Issuu on Google+

projectboek scholen


bureau

Naam

Directie

zofa zondag | overdiep | frisart architecten

W. Frisart H.G. Overdiep A.T. Zondag

Postadres Postbus 1027 9701 BA Groningen

Architectenregister Architect: 1.991115.003 Interieurarchitect: 4.920810.003

Telefoon (050) 316 67 00

Beroepsvereniging Lidmaatschap BNA

Fax 0842205975

E-mail info@zofa.nl

Internet www.zofa.nl

3


thema’s onderwijs

klassikaal

zelfstandig

kleine groep

zelfontwikkeling

individueel

buitenruimte


basisscholen

Naast de klasgenootjes, een speciale juf of meester laat ook de fysieke omgeving van een school vaak een grote indruk achter. Iedere volwassen kan zich nog goed zijn of haar eerste school herinneren: het schoolplein, de entree, de gangen, het klaslokaal. Buiten de vertrouwde omgeving van het eigen huis is de school een tweede thuis waar een nieuw leven ontdekt en geleerd wordt.

onderzoeken

We vinden het belangrijk dat het schoolgebouw en schoolplein een ideale omgeving voor de ontwikkeling en groei van kinderen is. Een veilige plek die herkenbaar is en een goede oriĂŤntering heeft. Lokalen met veel licht, lucht en ruimte zijn vanzelfsprekend maar niet in elk schoolgebouw voldoende aanwezig. Een schoolgebouw is ook bij uitstek een omgeving waar de zintuigen geprikkeld worden. Licht en ruimte krijgen kleur, zijn glad of ruw, glanzen of hebben zelfs een geur. Dit alles wordt met andere kinderen gedeeld en gelijktijdig ervaren. Daarnaast zijn meer basale eisen op het gebied van onderhoud en veiligheid belangrijk en moeten in het geheel van de architectuur worden meegenomen. Voor sommige bestaande schoolgebouwen ontstaat in de loop van de tijd de noodzaak om uit te breiden. De functionele en fysieke koppeling tussen het bestaande en nieuwe spelen bij deze opgaven een centrale rol. De school wordt daarbij in zijn totaal opnieuw bekeken. Hierbij kunnen moeilijkheden en beperkingen tegelijkertijd nieuwe interessante mogelijkheden

bieden. Het door functioneren van de school en de wijze waarop de bouw gefaseerd wordt zijn in een dergelijk proces van groot belang. In nieuwbouwopgaven is het vinden van het optimum tussen beschikbaar budget en bruikbaar functioneren nadrukkelijk verbonden met het realiseren van ruimtelijke en architectonische expressie. Het ontwerponderzoek wordt ingezet om meer te zijn dan een directe vertaling van eisen en wensen. Het bereiken van een gebouw dat stimuleert om te ontdekken en impliciet gebruik genereert is in het onderwijs waardevol. Zowel voor de omgeving, in buurt of wijk, als binnen het gebouw en de organisatie zelf speelt dit een rol. Begeleid worden en zelfstandigheid ontwikkelen gaan dan verder dan de schoolmuren zelf en vormen onderdeel van een groter geheel. Het onderwijssysteem en de kwaliteit van de schoolgebouwen zijn een belangrijke basis van onze maatschappij. Net als de maatschappij is ook het onderwijssysteem onderhevig aan verandering. In de afgelopen jaren waren veranderingen te zien in de ideeĂŤn over de manier waarop kennis overdragen moet worden en de manier waarop de leerling zelfstandig kennis kan verwerven. Een schoolgebouw moet hiervoor de nodige flexibiliteit kunnen garanderen en op verschillende nieuwe behoeften blijvend kunnen inspelen zonder dat het werkelijke karakter van een school verloren gaat.

5


architectonische thema’s

uitstraling

textuur

materialisatie

routing

diversiteit

lichtinval

entree


houding bureau

binnen - buiten

Dat wat architectuur is, of toevoegt, begint bij een kritische houding waarin de mogelijkheden en on­mogelijkheden van de praktijk voortdurend worden getoetst aan die van een meer theoretische modelen vice versa. Onder theoretisch model mag in dit verband verstaan worden: ‘het idee – het creatieve moment – waarbij aanwezige kennis en nieuwe gegevens opnieuw worden samen gesmeed en conceptueel uitgangspunt wordt’. Dit idee daad­werkelijk ‘ingebouwd’ zien worden in een gebouw is een belangrijk criterium. Deze houding leidt tot gebouwen die iets zeggen, over gebruikers, de initiator en bedenkers en de tijd waarin zij zijn ontstaan. Een ‘vaste vorm’ die herhaald kan worden is daarmee vrijwel uitgesloten.

