ArnfinnKolerud
Snillionen
©CAPPELENDAMMAS,Oslo,2017
ISBN978-82-02-55307-4
1.utgave,1.opplag2017
Omslagsillustrasjonogomslagsdesign:IreneMarienborg Sats:Type-itAS,Trondheim2017
Trykkoginnbinding:ScandBookUAB,Litauen2017 Satti12/16,8pkt.SabonogtryktpåEnsoluxcream80g/1,8.
Føresegneneiåndsverklovagjeldformaterialetidennepublikasjonen.Utan særskildavtalemedCappelenDammASeralleksemplarframstillingog tilgjengeleggjeringberretillatesålangtdetharheimelilovelleravtalemed Kopinor,interesseorganforrettshavarartilåndsverk. Bruksomeristridmedlovelleravtale,kanføretilerstatningsansvarog inndragingogstraffastmedbøterellerfengsel.
www.cappelendamm.no
EinheiltvanlegkveldvinnFrankogMoriLotto.Deisiti kvarsinendeavsofaen.Påtverdeteifindameifinkjole somsmilerheiletida,sikkertfordihoveitathoereifin dameifinkjole.
Frankblarieitblad.
EttereistundhøyrerhanatMordrarpustendjuptinn, somomhoskaldykke.
–Frank,kviskrarho.
Hanseroppfråbladet.Morsernedpåkupongensin. Detveksgåsehudpåarmenhennar.
–Frank,kviskrarhoeingongtil.Sålegghohandaover munnen.
Pådenblåtv-skjermenstårdetstørstetaletFrankhar settisittliv.
FrankogMorharvunnepådessetala:
2–fordiFrankogMorerto
3–bokstavarinamnettilMor
5–bokstavarinamnettilFrank
7–dagarivekadeierilag
8–forditaletliknapåeinsnømannsomFranklaga samedagsomhanogMorfannopplottorekka
11–totannbørstarisameglaspåbadet
18–snømannenetterathanfekkeinkostihanda
Detereialtforframtungrekke.Denkjemaldritilågå inn,saMordadeilagaden.Noharrekkagåttinn.No erdetaldri.
MorfårFranktilåkontrollere.Togonger.Såringer mobilenhennar.Detereidame,høyrerFrank.Hanoppfattarikkjekvadamaseier,berrealtMorseier:
–Deteraltformykje,seierMor.
Og:
–Egharaldrivunnemeirenn89kroner.
Og:
–Deterikkjeriktigåvinnesåmykjeutanåarbeidefor det.Kanviikkjeberrefåhalvparten?
–Mamma,seierFrank.Hanreisersegogristarfortpå hovudet.
–Hysj,egsititelefonen,seierho.
Deterrartsagt.Detersikkerteituttrykkfrågamle dagar,dadeihaddetelefonkioskareinkunnegåinnog settesegi.
–Tenkomdetgårtilhovudetpåoss,seierMor.
EttersamtalengårMorpådo.Hoskrattarhøgtog ganskestygtinnefrådenvesledoen.Kanskjehoskrattar avdetbilligedopapiret.
Frankserutstoveglaset.Dererutsiktasomvanleg.Gras medhuspå.Husmedgraspå.Einsauherogder.Fjorden medbølgerpå,bølgenemedbåtpå.Butikkenmedlyspå. Ogskulen,sjølvsagt,somheiletidastårogminnerom leksene.Menno,mensmammasitpådoogskrattar,ser Frankmeir.Hansereitbassengmedlyseblåttvatnnede
vedhamna.Hansereislalåmløypeoppilia,medraudeog blåportar.Hansereitennisbanemedraudgrusoggjerde rundt.Eittivolimedkarusellar.
DaMorkjemtilbakefrådo,erhoraudifjeset.Håretstår tilallekantar,somomhoharprøvdåskremmemyggut avdet.
