του ένατου αιώνα), ενώ έλκει την καταγωγή της από το Περού. Έτσι λοιπόν, τίποτε στον μουσακά δεν είναι ελληνικό. Ένα «γνήσιο δείγμα ανατολίτικου λογιωτατισμού», θεωρεί τον μουσακά ο Ζουράρις στον πρώτο Δειπνοσοφιστή.9 Και τα λέω αυτά, όχι για να αποδείξω ότι ο μουσακάς δεν είναι ελληνικός, αλλά για να υποδείξω ότι η προσπάθεια να προσδιοριστεί η καταγωγή ενός πιάτου με όρους ιστορικούς, ετυμολογικούς και πραγματολογικούς είναι λίγο χαμένος κόπος. Όπως η προσπάθεια να αποδειχθεί ότι ο σύγχρονος Έλληνας κατάγεται κατευθείαν από τον Μεγαλέξανδρο, τον Σωκράτη, τον Περικλή και τον Αλκιβιάδη. Το γεγονός δε ότι υπάρχουν κι άλλοι που κατάγονται από τις ίδιες ρίζες, δεδομένου ότι ο μουσακάς είναι ένα πιάτο διαδεδομένο στην Τουρκία, αλλά και σε ολόκληρα τα Βαλκάνια, περιπλέκει τα πράγματα ακόμη περισσότερο.10 Όμως αν ο μουσακάς, ένα από τα αρχετυπικά πιάτα της ελληνικής κουζίνας, με μια κοντινότερη εξέταση είναι ελληνικός και ταυτόχρονα δεν είναι, τι συμβαίνει με τα υπόλοιπα πιάτα, και τι συμβαίνει με ολόκληρη την ελληνική κουζίνα εν γένει; Πώς καθορίζουμε τι ανήκει σ’ αυτήν και τι όχι; Για να το δούμε αυτό, πρέπει καταρχάς να καταλάβουμε τι είναι ελληνική κουζίνα. ΠΕΡΊ ΟΡΙΣΜΏΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΏΝ
Τι είναι λοιπόν ελληνική κουζίνα; Έψαξα συνταγολόγια, διάβασα οδηγούς μαγειρικής, μελέτησα εμβριθή σχόλια, βιβλία και άρθρα γύρω από αυτήν, ρώτησα ανθρώπους σχετικούς 9. Χρίστος Ζουράρις, Δειπνοσοφιστής, Ίκαρος, 1991, σ. 103. 10. The Concise Larousse Gastronomique, ό.π., σ. 830. 39