 verpakt in een 100% recyclebaar kartonnen doos. De Kleine Vogelaar, € 23,90.

BUITENBEENTJE

Aan de wandel

Deze prachtige, handgemaakte Deense poppenwagen is een vintage design. Perfect voor kinderen die graag met hun poppen en teddyberen gaan wandelen. De kap van de wagen kan naar beneden, zodat ook de pop kan genieten van een heerlijk zonnetje op zijn of haar bolletje. Goodtoys, € 174,95.

Samenstelling: Victoria van der Werff.

Maak kennis met Meneer Tweebeenpeen, Karel Appel, Pieter Peer, Krommie de Kromkommer en Thea Tomatenhart. Met deze houten speelset maken de allerkleinste kennis met kromme groenten en fruit. Spelen, snijden en weer aan elkaar plakken. Kromkommer, € 32,-.

HRLM tje ✶ 31

VERRASSENDE TWIST

Een grotere tegenstelling dan een draak en een mus is er op het eerste gezicht niet, maar dit boek laat zien dat er achter het oppervlak toch veel overeenkomsten zijn. Waar juist de draak vaak wordt omschreven als een stoer wezen en een mus als schuchter, zijn de rollen in dit boek omgedraaid, wat zorgt voor een verrassende twist. Draak is wat onzeker en eenzaam, maar fleurt helemaal op door de vriendschap met Mus. Maar dan verdwijnt Mus... Met de prachtige illustraties van Kaki Droogendijk wordt het verhaal, met een dieperliggende betekenis, werkelijk tot leven gebracht. Janine Woudstra (1976) woont in Haarlem en heeft drie zoontjes van 8, 10 en 12 jaar. Uitgeverij Boekscout, € 20,99. www.boekscout.nl

32 ✶ HRLM tje

ZO HAARLEMS ✶

LEKKER DUURZAAM

Een lief bordje, beker en kommetje van het merk NUUKK voor de kleine man of vrouw aan tafel. Gemaakt van plantaardige vezels en dus biologisch afbreekbaar. Het is een perfecte keuze als je een licht, maar stabiel servies wilt dat geschikt is voor kinderen en daarnaast ook voor picknicks of kamperen. Bamboe is een snelgroeiende grondstof die het mogelijk maakt om conventioneel melamine serviesgoed te vervangen en zo (in het geval van dit serviesgoed) 85% minder plastic te produceren. Win win! Je vindt dit servies bij de Wereld van Jansje (Grote Houtstraat 45, (023) 542 2752, www.jansje.nl). Bord Muis € 9,25., beker Panda € 9,25.

HRLM tje ✶ 33

Lekker (voor)lezen DE NATUURSERIE VAN SIR DAVID ATTENBOROUGH ALS KINDERBOEK

In de zee leven meer verschillende soorten planten en dieren dan waar ook op aarde. Toch hebben we betere landkaarten van Mars dan van de oceaanbodem. Er valt nog zoveel te ontdekken! Ga mee op reis en ontmoet wezens die je wildste fantasieën te boven gaan, zwem achter otters aan door de kelpwouden en doorkruis de oneindige oceaan met de bultrugwalvissen. Ontdek onze Blauwe Planeet aan de hand van alle wonderbaarlijke, ontroerende en humoristische verhalen van de BBC-televisieserie en raak betoverd. Lemniscaat, € 16,99.

Vrolijk aanpakboek bij grote en kleine rampen Iedereen is op de hoogte van het levensreddende werk van Het Rode Kruis. Maar wat kun je zelf? Jesse Goossens schreef een handleiding bij grote en kleine rampen voor iedereen van negen jaar en ouder, én ze verzamelde grappige, griezelige en geweldige weetjes over alle mogelijke catastrofes. Linde Faas ging op deze weetjes los en maakte er een spetterend, vrolijk geheel van: een boek dat een plezier is om door te bladeren én een onmisbaar naslagwerk voor alle kinderen – jong en oud – die anderen willen helpen en de wereld wat mooier willen maken. Een deel van de opbrengst van het boek wordt geschonken aan het Rode Kruis. Lemniscaat, € 16,99.

WIE BEPAALT WAT ECHT IS? Ties heeft een probleem. Tenminste… dat vinden de meeste mensen. Ties vindt dat niet: hij heeft een vriend: Gozert. De tofste, leukste, stoerste, coolste vriend die je je kunt voorstellen. Alleen is Ties de enige die Gozert ziet en hoort. En de plannen van Gozert zijn zó fantastisch dat Ties er door in moeilijkheden komt… Ties’ ouders willen dat Gozert verdwijnt en nemen een ingrijpende beslissing. Maar Ties wil helemaal niet van Gozert af. Wat moet hij doen? Lemniscaat, € 15,99.

TE MOOI OM WAAR TE ZIJN?

In het jaar 2037 zijn drones en robots die van alles kunnen helemaal niet zo bijzonder meer. Ze printen hele nieuwe steden en maken alles makkelijker voor de mensen. Toch? Mike verhuist naar de stad Nieuw Babylon. Hier is iedereen altijd online. De virtuele wereld en de realiteit lopen steeds verder in elkaar over. Het lijkt wel te mooi om waar te zijn. Maar dan ontvangt Mike een onheilspellende waarschuwing… Offline is een avontuurlijk science fiction-kinderboek. De futuristische sfeer is stoer en kleurrijk vastgelegd in de illustraties van Yannick Pelegrin. Gottmer Uitgevers Groen, € 14,99.

EIGENWIJS HONDJE Papa Pablo is ziek. En Saar ook! Ze hebben bedorven soep gegeten. Papa Pim heeft het er maar druk mee. En Teckel Tom uitlaten natuurlijk. Die moet ineens wel heel vaak naar buiten... Hij heeft ook al buikpijn! Maar Tom heeft geen soep gegeten… Toch? Dit derde deel over de eigenwijze en hartveroverende teckel komt weer van twee geweldige prentenboekenmakers: Bette Westera en Noëlle Smit. Gottmer Uitgevers Groep, € 14,99.

34 ✶ HRLM tje

Alle boeken op deze pagina’s zijn verkrijgbaar bij De Vries van Stockum.

Top 5 2

Lekker van alles

LEZEN ✶

1

DE WALVIS WILDE MEER Diep, diep in de zee woont een walvis. Hij wordt elke ochtend wakker met een knagend gevoel in zijn buik. Hij heeft geen honger. Maar wat ontbreekt er dan? Om de leegte te vullen, gaat hij op zoek naar spullen. Maar dan zet een dappere kleine krab hem aan het denken. Misschien kan hij het gat niet vullen met spullen verzamelen, maar juist door iets aan een ander te geven. Gottmer Uitgevers Groep, € 14,99.

GROOT BIEGEL SPROOKJESBOEK In deze verhalenbundel zijn 30 van Paul Biegels allermooiste verhalen verzameld, stuk voor stuk rijk geïllustreerd door Charlotte Dematons. Met haar schilderachtige tekeningen weet zij de Biegelsfeer perfect te verbeelden. Groot Biegel Sprookjesboek is met zijn heerlijke sprookjes en prachtige illustraties dan ook een waar genot om voor te lezen. Of om zelf te lezen natuurlijk! Gottmer Uitgevers Groep, € 22,99.

3

SMAAKSPOKEN Puck is negen jaar en woont samen met haar vader, chef Maro, boven zijn populaire restaurant. Na het overlijden van haar moeder leven ze er nu met zijn tweetjes. Puck mist haar moeder verschrikkelijk. Als ze op een avond dit verdriet deelt met haar kat, komt de eerste van zeven Smaakspoken op bezoek. Deze kleurrijke figuren – zout, pittig, zuur, vet, umami, bitter en zoet – ontvoeren Puck naar hun werelden. Ze leren haar daar alles over hun unieke krachten.Volt, € 15,99.

4 DE PRINS EN DE NAAISTER De ouders van Prins Sebastian zoeken een bruid voor hem. Sebastian heeft het te druk met het verbergen van zijn geheime leven. ’s Avonds bestormt hij Parijs als de fabelachtige Lady Crystallia. Zijn geniale ontwerpster en beste vriendin, Frances, is een van de twee mensen die de waarheid kennen: deze prins draagt soms jurken. Hoelang zal Frances haar eigen dromen opzij kunnen zetten om haar vriend te beschermen? Uitgeverij Unieboek | Het Spectrum, € 15,99.

SAARTJES-WIST-JE-DATJES…
 • Dat Greta Thunberg pas 15 jaar oud was toen ze ‘spijbelde voor het klimaat’ en daarmee wereldberoemd werd? • Dat je het milieu kunt helpen met hele gewone dingen? Op de fiets naar school gaan bijvoorbeeld! • Wil je een feestje vieren? Je kunt confetti kopen waar bloemen uit groeien. • Dat er een eiland aan plastic in de grote oceaan drijft dat wel 34 keer zo groot is als Nederland? • Dat een moestuintje maken niet alleen leuk is, maar ook goed voor de natuur? • Dat als je 1 dag in de week geen vlees eet, je per jaar 750 liter water bespaart? • Dat door het kappen van oerwouden heel veel dieren hun huis kwijtraken? • Dat je hele leuke dingen kunt knutselen met de verpakkingen van je eten?

Saartje Kuijs Specialist kinderboeken De Vries van Stockum

5 HOE JE ALLES KUNT VERANDEREN Wat kun je zelf doen om de planeet te redden? Als we snel in actie komen, dan is er hoop dat we de wereld eerlijker en veiliger kunnen maken. De hoop zit hem in de klimaatjongeren die over de hele wereld opstaan. Niet luisteren naar volwassenen, maar zelf de leiding nemen. Dit boek staat vol met inspirerende verhalen van mensen die het onmogelijke mogelijk maken. Uitgeverij Lemniscaat, € 24,99.

