Page 1

Izbor

Godina II

Broj 31

19 april 2010 g.

Izleguva vo ponedelnik

Наташа Беквалац:

И натаму верувам во бајки (стр. 17)

Сите патишта водат во Рим (стр. 48)

Темни сенки на 20-тиот век (17) Октомвриската револуција и нејзините последици - загубени надежи во подобро (комунистичко) утре (V) (стр. 21)

И после три децении

Друже Тито, зарем уште ти се колнеме!? (стр. 42)

Како да излезете од лоша врска (стр. 67)

Помеѓу траума и носталгија (стр. 11)


2

Nastani na nedelata Komentari Kolumni Intervju Feqton Nadvor od zakonot Nauka i novi tehnologii Kultura i obrazovanie @ivot, moda, estrada Reporta`i Patuvawa i patopisi Avtomobili Semejstvo Zanimlivosti Zdravje i ubavina Sport Horoskop

Електронски неделник “ИЗБОР” Основач и издавач: Зодијак електронско издаваштво, Скопје Стручен соработник за македонско говорно подрачје: Д-р Александар Прокопиев, повисок стручен соработник на Институтот за македонска литература Стручен соработник за немакедонско говорно подрачје: М-р Зоран Димитријевиќ Технички уредник: Александра Исаковска Димитријевиќ Web: http://www.zodijak.info Контакт и претплата: kontak@zodijak.info Првиот број излезе на 31 август 2009 г. “Избор” излегува секој понеделник.

Izbor


Izbor

Албанија ги укинала визите за граѓаните на Србија

Nastani na nedelata Ванханен споменал дека има уште работа во борбата против корупцијата и реформите на правосудството и јавната управа.

Албанската влада решила да ги укине визите за граѓаните на Србија. Одлуката за трајно укинување на визите е објавена на интернет од страна на албанската влада. Визите се укинуваат за престој на пократок рок.

Финска била една од петте земји кои се противеле на отворање на преговори Албанија е единствената земја од регио- за поглавјето Правосудство и темелни нот со која Србија имаше визен режим, права поради односите на Хрватска и иако последните години за патување во Хашкиот суд, како и за проблемите околу Албанија на граѓаните на Србија не им “топџиските дневници”, но својата возбеа потребни визи во текот на летните држаност ја повлекла на почетокот на годината. Ванханен изразил надеж дека месеци. Извор: “Танјуг”, Белград преговорите за тоа поглавје ќе можат набргу да се отворат. “Сметаме дека премиерката дала мошне јасен сигнал со тоа што основала работна Финска цврсто го група за соработка со Хашкиот суд. Тоа поддржува членството на покажува дека премиерката и Владата мошне сериозно соработуваат”, додал Хрватска во ЕУ Ванханен, истакнувајќи ја важноста на извештајот и препораката на главниот Хрватската премиерка се состанала хашки обвинител Серџ Брамерц кои во Хелсинки со финскиот премиер Финска и останатите членки на Унијата Мати Ванханен, претседателот на внимателно, рекол, ќе ги следат. парламентот Саули Нинистом, и по- Заблагодарувајќи му се на домаќинот ранешниот претседател и добит- на, како што рекла, силната, цврста и ник на Нобеловата награда за мир недвосмислена поддршка која Финска ѝ ја давала на Хрватска на патот во ЕУ, Марти Ахтисари премиерката Косор го информирала за сите напори кои Хрватска ги презема да ги заврши преговорите до крајот на годината и следната година да го потпише пристапниот договор. На прашањето од финска новинарка за тоа дали Хрватска ќе успее да ги заврши преговорите во 2010 година, премиерката рекла дека за тоа постојат шпекулации. “Но како личност која ги надзира сите процеси врзани за преговорите, можам

Финска отсекогаш го поддржувала проширувањето на Европската унија и ѝ давала цврста потпора на Хрватска за членство. Гледаме голем напредок кој Хрватска го остварила во многу подрачја и уверен сум дека ќе биде членка на Унијата, рекол во Хелсинки финскиот премиер Мати Ванханен по разговорот со хрватската премиерка Јадранка Косор која престојувала во службена посета на Финска. Главни теми на разговорите на двајцата премиери биле билатералните односи на Хрватска и Финска. Тие оцениле дека односите се одлични и без отворени прашања, а се разговарало и за светската економска криза и за состојбата во југоисточна Европа. Со пофалби за напредокот на Хрватска,

3 да кажам дека правиме и ќе правиме сè да ги завршиме преговорите во 2010 година. Одлучни сме да направиме сè што е потребно, бидејќи тоа е наша главна, и надворешнополитичка и внатрешнополитичка цел. Сметаме дека Хрватска со завршетокот на преговорите се враќа дома, таму каде што припаѓа, и за тоа да го оствариме, направивме навистина голема работа”, рекла Косор. Косор: До крајот на 2010 година ќе почнеме да излегуваме од кризата

Финските медиуми ги интересирале и хрватските проблеми поради економската криза, а премиерката споменала дека лани падот на БДП во Хрватска бил околу 5%, додека во некои земји на ЕУ тој пад бил и многу поголем. “Тоа ни дава за право да веруваме дека од кризата ќе излеземе и во таа смисла Владата прави сè што може. Владата не може да отвора работни места, но создава поволна клима и донесе мерки со кои кон стопанството ќе се насочат околу десет милијарди куни. Така што очекуваме до крајот на 2010 година први скромни знаци дека ќе почнеме да излегуваме од кризата”, истакнала Косор. Соработка на Патрија и Ѓуро Ѓаковиќ: Потпишување на анекс договор на 23 април Премиерката Јадранка Косор најавила дека на 23 април ќе се потпише анекс до-


4 говор помеѓу финската фирма Патрија и Ѓуро Ѓаковиќ од Славонски Брод во врска со испорака на оклопни возила за Вооружените сили на Република Хрватска, но и за заедничко излегување на трети пазари. Бидејќи капацитетите на Патрија во моментот се зафатени со производство на возила за шведската војска, се планира во Ѓуро Ѓаковиќ да се произведуваат оклопни возила за останатите земји. Премиерите на Хрватска и Финска разговарале и за соработката во науката, особено во нанотехнологијата, а премиерката најавила дека во септември во Дубровник ќе се одржи првата летна школа за нанотехнологија која ќе ја организира Институтот “Руѓер Бошковиќ” и универзитетот од финскиот град Jyveskyle.

Nastani na nedelata винители”, рекол полковник Кшиштоф Парулски, главен воен обвинител кој на местото на несреќата во Смоленск заедно со руските колеги ја води истрагата.

Izbor

Во својот говор Тадиќ изразил надеж дека на сите им е цел членство во ЕУ и истакнал дека поради тоа треба да се однесува рационално, а не да се биде заложник на минатото. - Не би било добро да се вртиме кон минатото во секоја прилика, туку би требало да се завртиме кон иднината, бидејќи никој не сака да инвестира во регион оптоварен со минатото. ЕУ денес, овде, посматра во која мерка нашите политички и стопански елити се способни да соработуваат - порачал Тадиќ и на тој Пилотот не е виновен? начин остро одговорил на излагањето на Членовите на семејството на пилотот Ар- Силајџиќ, кој рекол дека некои политички кадијуш Протасиук (36), кого бројни меди- потези на Србија не допринесуваат за уми го обвинуваат како главен виновник регионална соработка. Силајџиќ го спомеза несреќата, тврдат дека се шокирани: нал останувањето во затвор во Белград на “Не веруваме дека е нашиот син виновен Илија Јуришиќ, како и случајот на членот Извор: “Вјесник”, Загреб, за несреќата. Беше најдобар меѓу своите на военото Претседателство на БиХ Ејуп автор: Маријан Липовац врсници. Тој леташе скоро 13 години. Ганиќ, кој е уапсен во Лондон. Мојот син добро говореше руски и не е Тадиќ наспомнал дека не сака да ги коменвистина дека не ја разбрал контролата тира деведесеттите години, бидејќи жиПродолжување на истрагата на лет”, рекла мајката на пилотот Луцана вее на почетокот на 21-иот век. за причината за смртта на Лех (59). Пилотот зад себе оставил сопруга и две Качински деца.

Остатоците од авионот кријат државни тајни

Извор: “Ало!”, Белград

Полските функционери стравуваат Силајџиќ ја обвини Србија дека ги дека во остатоците од авионот на расипува односите со БиХ претседателот Лех Качински, кој минатата сабота се сруши крај русТадиќ: Не е рационално киот Смоленск, кога погинаа 96 лица, да се биде заложник на можеби кријат и податоци кои се државна и воена тајна! минатото Отворајќи го Меѓународниот саем за стопанство во Мостар, чиј официјален партнер е Србија, претседателот Тадиќ повикал на регионална економска соработка и истакнал дека на моментните предизвици треба да се одговори со национални и регионални проекти Во авионот биле и началникот на Генералштабот на полската армија и командантите на воздухопловството, копнените сили, морнарицата, специјалните сили и варшавскиот гарнизон. “Не знаеме што понеле во авионот и дали се тука и некои информации кои спаѓаат во доверливи”, рекол неименуван офицер на Агенцијата за државна безбедност (ABW). Разузнавачките служби стравуваат дека, бидејќи се прекршени правилата дека толку високи функционери на државната управа и скоро целата команда на армијата не смеат да бидат во ист авион, можно е на пат да понеле и лаптопи, а секако и таканаречени паметни телефони и мобилни телефони за шифрирани безбедни разговори. Доколку би дошле во несакани раце, тоа би можело да претставува ризик и за некои поверливи податоци на НАТО. “Сè што ќе се извади од таа кал прецизно е попишано, не се знае уште колку ќе извадиме од просторот од неколку стотици квадратни метри. Многу предмети се уништени, јагленосани, како и телата. Тоа е авионска несреќа. На местото се и претставници на Агенцијата и полски об-

- Се трудам да допринесам за решавање на проблемите настаните во тие години, поттикнувајќи ги интеграциите и економската соработка, како што тоа го правиме и овде во Мостар, нагласил Тадиќ. Значи, му ја стегнав раката на Свилајџиќ и со насмевка гледам на тешките зборови, рекол Тадиќ и нагласил дека е спремен да се состане со него во Мостар, но дека такво барање не добил. Извор: “Блиц”, Белград

ЕУ ѝ одобрила 30 милијарди евра помош на Грција Брисел сака брзо и ефикасно активиПретседателот на Претседателството на рање на ветената помош, а Берлин БиХ Харис Свилајџиќ, меѓутоа, ја обвинил бара уште еден самит за конечна одСрбија дека ги расипува односите и ис- лука

такнал дека се сомнева во определеноста на Белград за соработка. Европската комисија соопштила дека за активирање на 30-те милијарди евра кредит за Грција не е потребен самит на ЕУ, но дека ќе биде потребно да се одржи состанок на државите од еврозоната и да се потврди едногласната поддршка за Атина. Министрите за финансии во ЕУ се усогласиле во тек на телефонска конференција дека ќе ѝ помогнат на Грција со 30 милијарди евра во текот на оваа година, додека ММФ би требало да обезбеди