De architect speelt zowel een bemiddelende als ini­tiërende rol, is zowel generalist als specialist. Hiermee is de architect niet alwetend, en kan dit ook niet meer zijn, maar is nog wel degene die de verantwoordelijkheid draagt voor het hebben van een totaaloverzicht – generalist – en de taak heeft dit overzicht in een bepaalde richting om te buigen – specialist –. Dit ‘om­buigen’ – vervormen – zou er toe moeten bijdragen dat ondanks de ogenschijnlijk praktische en banale omstandigheden van het bouwen nog steeds een ‘verbeeldend’ resultaat kan ontstaan. Hiermee wordt bedoeld dat het gebouw de mogelijkheid in zich moet dragen om verschillende interpretaties toe te laten. In die zin is architectuur juist een leidraad waar van afgeweken kan worden en nooit een voor­geschreven scenario.

7


programmatische thema’s

volwassen educatie

veiligheid

buitenschoolse opvang

kennis

beweging

zorg


brede scholen

ontspanning

Scholen spelen een belangrijke rol in de maatschappij. Steeds meer is een grote rol weggelegd voor het mogelijk maken van nieuwe verbanden in het dagelijks leven, hun samenhang en continuïteit. Binnen een wijk staan scholen vaak op een centrale locatie. Hier kunnen ze bij uitstek hun multifunctionele karakter uitdragen en als verzamelpunt fungeren. Naast het onderwijs ontstaan dan door het aanbieden van andere activiteiten zowel maatschappelijke als ook financiële kansen. De functieverbreding die de afgelopen jaren in de schoolbouw plaats heeft gevonden valt onder de noemer “brede scholen”. Basisschool, peuterspeelzaal en kinderopvang vormen het hart van deze brede scholen. Een bibliotheek die aantakt op de mediatheek van de school is een van de meest voorkomende bijgevoegde functies. Verder staan wijkverpleging, consultatiebureau en maatschappelijke werk boven aan op de lijst van partners van brede scholen.

Overkoepelend zijn er vier activiteitenclusters die aan het onderwijsprogramma toegevoegd kunnen worden: doorgaande educatieve lijnen, vrijetijdsbesteding, gezin & opvoeding en extra zorg. De school wordt zo een ontmoetingsplek waar tijdens en naast de schooluren allerlei voorzieningen en diensten aanwezig zijn. Een verzamelplek waar leren, spelen, en ontmoeten en helpen bij elkaar komen. De programmatische koppeling moet uiteindelijk samen komen in een gebouw dat voor meerdere partijen te beheren is. Een goed afgestemde logistiek, een sluitende exploitatie en mogelijkheden voor verandering en differentiatie zijn naast het eigenlijke onderwijs leidraad bij dergelijke opgaven. Het op waarde kunnen schatten van de vele invalshoeken is dan een must.

9


nieuwbouw brede school


05011

krimpen a/d ijssel

opdrachtgever PCPO Capelle - Krimpen programma 17 lokalen, speellokaal, peuterspeelzaal bvo 2440 m² bouwsom ₏ 2.430.000,- incl. installatie status project bouwaanvraag in 2008

11


nieuwbouw brede school


05011

krimpen a/d ijssel

Het ontwerp voor de basisschool is in sterke mate gestuurd door de wens om naast een goed onderwijsgebouw, ook onderdeel te zijn van de wijkvoorzieningen van het naastgelegen verpleeg- en zorgcentrum. Door onderwijs, buitenschoolse opvang en welzijnsvoorzieningen en zorg in twee naast elkaar gelegen gebouwen samen te brengen is een breed aanbod van voorzieningen mogelijk. Het totale onderwijsprogramma bestaat uit 17 lokalen, een speellokaal, een peuterspeelzaal en ondersteunende voorzieningen. De ruimte van de aula en speellokaal zijn als verbindingsstuk tussen ‘zorg en onderwijs’ in geplaatst. De lokalen zelf zijn ter weerszijden van een verbrede en in vorm gedifferentieerde middengang gelegen. Deze gang kan dienst doen als uitloop en verlengstuk van de lokalen maar herbergt ook meer solitaire plekken. De onderbouw en peuterspeelzaal liggen op de begane grond. Op de twee daarboven gelegen verdiepingen zijn de bovenbouw en stafruimten gesitueerd. Het volume wordt naar de bovengelegen verdiepingen toe aan de zuidzijde afgebouwd. De terrassen die hierdoor ontstaan doen dienst als buitenruimte en proeftuin en laten daglicht tot in het binnenste van het gebouw toe.

