Issuu

No12

december 2020

Werk veilig & gezond met arbo en preventie Pesten op de werkvloer / 08

Or tegen de sluipmoordenaar / 10

Informatierecht contra geheimhoudingsplicht / 14

Colofon OR magazine is een uitgave van vakmedianet Hoofdredacteur Jac. Janssen ormagazine@vakmedianet.nl

inhoud

Aan dit nummer werkten mee: Wanne van den Bijllaardt, Marianne den Boef, Peer van den Bouwhuijsen, Mark Capel, Ester Damen, Harry Hartmann, Wim Hoogendoorn, Helmi Kaskens, Britt Korsten, Loek Kusiak, Koen Langenhuijsen, Annet Maseland, Frank van Marwijk, Carola Meyer, Joost van Mierlo, Isaäk Mol, Peter Passenier, Paul Peijnenburg, Jan Popma, Gerard Scheenstra, Martijn Vaessen & Ernst Verrijk (allen tekst), en Joep Bertrams, Arend van Dam, Rosa Janssen, Shutterstock (beeld). Uitgever Roel van Rijk Accountmanager André van der Hammen, tel. 088 - 584 09 25 andrevanderhammen@vakmedianet.nl Marketing Fabian Vergne fabianvergne@vakmedianet.nl Vormgeving & opmaak colorscan, www.colorscan.nl Druk Wilco, Meppel Adres Vakmedianet, Postbus 448 2400 AK Alphen aan den Rijn www.ornet.nl

26 /Puzzelen in onzekere tijden Corona en de reissector

Abonnementenadministratie klantenservice@vakmedianet.nl, tel. 088-5840888 Abonnementen OR magazine verschijnt 10 keer per jaar. Jaarabonnement € 321,00. Verzending buitenland per jaar € 29,50 (EU) en € 41,50 (niet-EU-landen). Prijzen zijn exclusief btw. Op alle uitgaven van Vakmedianet zijn de Algemene Voorwaarden van toepassing. Die zijn te vinden op www.vakmedianet.nl. Oplage Door onafhankelijk accountant gecontroleerde oplage. Zie voor accountantsverklaring van Grant Thornton www.vakmedianet.nl Copyright Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieen, opnamen of op enige andere manier, zonder voorafgaande toestemming van de uitgever. © Vakmedianet 2019

1. Onderzoek zachte en harde HR-metrics verzamelen

5. Interventie workshops, sessies etc.

2. Inzicht HR-Scorecard

4. Advies

3. Analyse

Voorstel op basis van cijfers en business plan

GAP-analyse, dataverzameling

28 /Meten is weten Hoe duurzaam inzetbaar is jouw organisatie?

30 /Snel is niet per se beter Klaar voor de digitale transformatie?

Publicatievoorwaarden Op iedere inzending van een bijdrage of informatie zijn de standaardpublicatievoorwaarden van Vakmedianet van toepassing. Deze zijn te vinden op www.vakmedianet.nl. Disclaimer Alle in deze uitgave opgenomen informatie is met de grootste zorgvuldigheid samengesteld. De juistheid en volledigheid kunnen echter niet worden gegarandeerd. Vakmedianet en de bij deze uitgave betrokken redactie en medewerkers aanvaarden dan ook geen aansprakelijkheid voor schade die het directe of indirecte gevolg is van het gebruik van de opgenomen informatie. ISSN 2543-2125 Partner:

32 /Adviseren in de

34 /Ontruimen moet

Tussen kernwaarden kiezen is niet simpel

Beperk de gevolgen van een calamiteit

taal van de directie

je oefenen!

December 2020

welkom rubrieken 04 /Actualiteiten

JAC. JANSSEN IS HOOFDREDACTEUR VAN OR MAGAZINE ORMAGAZINE@VAKMEDIANET.NL

06 /Vraag en antwoord Het CAOP beantwoordt or-vragen

13 /Ambtelijke zaken

Gure wind

Wat zeggen verzuimcijfers?

16 /Joeps loep Geintje

24 /Or-lid aan het woord

‘Diversiteit zorgt voor zakelijke meerwaarde.’

25 /Uit de bedrijfscommissie SER-rubriek: Arbo en de or

36 /Jurisprudentie

Drie juristen bespreken een zaak

38 /Opleidingen

Or & communicatie 17 /Vraag en antwoord

Contract arbodienstverlener bij aanpak van verzuim

18 /Kiest jouw or voor de helft plus 1? Beïnvloed de stem van de meerderheid

20 /Communiceer meer over arbo Or en arbeidsomstandigheden

22 /Vijf levels van invloed Modern informatierecht

opinie 07 /Mark Capel

Sterkte KLM en Minister Hoekstra

24 /Wim Hoogendoorn

Wat kinderen je over pensioen kunnen leren

December 2020

Link gedoe hoor, werken. Als je al niet met gevaarlijke stoffen omgaat en daardoor chronisch ziek wordt, of vlak na je pensioen overlijdt zoals wijlen mijn schoonvader, kun je nog steeds dagelijks in een gebouw zitten waar brand of andere pleuris kan uitbreken. Je kunt overspannen raken door onbevredigend werk of door overmatige stress. Ook de thuiswerker ontkomt daar niet aan. Want ook thuis kan je gepest worden, online, door collega’s of je chef. Ik vind de cijfers best schokkend die je op de volgende pagina’s leest. Lastig te geloven dat er zoveel leidinggevenden zijn die hun medewerkers blijkbaar koeioneren, buitensluiten of op andere manieren schofferen. Alhoewel, managers zitten vaak tussen hamer en aambeeld, tussen de dwang van de directie en de wil of onwil van de medewerkers die het werk uitvoeren en zelden zin hebben in de veranderingen ‘die ze nu weer van bovenaf hebben bedacht’. Je zou er haast een somber mensbeeld van krijgen. Maar daar schieten we niks mee op. Sterker nog, een negatief mensbeeld werkt als een zichzelf vervullende voorspelling: je krijgt er leiders als Poetin en Trump voor terug. Al zal die laatste binnenkort eindelijk het veld moeten ruimen, als een tegenspartelende kleuter die snel zoveel mogelijk speelgoed sloopt terwijl hij uit de speeltuin wordt afgevoerd. Fascinerend, dat juist zoveel kwetsbare mensen opnieuw op die stinkend rijke leugenaar hebben gestemd. Het is goed om te bedenken dat de huidige pandemie aan het licht brengt hoe kwetsbaar we allemaal zijn. Dat de weelde die we gewend waren – en die nog steeds ongelijk verdeeld is – dun is als het ijs van één nacht. Dat de gevolgen van de coronacrisis nog maar amper zijn begonnen. Veel organisaties en hele sectoren voelen de gure wind van de reorganisatie al aankomen. Medezeggenschappers hebben hierin de taak én mogelijkheden om het werknemersbelang te verdedigen, ook op de langere termijn. Geen geringe verantwoordelijkheid. Wees je daarvan bewust. Wees goed voorbereid als ondernemingsraad! Met de kennisbank OR in de praktijk heb je altijd toegang tot een schat aan tools, adviezen en artikelen voor een succesvolle uitoefening van je or-werk. Zie ORindepraktijk.nl

actualiteiten

Reiskostenvergoeding bij thuiswerken weer belast Veel bedrijven schrappen vanaf 1 ja-

meestal nog wel onbelast worden ver-

vindt dat werknemers ‘hoe dan ook’

nuari 2021 de vaste reiskostenvergoe-

goed.

compensatie verdienen voor de kosten

ding. Reden: de extra vrijstelling ver-

Werkgevers pleiten voor aanpassing van

die ze maken. ‘Zeker gezien het feit dat

valt. De vergoeding geldt nu vaak als

de huidige vergoedingsregelingen voor

ze productiever geworden zijn, aldus

compensatie voor thuiswerken.

woon-werkverkeer. Ook willen ze thuis-

Fortuin. Een thuiswerkvergoeding is on-

werkvergoedingen belastingvrij kunnen

der andere bedoeld voor sneller en duur-

lleen in het ﬁscale jaar 2020 kun-

verstrekken. AWVN adviseert werkgevers

der internet, printen, verwarming, ver-

nen werkgevers reiskostenver-

die reiskosten en/of thuiswerkkosten

koeling, elektra en koffie. Die kosten

goedingen onbelast blijven

willen vergoeden om een ‘waarje-

spaart de werkgever deels uit wanneer

doorbetalen. Bijvoorbeeld als compensa-

werkt-budget’ in te voeren. Daaruit kan

veel mensen werken vanuit hun eigen

tie voor de extra kosten van thuiswerken.

de werkgever per werknemer vergoeden

huis. Het Nationaal Instituut voor Bud-

Vergoedingen voor reiskosten vallen niet

wat nodig is om goed te kunnen werken:

getvoorlichting (NIBUD) becijferde dat

in de vrije ruimte van de werkkostenre-

de ene werknemer krijgt een vergoeding

het een werknemer gemiddeld 2 euro

geling als de werkgever de vergoeding al

voor reiskosten tussen woning en werk,

per dag kost om thuis te werken. Het

vòòr 13 maart betaalde.

de ander voor thuiswerken. Fiscaal zou

gaat dan om extra verbruik van elektrici-

Vanaf 1 januari 2021 vervalt de vrijstelling

de overheid dat moeten ondersteunen

teit, water en gas. Maar het Nibud reken-

helemaal. ‘Straks moeten werkgevers zélf

met een gerichte vrijstelling.

de ook kopjes koffie, wc-papier en de af-

de extra heffingen voor hun rekening

Compensatie voor de kosten van thuis-

schrijving op het bureau en stoel mee.

nemen. Dat kan een heel kostbare zaak

werken is ook steeds vaker opgenomen

Werkgevers besparen op kosten wan-

worden’, zegt Jannes van der Velde van

in cao’s. Toch stelt de FNV dat nu minder

neer werknemers niet op kantoor ko-

de AWVN. De eindheffingen over het

dan 1 op elke 10 werknemers een thuis-

men. Kitty de Jong van het FNV vindt

loon kunnen oplopen tot 80 procent.

werkvergoeding krijgt. Het CNV houdt

dat deze kosten reëel worden als je ze

Werkelijk gemaakte reiskosten kunnen

het op een kwart. Voorzitter Fortuin

een langere tijd maakt.

Cao-seizoen blijft haperen; lonen zakken verder weg Ook in oktober bleef het aantal afge-

De gemiddelde loonafspraak zakte van

maandgemiddelden zullen naar ver-

sloten cao’s achter bij de verwach-

3 procent in januari en februari naar 1,7

wachting van de werkgevers de ko-

ting. Behalve de coronacrisis is ook

in oktober. Dat was de eerste maand dit

mende 2 maanden verder dalen.

het verschil tussen de wensen van

jaar waarin het percentage daalde on-

Begin november bereikten 225 cao’s

vakbonden en de mogelijkheden bij

der 2 procent. Over heel 2020 bedraagt

hun einddatum zonder dat er een

werkgevers een struikelblok. Dat

de gemiddelde loonstijging nu 2,6 pro-

nieuwe cao is afgesloten.

meldt werkgeversvereniging AWVN.

cent. Vorig jaar was dat 2,8 procent. De

n oktober werden 19 nieuwe of vernieuwde cao’s afgesloten. Meer dan de 12 van september, maar duidelijk

onder het maandgemiddelde van 30 voor oktober. De gemiddelde loonafspraak bedroeg in oktober 1,7 procent. Dat is veel lager dan vóór de crisis, en ook duidelijk lager dan in de andere maanden van 2020. AWVN verwacht dat de cao’s van november en december opnieuw lagere gemiddelden zullen bevatten. Dit ondanks de looneis van 5

Sinds januari zijn 128 nieuwe of vernieuwde cao’s gesloten, waarvan de meeste vóórdat de crisis uitbrak.

procent, waar met name de FNV meestal aan vasthoudt volgens de AWVN.

December 2020

actualiteiten

Wanneer ben je in dienst? De manier waarop je werkt, bepaalt de arbeidsrelatie tussen werkende en opdrachtgever of werkgever. Niet wat beiden daarover schriftelijk

Coronacrisis verdringt aanpak schijnzelfstandigheid

hebben vastgelegd. Dat is de essen-

Dit kabinet maakt geen concrete

tie van een recente uitspraak van de

plannen meer om schijnzelf-

Hoge Raad. De uitspraak kan grote

standigheid tegen te gaan. Te

gevolgen hebben voor allerlei ar-

weinig tijd, vooral door de co-

beidsrelaties zonder duidelijke juri-

ronacrisis. Wel komt het kabinet

dische basis.

met adviezen. Maar de uitwerking laat het aan de volgende re-

e Hoge Raad deed uitspraak in

gering. Vakbonden hebben ver-

een zaak over een vrouw met

ontwaardigd gereageerd.

een uitkering, die maanden-

lang werkte als servicedeskmedewer-

Een van de adviezen die minister

ker voor de gemeente. Volgens de

Wat is de wettelijke omschrijving van

Koolmees van Sociale Zaken zijn

vrouw deed ze hetzelfde werk als colle-

de arbeidsovereenkomst? De HR ver-

ambtenaren laat uitwerken, zou gaan

ga’s met een reguliere arbeidsovereen-

wijst naar hiervoor naar artikel 7:610

over de omstandigheden waaronder

komst. Daarvoor wilde ze dan ook het-

van het BW. Dat omschrijft de arbeids-

mensen die werken voor platforms

zelfde loon ontvangen, geen

overeenkomst als de overeenkomst

als Deliveroo en Uber toch in loon-

‘stimuleringspremie’.

waarbij de ene partij, de werknemer,

dienst zijn. ‘Tenzij het platform kan

zich verbindt in dienst van de andere

bewijzen dat het werk mag laten uit-

De Hoge Raad verwierp de vonnissen

partij, de werkgever, tegen loon gedu-

voeren door een zzp’er’, nuanceert

van kantonrechter en gerechtshof. Deze

rende zekere tijd arbeid te verrichten.

Koolmees.

rechters hadden gesteld dat het niet kon

Indien de inhoud van een overeen-

Verdere uitwerking van concrete

gaan om een arbeidsovereenkomst om-

komst voldoet aan deze omschrijving,

voorstellen over regulering van de

dat partijen dat niet zo hadden afge-

moet de overeenkomst worden aange-

arbeidsmarkt is vertraagd door de

sproken. Bij de beoordeling of het gaat

merkt als een arbeidsovereenkomst.

noodsteun voor bedrijven tijdens de

om een arbeidsovereenkomst gaat het

Niet van belang is of partijen ook daad-

coronacrisis, aldus Koolmees. Daar-

er volgens de Hoge Raad om ‘of de

werkelijk de bedoeling hadden de

om moet een volgend kabinet aan

overeengekomen rechten en verplich-

overeenkomst onder de wettelijke re-

de slag met de ‘verschillende moge-

tingen voldoen aan de wettelijke om-

geling van de arbeidsovereenkomst te

lijkheden’ die Koolmees en zijn

schrijving van de arbeidsovereenkomst.’

laten vallen.

staatssecretaris laten uitwerken.

Redt BIK banen in de coronacrisis? Bedrijven die aanzienlijk blijven in-

onafhankelijke Kamerlid Wybren van

Investeringen gedaan vanaf 1 oktober

vesteren in duurzame productie-

Haga.

2020 tellen mee. De investering moet voor 31 december 2022 volledig zijn

middelen zoals machines, bestelauto’s of computersystemen kunnen

De BIK gaat over investeringen in be-

betaald. Binnen een half jaar na die

daar een korting op de loonheffing

drijfsmiddelen, en die middelen moe-

volledige betaling moet het bedrijfs-

voor krijgen. Dat is de kern van het

ten nieuw zijn. De ondergrens is 1500

middel in gebruik zijn. Een BIK aanvra-

wetsvoorstel Baangerelateerde In-

euro per bedrijfsmiddel en 20.000 euro

gen kan naast andere investeringskor-

vesteringskorting (BIK).

per aanvraag. Bij investeringen tot 5

tingen. Door de verrekening met de

miljoen euro per kalenderjaar krijgen

loonheffing kunnen ook bedrijven die

et voorstel kan ondanks hevi-

bedrijven een korting van 3 procent

geen winst maken de BIK gebruiken.

ge kritiek rekenen op een

van het investeringsbedrag. Bedraagt

Staatssecretaris Hans Vijlbrief past de

meerderheid in de Staten-Ge-

de investering meer dan 5 miljoen, dan

BIK zodanig aan dat 65 procent van het

neraal. Dat komt door steun van de

is de korting 2,44 procent van het geïn-

beschikbare budget naar kleine en

SGP, Forum voor Democratie en het

vesteerde bedrag.

middelgrote ondernemingen gaat.

December 2020

VRAAG & ANTWOORD

Het CAOP beantwoordt gratis or-vragen van lezers. Dat gebeurt snel en deskundig, binnen enkele werkdagen. Heb je een vraag, stel die dan via de website: www.ornet.nl/vragenservice/. De vragenservice wordt vanuit het CAOP gecoördineerd door Harry Hartmann. Het CAOP is het kennis- en dienstencentrum op het gebied van arbeidszaken in de publieke sector (www.caop.nl).

Financiële informatie

le informatie weigert (schriftelijk) te verstrekken, kan de or de ondernemer daartoe dwingen via een rechtsgang. Bij

Onlangs hebben we met de or de jaarstukken ontvangen, maar nu blijkt dat het bedrijf onder de deﬁnitie ‘klein bedrijf’ valt en dat de winst- en verliesrekening niet meer openbaar gemaakt hoeft te worden. De inzage in de ﬁnanciële stand van het bedrijf was al niet groot, maar wordt op deze manier wel heel sterk beperkt. Nu heeft een or informatierecht op dit gebied, maar heeft de or dan ook controlerende verantwoordelijkheden?

voornemens die samenhangen met ﬁnanciële keuzes en die leiden tot voorgenomen besluiten op grond van artikel 25 WOR, en die niet gemeld zijn op de artikel-24-vergadering, kan de or zich erop beroepen dat hij niet tijdig is geinformeerd.

Waar/onwaar

mene gang van zaken tijdens de artikel-24-vergadering.

We hebben een actieve or binnen onze organisatie. Maar in de notulen die naar de complete achterban worden verzonden, worden geregeld onwaarheden gemeld. Kan dit zomaar?

Daartoe behoort het ﬁnancieel-economisch beleid. De or

Wanneer het gaat om de overlegvergadering is het gebrui-

mag de informatie opvragen die hij redelijkerwijs nodig

kelijk dat deze notulen door beide partijen, or en bestuur-

heeft om te kunnen zien welke organisatorische en perso-

der, gecheckt en mogelijk gewijzigd worden. Gaat het om

nele gevolgen daaruit voortkomen, en ook of er belangrijke

de notulen van de or-vergadering, dan bepaalt de or die

investeringen plaatsvinden waarover advies gevaagd moet

zelf. Staat de or niet open voor goede feedback op onjuist-

worden. De or is echter geen controleorgaan. Hij heeft wel

heden in hun or-notulen, dan is het aan de bestuurder om

het inzicht nodig om te beoordelen hoe de organisatie het

hierover zelf helder te communiceren en eventuele fouten

de komende periode gaat doen, en daarover gevraagd en

recht te zetten die de or gemaakt heeft. Dit zal de or ook

ongevraagd advies uit te brengen. Ook in relatie met artikel

stimuleren de samenwerking met de bestuurder te zoeken

25 WOR. Het is wel zaak ernaar te vragen en de informatie

om dit op te lossen.

te verkrijgen, maar de or draagt niet de verantwoordelijk-

Gaat het om een verschil van mening tussen or en be-

heid voor eventueel gemaakte (verkeerde) ﬁnanciële keu-

stuurder over beleidsmatige keuzes van de or in hun be-

zes. Als or heb je wel de inspanningsverplichting om er-

richtgeving, dan dient de bestuurder daaruit te blijven.

naar te blijven vragen, en de openheid en transparantie

Feedback geven op berichtgeving dient vooral het corrige-

daarover te bevorderen. Als de ondernemer de essentië-

ren van feitelijke zaken.