Nastani na nedelata дополнителни 15 милијарди. Тоа е она Во Германија вестите од Брисел веднаш се што ѝ е потребно на Грција во текот на пренеле на берзата, каде еврото паднал оваа година - 50 милијарди евра кредит повторно во однос на американскиот со каматна стапка од околу 5%. До сега долар. Учеството на Германија во спасона Грција на пазарот на пари ѝ се пре- носниот пакет за Грција изнесува 8,4 мисметувала камата од околу 7,5%, а сега со лијарди евра, што е повеќе одошто од поддршката на еврозоната и ММФ Грците останатите членки, а давањето пари на очекуваат подобрување на условите за други држави генерално не е популарно, кредитирање со пониски камати. бидејќи сè повеќе луѓе остануваат без

Izbor

Иако сето време се чинеше дека Германија го кочела договор за помош на еврозоната за Грција, јасно е дека без согласност на Берлин не би имало договор, кој прво е постигнат на самитот на крајот на минатиот месец, а деновиве потврден. Берлин пред сè сака да ја заштити стабилноста на еврозоната, по цена да ѝ се помогне на Атина, или да се казни со исклучување од монетарната унија. Обата предлога биле предмет на дебата. Угледните германски весници по мартовскиот самит пишуваа дека договорот за помош на Грција е постигнат, бидејќи таа помош всушност никогаш нема да биде активирана. Грчкиот премиер Јоргос Папандереу се заблагодарил на поддршката и ја нарекол ветената помош “сигурносна мрежа” која ќе биде употребена само ако тоа биде неопходно. Грците на сите би им направиле голема услуга ако не ја употребат ветената помош, а најмногу на германската влада и канцеларката Ангела Меркел, која ја очекуваат важни регионални избори во мај.

работа. Поради тоа ова за Германија е прворазредно политичко, а не само економско прашање.

5 Грција, туку и за целата ЕУ. Со усвојување на деталниот план за финансиска помош на Атина упатен е јасен сигнал: нема повеќе играње со заедничката европска валута и со нашата заедничка судбина”, гласи коментарот на Папандреу после одлуката на министрите на еврозоната.

Парите од кредитот се на располагање и можат да бидат реализирани веќе за неколку дена со тоа што Грција претходно мора да ја признае својата неспособност сама да се избори со финансиските проблеми. Имено, иако општиот долг на земјата е поголем од 300 милијарди евра, и иако од почетокот на мај Атина е должна да обезбеди 11,5 милијарди за барем делумно да ги исплати своите долгови, грчката влада и натаму инсистира на тоа дека нема да се обраќа за парична помош. Инвеститорите се сомневаат дека владата на Папандреу има подобар избор, бидејќи економската ситуација, како што тврдат, се влошува, што директно влијае на стабилноста на еврото.

Грција израдувана од економската солидарност “Европската солидарност конечно доби и конкретна форма, што е важно не само за

Меѓутоа, Атина и натаму е упорна во своето настојување со сопствени методи да најде излез од кризата. Папандреу им упатил порака на сонародниците дека преземените мерки на планот на намалување на расходите и реформирање на системот за оданочување значително можат да помогнат за стабилизација на еко-


Nastani na nedelata Насобраните извикуваа: “Сакаме промени”, “Крадци”, “Динкиќ крадец”, “Доле влада”, “Сакаме избори”. Во соопштението на Владата на Србија се наведува дека Цветковиќ рекол дека вонредни избори не би допринеле за стабилизација на приликите во земјата. “Сегашната ситуација е дополнителен стимуланс за владата и натаму интензивно да работи на реализацијата на поставените цели. Владата сериозно ги сфаќа сите забелешки и отворена е за консултации со претставниците на опозиционите партии за да се подобри ситуацијата во државата и економијата на земјата”, нагласил премиерот Цветковиќ. Тој, исто така, рекол дека владата исполнила најголем дел од поставените цели кога е во прашање европскиот пат на Србија, зачувување на територијалниот интегритет и суверенитет и борбата проИзвор: “Политика”, Белград, автор: Јасмина Павловиќ - Стамениќ тив криминалот. “Мерките против економската криза ја сочуваа српската економија од најлошото сценарио и ни претстои голема работа на сериозно заздравување Опозицијата го на стопанството за што е потребен и стазасилува притисокот на билен политички амбиент”, оценил премиерот.

6 номската ситуација во Грција. “Чекор по чекор ние полека го отвораме патот кој ќе нè доведе до излез од кризата. Ние од ден во ден ја враќаме довербата кај нашите партнери, но и на севкупната меѓународна заедница, докажувајќи со конкретни потези дека сме мошне сериозни во намерата да заведеме ред во земјата”, порачал премиерот на Грција.

владејачкиот блок

Премиерот Цветковиќ смета дека избори не би допринеле за стабилизација на земјата и дека владата ги исполнила повеќето од поставените цели

Додал дека парламентот е главното место каде власта и опозицијата треба да расправаат за прашањата важни за развој на Србија, оценувајќи ја средбата со лидерите на опозицијата како “исчекор во дијалогот на власта и опозицијата и доказ за демократизација на Србија”. Опозиционите прваци донесуваат потписи за Николиќ, Илиќ и Поповиќ најавија дека ќе вонредни избори во Владата на Србија продолжат со заеднички акции, бидејќи (фото: Д. Ќирков) на Србија ѝ се потребни промени. Тие сметаат дека Владата не работи добро Претставници на Српската напредна и дека граѓаните лошо живеат, а дека на странка, Нова Србија и Демократската состанокот Цветковиќ се обидел да ги странка на Србија му ги предадоа на преизлаже со приказни дека во Србија помиерот на Србија Мирко Цветковиќ потдобро се живее и дека Србија излегува од писите на граѓаните кои бараат вонредни економската криза, пренесува Бета. “Влапарламентарни избори. Потписите ги предата нема намера да отстапи, а немаме дадоа лидерите на СНС и НС Томислав Нини ние”, порачал Николиќ и ги замолил колиќ и Велимир Илиќ, како и потпретграѓаните да имаат доверба во партиите седателот на ДСС Ненад Поповиќ. кои ја водат акцијата и рекол дека тие ќе ги доведат до вонредни парламентарни избори.

Разговорот на претставниците на опозицијата со премиерот во зградата на владата траеја еден час. За тоа време беше затворена улицата Немањина во насока кон Железничката станица поради голем број на приврзаници на тие три странки кои носеа партиски знамиња.

Izbor

Николиќ рекол дека Владата на Србија е “уставна адреса” на која се предаваат потписи за вонредни избори, но дека за сè решава Борис Тадиќ. На прашање на новинарите поради што не дошол лидерот на ДСС Војислав Коштуница, тој одговорил дека му е сеедно што таа партија мисли за тоа кој треба да ја води при предавањето на потписите. Милион недоволен за избори Милион потписи за распишување на вонредни парламентарни избори кои се предадени во Владата не предизвикаат никакви тектонски нарушувања на политичката сцена. После приемот кај премиерот лидерот на Напредната странка Николиќ најави нови акции “кои ќе доведат до рушење на владата”, но, тоа, се чини, ќе успее да го реализира само ако му помогне владејачката коалиција. Нема сомнение дека Српската напредна странка е најсилната странка на опозицијата и дека нејзиниот моментен рејтинг меѓу избирачите е ист или поголем од оној на ДС, но таа сила нема да може да ја преточи во власт, согласни се соговорниците на “Политика”. Потписите се сериозен адут во рацете на опозицијата во барањето за вонредни избори, но формално тоа не е нешто што ги распишува изборите, вели Ѓорѓе Вукадиновиќ, уредник на “Нова српска политичка мисла”. “Значи, правната тежина на тоа е ништовна, политички не е безначајна, а психолошката е прилично голема, бидејќи е тоа средство кое може да внесе нервоза во редовите на владејачката коалиција, особено што во тие редови многу работи чкрипат и не штимаат”, истакнува тој оценувајќи дека милион потписи се главно гласачи на СНС. “Овде има нови гласачи во однос на оние кои порано гласаа за радикалите, но не верувам дека има некои нови во однос на оние кои гласале за Николиќ на претседателските избори”, вели тој. И социологот Владимир Вулетиќ смета дека повеќето од оние кои го потпишале барањето за распишување на вонредни избори ќе гласаат за СНС. “Тоа се потписи на членови и симпатизери на СНС и луѓе кои се незадоволни со својата позиција во сегашниот момент. Акцијата за собирање потписи ја водеа и други, но СНС и медиумски и на секој друг начин успеа да се наметне како партија која сето тоа го организирала. Мал дел од нив ќе гласаат за НС и ДСС, а можеби некои од потписниците дури и нема да излезат на избори”, вели Вулетиќ.


Nastani na nedelata

Izbor

7 Парламентарен мегдан стапката на криминал во таа држава е во пад, а судството е сè поефикасно. во Подгорица Ѓукановиќ рече и дека ѝ ја признава на опозицијата борбата за власт, но не, како Бурна расправа во парламентот на што рече, со невистини и политички маЦрна Гора помеѓу претставниците нипулации. на власта и опозицијата. Изгласува- Тој ги повика црногорските граѓани повењето на недоверба на кабинетот на ќе да им веруваат на своите очи и извеМило Ѓукановиќ, покренато на ини- штаите на релевантните меѓународни нацијатива на Покретот за промени, бљудувачи, одошто на оценките на опоостана во сенката на меѓусебни об- зицијата на црногорската стварност. Смета дека “иницијативата на опозицијата е Вулетиќ и Вукадиновиќ се сложуваат и винувања кога станува збор за слабите точки на оваа влада, оценувајќи дека до предвремени избори ќе дојде попрво поради слабостите одошто поради било каква акција на опозицијата. Најголемите слабости на оваа влада се лошите економски резултати и “беспарицата поради која го продаваат Телеком” (Вукадиновиќ), односно тоа што “не може да ги исполни ветувањата кои секоја власт ги поставува, а тоа е повеќето луѓе подобро да живеат” (Вулетиќ). Кога станува збор за предностите на “напредњаците”, обајцата наведуваат дека тие се во тоа што претставуваат (или барем се доживуваат) како нова партија на политичката сцена. Вулетиќ оценува дека Црногорскиот премиер Мило Ѓукановиќ ја хендикепирана”, бидејќи повеќето од СНС поради тоа може да се потпре на неза- обвини опозицијата дека тенденциозно, јавноста, како што вели, не сака да ѝ доволниот народ: “Нивната предност е во со манипулации и неосновани изјави, ши- подари доверба на политика која е водеона што се недостатоци на власта. Но не ри атмосфера на страв и безнадежност на од желба за освојување на власта по секоја цена. гледам некои специфични предности на меѓу граѓаните. СНС - не се гледа некоја критична маса Медојевиќ: Премиерот не ја ужива луѓе за кои би можело да се рече дедовербата на граѓаните ка би имале доверба дека добро ќе ја Лидерот на Покретот за промени Небојводат земјата, не гледам ни нивна јасна ша Медојевиќ кој е подносител на инии прецизна програма за излез од кризата, цијативата за расправа за доверба на а тоа би им била голема предност”, вели Владата на Црна Гора тврди дека кабинетој. тот на актуелниот премиер повеќе не ужива доверба кај граѓаните.