HRLM tje ✶ 35

word nu n a v d n e i r v hrlm!

Speciaal

voor Vrienden

haarlemse stadsglossy haarlemse stadsglossy haarlem se stads haarlemse glossy stads glossy haarlemse stads gloss haarlemse stadsglo ssy haarlemse stadsgloss haarlemsestadsoglossy haarlemse stadsglossy haarlemse stadsglossy haarlemse stadsglossy haarlemse stadsglossy haarlemse stadsglossy haarlemse stadsglossy haarlemse stadsglossy haarlemse stadsglossy haarlemse stadsglossy haarlemse stadsglossy haarlemse stadsglossy haarlemse stadsglossy haarlemse stadsglossy haarlemse stadsglossy haarlemse stadsslossy haarkemse stadsglossy haarlemse stadsglossy harlemse stadsglossy haarlemse stadsglossy haarlem

VRIEN DEN 2021 PAS HRLM

Wij zijn ontzettend blij met jou als Vriend en dat willen we je graag laten zien ook. Onze Vrienden profiteren van al deze aanbiedingen. 10% korting op vertoon van de Vriendenpas! MELGER’S WIJNEN EN DRANKEN

RESTAURANT ML

Barrevoetestraat 15

Klokhuisplein 9 (023) 512 3910

Bij aankoop van een doos wijn (6 flessen) ontvang je op vertoon van je Vriendenpas 10% korting.

Op vertoon van de Vriendenpas krijg je gratis een overheerlijk welkomstdrankje bij een diner.

ANDERS NOG IETS Barrevoetestraat 3

Bij aankoop van € 15,- krijg je op vertoon van je Vriendenpas 10% korting.

KAASKAMPANJE

Riviervischmarkt 17-19 (023) 553 0288 | www.elpincho.nl Op vertoon van de Vriendenpas krijg je 10% korting op de rekening.

MARIJKE MUL - GOUDSMID Gierstraat 67 | (023) 5317277 www.marijkemul.nl

Bij aankoop van € 15,- en op vertoon van je Vriendenpas krijg je een overheerlijke zelfgemaakte kaasfondue cadeau.

Op vertoon van je Vriendenpas krijg je 10% korting op de sieraden van Jéh Jewels. Bekijk de sieraden alvast op www.sieradeninstijl.nl

Alles voor je huisdieren. Deze unieke dierenboetiek is inmiddels een begrip dankzij eigenaresse Bea. Al jaren bestiert zij de winkel samen met haar dochter Linette. Zij geven advies en gaan voor kwaliteit. Dierenliefhebbers kunnen hier ook terecht voor homeopathische geneeswijzen. Op vertoon van de Vriendenpas krijg je een leuke verrassing voor je huisdier.

HRLM73 HRLM 74

73

juli - augus tus 2021

HRLM

STADSGLOSSY

e.nl

Overkoepelende liefde

STAD SG

LOSSY

Kunst v

door de

2021

www.hrlm-online.nl

www.hrlm -onlin

april - mei 2021

ie initiat

ieven, el

ering

kaar s ta

lent...

plaar waard e

Gratis exem € 7,05

Gratis exemplaar waarde € 7,05

EEN NIEUW JAAR, EEN NIEUW BEGIN

74

an de v erwond moo

natuur,

voor onze stad, je bedrijf, je familie, elkaar...

2021

• De Vriendenpas en je ontvang leuke aanbiedingen en mooie kortingen van onze adverteerders.

BEA’S DIERENBOETIEK

Gierstraat 60-62-64 | (023) 532 4802

HRLM

WORD NÚ VRIEND VAN HRLM • Het leukste blad van Haarlem 6x thuisgestuurd.

Ben jij een liefhebber van Italiaans eten, Italiaanse wijnen en de Italiaanse cultuur? Bestel op vertoon van de Vriendenpas een 3-gangen Chef ’s Menu van € 32,50 voor maar € 30,-

TAPASBAR EL PINCHO

Barrevoetestraat 17

Voor slechts € 32,50 en je krijgt als dank...

RESTAURANT DIGA

Damstraat 10 | (023) 576 5785

COVER

EEN N 74 TT.indd

1

IEUW

JAAR,

EEN N

IEUW

BEGIN 27-05-2

1 10:51

Ook Vriend worden? Ga naar www.hrlm-online.nl/vrienden 38 ✶ HRLM tje

f A

! o g

n i b l a v

TIP ✶

Help je mee?

GA JIJ WANDELEN IN DE NATUUR? Neem dan de bingokaart die op de achterkant van deze pagina staat mee! Zwerfafval is een groot probleem, ook binnen Nederland en zeker ook dichtbij huis zoals in Nationaal Park Zuid-Kennemerland. Dat is vooral een probleem voor alle dieren die er leven! Wil jij helpen ons land en in het bijzonder Nationaal Park Zuid-Kennemerland schoner te maken? Knip de kaart op de achterkant van deze pagina uit of download de kaart via www.np-zuidkennemerland.nl. Ga je wandelen in de natuur? Neem de kaart dan mee. Vergeet ook niet een vuilniszak, plastic handschoenen en een knijpstok mee te nemen! Streep wat je gevonden hebt af op de bingokaart, wie het eerst BINGO heeft, heeft gewonnen! En natuurlijk laat je het afval dat je vindt niet liggen, maar ruim je het op. Zo help je om dit afval bij de dieren weg te halen en voorkom je dat zij zich erin verstrikken of zelfs stikken! Kijk op de website www.supportervanschoon.nl voor alle tips hoe je het afval coronaproof kunt opruimen. Je kunt de bingokaart natuurlijk ook meenemen tijdens een wandeling in je eigen buurt of een ander natuurgebied. Extra tip: Leg je vondsten vast met de gratis Litterati-app. Jouw informatie helpt bij meer onderzoek naar zwerfafval waarmee het zwerfafvalprobleem bij de bron kan worden aangepakt.

HRLM tje ✶ 39

✂

WAT MAAKT JOUW DEELNAME ZO BELANGRIJK? Jouw donatie wordt ingezet voor:

Draag jij Haarlem een warm hart toe? WORD DAN NU

HRLM AMBASSADEUR 73

• Educatie en talentontwikkeling van het HRLM Medialab, een leerproject voor jongeren; • Promotie- en redactionele aandacht in een van onze titels voor: • Amateurtoneel • Lokale theatergezelschappen • Kunstenaars • Jong talent op het gebied van dans en muziek • Kleine Haarlemse ondernemers • Maatschappelijke- en sociale projecten. Onze titels: HRLM stadsglossy, HRLMtje en HRLM Z Zakenglossy

AANMELDEN Wil jij je als Ambassadeur verbinden aan HRLM? Of heb je vragen? Neem dan contact met ons op. Wij helpen je graag verder. Afdeling HRLM Ambassadeurschap (023) 551 1227 Lisa Cobelens, Manager HRLM Ambassadeurs lisa@haarlemse-stadsglossy.nl

HRLM

HRLM

HRLM73 HRLM Z 2 HRLM 2

ZAKENGLOSSY

STADSGLOSSY

www.hrlm-online.nl

voor onze stad, je bedrijf, je familie, elkaar...

2021

Neem

gratis

gratis

mee!

mee

10

DE KRACHT VAN EMPLOYEE EXPERIENCE

1.347 zonnepanelen

anderhalf miljoen kilowattuur groene stroom

Gratis exemplaar waarde € 5,95

Gratis exemplaar waarde € 7,05

EEN NIEUW JAAR, EEN NIEUW BEGIN

haarlemse zakenglossy - nummer 2 winter 2019 www.hrlm-online.nl

april - mei 2021

Overkoepelende liefde

Van alles voor en over kleine en grote helden

Neem

Yeah... allemaal helden!

Cybercriminaliteit

een steeds groter probleem

01 COVER CONCEPT.indd 1

COVER HRLM Z 2.indd 1

08-11-19 10:26

01-12-20 10:22

Fotografie: Linda Llambias.

42 ✶ HRLM tje

Ontdek

de Wereld van Jansje De Wereld van Jansje is een verrassende cadeauwinkel en lunchroom met een prachtige collectie duurzame producten uit de hele wereld, waarbij Fair Design centraal staat. Alles wordt vanuit maatschappelijke betrokkenheid ontworpen en geproduceerd. Elk cadeautje wordt mooi ingepakt en is een feestje om te geven of te krijgen. Bij de Wereld van Jansje werken heel goed opgeleide mensen met een beperking. Zij ontvangen je warm en helpen je vriendelijk met het uitzoeken van iets leuks. In de lunchroom, die een prachtige verstilde binnentuin heeft midden in het centrum van Haarlem, worden alle gerechten zelf gemaakt in de keuken van Jansje. De producten komen zoveel mogelijk van dichtbij en zijn bijna allemaal biologisch. De gerechten zijn niet alleen heerlijk voor jong en oud, ze zijn ook nog eens prachtig om naar te kijken. De Wereld van Jansje is een spraakmakend en bijzonder concept en verzacht de stad. Grote Houtstraat 45 | (023) 542 2752 | www.jansje.nl info@jansje.org Open: zon en ma 12.00-17.00 uur di t/m zat 10.00-17.00 uur

HRLM tje ✶ 43

ZWARTE SNEEUW ‘In ruim een week tijd zijn meer dan 500 aangiftes van bewoners verzameld tegen staalbedrijf Tata Steel uit IJmuiden. Advocaat Benedicte Ficq verwacht dat het aantal verder oploopt door foto’s van zwarte sneeuw, die bezorgde omwonenden van de hoogovens rondom Tata Steel maakten. Zij klagen al jaren over de vervuiling en stank door de staalfabriek. Advocaat Ficq wil een strafrechtelijk onderzoek starten, omdat Tata Steel “de gezondheid van mens en dier moedwillig schaadt”. In de omgeving komt vaker longkanker voor dan gemiddeld in Nederland. Dat wordt in verband gebracht met de uitstoot van gevaarlijke stoffen door Tata Steel.’