Op grond van de Wet op de ondernemingsraden (WOR) is de ondernemer verplicht om je te informeren over de alge-

December 2020

Externe deskundigheid De bestuurder van mijn nieuwe or heeft een personeelscontrolesysteem ingevoerd. Daar heeft de or mee ingestemd. Nu blijkt dat de bestuurder de controle heeft uitbesteed aan een extern bedrijf, dat het onder meer door studenten laat uitvoeren. De or is niet betrokken bij de keuze voor het bedrijf of de opdracht aan dat bedrijf. Mag dat? De bestuurder van mijn nieuwe or heeft een personeelscontrolesysteem ingevoerd. Daar heeft de or mee ingestemd. Nu blijkt dat de bestuurder de controle heeft uitbesteed aan een extern bedrijf, dat het onder meer door

column

MARK CAPEL DIRECTEUR TRAINIAC

Sterkte, KLM en Hoekstra

studenten laat uitvoeren. De or is niet betrokken bij de keuze voor het bedrijf of de opdracht aan dat bedrijf. Mag dat?

Quorum Als de directie de or bijeen wil roepen voor een spoedoverleg, mag dit dan plaatsvinden zonder dat alle leden erbij zijn? In art. 23 lid 1 van de Wet op de ondernemingsraden staat dat de ondernemer en de or bij elkaar dienen te komen binnen twee weken nadat hetzij de or, hetzij de ondernemer daarom heeft verzocht onder opgave van reden. De WOR zegt ook dat dat de or zijn eigen werkwijze bepaalt. Het or-reglement regelt voor een deel die werkwijze van de or. Iedere or heeft zijn eigen reglement. In dat reglement staat (gewoonlijk) dat een vergadering van de or rechtsgeldig is, als het quorum wordt gehaald. Vaak gaat het dan om meer dan de helft van het aantal leden, maar dat kan je nalezen in je eigen regelement.

Twee petten Mag een leidinggevende lid worden van de or? Hij is lid van het managementteam. Indien jullie leidinggevende voldoet aan de duur van het dienstverband in de Wet op de ondernemingsraden, is hij net als alle medewerkers in loondienst en heeft hij medezeggenschapsrechten. Het is aan betrokkene zelf om die petten goed te scheiden, of daar met elkaar goede procesafspraken over te maken binnen de or. Goede communicatie aan de voorkant voorkomt onduidelijkheden bij de uitvoering van het medezeggenschapswerk.

Ook een vraag? Heb je ook een vraag voor deze rubriek? Stel deze op ornet. nl (klik op rubriek Vragenservice). Hier vind je ook nog

De coronacrisis slaat toe in het Nederlandse bedrijfsleven en laat diepe sporen na. Veel bedrijven maken gebruik van de staatssteun uit de NOW-regelingen om het hoofd boven water te houden. Door deze staatssteun ook is de enorme golf van faillissementen tot op heden uitgebleven. Veel sectoren worden hard getroffen. Ook de luchtvaart, met boegbeeld KLM voorop en de grootste gebruiker van de NOW-regeling. Ook al roept minister Hoekstra (Financiën) regelmatig dat KLM en Schiphol belangrijk zijn voor onze economie, hij geeft nog geen groen licht voor de miljarden aan staatssteun (belastinggeld). Dit heeft vooral te maken met de houding van vakbonden FNV en pilotenvakbond VNV. De minister stelt namelijk voorwaarden aan de miljardensteun waaronder loonoffers. De vakbonden willen hierin niet mee. Dat is natuurlijk hun goed recht, maar het is de vraag of dat wel verstandig is. Wat is immers het alternatief? Het alternatief is dat KLM, net als andere bedrijven, failliet zal gaan, met alle gevolgen van dien. De vakbonden nemen de gok dat de minister alsnog overstag gaat, want àls KLM failliet gaat, heeft dat niet alleen gevolgen voor KLM en haar personeel, maar ook voor veel andere bedrijven die in meer of mindere mate afhankelijk zijn van KLM. Deze gok van de vakbonden vind ik gevaarlijk en misschien zelfs wel misplaatst. Als je zoveel meer steun moet krijgen dan de andere bedrijven en je dan als vakbonden de arrogantie hebt eisen te stellen aan deze steun, dan vraag ik mij oprecht af of de minister de staatssteun nog wel moet overwegen. KLM kan immers op termijn niet leven zonder het geld van de belastingbetaler, maar de belastingbetaler kan wel zonder KLM. Overigens betekent het niet dat als KLM wel de staatsteun krijgt zij niet failliet gaan. Niemand weet hoe lang de coronacrisis nog zal voortduren. Het is dus geen onrealistisch scenario dat KLM ook na miljarden staatsteun, geﬁnancierd door ons, de belastingbetaler, failliet kan gaan. Ik wens KLM, de vakbonden en minister Hoekstra veel wijsheid.

andere or-gerelateerde vragen en antwoorden. December 2020

ARBO

TEKST LOEK KUSIAK BEELD SHUTTERSTOCK

Pesten op de werkvloer kost twee miljard per jaar

‘De or tegen de treitermanagers’ Werknemers die last hebben van pesterijen van collega’s verdienen meer aandacht en steun van de medezeggenschap.

(32%) en mensen in de ICT-sector (34%) krijgen bovengemiddeld vaak te maken met pestgedrag. Van de mensen die wordt gepest, durft 11 procent niets te zeggen uit angst de baan te verliezen, vaak omdat het de eigen leiding-

r-voorzitter Jan Gelissen bij

‘Schokkende cijfers’

gevende is die pest.

chemiebedrijf Sabic in Sit-

De or-voorzitter haalt een onderzoek

Daems: ‘Bijzonder triest dat de leiding-

tard-Geleen wordt regelmatig

aan naar de werkbeleving bij Sabic.

gevende die een rolmodel moet ver-

aangesproken door werknemers die

Uitkomst: acht procent van de werkne-

vullen bij het bewaken van een prettige

doelwit zijn van pesterijen. ‘Voor velen

mers voelt zich ‘onheus bejegend’, on-

en veilige werksfeer, zich schuldig

ben ik blijkbaar een soort vertrou-

der meer door pesten. ‘Een van onze

maakt aan pesten. Vaak houden lei-

wenspersoon. Pesten gebeurt bij ons

directeuren,’ aldus Gelissen, ‘reageerde

dinggevenden elkaar ook de hand bo-

in veel afdelingen en kenmerkt een

hierop met de opmerking dat acht pro-

ven het hoofd.’

verziekte werkcultuur. Het is altijd de

cent reuze meevalt. Ik vind dat een

Vijftig procent van de daders van pes-

zwakste, of iemand met een andere

ernstige bagatellisering.’

ten is de leidinggevende, zegt Laura

huidskleur die in een team gepest

Wat Gelissen over pesterijen meekrijgt,

Willemse, voorzitter van de Stichting

wordt of over de tong gaat. Neem bij-

is symptomatisch voor wat zich in tal

Pesten op de Werkvloer, die ijvert voor

voorbeeld de vrouwelijke uitzend-

van andere bedrijven en organisaties

preventie van pesten, als ‘expertpart-

kracht op een administratieve afde-

afspeelt. Dat blijkt uit een recente en-

ner’ fungeert voor het ministerie van

ling. Zij liet mij een bandopname

quête van vakcentrale CNV onder een

SZW en or’s traint om pesten uit te

horen waarop je hoort hoe zij na haar

representatieve groep van 2500 werk-

bannen.

werk door collega’s is uitgemaakt voor

nemers.

‘Managers pesten door een leuk project

‘slet’, ‘teef’, ‘nietsnut’. Zelfs de leiding-

Een kwart van alle werkenden (26%)

bij iemand weg te halen en onaange-

gevende bleek daar tot mijn verbijste-

wordt weleens of regelmatig gepest

naam werk te geven. Of door jou niet

ring aan mee te doen.’

door collega’s. Treiteren, roddelen, uit-

meer uit te nodigen voor vergaderingen.

lachen, opzettelijk koffie of soep over

Pesten kost vier miljoen verzuimdagen

Gelissen ziet het ook in continudienst

iemand morsen: het arsenaal aan pes-

per jaar, ofwel twee miljard per jaar, wat

gebeuren. ‘Ontbreekt er in een ploeg

terijen is bijna onuitputtelijk. ‘Een

ook een daling in arbeidsproductiviteit

iemand door ziekte of verlof, dan is het

schokkend cijfer,’ zegt bestuurslid

tot gevolg heeft,’ rekent Willemse voor.

vaak dezelfde werknemer die gedwon-

Jan-Pieter Daems van het CNV, ‘want

Zij zich baseert op cijfers van de TNO

gen wordt een extra dienst te draaien.

een respons van 26% betekent dat ruim

Nationale Enquête Arbeidsomstandig-

Ook dat is pesten. De ploegchef be-

twee miljoen werkenden te maken

heden. ‘Het ligt helemaal aan de groep of

hoort daartegen op te treden, maar ik

heeft met pestgedrag. ‘

iemand gepest wordt. Voor collega’s die niet meedoen aan het pesten, is het ook

zie het niet. Terwijl we weten dat pesten ook onveilig werken in de hand

Vier miljoen verzuimdagen

schadelijk. Pesten heeft een effect op een

werkt.’

Ambtenaren bij de landelijke overheid

heel team.’

December 2020

Niet onafhankelijk In het genoemde CNV-onderzoek stelt een kwart van de ondervraagde zorgmedewerkers, dat de sfeer op het werk sinds de coronacrisis is verslechterd en de werkgever veelal niets onderneemt tegen het pesten. Daems: ‘Overal waar mensen samenwerken is er risico op pesten. Ook om die reden is het superbelangrijk dat op iedere werkvloer een vertrouwenspersoon is. Slechts een op de zes werknemers heeft op dit moment toegang tot een vertrouwenspersoon. Het is wachten op een wet die de aanstelling van een vertrouwenspersoon verplicht.’ Laura Willemse: ‘De vertrouwenspersoon kan de gepeste werknemer ondersteunen in het gesprek met een lei-

beneden te trappen. Mijn indruk is dat

pakken en wat te doen bij langdurend

dinggevende, maar juridisch kan je

ook kaderleden van bonden vanwege

verzuim van slachtoffers. 83 procent

niet veel. De leidinggevende kan een

een kritische mening eerder gepest

van deze or’s had binnen drie maan-

pesterij verbloemen, of het op een ar-

worden. Mijn instituut analyseert hoe

den na de training maatregelen door-

beidsconﬂict gooien. Met klagen sta je

straffen en belonen uitwerkt op werk-

gevoerd. Een werkgever moet uitstra-

als slachtoffer vaak al meteen met 2-0

prestaties, en maakt managers inzich-

len dat hij er echt iets aan wil doen en

achter. Desalniettemin ben ik blij als

telijk hoe gedrag is te veranderen.’

er een inclusief bedrijf van wil maken.’

aanspreekbare vertrouwenspersoon

Meer macht

Taboesfeer

heeft. Bij vertrouwenspersonen ging

Een ondernemingsraad heeft volgens

Dat laatste is ook het doel van or-voor-

tot voor kort de aandacht vaak uit naar

CNV’er Daems ‘nadrukkelijk een plicht’

zitter Jan Gelissen. ‘Sabic heeft wel een

agressie en seksuele intimidatie. Pes-

om aan pesten meer aandacht te geven.

meldingssysteem voor klachten, maar

ten heeft men nu ook in het vizier.’

‘Pesten is onderdeel van psychosociale

vooral voor integriteitskwesties, zoals

arbeidsbelasting (PSA). De or heeft in-

fraudeleuze handelingen. Klachten

Beloning

stemmingsrecht bij een anti-pestbeleid

over pesten wil bijna niemand er kwijt

Het tegengaan van pesten vraagt om

en kan zo controleren of de werkgever

uit vrees voor represailles. Dat moet uit

een gedragsverandering die vooral

genoeg doet om het geestelijk welzijn te

de taboesfeer. De or kan niet machte-

voor leidinggevenden zinvol lijkt. Dat

bewaken. Or’s kunnen met het initia-

loos blijven toekijken. Een angst- en

stelt psycholoog Marius Rietdijk aan de

tiefrecht ook de aanstelling van een on-

zwijgcultuur verander je niet als de pijn

Vrije Universiteit Amsterdam, waar hij

afhankelijk vertrouwenspersoon beplei-

niet klip en klaar naar boven komt. Via

lid is van de or en ook een instituut

ten. Die kan voor de or een welkome

samenwerking met andere onderne-

voor ‘positieve gedragsverandering’ in

gesprekspartner zijn, niet voor indivi-

mingsraden op het Chemelot-bedrij-

organisaties leidt.

duele gevallen, maar om te signaleren

venterrein die ook pestgedrag signale-

‘Mensen die pesten zijn vaak gefrus-

hoe de situatie is rond pesten en ander

ren, moeten we als

treerd. Door te pesten straffen ze een

ongewenst gedrag. De or als contrak-

‘medezeggenschapscommunity’ het

ander, waarmee ze die ander in hun

racht tegen treiterende managers.’

probleem agenderen. Daarnaast ga ik

macht krijgen. En dat is weer een belo-

Laura Willemse: ‘Door samenwerking

een or-voorstel voorbereiden voor de

ning om met het pesten door te gaan.

met een vertrouwenspersoon ontwik-

aanstelling van een onafhankelijk ver-

De houding van: ‘Ik win, en jij verliest,’

kelt een or macht naar managers,

trouwenspersoon en anti-pest-trainin-

zie ik veel bij leidinggevenden. Ze mis-

vooral wanneer die pesten als pro-

gen voor managers.’

sen de eigenschappen om bij urgente

bleem ontkennen, wat vaak gebeurt.

zaken het eigen stressniveau te mana-

Onze stichting heeft al vijftig or’s ge-

Meer over or-trainingen tegen pesten

gen en verheffen zichzelf door naar

traind in facetten om pesten aan te

op: www.pestenpreventie.nl

een bedrijf überhaupt al een makkelijk

December 2020

ARBO

TEKST JAN POPMA

Medezeggenschap leidt tot beter stoffenbeleid

Or tegen de sluipmoordenaar Veel bedrijven hebben nog steeds onvoldoende oog voor de risico’s van gevaarlijke stoffen. Terwijl de ziektelast enorm is. Blootstelling aan stoffen is, na roken en overgewicht, de belangrijkste vermijdbare oorzaak van ziekte.

jaren ﬂink uitbreiden. Maar zelfs een verdubbeling van het aantal inspecteurs betekent dat de Inspectie SZW slechts aanwezig kan zijn in een fractie van de 100.000 bedrijven met gevaarlijke stoffen. Daarom is het nodig dat ook de or meer aandacht gaat besteden aan gevaarlijke stoffen. De or heeft hierbij een aantal bevoegdheden om het stoffenbe-

oog tijd dus dat de onderne-

gevaarlijke stoffen nog steeds een on-

leid een ﬂinke stimulans te geven. Die

mingsraad het onderwerp ‘ge-

derschat risico in veel bedrijven. Die

worden hieronder gepresenteerd aan

vaarlijke stoffen’ op de agenda

onderschatting komt mede doordat een

de hand van de 5 W’s: willen, weten,

zet. De Inspectie SZW reikt diverse

groot deel van de ellende pas zichtbaar

wegen, werken en waken.

tools aan.

wordt na pensionering (zie ﬁguur on-

Jaarlijks overlijden ongeveer 50 werk-

der). Staatssecretaris Van Ark van Socia-

Willen

nemers door een arbeidsongeval. Vre-

le Zaken noemde gevaarlijke stoffen in

In ongeveer de helft van de 100.000

selijk natuurlijk, maar hooguit het topje

2018 niet voor niks een sluipmoorde-

bedrijven die werken met gevaarlijke

van de ijsberg. Het aantal werknemers

naar.

stoffen, is het stoffenbeleid onder de

dat overlijdt door blootstelling aan ge-

maat. Dit blijkt uit van de Inspectie

vaarlijke stoffen is namelijk een veel-

Programma

SZW. Slechts één op de drie bedrijven

voud: ruim 3.000 per jaar. Daarnaast

Om die sluipmoordenaars op te sporen,

waar wordt gewerkt met kankerver-

hebben vele duizenden werknemers se-

is de Inspectie SZW een apart program-

wekkende stoffen, heeft dat risico op-

rieuze huid- of longklachten door het

ma Bedrijven met Gevaarlijke Stoffen

genomen in de RI&E (risico-inventari-

werken met stoffen. Desondanks zijn

gestart. Dat programma zal de komende

satie en -evaluatie). Weliswaar zijn er bedrijven die ook zonder RI&E maatregelen nemen tegen kankerverwekkende stoffen, maar bijna de helft van de bedrijven doet onvoldoende om werknemers te beschermen tegen kankerverwekkende stoffen. Een belangrijke verklaring voor de vraag waarom gevaarlijke stoffen onvoldoende aandacht krijgen in bedrijven, is dat werkgevers zich onvoldoende bewust zijn van de risico’s. In dat geval is het mede aan de or om, in samenspraak met de preventiemedewerker of de arbodienst, de werkgever te doordringen van het

10/

December 2020

GEVAARLIJKE STOFFEN

gezond werk.

kende stoffen én een lijst van (moge-

Dus er zijn óók voor werkgevers vol-

lijk) blootgestelde werknemers bij te

Agenderen: moreel appèl

doende redenen om iets te willen met

houden (art. 4.2a, 4.13 resp. 4.15 Arbo-

De ondernemingsraad heeft meerdere

het onderwerp gevaarlijke stoffen. En

besluit). De or heeft het recht om die

mogelijkheden om het onderwerp op

als de werkgever écht niet wil, kan de

lijsten in te zien (art. 31 WOR). Maar

de agenda te zetten. Hij kan het onder-

or altijd nog een klacht indienen bij de

dergelijke lijsten worden, blijkens on-

werp agenderen voor de overlegverga-

Inspectie SZW, of de vakbond vragen

derzoek van de Inspectie SZW, zelden

dering, maar ook zijn initiatiefrecht ge-

dit te doen. Bij een klacht van de or of

aangelegd. Zonder de genoemde lijs-

bruiken (art. 23 lid 3 WOR). Bij een

vakbond zal de Inspectie SZW in prin-

ten weet het bedrijf (of de or) echter

formeel initiatief moet de bestuurder

cipe altijd actie ondernemen.

niet precies waar de risicogroepen zit-

belang van een stoffenbeleid.

ten. En ook de werknemers hebben

‘schriftelijk en met redenen omkleed’ aangeven of hij een voorstel van de or

Weten

recht om dat te weten, al is het maar

al dan niet overneemt. De kwestie is

Als de werkgever zich meer bewust is

om later wellicht de werkgever aan-

wel: hoe overtuig je de werkgever?

van de ernst van de risico’s, zal hij er in

sprakelijk te kunnen stellen. Reden

Een kosten/baten-aanpak, die bij som-

de meeste gevallen waarschijnlijk ook

voor de or om de werkgever op zijn

mige arborisico’s effectief kan zijn,

wel iets mee willen. Aanleiding dus

verplichtingen te wijzen.

heeft bij gevaarlijke stoffen niet zo heel

voor een goed stoffenbeleid. De basis

Tot slot heeft de or het recht om zélf op

veel zin. De meeste werknemers met

van een goed arbobeleid in algemene

onderzoek uit te gaan in het eigen be-

longklachten werken namelijk gewoon

zin is de risico-inventarisatie en -evalu-

drijf, al dan niet in samenwerking met

door. Dus dat kost de werkgever geen

atie, de RI&E. Voor het onderwerp ge-

de arbo-deskundigen. Hiervoor zijn

geld. En ex-werknemers die na pensio-

vaarlijke stoffen gelden aanvullende ei-

verschillende manieren denkbaar. Zo

nering overlijden óók niet. De kans dat

sen voor de RI&E. Zo moet de werkgever

kan de or gebruik maken van de Zelﬁn-

werknemers of hun nabestaanden met

inzicht geven in de aard, mate en duur

spectietool gevaarlijke stoffen van de

succes een schadeclaim indienen we-

van de blootstelling. Ook dient voor alle

Inspectie SZW. Ook kan de or de ge-

gens werkgerelateerde kanker is name-

relevante stoffen te worden beoordeeld

noemde stoffenlijsten binnen de on-

lijk klein. Het klinkt hard, maar een

of de blootstelling onder de grenswaar-

derneming opvragen, of zelf inventari-

dode werknemer kost de werkgever

de blijft (art. 4.2 Arbobesluit).

seren met welke wordt gewerkt en deze

maar weinig.