Вукадиновиќ смета дека вториот адут на “напредњаците” е тоа што себе се претставуваат, не без причина, како главна сила која може да ја симне ДС од власта. “Сите тие кои од оваа или онаа причина се против ДС, во суштина автоматски гравитираат кон нив, дури независно од тоа колку им се тие симпатични. За тоа СНС е свесна и затоа на локалните избори ја потенцираа токму таа парола ‘единствено СНС може да ја победи ДС’. Токму како што демократите со години играа токму на тоа во однос на радикалите и многу добија, вклучувајќи ги и последните избори”, оценува Вукадиновиќ. Извор: “Политика”, Белград, автор: Б. Баковиќ

Ѓукановиќ, на седницата на Собранието на Црна Гора кое расправаше за доверба на неговиот кабинет, рече дека напредокот во економските и евроатланските интеграции е доказ дека Црна Гора е на вистинскиот пат, но и најдобар демант на оценките на опозицијата дека таа држава е сигурна куќа за организираниот криминал. “Црна Гора ни приближно не би го остварила овој дел од интеграциите во НАТО и ЕУ да се точни обвиненијата на опозицијата за состојбата во нашата држава”, рече Ѓукановиќ. Отфрлајќи ги обвинувањата дека Црна Гора е центар на криминал, премиерот рече дека за тоа најдобро говорат податоците за екстрадиции. Ѓукановиќ потсетува дека од крајот на 2006 година кога Црна Гора е примена во полноправно членство на Интерпол, па до денес, уапсени се 96 лица за кои биле распишани меѓународни потерници. Премиерот на Црна Гора тврди и дека

Иницијативата на Покретот за промени ја поддржа и опозиционите Социјалистичка народна партија и Нова српска демократија. Медојевиќ на почетокот на расправата рече дека за недовербата допринесува лошата безбедносна ситуација во државата и неефикасноста на државните институции во борбата против организираниот криминал и корупцијата. Лидерот на ПЗП тврди дека падот на владата на Ѓукановиќ би отворил простор за оној дел на ДПС кој не е вклучен во криминалните активности.


8 Претседателот на Собранието на Црна Гора Ранко Кривокапиќ оценува дека расправата за доверба на владата ја гледа како “политички мегдан”. “Ова е повеќе мегдан, одошто парламентарна дебата”, рекол Кривокапиќ, реагирајќи на фактот дека опозиционите пратеници единствено полемизираат со претседателот на Владата.

Nastani na nedelata никот на Социјалистичката народна партија Предраг Булатовиќ, со оценката дека “Црна Гора е загрозена од Ѓукановиќ и неговите пријатели”. Булатовиќ истакна дека опозицијата, со иницијативата за доверба на Владата, настојува да ја “одбрани” Црна Гора од Ѓукановиќ. И пратеникот на СНП Невен Гошовиќ рече

Izbor

Хрватскиот претседател Иво Јосиповиќ рече во Парламентот на БиХ во Сараево дека “длабоко жали што и Република Хрватска со својата политика во 90-тите години од минатиот век допринела за страдања на луѓето и поделби кои и денес нè мачат”. Тој изрази сочувство за сите жртви во војната во БиХ и најави дека ќе отиде во селата Ахмиќе и Крижанчо, местата на страдање на Бошњаците и Хрватите, и ќе им одаде почест на жртвите. “Само со правда и право можеме да ги исчистиме нашите народи од злото и меѓусебното обвинување за неделата и да осигуриме злото никогаш повеќе да не се повтори”, рече Јосиповиќ и додаде дека “политиката на минатото и омразата им користи само на криминалците”. Нагласи дека политиките од 90-тите верувал дека решение за БиХ е нејзина подека “Црна Гора има богат премиер, а делба и дека во сите земји посеале “зло Пратеникот на Нова српска демократија ужасно сиромаштво на огромен број семе”. Горан Даниловиќ рекол дека Ѓукановиќ граѓани” и затоа црногорската влада не Тој рече дека сега дошло ново време и “им ги упропастил животите на граѓаните”, ужива доверба. нови политичари, кои не смеат на идните а Црна Гора со владата на Ѓукановиќ на Пратеникот на СНП Василије Лалошевиќ генерации да им остават проблеми. чело ја опишал како “зандана”. ги наведе “30-те нерасветлени убиства” Даниловиќ прашува на кој начин да дојде на власт во Црна Гора кога “во парламентот не смее ни да се споменат имињата на пријателите на Ѓукановиќ”, додавајќи дека “Црна Гора има премиер каков што заслужува”. Нагласи дека во ова време “треба одлучно да се препознаат грешките на претходните времиња и храбро да се чекори по нов пат кој во регионот ќе донесе траен мир, во Црна Гора како причина за на Владата стабилност и просперитет”. да ѝ се изгласа недоверба. Опозиционите Како отворени прашања Јосиповиќ ги пратеници, исто така, ги споменуваа и нагласи решавањето на прашањето за фабриките и претпријатијата кои се згас- враќање, имотите, рамноправноста и занати во последните 20 години. едничките стратешки економски интереИзвор: “РТС” си, додавајќи дека сегашната генерација “Ако јас тоа сум го заслужил, мене ми е политичари нема право да ѝ остава прочест да сум премиер”, рекол Ѓукановиќ кој блеми на следната. за Даниловиќ рекол дека тој и неговата Хрватскиот претседател рече дека заедЈосиповиќ му се партија “направиле сè што може жив чоничката европска иднина е најдоброто век да направи против државата Црна Гоизвини на Сараево решени и апелираше на народите во БиХ ра”. да ја пронајдат формулата за заеднички Иво Јосиповиќ се извини за учеството живот. на Хрватска во “политиката која Иво Јосиповиќ истакна дека неговата пово 90-тите се обидуваше да ја по- сета на БиХ е потврда на желбата на Хрватдели БиХ”. Дошло ново време и нови ска да биде траен и стабилен партнер на политичари, кои не смеат на идните таа земја и додаде дека Хрватска ја поддржува БиХ на патот кон ЕУ и НАТО, и дека генерации да им ги остават проблетоа ќе го прави и натаму, особено затоа што мите, порача Јосиповиќ “надворешнополитичките цели на Хрватска и БиХ се идентични”. “Да е по ваше, Црна Гора не би ни постоела. Вие не ѝ служите на Црна Гора, туку на великосрпскиот проект”, му рекол Ѓукановиќ на Даниловиќ. Коментирајќи ги забелешките на Даниловиќ на сметка на “моралот” на премиерот, Ѓукановиќ рекол дека неговата “морална позиција” е тоа што не отишол во Хаг да сведочи против својот политички противник Слободан Милошевиќ. Оценката на Даниловиќ дека опозицијата не може да го победи Ѓукановиќ, премиерот ја прокоментирал како желба на опозицијата него да го “нема жив” или да биде “затворен”. Ѓукановиќ остро го критикуваше и прате-


Izbor

Јосиповиќ наскоро во Република Српска “Хрватска има интерес БиХ да биде стабилна и функционална држава затоа што хрватскиот народ е конститутивен во БиХ и сака своја татковина на принцип на рамноправност на сите три народи и секој поединец на целото подрачје на БиХ”, рече Јосиповиќ. Тој најави дека во наредниот период ќе се сретне и со челните луѓе на Република Српска, со кои ќе разговара за сите отворени прашања. Двете земји би требало да разговараат за заедничкиот настап на трети пазари и соработка на стратешките проекти во областа на енергетиката и сообраќајната инфраструктура, рече Јосиповиќ.

Nastani na nedelata

9

заклучено дека треба да се иницираат состаноци на ниво на влади и да се охрабрат премиерите прашањата за границата, особено онаа на море, имотноправните односи и комплексот Пристаниште Плоче, што побргу да бидат на дневен ред.

Претседателот на Претседателството на БиХ Харис Силајџиќ смета дека посетата на Јосиповиќ е потврда за пријателските односи меѓу двете земји и заедничката желба што подобро да работат во корист на граѓаните на обете земји, Оценувајќи дека “некои отворени прашања меѓу двете држави се и предолго отворени”, Силајџиќ рече дека на состанокот е

Извор: “Танјуг”


10

Izbor


Izbor

Помеѓу траума и носталгија

Како околу 30 интелектуалци од просторите на некогашна СФРЈ, од Америка и Европа, во текот на дводневната расправа на трибината на Универзитетот Колумбија во Њујорк го видоа постјугословенскиот културен простор

Komentari разование. Како што и можеше да се очекува, многумина имаа “балкански” презимиња, што значи дека почетното образование го стекнале во Југославија, а кариерата потоа ја продолжиле “во дијаспората”.

11 професор по историја на Универзитетот Илиноис. По потекло Бугарка, таа е познат експерт за прашања од национализмот, културната историја, комунизмот и посткомунизмот.

Изнесени се различни погледи на она што било и што сега се случува, низ научен пост мортем на починатата држава која долго имала специјално место не само во регионот, туку и во Европа и на планетата. И која на “специјален”, драматичен начин се распаднала, доаѓајќи и со завршниот чин во центарот на светското внимание.

Нејзиното излагање беше емотивно обоено веќе со самиот наслов “Мојата Југославија”. Беше тоа потсетување што некогашната држава на јужните Словени сѐ значела, но и прецизна анализа на по-

Плакатот со кој се најавува собирот на Универзитетот Колумбија

Југославија веќе одамна ја нема - некои би рекле дека е на “ѓубриштето на историјата” - но и натаму постои. Не само во спомените на оние кои во неа поминале дел од своите животи, туку и како предмет на проучување. Зошто настанала, како опстанувала и зошто исчезнала, односно драматично се распаднала? И што од неа, не повеќе во државна форма, туку во идеја, останало.