–Nokanvifåaltvivil,seierhomedskjelvande stemme.–Nytthus,medverandaheiltrundt.Nybil,med garasje.Eihyttepåfjellet.
–Eghartenktpånokoheiltanna,seierFrank.
FrankogMorgårutpåkaféenforåfeire.Deterkald sommar,medvindogregn.
–Ikkjesmilsånn,seierMor.
Menhosmilerlikemykjesjølv.
Vednabobordetsittreungdomarmedjakke.Deter oftelittkaldtpåkaféen,såmangeharpåsegjakke,til matenkjem.
–Tenkomvikjennerhosomharvunne,seiereijente. Hohareikviseavmetallpånasen.
–Deterikkjesikkertathoerherifrå.Deterberre kupongensomerlevertinnher,seiereingut.
–Detersikkertberreeigammalkjerringsomharalt hotreng,seierdentredje.–Hoskalberrehanyetøflar, ogsågirhorestentilunganesine,somburlangtborte.
Morsitmedryggentildei.Derforkanhosmilelurt, mensholesmenyen.
–Tenk,tjuefiremillionar!seierjenta.
Ungdomanesnakkarhøgt,kanskjedeterfordideihar påsegjakker.Nårdeigårute,medjakke,erdeivanemed åsnakkehøgt,ogsågløymerdeiåsenkestemmainne,til deitaravsegjakkene.
FrankogMorbestillerdetvanlege.
–Medekstraost?spørFrank.
–Medekstraost,seierMortilservitøren,lågt,som omhoerredddenekstraostenskalrøpekorrikedei er.
–Egveitomeinfotballspelariutlandet,seierFrankmens deiventar.–Hanbrukertrusenesineberreéingong.Han vaskardeiikkje.Hanberrekastardeietterkvart.
–Egblirkvalm,seierMor.
Frankharsikkertti–tolvtruseråskiftepå.Nårmange avdeihengtiltørkpåsnora,serdetutsomhuseterfullt avgutar.
Servitørenkjemmedglasogdrikke.Mordreiarpåglaset ogseierlågt:
–Dettekunnedeihaskiftaut.Sjåalleripene.Deter nestenmeirriperennglas.
MensFrankogMoret,lyttardeitilungdomane.Deneine seier:
–EglasomeinsøppeltømmariEngland.Hanvann nokoforferdelegilotto,sikkerthundremillionar.Sårota hanbortalt,påbilarogdamerogprivatfly.Dahanvar blakk,fekkhanikkjeattjobbensomsøppeltømmar.No arbeiderhanpåeinkjeksfabrikk.
Deitoandreler.
FrankogMoretutanåsnakke.Ungdomanesnakkar omfolksomharrotavekkpengar.Eirynkeveksframi pannatilMor.Franknytdenekstraosten.Hanharananaspåsinhalvdel.Ananasbitarserutsomslikekorteog tjukkesolstrålarsomhanteiknaoppeihjørnetavarket dahangjekkiførsteklasse.
MorogFrankgreierikkjeåeteoppalt.Morspørom ungdomanevilharestane.Detkjemheiltuventapådei. Deilyseropp.
–Tusentakk,såsnilt,seierjentamedmetallkvisa.
Morleitarilommebokaettertips.Homåveljemellom einfemtilappogeinfemkroning.Holeggattfemkroningen.
–Deterkanskjesistegong,seierho.
–Sistegongkva?spørFrank.
–Ategkantipsesålite.
Ibilen,påvegheim,seierMor:
–Egtrurdeterbestålevesomfør. Frankserpåhenne.
–Somfør?
–Ja,viskalikkjesløse.
–Skalviikkje?
–Vitrengikkjeeitstorthus.Vitrengikkjenybil,vi trengikkjesmykkeogklokker.
Dethøyrestutsomdelaravdeitiboda,synestFrank. Ellerdetellevte.
–Vihartjuefiremillionar,protestererhan.