Marcel

Marcel Lee is tekstschrijver en eindredacteur, werkt ook als passagiersassistent op Schiphol en is drummer van de band Drukwerk. Hij is getrouwd met Astrid, heeft drie zoons en is sinds 1 december 2019 opa van Maria Frederique.

Waarom begin ik dit keer mijn doorgaans toch zeer vrolijke en positieve column met bovenstaand verontrustend persbericht? Welnu, ten eerste omdat deze editie van HRLMtje als thema ‘het milieu’ heeft, een belangrijk thema dat niet genoeg onder de aandacht kan worden gebracht, maar dat door alle corona-malaise van afgelopen tijd enigszins ondergesneeuwd is geraakt. En ten tweede omdat ik sinds enkele maanden een nóg blijere en gelukkigere opa ben dan ik al was. Wat wil namelijk het geval: tot voor kort woonde mijn zoon Gavin samen met zijn prille gezinnetje in het rustieke badplaatsje Wijk aan Zee, op steenworpafstand van het strand. Een ideaal plekje, zou je denken. Maar Wijk aan Zee ligt ook pal naast IJmuiden en dus letterlijk onder de rook van de Tata Steel-fabriek. En die rook ís een partij smerig, kan ik je vertellen! Vaak moest ik, als ik na mijn opa-maandag de kleine Maria terugreed naar huis, zowat kokhalzen van de penetrante stank afkomstig uit de eeuwig rokende, achter de Wijkse duinen opdoemende Tata Steel-schoorstenen. “Moet je zien, ik kan hier wel twee keer per dag staan lappen”, klaagde Gavin geregeld, wijzend op de ‘zwarte sneeuw’-aanslag op zijn ramen. “Soms is de stank zo erg, dat we niet eens met Maria naar buiten durven!” Nee, inderdaad geen ideale omgeving voor een jong gezin… Of voor welk gezin dan ook. Alle lof dus voor advocaat Ficq en haar gerechtelijk onderzoek. Maar goed, je zult begrijpen hoe blij ik was toen ik een paar maanden geleden hoorde dat Gavin na heel lang zoeken een passende woning had gevonden in Uithoorn, een veel gezondere levensomgeving waar je gewoon kunt wandelen met je dochter zonder dat er zwarte sneeuw over je wordt uitgestort. Ik kon wel juichen! Elke keer als deze gelukkige opa nu zijn kleindochter naar huis brengt, snuift hij de frisse Uithoornse lucht op en hoopt hij vurig dat hij die smerige Tata-schoorstenen zijn leven lang nooit meer hoeft te zien opdoemen…

44 ✶ HRLM tje

FOTOREPORTAGE ✶

n a a d e g d u o , d r e Jong gele Zwerfafval? Weg ermee! Zes kinderen vertellen over wat in hun levens eigenlijk heel normaal is geworden: zwerfafval opruimen. Ze zijn een goed voorbeeld voor alle volwassenen!

› HRLM tje ✶ 45

Lois Llambias 7 jaar Lois zit in klas 1 van de Vrije School Kennemerland en is gek op knutselen, schilderen en koken. Ze sport ook lekker veel: zwemmen, maar ook ballet en skateboarden! “Afval is niet goed voor de dieren. Het is toch zielig dat veel dieren in het water dan bijvoorbeeld iets van plastic eten, doordat ze denken dat het voedsel is en dan stikken. Als wij gaan suppen op het Spaarne, neem ik altijd een tas mee om de troep die ik tegenkom in te doen. Ik doe dat gewoon met mijn handen, maar binnenkort gaan we een grijper ophalen! Ik ruim niet alles op. Laatst zag ik een grote dode vis liggen. Dat vond ik een beetje te vies om op te ruimen. Eigenlijk zouden de grote mensen een soort net moeten maken dat al het plastic en andere troep elke dag opvangt uit het water maar, dat niet dodelijk is voor de dieren en waar ze gewoon doorheen kunnen zwemmen en aan kunnen knabbelen. Mijn wens is dat iedereen beter alles in de vuilnisbak gooit.”

46 ✶ HRLM tje

FOTOREPORTAGE ✶

Jake Llambias, 13 jaar

Jake gaat na de zomer naar de tweede op het Sancta Maria. Hij speelt hockey en houdt van lezen en gamen. Hij is vaak op zijn supboard te vinden op de Haarlemse wateren. “Het is belangrijk om meer bezig te zijn met het milieu. Je ziet echt overal troep en nu helemaal met die mondkapjes… op straat, in fietskratten. Je komt soms gekke dingen tegen op plekken waar ze niet horen: hele fietsenrekken in het water en verkeerspionnen in de natuur. Als we naar het strand gaan, ruimen we afval op. Ook als ik ga suppen in Haarlem neem ik altijd een tas mee om de dingen die ik zie uit het water te vissen. Ook al ligt er afval in het water, ik ga wel zwemmen in het Spaarne. Je moet dan wel even oppassen dat je niet op een scooter of een fiets springt! Want die liggen er ook wel eens. Op school is er wel aandacht voor het milieu en duurzaamheid. Misschien dat ik me volgend jaar wel iets actiever op school daarvoor ga inzetten. Het is belangrijk dat we met elkaar een oplossing vinden voor de problemen, dat we daar allemaal actief aan mee doen en zorgen dat het beter wordt.”

HRLM tje ✶ 47

Finley Robitzkat, 8 jaar Finley maakte met haar ouders en broertje Felix een hele lange wereldreis, maar woont sinds kort weer in Haarlem. Ze start na de zomer op basisschool De Peppelaer, doet aan paardrijden en houdt van naaien en prone paddling (soort suppen, maar dan op je knieën of liggend). “Ik vind het eigenlijk wel leuk om op te ruimen. Je ziet veel sigaretten, mondmaskers, dozen en plastic op straat en dat is niet goed. Ik ben ook wel eens een tv-toestel en een zitbank tegen gekomen op straat… dat is toch raar?! Vaak als we naar het strand gaan, ruim ik zelf dingen op die ik tegenkom. Soms is opruimen wel vies, maar dat geeft niet want dan was ik daarna heel goed mijn handen. Ik vind dat grote mensen soms wel hun best doen om plastic op te ruimen, maar soms ook echt niet. Als ik dan zie dat iemand gewoon zomaar iets op de grond gooit, wil ik eigenlijk ‘doe eens niet!’ zeggen. Op onze wereldreis (we waren bijvoorbeeld in Nicaragua, de VS en Canada) hebben we overal waar we waren wel afval opgeruimd, vooral ook op de stranden. Afval is overal en dat is echt niet goed. Mijn wens voor de toekomst is dat er niet meer overal zoveel zwerfafval ligt.”

48 ✶ HRLM tje

FOTOREPORTAGE ✶

Mats Verlaat 8 jaar Op zijn basisschool leert Mats al veel over duurzaamheid en ook thuis is het een belangrijk onderwerp. Mats zijn grote hobby is voetbal. Hij speelt ook graag tennis. “Ik zit op de Bornwaterschool in Bloemendaal en we hebben het op school veel over afval en recyclen en over duurzaamheid. We hebben op school knikkerpotjes die gemaakt zijn van gerecyclede plastic doppen en we hadden laatst een Dopper Challenge: iedereen moest in groepjes een uitvinding bedenken waardoor het milieu beter zou worden. Ik heb met mijn groepje een soort systeem bedacht waarbij elektrische busjes plastic afval ophalen bij de mensen en die dan dat afval naar een elektrische fabriek brengen om te recyclen en daarna weer terug naar de mensen. Thuis helpen we het milieu ook. We scheiden afval en ik ga altijd maar kort douchen. En als we naar het strand gaan, nemen we altijd ieder drie stukken afval mee van het strand. Mijn wens is dat er steeds meer elektrische auto’s en vrachtwagens komen en dat er geen plastic meer op de grond ligt.”

› HRLM tje ✶ 49

Felix Robitzkat 6 jaar

Felix is net als zijn zus Finley sinds kort weer in Haarlem komen wonen. Zwervend over de wereld tijdens hun wereldreis heeft hij al heel wat afval opgeruimd. Hij houdt van skateboarden, op zijn step racen en alles wat met een afstandsbediening te besturen is. “Het is niet goed dat er overal afval ligt. Ik pak het vaak op. Het is goed om dan wel handschoenen aan te hebben tegen bacteriën en corona! Op heel veel plekken waar we zijn geweest hebben we een grote ‘rubbishclean-up’ gedaan met mijn ouders en Finley. Ik was in Afrika, Australië en Nieuw-Zeeland en nog veel meer landen. Mijn grootste wens is dat al het plastic weg is en dat iedereen gewoon lol heeft.”