Во њујоршкиот Универзитет Колумбија, на еден од Ајви лигата на најпрестижните образовни установи не само во Америка, туку и во светот, одржан е на 26 и 27 март дводневен собир посветен токму на оваа тема - што останало (и станало) од Југославија. Официјалниот назив на конференцијата која собра околу 30 интелектуалци од просторите на некогашна СФРЈ, од Америка и Европа, гласеше “Ex uno plures” - “од едно мноштво” на латински - а нејзина тема беше “Постјугословенските културни простори и Европа”. Формално, тема беше културата, но рамката сепак беше политичка. На собирот одржан во салата на 15-тиот кат од Институтот “Хариман”, дел од универзитетот кој е најстарото место во Америка каде се проучуваат источна Европа и Балканот, два полни дена, во осум тематски целини, за поранешна Југославија и нејзините придобивки расправаа пред сè оние кои со тие теми професионално се занимаваат: професори на универзитети како од ексјугословенските простори, така и од источноевропските катедри на американски и европски институции за високо об-

Целиот поранешен југословенски простор денес меѓутоа е повторно соединет - во својот стремеж кон Европската унија. Еден дел веќе стигна таму (Словенија), друг е пред вратата (Хрватска), трети се во чекалната (Србија, Црна Гора, Македонија, Босна и Херцеговина). Косово е според едни толкувања формален дел на Србија, според други независна држава, признаена “квалитетно”, но не и “квантитетно”. Националистичките виори поминаа, оставија непријатни спомени и длабоки лузни - но што денес, кога е сè различно, останало сепак заедничко? Дали продолжува меѓусебното раздвојување започнато со распаѓањето, или сите различности се “потрошени”, па сите повторно им се вртат на сличностите? Еве што за тоа можеше да се чуе во двата дена во Њујорк. Тврд и мек национализам Интонација на собирот, како уводничар, му даде професорката Марија Тодорова,

следиците кои ги оставила. Професорката Тодорова говореше за разложувањето на составните делови на етничките мешавини кои некогаш постоеја, за тоа дека и национализмот е дел од идентитетот, како и дека самиот идентитет е исклучив, како и национализмот. Ги објаснуваше поимите “силен” и “слаб” национализам, предочувајќи при тоа дека српскиот национализам е во категоријата на “силните” - заедно со американскиот. Војната во Југославија отсече од неа други делови од Балканот, но и неа самата ја искина по етничките односно националните рабови. Но кога сè се слегна - останаа постјугословенските омеѓени културни простори. Дали меѓутоа сè останува на границите на новите национални држави или нешто и се прелива? Можеби во суштинската карактеристика на тие простори - или тој простор - има елементи да се каже и едното и другото - најточно опиша професорот Давор Бегановиќ од Универзитетот Констанц (Германија), кој, говорејќи за современата босанска книжевност, нејзините вредносни координати ги смести “помеѓу траумата и меланхолијата”. Така, всушност, помина и целиот собир: во анализа на тврдите факти за распадот и опстанокот на она што некогаш поврзувало и што во извесна мерка југословенските простори на некој начин и денес ги спојува.


12

Komentari

Izbor

рот на Институтот “Хариман”, го изнел својот заклучок за распадот како “неизбежен” исход на една “невозможна” земја. Тоа што некако истовремено, иако помалку драматично, се распаднаа и Советскиот Сојуз и Чехословачка, според него говори за “вродените структурни слабости на комунистичките федерални системи”. А дали демократска Југославија би имала повеќе шанси? Според Дејан Ѓокиќ, Југославија никогаш не била демократска држава, додека Гордон Бардош ги предочува бројките според кои од 73 години, колку што траела, некој вид на демократија Југославија во своите инкриминации имала само 11 години.

Целиот проблем од интересен агол го согледа професорот Александар Јерков од Филозофскиот факултет во Белград. “Можеме ли траумите од минатото да ги надминеме само со влегување во ЕУ, што сега изгледа како единствено решение за екс-Ју, или членството треба да ни биде одобрено само ако самите пронајдеме подобар начин да комуницираме едни со други и да станеме пост-Ју”, се прашува Јерков. “Дали ќе биде доволно во тој процес да се применат моќите за исцелување на културата, дали е доволно да читаме исти книги и да пееме европски химни наместо нашите национални песни за убаво да се чувствуваме?” Професорот Јерков без злоба опоменува дека и кога сите ќе бидеме во Европа може да се случи проблемите привремено да бидат затрупани, како што тоа беше случај во поранешна Југославија. Нели, впрочем, веќе бевме во две “унии” и добро знаеме што се случи потоа. Ако со години по конфликтот не можеме да се сложиме за ништо, констатира Јерков, треба ли тогаш едноставно да заборавиме на таа траума - верувајќи дека нема да се повтори - и да победиме во политичкиот натпревар за придружување кон ЕУ по секоја цена, јакнејќи ја културната размена во надеж дека на крајот ќе нè зближи. Нели тоа беше понудено, па и достапно, пред распадот на поранешна Југославија?

Неизбежен крај на невозможната земја Секако, неизбежна тема беше и самиот распад. Дали беше неизбежен? Дејан Ѓокиќ, историчар на првата Југославија, виш предавач на Катедрата за историја и директор на Центарот за проучување на Балканот на Лондонскиот универзитет, не верува во “историски детерминизам” и во секој случај ја доведува во прашање неопходноста Југославија да се распадне на начин на кој се распадна, насилно, и покрај тоа што создавањето на новите држави по правило е насилен процес. Тој не понуди дефинитивен одговор ни на старото прашање дали семето на крајот на Југославија е посеано веќе на самиот нејзин почеток, кога е основана: одговор на ова, како и на сите други прашања според него е “повеќеслоен”. Комбинација на многу фактори допринела и за нејзино создавање и за нејзин распад. Дали Југославија била “вештачка творба” како што многумина констатираат? Секоја држава е вештачка, вели Ѓокиќ, државите наследнички на СФРЈ во тој поглед не се ништо “поприродни” од неа.

За Дино Вулетиќ, кој штотуку стекнал докторат од модерна европска историја на Колумбија, југословенскиот модел бил добар сè додека постоел оној другиот (источниот) од кој бил подобар. Гордон Бардош, помошник на директо-

“Она што се случи беше неизбежно затоа што се случи”, ја резимираше подоцнежната памет на историјата професорот Ендру Вехтел од американскиот Северозападен универзитет, додека во дискусијата после излагањата еден учесник го цитираше актуелниот министер за внатрешни работи на Србија Ивица Дачиќ дека братството и единството сè уште постојат и дека се одржуваат на ексјугословенскиот простор: ги одржуваат криминалците.

Наднационален културен слој Донекаде отрезнувачка беше пораката на Александар Јерков дека “само ентузијазмот кој е ослободен во минатото и кој изразува добредојде на иднината... може да има вистинско влијание на културната сфера и во крајниот исход да го сврти текот на настаните”. Јерков вели дека мораме едни други да се повикаме да го


Komentari изнесеме најлошото за нас бидејќи “со- Фахрета Јахиќ, односно Лепа Брена, била лидна основа за секој иден развој е да секаде популарна, а исто така и Зана Нипочнеме да ги откриваме сопствените мани, Ѓорѓе Балашевиќ, Јосипа Лисац и слабости”. Здравко Чолиќ.

Izbor

Зоран Милутиновиќ, виш предавач и шеф на Катедрата за источноевропските јазици и култура на Лондон јуниверсити колеџот, смета меѓутоа дека Југославија не била прост збир на своите состави национални култури, туку дека во текот на седум децении од своето постоење успеала да создаде еден наднационален, заеднички културен слој во кој учествувала целата земја. Милутиновиќ тој слој го илустрира со примерите од воениот филмски еп на Вељко Булајиќ, на чија одјавна шпица се имиња кои не можат стриктно да се вклопат во ниедна поединечна култура на југословенски компоненти, останувајќи при тоа под покровителство на сите. Во нејазичните уметнички форми, на југословенскиот слој му припаѓала “Медијала”, уметници кои не претставувале никого освен себе самите. Највпечатлив пример во театарот бил Љубиша Ристиќ со својата КПГТ група (КПГТ: кратенка за “казалиште, позориште, гледалишче, театар”), која собирала актери, писатели, режисери и сценографи во самосвесна наднационална уметничка идеологија и станала симбол на заедничката култура во поранешна Југославија. Втор важен пример, според Милутиновиќ, е воведувањето на “Хрватскиот Фауст” во белградскиот Југословенски драмски театар, претставата која собра хрватски драмски писател, македонски режисер, словенечки сценограф и српски актери. Театарот всушност бил сфера во која најлесно се остварувало заедништвото, скоро во поедина мерка како во популарната култура, која била “вистински југословенска”: целата земја ги слушала “Бијело дугме”, “Леб и сол”, “Ју група” и “Булдожер”.

Целата земја ја засмејувал Миодраг Петровиќ Чкаља, а покрај него и Нела Ержишник, која, иако од Бања Лука, ја имитирала Загорка од Хрватска. Неделниците “Старт” од Загреб и “НИН” од Белград читани се насекаде и објавувале текстови на автори од сите делови на Југославија. Милутиновиќ потоа ги наведува и “Праксис” и летната школа на Корчула, исто така како пример за заедничка култура. Интелектуалците кои во нив учествувале не биле претставници на своите национални култури, туку следбеници на истите интелектуални цели. Дури и книжевноста, која зависи исклучиво од јазикот, дозволувала и поддржувала заедничка култура. “Ги немам во вид само писателите кои истовремено ѝ припаѓале на повеќе од една национална култура, како што се Иво Андриќ и Десница”, вели Милутиновиќ, “туку и многу други кои со своите дела потврдувале дека целото подрачје на српско-хрватски јазик функционирало како една заедничка книжевна култура”. Така говорот на Крлежа во Љубљана бил настан за секоја книжевност на југословенските нации и имал секаде слично дејство. Во “Историја на српската книжевност” на Јован Деретиќ, потсетува Милутиновиќ, Крлежа се споменува подеднакво често како и Исидора Секулиќ, а почесто од некои “канонски” српски писатели како Момчило Настасијевиќ и Бранислав Нушиќ. Дури и оние кои, според овој професор, “во текот на осумдесеттите и деведесеттите ќе станат тврдокорни националисти”, учествувале во заедничката книжевна култура: првото издание на романот “Киклоп” на Ранко Маринковиќ објавено е во

13 Белград, на ијекавски и печатено на кирилица, “босанскиот Србин” Момо Капор до 1991 година своите книги ги објавувал во Загреб, на екавски и латиница, а дури и Добрица Ќосиќ својата книга “Стварно и возможно” 1982 година ја објавил во Риека. Сите овие примери меѓутоа не се индикатор дека Југославија успеала да ги синтетизира или соедини сите национални култури во една, тврди Зоран Милутиновиќ. Националните култури останале таму каде што и биле, заштитени со сложено законодавство и републички финансирања. Опишаниот наднационален културен слој кој со право може да се нарече југословенски исклучиво е резултат на исчекор на многубројни поединци. Периодот од 1961 до 1991 година, кој вклучува барем 15 години економско стискање кое баш и не е најпогоден амбиент за културна продукција, бил најбогатиот во сите национални култури на Југославија, за што барем делумно допринел овој наднационален културен слој.

Професорот Милутиновиќ на крајот ја фрли ракавицата на предизвик: “Земете било кои 15 години од тој период и споредете ги со достигнувањата на ексјугословенските култури од 1995 до 2010, па ќе видите што сè со исчезнувањето на Југославија е загубено”.

Извор: “Политика”, Белград, автор: Милан Мишиќ


14

Izbor


Izbor

Нобелова награда

Почитувани господа Холмлунд, Енглунд, Елингсен, Ериксон, Крусел и Ксераксвирт, уважени членови на Нобеловиот комитет задолжен за наградата од областа на економијата, Знаеме дека поминаа повеќе недели откако ја заклучивте листата на пријави на кандидати за овогодишниот лауреат, но најљубезно ве молиме и оваа пријава да ја третирате како важечка. Ова доцнење може да се оправда со фактот дека условите за номинација во нашата земја не се можни до почетокот на март, кога гарантирано снег ќе има доволно за скијање на Копаоник, па со тоа се стекнати сите услови нашата економска мисла да биде на висина. Од 2071 метри.