Morharknyttnevanerundtrattet.Detervanskelegå snakketilfolkmedknyttnevar.–Vitrengikkjeseiedettil nokon.Detkanverehemmeleg.Dindelskalståibanken tildubliratten.
–Atten?utbrytFrank.Hokunnelikegjernesagtathan måhentepenganepåeinannanplanet.
–Førstskalduuansettgåpåskule,ogikkjeblibortskjemt.
–Korforikkje?seierFrank.
Deiandreiklassaharbesteforeldresomskjemmerdei bort.Langtbort.Frankharberrebesteforeldresomer langtborte.
–Ogegskaljobbe.Egskalikkjegåheimeogslengei morgonkåpe.
–Duvaskargolv,seierFrank.
–Ogbordogstolarogtrapper,seierMor.–Også snakkaregmedfolk!
HeimesparkarFrankavsegskoa.Deneinesmelleri veggen,litthardareennhanhaddemeint.Deterliksom skoenersint.Densinteskoensmittarhan.Hangårinn pårommetsittoglukkardøramedeitsmellogleggseg hardtnedpåsenga.
–Duerheldigsomharditteigeromåveresuri,ropar mammafrågangen.–Dethardeiikkjeiutlandet.Tenk påiAsia.
FrankvilikkjetenkepåiAsia.
Hanfinneinteikneserie,menlesikkje.Hanberreblar, såfortatlydane–svisj,svisj–minneromskisomsvingarrundtslalåmportar.Hanleggbladetfråsegogersur isenga,suriheilerommet.
TilfrukostleggFrankeiekstrapølsepåskiva.Idethan tardenførstejafsen,rivhanmedsegdenekstrapølsa.Da legghanpåendaei.
–Ikkjeetberrepålegg,seierMor,medryggentil.
–Tjuefiremillionar,svarerFrank.
–Ja,mendufårhaldepølsenefasttilskivasomfør. Hofiklarmednokopåkjøkkenbenken,menFrankser ikkjekva.Såsethosegmedeiskiveogeinkoppkaffi ogserut.Uteerdetsomvanleg.Mørkeoglyseskyerom kvarandre.Littregn,serdetuttil.
Detliggeisakspåkjøkkenbenken.
FrankserpåskivasomMorløftartilmunnen.
–Majonesen,seierhan.–Denerbreiare.Duharlaga størrehol!
Morristarpåhovudetmenshotygg.Hoharmajones påleppene.Hoharmajonespåfingertuppane.Hobrukeråhamajonesentynnsomeinsytråd.Noerdentjukk someilampeleidning.
–Deterikkjemeirnoennfør,seierho.–Førlagaeg langekrusedullar,mennoharegberrerettestrekar,ser du.Deterhellermindrenoennfør.
EtterfrukostgårFranktildenbruneskulenmidtibygda. Deisomvaldebrunt,tenktekanskjeatfargenskulle minneunganeomeistorsjokoladekake.Mendenminner jolikemykjeomeiku,ellerdetsomkjemutavkua.
IeinsøledamutanforskulenståreingutsomheiterPål. Omnokonkjemnærnok,sprutarhansølepådei.Frank ogdeiandregåreinomvegforåsleppeunna.Deterdumt atnokonkanståmidtoppieisøleoggjereandresølete, utanåblisøletesjølv.
–RitaBedrita,roparPål.–OgIdaGravida.Peterein halvmeter.Frankskalhabank,ogLiseharkvise.
–Duersåbarnsleg,seierVibeke.–Nårdublirvaksen,vissdublirvaksen,kjemduberretilåblieintulling somstårundereinlyktestolpeogroparstyggeordetter folk.
–VibekeRumpesprekke,roparPål. –PålSjølvmål,seierVibeke.
MendeterforsvakttilåfornærmePål.
Dadammenertom,gårPålinn.
Iførstetimeskaldetveresamfunnsfag,menallesnakkar berreomdenstoregevinsten.
