Η ανάπτυξη του παραλιακού μετώπου της Λάρνακας Είναι ευχάριστο ότι ο Τύπος αποδίδει την πρέπουσα προσοχή στην ανάπτυξη του παραλιακού μετώπου της Λάρνακας που μέχρι πρόσφατα ήταν βιομηχανική περιοχή αποθηκών υγραερίου και πετρελαιοειδών σε κατάσταση εγκατάλειψης και φθοράς. Σε πρόσφατη έκδοση (εφημερίδα «Πολίτης», 5/12/2023) γίνεται εκτενέστατη αναφορά στις πρόνοιες του Σχεδίου Περιοχής του παραλιακού μετώπου χωρίς ωστόσο να γίνεται οποιαδήποτε αναφορά στη δημοσιονομική πτυχή του Σχεδίου και της ανάπτυξης που αυτό προβλέπει. Η δημοσιονομική πτυχή είναι η εξής: Το Σχέδιο Περιοχής είναι το έγγραφο που καθορίζει τα δικαιώματα ανάπτυξης των τεμαχίων στην περιοχή αυτή, το Σχέδιο μετατρέπει μια περιοχή αποθηκών χαμηλής αξίας, με βάση την ανάπτυξη που θα μπορούσε να αδειοδοτηθεί πριν το Σχέδιο, σε περιοχή παραθεριστικών κατοικιών και αστικών χρήσεων υψηλής αξίας, με βάση πάλι τις αναπτύξεις που θα μπορούν να αδειοδοτηθούν εκεί τώρα με το Σχέδιο. Αυτή η πολύ σημαντική πτυχή παραμένει αόρατη και έξω από το πολεοδομικό «μικροσκόπιο». Το Σχέδιο Περιοχής περιγράφει τη μισή πολεοδομική αλήθεια και αγνοεί τη δημοσιονομική αλήθεια του σχεδιασμού που είναι η δημιουργία πλούτου με τις αλλαγές των Πολεοδομικών Ζωνών και τις τώρα επιτρεπόμενες εκεί νέες αναπτύξεις. Η δημοσιονομική διάσταση της πολεοδομίας παραμένει η αόρατη πτυχή του πολεοδομικού σχεδιασμού που δεν απασχόλησε καμιά αρμόδια αρχή ή φορέα. Το Σχέδιο Περιοχής δεν είναι μόνο ένα έγγραφο τεχνικών προτάσεων, προοπτικών και λύσεων αλλά ουσιαστικά έγγραφο που καθορίζει Ζώνες Ρύθμισης της χρήσης της γης, μια διαδικασία με πολύ σημαντικές κοινωνικές και οικονομικές προεκτάσεις, όπως πρέπει να γνωρίζουν όλοι οι αρμόδιοι που λαμβάνουν αποφάσεις ή συμβουλεύουν για τις αλλαγές των Ζωνών. Ο Δήμος Λάρνακας που, ως πολεοδομική αρχή, θα αδειοδοτήσει τις νέες αναπτύξεις που θα αποδώσουν σημαντικό ιδιωτικό όφελος, θα πρέπει παράλληλα να διερωτηθεί, να γνωρίζει και να ανακοινώσει τι θα
εισπράξει η πόλη της Λάρνακας από αυτό το νέο Σχέδιο, με νούμερα όχι γενικότητες. Δεν ικανοποιεί η γενικόλογη αντίληψη ότι «θα αναβαθμιστεί η περιοχή», υπάρχουν νούμερα και μεθοδολογίες για αυτά τα θέματα όπως πρέπει να γνωρίζουν οι ειδικοί του Υπουργείου Οικονομικών και της Ελεγκτικής Υπηρεσίας. Ακούγονται επίσης επιφανειακές δηλώσεις όπως «οι μεγάλες επενδύσεις που θα γίνουν εκεί θα ευπρεπίσουν την περιοχή και θα ωφεληθεί όλη η πόλη και η οικονομία της». Ασφαλώς, η προσέγγιση όμως δεν γίνεται με γενικότητες αλλά με αριθμούς και ανάλυση για να διακριβωθεί τι πρέπει να αποδοθεί στο δημόσιο (π.χ. στον Δήμο Λάρνακας) από το όφελος που πηγάζει από Οι γενικότητες τις αλλαγές των Ζωνών. Είναι ανάγκη τα Πολεοδομικά Σχέδια να του Σχεδίου είναι ολοκληρωμένα και να περιλαμβάνουν Περιοχής, το και τη δημοσιονομική διάσταση της αλλαΖωνών και να εισηγούνται μηχανισμούς μικροσκόπιο των γής υπολογισμού και καταμερισμού του οικονοΠολεοδομικών μικού οφέλους που προκύπτει. Είναι τεράΑιτήσεων και στια η αύξηση της αξίας των τεμαχίων που δημιουργεί το Σχέδιο Περιοχής στην περιτα αόρατα οχή αυτή της Λάρνακας. Δεν υπάρχει προδημοσιονομικά ηγούμενο στα ιστορικά της πολεοδομίας στην Κύπρο. Επικρατεί ωστόσο άκρα σιγή. οφέλη Πρέπει δηλαδή να θεωρήσουμε πλέον ότι η ιδιωτικοποίηση του οφέλους από τις Πολεοδομικές Ζώνες είναι μέρος του μοντέλου ανάπτυξης που ακολουθούμε μαζί με όλα τα άλλα; Να γίνουμε επιτέλους Ευρωπαίοι και να ενεργοποιήσουμε μηχανισμούς απόδοσης μέρους της υπεραξίας που δημιουργεί το ίδιο το πολεοδομικό σύστημα (value capture) όπως γίνεται με ποικίλους τρόπους και συγκεκριμένες διαδικασίες σε πολλές χώρες της ΕΕ ως μέρος της ευρωπαϊκής αντίληψης για την ανάπτυξη και την πολεοδομία. Πώς διέφυγε αυτό από την προσοχή της Ελεγκτικής Υπηρεσίας; Γλαύκος Κωνσταντινίδης Οικονομολόγος και Πολεοδόμος