Kolumni гото (Грција), странските инвестиции не постојат ни таму каде се домашни, а повеќето од сè што ни остана да го продадеме - ни сами од себе не би го купиле, па и за тоа да добиеме пристоен надомест. Малку се, значи, пари. А и да ги има повеќе, повторно ќе бидат малку да ја покријат, да речеме, разликата од 7,23 милијарди долари - која настанува кога парите кои сме ги дале на увоз ќе ги одбиеме од она што сме ги извезоле. Толку моментно е конкурентно стопанството во кое индустриски работници има 35% помалку од пред две децении и која таква успева да направи 68% од она (БДП) што го правела во 1989 година. Преживувајќи во перманентна транзиција повеќе од две децении опкружена со разни војни и уште поразлични револуции, изложена на Регановата економска пракса, која овде

15

ниот излез. Втората излезна опција вели дека треба да се зголеми потрошувачката. Државата ќе им помага на банките да ги кредитираат луѓето со помали плати. Тогаш тие луѓе повеќе ќе трошат, ќе го подобрат сега пресушениот паричен тек, додуша без практично невозможно ограничување да не се троши на странска стока или услуги... Тоа е вториот излез.

И тоа е тоа, уважени членови на Нобеловиот комитет. Трет излез нема, односно ако и го има, не ни е предочен. Во тоа име, со оглед на фактот дека овогодишниот добитник на Нобеловата награда за економија ќе го гласате во декември, љубезно Ве молиме сите ние кои живееме во Србија да нè вброите во номинирани кандидати. И да ни ги дадете тие 1,1 милион евра, колку што изнесува наградата, а во знак на признание што повторно сме преживеале една година. Тоа ако составиме крај со крај, а до тој декември. А ако тоа не ни успее, туку 1.859.906 Кога стивнаа и последните кристијании на натпреварувањето во слалом, и кога од паркингот отиде и последниот автомобил на гостите на форумот (во извесен број со поголема вредност од собата во која гостинот спиел) - можевме да ги составиме последните парчиња во сложувалката за оваа номинација. Дознавме дека Србија, финансиски гледано, е земја во која државниот буџет добива сè помалку пари од даноци, такси, акцизи и останати приходи, многу помалку од планираното колкав ќе биде тој минус. А планирано е.

треба да трае уште подолго од она што тој самиот поживеа, развивајќи се во мошне кратки мирни периоди без изборна хистерија и постизборна депресија - српската економија стигна пред банкрот, освен во случај на излез. А понудени се два.

вработени (261.316 во јавните служби), 1.580.339 пензионери и 758.387 невработени го дочекаат економскиот крај и крах - без глас од себе, престрашени од она што ги чека и од оние кои ќе ги спасуваат препорачајте нè на комшиите од Нобеловиот комитет за наградата за мир. Толку мир, и покрај сè, никој одамна не дал во светот. Ниту ќе даде.

Едната излезна опција вели дека мораме да го зголемиме производството. Пари за тоа, кои инаку ги нема, ќе најдеме со зголемување на ДДВ и со намалување на порезите на платите и производството На тие пари кои недостасуваат им се генерално. Па ќе има повеќе пари за Благодариме, однапред, на прифатената придружува уште една неповолност: ми- плати за работниците во недефинирани номинација. нусот кој го имаме нема да може да се до- производни услови (без простор, машини полни со кредити, странски инвестиции и технологија, бидејќи за тоа требаат паИзвор: “Вечерње новости”, или продажба на неприватизираните ри, кои, рековме, ги нема), а за тие хипотетички плати, кои хипотетички ќе ги Белград, претпријатија. Кредитите нема да ни ги автор: Воја Жанетиќ има повеќе, ќе се купува поскапа стока дадат затоа што ги земаат или побогатите или позадолжените, или и едното и дру- и ќе се плаќаат поскапи услуги. Тоа е ед-


16

Izbor


Izbor

Intervju

И натаму верувам во бајки

На Наташа Беквалац ѝ пошло од рака, иако на естрадата постојат десетина атрактивни пејачки со иста боја на коса, кога ќе чуеме најубавата и најзгодната домашна русокоса прво да помислуваме на неа. Ако се обидеме да ја резимираме

нејзината досегашна биографија, тоа би изгледало вака: на музичката сцена е 10 години, мажена е за златниот делфин

17 - Бидејќи на претходниот албум се покажаа најуспешни оние песни кои најинтимно ги доживував, решив овој пат целиот албум да ми биде таков. Ќе видиме каде тоа ќе ме одведе како уметник, но мислам дека она што е искрено и до срце не може да биде погрешно - ни рече една од најубавите Србинки, со која неодамна се дружевме во “Хајат”, неколку дена по завршувањето на снимањето на спотот за песната “Две у мени”, чија премиера се очекува деновиве.

* Колку “новата Наташа” ќе се разликува од старата? - Помина многу време помеѓу новиот и претходниот албум, така што созреав како жена, но и како уметник. Многу ќе се разликувам по зрелоста на музиката и текстовите. Не е исто да снимите албум со 25 години, кога зад себе имате само младешки љубови, и како мажена жена и мајка, која има стравови, комплекси и рани. Повеќе не сум иста, па нема ни песните да бидат исти.

Данило - Дача Икодиновиќ, со кого ја има тригодишната ќерка Хана, верна соработничка на Драган Брајовиќ Браја и Марина Туцаковиќ, кои ѝ подарија безброј хитови, последниот макси синглови “Добро моје” и “300 степени” со месеци владееја на музичките топ-листи, а оние кои имале прилика да ги чујат песните од новиот албум “Не ваљам”, кој треба да излезе за еден месец, велат дека најпопуларната домашна поп пејачка допрва ќе * По излегувањето на новиот албум ја разбранува естрадата. планирате да тргнете на турнеја по поголемите градови во регионот. Кога ќе ве чуе белградската публика? - Продукцијата “Шоумастер” има со мене големи планови, но повеќе би сакала прво да го завршиме албумот и да го опипаме пулсот на публиката, па песните да ги диктираат концертните активности. Ми се чини дека пред неколку години мојот атрактивен изглед беше во прв план, а дека музиката беше споредна. Дојде време моите песни да се слушаат, а до тоа стигнав по потешкиот пат. Ми беше тешко да се изборам за статус на уметник, бидејќи морав двојно повеќе време и работа да потрошам од било која пејачка за да ја потиснам сликата на лесна и површна Барбика, која медиумите ја создадоа за мене.


18

Intervju

Izbor

Доколку нема рамнодушни, ние добро сме ја завршиле својата задача. А такви навистина нема, бидејќи околу настапот се водеа полемики како да бил од витално значење за нашиот народ. Има поважни теми од тоа како сум јавала механички бик или каква е песната. Ако тоа го одвраќа вниманието од нашата брутална стварност, ќе продолжиме да ги забавуваме луѓето. За тоа и служи шоубизнисот.

* Се гледате ли на есен во “Белградска арена”? - Секако, но новите песни нека го одберат просторот. Белград секако ќе биде круна на турнејата. Никогаш досега не сум размислувала за концерт во Нови Сад, бидејќи таму сум секојдневие. Моите сограѓани се специфични, бидејќи Новосаѓани тешко добиваат признание дека успеале во родниот град. Не би ги озборувала свои-

- Како созревам како жена сфаќам дека она што го носиме во себе е поважно од нашата гардероба. Сексапилот најмалку се постигнува со длабоко деколте и кратки здолништа, многу повеќе со внатрешната енергија. Горда сум кога ќе кажат дека мојот настап во финалето на “Големиот брат” бил напукан сом еротика, можеби и повеќе одошто се очекувало, бидејќи бев закопчана до грло.

* Дали ви дошло некогаш да дигнете раце од сè? - Не може вистината да ме исфрли од колосек, каква и да е. Важно е да се претстават работите онакви какви што се. Ако некаде ме видите дрогирана или полугола, немам ништо против тоа да се напише. Меѓутоа, кога на моја сметка се изнесуваат глупости без покритие, полудувам пред сè поради драгите луѓе. Моите родители, мажот и ќерката не се должни да поднесуваат измислици. На некој начин така ги повредувам, па доживеав мајка ми пред некој ден да ми рече: “Сине, одиш на утринска програма, води сметка да не дадеш повод да го извлечат најлошото од тебе”. За гостувањето во емисијата кај Огњен Амиџиќ, во која исклучиво се шегував на своја сметка и давав двосмислени одговори, душегрижниците ме дочекаа на нож. Кој е лош, тој секогаш на сè ќе гледа лошо. * Како мала дали мечтаевте дека содржината на некоја песна или приказна еден ден ќе ви се преточи во стварност? - Верувале или не, секоја вечер кога на Хана ѝ читам бајка пред спиење, па дури и кога ќе заспие на половина, јас ја читам

те, но ми се чини дека до успех многу по- * Споменатиот настап предизвика позилесно стигнуваат луѓе од страна. Сепак, тивни и негативни коментари. Дали вам мислам дека се горди на мене. ви се допадна? - Да. Во шоу-бизнисот е најважно да се * Новиот стајлинг ви е прилично скромен. предизвика реакција, а логично е дека Чија идеја беше да се закопчате до грло? не можат сите позитивно да реагираат.


Intervju до крајот. Не можам да отидам на спиење * За која песна сте зажалиле што не е вадодека не ја чујам фамозната последна ша? реченица: “Си живееја среќно до крајот - За “Нудим ти се ја”, на Цеца. Не поминува на животот”. (смеа) И сега кога имам дете ниеден настап, а да не ја отпеам. и маж, верувам во бајки. Не знам дали тоа може да му се препише на детето во мене, * Кој комплимент од Дача последен ве но знам дека ако престанам да верувам оборил од нозе? во нив - ќе престанам да бидам жена. - Повеќе сакам да биде реален, така што Сметам дека во нив лежат вистинските последното што ме трогна не беше комвредности. Слепо верувам во љубовта. плимент. Ми рече: “Наташа, мислам дека малку си се здебелила”. Благодарна * Со кои или чии песни сте се вљубувале? сум му на тоа, бидејќи секогаш одам по - Можеби ќе разочарам многумина, но не линија на помал отпор, така што попрво би сум се вљубувала многу. Не се вљубувам протрчала покрај огледалото, одошто селесно. Периодот помеѓу вљубеноста и беси да си признам такво нешто. Бидејќи љубовта главно кратко траел, бидејќи виде дека сум нерасположена поради често не сум знаела да ги одвојат тие тоа, следниот ден ми се реваншираше тадве чувства. Главно ми се случуваше да ка што ми купи трака за трчање. помислам дека сакам уште од првиот ден. Им припаѓам на жени кои љубовта ја паметат по слики или мириси. Имам страшно развиено сетило за мирис, па паметам мирис на цимет, на мед... Ете, циметот ме потсетува на првата љубов (смеа).

Izbor

* Која песна е ваша и на Дача? - Данило воопшто не е романтичен тип, така што секогаш кога ќе му предложам да слушаме песни, реагира како класичен маж. Него го интересира суштината, додека мене како жена, повеќе ме интересираат попратните работи. Песната на Александра Ковач “Да те волим”, која се провлекуваше низ чинот на нашата венчавка, мислам дека и нему му е посебно драга. Иако неколку пати пред тоа му ја пуштав, тој, веројатно, само климал со главата, бидејќи на венчавката ми рече дека песната е божествена и дека прв пат ја слуша.

