ΑΡΘΡΑ
«Κοιτάζω αριστερά, κοιτάζω δεξιά κι αν ο δρόμος είναι καθαρός» Κατά τη διάρκεια της καραντίνας έγινε αντιληπτός ένας νέος εφήμερος δημόσιος χώρος που εξέπληξε όλους μας. Στην αρχή ο νέος «έξω κόσμος» αντιμετωπίστηκε ως μια δυστοπία, αλλά στην πορεία κατάφερε να συμφιλιώσει προσωρινά τους ανθρώπους με την πόλη τους. Κύριο συστατικό της αναγέννησης του δημόσιου χώρου ήταν η ελαχιστοποίηση της κίνησης των αυτοκινήτων, σε τέτοιο βαθμό ώστε να αναδειχθεί ο δρόμος ως χώρος. Ο δημόσιος Οι πεζοί, χωρίς την απειλή τροχοφόρων, χώρος είναι πρόσεξαν ότι ο χώρος ήταν πλαισιωμένος μέσο κοινωνικής με δέντρα, κτήρια διαφόρων εποχών και μεγεθών, ενώ οι σκιές που έπεφταν στον και πολιτικής δρόμο έδιναν ρυθμό στη διαδρομή. μόρφωσης Με τα καφενεία κλειστά, οι άνθρωποι συναντήθηκαν εκτός της συνθήκης του οργανωμένου χώρου εστίασης. Τους δόθηκε η ευκαιρία να παρατηρήσουν καλύτερα το ευρύτερο πλαίσιο, να το οικειοποιηθούν. Οι γείτονες γνωρίστηκαν μεταξύ τους. Δεν είναι σίγουρο αν όλοι αυτοί διατήρησαν τις συναντήσεις τους, αλλά σίγουρα η αντίληψη που έχουν πλέον για τη γειτονιά έχει αλλάξει. Αμέσως μετά όμως, η πόλη μας επέστρεψε σε αυτό που ήταν πριν. Τα κενά ανάμεσα στα κτήρια της πόλης είναι έρμαια των αυτοκινήτων, δυσανάλογα μεγάλων σιδερένιων όγκων - εν δυνάμει όπλων, που μπορούν να σκοτώσουν. Επίμονα επαναλαμβάνουμε στα παιδιά μας πώς να μάθουν να επιβιώνουν μέσα σε αυτό το περιβάλλον: «κοιτάζω αριστερά, κοιτάζω δεξιά κι αν ο δρόμος είναι καθαρός…». Ο δρόμος, όμως, είναι όλο και πιο σπάνια καθαρός.
Illustration από τον καλλιτέχνη Karl Jilg. Commissioned by the Swedish Road Administration.
Φωτογραφία από προσωπικό αρχείο. Απρίλιος 2020 Περίοδος καραντίνας. Οδός Λεοντίου, ένας από τους πιο πολυσύχναστους δρόμους της Λεμεσού.
Το κενό ανάμεσα στα κτήρια έχει αφιερωθεί κατά προτεραιότητα στα ιδιωτικά αυτοκίνητα σ’ ένα τεράστιο ποσοστό, πέραν του 80%. Αυτό που περισσεύει δίνεται στους πεζούς και ακριβώς επειδή δεν έχει σχεδιαστεί με αυτούς ως προτεραιότητα αποτελεί επικίνδυνο μέρος. Γι’ αυτό εξάλλου συμβαίνουν καθημερινά τροχαία ατυχήματα αλλά και πολλών άλλων ειδών παρενοχλήσεις (σεξιστικού, ρατσιστικού περιεχομένου), όπου θυματοποιούνται γενικότερα ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. Η προτεραιότητά μας πρέπει άμεσα να αλλάξει. Πρώτα να εξασφαλίζεται η άνεση των ανθρώπων και μετά όλα τα υπόλοιπα, αν υπάρχει χώρος. Δεν υπάρχει ελευθερία χωρίς το δικαίωμα στην ελεύθερη και ασφαλή μετακίνηση, μέσα στον δημόσιο χώρο. Η πόλη που θέλουμε έχει ψηλά στις προτεραιότητές της τον άνθρωπο και είναι συμπεριληπτική χωρίς εξαιρέσεις. Οι χώροι της είναι δημόσιοι και ανήκουν σε όλους αλλά και σε κανέναν. Ο δημόσιος χώρος είναι μέσο κοινωνικής και πολιτικής μόρφωσης. Επιτρέπει την τριβή με τις διαφορετικές κοινωνικές ταυτότητες και ταυτότητες φύλου, σε μια πολυπολιτισμική κοινωνία. Προσφέρει διαδράσεις με τις διαφορετικές ικανότητες ή ανικανότητες των ατόμων που θα συναντήσουμε, με αποτέλεσμα να ενημερωθούμε για την ανομοιομορφία μας. Μας καλεί να συνυπάρξουμε με τις διαφορετικές Φωτογραφία από το διαδίκτυο. πεποιθήσεις, έθιμα ή ενδυμασίες. Ο δημόσιος χώ-
27