–Kandensomharvunne24millionar,rekkeopp handa?spørlæraren.
Frankfårlittlysttilårekkeoppeinfinger,liksomhan meldersegfrivilligtilåhentemjølk.Menhanlètdet vere.
–Nei,deteralltidandresomvinn,sukkarlæraren.
Menhoopnarikkjebokasi,sådetermeiningaatdeiskal snakkelitt.
–Menomdehaddevunneeinsliksum,kvavillede bruktpenganetil?
Alleskalfådagdrøymelitt.
–Eigravemaskin,seierOskarutanårekkeopphanda. Oskarvaksoppisandkassa,ilagmedeingulspade.
Noharmindreungarovertatt.Menhanstårofteogser påoggirgoderåd.
–Såkandugravedegeitomttileitstortslott,seier læraren.
–Nei,seierOskar.–Berreforågrave.Ogdetmåvere lyspåtaket,såegkangraveomkvelden.
FarentilOskarhareigagravemaskin.Deterhansom grevgraverpåkyrkjegarden.AvogtilfårOskarveremed pååfyllejordoppihola,oppåkistene.
–Egskalblipopstjerne,seierEdel.
Deterikkjesvarpåspørsmålet,mendeterdethosvarerpådeiflestespørsmål.Akkuratnosparerhotilei vindmaskin.Denskalståpåkantenavscenanårhosyng. Såvildetblafreihårethennar.Pådenmåtenblirsongen meirlevande.Snartvilhosyngepåeinstadion,framforti tusenmenneske,såfintatfolkvilrivesegihåretogkaste stolarpåkvarandre.Detkjemikkjetilåskje,hargutane sagttilhenne.Hosyngganskegodt,menikkje så godt. Omfolkskalhyleogrivesegihåret,måhonokbetale deiforågjeredet.
–Denisa,seierlæraren.
DenisasitframforFrankogharhatteinutolmodig halvlinjaloppeiluftalenge.
–Marsrakett,roparho,utanåtanedlinjalen,somom
hovilpeikekvavegmarsrakettenskalgå.Lærarensmiler oglukkaraugaeistund,somomhoserføresegDenisa påMars,ellereinannanplasslangtborte.
–Frank?
–Hæh?skvettFrank.
–Kvavilledubruktdeitil?
–Eg?spørhanogkjennerathanblirvarmifjeset.Han måsvarenokofort.Hankjemikkjepånoko.Hanseier berre:
–Ekstraost!
Klassaler.
–Ikkjenokoanna?
–Nei,seierFrankogbittenneneihop.
–Mådupådo?
Klassaskrattar.
–Nei,seierFrank.
–Ok.Kvameddeg,Aleksandra,seierlæraren.Deter hosomsitlengstvekkfråFrank.
–Eitstortsvømmebasseng,seierAleksandra.–Med sånnemassasjestrålarutavveggane,ogmedstupetårn, ogeinkioskmedgratisisogsolstolarogparasollar,og eindigerpalme.
–Palme,seierDenisahånleg,somompalmeskullevere nokodummareenneinmarsrakett.
Snartharallefåttsagtsitt.Lærarenkastareitfortblikk påFrankførhotaroppsamfunnsfagboka.
–Ogdu?spørOskar.
Hanspørforåsleppesamfunnsfag.
Lærarentenkerframeitsmilifjeset.
–Egvillenokreist,seierho.
–TilMars?spørDenisa. –Absoluttikkje,seierho.–Kanskje i mars,menikkje tilMars.
Frankharikkjesagteitpip.DeterMorsomharforsnakkaseg.HoharringttilMorsi,altsåbestemor,som burtotimarborte,ogsagtdettilhenne.Bestemorharsikkertlovaåhaldedethemmeleg,mensåharhogåtttilfrisøren,ogderharhoikkjegreiddåhaldeseg.Etterpåkan frisørenhanemntdetforjentasomkostargolvet,ogsagt athoikkjemåseiedetvidare,ogsåvidare,ogbråttsame kveldringerdetpådøratilFrankogMor,ogder,utei regnet,utanparaplyogigummitøflar,stårnabodamaog pip:
–Erdetsant?