* Од што сте успеале да го одвикнете, а од што тој вас? - Се трудиме работите кои не ни се допаѓаат да ги коригираме со љубов. Поентата на љубовта е некого да сакаш без остатокот, токму таков каков што е, како што вели мојата песна. Не се сме труделе да се менуваме, иако ни се случија некои промени, бидејќи бракот е голем компромис.

19 * Се вселивте ли конечно во новиот стан? - Влеговме во еден животен простор кој носи позитивна енергија, што ни беше потребно после силните турбуленции. Промените се секогаш добредојдени, а оваа секако претскажува подобрување. Учиме од Хана * Како е Хана? - Таа е прекрасно и весело дете, кое расте изолирано од сите проблеми. Данило најчесто ми замерува што животот ѝ е премногу идеализиран, и дека во еден момент, кога нема да ѝ бидеме при рака, ќе се сретне со работи кон кои нема да знае да се однесува. Во нашата куќа никогаш не се слушнал повишен тон, пцост... Сите проблеми ги решаваме далеку од нејзините уши. Затоа сега, кога тргна во градинка, доаѓа дома со разни пцости кои во принцип не се страшни. Дача ми вели дека тоа не е реален живот, но мислам дека нема да ѝ штети вишок љубов. Верувам дека, кога ќе дојде време за тоа, ќе биде доволно самосвесна самата да сфати што е добро, а што не е. Ѝ дозволувам да биде своја, бидејќи таа е личност, и многу нешта учам од неа. Мислам дека родителите можат повеќе да научат од децата, одошто децата од нив. * Во која ситуација велите: “Иста јас”, а во кои дека е слика и прилика на татко ѝ? - Во сите ситуации кога сум горда на неа, каде покажува убави особини, велам дека е плукната јас, а кога нешто ќе “смота”, велам дека е на Данило. (смеа) Исто така е и во неговиот случај. Извор: “Вечерње новости”, Белград, автор: Милан Аџиќ


20

Izbor


Izbor

Feqton

Темни сенки на дваесеттиот век (17)

Октомвриската револуција и нејзините последици - загубени надежи во подобро (комунистичко) утре (V) “Конгресот одлучува дали севкупната власт, во сите места, ќе премине во рацете на совјетите работнички, војнички и селски депутати, кои се должни да остварат стварен револуционерен ред”. “Крупните земјишни поседи се укинуваат веднаш и без надомест”

На фронтот се афирмира револуционерната власт. Се признаваат одлуките на Вториот конгрес на совјетите и Советот на народни комесари. На 8 ноември генералот Духоњин примил наредба од Ленин да стапи во контакт со Германците за отпочнување на преговори за примирје. Генералот тоа го одбива. Ленин го сменува и го поставува потпоручникот Криленко на негово место. Духоњин добива поддршка од сојузничката влада. На крајот војниците го линчувале генералот. На 29 октомври Советот на народни комесари донел декрет за осумчасовно работно време, а на 4 ноември декрет за работничка контрола. На 2 ноември, со потпис на Ленин и Сталин, донесена е Декларација за правата на народите на Русија (1. Еднаквост и суверенитет на сите народи на Русија; 2. Право на народите на слободно самоопределување, вклучувајќи го и правото на отцепување и образување независна држава; 3. Укинување на сите привилегии и ограничувања од национален или нацонално-религиозен карактер; 4.Слободен развој на националните малцинства и етнички групи кои живеат на територијата на Русија). Противниците на револуцијата сега се потпирале на ковчестата рака на

21

со делување на нејзините противници, тоа и со самите грешки на револуционерите. Во многу области завладеала вистинска анархија. Противниците на револуцијата сè повеќе и подобро се организирале (помогнати и однадвор) и со своите веќе започнати воени активности стануваат вистинска закана за опстанок на Револуцијата и нејзината власт. Увидувајќи ги опасностите кои со својот заканувачки тек сè повеќе и сè побројни ја притискаат новата (уште потполно незаокружена) советска власт, со цел за нејзина успешна гладот која се стегала околу новата власт. одбрана и борба со противниците, се Државните чиновници и натаму штрајку- создаваат нови револуционерни судови ваат. Многу време поминало пред да поч- насочени против контрареволуцијата.

не да се воспоставува новиот управен апарат. Есерите и меншевиците уште во текот на предреволуционерните настани се поделиле на лево и десно крило. Левите есери гледаат сега своја шанса во совјетите, каде уште имаат силно упориште. На 10 ноември се одржува Вонреден конгрес на депутатите на селските совјети (300 делегати - 195 леви есери, 65 десни есери, 37 болшевици). Ленин ги повикува левите есери да раскинат со старата политика на помирливост. Болшевиците и левите есери се договараат за соработка. Левите есери неколку дена подоцна се согласуваат да влезат во владата. Есерите веднаш по своето влегување во владата се судриле со болшевиците, како по прашањата околу распуштање на градската дума, така и околу тоа дали владата треба да биде одговорна за Централниот извршен комитет на совјети или не. Сепак, покрај сите несогласици избран е нов Централен извршен комитет на совјети, кој сега бил составен од леви есери и болшевици, бидејќи меншевиците и десните есери го напуштиле конгресот. После првобитниот силен револуционерен замав, изградбата на сите сегменти на новата власт на просторите на поранешното Царство е сè повеќе забавувана, што

Се донесува декрет за судовите - целиот апарат на правосудство е ликвидиран, а совјетите на избори ќе одредат комесари кои ќе ги преземат судовите во свои раце. Старото законодавство останало на снага, но само оние одредби кои не се во спротивност со новиот совјетски апарат. Старата милиција е ликвидирана и создадена е нова. Во фабриките трае вистинска борба. Сопствениците на фабриките отворено го саботираат производството и ги затвораат фабриките. Револуционерната власт врши прва национализација на една фабрика на 17 ноември. На Урал сите капиталисти преминале во отворена саботажа. Ленин му испраќа порака на Ѓержински (раководител на “Чека”): “Треба веднаш да се става во притвор управните одбори на уралските компании кои се наоѓаат овде (во Петроград) поради кризата која ја предизвикале, а исто така и да се конфискуваат сите уралски фабрики”.

Новонастанатата ситуација на просторите на некогашното царство, но и надворешното опкружување, главно на не благонаклоно расположени режими на некогашните сојузници, на револуционерната власт ѝ наметнало потреба од создавање


22 на нова вооружена сила. На 10 декември биле демобилизирани најстарите кадри од војската, но имало и спонтаност, особено меѓу војниците од село, бидејќи биле свесни дека дома се дели земја. Истовремено никнуваат и првите вооружени сили на реакцијата на југот - генералите Алексеев, Дењикин, Краснов, и самиот Кронилов, ги собираат противниците на новата власт со заедничка цел - преземање на воени походи и насилно кршење на рево-

Feqton от фронт. Сепак, во декември (9.12.1917) започнуваат разговори за прекин на воените судири на Германија и Русија, се појавуваат претставници на Турција, Бугарија и Австро-Унгарија. Предлогот за мир, кој го иницирале болшевиците, Германците (со своите сојузници) го земале на разгледување скоро љубезно истакнувајќи го, како предуслов за евентуално склопување мир, барањето Русите да се повлечат од порано освоените територии, со

луционерната власт. Извршен е првиот обид за атентат на Ленин, додека бил во автомобил со швајцарскиот социјалист Платен, но во таа прилика, никој не бил посериозно повреден. Притиснати со неволјите, како оние предизвикани со тешката економска ситуација и опустошената економија, но и со скоро потполно уништеното земјоделство, така и со самата катастрофална ситуација на фронтот, болшевиците останале доследни на своите “стари” барања за потполн прекин на работата, непрестајно нудејќи мир. Но, вистински одговор од другата страна немало. Имено, Германија, притисната и самата со револуционерни движења на својата територија, прокламирала примирје на фронтот со Русија, но, сметајќи дека и натаму во голема воена надмоќ, едноставно ги игнорирала бројните предлози за евентуално склучување мир, а со тоа и за потполно завршување на воените судири на Руски-

давање на права на народите кои се наоѓале во составот на нејзиното Царство за самоопределување. Таквите услови, и покрај тешката ситуација во која новата власт на Русија се наоѓала, не можеле да бидат лесно прифатени, па дошло до прекин на разговорите (27.12.). Сепак, идејата за неопходен мир (барем што се однесува до врвот на болшевичката власт) не можела да биде одбиена, па така на почетокот на следната година партискиот врв повторно ги разгледува споменатите услови за мир. Ленин, во таа прилика, излегува со барање дека скопувањето мир е неопходно, без оглед на фактот дека понудените услови се скоро понижувачки. За ваквиот став Ленин сепак не можел да обезбеди мнозинство, неговото мислење го поддржале само 15 присутни. Бухарин, спротивно на ставовите на Ленин, смета дека на барањата на Германците треба да се одговори со нова (“револуционерна”) војна, што наидува на мнозинска поддршка на болшевичкото водство (32 гласови).

Izbor

За третиот предлог, кој го изнел Троцки, имало двојно помалку гласови од оние кои се изјасниле за новата - “револуционерна” војна. Предлогот на Троцки бил некој вид на пат позиција, односно барал договорот за мир да не се потпишува, туку војната со Германија едноставно да биде прогласена за завршена, а потоа да се пристапи кон демобилизација на воениот кадар. Овие три предлози на конечно одлучување се препуштени на Централниот комитет на

Болшевичката партија. На седницата на истиот, свикана по тоа прашање, Ленин предупредил дека нова војна едноставно е невозможна, пред сè ако се имаат во предвид фактите кои укажуваат дека постоечката руска војска е скоро во распаѓање, дека новата - “Револуционерна Армија”, сепак, сè уште не е потполно оформена. Во така неповолни услови, рекол Ленин, било какво продолжување на револуционерните дејства само би им овозможило на Германците заземање на нови простори, а со тоа се зголемуваат и нивните изгледи на уште поголем триумф, односно, од друга страна, сигурно би се довело во прашање и натамошното опстанување на новата советска власт.

Исто така, според негово мислење, новата војна сигурно не би наишла на одобрување во самата држава, особено не во најшироките селски маси. На државата


Izbor

во овие услови, пред сè ѝ е потребен одмор, кој би се искористил како за зацврстување на самата власт, така и за заокружување на започнатиот процес на поделба на земја на оние кои ја немаат, предупредувал во својот настап Ленин. Од друга страна, револуцијата која во Германија започнувала (според негово мислење) ќе донесе со себе и сосема нова ситуација која, со своето евентуално ширење, може во Германија да ги промени и ставовите за војната. Бухарин, со своите приврзаници, и натаму останал при ставот дека е потребно да се оди во нова војна, истакнувајќи, покрај останатото, дека со продолжување на војната новата власт, всушност, исполнува и дел од своите интернационални обврски кон целиот европски пролетеријат, бидејќи, во спротивно, со прекин на војната на Рускиот фронт, на Империјализмот му се овозможува веќе започнатите револуции (или оние кои евентуално како дел од светскиот револуционерен замав штотуку не избиле, а во што болшевиците и тоа како верувале), едноставно и многу бргу да ги порази.