Door het gebruik van een bronsysteem in de bodem wordt het gehele gebouw op een duurzame manier gekoeld en verwarmd. Een gebalanceerd ventilatiesysteem draagt hier verder aan bij. Uitgangspunt is een goed binnenklimaat met een gezonde mix van technische conditionering en eenvoudigweg het openen van een raam. De architectonische uitwerking van de gevels ligt in het verlengde van het naastgelegen verpleeg- zorgcentrum, een twee-eenheid- in gele genuanceerde baksteen met staande ramen en diepe neggen. Een meanderende transparante pui ter plaatse van de aula loopt gedeeltelijk door in de onderbouw en een gedeelte van de bovenbouw van zowel school als zorg- en verpleegcentrum en formaliseert deze verbinding. Tegelijkertijd is zij een uitnodigend gebaar naar de wijk en vice versa. Het schoolplein is centraal verbindend element tussen beide voorzieningen. Als verlengstuk van de voorzieningen ‘binnenshuis’ is het schoolplein een het entreegebied een ontmoetingsplek voor allerlei gebruikers. Een vijver en terrassen doen dit aan de andere zijde van het gebouw.

13


nieuwbouw brede school het schoolplein basketbalvoetbal veld

haag

gemĂŞleerde bestrating plataan

knikkeren

zandbak+zitten krenten bomen bank

stepstones


05011

krimpen a/d ijssel verdeling 1 bovenbouw 2 onderbouw

zonering 1 sport 2 ontmoeting 3 spel

1

1 2 3

2

planten 1 haag 2 solitair 3 bomenrij 4 grasveld

routing stepstones hoofdontsluiting + shortcut

1

2 4 3

15


nieuwbouw brede school

zorgcentrum

school


05011

krimpen a/d ijssel

5

1

1

1

1

4 3

2

5

1

2 4

legenda 1 lokaal 2 peuterspeelzaal 3 kantoorruimte 4 verkeersruimte / aula / speellokaal 5 bergruimte 6 lerarenkamer 7 dakterras

begane grond

locatie

2

3 locatie

17


nieuwbouw brede school

1

1

1

1

1

4 3 7 6

5

1

5

3 1ste verdieping

2 locatie 3 locatie

3

legenda 1 lokaal 2 peuterspeelzaal 3 kantoorruimte 4 verkeersruimte 5 bergruimte 6 lerarenkamer 7 dakterras


05011

krimpen a/d ijssel

1

1

1

1

1

4 3

1

legenda 1 lokaal 2 peuterspeelzaal 3 kantoorruimte 4 verkeersruimte 5 bergruimte 6 lerarenkamer 7 dakterras

5

7

2de verdieping

19


nieuwbouw brede school


05011

krimpen a/d ijssel

klassikaal

schakeling mogelijk

klassikaal

zone binnen het lokaal

kleine groep computer

kleine groep

zichtrelatie lokaal - gang

individueel

gang als verblijfsruimte

individueel

gebruikszones flexibel gebruik van de lokalen en het betrekken van de gangen

21


parkeerstraat

parkeervak

zuidwestgevel

groenstrook

trottoir

plein betonrand n.t.b.

fietsenstalling

parkeervak betonrand stedon 1000x500x400mm voorzien van fietsmuurklemmen

nieuwbouw brede school


05011

krimpen a/d ijssel

noordwestgevel Noordwestgevel

zuidoostgevel Zuidoostgevel

23


nieuwbouw brede school

Doorsnede D

k.k.

langsdoorsnede Doorsnede E


05011

krimpen a/d ijssel

Doorsnede A

Doorsnede B

dwarsdoorsnede

25


uitbreiding st. andreasschool


21368

hattem

N

opdrachtgever Stichting Katholiek Onderwijs IJssel-Vechtstreek programma speelzaal, RT-ruimtes bvo 190 m²

â‚Ź

bouwsom 260.600,- incl. installatie en verbouwing bestaand status project opgeleverd in 2004

27


uitbreiding st. andreasschool


21368

hattem

De vraag om de de St. Andreasschool uit te breiden heeft geleid tot een oplossing waarbij, naast de de uitbreiding, zowel de wens van een ruimere entree als de upgrading van de achterzijde van de school gerealiseerd wordt. Het programma, speellokaal, RT-ruimtes, sanitair en berging, is aanleiding voor de differentiatie in volume, oriëntatie en gevelbehandeling. Zo zijn de RT-ruimtes (voor individueel onderwijs) van het schoolplein af­­gekeerd in verband met eventueel storende in­vloeden en is het speellokaal met een grote glazen gevel op het oosten gericht om wel veel daglicht te krijgen maar zo weinig mogelijk hinder van zonlicht te ondervinden.

