Welzijn
S
Hulpverleners moeten beter voor zichzelf zorgen De hoge burn-outcijfers van hulpverleners, onder wie studentenpsychologen, geven aan dat zij sneller om hulp zouden moeten vragen. ‘Ze moeten weer leren voelen.’ DOOR WELMOED VISSER FOTO’S MARTIJN GIJSBERTSEN
‘Psychologen zijn heel handig in het afschermen van hun gevoel’
tudentenpsychologen Anemoon Ankum en Annebelle Meijers zien op hun spreekuur geregeld internationale studenten met complexe psychische problematiek die hier geen netwerk, geen huisarts en geen zorgverzekering hebben. Deze categorie studenten bezorgt hen de meeste stress. Meijers: “Wat wij aan hulp kunnen bieden is niet genoeg en ik kan ze niet doorverwijzen, daar lig ik weleens wakker van.” De studentenpsychologen sporen hun studenten aan tot zelfredzaamheid, ze vragen hen een huisarts en een zorgverzekering te regelen en hun netwerk te versterken. “Maar het blijft moeilijk om maar vijf gesprekken te kunnen bieden aan iemand die bijvoorbeeld zijn hele familie verloren heeft”, zegt Meijers. “Nederlandse studenten kun je in elk geval nog doorverwijzen”, vult Ankum aan. “Ook dat geeft soms stress omdat iemand nú hulp nodig heeft en je weet dat er overal wachtlijsten zijn.” Psychiater Antoinet Oostindiër vindt de situatie heel herkenbaar. “Als hulpverlener ervaar je een gevoel van onmacht als je iemand niet goed genoeg kunt helpen. Dat geeft stress. En als je dat te vaak meemaakt krijg je last van compassion fatigue, dan haak je emotioneel af en kun je uiteindelijk in een burn-out terechtkomen.” Oostindiër kent de stress van hulpverleners uit eigen ervaring. Zij was zelf jarenlang huisarts in de Beemster voordat ze de opleiding tot psychiater deed en vond de beperkte tijd die ze voor patiënten had “heel onbevredigend”. Nu leidt ze Aerrea, een instituut waar hulpverleners met psychische klachten terechtkunnen. Aerrea is de enige zorginstelling in Nederland die zich uitsluitend op deze doelgroep richt. Oostindiër en haar collega’s ontvangen zorgverleners in een prachtige boerderij bij Wormer. Officieel is het een GGZ-instelling, maar de hele inrichting ademt meer de sfeer van een yoga-retreatcentrum. Er staan vaasjes met veren op tafel, het licht is gedimd en er liggen mooie kleden op de vloer. Er is een atelier en een dansruimte en er wordt met paarden gewerkt.
In hun hoofd blijven “Eigenlijk zijn we een voelschool”, zegt Oostindiër, “langs verschillende wegen proberen we hulpverleners weer te laten voelen. Deze groep is altijd bezig met wat anderen nodig hebben, hoe het met henzelf gaat nemen ze vaak niet eens waar.” Met alleen maar praattherapie blijven mensen vaak in hun hoofd, is Oostindiërs ervaring: “Zeker als ze zelf veel kennis hebben over psychologie en gewend zijn om aan de andere kant van de tafel te zitten, is het heel moeilijk om via traditionele therapie bij de kern van hun problemen te komen. Dat vereist dat ze gaan voelen en ze zijn er heel handig in geworden om dat gevoel af te schermen. Als ze dan in de wei staan met paarden, spiegelen die vaak heel precies wat er aan de hand is. Of ze moeten ineens dansen en komen erachter dat ze heel stijf zijn in hun lichaam. Dan valt het kwartje vaak wel.” 8 | AD VALVAS magazine oktober 2023