50 ✶ HRLM tje

Olivia zit op de Beatrixschool en houdt van heel erg van tekenen, buitenspelen als het lekker weer is en van dansen. Ze zit dan ook op ballet! “Ik zie vaak afval liggen als ik buiten ben. Dat vind ik echt niet kunnen. Het hoort allemaal in een prullenbak. Ik raap het wel op, maar niet als het te vies is. Met mijn buurmeisje en broertjes ga ik wel eens met een vuilniszak de straat op om de buurt op te ruimen. Thuis hebben we heel veel verschillende bakjes om afval te scheiden. Op school hebben we het ook wel over zwerfafval. Met de klas hebben we afval verzameld om daarmee weer iets nieuws te gaan maken. Laatst zagen we een filmpje op school met allemaal tips voor het milieu. Het is goed om niet met de auto maar op de fiets naar school te gaan en om afval te scheiden. Ook was er een zoombijeenkomst waarin grote mensen in onze klas vertelden over de plastic soep en dat plastic ook zo gevaarlijk is voor dieren. Ik hoop dat er in de toekomst minder afval op straat en in de zee ligt.”

Tekst: Adrian de Groen. Fotografie: Linda Llambias. Afbeelding: Freepik.com.

FOTOREPORTAGE ✶

Olivia Westdijk 9 jaar

HRLM tje ✶ 51

De bezem, de bezem... Het Gangolfpleintje, een schoonmaakactie door de jeugd - 1988.

52 ✶ HRLM tje

Fotografie: Noord-Hollands Archief.

ZO WAS HET TOEN ✶

Niet meer voor te stellen De vuilnisbelt aan de kop van de Zeeweg ligt sinds vele jaren in het open waterwingebied. Wanneer de gewestelijke regeling voor vuilverwerking rond is, kan de belt verdwijnen - 1975. HRLM tje ✶ 53

Zelf doen

Klei maken Wat heb je nodig? • 1 kopje baking soda • 1/2 kopje maizena • 3/4 kopje water

MEER LEZEN OVER HET KLIMAAT? In Leven Zonder Afval werkt Emily in 10 stappen toe naar een ‘minimal waste lifestyle’. Aan bod komen onder meer de dagelijkse boodschappen, kleding, persoonlijke verzorging, tot huishouding, feestjes en meer.

54 ✶ HRLM tje

KLEUREN MAAR ✶

Tekening: Kraantje Lek door Eric J. Coolen.

... en buiten de lijntjes kleuren mag, hoor! Maak jij de tekening aan de onderkant af?

HRLM tje ✶ 55

✶ WINKELEN

Altijd een spel bij de hand

SooBluu komt met het leukste strandlaken dat je aan zee kunt vinden: Save the Turtles. Het is een handdoek – gemaakt van 20 petflessen – en bordspel ineen. Superleuk voor op het strand of ergens anders buiten. Save the Turtles is educatief en helemaal van deze tijd. Je leert spelenderwijs hoe je de oceanen en het milieu kunt bevrijden van al het plastic. SooBluu € 24,95.

Samenstelling: Redactie HRLMtje.

ONDERKALKEN

De echt klassieker, stoepkrijt! Niet alleen perfect om de stoep op te vrolijken, maar ook kartonnen producten! En het is gemaakt van zuivere grondstoffen, dus niet schadelijk voor de gezondheid van je kind! Kartent, € 6,-.

NÓG MEER ZOMERSE & DUURZAME PRET, GEWOON VOOR THUIS OF OP VAKANTIE

Op de boerderij

Leuke milieuvriendelijke tractor met aanhangwagen die gemakkelijk los te koppelen is. Met de dikke banden kun je overal doorheen. Green Toys, € 19,95.

NOOIT MEER MORSEN Lekker kamperen

De KarTent Junior is een tent gemaakt van karton voor kinderen. Met deze speeltent geven de kids hun fantasie de vrije loop! Het ideale cadeau voor kinderverjaardagen of gewoon op de kinderkamer. Met een beetje verf of stoepkrijt kunnen de kids deze speeltent volledig naar smaak inrichten! Kartent, € 37,-.

56 ✶ HRLM tje

Het slimme, moderne ontwerp en de zachte afwerking van de Ballo zorgen ervoor dat het ook heel makkelijk is voor kleine handjes om de emmer te vullen met water, het strand op te rennen en te gieten. Water van de zee naar een zandkasteel brengen was nog nooit zo leuk. Ook verkrijgbaar in een groter formaat voor oudere kinderen. Gemaakt van duurzaam, recycleerbaar plastic. Quut, € 18, 50.

HRLM tje ✶ 57

NIEUWE PAPA’S

Rutger

Rutger Visser (40) is leerkracht in het basisonderwijs. Zijn zoon Tijn kreeg hij samen met zijn man Marcel, z’n beste vriendin Ilona en haar vrouw Manon. Tijn is 2 jaar.

Het was een raar idee, afscheid nemen van een huis waar je met veel plezier jarenlang hebt gewoond. Een huis waar Marcel en ik gingen samenwonen en waar we onze kinderwens bespraken. Het huis dat helemaal was ingericht op onze blinde kat Trixy, waar Tijn zijn eerste stapjes zette en waar we vele gezellige momenten met familie en vrienden beleefden. Waar de theaterprojecten van Marcel vorm kregen en waar ik tot twee keer toe een studie afrondde om een nieuwe carrière te beginnen. Kortom, een plek gevuld met herinneringen. En hoewel je de plek achterlaat, verhuizen de herinneringen mee naar een nieuwe woning. Tenminste… als je die nog kan vinden op de huidige Haarlemse huizenmarkt. In dat opzicht was het een spannende tijd de afgelopen maanden. Een steeds krappere woningmarkt, stijgende vraagprijzen en daar bovenop forse overbiedingen, leken het bijna onmogelijk te maken nog iets te vinden voordat we ons oude vertrouwde plekje moesten verlaten. Iedere dag Funda afspeuren, zo snel mogelijk reageren op huizen die we via de makelaar doorgestuurd kregen en dagenlang in spanning zitten als je een bod uitgebracht had. Maar de biedingen liepen steeds op niets uit en daarmee liep de spanning steeds hoger op. Het was heel verleidelijk om dan maar met minder genoegen te nemen. Toch zijn we blijven vasthouden aan wat we echt graag wilden in een huis, erop vertrouwend dat het uiteindelijk goed zou komen. We hadden bijna, als tijdelijke oplossing, al getekend voor een huurwoning waar we met kat en kind terecht konden, toen we een mooie, ruime jaren ’30 woning binnenstapten op de grens van de Bomenbuurt en de Indische buurt in Haarlem-Noord. Een huis waar je je meteen thuis voelt, in een kinderrijke en groene omgeving, met voor- en achtertuin en op fietstafstand van Tijn en de mama’s. Een plek waar onze zoon fijn kan opgroeien en waar Trixy haar oude dag kan slijten. Ik dacht: dit is ’t, van alle huizen die we hebben bezichtigd is dit ons droomhuis. Een huis dat voldoet aan alle woonwensen van de papa’s, Tijn en Trix. En blijkbaar moest het zo zijn, want: dit huis werd het! Eind maart kregen we de sleutel en nog dezelfde middag stond Tijn samen met de mama’s voor de deur te trappelen om ‘het nieuwe huis van de papa’s’ te bewonderen. Toen Tijn het hele huis had bekeken en enthousiast door de nog lege woonkamer rende, riep hij uit: “Kijk, het huis van de nieuwe papa’s!” Voor Tijn en Trix is alles in de nieuwe woning een grote ontdekkingstocht. Voor Trix, omdat ze blind is en weer helemaal een plattegrond in haar hoofd moet aanleggen van een ander ‘leefgebied’ en voor Tijn, omdat hij juist alles zo intensief waarneemt en er zoveel te zien valt in het nieuwe huis. Inmiddels voelt ons prinsje zich helemaal de koning te rijk. Hij begeleidt Trixje door haar nieuwe leefomgeving: “Kom maar, Trixy, kom maar eten, kom maar naar buiten, Trixy,” of corrigeert haar als ze aan de nieuwe bank krabbelt of ergens op wil springen wat niet lukt: “Nee Trixy, niet doen Trixy, stoute Trixy!” Ook wij worden tegenwoordig gecorrigeerd. “Papa, ga gewoon eten”, kreeg Marcel te horen toen hij van de week op Tijns eten blies omdat het nog te warm was. En tijdens datzelfde avondeten gaf hij, kijkend naar het kale hoofd van Marcel, de volgende tip: “Papa, je moet nieuwe haartjes kopen bij de kapper.” Ook ik krijg instructies wat ik zou moeten doen (en vooral niet mag doen) of het nu gaat om de trap beklimmen of