DeinestetimanesitMoritelefonen.Hoseiertakkog nei.Franktipparathoseierneinårfolkspøromhoskal slutteijobben.Morvaskarpåeinheimforslepphendte. Deterikkjetilåhaldeut,seierhominstéingongiveka.
Folkfyllerkaffikoppaneheiltoppogtrurdeikangåtilbaketilrommasineutanåsøle.Pågolvetikantinakan storedyretesegmettepåsmular.Pådogreieringenå kastetørkepapiretibøtta.Deiberredaskarhendenemot papireteitpargongerogslepperdetutilufta,somom detvareibrevdue.
–Dukanvelfinneeinannanjobb,seierFrank,minst éingongiveka.
FrankhøyrerpåstemmatilMorathosmiler.Hanserut vindauget.Dereraltsomfør.Grasmedhuspå.Husmed graspå.
Nestemorgon,førførstetime,blirFrankomringaikorridoren.Allevilruskehanihåretogklappehanpåskuldrene.Deiminsteunganevilhaautografenhans,ogei jenteisjuandespøromdeiskalverekjærastar.Hanhøyrerordsom«Ferrari»og«luftputebåt»og«rulletrapp» og«Barcelona».Ingenbryrsegomatdetringerinn,før einlærarkjemogseier«hei!»påeinstrengmåte.
Dettartidåfåroiklassa.AlleserpåFrank.Lærarenser lurut.Deiskalhamatte.Hanskrivpåtavla:
«Franker10årgammalogvinn24millionarkroner.Kor mykjekanhanbrukekvardagrestenavlivetomhanblir 80år?»
Klassaharlærtåreknegjennomsnitt.Deiflinkebøyer segoverkalkulatoren.Deisomikkjeersåflinke,serpå Frank,somomsvaretskaldukkeoppifjesethans.Frank veitkorleishanskalreknedetut,mengjerdetikkje.Han sernediruteboka.Einavelevanelurerpåkormangenullardeterieinmillion.Lærarenmåskrivetaletpåtavla. Sofieserpåtaletogrekkeropphanda.Hoerdenminste iklassa.Hoerlittrar.Hoseier: –Smilefjesinni?
–Nei,seierlæraren.
–Korforikkje?
NårSofieskriv,brukerhoåpyntebokstavenOog talet0medsmilefjes.Lærarenharsagtathomåslutte meddet.Omhoeingongskaljobbepåkontor,medå skrivebrevogrekne,kanhoikkjekasteborttidamed åfylleo-anemedsmilefjes.Dakjemhotilåfåsparken.
Jørgenrekkerhandaivêret.Farenhansarbeideri bank.
–939kronerdagen,seierhan.
–Ogtrettitreøre,seiereijente.
–Omduberreblirførtiår,kandubrukedobbeltså mykje,seierOskar.
–Eh,nei,seierJørgen.–Hanerjoikkjenullår no.
Lærarenskrivsvaretpåtavla,underoppgåva,medto strekarunder.
Detblirheiltstille.ElevaneserpåsvaretogpåFrank. Detereiundringismiladeira.Einavstand.NårFrank ikkjesmilertilbake,smittardetoverpådeiandre.Smila blirtilleppermedholmellom.939kroner.Alleiklassa kandenveslegongetabellen.Femgongerfemertjuefem.Seksgongersjuerførtito.NoserFrank,iauga tildeiandreelevane,athankanskjeharblitteitaltfor stortreknestykkefordei.Frankhøyrerheimei939-gongen.
–Hmm,seierlærarendahanmerkarkorstilledetblir