Uit onderzoek van de Inspectie SZW

checken met behulp van de Stoffen-

Een manier om de werkgever wél te

blijkt de RI&E zelden te voldoen aan die

check-app van de Inspectie.

overtuigen, is een moreel appèl op de

eisen. Daar valt dus nog een wereld te

Ook heeft de or, op grond van art. 16 en

werkgever. Een fatsoenlijke werkgever

winnen. De or kan hierop bijsturen,

22 van de WOR, het recht om deskun-

zal immers niet willen dat zijn werkne-

door zijn instemmingsrecht in stelling

digen in te huren. Te denken valt aan

mers ernstig ziek worden of voortijdig

te brengen (art. 27 WOR). Dat instem-

de arbeidshygiënist van de arbodienst.

overlijden. Ook wil een bedrijf natuur-

mingsrecht betreft immers ook de RI&E.

Wel moeten de kosten vooraf worden

lijk geen slechte reputatie hebben. En

Als het onderwerp gevaarlijke stoffen

bekendgemaakt aan de bestuurder.

wellicht heeft de or signalen van werk-

ontbreekt in de RI&E, of als niet duide-

nemers die erover denken het bedrijf te

lijk is wat de aard en mate van blootstel-

Wegen

verlaten vanwege de slechte arbeids-

ling is, kan de or weigeren in te stem-

Na inventarisatie van de risico’s moe-

omstandigheden. Dat is wél een kos-

men.

ten prioriteiten worden gesteld: welke

tenpost voor bedrijven, en dus een re-

Daarnaast dient de werkgever lijsten

risico’s pakken we het eerst op, op wel-

den om meer te investeren in veilig en

van reprotoxische* en kankerverwek-

ke termijn, en met welke maatregelen? Dit moet worden vastgelegd in een plan van aanpak. Het plan van aanpak

Fonds schadeafhandeling

valt onder het instemmingsrecht van

Het kabinet richt een fonds op van 62,5 miljoen euro voor personeel dat ziek is

de or. De maatregelen in het plan van

door blootstelling aan schadelijke stoffen. Daarmee volgt het de raad op van Ton

aanpak moeten voldoen aan de ar-

Heerts. Hij werd vorig jaar om advies gevraagd om schadeafhandeling voor be-

beidshygiënische strategie of, eenvou-

roepsziekten gemakkelijker te maken, na affaires rond de kankerverwekkende stof

diger, de STOP-strategie:

chroom-6. Het geld komt uit een opslag op sociale premies en is waarschijnlijk

• Substitutie (vervanging van gevaar-

vanaf juli 2021 beschikbaar. (bron: Trouw)

lijke stoffen door minder gevaarlijke alternatieven)

December 2020

/11

GEVAARLIJKE STOFFEN

• Technische maatregelen (bijvoorbeeld gesloten systemen of adequate

Arbowet (Aw)/Arbobesluit Bevoegdheden OR

De 5W-cyclus

afzuiging)

WILLEN

• Organisatorische maatregelen (bij-

Art. 24 WOR Overlegrecht Art. 23 WOR Initiatiefrecht

voorbeeld beperken van aantal werkBijsturen

nemers nabij de risicobron door zo-

Art. 5(4) Arbowet

nering, taakroulatie, voorlichting) • Persoonlijke beschermingsmiddelen Voor de beoordeling van de maatregelen kan de or inspiratie opdoen bij de ‘Handreiking vervangingsplichtige stoffen’ van de Inspectie SZW of de website ‘Chemische stoffen goed geregeld’ van het RIVM. Als de or vindt dat de maatregelen onvoldoende zijn, kan

WETEN

Monitoring - PAGO(art. 18 Aw. art. 4.10c Ab) - Arbospreekuur (art. 14 lid 2e Aw) - Lijsten werknemerd (art. 4.15 Ab) - Stoffenljsten (art. 4.2a + 4.13 Ab) - Meldingen (art. 4.21 Ab) - Meetgegevens

Inventarisatie (art. 5 Aw) art. 4.2 Ab) Art. 31 WOR WEGEN Informatierecht Art. 27 WOR Instemmingsrecht

WAKEN

hij voorstellen doen voor betere maat-

Evluatie (prioriteiten) (art. 5 Aw)

Grenswaarden (art. 4.30 Ab)

WERKEN Voorlichting instructie 9art. 8 Aw)

Plan van aanpak STOP-hiërarchie

regelen, bijvoorbeeld in overleg met de arbeidshygiënist. Als de maatregelen

wel op gespannen voet met de privacy.

opsporen van structurele oorzaken van

desondanks ondermaats blijven, kan

Hierover heeft de Sociaal-Economi-

ziekteverzuim en gezondheidsklachten.

de or weigeren in te stemmen met het

sche Raad recent een advies** uitge-

Daarnaast moet de werkgever de or op

plan van aanpak.

bracht. Hoe dan ook is het invoeren

de hoogte stellen van incidentele (‘ab-

van monitoring een kwestie waarover

normale’) blootstelling van werknemers

Werken

de or instemmingsrecht heeft. De raad

aan kankerverwekkende stoffen of over-

Nadat de or instemming heeft gegeven

kan ook het initiatief nemen om het

schrijding van de grenswaarden. Dit

aan het plan van aanpak, kunnen de

mogelijke nut van sensoren op de

dient vooral om snel bij te sturen, maar

maatregelen worden ingevoerd. Bij uit-

werkplek te bespreken.

ook om te leren van incidenten.

genschap in principe geen directe rol,

Waken

Conclusie

maar zijdelings wel. Zo zal in veel ge-

Binnen bedrijven met gevaarlijke stoffen

Overleg met de or over de oorzaken

vallen voorlichting en instructie gege-

wordt in principe veel informatie vastge-

van én oplossingen voor incidenten,

ven worden aan de werknemers over

legd die van belang is voor het stoffen-

verzuim en beroepsziekten leidt tot

veilig werken met stoffen (art. 8 Arbo-

beleid. Niet alleen de RI&E of stoffenlijs-

een beter zicht op waar de risico’s zit-

wet). Het opleidingsbeleid valt onder

ten (zie hierboven), maar ook medische

ten. Deze informatie kan vervolgens

het instemmingsrecht van de or. In ie-

informatie zoals verzuimcijfers, de uit-

aanleiding zijn om de RI&E te herzien

der geval dienen voorlichting en on-

komsten van periodiek arbeidsgezond-

(art. 5 lid 4 Arbowet). Daarmee is de ar-

derricht over gevaarlijke stoffen te vol-

heidskundig onderzoek (art. 4.10a-4.10c

bocyclus rond, en wordt de bescher-

doen aan art. 4.10d van het Arbobesluit.

Arbobesluit), het spreekuur met de be-

ming van werknemers tegen kanker-

Een ander punt van aandacht is het

drijfsarts of eerste signalen van eventue-

verwekkende en andere gevaarlijke

eventuele gebruik van monitoring op

le beroepsziekten. Die informatie is niet

stoffen op een hoger niveau getild.

de werkplek. Door gebruik van nieuwe

bedoeld als administratieve verplichting,

(sensor)technologieën is het mogelijk

maar vooral om in te grijpen als werkne-

* reprotoxische stoffen schaden de

om de blootstelling van werknemers

mers ziek (dreigen te) worden als gevolg

vruchtbaarheid (of de vrucht)

real-time te meten. Dat is een positieve

van blootstelling op de werkplek.

** Zie: www.ser.nl/nl/Publicaties/bio-

ontwikkeling. Zo kan bij overschrijding

Dit is ook de reden waarom de genoem-

monitoring-en-sensoring

van de grenswaarden acuut worden

de informatie besproken moet worden

besloten de werkzaamheden stil te leg-

met de or – zowel op grond van art. 31

JAN POPMA

gen. Ook zijn blootstellingsdata van

WOR als bijvoorbeeld art. 4.10c Arbobe-

SENIOR ONDERZOEKER BIJ DE INSPECTIE SZW

belang om op te nemen in een eventu-

sluit. De bedrijfsarts zou in overleg met

VERBONDEN AAN DE SECTIE SOCIAAL RECHT

eel blootstellingsregister (art. 4.10c Ar-

de ondernemingsraad en een arbeidshy-

VAN DE VRIJE UNIVERSITEIT AMSTERDAM

bobesluit).

giënist een analyse moeten maken van

EERDER SCHREEF HIJ HET PROEFSCHRIFT

Aan de andere kant staat monitoring

de genoemde informatie, gericht op het

HET ARBO-EFFECT VAN MEDEZEGGENSCHAP.

voeringskwesties heeft de medezeg-

12/

December 2020

TEKST PEER VAN DEN BOUWHUIJSEN, JOURNALIST / AMBTELIJK SECRETARIS

AMBTELIJKE ZAKEN

Zwemmen in websites, bronnen & data

Wat zeggen verzuimcijfers? In mijn vorige werkleven was ik bij diverse organisaties (arbeidsmarkt)onderzoeker en analist. Ik richtte me op het omzetten van data in trends. Deze achtergrond komt van pas als ambtelijk secretaris bij het uitzetten en verwerken van achterbanraadplegingen.

zen, thuiszorg) springt eruit met 6,8%. Ook Waterbedrijven & afvalverwerking en Openbaar bestuur scoren hoog. Opvallend voor zorg & welzijn is de hoge werkdruk die het personeel ervaart. Binnen Openbaar bestuur is het verzuim bij gemeenten relatief hoog, vooral veel langdurig verzuim. Dit hangt samen met het vergrijzende per-

oor dit artikel benut ik deze

bijvoorbeeld in te zien via Vernet (zorg-

soneelsbestand. Opvallend vaak zijn

achtergrond om handige bron-

sector) en het A&O-fonds (gemeenten).

lichamelijke aandoeningen de oorzaak

nen en een paar trends te de-

De site ‘Onderwijs in cijfers’ geeft ver-

van ziekmeldingen. De landbouw had

len. Een data-tip daarbij: een los cijfer

zuimdata naar de verschillende onder-

het laagste verzuim, namelijk 2,6%.

zegt nooit veel, het geeft vaak pas in-

wijssoorten. In het algemeen wordt het

zicht bij een vergelijking met een vori-

verzuimpercentage het meest beïnvloed

Covid-19 en verzuim

ge periode of met andere organisaties.

door langdurig verzuim. Daarom geven

Het CBS geeft aan dat de speciﬁeke in-

CBS en veel andere bureaus het ver-

vloed van de covid-pandemie nog niet

Waar verzuimdata te vissen?

zuimpercentage weer exclusief zwan-

kon worden onderzocht. Wel blijkt lan-

Statistiekenspecialist CBS biedt landelijke

gerschaps- en bevallingsverlof.

delijk verzuim in het tweede kwartaal te zijn toegenomen te zijn toegeno-

cijfers, ook uitgesplitst naar branche. Wel zo handig om jouw organisatie met de

Landelijke trends

men van 4,3% naar 4,5%. Ook nu heeft

branche te vergelijken. Zoek je verder

Het ziekteverzuim is onder Nederland-

zorg & welzijn in het tweede kwartaal

gedetailleerde gegevens naar branche?

se werknemers in 2019 gestegen tot

een hogere stijging dan andere secto-

Bijvoorbeeld verzuim en de oorzaken

4,4% (CBS). Dit betekent dat van elke

ren (van 5,7% naar 6,1%). In de verple-

van verzuim per sub-branche? Deze zijn

duizend te werken dagen, er 44 werden

ging, verzorging en thuiszorg liep het

verzuimd wegens ziekte. Het landelijk

ziekteverzuim op tot 8,0 procent (!). Ar-

verzuimcijfers was 5 jaar geleden nog

bodiensten en expertbureaus waar-

3,8%. Overigens verschilt het ziektever-

schuwen voor langdurend verzuim

zuimpercentage duidelijk per bedrijfs-

door psychische klachten als gevolg

grootte. Het ziekteverzuim is het

van het coronavirus en de nieuwe

hoogst in grote bedrijven met 100 of

werksituatie.

meer werknemers. Daarnaast blijken steeds vaker psychische klachten een reden voor verzuim. Relatief vaak gaat dit om langdurig verzuim.

Landelijke VGWMdagen Meer grip op verzuim als or? Schrijf je

Zorgsector koploper

in voor de Landelijke VGWM-dagen

De sector zorg & welzijn had in 2019

op 9, 10 en 11 maart 2021! Binnenkort

Jouw ervaringen delen als a.s.? e-mail

het hoogste verzuim. Vooral de oude-

meer informatie op Ornet.nl

peervdbouwhuijsen@hotmail.com

renzorg (verpleeg- en verzorgingshui-

December 2020

/13

INFORMATIERECHT

TEKST MARTIJN VAESSEN

Wettelijke rechten uitgelegd, deel 4

Zes tips voor omgaan met vertrouwelijke informatie Zonder informatie geen invloed. Met het recht op informatie (artikel 31 en 31a t/m 31f WOR) en het recht op vroegtijdige informatie over welke advies- of instemmingplichtige besluiten in voorbereiding zijn (art. 24) krijg je een voet tussen de deur.

opvattingen van de achterban. Dat kan draagvlak voor een besluit vergroten. Geheimhouding opleggen belemmert die rol van de or. Hoofdregel is dus dat de ondernemingsraad openlijk moet kunnen communiceren met zijn achterban. Niet voor niets noemde de Ondernemingskamer het opleggen van geheimhouding aan een ondernemings-

aak wordt deze informatie on-

Wil een medezeggenschapsorgaan

raad over een sociaal plan

der geheimhouding verstrekt.

goed kunnen functioneren, dan moet

onaanvaardbaar.

De geheimhoudingsplicht is

het communiceren met zijn achterban.

geregeld in artikel 20 WOR (zie kader).

Zeker wanneer het gaat over de perso-

Zes tips

Geheimhouding geldt niet alleen voor

nele gevolgen van een besluit (zoals

Werken en omgaan met geheime of

informatie die expliciet onder geheim-

verlies van banen) en de naar aanlei-

vertrouwelijke informatie kan lastig

houding is verstrekt (actieve geheim-

ding daarvan te nemen maatregelen,

zijn. Daarom enkele tips voor de prak-

houdingplicht), maar ook voor infor-

zoals een sociaal plan. Communicatie

tijk.

matie waarvan de ondernemingsraad

met de achterban is niet alleen in het

het vertrouwelijk karakter moet begrij-

belang van de ondernemingsraad,

pen, zoals zaak- en bedrijfsgeheimen

maar heeft ook waarde voor de onder-

dernemingsraad met elkaar bespre-

(passieve geheimhoudingsplicht). On-

nemer. Een functie van de or in het be-

ken hoe om te gaan met geheim-

der de passieve geheimhoudingsplicht

sluitvormingstraject is dat hij een goe-

houding en vertrouwelijkheid aan de

valt ook de informatie ‘in verband met

de vertolker kan zijn van ideeën en

hand van concrete voorbeelden.

1. Het is nuttig als bestuurder en on-

de opgelegde geheimhouding’. Dit is logisch. Als een onderwerp onder de geheimhouding is gebracht hoeft de

Artikel 20 lid 1 WOR

bestuurder niet iedere keer, bij nieuwe

De leden van de ondernemingsraad en de leden van de commissies van die raad,

informatie over datzelfde onderwerp,

alsmede de overeenkomstig artikel 16 geraadpleegde deskundigen zijn verplicht

te melden dat die er ook onder valt.

tot geheimhouding van alle zaken- en bedrijfsgeheimen die zij in hun hoedanigheid vernemen, alsmede van alle aangelegenheden ten aanzien waarvan de on-

Grens aan geheimhouding: communicatie met achterban

dernemer, dan wel de ondernemingsraad of de betrokken commissie hun geheim-

Een ondernemer kan belang hebben

geheimhouding, het vertrouwelijk karakter moeten begrijpen. Het voornemen om

bij het opleggen van geheimhouding,

geheimhouding op te leggen wordt zoveel mogelijk vóór de behandeling van de

bijvoorbeeld als hij de or in een vroeg

betrokken aangelegenheid meegedeeld. Degene die de geheimhouding oplegt,

stadium bij de besluitvorming betrekt

deelt daarbij tevens mee, welke schriftelijk of mondeling verstrekte gegevens on-

(in het kader van artikel 24 WOR). Maar

der de geheimhouding vallen en hoelang deze dient te duren, alsmede of er per-

geheimhouding opleggen mag nooit

sonen zijn ten aanzien van wie de geheimhouding niet in acht behoeft te worden

tot gevolg hebben dat de or zijn werk

genomen.

houding heeft opgelegd of waarvan zij, in verband met opgelegde

niet goed kan doen.

14/

December 2020

bestuurder het volstrekt niet eens

individuele or-lid aangesproken

Kunnen communiceren met de ach-

met deze handelswijze, dan moet de

wordt.

terban op grond van relevante infor-

ondernemingsraad beslissen of hij

matie moet de regel zijn. Laat dit het

zich erbij neerlegt, óf dat hij de kwes-

uitgangspunt zijn voor hoe or en be-

tie voorlegt aan de kantonrechter.

2. Geheimhouding is de uitzondering!

3. Bij twijfel: communiceer vooraf met

stuurder hoe om te gaan met geheimhouding. Denk daarbij aan hoe-

stuurder met vertrouwelijkheid omgaan.