Троцки, исто така, не го менувал својот веќе изнесен став, предлагајќи “ниту војна ниту мир”, истакнувајќи ја при тоа и својата проценка на состојбата на фронтот, од која произлегувал фактот дека нови офанзиви - барем што се однесува до Германците, нема да има, пред сè затоа што, според неговите проценки, Германија напросто повеќе и не била способна за некоја посериозна воена офанзива. Бидејќи никаква одлука немало, свикана е уште една седница на Централниот Комитет (21.01.) на која сепак е одлучено

Feqton Троцки повторно да отиде во Брест-Литовск и таму, на продолжените мировни преговори, што е можно повеќе да одолговлекува со потпишување на мировниот Договор, но, во случај на некои нови ултиматуми - Договорот за мир сепак да го потпише. Новите преговори за мир започнале на 30 јануари 1918 година. Троцки бил во мошне тешка ситуација. Германија, заедно со своите сојузници, чувствувајќи дека времето не работи за Русите, непрестајно инсистирала на итно потпишување на мировниот Договор. На преговорите се појавиле и претставници на украинската “Рада”, иако Украина формално не била правен субјект (а и “Рада немала потполна власт на просторите на Украина), што и онака тешката ситуација и преговарачката положба на Троцки, дополнително ја компликувала. Раководејќи се со упатствата кои на седницата на Централниот Комитет ги добил, но и носен со своите проценки за состојбата на фронтот и евентуалната воена сила на Германија, Троцки изјавува дека руската делегација нема да стави потпис на договорот за мир и издава соопштение: “Во име на Советот на народни комесари, владата на Руската федеративна република, по овој пат ги известува владите и народите непријателски, на сојузничките и неутралните земји, дека Русија одбива да потпише анексионистички договор за мир, но од своја страна прогласува престанување на воена состојба со Германија, Австро-Унгарија, Турција и Бугарија. Во исто време, на руските трупи им се наредува да спроведат општа демобилизација на целата линија на фронтот (Ова, како што ќе се покаже подоцна, била голема политичка грешка на Троцки.).

На 16 февруари се одржува нова седница на Централниот комитет на Болшевичката партија, на која се разгледува новонастанатата ситуација, но и последиците кои, со одбивање да се потпише договорот за мир, веќе и тоа како почнале да се чувствуваат. Во меѓувреме, чувствувајќи дека пред себе нема некои значајни воени си-

23 ли, Германците покренуваат офанзива, и набргу, го започнуваат своето значајно напредување на сите линии на фронтот кон Русија. За мир биле: Ленин, Сталин, Соколников, Свердлов, Смилга и Зиновјев. Против: Бухарин, Јофе, Ѓержински, Урицки, Крестински и Ломов. Новата ситуација барала да се преземат брзи чекори кон конечно воспоставување на мир, па Троцки се согласува да го потпише договорот, но сега Германците, понесени со новите воени успеси - кога со својата офанзива стигнале скоро до Петроград - не брзаат. Во напорите да се

запре офанзивата на Германците, Ленин упатува апел до нацијата: “Социјалистичката татковина е во опасност!”. Се преземаат чекори и кон Антантата, со барања за помош. Во таа смисла Ленин на Централниот комитет му порачува: “Сметајте и на мојот глас да се примат компири и оружје од бандитите на англиско-француските империјалисти”. Германците на 26 февруари упатуваат ултиматум во 10 точки за кои Русите мораат да се изјаснат во рок од 48 часа. Со него, помеѓу останатите, предвидува присвојување на Естонија, Литванија, Летонија, напуштање на Украина од страна на руската војска и склопување мир со “Рада”. Време повеќе нема па Ленин се заканува со оставка ако не се прифати тој ултиматум. Сега за потпишување се повеќето членови на Централниот комитет, а против останале четворица. Мирот, конечно, е потпишан на 3 март. Приврзаниците на војна - левите есери и бухариновците, ги напуштиле своите места во владата (Бухарин во тој момент бил на чело на фракцијата на леви комунисти и покренува свој весник.).

За потполно да се сфати текот на преговорите за прекин на војната и потпишувањето на Договорот за мир, не смее да се заборави дека болшевиците по доаѓањето на власт себеси си поставиле задача: предизвикување на европска и


24 светска револуција. Пред да можат да се уверат дека нивната власт во Русија е доволно силна, тие брзаат да ја остварат таа меѓународна цел и цврсто веруваат дека ќе ја остварат во најкраток можен рок. Во нивната борба за власт имале во Германија добра потпора. Сега прва мисла им била да је деморализираат. Убедени дека германските дипломати и генерали нема веднаш да се согласат да скопат “демократски мир”, а тоа е најдобар повод да се почне во Германија со пропаганда за револуција. Затоа се трудат преговорите за мир да добијат што поголема популарност, што во некоја рака и им успеало, но, сепак не успеале во својата намера истото да го интернационализираат и, на тој начин, како што намерувале, да ги засилат социјалните превирања ширум Европа. Со тоа, според сфаќањата на Болшевиците, би се поддржало и забрзало избивање на светска револуција. На нивно големо изненадување Германците им одговориле со барање на сите националности да им се даде право на определување, да се откажат од Полска, Курландија и еден дел од Латвија и Естонија. Преговорите се на два пати прекинувани, но бидејќи Германците не отстапувале од своите гледишта, а пролетеријатот не се одѕива, Троцки се решава на 4 февруари 1918 година да направи гест “единствен во историјата на светот”: “ни војна ни мир”, демобилизација на руската војска и “ставање на рускиот фронт под заштита на германските работници”. Лошата проценка на воената и политичката ситуација довела до потполн неуспех на планот на Троцки, а што било уште полоши, за малку на Германците не им овозможила потполн воен триумф. Германците на 18 февруари одговараат со голема офанзива, а со ултиматумот од 21 февруари поставуваат уште поголеми барања. Болшевиците, сфаќајќи ја сета сериозност на новата ситуација, притиснати, најпосле попуштаат и ги прифаќаат поставените услови за склопување на мир. Така мировниот Договор најпосле е потпишан, со кој меѓу останатото, се признала и независност на Финска и Украина, отцепување на Полска, Литванија и Курландија, окупација на Литванија и Естонија од страна на Германците, отстапување на Батум и Кар на Турција, но и забрана на болшевичката пропаганда во Германија.

Feqton

Izbor

влада на атаманот Скоропадски, а на Дон помогнале генералот Краснов да се избере за козачки атаман. Ако Краснов и Скоропадски и се согласиле да се повинуваат на наредбите на германскиот цар, “доброволците им останале верни на сојузниците” и сметаат на нивна помош во борбата против Германците и болшевиците. Од страв во Русија да не се образува германски фронт, сојузниците се интересираат за војската на Деникин Прв пат по 4 години Русија не била во вој- и преземаат чекори во извесна мерка на. Војниците се вратиле во селата во кои да ѝ помогнат. Тие веќе ги помагаат другите руски политички партии, кои се босе дели земја. Старите сојузници на Русија долго се рат против болшевиците и сакаат во надевале дека Русија ќе ја продолжи вој- Русија да образуваат “источен фронт” ната со централните сили. После Брест- против Германија. Се интересираат и за Литовск тие единствено уште веруваат во една друга народност, која е погодна за граѓанска војна, која почнува се води про- образување на овој фронт, за Чесите кои тив болшевиците. Нивните дипломати за- под царистичкиот режим составиле “леминуваат во Петроград во момент кога со- гија” против Австро-Германците, а потоа ветската влада, од страв од германската што побргу да се вратат во Европа и да продолжат да се борат на францускиот офанзива, се сели во Москва.

На територијата на донските козаци и во Ростов, каде се состанала група руски офицери, која го избегнала болшевичкото гонење и една група генерали меѓу кои и Корнилов, Деникин и поранешниот главен командант Алексеев, и тука во ноември 1917 година се образува руска доброволна војска. Во јануари 1918 таа брои 3.000 луѓе, кои кај Ростов и Новочеркаск не можат да ги одбијат многубројните советски трупи, кои напредуваат од сите страни. На 11 февруари, генералот Каледин, атаман на донските козаци, извршува самоубиство, а на 23 февруари доброволците со своите водачи тргнуваат низ степите кон Кавказ. Оваа тешка борба, таканаречена “ледена борба” во која нивниот број, и покрај сè се искачува на 9.000, дава доволно докази за нивната енергија. Се обидуваат, но без успех да го освојат Екатеринодар. На 13 април Корнилов го разнесува бомба, а неговиот наследник генералот Деникин со тешка мака ја доведува војската до Ростов. Во тоа време отпорната сила на болшевиците слабее во извесна мерка. Австро-Германците, кои на 9 февруари склучиле во Брест-Литовск посебен мир со Украина, вршат окупација на Малорусија и донската област. Во Киев организирале

фронт. На долгиот пат кој го избрале преку Сибир и Владивосток - Чесите се

судираат со болшевиците и им помагаат на руските офицери да ги оддалечат од трансибирската пруга. Тие успеси ги поттикнуваат сојузниците да им одобрат “противгерманскиот фронт” да го образуваат во Сибир, повикувајќи ги во исто време да му се придружат на “рускиот народ” во борбата против болшевиците. Така тие го запираат напредувањето кон Тихиот океан и ги префрлаат своите одреди на Урал. На 25 јули го освојуваат Екатеринбург. Пред да го евакуираат градот, каде од 30 април била интернирана царската војска, болшевиците на 16 јули ги погубиле царот, царицата, нивниот син и ќерките. На 18 јули во Алапажевски (кој Чесите со “белите” го освоиле дури на 28 септември) болшевиците исто така ги погубиле големите кнезови Сергеј Михаилович, Иван, Константин и Игор Константинович и сестрата на царицата Елизабета, која била покалуѓерена. Сојузниците, меѓутоа, решаваат во судирот лично да учествуваат. Англичаните, кои на 11 март под влијание на договорот од Брест-Литовск се истовариле во Мурманск, во јули месец во Архангелск испраќаат нови трупи. Нивна цел не е само да ја здржат муницијата и воените материјали, туку и да образуваат “независна руска војска”. На 2 август руските


Feqton офицери ги протеруваат болшевиците испрати 150.000 луѓе (12 дивизии), кои од областите на Архангелск и со англиска ќе се истоварат во Одеса; спогодувајќи се помош образуваат влада, на чие чело е богатите резерви од романскиот фронт Н. Чајковски, стар револуционер, мошне да бидат ставени на располагање на омилен во Англија, каде и бил во бегство. Русите и дека богато ќе ги снабдат со воен На Волга, во Самара, која е ослободена материјал. На 19 декември 1918 во Одеса благодарение на соработката на Чесите (на се истоварила една дивизија, над која 8 јуни), една група револуционерни соци- на половината на јануари командата ја јалисти и пратеници на распуштеното презел генералот Анселм. Од своја страна уставотворно собрание составува “Одбор на членови на уставотворното собрание” и му дава големо значење како “почеток на серуската моќ”. На 1 август “народната војска”, која тој Одбор ја собрал од 8.500 доброволци и 2.200 војници мобилизирани меѓу тамошното население. Сојузниците ветуваат дека ќе ја поддржуваат оваа влада со цел образува- Англичаните го прошириле “доменот на ње на “фронт на Волга” - од Самара до свое влијание” и на Кавказ и од ноември Казан. Овој “фронт” е навистина створен држат таму една дивизија. на крајот на јули и почетокот на август 1918 година, ни и премногу оддалечен од северните области, па помошта од сојузниците не може да стигне; поради тоа фронтот е напуштен во текот на септември - октомври. Казан, заземен на 7 август, напуштен е на 10 септември, а Самара на 8 октомври.