COLUMN ✶

tandenpoetsen: “Nee papa, niet helpen, ik wil zelf doen”. ‘Nee’ en ‘ik wil’, het zijn de meest voorkomende beginwoorden van een zin momenteel. We waren al gewaarschuwd door diverse vrienden met kleine kinderen: “Wacht maar tot-ie twee is, dan valt het niet meer mee. Met twee zeggen ze alleen nog maar nee.” Twee is nee. Of op z’n Engels: the Terrible Twos. Mmm, dat klinkt qua interactie met je kind niet echt als een periode om naar uit te kijken. Met de moeders spraken we daarom af niet zelf steeds ‘nee’ te zeggen tegen Tijn als we over bepaald gedrag wat ‘minder enthousiast’ waren. Een kind dat van ouders de hele dag ‘nee’ te horen krijgt zal het woord ook zelf veelvuldig gaan inzetten, was het idee daarachter. Dus om dat te voorkomen zouden we hem af en toe proberen af te leiden op de nee-momenten. Makkelijker gezegd dan gedaan, want als je dreumes door je hele (nieuwe) huis heen gaat en overal even aan wil zitten, moet je toch creatief zijn om niet steeds het ‘n-woord’ te gebruiken. Maar een mogelijke oplossing hadden we misschien al in huis. Een aantal maanden geleden had Marcel namelijk het idee om, nu theatermaken buitenshuis niet meer kan, theater dan maar in huis te halen. Speciaal voor Tijn, in de vorm van twee handpoppen (leuk, voor iedere papa één). Ik was daar eerst niet zo heel erg enthousiast over. Handpoppen... Maar goed, in het onderwijs worden ze ook wel eens ingezet, met name bij de kleuters om ‘uit te dagen tot interactie en spelenderwijs ontwikkeling te stimuleren’. En dus werden er twee monsterachtige exemplaren besteld, die zo uit Sesamstraat leken te zijn ontsnapt. De eerste inzet van de handpoppen was bij het avondeten. Avondmaaltijden kunnen namelijk uitdraaien op een behoorlijke strijd en bijbehorend drama (over theater in huis gesproken!), waarbij er meer eten op de grond dan in de mond belandt. Ook dan is niet ‘nee’ zeggen best lastig. De poppen noemden we (hoe toepasselijk): Smikkeltje en Smakkeltje. Dat klonk wel (kind)vriendelijk voor twee figuren die Tijn zouden moeten stimuleren beter te gaan eten. Maar helaas, vanaf de eerste kennismaking werden de namen Smikkeltje en Smakkeltje verbasterd tot Fukkeltje en Fakkeltje. Echt geholpen met beter eten hebben Fukkeltje en Fakkeltje ook niet. Sterker nog, in plaats van in zijn eigen mond wordt er nu van alles

bij hen naar binnen geduwd als Tijn het niet hoeft: “Hier lekker eten Fukkeltje.” “Nnnne… goed zo, Tijn, stop maar wat in de mond van Fukkeltje en neem zelf ook nog een hap… grrrr…” Het blijft niet bij eten alleen waartoe Fukkel en Fakkel opdracht krijgen, Tijn is inmiddels dolenthousiast over zijn nieuwe vrienden. Vanaf het moment dat Tijn bij ons binnenkomt op de papadagen, begint hij zijn Fukkeltje en Fakkeltje te roepen en te zoeken. We verstoppen de poppen meestal, want eenmaal gevonden, worden de beesten op onze hand gezet en is er geen ontkomen meer aan om meegenomen te worden in de fantasiewereld van Tijn. “Snel wegwezen, Fukkeltje! Fakkeltje komt eraan en gaat ons pakken! ” Waar Smikkeltje en Smakkeltje werden ingezet om Tijn spelenderwijs aan te sturen, worden de papa’s nu aangestuurd om te spelen. De rollen zijn behoorlijk omgedraaid, Tijn heeft volledig de regie overgenomen. Sterker nog, hij is de regisseur. De papa’s worden in allerlei kluchtige situaties gezet en aangespoord tot achtervolgingsscènes door de woon- en slaapkamer. ‘Als we niet naar het theater kunnen, dan halen we het theater in huis’, nou, dat hebben we geweten… Toch is het mooi hoe deze beestjes zijn fantasie prikkelen en zijn spel stimuleren. Hij kan genieten van de interactie met deze pluche vrienden of eigenlijk de (oude) papa’s in een nieuwe rol. Het toneelspel werkt nog door als Tijn zelf aan het spelen is met auto’s of andere knuffels. Overal komen stemmetjes bij en worden hele scènes (na)gespeeld. De handpoppen zorgen voor behoorlijk wat afleiding, maar we zijn inmiddels wel tot de conclusie gekomen dat Tijn het af en toe ook nodig heeft om duidelijk ‘nee’ te horen in het verkennen van zijn grenzen. Hij zou misschien wel alles zelf willen kunnen en doen, maar juist in een verlangen naar meer autonomie, heb je de hulp van een ander hard nodig. Soms is dat een monstertje dat je afleidt, je fantasie prikkelt en je spel stimuleert en soms is dat een ouder die heel duidelijk aangeeft waar de grens ligt. Een ouder die je leert ‘nee’ te horen en ‘nee’ te zeggen en op te komen voor wat je wil. En daar is niks mis mee, wensen wat je wilt en je niet laten afleiden van je doel; het brengt je verder in het leven. Of het nu gaat om een partner, een kinderwens, een nieuwe baan of… je droomhuis!

HRLM tje ✶ 59

60 ✶ HRLM tje

KOKEN ✶

Gevulde regenboogtomaten Voor 6 à 8 / Actief koken: 30 min. / Van begin tot eind: 1 uur en 10 min. Ingrediënten • 200 g rode of zwarte rijst
• 500 ml groentebouillon of water • 1⁄2 tl zeezout
 • 1,5 kg gemengde tomaten met steeltjes, liefst oertomaten • 300 g feta of tofu, verkruimeld • 1 blikje zwarte bonen van 200 g, afgespoeld en uitgelekt • 2 tl kaneel
olijfolie Opdienen met • Turkse of Griekse yoghurt
• verse muntblaadjes, grof gesneden Uit Little Green Kitchen: We eten deze tomaten al jaren en elke keer maken we ze wat eenvoudiger. Dit is de simpelste versie die we ooit hebben gemaakt – maar ook de smaakvolste. We bewaren het tomatensap en de pitjes en voegen die toe aan de kokende rijst, wat een heerlijke smaak geeft. Als je oertomaten gebruikt, is dit een echt pronkstuk, maar je kunt natuurlijk ook gewone tomaten gebruiken. Verwarm de oven voor tot 200°C en bekleed een bakplaat met bakpapier. Doe de rijst, bouillon en het zout in een middelgrote pan met deksel, breng aan de kook, draai het vuur laag en laat met het deksel op de pan 30 min. zacht koken, of tot de rijst gaar is en het grootste deel van het water is geabsorbeerd. Snijd intussen een kapje van elke tomaat, snijd de harde witte kern eruit en gooi weg. Bewaar het kapje zelf wel. Schep de pulp en pitjes uit de tomaten, voeg ze toe aan de pan met rijst en zet de tomaten op de bakplaat met de open kant naar boven. Haal de rijst van het vuur en zet 10 min. weg met het deksel op de pan. Roer de korrels vervolgens los met een vork, voeg de rest van de ingrediënten toe, behalve de olie, en roer door elkaar. Schep de vulling in de tomaten, leg de kapjes er weer op en bestrijk met de olie. Bak 15 min. in de oven, of tot de tomaten lichtbruin en gaar zijn. Haal ze dan uit de oven en maak af met een schepje yoghurt en wat verse munt. Dien meteen op. Volwassen upgrade: geef er een flinke groene salade bij.
Helpende handjes: laat de kleintjes de tomatenpulp en -pitjes met een theelepeltje uit de tomaten scheppen. Ze kunnen de tomaten ook vullen.

NOG MEER OVERHEERLIJKE RECEPTEN! In Little Green Kitchen geven David en Luise hun nieuwe recepten die je voor en samen met kinderen kunt maken. In het boek staan recepten voor onder meer doordeweekse maaltijden, feestgerechten, lunchtrommelfavorieten, snacks en zoetigheden. Bij elk recept staat een tip om het gerecht een twist te geven voor volwassenen en een tip voor hoe kinderen kunnen helpen bij de bereiding. De heerlijke gerechten als tofu-cashew-masala en quesadilla’s met portobello en avocado doen niet alleen kinderen watertanden! € 25,99, Uitgeverij Gottmer.

HRLM tje ✶ 61

e, d r a a W n x a o v b a d i k r n Mo Sing r e m ne f e i t a i it

in

‘We streven naar een schoon Haarlem’ 62 ✶ HRLM tje

s

s

INTERVIEW ✶

‘ Kinderen vinden duurzaamheid heel belangrijk’ Singrid is haar hele leven al bezig met een schonere wereld. In haar vrije tijd loopt ze rond met een grijper op zoek naar zwerfafval. Tijdens het rapen ontdekte ze een nieuw soort afval, het mondkapje. “Als basisschoolleerkracht vind ik het belangrijk om kinderen bewust te maken van het feit dat afval niet op straat hoort.” In oktober vorig jaar bedacht zij de campagne Monkabox: het opruimen van mondkapjes op straat. “Het is niet zo dat mensen bewust vervuilen. Het mondkapje ligt in de auto op schoot en valt op de grond bij het uitstappen, of je haalt al fietsend iets uit je zak waarbij het mondkapje op straat valt. We zien vooral de wegwerpmondkapjes liggen. Op de wasbare zijn mensen zuinig, daar gaan ze naar op zoek als ze die verliezen. Ook waaien de mondkapjes uit prullenbakken en als we er niet op tijd bij zijn, komen ze via de straat in het riool terecht.” WAT HOUDT MONKABOX PRECIES IN? “Het is een opruimactie waarbij kinderen op een veilige manier mondkapjes van straat rapen met handschoenen en grijpers. Die leveren ze in bij de Monkabox-verzamelpunten. Ze krijgen een strippenkaart met twintig strippen, bij ieder ingeleverd mondkapje ontvangen ze één stempel. Bij tien stempels krijgen ze een cadeautje. Afhankelijk van het aantal ingeleverde mondkapjes kunnen ze sparen voor een zakje bloemzaadjes, een duurzaam mondkapje, een voetbal, T-shirt

HRLM tje ✶ 63

›

64 ✶ HRLM tje

INTERVIEW ✶

‘Hopelijk nemen kinderen de zorg om het milieu mee als ze ouder worden’