5. Maak concrete afspraken met de be-

4. Twijfelt de or over de vraag of hij de

lang de geheimhouding duurt, en

geheimhouding of vertrouwelijkheid

voor welke gegevens en welke per-

schendt met het naar buiten brengen

sonen de geheimhouding geldt.

de bestuurder voordat je informatie

van informatie, dan is het belangrijk

deelt. Kom je er samen niet uit, zeg

dat de or daarover een besluit neemt.

dan dat de ondernemingsraad vindt

Met een ondernemingsraadbesluit

‘roomser dan de Paus’. Als bijvoor-

dat de informatie niet onder de ge-

als grondslag is de uitvoerder van het

beeld het management geheime in-

heimhouding valt en die na een

besluit niet als individu aanspreek-

formatie verspreidt waardoor dit een

week gaat delen met de achterban.

baar op schending van de geheim-

‘publiek geheim’ is geworden, is er

Daarmee geef je de bestuurder tijd

houding. Dan is het een conﬂict

voor de or geen enkele redelijke re-

om eventueel eerst zelf de informatie

tussen bestuurder en onderne-

den meer om zich aan de geheim-

met de organisatie te delen. Is de

mingsraad. Dit voorkomt dat het

houding te houden

6. Wees als ondernemingsraad niet

advertentie

December 2020

/15

JOEP BERTRAMS

16/

December 2020

TEKST HELMI KASKENS

Vraag en antwoord:

Contract Arbodienstverlener bij aanpak verzuim Afgelopen weken vroegen twee orÂ´s mij om advies over hun betrokkenheid bij de keuze van een nieuwe arbodienst. Ze kwamen er per toeval achter dat het huidige contract met de arbodienstverlener was opgezegd. Ook waren al gesprekken gaande met de eventuele nieuwe aanbieders. Beide ondernemingsraden waren niet betrokken bij het opzeggen van de huidige arbodienstverlener en pas laat bij de keuze van de nieuwe arbodienstverleners. ullie hebben instemmingsrecht

nen voldoen aan de verwachtingen.

een adequaat ziekteverzuimbeleid. Net

bij de keuze van een nieuwe ar-

Als het ziekteverzuim in de organisatie

als investering in middelen die gericht

bodienstverlener. De werkgever,

bijvoorbeeld hoog is en de arbodienst

zijn op bijvoorbeeld preventie (training

en ook de arbodienst, heeft jullie nodig

heeft een belofte gedaan over het re-

fysieke belasting, werkroosters, werk-

om een nieuw contract af te sluiten. De

duceren van verzuim, en deze belofte

plekinrichting, etc.). Ontwikkel zelf een

effectiviteit van een goed verzuimbe-

niet heeft kunnen waarmaken, kan dat

or-visie op de oorzaken van verzuim

leid valt of staat immers bij een goede

een reden zijn om naar een andere

en wat jullie nodig vinden om dit te re-

samenwerking en communicatie tus-

dienstverlener te gaan. Om het gesprek

duceren. Een eigen visie helpt om het

sen werkgever, de vertegenwoordiging

met de werkgever hierover te voeren, is

gesprek met de werkgever te voeren en

van werknemers en de dienstverle-

het belangrijk dat de ondernemings-

geeft richting aan het gesprek met een

ner(s) die worden ingeschakeld.

raad zelf eerst een goede inventarisatie

eventuele nieuwe Arbodienstverlener.

maakt van de ervaringen met de huidi-

Maak helder wat jullie zelf belangrijk

Stap voor stap

ge arbodienstverlener. Bevraag de ach-

vinden bij de aanpak van verzuim.

Wanneer jullie betrokken worden en

terban hierover en betrek jullie eigen

Een goede samenwerking is en blijft

hoe jullie hierin betrokken worden, kan

bevindingen hierbij met de huidige

vereist tussen werkgever, werknemer

echter verschillen. Uit jullie vraag maak

arbodienstverlener. Het kan zijn dat de

en arbodienstverlener.

ik op dat de betrokkenheid zeker niet

oorzaken van het hoge verzuim en het

in een vroeg stadium heeft plaatsge-

uitblijven van een verlaging ervan niet

vonden. Ook zijn jullie in het geheel

zozeer liggen aan de roluitoefening

HELMI KASKENS

niet betrokken geweest bij de evaluatie

van de huidige arbodienstverlener,

ZELFSTANDIG TRAINER/COACH

van de huidige dienstverlener en de re-

maar breder en dieper in de organisatie

WWW.KASKENSADVIES.NL

den van het opzeggen van het huidige

zelf liggen. De rol van leidinggevende

INFO@KASKENSADVIES.NL

contract. Een gemiste kans voor de

is vaak cruciaal bij de uitvoering van

werkgever.

Eigen visie op verzuim

Studiedag Arbo voor de or

Belangrijk is de werkgever te bevragen

Veilig en gezond werken, hoe pak je dat aan? Zeker met de veranderende werk-

over de redenen waarom het huidige

omstandigheden zoals thuiswerken, heeft de or veel om zich mee bezig te

contract is opgezegd. Het kan zijn dat

houden. Breng je kennis weer helemaal op peil tijdens deze sessies!

de arbodienstverlener niet heeft kun-

Dinsdag 15 december in Doorn. Info en inschrijving: https://arbo.ornet.nl/

December 2020

/17

DEMOCRATIE

TEKST FRANK VAN MARWIJK BEELD SHUTTERSTOCK

Beïnvloed de stem van de meerderheid

Kiest jouw or voor de helft plus 1? De besluiten in de or worden genomen vanuit een democratisch referentiekader. Dat betekent vaak dat er gestemd wordt. De meerderheid bepaalt. Maar is zo’n meerderheidskeuze altijd de beste?

argumenten komen er op tafel die dat gezichtspunt ondersteunen. Als verschillende voorstanders het plan ondersteunen met diverse argumenten, lijkt het alsof er meer ‘bewijs’ is dat deze invalshoek ook de beste is. Het is dus niet verbazingwekkend dat ‘zwevende kiezers’ zich gemakkelijk aan-

en or is een democratisch or-

voor aanvang van een besluitvormen-

sluiten bij de mening die het meest

gaan. Elk or-lid mag iets voor-

de vergadering een meerderheid vóór

uitgedragen wordt en daarmee breed

stellen, meepraten en invloed

of tegen het plan. En dat onofficiële

uitoefenen op de (interne) besluitvor-

meerderheidsstandpunt heeft grote in-

ming. Als meer dan de helft iets een

vloed op de meningsvorming van de

sneller op tafel

plan goed vindt, wordt dit aangeno-

overige aanwezigen.

Or-leden die het gevoel hebben dat

ondersteund lijkt te worden. 2. Meerderheidsstandpunten komen

anderen hun idee steunen, zullen

men. Maar in de praktijk weegt niet ieders mening even zwaar. Een meer-

Invloed van de meerderheid

hun mening sneller op tafel brengen.

derheidsbesluit van de helft plus 1 kan

Mensen beïnvloeden elkaar voortdu-

Het is immers gemakkelijker praten

de minderheid erg ongelukkig maken,

rend, maar niet alleen door overtui-

over een gedeelde visie. Vaak is er

terwijl de or-leden die de meerderheid

gende argumenten. Non-verbale com-

ook meer informatie beschikbaar die

bepalen misschien helemaal niet zulke

municatie, uiteenlopende belangen,

de meerderheidsvisie ondersteunt.

grote belangen hebben bij hun keuze.

vriendjespolitiek en groepsprocessen

En de informatie waar iedereen zich

Het ‘ja’ of ‘nee’ van een or-lid betekent

spelen ook een rol bij de keuzes die we

bij voorbaat in kan vinden, ervaart

niet per deﬁnitie dat dit or-lid er diep

maken. Or-leden die veel belang heb-

men snel als relevant. Gedeelde in-

over heeft nagedacht en alle alternatie-

ben bij een uitkomst, zijn bereid om

zichten ondervinden brede steun die

ven heeft overwogen.

zich goed in de materie te verdiepen.

ook blijkt uit een knikkende meer-

Anderen trekken soms conclusies zon-

derheid. Als individuen alternatieve

Stemmen, polderen of lobbyen?

der daar diep over na te denken. Maar

ideeën inbrengen, worden die eerder

juist de or-leden die de relevante infor-

ervaren als tegenargumenten om het

Soms wordt er te snel besloten op basis

matie het oppervlakkigst verwerken,

meerderheidsstandpunt aan te vech-

van stemming. Het poldermodel lijkt

sluiten zich sneller aan bij een veron-

ten. Het meerderheidsstandpunt

de oplossing: we overwegen alle ver-

dersteld meerderheidsstandpunt. Zij la-

wordt gezien als positief, het alterna-

schillende alternatieven net zo lang tot

ten zich gemakkelijk overtuigen door

we komen tot een eenduidige oplos-

de ‘geloofwaardige argumenten’ van

sing. Maar ook dan is uiteindelijk de

die meerderheid. Daarvoor zijn ver-

ten werken overtuigend

stem van de meerderheid bepalend.

schillende redenen:

Als verschillende or-leden hetzelfde

Wil je winnen, dan is het zinnig om te

1. Meerderheidsargumenten zijn talrijk

standpunt inbrengen, heeft dat meer

lobbyen en zieltjes te winnen voor

Hoe meer or-leden een bepaalde ge-

effect dan wanneer een enkel or-lid

jouw zaak. Vaak bestaat er daarom al

dachte hebben, des te meer

dat doet. Drie or-leden die ieder

18/

tief als een verzetspoging. 3. Herhaalde meerderheidsstandpun-

December 2020

verrichten. Als je een nieuw plan wilt introduceren, is het zinvol om dat vooraf gedetailleerd uit te werken. Werk je ideeën uit op papier en stel dit voor als agendapunt. Jouw uitwerking vormt dan het uitgangspunt van de discussie. Betrek zo mogelijk ook andere or-leden daarbij, want plannen waaraan or-leden persoonlijk hebben bijgedragen, zullen ze ook eerder steunen. Door alvast een volledig uitgewerkt en gedetailleerd plan te presenteren, geef je ook een ander signaal: dit item is blijkbaar belangrijk voor jou en jij zult je dus niet zo gemakkelijk van je standpunt laten afbrengen. Als iemand andere ideeën heeft, zal hij inzien dat het hem veel tijd en energie zal kosten om de meerderheid te overtuigen. De vraag is of het hem dat waard is. Minderheid kan ook een punt hebben

Kracht van de minderheid Als het je niet lukt om binnen de or precies hetzelfde zeggen, hebben

deze or-leden minder aarzelen en

(vooraf) een meerderheid te krijgen

meer invloed dan één or-lid dat drie-

zelfverzekerd overkomen als ze over

voor je plannen, doe je er in ieder geval

maal zijn standpunt herhaalt. Het feit

het onderwerp spreken. De overige

goed aan alvast enkele or-leden aan je

dat verschillende or-leden elk vanuit

or-leden horen niet alleen een uitge-

kant te krijgen. De argumenten van

hun eigen gezichtspunt tot dezelfde

breidere argumentatie die het meer-

een overtuigde minderheid kunnen de

conclusie komen, maakt die conclu-

derheidsstandpunt ondersteunt,

meerderheid doen zwichten. Daarbij is

sie zeer overtuigend. De aansluiten-

maar deze argumentatie wordt ook

het belangrijk dat je met jouw minder-

de mening zal worden bevestigd

doelgericht en met zelfvertrouwen

heidsgroep laat blijken dat je een dui-

door andere or-leden die dezelfde

gebracht. De spreker oogt zeker van

delijke consensus hebt bereikt over

informatie delen. Terwijl een afwij-

zijn zaak en dat helpt hem zeker om

jouw alternatieve standpunt. De door

kende mening op verzet kan rekenen

de anderen te overtuigen.

jou gevormde minderheid moet volharden in dat alternatieve standpunt.

omdat die niet overeenstemt met de gedeelde informatie.

Overtuig de meerderheid

Verder dien je ervoor te zorgen dat de

Standpunten waarvan de meerder-

argumentatie van je subgroep uitdaagt

overtuigender gebracht

heid bij voorbaat al overtuigd is, wor-

tot discussie, zodat de meerderheid

Argumenten waarvan or-leden we-

den gemakkelijk geaccepteerd en

wordt gedwongen de alternatieve in-

ten dat de meerderheid van de or het

aangenomen. Er is vaak meer infor-

formatie bewust te verwerken. Dit in-

ermee eens is, worden overtuigender

matie en ondersteuning voor die ar-

zicht kan ervoor zorgen dat sommigen

gebracht. Doordat de sprekers zich

gumenten beschikbaar. Maar hoe

hun standpunt heroverwegen en zich

omringd voelen door andere or-le-

wordt een standpunt in de eerste

bij jou aansluiten.

den die er hetzelfde over denken als

plaats een meerderheidsstandpunt?

zijzelf, voelen ze zich gesteund en

En hoe kun je dit proces beïnvloe-

FRANK VAN MARWIJK

zekerder van hun gelijk. Het blijkt dat

den? Het helpt om voorwerk te

WWW.LICHAAMSTAAL.NL

4. Meerderheidsstandpunten worden

WWW.RELATIVEREN.NL

Het helpt om voorwerk te verrichten. December 2020

/19

INSTEMMINGS- EN INITIATIEFRECHT

TEKST WANNE VAN DEN BIJLLAARDT BEELD AREND VAN DAM

Or en arbeidsomstandigheden

Spreek meer over arbo In iedere organisatie zijn er risico’s op de werkvloer. Elke organisatie heeft andere risico’s. Communiceren over arbo-maatregelen helpt medewerkers verstandiger hiermee om te gaan.

sen of de voorlichting goed wordt uitgevoerd door te vragen of de voorlichting is afgestemd op basis van de risico’s uit de RI&E. Ook is het van belang dat de voorlichting wordt herhaald als de werkomstandigheden wijzigen.

n een kantooromgeving heb je an-

hiermee omgaan. Om invloed te krij-

Samenwerken

dere risico’s dan in het magazijn of

gen is een goed contact met de achter-

Een actieve rol van de ondernemings-

in een fabriek. Om de veiligheid en

ban onontbeerlijk. De or kan daardoor

raad past goed bij het uitgangspunt

gezondheid van alle medewerkers te

toetsen of alle op papier geregelde za-

van de Arbowet. De werkgever en de

waarborgen, is het erg belangrijk dat

ken daadwerkelijk op de werkvloer

werknemers werken in principe samen

het arbobeleid van de werkgever goed

worden toegepast en of er gezond-

bij de bestrijding en preventie van

aansluit op de werksituatie van de me-

heidsrisico’s zijn. De leden van de or

ziekte en arbeidsongeschiktheid. Die

dewerkers. Zij moeten weten hoe ze

zijn eigenlijk de ogen en oren op de

Arbowet bepaalt dat de werkgever

veilig kunnen werken. Door het arbo-

werkvloer. Zij kunnen problemen sig-

moet overleggen met de onderne-

beleid goed naar de medewerkers te

naleren en initiatieven nemen richting

mingsraad (of met de personeelsverte-

communiceren, ontstaat er begrip en

bestuurder.

genwoordiging) over de uitvoering van

draagvlak voor de arbo-maatregelen.

het arbobeleid. De WOR geeft boven-

Als de medewerkers inzien dat het na-

Voorlichting

dien de or het instemmingsrecht bij

leven van de regels in hun eigen be-

In een groot aantal organisaties is veel

het vaststellen, veranderen en intrek-

lang is, doen ze dat ook sneller. De on-

aandacht voor ‘arbo op papier’. Mappen

ken van regelingen van het arbo-,

dernemingsraad kan een steentje

vol instructies die niet altijd op de

ziekteverzuim- en re-integratiebeleid

bijdragen om het werk veiliger te ma-

werkvloer bekend zijn. Volgens de Ar-

van de organisatie. Arbo is een onder-

ken.

bowet moeten medewerkers daarom

werp waarop de or veel kan bereiken

verplicht geïnformeerd worden over

voor de achterban.

Ogen en oren

veiligheids- en gezondheidsrisico’s op

De or heeft een belangrijke rol bij het

de werkplek, de wijze waarop de des-

Stimulerende taak

vormgeven van het arbobeleid. De wet

kundige bijstand is geregeld en welke

De ondernemingsraad kan meer doen

op de ondernemingsraden (WOR) en

maatregelen zijn genomen om de risi-

dan wachten totdat je mag instemmen

de Arbeidsomstandighedenwet (Arbo-

co’s te beperken. Van de medewerkers

met het arbobeleid. Op grond van arti-

wet) vormen daarbij het wettelijk kader.

wordt een actieve houding verwacht

kel 28 WOR heeft de or ook een stimu-

De ondernemingsraad kiest zelf hoe ze

tijdens de voorlichting. De or kan toet-

lerende taak om de arbeidsomstandigheden te verbeteren. Je kunt zelf

Een actieve rol van de or past goed bij het uitgangspunt van de Arbowet 20/

bepalen hoe je dat invult. Het eenvoudigst is om arbeidsomstandigheden op de agenda met de bestuurder zetten. December 2020

Risicogroepen De or kan met zijn stimulerende taak ook aandacht besteden aan risicogroepen. In de Arbowet staat dat er in de RI&E aandacht wordt besteed groepen met bijzondere risico’s. Deze worden vaak aangeduid als ‘bijzondere groepen’ of ‘kwetsbare groepen’. Dat zijn bijvoorbeeld ouderen, medewerkers jonger dan 18 jaar, zwangere vrouwen, mensen met fysieke of psychische beperkingen of ‘anderstaligen’. De werkgever moet in het arbobeleid speciﬁeke aandacht besteden aan deze groepen. Dat kan extra voorlichting of begeleiding zijn. De or heeft, zoals gezegd, inOok kan de or gebruikmaken van het

ban te peilen.

stemmingsrecht over de RI&E en het

initiatiefrecht. Wanneer de or tijdens

Maar het maken en afnemen van een

plan van aanpak. De ondernemings-

een overlegvergadering met een sug-

enquête kost wel tijd. Denk daarom

raad kan meteen kijken of er voldoen-

gestie komt, dan maakt hij gebruik van

eerst na over de vraag waarom de or

de aandacht is voor de risicogroepen.

het mondeling initiatiefrecht. Met het

een enquête wil uitzetten. Op basis van

schriftelijk initiatiefrecht kan de onder-

een duidelijk doel kan de onderne-

Communicatie

nemingsraad ook buiten het overleg

mingsraad vervolgens gericht vragen

Het woord ‘communicatie’ komt in de

om voorstellen doen om de arbeids-

formuleren. De uitkomsten van de en-

Arbowet niet voor. Toch speelt com-

omstandigheden te verbeteren. De be-

quête kun je presenteren aan de be-

municatie een belangrijke rol om me-

stuurder moet daadwerkelijk iets met

stuurder. Het is voor de bestuurder las-

dewerkers te betrekken, te motiveren

dit voorstel doen. Voordat hij een be-

tig om de voorstellen van de or af te

en te informeren over gevaren en ge-

slissing neemt, moet hij minimaal één

wijzen als een groot deel van de ach-

troffen maatregelen. Goede communi-

keer met de ondernemingsraad over-

terban erachter staat.

catie is van extra groot belang voor de

leggen. Daarna moet hij aan de or mel-

risicogroepen. Dat kan betrekking heb-

den of hij het initiatief overneemt of

Preventiemedewerker

ben op de inhoud van de communica-

niet. Dit dient schriftelijk te gebeuren.

