ΑΡΘΡΑ
Η αφαλάτωση δεν είναι πανάκεια αλλά μέρος της λύσης Η Κύπρος βρίσκεται σε μια από τις πιο άνυδρες περιοχές της Μεσογείου. Η μέση ετήσια βροχόπτωση έχει μειωθεί δραματικά τις τελευταίες δεκαετίες, ενώ οι αυξημένες θερμοκρασίες και η παρατεταμένη ξηρασία επηρεάζουν δυσμενώς τα υπόγεια και τα επιφανειακά αποθέματα νερού. Οι παραδοσιακές λύσεις, όπως τα φράγματα, παρόλο που είναι αποτελεσματικά στην αποθήκευση νερού, εντούτοις έχουν εξαντλήσει τις δυνατότητές τους, καθώς εξαρτώνται από τη βροχόπτωση, η οποία παρουσιάζει μεγάλες και απότομες διακυμάνσεις από έτος σε έτος. Έτσι, η ανάγκη για εναλλακτικές, μη συμβατικές πηγές νερού, όπως -μεταξύ άλλων- η αφαλάτωση έγινε επιτακτική. Από την πρώτη μονάδα αφαλάτωσης που εγκαταστάθηκε στη Δεκέλεια το 1997, η Κύπρος έχει επενδύσει σημαντικά στην ανάπτυξη αυτής της τεχνολογίας. Σήμερα, λειτουργούν 5 μεγάλες μονάδες στις περιοχές Δεκέλειας, Λάρνακας, Βασιλικού Επισκοπής και Πάφου, με συνολική ημερήσια δυναμικότητα 235.000 κυβικά μέτρα νερού, διασφαλίζοντας τις ανάγκες πόσιμου νερού στα μεγάλα αστικά και τουριστικά κέντρα της Κύπρου, τα οποία υδρεύονται μέσω των Κυβερνητικών Υδατικών Έργων (ΚΥΕ). Σήμερα το 75% του πόσιμου νερού στα ΚΥΕ προέρχεται από μονάδες αφαλάτωσης, προσφέροντας μια σταθερή πηγή νερού, ανεξάρτητη από τις βροχοπτώσεις, και συμβάλλοντας στη βελτίωση της ποιότητας ζωής και στην απρόσκοπτη λειτουργία της τουριστικής βιομηχανίας. Αυτό, όμως, συνοδεύεται και από σημαντικές προκλήσεις και περιορισμούς που δεν μπορούν να αγνοηθούν. Η τεχνολογία της αφαλάτωσης Στην Κύπρο η αφαλάτωση βασίζεται στην τεχνολογία της αντίστροφης ώσμωσης, η οποία χρησιμοποιεί ειδικές μεμβράνες για να φιλτράρει τα άλατα και άλλες ακαθαρσίες από το νερό. Παρόλο που η τεχνολογία αυτή έχει εξελιχθεί αρκετά τα τελευταία χρόνια, απαιτεί σημαντικές υποδομές και ενέργεια υψηλής έντασης για να δημιουργηθεί η απαραίτητη πίεση
24
που θα ωθήσει το νερό μέσα από τις μεμβράνες, καθιστώντας την όλη διαδικασία εξαιρετικά ενεργοβόρα. Οι οικονομικές προκλήσεις Η αφαλάτωση είναι μια ακριβή λύση. Το νερό που παράγεται μέσω αφαλάτωσης έχει σημαντικά υψηλότερο κόστος σε σύγκριση με το διυλισμένο νερό από τη χρήση φράγματος, αρκεί να αναφερθεί ότι η αφαλάτωση είναι 25 φορές πιο ενεργοβόρα από άλλες προσεγγίσεις γλυκού νερού. Η μέση σταθμισμένη τιμή του αφαλατωμένου νερού την τελευταία δεκαπενταετία ανέρχεται στο 1,25 ευρώ ανά κυβικό μέτρο, ενώ σήμερα φθάνει Η αφαλάτωση είναι το 1,5 ευρώ ανά κυβικό μέτρο. Πέραν τούτου, οι μονάδες αφαλάτωσης απαιμια ακριβή λύση, μεγάλες αρχικές επενδύσεις, καείναι 25 φορές πιο τούν θώς και συνεχή δαπανηρή λειτουργία ενεργοβόρα από και συντήρηση. Αν ολόκληρη η ζήτηση άλλες προσεγγίσεις για πόσιμο νερό καλυπτόταν σε όλη την επικράτεια αποκλειστικά από αφαλάγλυκού νερού τωση, αυτό θα σήμαινε πολύ αυξημένα κόστη για τους καταναλωτές. Επιπλέον, η εξάρτηση από αφαλάτωση καθιστά την παροχή ευάλωτη σε διακοπές ρεύματος ή σε αυξήσεις στην τιμή της ενέργειας. Τα περιβαλλοντικά ζητήματα Πέραν των οικονομικών προκλήσεων, ένα από τα μεγαλύτερα μειονεκτήματα της αφαλάτωσης με αντίστροφη ώσμωση είναι η περιβαλλοντική της επιβάρυνση. Η διαδικασία παράγει μεγάλες ποσότητες υπερσυμπυκνωμένου αλμυρού νερού, γνωστού ως «άλμη» που απορρίπτεται πίσω στη θάλασσα, Η αποδοτικότητα της μονάδας αφαλάτωσης ανέρχεται στο 50%, που σημαίνει ότι για κάθε 2 κυβικά μέτρα θαλασσινού νερού παράγεται 1 κυβικό μέτρο γλυκού νερού και 1 κυβικό μέτρο άλμης. Η άλμη περιέχει υψηλές συγκεντρώσεις αλάτων και χημικών που μπορούν να υποβαθμίσουν τα θαλάσσια οικοσυστήματα, επηρεάζοντας τη χλωρίδα και την πανίδα, ειδικά στη Μεσόγειο, μια θάλασσα με περιορισμένη κυκλοφορία νερού και από τις πλέον ολιγο-