HOE REAGEREN KINDEREN OP DE OPRUIMACTIES? “Ze zijn enorm enthousiast. Dat er een beloning aan vast zit zorgt uiteraard voor een extra stimulans, maar vooral de wat oudere kinderen uit het basisonderwijs zijn erg bezig met de vervuiling van de aarde. In 2018 heb ik op school de jaarlijkse Willie Wortel Award bedacht. Kinderen bedenken in groepjes een innovatief idee. Bijna allemaal komen ze met een oplossing tegen vervuiling. Ze zijn zich meer bewust van de problematiek dan sommige volwassenen. En daar gaat het mij om dat kinderen zich realiseren hoe we omgaan met afval. We koppelen er op school ook een project aan vast. In de klas spreken we over wat vervuiling betekent voor het milieu en over het belang van duurzaamheid. Ze willen echt graag bijdragen aan een schone wereld.” MAKEN ZE ZICH ZORGEN OM HET MILIEU? “Kinderen maken zich zeker zorgen en snappen werkelijk niet waarom mensen afval op straat gooien. ‘Dat is toch stom?’ zeggen ze tegen mij. Kinderen spreken hun ouders er ook op aan. Als leerkracht kun je ze op deze leeftijd nog sturen en vormen, ze staan open. Ze kijken op tegen de juf of meester en nemen aan wat die zeggen. Hopelijk nemen ze deze zorg om het milieu mee als ze ouder worden.Toen ik begon met de Monkabox hadden veel volwassenen er geen vertrouwen in. ‘Je leerlingen halen gewoon een doos met mondkapjes bij Kruidvat en leveren die in’, beweerden ze. De meeste kinderen bedenken dat niet eens, die zijn te eerlijk. Ze hebben nog weinig referentiemateriaal, veel dingen doen ze voor de eerste keer, dat werkt in hun voordeel.” WAAROM IS DUURZAAMHEID ZO BELANGRIJK VOOR JOU? “De natuur is mijn passie. Ook ik begrijp niet waarom mensen zo slecht met de aarde omgaan. Waarom zien ze niet hoe we alles vervuilen en dat we producten beter kunnen hergebruiken? Mijn auto gebruik ik sporadisch en zonder prikstok ga ik niet wandelen.

Ik ben dan wel anderhalf keer zolang onderweg, maar dat hoort erbij. Ik krijg veel commentaar als ik op pad ben: ‘Wat goed van je!’ zeggen ze dan, maar dit kan iedereen. Voor mij is het vanzelfsprekend om te rapen, ik hoef er niet meer bij na te denken. Naast leerkracht ben ik ook interieuren productontwerper. Ik werk met natuurlijke materialen en weet waar ze vandaan komen. Plastic gebruik ik bijna niet. Nu is ‘circulaire economie’ een modewoord, maar ik was daar altijd al mee bezig. Als ik hout of stof van één van mijn ontwerpen overhoud, gooi ik dat nooit weg. Bij DailyKids knutselen we met de restjes.” WAT WIL JE HAARLEMMERS BIJBRENGEN? “Ik ben soms misschien wat obsessief bezig met rapen, maar als iedereen per dag vijf stukken zwerfafval zou ruimen, komen we al een heel eind. Vijf stuks, dan heb je zo een schone stad! In Haarlem zijn zoveel mooie initiatieven met hetzelfde doel. Laten we ons als één stem richten op de gemeente. Ieder doet het op zijn eigen manier, maar we willen allemaal hetzelfde: Haarlem schoon. Dat kunnen we ook samen doen, zeker als je fundamenteel iets wilt veranderen. Samen staan we sterk.” ✶

HRLM tje ✶ 65

Tekst: Meta van der Meijden. Fotografie: Linda Llambias.

of een kaartje voor de Filmschuur Haarlem. Op basisscholen kunnen ze per groep sparen voor een leuk uitje met de hele klas. Bij het bedenken van een logo voor mijn campagne, dacht ik meteen aan een aapje. Monkey en mondkapje werd samen Monka Box. Als straks de mondkapjes hopelijk uit het straatbeeld verdwenen zijn, gaan we gewoon door met rapen. Dan krijgen ze voor tien sigarettenpeuken één stempel.”

HRLMtje zoekt leuke kids voor de kinderredactie!

Word jij onze jongste redacteur? Vind jij het leuk om... • Vragen te stellen? • Verhaaltjes te schrijven? • Iets zelf te verzinnen? • Te knutselen • En ben je tussen 8 en 12 jaar?

Ja? Echt? Stuur ons een berichtje en wie weet word jij onze jongste collega! Mail je berichtje naar: post@haarlemse-stadsglossy.nl

COLUMN ✶

Joost Dobbe (39) is muzikant, muziekdocent en journalist. Hij woont samen met zijn vrouw, twee dochters en hondje in Haarlem. www.joostdobbe.nl

SCHOON HAARLEM Wat een troep! Ik zei het laatst hardop toen ik op bezoek was in een andere Noord-Hollandse stad. Ik was daar vanwege mijn muzieklessen op een basisschool. In mijn pauze ging ik ergens een broodje halen en liep ik voor het eerst door de buurt. Op zich een leuke omgeving; karakteristieke huizen met grote achtertuinen, veel water en groen. Maar… wat lag er veel zwerfafval op straat! Het viel me echt op. Het waren vooral de gebruikelijke verpakkingsmaterialen van eten en drinken, helaas afgewisseld met een nieuw zwerfafval-fenomeen: het mondkapje… Viel mij het afval op omdat ‘mijn’ Haarlem schoner is of was ik die dag gewoon er wat meer alert op? Ik besloot erop te gaan letten…

Joost

Terug in Haarlem bleek het er een stuk opgeruimder. Tenminste in de buurten waar ik vooral kom: Haarlem Zuid-West en het centrum. Terwijl Haarlem toch een veel grotere stad is dan die andere stad. Als Haarlemmer weet ik natuurlijk wel dat Spaarnelanden onze stad prima schoonhoudt en ook ken ik de Groene Muggen die tijdens evenementen rondlopen om afval op te ruimen. De als groene mug verkleedde, veelal jonge mensen stimuleren de bezoekers daarbij ook om hun afval in de daarvoor bestemde vuilnisbakken te doen. Respect! Na wat googlewerk leer ik dat die Groene Muggen horen bij de Groene Mug-campagne, die sinds 2009 loopt. Met deze campagne prikkelt de gemeente Haarlem haar inwoners tot nadenken over zwerfafval, maar ook klimaatverandering. Heel toevallig kwam er laatst zo’n Groene Mug op de basisschool van mijn kinderen. Hij vertelde in alle klassen dat ze hun afval altijd netjes moeten opruimen voor een beter milieu. Ook de meesters en de juffen hadden een leuk filmpje gemaakt om het goede voorbeeld te geven. Mijn kinderen kwamen dolenthousiast thuis en zijn zich nu een stuk bewuster van het zwerfafvalprobleem. Missie geslaagd! Geïnspireerd door dit alles wil ik binnenkort een keer met mijn kinderen zwerfafval gaan opruimen. Gewoon handschoenen aan, afvalknijpers en vuilniszakken regelen en eropuit. Want hoewel Haarlem in mijn ogen een vrij schone stad is, kan het natuurlijk altijd beter. Daarbij heb ik laatst gelezen dat het ook nog eens rustgevend zou kunnen werken. Lekker in de buitenlucht goed bezig zijn voor de natuur, wie wil dat nou niet? Of misschien moet ik juist aan de slag in die andere stad waar ik weleens kom voor de muzieklessen. Daar is het toch echt wel wat meer nodig. Dus naast mijn gitaar, ook maar een afvalknijper mee de volgende keer?

HRLM tje ✶ 67

Voorleesverhaaltjes

Voor het slapen gaan, of gewoon lekker samen op de bank. HARINGEN ZOEKEN VOLGEPAKT Katinka en Boris zitten in de auto. Die is helemaal volgepakt, want ze gaan op vakantie. Tussen Katinka en Boris in staat ook een tas. Er zit speelgoed in voor onderweg. Boris speelt met een autootje. Broem, broem, bromt hij. Katinka kleurt in een boek. Zijn we er al? vraagt ze na een tijdje. We zijn net vertrokken, zegt mama. Jullie moeten nog heen lang in de auto zitten. Katinka kijkt in de speelgoedtas. Er zitten plaatjes in om op het raam te plakken. Ze plakt een boerin, een varken en een koe op haar raampje. Zijn we er nu bijna? vraagt ze. Nee, nog lang niet, zegt mama. Katinka kijkt weer in de tas. Ze ziet niets leuks om mee te spelen. Naast haar voeten staat ook een tas. Daar zit eten in. En een rolletje met chocoladesnoepjes. Dat is leuk! Katinka scheurt het papiertje los en steekt een chocoladesnoepje in haar mond. Ook! roept Boris. Katinka brengt een vinger naar haar lippen. Ssst! Snel geeft ze Boris een chocoladesnoepje. Hij knijpt het bijna fijn. En dan stopt hij het in zijn mond. Wat zijn jullie stil, zegt papa. Gaat alles goed achterin? Ja, zegt Katinka. We zijn lekker aan het spelen. Even later stoppen ze bij een parkeerplaats. Katinka en Boris mogen uit de auto. Er zit chocolade op de wang van Boris. Mama ziet het meteen. Jullie hebben gesnoept! roept ze. Katinka knikt. Zou mama boos worden? Wat stout, bromt mama. Kom maar mee naar de wc. Katinka en Boris gaan naar de wc en ze wassen hun handen en hun gezicht. Daarna klimmen ze weer in de auto. Mama zit achter het stuur. Zijn we er al bijna? vraagt Katinka na een tijdje. Op vakantie gaan duurt zo lang! Nog niet, zegt papa. Zal ik een verhaaltje voorlezen? Ja, knikken ze. Papa pakt een boek. Katinka en Boris luisteren. Ze zijn stil. Heel stil. Vinden jullie het een leuk verhaal? vraagt papa. Katinka en Boris geven geen antwoord. Ze zijn in slaap gevallen.