Naast de achterban zijn er verschil-

tie. Welke instructie is er over de onvei-

Daarbij moet de bestuurder ook argu-

lende partijen die de or van informa-

lige situaties waar de risicogroepen

menten geven waarom hij wel of niet

tie kunnen voorzien. Een belangrijke

mee te maken kunnen krijgen? Ook

akkoord gaat.

partij is de preventiemedewerker.

moet er gelet worden op de vorm van

Deze functionaris moet zich bezig-

de communicatie. Is voor de ‘andersta-

Enquête houden

houden met de dagelijkse zorg voor

ligen’ bijvoorbeeld de informatie goed

Om met voorstellen te komen kan de

de veiligheid en de gezondheid (arti-

te begrijpen of moet de communicatie

or op zoek naar onveilige situaties op

kel 13 Arbowet). Zo werkt hij mee aan

in verschillende talen worden weerge-

de werkvloer. De or heeft het recht in

het opstellen van de risico-inventari-

geven? Als laaggeletterden tot de risi-

werktijd zijn achterban te raadplegen

satie en -evaluatie (RI&E) en aan de

cogroep behoren, dan is het niet effec-

(WOR artikel 18, lid 1). Loop eens door

uitvoering van de maatregelen uit het

tief om lange teksten te gebruiken. De

de organisatie en spreek met je colle-

plan van aanpak. Hierover heeft de or

or kan letten op het gebruik van beeld-

ga’s. Maak foto’s van gevaarlijke situa-

instemmingsrecht. De preventieme-

taal of video’s als vervanging van ge-

ties op de werkvloer. Daarmee kun je

dewerker adviseert de or, bedrijfsarts

schreven tekst.

de bestuurder sneller overtuigen. Als je

en arbodienst. Ook moet hij nauw

wilt weten hoe de achterban tegen de

met ze samenwerken (artikel 13, lid 7b

WANNE VAN DEN BIJLLAARDT

arbeidsomstandigheden aankijkt, dan

Arbowet). Plan daarom regelmatig

OPLEIDINGSCOÖRDINATOR VAN TRAININGS-EN

is een enquête de voor de hand liggen-

een overleg met de preventiemede-

ADVIESBUREAU OR ACADEMY

de vorm om de mening van de achter-

werker.

WWW.OR-ACADEMY.NL

December 2020

/21

Besluitvorming

TEKST ISAÄK MOL BEELD SHUTTERSTOCK

Vijf levels van invloed

Modern informatierecht Je wilt het liefst álle informatie kennen die ertoe doet voordat je een besluit neemt. Maar helaas, besluitvorming wordt steeds complexer. Wat nu?

or dit voorbereidt en ook een eigen strategische agenda weet te presenteren. Bij voorkeur hebben cruciale punten van die strategische agenda al input van collega’s gehad. En de ondernemingsraad maakt procesafspraken over de onderwerpen voor de

esluitvorming gebeurt steeds

(art. 27). Of als de or om bepaalde en

komende zes maanden.

meer fasegewijs, met meerdere

speciﬁeke informatie vraagt en de be-

Op deze manier geeft het halfjaarlijkse

betrokkenen en voor de onder-

stuurder dat aanlevert (art. 31 eerste

overleg over de Algemene Gang van

nemingsraad lastiger te volgen. Hoe

lid).

Zaken een structuur aan de strategi-

goed een moderne ondernemingsraad

Level 1 is dat deze stroom van informa-

sche agenda van de or, die bovendien

geïnformeerd is, heeft alles te maken

tie ingebed is in de vergadercyclus van

elk half jaar wordt herijkt en bij voor-

met zijn invloed.

de ondernemingsraad, zodat bijvoor-

keur steeds besproken met collega’s.

beeld jaarlijks op de overlegvergade-

Dit level maakt de ondernemingsraad

Zonder informatie kan de onderne-

ring van maart de jaarrekening bespro-

strategisch en pro-actief in plaats van

mingsraad geen interventies doen, ad-

ken wordt. Of dat de commissie

volgend.

vies geven of instemmen. In de mo-

Financiën altijd de kwartaalrapportages

derne medezeggenschap is het niet

met de controller bespreekt. De onder-

alleen de bestuurder die informatie

nemingsraad wordt op deze jaarlijks

Level 3 - Informatie tijdens de besluitvorming

verstrekt, in toenemende mate ook de

terugkerende thema’s zo een vanzelf-

Besluitvorming is steeds meer een dy-

ondernemingsraad zelf die moet zor-

sprekende gesprekspartner.

namisch proces. Veel besluiten worden

gen dat hij op de hoogte is. Hoe beter

in fasen genomen. Per fase worden al-

de ondernemingsraad daarin slaagt,

Level 2 - Strategische informatie

lerlei mensen betrokken, van binnen

hoe meer resultaat hij kan boeken. In

De WOR geeft in art. 24 de basis voor

en buiten de organisatie. Of worden

dit artikel bespreek ik vijf ‘levels’ van de

het bespreken van de ‘Algemene Gang

werkgroepen ingericht die bepaalde

combinatie van geïnformeerd zijn en

van Zaken’. In dat overleg dienen on-

werkprocessen en nieuwe samenwer-

het hebben van invloed. Een hoger le-

dernemingsraad en bestuurder terug te

kingen moeten ontwikkelen.

vel komt ‘bovenop’ het voorgaande.

kijken naar het beleid en de advies- en

In zo’n besluitvormingsproces moet de

Level 5 doet dus alles en is zodoende

instemmingsaanvragen van de afgelo-

ondernemingsraad zorgen aangeslo-

de beste basis voor invloed.

pen periode en vooruit te kijken naar

ten te blijven, om invloed te hebben en

wat komen gaat. De bestuurder geeft

in zijn (deel)adviezen van inhoud en

Level 1 - Reguliere informatie krijgen en bespreken

daarbij aan welke advies- en instem-

waarde te zijn. Anders zal de or het ge-

mingsverzoeken hij in voorbereiding

voel krijgen voortdurend achter de fei-

Reguliere informatie betreft allereerst

heeft of verwacht. Leden van de Raad

ten aan te lopen.

de stukken die volgens een bepaalde

van Commissarissen (RvC) dan wel

Van level 3 is daarom sprake als de on-

cyclus worden opgeleverd, zoals be-

Raad van Toezicht (RvT) dienen te ver-

dernemingsraad in zo’n dynamische

groting, jaarrekening (WOR art. 31a),

schijnen als zij uitgenodigd worden. Bij

besluitvorming een eigen proces weet

jaarverslag vertrouwenspersonen,

gemeentelijke ondernemingsraden

in te richten: een ‘roadmap’ of ‘spoor-

ziekteverzuimrapportage (WOR art.

schuift bij vaak een wethouder aan.

boekje’. Waarbij de ondernemingsraad

31b) e.d. Verder als er een besluit is

Van level 2 is sprake als dit overleg in

bijvoorbeeld een commissie of werk-

voorbereid in relatie tot het adviesrecht

aanwezigheid van de hogere bestuurs-

groep instelt, die elke twee weken een

(art 25 en 30) en het instemmingsrecht

laag (RvC, RvT) wordt gehouden, als de

technisch beraad heeft met de project-

22/

December 2020

leider. Of een digitale meeting organi-

bij is het credo: hoe beter je weet wat er

men met de bestuurder evalueren op

seert met collega’s van de betrokken

speelt, hoe zaken uitpakken en waar

basis van bepaalde criteria tot het in-

afdelingen, als een soort van ‘expert-

collega’s mee zitten, hoe beter je in

richten een eigen gebruikersgroep die

groep’ (WOR art 17 eerste lid). Als het

staat bent invloed uit te oefenen. Het

de or van informatie voorziet, of het ge-

dan ook een vast agendapunt vormt op

inrichten van een ‘meldpunt werkom-

woon af en toe kletsen met medewer-

het reguliere overleg met de bestuur-

standigheden thuiswerken’ of (digitale)

kers ter plekke (of digitaal). Resultaat

der, heeft de or een stevige informatie-

bijeenkomsten houden, levert de on-

moet zijn dat de ondernemingsraad in-

positie, zowel formeel als meer infor-

dernemingsraad niet alleen die crucia-

formatie omzet naar voorstellen die

meel. En is hij op dit level voortdurend

le informatie op, maar versterkt even-

voor medewerkers en organisatie ver-

in staat op verschillende niveaus bij te

eens de positie naar de bestuurder. Die

betering betekenen.

sturen, zoals in dit voorbeeld de pro-

heeft veel baat bij een goed geïnfor-

jectleider en de bestuurder.

meerde ondernemingsraad en zal daar

Zichtbaarheid

graag zaken mee willen doen.

De eerste twee levels spelen zich vooral

Level 4 - Handelen in een crisis

af in het contact tussen ondernemingsraad en bestuurder. Het helpt al

goed voorbeeld van een crisis: ineens

Level 5 - Implementatie van besluitvorming monitoren

is alles anders, passen we regels toe die

Beleid is een cyclus van keuzes maken,

Gang van Zaken (level 2) wordt gehou-

er nog niet waren en moeten we gaan-

implementeren, evalueren en weer op-

den als openbare bijeenkomst op een

deweg bijstellen. Je wordt als het ware

nieuw keuzes maken, en zo verder. Een

zichtbare plek (of digitaal toegankelijk).

overvallen en bestaande procedures

repeterende Plan-Do-Check-Act.

In de levels 3, 4 en 5 wordt de onderne-

worden overboord gegooid om snel en

Van level 5 is sprake als de onderne-

mingsraad in toenemende mate zicht-

adequaat te kunnen handelen.

mingsraad zowel in zijn strategische

baar in de organisatie, komt hij in in-

Hoe gaat een moderne ondernemings-

agendapunten (zie level 2) als in zijn

teractie met collega’s en maakt hij door

raad daar mee om? Een beetje meeve-

concrete adviezen en instemmingsza-

zijn resultaten zichtbaar concreet wat

ren (want crisis tenslotte), een beetje

ken, een proces weet in te richten waar-

medezeggenschap oplevert.

meedoen (lid in het crisisteam)? Voor-

in hij de implementatie kritisch volgt en

al: positie nemen.

op basis daarvan nieuwe keuzes weet te

ISAÄK MOL

Van level 4 is sprake als de onderne-

initiëren waardoor het beleid beter

ADVISEUR EN TRAINER BIJ KOMEET

mingsraad in dit soort bijzondere ge-

wordt. Wederom een roadmap dus. Dat

WWW.KOMEET.PRO

vallen die positie weet te nemen. Daar-

kan allerlei vormen hebben, van het sa-

ISAAK@KOMEET.PRO

De huidige coronapandemie is een

December 2020

als de art. 24-vergadering / Algemene

/23

Or-lid & column

column HUSSEIN ADAM DIA VICEVOORZITTER OR SER WIM HOOGENDOORN SR. PENSIOENCONSULTANT EDMOND HALLEY

Or-lid aan het woord

‘Diversiteit geeft zakelijke meerwaarde’ HUSSEIN ADAM DIA IS BELEIDSMEDEWERKER BIJ DE SOCIAAL ECONOMISCHE RAAD (SER). OOK IS HIJ VICEVOORZITTER VAN HET (INTERIM) DAGELIJKS BESTUUR VAN DE ONDERNEMINGSRAAD EN MAAKT ZICH STERK VOOR DIVERSITEIT BINNEN ZIJN ORGANISATIE.

Waarom zit je in de or?

zig met de teambuilding.

‘Ik wil mij ervoor inzetten

slag gaan zullen we ons als

dat de SER de samenleving

partner opstellen voor de

weerspiegelt. Dit betekent

bestuurder, juist nu in de

concreet dat ik me inzet

coronacrisis. Zelf denk ik

voor gelijkheid in onze or-

dat er meer aandacht moet

ganisatie tussen mannen

komen voor goede facilitei-

en vrouwen en mensen

ten en regelingen voor

met een migratie-achter-

thuiswerken. Die thuis-

grond. Ook wil ik werk ma-

werksituatie gaat zeker nog

ken van kansen voor men-

langer duren en medewer-

sen met een arbeidsbe-

kers moeten adequate

perking, voor een goede

werkplekken krijgen. Ik las

mix van jong en oud op de

dat twee op de vijf werkne-

werkvloer, ongeacht seksu-

mers sinds het begin van de

ele geaardheid of gender.

crisis te maken heeft met

Die diversiteit zorgt uitein-

fysieke klachten. Dat is on-

delijk voor zakelijke meer-

gewenst. Hiervoor moet de

waarde. De or is bevoegd

or dus aandacht vragen.’

Als we eenmaal echt aan de

om dit te bevorderen. Daarvan wil ik werk maken.’

Welk resultaat verwachten jullie?

Wat speelt er nu?

‘Dat we als goed ingespeeld

‘De ondernemingsraad is in

team een klankbord voor de

oktober gekozen. Vijf van

bestuurder kunnen zijn en

de zeven leden zijn nieuw.

zaken echt tot stand kun-

Op dit moment zijn we be-

nen helpen brengen.’

24/

Van kinderen leren over pensioen Tijdens de “Week van het geld” mocht ik op een lagere school lesgeven over geld. ‘Wat verzeker je?’ vroeg ik. ‘Alles wat duur is? Precies, je sluit een verzekering af en daarvoor betaal je premie.’ Tien vingers de lucht in. ‘Meneer, wat ga je dan afsluiten?’ Ik keek verward de klas in. ‘Als je iets afsluit dan stopt het toch? Mijn vader is loodgieter, die sluit het water af als het lekt, dus als je iets afsluit dan stopt het.’ Voor wie was deze les nou eigenlijk leerzaam? In opleiding en werk ontwikkelen we taal die alleen in onze eigen (beroeps)bubbel iets betekent. Technisch correct, lekker efficiënt en duidelijk. Voor de bubbelgenoten dan, niet voor degenen voor wie we het beroep uitoefenen. In mijn beroepsbubbel pensioen is dit extreem. Daar wordt geen Nederlands gesproken, maar “Pensioens”. Het Pensioenakkoord al eens doorgenomen? ‘Actuariele premie’, ‘doorsneepremie’, ‘pensioenrichtleeftijd’, ‘degressieve pensioenopbouw’. En dat terwijl pensioen in wezen simpel is; je spaart een deel van je salaris nu, om van te leven als je stopt met werken later. Daarnaast zijn er nog maar twee onderwerpen: het beschermen van mensen en verdeling van kosten. Door te praten in pensioentechniektermen, valt in pensioenonderhandelingen de essentie weg: de mensen. Dat is ernstig! Pensioen gaat niet over techniek maar over voorwaarden voor het leven van echte mensen. ‘Het is ingewikkeld dus vertrouw ik op de adviseur.’ Nooit doen! Daarmee geef je precies dat weg, waar de or voor bedoeld is. Leer van de lagereschoolkinderen in mijn klas. Steek je vinger in de lucht en accepteer geen “Pensioens”. Vraag wat het DOET, als je adviseur uitlegt wat het IS. Als het je dan nog niet duidelijk is: vraag het wéér en vraag het daarna nóg eens. En het allerbelangrijkste: besluit pas als je écht weet wat je besluit DOET voor je collega’s en het bedrijf en durf je hand op te steken.

December 2020

Uit de bedrijfs-commissie ARBO EN DE OR Instemming rond arbo-besluiten

EEN VEILIGE EN GEZONDE WERKOMGEVING IS VOOR ELKE ORGANISATIE ESSENTIEEL. DIT ZAL GEEN ENKELE OR OF BESTUURDER ONTKENNEN. TOCH BLIJKT DE PRAKTIJK WEERBARSTIGER EN KOMEN OR’S EN BESTUURDERS ROND ARBOZAKEN WELEENS TEGENOVER ELKAAR TE STAAN.

o kreeg de Bedrijfscommissie een bemiddelingsverzoek dat ging over een geschil over het besluit van een bestuurder om een andere arbodienst te contracteren. De

Deze rubriek behandelt elke twee maanden een in het oog springend geschil dat ter bemiddeling is voorgelegd aan een van de bedrijfscommissies. In de tussenliggende maanden bespreekt de SER vragen over medezeggenschap in de dagelijkse praktijk. Over de bedrijfscommissie De bedrijfscommissie beantwoordt via zijn vraagbaak algemene vragen over medezeggenschap. Daarnaast bemiddelt de bedrijfscommissie in geschillen tussen partijen (meestal de ondernemingsraad en de bestuurder). Voordelen van bemiddeling door de bedrijfscommissie zijn dat de procedure informeel, efficiënt en laagdrempelig is. Bovendien is de procedure voor partijen kosteloos. Partijen kunnen al in een vroegtijdig stadium om bemiddeling vragen, zodat een geschil niet hoeft uit te groeien tot een groot conﬂict. De bedrijfscommissie is goed ingevoerd in het medezeggenschapsrecht en is bekend met de sectoren waarvoor zij is ingesteld. Bovendien lenen veel conﬂicten tussen partijen zich beter voor bemiddeling dan voor een juridische procedure. De bedrijfscommissie kijkt ook naar de achtergronden van het geschil en probeert een toekomstgerichte en duurzame oplossing te bieden. Daarbij heeft de bedrijfscommissie meer mogelijkheden voor creatieve oplossingen op maat dan de rechter. Mocht het geschil door bemiddeling niet kunnen worden opgelost, dan geeft de bedrijfscommissie een schriftelijk advies. De stap naar de rechter staat dan nog altijd open.

or stelde dat er sprake was van een instemmingsplichtig besluit en riep de nietigheid van het besluit in. De bestuurder vond dat hij vrijheid had in de keuze van de arbodienst en het contract, en dat de or hierover geen instemmingsrecht had. De Bedrijfscommissie adviseerde de bestuurder om de or als-

Bekijk het korte ﬁlmpje op www.bedrijfscommissie.nl dat in twee minuten laat zien wat de bedrijfscommissie kan betekenen in geval van een geschil over medezeggenschap en hoe dat in zijn werk gaat. Via de website kun je ook eenvoudig een vraag over medezeggenschap stellen of een bemiddelingsverzoek indienen..

nog om instemming te vragen. Artikel 27, lid 1 onder d van de WOR bepaalt namelijk dat de werkgever instemming moet vragen aan de or bij het vaststellen, veranderen en intrekken van regelingen die gaan over arbeidsomstandigheden, ziekteverzuim of re-integratiebeleid. Dit betekent ook dat een or instemmingsrecht heeft als de werkgever een nieuw (tijdelijk) contract wil afsluiten met een (nieuwe) arbodienst.

de partijen was om minder informeel overleg te voeren en de voltallige or bij de voorbereiding van het overleg te betrekken.

Ook binnen een or kan het arbobeleid discussie opleveren. De

De or-leden werd geadviseerd overleg te voeren over de in-

Bedrijfscommissie werd gevraagd te bemiddelen tussen or-

houd, en een beroep op procedures en de WOR te bewaren

leden en het dagelijks bestuur (db) van een or. De or-leden

voor als het overleg met de bestuurder niet goed loopt. De

vonden dat het db te weinig belangrijke onderwerpen agen-

WOR geeft kaders en biedt een vangnet als de medezeggen-

deerde zoals het arbobeleid, en te veel tijd besteedde aan in-

schap hapert.Beide partijen namen de adviezen over.

formeel overleg met de bestuurder. Het db herkende zich niet in dit beeld en vond dat de or-leden zich te formeel opstelden

Bedrijfscommissie nodig?

door zich voortdurend te beroepen op de WOR. Er waren vol-

Ook weleens een geschil met de bestuurder of conﬂict bin-

gens het db goede redenen om het arbobeleid nog niet te

nen de or? Aarzel niet om contact op te nemen met de Be-

agenderen.

drijfscommissie: https://www.ser.nl/nl/thema/Bedrijfscom-

De Bedrijfscommissie gaf beide partijen gelijk. Het advies aan

missie.