Het geheel is opgebouwd uit houtskelet-elementen. De gevel bestaat voornamelijk uit gemodificeerd ­verduurzaamd vurenhout (klasse 1), behandeld met een rode olympic-stain afwerking. Door de richting van de houten delen te variëren worden de maten genuanceerd en de verschillende volumes met elkaar verbonden.

29


uitbreiding st. andreasschool


21368

hattem

1

4 2 5 9 3

6

8 7

legenda 1 speelzaal 2 RT-ruimte 3 RT-ruimte 4 speelberging 5 berging 6 CV-ruimte 7 toiletruimte 8 schoonmaakruimte 9 gang

31


uitbreiding st. andreasschool

westgevel ÜiÃÌ}iÛi


21368

hattem

noordgevel ˜œœÀ`}iÛi

33


uitbreiding titus brandsmaschool


18335

hoogeveen

opdrachtgever Stichting Onderwijsbureau voor Katholiek Onderwijs programma speellokaal met berging, directiekamer, personeelsruimte, pantry bvo 200 m²

â‚Ź

bouwsom 181.500,- incl. installatie status project opgeleverd in 2001

35


uitbreiding titus brandsmaschool


18335

hoogeveen

In het voorjaar van 2000 is ons gevraagd een voorstel te maken voor de uitbreiding van de Titus Brandsmaschool aan de Herman Bavinckstraat te Hoogeveen. Het totale programma beslaat ongeveer 170 m2 en bestaat uit een speellokaal met berging, directie­kamer, personeelsruimte en een pantry. Daarnaast zijn er eisen gesteld m.b.t. geluidsisolatie, het voorkomen van overlast tijdens de bouw, de plek van de uitbreiding in relatie tot de bestaande bebouwing en het schoolplein en een bouwsom van ongeveer € 181.500,-. Bovenstaande eisen hebben geleid tot een studie waarin de manier van koppelen aan de bestaande bebouwing een belangrijk aspect is. De bestaande school is opgebouwd uit een aantal volumes van één laag met een kap. De goothoogte van de kap is op de plek waar de uitbreiding plaats zou moeten vinden zo laag dat een directe aanbouw van het gevraagde programma het dakvlak zou aantasten en daardoor tot ingewikkelde details en hoge kosten zou leiden.

Om dit te voorkomen is het hoofdprogramma los van de bestaande school ontworpen waarbij de zone tussen de bouwdelen als extra lesruimte ingezet kan worden. Dit tussengebied wordt gekoppeld aan de bestaande gang waarbij het dak wordt voorzien van een lichtstrook. De volumieke opbouw van het hoofdprogramma volgt in z’n omvang de taps toelopende terreingrens. Daar waar het terrein het breedst is, is ook het grootste programmaonderdeel geplaatst. De uitbreiding bestaat uit houtskeletelementen, bekleed met western red-cedar delen. De keuze voor houtskeletbouw komt voort uit de grondsamen­stelling en de vraag naar een korte bouwtijd. De grond­samenstelling was in dit geval met meest geschikt om grondverbetering toe te passen waarop een betonplaat op drukvaste isolatieplaten gestort zou worden. Voorwaarde hiervoor was dat de bovenbouw zou bestaan uit lichte constructie-elementen.

37


uitbreiding titus brandsmaschool


18335

hoogeveen

2

4 1

3 5

8

6

7

legenda 1 speelokaal 2 directiekamer 3 personeelskamer 4 berging 5 pantry 6 hal 7 hal 8 multifunctionele ruimte

39


uitbreiding titus brandsmaschool

westgevel

oostgevel


18335

hoogeveen

noordgevel

41


colofon

ontwerp zofa

foto’s zofa J.L. Marshall, G. vd. Vlugt, R. Bos,

copyright © zofa

projectboek-onderwijs versie 1.0 2009

43


postbus 1027 | 9701 ba groningen | t (050) 316 67 00 | info@zofa.nl | www.zofa.nl


Projectboek scholen