68 ✶ HRLM tje

Katinka en Boris komen bij de camping. Overal staan tenten en caravans. Waar is onze tent? vraagt Katinka. Die zit nog in de auto, zegt papa. We zoeken een plekje om hem op te zetten. Langzaam rijdt papa met de auto langs de tenten. Ze zien een speeltuintje met een schommel, een glijbaan, een zandbak en een springkussen. Naast het speeltuintje is nog een plekje vrij. Zullen we hier de tent opzetten? vraagt Katinka. Papa en mama vinden het een goed idee. Papa rolt een groot doek uit op het gras. Dat wordt de tent. Boris rent eroverheen en peutert aan een rits. Ga er eens af! bromt papa. Gaan jullie maar spelen, zegt mama. Papa en ik zetten de tent op. Maar Katinka en Boris vinden het leuk om te helpen. Katinka heeft een zakje gevonden. Er zitten ijzeren stokjes in met een haakje eraan. Wat zijn dit? vraagt ze. Dat zijn haringen, zegt mama. Die slaan we straks in de grond om de tent vast te zetten. Papa schuift twee stokken in elkaar. Boris pakt ook twee stokken. Hij loopt ermee naar de zandbak en steekt ze in het zand. Kom eens terug! roept papa. Ik heb die stokken nodig! Katinka schudt het zakje leeg. Er zitten ook touwtjes in. Ze legt alles in het gras. De tent staat al bijna. Waar zijn de scheerlijnen? vraagt papa. Mama weet het niet. Papa raapt het lege zakje op. Hier zaten ze in, zegt hij. Mama struikelt over een touwtje. Hier ligt een scheerlijn in het gras, zegt ze. Katinka helpt mee om de touwtjes bij elkaar te zoeken. Papa knoopt ze vast aan de tent. En dan heeft hij de haringen nodig. Ze liggen niet meer in het gras. Waar zijn de haringen? vraagt papa. Katinka weet het niet. Maar dan ziet ze Boris. Hij speelt met de ijzeren stokjes in de zandbak. Katinka helpt mee om de haringen te zoeken. Sommige zitten diep verstopt in het zand. De haringen zijn een soort spijkers, waarmee papa de tent stevig vastzet in het gras. Mama haalt twee kleine campingstoeltjes uit de auto. Papa zet een tafeltje neer. Er komt van alles uit de auto: pannen en borden, tassen met kleren, eten, een bal, een vlieger, matjes en slaapzakken. Nu hebben we hier een huis, zegt Katinka. Papa knikt. Hij gaat in een stoel zitten. Even uitrusten. Katinka en Boris doen hun schoenen uit. Zij mogen met mama in de tent kijken waar ze vannacht gaan slapen.

VOORLEZEN ✶

EEN TENENBIJTER Katinka en Boris gaan met papa naar het strand. Papa legt een grote handdoek neer. Hij leest een boek. Katinka en Boris spelen in het zand. Ze hebben alleen een zwembroek aan. De zon schijnt. Het is warm. Mogen we zwemmen? vraagt Katinka. Je mag met je voeten in het water, zegt papa. De zee is nog te koud om te zwemmen. Dan doen Boris en Katinka. De zee is koud. Maar Katinka heeft het toch nog warm. Ik wil helemáál in het water, zegt ze. Boris knikt. Goed dan, zegt papa. Hij trekt zijn zwembroek aan. Katinka en Boris krijgen vleugeltjes om hun armen en een zwemband om hun buik. Dan blijven ze goed drijven. Papa voelt met zijn voet. Brr! De zee is koud. Willen jullie echt zwemmen? vraagt papa. Ja, knikken Katinka en Boris. Vooruit dan. Papa laat Katinka en Boris los. Hij rent de zee in, dwars door de golven. En dan duikt hij het water in. Katinka kijkt naar de golven. Ze komen al tot haar knieën. En soms nog hoger. Boris voelt een golf tegen zijn buik. Brr, wat is het koud! Snel rent Boris terug naar het strand. Kom maar, zegt papa. Katinka zet nog een stap. Wat voelt ze aan haar voet? Au! Help! Er bijt iets in haar teen! Dat is gewoon een klein krabbetje, zegt papa. Dat is niet erg. Loop maar verder. Nee! Ik voel een tenenbijter! roept Katinka. Ze rent terug naar het strand. Drijfnat staat papa in de golven. Wie gaat er nu met mij zwemmen? vraagt hij. Katinka en Boris schudden hun hoofd. Ze willen niet meer de zee in. Nou, nou, wat zijn jullie dapper! bromt papa. Rillend loopt hij naar zijn handdoek. Was het koud? vraagt Katinka. Ja, zegt papa. De zee is nog te koud om te zwemmen. Hij gaat in de zon zitten om weer warm te worden. Zullen we met zand spelen? vraagt Katinka aan Boris.

DE ZEE HEEFT POOTJES Katinka en Boris maken een zandkasteel. Boris schept in het zand en Katinka verzamelt schelpen. Die plakt ze op de muren van het kasteel om het te versieren. Papa helpt ook mee. Hij heeft een schelpje gevonden met een gekarteld randje. Dit noem je een zaagje, zegt papa. Hij doet alsof hij met het schelpje over zijn hand zaagt. Katinka ziet een paar lange schelpen. Scheermesjes noemt papa ze. Ze maken er een hekje van. Daarna helpt papa Boris met scheppen. Ze graven een gracht rondom het kasteel. En daarna graven ze een geul van het kasteel naar de zee. Waarom doe je dat? vraagt Katinka. Straks komt de zee dichterbij, zegt papa. En dan kan het water door de gracht stromen. Komt de zee dichterbij? Katinka kijkt naar het water. De zee kan toch niet lopen? zegt ze. Jawel, zegt papa. De zee heeft pootjes. Hij loopt steeds een stukje naar voren en dan weer naar achteren. Ik zie geen pootjes! roept Katinka. Ze gelooft er niets van. Katinka en Boris bouwen verder aan het kasteel. Ineens stroomt er water door de geul. Kijk eens naar de zee! roept papa. Hij is bijna bij het kasteel! Papa heeft gelijk. De zee komt steeds dichterbij. Het water stroomt al door de gracht. Katinka en Boris gaan er met hun blote voeten in staan. Lekker spetteren. O, er komt een grote golf! Hij slaat tegen het kasteel. En er komt weer een hoge golf. Papa tilt Boris op. Katinka klimt op het kasteel. De schelpjes spoelen weg. De zee maakt het kasteel kapot, zegt Katinka. Komt de zee nog dichterbij? Nee, zegt papa. Hierna loopt de zee weer terug. Dan kunnen we een nieuw kasteel maken, zegt Katinka. Papa knikt. Dat doen we morgen!

LEUK HÈ? Wil je nog meer verhalen van Rian Visser lezen? De Steen en de Tijd en De Wedstrijd van Schildpad en Haas zijn ook superleuk. www.rianvisser.nl | www.books2download.nl | www.raadgedicht.nl | Twitter: @rianvisser | Facebook: Rian Visser

Natuur-Belevenissen in de achtertuin Speel de Natuurbingo! Hero kindercentra leert kinderen te genieten van buiten zijn. Lekker te spelen mét aandacht voor wat er om hen heen gebeurt. Geuren, kleuren, de wisseling van de seizoenen en een vogeltje dat fluit. Natuur-Beleving noemen we dat. Waarom is dit nu zo belangrijk? Omdat we onszelf en onze kinderen steeds meer blootstellen aan allerlei prikkels waar we onrustig van worden en die stress veroorzaken. Uiteraard ontkomen we er niet aan dat onze kinderen hier op termijn mee te maken krijgen. Toch willen we ze ook graag ontspanning meegeven. Uit vele onderzoeken is gebleken dat de natuur of een groene omgeving hiervoor bij uitstek geschikt is. Dus wanneer we kinderen op jonge leeftijd al in contact brengen met het plezier van buiten zijn, zullen zij hier later ook de voordelen van ondervinden. En daar draagt Hero kindercentra graag een steentje aan bij. HERO NATUURBINGO In Haarlem en Spaarndam wonen we tussen de mooiste natuurgebieden en parken. Daarom heeft Hero kindercentra een

70 ✶ HRLM tje

superleuke Natuurbingo voor je gemaakt waarmee je je eigen Natuur-Beleving kan creëren met je kinderen. Ga dus gezellig samen op pad en bezoek voor vertrek eerst even de website van Hero kindercentra om de Hero Natuurbingo te downloaden. HERO’S TOP 5 NATUURBELEVENISSEN • Buitenplaats Beeckestijn (Velsen-Zuid) • Parkbos Koningshof (binnenduin Overveen) • Haarlemmer Kweektuin met Natuurspeelplek Paddenpoel (Haarlem-Noord) • Wandelbos Groenendaal (Heemstede) • De verschillende speel- en beleeftuinen van Informatieboerderij Zorgvrij (Spaarnwoude) www.herokindercentra.nl/hero-kindercentranatuurbingo

OP ZOEK NAAR KINDEROPVANG MET AANDACHT VOOR DE WERELD EN ELKAAR? Hero kindercentra biedt kinderopvang van hoogwaardige pedagogische kwaliteit waarbij ieder kind centraal staat. Elke dag gaan we samen met de kinderen het avontuur aan op weg naar de beste versie van zichzelf. Vanuit onze maatschappelijke betrokkenheid hebben wij ook aandacht voor de wereld om ons heen en dragen we bij aan een duurzame groene wereld waarin kinderen gezond kunnen opgroeien. Ga naar herokindercentra.nl en vind de locatie die bij jou past via de handige locatiezoekmachine. Met bijna 85 locaties is er altijd wel een in de buurt!