December 2020

/25

OR EN CORONA

TEKST PAUL PEIJNENBURG BEELD AN

Corona en de reissector

Puzzelen in onzekere tijden Er is één sector die voor alle andere te maken kreeg met corona: de reisbranche. Vanaf januari, het virus was toen al uitgebroken in China, staat de beroepsgroep onder druk. Angélique Nijmeijer, or-voorzitter bij TUI, vertelt wat Covid-19 teweegbracht in haar organisatie. e zijn eigenlijk vanaf eind februari, bezig ge-

‘W

Daarbij hielp het niet dat het regeringsbeleid ten aanzien

weest om alle klanten die we hadden in het

van reisadviezen nogal zwalkte. Ze wisten het gewoon

buitenland, terug te halen naar Nederland,’

niet. Wat ons bovendien parten speelde was het ontbreken

zegt ze. ‘Dat ging in korte tijd om zo’n 60.000 passagiers uit

van Europees beleid. Nederland zegt dat een land op oran-

alle mogelijke hoeken van de wereld. In no time hadden

je moet terwijl Duitsland dat risico niet zo hoog acht. En als

we een crisisteam van wel honderd mensen op de been.

je vraagt waarom, dan blijkt dat ze zich baseren op dezelfde

Vanaf 14 maart ging alles dicht en richtte het Ministerie

cijfers en methodes, maar de uitkomsten wel anders inter-

van Buitenlands Zaken (BuZa) corridors in. In opdracht van

preteren. Leg een klant maar eens uit dat als hij met TUI

dat ministerie hebben wij samen met Corendon, KLM en

Duitsland reist, hij wel naar Griekenland mag maar als hij

Transavia alle Nederlanders gerepatrieerd die nog ergens

met TUI Nederland of TUI België reist, niet.’

verspreid waren. Dat waren er nog best veel. TUI stond op dat moment echter stil omdat we geen reizen meer kon-

Thuiswerken

den verkopen.’

Om TUI niettemin door de crisis te loodsen kwamen er allerlei werkgroepen die zich met stukjes van de puzzel be-

Zwalkend regeringsbeleid

zighielden. Allereerst bekeken bestuurder en onderne-

Als tijdelijke maatregel werden de vouchers bedacht. Wel-

mingsraad hoe de kantoren corona-proof gemaakt konden

iswaar ging alles nu dicht, was de redenering, maar je zult

worden. Om de veiligheid van medewerkers zoveel moge-

zien dat als het virus over enkele maanden onder controle

lijk te waarborgen. Dit leidde onder meer tot schema’s die

is, mensen hun reis alsnog gaan maken. ‘Dat idee erachter

voorzagen in thuiswerken. Voor veel mensen was juist dat

was geweldig,’ stelt Angélique Nijmeijer nu, en werd bo-

‘nogal wennen’ volgens Angélique Nijmeijer: ‘De meeste

vendien afgedekt door Stichting Garantiefonds. Maar de praktijk bleek weerbarstiger. De maand april hebben we enkel gebruikt om bij te komen van de periode ervoor waarin we werkelijk 24/7 in touw waren. Maar uiteindelijk krijg je de opdracht, om als or te gaan bekijken wat er nodig is om het bedrijf weer op te starten. Hoe gaan we weer vliegen, welke maatregelen moeten er genomen worden?

26/

‘Wat ons ook parten speelde was het ontbreken van Europees beleid.’ December 2020

mensen vinden thuiswerken best prima. Als ze een aardige werkplek hebben tenminste. In het begin van de crisis viel dat, zeker voor gezinnen, enigszins tegen. De scholen gingen dicht en dan moest jij maar zien hoe je en je kinderen lesgaf en bovendien productief bleef voor je organisatie. Vaak nog aan een keukentafel ook. Op een gegeven moment begonnen de meeste mensen de nabijheid van hun collega’s enorm te missen. Op afstand werken met Teams, Zoom en wat er nog meer voor beeldbelplatformen voorhanden zijn, werkt best efficiënt, maar voelt toch niet hetzelfde als elkaar tegenkomen op kantoor en even bijpraten bij de koffieautomaat. Mensen hebben behoefte aan sociaal contact. Zeker in de tweede coronagolf begint dat echt te spelen. Daarom heeft de or juist daarvoor extra aandacht. We willen immers voorkomen dat mensen in een sociaal isolement terecht komen.’

Klachten

Angélique Nijmeijer, or-voorzitter TUI

In augustus trokken fysiotherapeuten in dagblad Trouw aan de bel omdat ze een zorgwekkende stijging van het

dezelfde werkzaamheden in drie landen tegelijk, terwijl er

aantal nek-, arm- en schouderklachten bij thuiswerkers

ook een land zou kunnen zijn dat dit voor alle drie de lan-

signaleerden. Het zou om twee op de vijf mensen gaan.

den doet. In die herstructureringsplannen heeft de bestuur-

Ook TUI is dit verschijnsel niet onbekend. Angélique Nij-

der ons vanaf het begin meegenomen en steeds de feitelijke

meijer: ‘Doordat het kantoor corona-proof gemaakt moest

stand van zaken met ons gedeeld. Gezien de crisis zijn wij er

worden, hebben wij het aantal werkplekken teruggebracht.

ook als or van overtuigd dat herstructurering onvermijdelijk

Hierdoor kwamen er bureaus, stoelen, toetsenborden,

is. In praktijk probeerden we dat bij TUI zoveel mogelijk op

muizen en schermen vrij. Vrijwel meteen hebben we be-

te lossen via natuurlijk verloop en het niet verlengen van tij-

sloten om die ter beschikking te stellen aan mensen die

delijke contracten. Maar ook enkele vaste contracten kwa-

thuis werken. Zo kan dat ook op die plek arbo-verant-

men op de tocht te staan. Gelukkig zijn we hiervoor samen

woord. Met het oog op de toekomst zijn wij druk bezig met

met de bestuurder tot een goed sociaal plan gekomen dat

de ontwikkeling van meer ﬂexwerkplekken. We zijn er in-

ook de zegen van de bonden heeft.’

middels allemaal wel van overtuigd dat de combinatie van thuiswerken en werken op kantoor gaat doorzetten, en

Rug recht

zullen dat de komende tijd structureel vorm gaan geven.’

Op de vraag of corona het karakter van het overleg tussen bestuurder en ondernemingsraad heeft veranderd, ant-

Herstructurering

woordt Nijmeijer: ‘Nee. Wel is de vorm anders. Normaal

Iets anders waar de ondernemingsraad recent zijn tanden

volgen wij jaarlijks een vast schema waarop wij de be-

in heeft gezet is een herstructurering als gevolg van corona.

stuurder ontmoeten, zowel plenair als met het dagelijks

Van de 2500 medewerkers die voor TUI Nederland werken,

bestuur. Maar in de coronatijd zitten we als DB om de twee

verdwijnen er zo’n 350 tot 400 werkplekken. ‘Helaas speelt

weken bij de bestuurder en verder informeel zo vaak als

dit,’ aldus de or-voorzitter. ‘Natuurlijk zijn we met NOW 1 en

nodig. Dat overleg verloopt goed. Zo lang het belang van

2, de steunpakketten van de regering, heel erg geholpen.

onze collega’s gewaarborgd blijft uiteraard. Maar het gaat

Hierdoor konden we onze vaste kosten blijven ophoesten

om de balans. Het moet goed zijn voor zowel de medewer-

hoewel er niets binnenkomt. Hoewel we in aanleg een hart-

kers als het bedrijf. We hebben een gezamenlijk belang. Dat

stikke gezond bedrijf zijn, moeten we wel verder kijken nu

wil niet zeggen dat we het altijd met elkaar eens zijn. Soms

de crisis zo aanhoudt. Je ziet immers aankomen dat je wel

moet je je rug recht houden. Zoals tijdens de gesprekken

in de problemen komt als dit nog even doorgaat. Dus heb-

over de jaarlijkse salarisverhogingen.

ben we versneld bezien hoe we als drie landen binnen de

Gelukkig hebben we ook voor dit jaar een goede regeling

Western Region van TUI (België, Frankrijk en Nederland)

kunnen afspreken.’

doelmatiger kunnen samenwerken. Nu verrichten we vaak December 2020

/27

DUURZAME INZETBAARHEID

TEKST BRITT KORSTEN EN GERARD SCHEENSTRA

Hoe duurzaam inzetbaar is jouw organisatie?

Meten is weten Duurzaam inzetbare medewerkers zijn onmisbaar. Maar hoe bereik je dit als organisatie? Wanneer zijn medewerkers duurzaam inzetbaar en hoe meet je het duurzaam inzetbaar potentieel? et meten van het ‘duurzaam inzetbaar potentieel

KPI’s sterk bepalend zijn voor het succes van een orga-

van menselijk kapitaal’ (D.I.P.) is cruciaal om te

nisatie.

staat, en wat je kan doen om dit te verbeteren. Dit meten is

D.I.P. meten in fasen

op diverse niveaus te benaderen. In dit artikel kijken we

De D.I.P. kun je op verschillende manieren meten. Wij be-

naar de D.I.P. op organisatie- en op individueel niveau

schrijven de methode die de SmartValueGroup gebruikt.

(meso- en microniveau). Het macroniveau (nationaal of

Deze methode bestaat uit meerdere stappen. Het begint

mondiaal) laten we hier buiten beschouwing.

met een onderzoek waarbij zowel harde als zachte KPI’s

achterhalen hoe dit ‘menselijk kapitaal’ ervoor

worden gemeten. Dit is de onderzoeksfase. Vervolgens

Key Performance Indicatoren (KPI)

wordt dit verwerkt in een HR-scorecard. Dit is feitelijk het

Eerst kijken we naar de organisatie. Om te meten wat de

‘dashboard’ dat de organisatie inzicht geeft in het duur-

stand van zaken is rond het duurzaam inzet potentieel

zaam inzetbaar potentieel van het menselijk kapitaal. Het

(D.I.P.), kijk je naar het menselijk kapitaal: de medewerkers

gaat erom wat de bijdrage is van het menselijk kapitaal aan

die in de organisatie werken. Hiervoor worden zowel har-

de organisatie(doelen). Oftewel, hoe staat het ervoor met

de als zachte Key Performance Indicators (KPI’s) gebruikt.

de medewerkers in onze organisatie op het gebied van

Een Key Performance Indicator (KPI) is een variabele om

duurzame inzetbaarheid?

de prestaties van een organisatie, merk of product te analyseren. KPI’s worden gebruikt om het succes van een or-

Hierna volgt de analysefase. In deze fase kijk je naar de

ganisatie objectief te kunnen meten, of om het succes van

meest opvallende uitkomsten uit de verzamelde data in de

een actie of campagne te peilen. Zo kun je bijhouden en

onderzoeksfase. Dit geeft diverse inzichten om te bepalen

meten of je op de goede weg zit.

waar mogelijkheden zijn het D.I.P. te ontwikkelen. In deze

Harde KPI’s zijn variabelen die objectief in cijfers zijn weer

analysefase wordt de GAP-analyse gebruikt, die het ver-

te geven. Bijvoorbeeld het personeelsverloop, de mobiliteit

schil aangeeft tussen de huidige en de gewenste situatie.

van medewerkers, productiviteit en ziekteverzuim.

Oftewel, waar staan wij met het duurzaam inzetbaar po-

Zachte KPI’s zijn soms lastiger te meten of concreet te

tentieel van het menselijk kapitaal op dit moment en waar

maken. Neem bijvoorbeeld de mate van geluk die een

willen wij in de toekomst naar toe? Wat willen wij bereiken

medewerker ervaart, wendbaarheid, betrokkenheid, mo-

en wanneer zijn we tevreden?

tivatie en stress. Iedereen ervaart dit anders. Ondanks

Beide fasen samen bieden een compleet en inzichtelijk

het probleem in de wijze van vaststellen, zijn ze wel

beeld van de huidige situatie wat betreft het duurzaam in-

meetbaar en zeker niet minder belangrijk dan harde

zetbaar potentieel (D.I.P.). Dit complete beeld wordt het

KPI’s. Een zachte KPI kun je bijvoorbeeld meten door

business model genoemd.

medewerkers een gestructureerde en wetenschappelijk gevalideerde vragenlijst te laten invullen vóór en ná een

Dan volgt de adviesfase. Als er voldoende inzicht is vanuit

bepaalde interventie. Steeds duidelijker wordt dat zachte

de voorgaande fasen, kan dit worden vertaald in een

28/

December 2020

concreet stappenplan om het D.I.P. te verbeteren. Waar zit-

bedrijfsmodellen te tekenen en vaardigheden te ontwik-

ten de belangrijkste ontwikkelmogelijkheden? Welke inter-

kelen om in de toekomst relevant te blijven op de ar-

venties zijn passend en hebben de grootste impact? Wat

beidsmarkt. Dit kan door op individueel niveau ook ge-

sluit het beste aan?

bruik te maken van de eerder beschreven harde en

De laatste fase is de uitvoeringsfase. Daarin wordt het ver-

zachte KPI’s. Ook hiervoor worden wetenschappelijk ge-

betertraject uitgevoerd. Denk hierbij aan workshops, trai-

valideerde vragenlijsten gebruikt. Het doel van deze vra-

ningen, teamsessies, het coachen van individuele mede-

genlijst is om inzicht te geven in hoe jij als persoon je

werkers en executive coaching. Hoewel de uitvoeringsfase

werk, nu en in de toekomst, duurzaam kunt blijven uit-

voor iedereen vrij duidelijk is, is het erg belangrijk vooral

oefenen. Daarbij staat het behoud van gezondheid en

aandacht te geven aan het monitoren van de interventies

welzijn voorop. Andere vragen gaan over zaken als: ben

en aan het verandertraject.

ik voldoende wendbaar (relevant) voor de toekomst gezien, alle veranderingen die er plaatsvinden? Welke impact hebben alle veranderingen op mijn duurzaam in-

1. Onderzoek

zetbaarheid potentieel?

zachte en harde HR-metrics verzamelen

Ook dit onderzoek sluit af met een adviesrapport waarbij de werknemer handvatten krijgen om zich verder te ontwikkelen. Dit op basis van zijn zelf gecreëerde inzicht in het ‘business model you.’ Van daaruit kan je kijken naar

5. Interventie

2. Inzicht

workshops, sessies etc.

HR-Scorecard

mogelijkheden die helpen bij deze ontwikkeling, bijvoorbeeld met coaching of training.

Conclusie Het D.I.P. is op een valide manier te meten, op zowel organisatie- als individueel niveau. Daarvoor worden harde en zachte KPI’s gebruikt. Samen geeft het een goed (holis4. Advies

3. Analyse

tisch) overzicht, als basis voor verbetermogelijkheden. Op

Voorstel op basis van cijfers en business plan

GAP-analyse, dataverzameling

individueel niveau ontstaat duidelijk inzicht in de mogelijkheden om je duurzaam inzetbaarheidspotentieel te verbeteren. Dit kan worden vastgelegd in een eigen Business

(bron; SmartValueGroup)

Model You. Op organisatieniveau ontstaat een helder inzicht met een

Individueel onderzoek

HR-DIP Dashboard. Dat helpt om het beleid en de inter-

Het meten en inzicht verkrijgen in de individuele mede-

ventiestrategie vast te stellen.

werker gaat in wezen hetzelfde als op organisatieniveau.

Ofwel, het is noodzakelijk om met meten en inzicht geven

Een organisatie kun je zien businessmodel en iedere me-

een beeld te krijgen in de huidige status van het D.I.P., zo-

dewerker in zichzelf is een persoonlijk businessmodel: het

wel op organisatie- als individueel niveau. Van daaruit

‘business model you’.

kunnen gerichte acties en interventies worden bepaald om

Deze manier van denken leert medewerkers persoonlijke

het D.I.P. te verbeteren.

BRITT KORSTEN IS MASTER STUDENT STRATEGIC HUMAN RESOURCE

Landelijke VGWM-dagen

LEADERSHIP AAN DE RADBOUD UNIVERSITEIT TE NIJMEGEN

Dit is deel 4 van een serie over duurzame inzetbaarheid.

EN BETROKKEN BIJ DEVERANDERMOTOR.NL.

Wat is het en hoe kan dit gemeten worden? Wat kan een

GERARD SCHEENSTRA IS TREND ANALIST FUTURE OF WORK, COACH ÉN

organisatie – en de or – daarmee doen?

CONSULTANT.

Leer meer hierover op de Landelijke VGWM-dagen, 9, 10 en 11 maart 2021.

BEIDEN WERKEN VOOR DE SMART VALUE GROUP EN ZIJN AANGESLO-

Zie ornet.nl voor programma, inschrijving en info!

TEN BIJ KNOWVIUM; HET KENNISINSTITUUT DAT WETENSCHAPPELIJKE INZICHTEN PRAKTISCH TOEPASBAAR MAAKT

December 2020

/29

DIGITALE TRANSFORMATIE

TEKST ANNET MASELAND BEELD WISSEMA GROUP

Snel is niet per se beter

Klaar voor de digitale transformatie? Geen bedrijft ontkomt aan de digitale transformatie. Dus zorg dat je als ondernemingsraad een volwassen gesprekspartner bent, zegt organisatieadviseur Winfried Bouts. Maar hoe word je dat? ig data, cloud computing, machine learning, artiﬁ-

satie moet je dan een andere waarde zien toe te voegen. Dat

cial intelligence. Digitale transformatie is een vaag

is nooit gebeurd. Men ging op de oude voet verder.’

zwords”. Voor veel mensen op de werkvloer is het de ver-

Wat had de or kunnen doen om het tij te keren?

van-mijn-bed-show. Begrijpelijk, maar dat moet toch echt

‘Zo simpel ligt het helaas niet. Soms worden er ongelukki-

anders, is de dringende boodschap van Winfried Bouts. Hij

ge bedrijfsbeslissingen genomen. In dit geval werden er

is innovatieconsultant bij de Wissema Group, dat een

winkels overgenomen, terwijl de reiswereld allang digitaal

scholingsprogramma heeft voor ondernemingsraden op

was geworden.’ Het zijn verraderlijke processen, zegt hij.

het gebied van digitale transformatie.

‘Heel lang is het stil en dan in één klap is een businessmo-

begrip, omgeven door een hoop “high tech buz-

del om zeep. Een afwachtende houding is niet meer vol te

Digitale transformatie ≠ digitalisering

houden. Daarvoor gaan veranderingen te snel.’

Eerst een misverstand uit de wereld helpen. We hebben het hier niét over digitalisering, zegt Bouts. Digitalisering is het

Krijgt elke organisatie ermee te maken?

omzetten van analoog naar digitaal. Die fase is een opstap

‘Ja, geen enkele organisatie ontkomt eraan. Als je in de

naar een volgende, ingrijpendere vernieuwing. Bij digitale

reiswereld of in de bankwereld werkt, zit je er middenin.

transformatie kantelen organisatieprocessen door de inzet

Maar niet alleen het bedrijfsleven krijgt ermee te maken.

van slimme technologieën. Het verdienmodel gaat op de

Ook de overheid, het onderwijs, de universiteiten. De

schop en bedrijfstakken worden opgeschud. Het klassieke

transformatie hoeft niet altijd zo razendsnel en zo ingrij-

voorbeeld is taxibedrijf Uber dat met een slimme app veel

pend te zijn als bij Uber. Andere gaan bedachtzamer te

mensenwerk overbodig maakte. Maar oudgediende Philips

werk. Snel is niet per se beter. Bij elke organisatie zal het

maakte evengoed een succesvolle comeback als digitaal

proces er anders uitzien. Het is een proces waar je als orga-

platformbedrijf in zorgtechnologie. En online boekenwin-

nisatie zelf vorm aan geeft. Maar verandering is onvermij-

kel Bol.com wist dankzij platformtechnologie te transfor-

delijk en die zal vroeg of laat toeslaan. De veranderingen

meren van webwinkel naar digitaal handelsplatform.

hebben hoe dan ook enorme consequenties voor werkprocessen, competenties en banen. Daarnaast doemen er tal

Bouts maakte als adviseur van de ondernemingsraad van

van nieuwe ethische vragen op over privacy en de toe-

een reisorganisatie zelf van dichtbij mee wat er kan gebeu-

komst van werk. Daarom is het belangrijk om als onderne-

ren als een bedrijf stilzit. De organisatie verloor de digitalise-

mingsraad vanaf het begin pro-actief mee te denken. Je

ringsslag en ging failliet. ‘De pakketreizen zoals zij die aan-

moet voorkomen dat je erdoor overvallen wordt.’

boden, waren makkelijk te digitaliseren. Op een gegeven moment kon de consument hun reizen eerder op het inter-

Gebeurt dat genoeg?

net samenstellen dan de intercedenten zelf. Als reisorgani-

‘Nee, als adviseur kijk ik bij veel organisaties binnen en dat

30/

December 2020

INTERVIEW

Wie is verantwoordelijk voor een algoritme?

ook naar de kansen. Hoe kan digitale transformatie deze organisatie vooruithelpen?’

Wat zijn belangrijke onderwerpen om mee aan de slag te gaan? Om te beginnen is het belangrijk in te schatten hoe het werk gaat veranderen, zegt Bouts. ‘Welke taken verdwijnen er en welke komen erbij? Daar moet je op anticiperen. Zijn medewerkers voldoende digitaal toegerust voor de veranderingen? Kunnen zij omgaan met nieuwe technologieën? Zie er als ondernemingsraad kritisch op toe dat scholing serieus gebeurt. Laat mensen niet zwemmen. Dat zie ik wel gebeuren. Zo van: “Hier heb je duizend euro, zoek maar iets uit.” Medewerkers hebben een richting nodig.’ ‘Daarnaast zijn er nieuwe ethische vragen. Veel grote bedrijven hebben HR-systemen die selecteren op basis van algoritmes. Dergelijke bots zijn allang geen toekomstmuziek meer. Op basis van die algoritmes wordt een voorselectie gemaakt voor een vacature of een pool om mensen Winfried Bouts, Wissema Group

in projecten te plaatsen. Maar die algoritmes zijn niet neutraal. Die worden geprogrammeerd en gevoed met data;

gesprek wordt nog heel weinig gevoerd.’ Onderzoeken be-

daar kan een vooroordeel insluipen. Dat roept de vraag op

vestigen zijn beeld. Een enquête door het Nationaal Regis-

of zo’n bot wel kritisch is getest. En: wie is verantwoorde-

ter (1) onder de top van het bedrijfsleven laat zien dat

lijk voor een algoritme?’

slechts een derde van de respondenten een goed beeld van

Een ander belangrijk thema is dataverzameling, vervolgt

de effecten van digitalisering. Tegelijkertijd onderschatten

hij. ‘Welke datasets worden geanalyseerd en wat gebeurt

ze de impact die de digitale revolutie kan hebben. Onder-

daarmee? Wat mag een werkgever bijvoorbeeld doen met

zoek dat Wissema Group liet doen naar de “digitale volwas-

informatie over aanwezigheid van het personeel? Hoe kun

senheid” van ondernemingsraden (2) geeft eenzelfde

je data analyseren zonder de privacy van klanten te schen-

beeld. Bij de meeste ondernemingsraden zijn big data of

den?’

kunstmatige intelligentie (AI) geen hot topics. De meeste leden komen pas in actie bij een speciﬁeke klacht.’

Heb je voorbeelden van een succesvolle aanpak? ‘Onlangs woonde ik een presentatie bij van een onderne-

Hoe ga je dat gesprek aan, waar begin je?

mingsraad voor de Raad van Bestuur. De or had een ana-

‘Voer om te beginnen eens een gesprek over de visie. Is er

lyse gemaakt van de trends en die vervolgens doorgere-

überhaupt een strategie of ‘roadmap’? Hoe ziet die eruit?

kend naar de organisatie. Dat zoveel beroepen werden

Zorg dat je voldoende expertise in je ondernemingsraad

geraakt, wisten de bestuurders niet. Daar schrokken ze van.

hebt om als volwassen gesprekspartner te fungeren. Let

Er wordt nu gekeken welke wijzigingen in de opleidings-

daarop bij aspirant-leden. Huur expertise in of volg een

sfeer er nodig zijn.’

scholing. Probeer een open houding aan te nemen. Veel ondernemingsraadsleden zien digitalisering te beperkt: als een bezuinigingsoperatie waarbij banen verloren gaan. Natuurlijk, dat moet je zien te vermijden. Maar kijk vooral December 2020

1. NATIONAAL REGISTER. NULMETING DIGITALE TRANSFORMATIE IN BOARDROOMS IN NEDERLAND 2019. 2. GROWTH MINDSET TO ATTAIN DIGITAL MATURITY. VU MASTERSCRIPTIE. SAHELI CHOWDHURY 2020.

/31

INTERVIEW

TEKST PETER PASSENIER BEELD WVR

Kiezen tussen kernwaarden is niet simpel

Adviseren in de taal van de directie Natuurlijk, als or-lid maak jij gebruik van je initiatiefrecht. Dus kom je met ideeën, bijvoorbeeld om je bedrijf ook in coronatijden beter te laten presteren. Of om het personeel veiliger te laten werken. Maar dat lukt alleen als je de directie weet te overtuigen – als je die directie kunt toespreken in haar eigen taal. l maanden verkeert het bedrijf in een crisissfeer.

Gelukkig heeft die or-voorzitter een goede relatie met de

De coronamaatregelen hebben een grote impact,

ﬁnancieel directeur. En gelukkig is die bereid om een keer

de cijfers kleuren langzaam rood – en steeds meer

digitaal koffie te drinken. Het gesprek begint heel gemoe-

medewerkers werken vanuit huis. En wat dat laatste be-

delijk – maar al snel slaat de stemming om. Want na een

treft… de or is er niet helemaal gerust op. Niet iedereen be-

minuut of tien komt de or-voorzitter met een tekst als:

schikt thuis over een goed bureau en een goede stoel. Wat

‘Moet jij niet iedere thuiswerker voorzien van een in

als dadelijk het ziekteverzuim omhoog schiet – niet door

hoogte verstelbaar bureau en van professionele bu-

corona maar door fysieke klachten?

reaustoelen?’ Dat valt die ﬁnancieel directeur rauw op de maag, want hij heeft net tonnen geïnvesteerd in het meubilair op de locatie. Nieuwe investeringen? In deze tijd? Uitgesloten.

Voorzichtig beginnen Kortzichtigheid van die ﬁnancieel directeur? Niet per se, zegt Willem van Rhenen. Hij is hoogleraar Engagement & Productivity aan de Business Universiteit Nyenrode, en heeft zich in de communicatie met directeuren verdiept. ‘Die or-voorzitter had moeten weten dat de initiële kosten van al dat meubilair veel te hoog zijn. Hij had dus moeten voorstellen om te beginnen met een kleinere investering. Ja, thuiswerkers moeten een goed bureau krijgen, maar laten we starten met degenen die de hele dag beeldschermwerk uitvoeren.’

Besparen op ziekteverzuim Want volgens Van Rhenen spreekt zo’n CFO zijn eigen taal. ‘Financiële mensen denken in getallen en spreadsheets. En dus moet je hen niet benaderen met een tekst als: “Dit is Willem van Rhenen, Nyenrode

32/

goed voor je bedrijf. Als je dit uitvoert, zou dat je sieren.” December 2020

CORONA Communicatie

Dat is heel geschikt voor een HR-manager, maar niet voor

geval gaat het tussen het streven naar een gezond perso-

ﬁnanciële mensen. Voor hen moet je een businesscase

neelsbestand en het principe dat je iedereen respecteert

bouwen: dit gaan onze plannen je kosten, maar dit leveren

zoals die is. Voor beide visies valt iets te zeggen, maar je

ze op, want je kunt zoveel besparen op het ziekteverzuim.

kunt ze niet allebei opnemen in je kernwaarden. En dus

En let wel: dan moet je je ook verdiepen in de ﬁnanciële

moet je kiezen. Zo’n keuze zie je bijvoorbeeld in Azië. Daar

situatie van het bedrijf. Je moet weten wat er binnenkomt

moeten ze cultureel twee kernwaarden tegen elkaar afwe-

en er weer uitgaat. Dus bekijk voor zo’n gesprek minstens

gen: eerlijkheid en respect. En de meeste mensen kiezen

de kwartaalcijfers.’

daar voor het laatste. Daar valt natuurlijk wat voor te zeggen, maar het heeft wel belangrijke gevolgen. Als je een

CEO

werknemer daar vraagt of die iets wil doen, roept die on-

Wat geldt voor een CFO, gaat ook op voor een CEO. Ook

middellijk ja. Maar of hij het dan vervolgens werkelijk doet,

die spreekt een taal – en die klinkt weer net anders. Stel,

dat blijft de vraag.’

een ander scenario. Dit keer drinkt de or-voorzitter koffie met de CEO, en al snel blijkt dat die directeur ergens mee

Respect of regels

zit. Eerst wil hij daar niet over praten, maar na enig aan-

Kiezen tussen kernwaarden, het is niet simpel. Maar vol-

dringen barst hij los. De medewerkers in zijn bedrijf zitten

gens Van Rhenen zijn er manieren om het proces te

de hele dag op hun stoel. Ze worden dikker en dikker. Niet

stroomlijnen. ‘Dat zag je bijvoorbeeld bij een openbaarver-

goed voor hun gezondheid, niet goed voor de verzuimcij-

voerbedrijf. Ook daar worstelden ze met een dilemma: je

fers. ‘Die mensen moeten echt afslanken, maar ik krijg het

hebt als trammachinist 30 mensen in je tram, en in de ver-

niet voor elkaar.’

te zie je een oud vrouwtje aankomen. Je weet dat die nog minstens anderhalve minuut nodig heeft voor ze bij de

Wat doet de or-voorzitter in zo’n geval? Uiteraard kan die

halte staat. Dus wat doe je? Blijf je wachten of rijd je door?

meteen gaan pleiten voor gezondheid-stimulerende

Of, omgezet in kernwaarden, wat vind je belangrijker: res-

maatregelen, maar volgens Van Rhenen gaat daar een

pect voor ouderen of je houden aan de afspraken? Precies

stap aan vooraf. ‘Ik heb eens zo’n gesprek gehad en toen

dit dilemma hebben ze voorgelegd aan de medewerkers,

had ik me vooraf verdiept in de visie en de missie van het

compleet met ﬁlmbeelden. Uiteindelijk besloot de meer-

bedrijf, in de kernwaarden. En een van die kernwaarden

derheid dat die afspraken belangrijker zijn. Dus rijden ze

luidde als volgt: wij respecteren onze mensen zoals ze

door. Precies zoiets kun je doen in een organisatie met

zijn. Dat legde ik tijdens dat gesprek op tafel: aan de ene

veel dikke medewerkers. Vraag aan je mensen wat ze be-

kant heb jij opgetekend dat je die mensen in hun huidige

langrijker vinden: een gezonde levensstijl of het respect

toestand respecteert, aan de andere kant wil je ze laten af-

voor iedereen zoals die is. Hier kan de or zeker het initiatief

slanken. Hoe kun je dat met elkaar rijmen? En misschien

voor nemen.’

nog belangrijker: wat denken je medewerkers hiervan? Als jij A zegt en vervolgens B doet, voelen mensen dat

Risico’s

haarscherp aan. Dan kiezen ze waarschijnlijk voor C – en

De CEO helpen bij het bepalen van de kernwaarden. Voor

dat is niet wat jij wilt.’

jou als or-lid lijkt het misschien een ver-van-je-bedshow. Maar volgens Van Rhenen is het heel belangrijk dat

Kernwaarden

je je in zo’n CEO verdiept. ‘Zo iemand wil weten welke ri-

Dat klinkt overtuigend – maar het leidt tot een nieuw pro-

sico’s zijn bedrijf loopt. Daar ligt die van wakker. En dus

bleem. Die directeur moest kritisch kijken naar zijn kern-

kun je als or contact zoeken met de arbo-functionaris of

waarden, en volgens Van Rhenen is dat niet simpel. ‘In dit

preventiemedewerker en die risico’s ook benoemen. Nee, dan roep je niet: “Als we ons niet aan de wet houden, krijgen we een boete.” Dan speel je de politieagent, en dan

Verhoor je bestuurder

wordt er niet naar je geluisterd. In plaats daarvan moet je

Leer verder te vragen dan het eerste antwoord van je be-

bijvoorbeeld vertellen dat het verzuim oploopt en dat die

stuurder. Deze training reikt je de inzichten aan waarmee

directeur, na aﬂoop van de coronacrisis, beschikt over

je daadwerkelijk de nodige informatie uit je bestuurder

onvoldoende manschappen. En natuurlijk moet je vervol-

kunt “trekken”. 25 maart 2021, Utrecht.

gens ook kunnen aangeven wat je daaraan gaat doen. En

Zie ook de Opleidingenpagina (38).

heel belangrijk: je moet dat uitleggen in de taal van de directie.

December 2020

/33

ARBO

TEKST KOEN LANGENHUYSEN BEELD SHUTTERSTOCK

Beperk de gevolgen van een calamiteit

Ontruimen moet je oefenen! In talloze organisaties vinden nauwelijks of geen ontruimingsoefeningen plaats. Terwijl deze oefeningen voor bedrijfshulpverleners en medewerkers onmisbaar zijn om in noodsituaties de juiste keuzes te kunnen maken. en grote bedrijfsbrand of een andere omvangrijke

landse werknemers heeft nog nooit een ontruiming geoe-

calamiteit is een verschrikkelijke gebeurtenis. Zeker

fend op het werk, zo bleek uit een bedrijfsonderzoek van

als die gebeurt tijdens werkuren. Bij een ontruiming

2015. De kans is groot dat er dan zaken misgaan bij een

is er dan een grote kans dat er van alles misloopt. Zo duurt

forse calamiteit. Dat geldt trouwens ook voor bedrijven die

het doorgaans vele kostbare minuten voordat werknemers

wel oefenen, maar daar vervolgens weinig van leren.

daadwerkelijk in actie komen. Men realiseert zich niet dat

Het is eenvoudig om de proef op de som te nemen. Stel je-

er een reëel gevaar dreigt. Daarna kan paniek ontstaan en

zelf en een paar collega’s een paar van de volgende vragen,

worden er in de hectiek soms verkeerde keuzes gemaakt

en kijk hoeveel jullie weten:

door bedrijfshulpverleners (BHV’ers) en medewerkers.

• Hoe klinkt het ontruimingssignaal?

Ontruimingen bij ingrijpende incidenten verlopen dan

• Is dat signaal ook op jouw afdeling goed te horen?

ook nogal eens chaotisch, wat zeer ernstige gevolgen kan

• Wie bel je en welke informatie geef je door als je brand

hebben.

ziet? • Moeten de deuren van werkkamers en afdelingen bij een

Levensbelang

ontruiming gesloten worden of juist openblijven?

Dat bleek ook bij de terroristische aanslag op het World

• Welke vluchtweg kies je bij brand in de trappenhal?

Trade Centre te New York in september 2001. Een bedrijf

• Wat is tijdens rookontwikkeling in het gebouw van le-

op de 44e verdieping dat regelmatige oefende met ontruiming, had veel sneller zijn werknemers in veiligheid gebracht dan ongeoefende bedrijven op vergelijkbare locaties in het gebouw. Voor ondernemingsraden is dus het goed te beseffen dat ontruimingsoefeningen van levens-

vensbelang bij een ontruiming? • Wie zorgt voor de cliënten, bezoekers, leerlingen, patiënten en andere derden? • Wat dient er te gebeuren met draaiende machines, gevaarlijke stoffen e.d.?

belang kunnen zijn voor werknemers en eventuele derden.

• Wie gaat na of de afdeling helemaal ontruimd is?

En onmisbaar voor bedrijfshulpverleners, om in geval van

• Waar dient men zich te verzamelen? Is dat in alle om-

nood adequaat te kunnen handelen.

standigheden dezelfde plek? Hoe lang moet men daar blijven?

De praktijk In bedrijven waar regelmatig ontruimingsoefeningen

• Hoe gaat men op de verzamelplaats na of alle personen het gebouw hebben verlaten? [/]

plaatsvinden, staan medewerkers meestal niet te juichen als ze hun werkplek weer eens moeten verlaten. Maar daar

Als blijkt dat men de antwoorden vaak niet weet, of als er

wordt in ieder geval geoefend op een noodsituatie. Dat is

onjuiste, onduidelijke of uiteenlopende reacties komen,

nog lang niet overal het geval. Bijna de helft van de Neder-

dan is duidelijk dat er nog heel wat te oefenen valt. Om het

34/

December 2020

beeld compleet te maken is een vergelijkbare navraag onder bedrijfshulpverleners aan te raden.

Zo kan het al erg nuttig zijn om met bedrijfshulpverleners of medewerkers van een afdeling, door middel van gerichte vragen, na te gaan of ze weten hoe te handelen in geval

Verschillende oefenvormen

van nood. Praktijkoefeningen zijn er ook in soorten en

Bij een oefening hoeft lang niet altijd het hele gebouw ont-

maten. Het kan gaan om een aangekondigde ontruiming

ruimd te worden. Er zijn uiteenlopende vormen mogelijk.

van een kleine afdeling of een digitale simulatie, tot aan een volledige ontruiming samen met hulpverleningsinstanties. Deze laatste vorm is alleen aan te bevelen voor organisaties die op het gebied van ontruimen als vergevorderd zijn.

Filmopnames In andere bedrijven doet men er verstandig aan om met eenvoudigere oefeningen te starten. Uiteraard dienen de oefeningen gebaseerd te zijn op calamiteiten die zich in het eigen bedrijf daadwerkelijk kunnen voordoen. Ook hier kan in gevarieerd worden met oefeningen. De ene keer bootst men een brand na, de andere keer oefent men hoe te handelen als er een gaslek is in het eigen bedrijf of bij een buurbedrijf, etc. Eventueel kunnen er rookmachines of Lotus-slachtoffers worden ingezet. Welke vorm ook wordt gekozen, het is alleen nuttig als je vooraf bedenkt welke

Wat zegt de wet over ontruimingsoefeningen?

elementen je precies wil oefenen. En vooral als men na de

In 2007 zijn de meeste concrete voorschriften rondom

volgens concrete verbetermaatregelen treft. Het maken

bedrijfshulpverlening uit de Arbowet geschrapt. Zo ook de

van ﬁlmopnames bij een ontruimingsoefening kan erg be-

bepaling die regelmatige oefeningen voorschreef. Het

hulpzaam zijn bij de nabespreking daarvan.

oefening zorgvuldig nagaat wat er beter kan en men ver-

enige wat de Arbowet nu nog bepaalt is dat bedrijfshulpverleners zodanig zijn opgeleid en georganiseerd dat zij

Tips voor de or

hun taken naar behoren kunnen uitvoeren. De Arbowet

Dit onderwerp is te belangrijk om alleen aan de directie

schrijft dus geen ontruimingsoefeningen meer voor. Maar

over te laten. De ondernemingsraad doet er wijs aan om

voor sommige bedrijven geldt wel die verplichting, op

eerst na te gaan of er in het eigen bedrijf of instelling een

grond van andere regelgeving.

actueel of adequaat bedrijfsnoodplan aanwezig is. Vraag

Zo stelt de gebruiksvergunning van de gemeente mini-

het op en ga na, bijvoorbeeld tijdens een cursus, of de

maal één ontruimingsoefening per jaar verplicht voor be-

kwaliteit daarvan goed is. Zo niet, dan zijn ontruimingsoe-

drijven waar bepaalde hoeveelheden gevaarlijke stoffen

feningen nog niet aan de orde en is het eerst zaak om bij

worden opgeslagen. En ook voor instellingen waar min-

de directie aan te dringen op een goed uitgewerkt bedrijfs-

stens 10 mensen overnachten (zoals hotels en ziekenhui-

noodplan. Zorg dan ook dat er passende afspraken worden

zen) of waar minstens 10 gehandicapten of jonge kinde-

gemaakt over ontruimingsoefeningen.

ren verblijven (zoals dagopvang gehandicapten,

Is het bedrijfsnoodplan wel op orde, ga dan na of er regel-

kinderopvang en basisscholen). Daarnaast blijkt uit het

matig ontruimingsoefeningen worden gehouden, en of

Bouwbesluit dat, wanneer er een brandmeldinstallatie in

dat zo gebeurt dat men daadwerkelijk daarvan leert. Vraag

het pand aanwezig is, de werkgever in de regel ook ver-

het bijvoorbeeld na bij bedrijfshulpverleners en het hoofd

plicht is om minstens eenmaal per jaar een ontruimings-

BHV. Als er gebreken naar voren komen, kaart die dan on-

oefening te houden.

derbouwd aan bij de directie. En dring aan op verbeterin-

Tot slot heeft de ondernemingsraad instemmingsrecht bij

gen.

het invoeren, wijzigen of intrekken van een regeling op het gebied van bedrijfshulpverlening en kan daarbij af-

KOEN LANGENHUYSEN

spraken maken over ontruimingsoefeningen.