COLUMN ✶

DE WAAKHOND VAN DE PAPIERCONTAINER

Schuldgevoel Als kind maakte mijn moeder al snel duidelijk dat het uiterst onbeschoft was om je vuil zonder pardon op de grond te gooien. Mijn broertje en ik hebben daar altijd goed naar geluisterd. Ze leerde ons aan om troep in je jaszak te bewaren tot je een prullenbak tegenkwam. Kwam je die niet tegen? Dan moest je wachten tot je thuis was om het weg te gooien. Toen we ooit achter mijn moeder liepen keek mijn broertje mij met een grote grijns aan. “Kijk eens, mag niet, he?” fluisterde hij op zijn allerzachtst. Langzaam haalde hij de verpakking van de Liga-koek uit zijn zak en liet hem op het ritme van de wind wegwaaien. Het plezier maakte in korte tijd plaats voor een schuldgevoel. Snel rende hij achter de verpakking aan in de hoop het weer terug in zijn jaszak te stoppen. Mijn moeder draaide zich om en snapte als geen ander wat we aan het uitspoken waren. Het schuldgevoel dat wij beide ontwikkelden na de toespraak van mijn moeder was niet mals. We wisten het zeker: deze grap halen we niet nog een keer uit.

Victoria

Victoria van der Werff (23) is geboren Haarlemse en journalist. Als jongvolwassene deelt ze haar perspectief over kinderen en opvoeding.

Vier lege blikjes, negen verpakkingen van mueslirepen en ontelbaar veel mondkapjes. Bij elke wandeling die ik maak tel ik voor ongeveer tien minuten hoeveel zwerfafval ik zie liggen. Daarna stop ik met tellen, want het is vaak niet bij te houden. Het irriteert mij mateloos hoeveel zwerfafval er verspreid ligt door onze mooie stad. Is het nu echt zo moeilijk om drie stappen verder te zetten en je colablikje in de prullenbak te gooien? Het is logisch om te denken dat wij mensen tegenwoordig meer doen om milieuvervuiling, en dus ook troep op straat, tegen te gaan. We willen graag ons steentje bijdragen om dit probleem op te lossen. Er zijn genoeg acties die laten zien dat we belang hebben bij een schonere omgeving. Denk aan opruimacties in grote steden of helpen bij het oplossen van het wereldwijde plastic soepprobleem. Wat houdt ons dan tegen om die drie extra stappen naar de prullenbak te zetten?

Natgeregend karton Bij mij in de buurt lijken mensen niet zo’n last te hebben van dat schuldgevoel. Op elke hoek van de straat staat een container waar karton in kan worden weggegooid. Wanneer ik op zondag mijn papierbak leeg, kom ik dubbelop teleurgesteld thuis aan. Mijn papierbak kon ik niet legen en de hele straat ligt vol met natgeregend karton dat langzaam de vorm van papier-maché aan lijkt te nemen. Ook dit kan in mijn ogen worden gezien als een vorm van zwerfafval. Kan ik mijn karton niet kwijt? Dan neem ik het mee naar huis en probeer ik het morgen nog een keer.

Ik blijk niet de enige te zijn die zich ergert aan dit voorval in de buurt. Vorige week hoorde ik in de richting van de container een discussie ontstaan. Een oudere dame die op de hoek van de straat woont sprak een man aan die zonder pardon zijn enorme lading karton op de stoep gooide. Ik deed het raam van de woonkamer een klein stukje open om meer mee te kunnen krijgen van het tafereel dat zich afspeelde onder mijn raam. De dame vroeg hem in eerste instantie vriendelijk of hij zijn karton in de container wilde doen. Ze kreeg een mompelend antwoord terug waarmee de man haar uitlegde dat de container vol was. “Dan moet u misschien even kijken of de container in de volgende straat nog plek heeft”, adviseerde ze. Haar goedbedoelde advies viel niet goed en de man in kwestie deelde haar luidkeels mee dat hij het niet zag zitten om nog verder te lopen. Zoals wij allemaal zouden moeten doen, sprak de dame hem nogmaals toe. “Ik blijf hier staan tot uw karton is verdwenen. Gelukkig schijnt de zon en heb ik tijd.”

HRLM tje ✶ 71

72 ✶ HRLM tje

RECEPT ✶

MIJN EERSTE CHOCOLADE RECEPTEN Ook zo leuk aan dit boek voor kleine en grote koks is dat het is uitgegeven met een ringband en met pagina’s die tegen een stootje kunnen tijdens het lekker kliederen in de keuken. Lilliputiens, € 15,50 www.lilliputiens.com

Tekening: Grote grazers door Eric J. Coolen.

✶ KLEUREN MAAR

74 ✶ HRLM tje

76 ✶ HRLM tje

78 ✶ HRLM tje

Vogelpracht

Een vlucht door Teylers vogelcollectie Teylers Museum presenteert van 17 juli 2021 tot en met 9 januari 2022 de tentoonstelling Vogelpracht. Stap binnen in een bonte volière, ontdek de mooiste vogelafbeeldingen uit de collectie en ga op zoek naar de verschillen tussen de vogelwereld vroeger en nu. Mensen houden van vogels. Ze hebben prachtige kleuren en kunnen zingen en vliegen. Ze worden al eeuwenlang bestudeerd, afgebeeld en beschreven door vogelliefhebbers. De collectie van Teylers Museum op het gebied van vogelstudies is uniek: de bibliotheek herbergt de mooiste boeken en ook in de kunstcollectie zijn prachtige vogeltekeningen te vinden. Tegenwoordig is vogels bestuderen nog steeds een geliefde bezigheid. Geweer en penseel zijn vervangen door camera’s en verrekijkers. We kunnen zelfs met webcams meekijken in nestkasten! Vogelpracht laat je niet alleen kennismaken met de schoonheid en de rijkdom van de vogelwereld, maar toont ook de veranderde biodiversiteit in het vogelparadijs ten opzichte van 200 jaar geleden. OVERAL VOGELS Zowel de Tentoonstellingszaal als het Boekenkabinet staan in het teken van vogels, met afbeeldingen uit publicaties van Buffon, Gould, Catesby, Le Vaillant en Nozeman, maar ook kleurrijke tekeningen van Schouman en Van Trigt. Opgezette vogels van Naturalis maken de vogelpracht compleet, samen met een nieuw werk van de Haarlemse taxidermisten Darwin, Sinke & Van Tongeren. Zij lieten zich inspireren door de iconische flamingo uit The Birds of America van John James Audubon (1785-1851).

American Flamingo, uit: John James Audubon (1785-1851),The Birds of America (18271838). © Teylers Museum, Haarlem

LEVENSECHTE VOGELS In de 19e eeuw gaan onderzoekers voor het eerst zelf de natuur in om vogels te bestuderen. Daarmee veranderen de vogelstudies zichtbaar. Een belangrijk voorbeeld hiervan is The Birds of America, dat vanaf 1827 verschijnt en grote invloed krijgt op de manier waarop vogels worden bestudeerd en afgebeeld. Dit topstuk van Audubon toont levensechte vogels die zo van het papier lijken te kunnen vliegen. Voor het eerst in 13 jaar zijn alle vijf banden op dubbel olifantformaat weer samen te zien. Daarbij komen de nieuwe inzichten rondom het ontstaan van The Birds of America, zoals Audubons relatie met slavernij en verdenkingen van wetenschapsfraude, ook aan bod. ACTIVITEITEN VOOR FAMILIES Bezoek Vogelpracht ook met je (klein)kind, neefje, nichtje of buurkinderen. Stap in de huid van vogelwaarnemer en ga op zoek naar de verschillen in de vogelwereld tussen vroeger en nu. Bioloog en presentator Camilla Dreef, ambassadeur van de Vogelbescherming, legt je op film prikkelende stellingen voor. Stem en denk mee over vogeldiversiteit en vogelpracht nu, doe mee aan een workshop of doe de speurtocht. Voor een museumbezoek is een ticket met tijdslot nodig. Tickets zijn online te bestellen via teylersmuseum.nl.

Fish Hawk, uit: John James Audubon (17851851),The Birds of America (1827-1838). © Teylers Museum, Haarlem

HRLM tje ✶ 79

GA OP ONTDEKKING IN HET FRANS HALS MUSEUM Kom langs en ga samen op ontdekking in het Frans Hals Museum met het vernieuwde familieboekje vol leuke zoek-, kijk- en doe opdrachten.

Foto: Mo Schalkx

HOF

Bekijk de prachtige schilderijen van Frans Hals en vele andere oude meesters, maar ook moderne en hedendaagse kunst. Ga zelf aan de slag in studio F met de digitale fotoworkshop. Of kom gluren in het poppenhuis met wel duizend kleine voorwerpjes! Gratis toegang tot 18 jaar. Reserveren kan via franshalsmuseum.nl

@franshalsmuseum