OR-TRAINER BIJ FIJN WERK (INFO@FIJN-WERK.NL)

December 2020

/35

Jurisprudentie Aanzegplicht en -vergoeding

voorwaarden waaronder deze arbeidsovereenkomst wordt voortgezet (lid 1 onder b), is niet van belang voor de vraag of hij aan-

WANNEER IS EEN WERKGEVER EEN AANZEGVERGOEDING

spraak kan maken op een

VERSCHULDIGD AAN DE WERKNEMER MET EEN AFLOPENDE

aanzegvergoeding.

ARBEIDSOVEREENKOMST VOOR BEPAALDE TIJD?

Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, 19 oktober 2020,

ESTER DAMEN IS ADVOCAAT BIJ KENNEDY VAN DER LAAN, CONTACT: ESTER.DAMEN@KVDL.NL

De werkgever is verplicht

arbeidsovereenkomst op te

zaaknummer 8267984 (nog

zijn werknemer tijdig te in-

zeggen.

niet gepubliceerd)

formeren (aan te zeggen)

Werknemer vond dat werk-

over het al dan niet voort-

gever niet tijdig aan zijn

zetten van de arbeidsover-

aanzegverplichting had

eenkomst voor bepaalde

voldaan, omdat werknemer

tijd, en over de voorwaar-

korter dan een maand voor

den waaronder deze wordt

het einde van zijn dienst-

voortgezet. Wanneer is de

verband hoorde dat zijn ta-

aanzegvergoeding dan ver-

kenpakket zou wijzigen.

DE ZITTINGSTERMIJN VAN DE ONDERNEMINGSRAAD VAN

schuldigd?

Werknemer claimde bij de

ASML VERSTRIJKT IN OKTOBER 2020. VANWEGE BEPERKIN-

Werknemer was in dienst

rechter de aanzegvergoe-

GEN ALS GEVOLG VAN CORONA-MAATREGELEN, BESLUIT DE

als chef-kok. Omdat zijn ar-

ding. De kantonrechter

RAAD (MET INSTEMMING VAN DE DIRECTIE) DE VERKIEZIN-

beidsovereenkomst voor

wees zijn verzoek af omdat

GEN UIT TE STELLEN TOT FEBRUARI 2021.

bepaalde tijd bijna aﬂiep,

uit de mail voldoende bleek

plande werkgever een ge-

dat werkgever de arbeids-

FNV en CNV verzetten

(strikt) de hand wordt ge-

sprek in om de invulling

overeenkomst wel wilde

zich daartegen. Zij vorde-

houden aan de zittingster-

van de nieuwe arbeidsover-

verlengen. Dat werknemer

ren in een kort geding dat

mijn. Overal in de samenle-

eenkomst te bespreken. Een

er vervolgens zelf voor koos

de ondernemingsraad zo

ving vinden, met passende

dag voor dit gesprek (en

zijn dienstverband te beëin-

snel mogelijk termijn or-

maatregelen, zaken door-

meer dan een maand voor

digen omdat hij het niet

ganiseert, en dat het ASML

gang ondanks de coronacri-

de einddatum) ontving

eens was met de gewijzigde

en de or wordt verboden

sis. De rechter noemt in dit

werknemer van werkgever

voorwaarden, kwam niet

na oktober besluiten te ne-

verband speciﬁek de or-ver-

een e-mail met de bood-

voor rekening van de werk-

men als bedoeld in de arti-

kiezingen bij een ook in

schap dat het gesprek even

gever.

kelen 25 en 27 WOR.

Eindhoven gevestigde mul-

moest worden uitgesteld,

Ook in hoger beroep werd

maar dat er geen reden was

werknemer in het ongelijk

Wat vindt de kantonrechter?

om zich zorgen te maken

gesteld. Volgens het hof is

Ten eerste dat de or-leden

over de verlenging van zijn

een aanzegvergoeding al-

na het verstrijken van hun

dienstverband. Korter dan

leen verschuldigd als de

zittingstermijn geen man-

een maand voor de eindda-

verplichting uit artikel 7:668

daat meer hebben. Ten

tum bleek dat de plannings-

lid 1 onder a niet is nageko-

tweede dat zij kiesgerechtig-

werkzaamheden die werk-

men. Die verplichting

den afhouden van hun wet-

nemer voorheen altijd deed,

houdt in dat de werkgever

telijke recht om te kiezen en

zouden worden overgeno-

de werknemer tijdig infor-

gekozen te worden. En ten

men door een collega.

meert over het al dan niet

derde dat de corona-crisis

Werknemer vond het ma-

voortzetten van de arbeids-

geen omstandigheid is die

ken van de planning van-

overeenkomst. Of werkne-

het houden van verkiezin-

wege zijn privé-situatie erg

mer op dat moment ook

gen onmogelijk maakt, of

belangrijk en hij besloot zijn

geïnformeerd is over de

zodanig belemmert dat niet

36/

Or-verkiezingen ASML in corona-tijd

tinational. Daarom veroordeelt de rechter de

JOOST VAN MIERLO IS ADVOCAAT BIJ DE VOORT ADVOCATEN WWW.DEVOORT.NL

December 2020

ondernemingsraad tot het

ronacrisis’ als reden voor

functies, dan kom je aan

houden van verkiezingen

uitstel is onvoldoende; zie

het afspiegelingsbeginsel

op de kortst mogelijke ter-

ook de site van de SER

niet toe.

mijn. Het uitstel van het ne-

hierover. Bovendien mag

Dat laatste is wat er gebeurt

men van besluiten (als be-

de termijn van het uitstel

bij de stoelendans. Dan

doeld in art. 25 en 27) vindt

niet langer zijn dan strikt

komt een bestaande func-

de rechter echter te ingrij-

noodzakelijk. Daar komt bij

tie(groep) te vervallen waar-

pend, maar hij vertrouwt

dat alle betrokkenen zich

door alle betrokken werk-

erop dat ASML en de or geen

moeten kunnen vinden in

nemers boventallig worden.

besluiten nemen die tot na

het uitstel. Om belangheb-

Die werknemers mogen

de verkiezingen uitgesteld

benden die bezwaar heb-

vervolgens solliciteren op

de werkzaamheden wordt

kunnen worden.

ben tegen uitstel de gele-

(een meestal kleiner aantal)

voortgezet in een nieuwe

CAROLA MEYER-DE SWAAN IS ADVOCAAT BIJ BOONTJE ADVOCATEN (WWW.BOONTJEADVOCATEN.NL)

genheid te bieden naar de

nieuwe functies. Op die

functie. In dat geval mag de

De WOR kent geen moge-

rechter te stappen, is bo-

manier kan de onderne-

werkgever niet langer de

lijkheid een lopende zit-

vendien tijdige en heldere

ming toch door met de

werknemer kiezen die het

tingsperiode te verlengen

communicatie belangrijk.

meest geschikte werkne-

“meest geschikt” is uit een

mers. Belangrijk is dat het

groepje “geschikte” werkne-

len. Desondanks gebeurt

Ik noem dat het ‘piepsys-

echt gaat om nieuwe func-

mers, maar moet hij kijken

dat in de praktijk met enige

teem’. Voor wie stil blijft

ties die wezenlijk anders

wie van de “geschikte”

regelmaat. Daar moet dan

zitten, zal het lastig zijn la-

zijn dan de oude en dus

werknemers op grond van

wel een gegronde reden

ter met succes de rechter

niet onderling “uitwissel-

het afspiegelingsbeginsel

voor zijn. Bijvoorbeeld om

te vragen de onderne-

baar” zijn. Dus: zijn de oude

als laatste voor ontslag in

een zittende en ervaren

mingsraad alsnog te ver-

en de nieuwe functies uit-

aanmerking komt. Die

ondernemingsraad een lo-

plichten op korte termijn

wisselbaar? Zo ja, dan moet

werknemer maakt dan als

pend adviestraject te laten

verkiezingen te houden.

worden afgespiegeld. Zo

eerste aanspraak op her-

nee, dan wordt aan afspie-

plaatsing in de nieuwe

en verkiezingen uit te stel-

afronden aangaande een ingrijpende reorganisatie

(Lees ook publicaties hier-

geling niet toegekomen. In

functie (ook wel ‘omgekeer-

of een overname van de

over van Loek Kusiak op or-

dat geval moet de werkge-

de afspiegeling’ genoemd).

onderneming. Enkel ‘co-

net.nl.)

ver zich voldoende inspan-

Een beperking van de keu-

nen voor herplaatsing in

zevrijheid van de werkgever

een passende functie. In dat

dus.

Reorganisatie & selectiecriteria: stoelendans anno 2020

kader mag hij op kwaliteit selecteren.

Conclusie De stoelendans mag nog

Wijzigingen stoelendans

steeds. De werkgever mag

Heeft de introductie van de

“meest geschikte” werkne-

Wet Werk en Zekerheid

mer selecteren uit een

ONDERNEMERS HEBBEN VEEL VRIJHEID BIJ HET INRICHTEN

(WWZ) ervoor gezorgd dat

groepje geschikte werkne-

VAN HUN ONDERNEMING. MOETEN ZIJ ECHTER OM BEDRIJFS-

nu anders gedanst wordt?

mers. Als or-lid is het goed

ECONOMISCHE REDENEN AFSCHEID NEMEN VAN WERKNE-

Toch wel. In de Uitvoe-

om in het kader van een re-

MERS, EN GAAT HET BIJ DE VERVALLEN ARBEIDSPLAATSEN OM

ringsregels van het UWV

organisatie na te gaan of de

“UITWISSELBARE FUNCTIES”, DAN GELDT HET AFSPIEGELINGS-

staat dat de werkgever voor

bestuurder zich hieraan

BEGINSEL VOOR HET BEPALEN VAN DE ONTSLAGVOLGORDE.

een passende functie in be-

houdt.

echter niet meer zelf de

ginsel de werknemer mag Dit betekent dat, per leef-

merking komen. Bekleedt

selecteren die daarvoor het

Vragen hierover? Neem

tijdsgroep, de werknemers

de werknemer een “unieke

meest geschikt is. Dat is

contact op met Carola

met het kortste dienstver-

functie” of vervalt een ge-

echter anders als een func-

Meyer op meyer@boon-

band voor ontslag in aan-

hele categorie uitwisselbare

tie vervalt en een deel van

tjeadvocaten.nl.

December 2020

/37

OR /Opleidingen

Or en pensioenen 9 maart 2021 – Utrecht

plannen en begroting. Na aﬂoop kun je

Zorg dat je als or verstand hebt van

Masterclass or & strategie van de organisatie 23 maart 2021 – Rotterdam

pensioen. Alleen dan kun je beslagen

Wil je als or-lid de strategievoorne-

portages te lezen.

ten ijs komen in dat overleg. Kom naar

mens van bestuurders kunnen toetsen,

deze training en pensioen is voor jou

en een advies uitbrengen dat waarde

geen ‘lastig’ onderwerp meer.

toevoegt aan de toekomstplannen van

Opleiding op maat voor jouw ondernemingsraad

het begrotingsbewakingsproces volgen door de periodieke managementrap-

de organisatie? Dan heb je voldoende

Is jouw ondernemingsraad ook toe aan

Communiceren met de achterban 11 maart 2021 – Utrecht

kennis en begrip nodig van het proces

een opleiding op maat? Al onze in-

van strategievorming en de afweging

company-trainingen kunnen ook onli-

van keuzemogelijkheden. In deze mas-

ne verzorgd worden. Je kunt dus altijd

De relatie met de achterban is voor

terclass wordt deze kennis op een toe-

aan de slag met jouw ontwikkeling!

menig or een bron van zorg. Je weet

gankelijke manier aangeboden.

Boek nu een opleiding via ORnet Incompany en ontvang de Praktijkgids

dat het verspreiden van notulen alleen

Ondernemingsraden ter waarde van

werkelijk te bereiken. Daar is meer voor

Efficiënt werken als or 23 maart 2021 – Utrecht

nodig. Maar wat? Hoe pak je dat aan en

Efficiënt werken gaat om de ideale

verder met je incompany traning.

bereik je die collega’s wèl? Dat leer je

combinatie tussen kwaliteit én snel-

ﬁlizdenizalti@vakmedianet.nl

tijdens deze training.

heid. Hoe je dat aanpakt en invult, leer

niet genoeg is om de collega’s daad-

€317,50! Filiz Denizalti helpt je graag

je in deze ééndaagse training. Met veel

Werkdruk/werkstress en de rol van de or 16 maart 2021 – Utrecht

afwisseling, tips en tricks leg je de basis voor een optimale inrichting van je orwerk in combinatie met je baan.

Werkdruk en werkstress zijn een sa-

De ORnet academy is vernieuwd! Kijk voor het complete programma

satie en afdeling verschillen. Tijdens

Verhoor je bestuurder 25 maart 2021 – Utrecht

deze dag krijgt je tips en tops om als or

In deze training leer je verder te vragen

optimale invloed uit te kunnen oefe-

dan het eerste antwoord. Je krijgt in-

nen op het beleid, en om zo een actie-

zichten aangereikt waarmee je daad-

ve bijdrage te leveren aan het reduce-

werkelijk informatie uit de bestuurder

ren van werkdruk en werkstress.

kunt “trekken”.

Basiscursus medezeggenschap 18 maart 2021 - Utrecht

Financiële stukken lezen en begrijpen 30 maart 2021 – Utrecht

Het beginnend or-lid start vaak vanuit

Tijdens deze training leer je de rele-

ornet.nl/opleidingsgids

een achterstand. Maar met deze basis-

vante theorieën en begrippen, de in-

Of kijk op ornetacademy.nl

cursus loop je deze achterstand snel in.

houd van een jaarrekening, meerjaren-

menspel van factoren die per organi-

38/

van 2021 op: ORnetacademy.nl

Met deze en onze andere opleidingen maak je het verschil. Voor jezelf, je or en je organisatie! Vraag onze opleidingsgids aan voor het complete overzicht:

December 2020

"5,+! 0%1&/ 3".("+

&*- 0 ,.,+

"&)&$ "+ $"5,+! 3".("+ %," - ( '" ! 0 + !" "* ". 5 ,,.+

&0 )&0"&0 !11.5 *"

&+5"0 .%"&!

" ,+!".+"*&+$/. ! &/ ""+ ") +$.&'(" /-")". )/ %"0 $ 0 ,* 2"&)&$ "+ $"4,+! 3".("+ &+ !" ,.$ +&/ 0&" "(". *"0 ))" 2". +!"."+!" 3".(,*/0 +!&$%"!"+ !,,. !" ,.,+ * 0."$")"+ 5&'+ ". 2,,. !" 2"") +&"13" 5 ("+ ,* 5& % *"" "5&$ 0" %,1!"+ ," - /0 0%1&/3".("+ &+ %"0 . , ")"&! 2 + !" ,.$ +&/ 0&" ," $ '" ,* *"0 !11.4 *" &+4"0 .%"&! &+ !" +&"13" /&01 0&" .,2". -. 0"+ ,.0, . + , ". )!, 1*")&+$ "+ ++4 +!* + '" !"4" ! $ 1&0$" ."&! &' + %"0 "&+! 2 + !" ! $ "+ '" 3"". %")"* ) 1- 0, ! 0" "+ 3""0 '" 3 . '" )/ %"0 &+&0& 0&"# (1+0 +"*"+

"0 !"5" 01")" 0%"* 6/ $ '" + !" /) $ 4+ *&/ %" "+ !" &*- 0 2 + ,.,+ ,.0, . + , $""#0 '" ""+ 01"") ,2".4& %0 0"+ +4&"+ 2 + !" ,+03&((")&+$"+ ,- %"0 $" &"! 2 + !" "+ !" &*- 0 2 + !" ,.,+ !&/.1-0&" ,- %"0 . , ")"&! &+ ,.$ +&/ 0&"/ "+ !" .,) !&" !" %&". &' ( + /-")"+

"0 &"13" ".("+ %1&/3".("+ &/ ,+!".!"") 2 + %"0 +&"13" +,.* ) $"3,.!"+ 0 4&'+ # 0,."+ ,* ."("+&+$ *"" 0" %,1!"+ ," 4,.$ '" 2,,. $"4,+!" . "&!/,*/0 +!&$%"!"+ +1 -) 0/ "+ 0&'! ,+ #% +(")&'( 3".("+ /0.1 01."") 3,.!0

&0 )&0"&0 ") +$.&'(". ! + ,,&0 &0 )&0"&0 ," 4&"0 ! 0 ".1&0 &++"+ ""+ 11.4 * &+4"0 .%"&!/ ")"&! 0&" $"+,"$ * . 2,)%,1!"+ &/ 4, *,"&)&'( ./ %&'+)&'( 4&'+ '1))&" 0," + ""+ 2,)$"+!" # /" #3") 0. 0"$&/ % &0 )&0"&0/* + $"*"+0

"&)&$ ,- #/0 +! &0". .! 4,.$"+ 3" !"4" ! $ 2,,. 2,)!,"+!" #/0 +! "+ +"*"+ 3" !" * 0."$")"+ &+ %0 , % )&"2". ,- #/0 +! !"")+"*"+ ,( ! 0 ( + "0 -.,$. ** &/ ,,( 2,))"!&$ ,+)&+" 0" 2,)$"+

. , ,.+"0 +)

"". &+#, "+ +*")!"+ ,-

,* / *"+ *"0 ,))"$ ,. )"!"+ "+ ,+02 +$ (,.0&+$

'& ' ) % $ % *& & (# )( , ' &) !% $ ' )!( ) & ) % '% $!% " % &'&% ' (' (( ) + * , !

D D

"( ' ! " % ' ! ' " )##% "#! " & ( ' " & * + " ) " % &)##%* % " " % #% " & ' # % # &&( & ! ' " (* "" & " " $% ' & ' #) % ( &' '%#(* % " #%! ' "" & " ) ' " & ' " '## & ) + " " %' " )##% " &( &)# ( '# " " ) " #% * % ! ' (% & ' $& " '# ' " " #) % ! &' )##% #! " #% + " * ' ) " & ) " '# $ && " % ' " # ##% % ' % " &##%' ) " # (" #" % " " " # ' " ) % #$ " " * ' (" # " & ' % " ' ! "& "' " "" & " ) " &" ' ( &' "'*##%