Izbor

Во Сибир антиболшевиците и сојузниците војуваат со повеќе успех. Англичаните таму го упатиле адмиралот Колчаков, на крајниот исток да собере војска. Од друга страна, Французите и Чесите упорно бараат да се состави една единствена “серуска” влада. После долги преговори на конгресот во Уфа, 8-23 септември, политичките странки и разните руски влади составуваат нова влада. На чело на таа влада е умерениот револуционерен социјалист Н. Авксентиев, а нејзиното седиште е во Омск во Западен Сибир. Владата, меѓутоа, не успева да го зацврсти својот авторитет. На 1 декември ја соборуваат десничарските офицери, тајно помогнати од страна на Англичаните, а на нејзино место доаѓа личната влада на адмиралот Колчак, кој зема титула “највисок шеф”. Разбирливо е дека болшевиците и “белите” најмногу се грабаат за плодните области на југот, во близина на московскиот центар. Токму во тој час помошта од сојузниците никако не стигнува. Сојузниците всушност не мислат сериозно да учествуваат во таа борба, додека не ја завршат војната со централните сили, т.е. кога повеќе нема да им биде потребен “источниот фронт”. Бидејќи шефовите на антиболшевиците предвидуваат на југ победничка офанзива на болшевиците, штом тие области ќе ги напуштат Австро-Германците, тие се трудат сојузниците да ги наговорат што побргу да испратат помош. Командантот на сојузничката војска на романскиот фронт, генералот Бертело, ветува дека ќе

Болшевиците (на 4 февруари) итно го прифаќаат предлогот и се согласуваат на сите отстапки на сојузниците. Меѓутоа, претставниците на антиболшевичките влади не се согласуваат на никаква врска со “злосторничките узурпатори” и проектот за конференција пропаѓа. Три дена подоцна, Вилсон во договор со Лојд Џорџ, го испраќа во советска Русија Булит, млад аташе на американската делегација на конгресот за мир, да ги испита условите за мир на основа на предлозите на болшевиците. На 14 март е потпишан во Москва проект за мир, полн со примамливи отстапки: сите руски влади да ги задржат своите територии, економската блокада да биде подигната, прокламирање на општа амнестија, а трупите да бидат отповикани и разоружени, итн. Меѓутоа, состојбата во Европа

25 покажува извесни мерки, бидејќи “белите” војски однесуваат победа, а болшевиците и премногу јасно ја изразуваат желбата за предизвикување на “светската револуција”. И така понудите на советската влада остануваат без никакво дејство. Ден по повикот, кој на советите им е упатен да дојдат на Принкипо (на 22 јануари 1919), Ленин ги повикува сите светски комунистички партии да дојдат во Москва и дефинитивно да организираат “Трета Интернационала”. Третата Интернационала е подготвувана уште за време на светската војна, на конгресите на социјалисти левичари, одржан во Цимервалд (од 5 до 9 септември, 1915) и во Кинтала (од 5 до 9 март, 1916), каде, и покрај социјалистите-патриоти од Втората Интернационала, триумфирала болшевичката парола “итен мир без анексии”.

Создадена е на московскиот конгрес од 2 до 6 март 1919 и покрај тоа што немало доволно делегации и што главните партии: англиската, американската и итн., сосема изостанале. Прогласот на конгресот, кој е објавен на 10 март, ја прифаќа можноста од неодложно соборување на капиталистичкиот режим и изјавува дека настапила “нова револуционерна ера”. Замислен е план според кој би се извела револуција во сите држави на централна Европа, а првенствено во Германија, каде навистина избиле три побуни, а потоа во Унгарија каде, во договор со Ленин, Бела Кун доаѓа на власт. Документите, запленети во канцеларијата на Радек во Вилмерсдорф, очигледен доказ се дека болшевичките намери прилично го надминувале она што е остварено. Во исто време откриена е и нивната дејност во Индија, Азија, Авганистан итн.


26 Во Одеса Французите имаат само 12.000 луѓе, од кои 6.000 Грци и Полјаци. Тие не можат да им се спротивстават на советските трупи, бидејќи, иако тие тоа и го очекувале, Украинците под команда на Петљура, водачот на украинските сепаратисти, не им укажале никаква помош, туку и самите морале, откако од Киев го протерале атаманот Скоропадски, да го напуштат градот. Французите, после поразите кај Николаев и Керсон, се повлекуваат кон Одеса. Присилена со жалбите од пратеничката комора, француската влада дава налог Одеса да се евакуира во рок од 3 дена, почнувајќи од 3 април. Ни Англичаните не успеваат да се задржат во Кавказ. Во текот на јуни и јули тие ја евакуираат Бака, во јули и август 1919 Тифлис, а Батум една година подоцна на 9 и 10 јули 1920 година.

Feqton Izbor знал за “највисок шеф”, опкружен е во Омск од најсјајниот дипломатски кор, меѓу кои е и францускиот генерал Жанен и англискиот Гајде и рускиот генерал Пепелаев. Во јануари 1919 година Колчак составува план за борба против Москва. Неговите три војски, кои бројат 120.000 130.000 луѓе, ја заземаат Уфа (на 13 март), а во април напредуваат до Новуземск, Бугулма, Елабуга, Глазов и Вјатка. Веќе во мај доаѓаат до израз сите слаби бил присилен да ги напушти на патот и да продолжи со чешки воз. Уште не ни стигнал во Иркуцк, а таму веќе избила побуна, која ја подготвиле револуционерните социјалисти. На барање на министрите, тој се откажува од своите должности на 4 јануари 1920 година и бара заштита кај сојузничките претставници, на кои им дава на чување депо злато, кое со себе го понел. На станицата во Иркуцк, на 14 јануари, Чесите им го препуштаат на револуционерите. Осуден е од болшевиците, на кои револуционерите им ја препуштиле власта и стрелан е на 7 февруари, во час кога неговата војска се приближила во повлекувањето до градот. Поради тоа војската тргнува кон крајниот точки на овој потфат. Гајда се скарува со Колчак и дава оставка, сибирските селани, кои се под силно влијание на болшевичката пропаганда, не сакаат да се борат и во заднината предизвикуваат уште побуни. Администрацијата во Сибир не може да биде полоша; искористувањето на војниците и чиновниците го доведува населението до огорченост. И околу самиот Колчак се прават сплетки, а тој е сè понервозен, така што повеќе не е во состојба во рацете да ја држи сета власт, а не се согласува со никого да ја подели. Сојузниците, сепак, сè уште се спремни да го поддржат, под услов да даде демократски ветувања. Тој на тоа се согласува на 4 јуни. Меѓутоа, неговата војска е во потполно повлекување. Веќе на 14 октомври на Омск му се заканува голема опасност од болшевиците, кои го заземаат на 14 ноември. Во Иркуцк каде се засолнала владата на Колчак, се наидува на партии кои се склони кон болшевиците, така што Колчак го губи и преостанатиот авторитет. Бидејќи трансибирскиот пат го чуваат Чесите, на кои владата на нивната земја им препорачала да останат неутрални, трупите на Колчак се присилени пешки да се повлекуваат низ тајгата по страшен студ, оставајќи зад себе безбројни жртви.

И еден друг англиски обид на Балтикот има иста судбина. “Белите” Руси на таа страна организирале “северен фронт”, составен од 3.500 луѓе, кои до крајот на 1918 година се против болшевиците, а биле во сојуз со Естонците, со кои командувал генералот Лајдонер. На барање на англискиот генерал Марч, составена е во Ревала од 11 до 19 август 1919 година “демократска руска влада”, која ја признава независноста на Естонија и на тој начин добива нејзина воена помош за поход на Петроград. Откако регрутирал војска од 20.000 луѓе и добил помош од Англија, генералот Јуденич почнува офанзива на 4 октомври 1919 година. За следните две недели тие стигнале до Гачина, Павловск и Красное Село. На 20 октомври се наоѓаат неколку километри од Петроград; во тој одлучен час Естонците ја откажуваат помошта. Болшевиците, кои ги води Троцки, организатор на црвената армија, јуришаат и ја опколуваат војската. Англи-ската флота, која од Кронштат пошла за Рига не успева да ги спречи воените операции, па генералот е присилен вед-наш да се повлече (2-4 ноември). На 1 декември се откажува од командата, а на 5 декември демократската влада е рас-пуштена. Адмиралот Колчак, кого Дењикин го при- Колчак од Омск пошол со седум воза, кои

исток, каде јапонската окупација се проширила до устието на Амур и на север до Сахалин. Под заштита на јапонскиот гарнизон создадена е во Владивосток уште една “бела влада”, која се држи до 25 октомври 1922, и навистина штом се завршила јапонската окупација во градот влегле болшевиците. После смртта на генералот Алексеев (на 8 октомври 1918 година), генералот Дењиник ја презема контролата на “оружените сили на јужна Русија” и се

сместува во Екатеринодар во северен Кавказ. Неговата војска достигнува број од 150.000 луѓе, бидејќи од мај од октом-


Izbor

Feqton

27 загубила 60 од сто свои оружени сили, обесхрабрена е, го напушта својот воен материјал, се повлекува во неред. Откако непријателот го освоил Перекоп (8-9 ноември), ја прогонува по Крим. Бидејќи повеќе не се во состојба да се спротивстави, Врангел собира во пристаништата 126 бродови, кои на 13 и 14 ноември се натоварени со 135.000 луѓе, од кои 70.000 војници и ги превезуваат до Цариград, после тежок пат. Меѓутоа, Врангел не смета дека неговата војска е разбиена, не се откажува од власта ни од намерата да се придружи во борбата против болшевиците. Овој став го доведува во судир со сојузниците.

ври се регрутираат многу војници и козаци. Војската прво постигнува низа на успеси. Го зазема Харков и Царицин на Волга (на 24 и 30 мај), влегува во Киев (на 30 август), напредува кон север во насока на Москва, го зазема Курск (на 20 септември) и Варонеж (на 30 септември). Меѓутоа, по заземањето на Орел, почнуваат тешкотиите. Козаците, кои претставуваат најголем дел од војската, не сакаат да одат напред; не им се допаѓа да ги напуштат богатите јужни краеви и да го освојуваат опустошениот север. Населението, кое “белите” ги дочекало

дефинитивната евакуација. Тој го враќа остатокот од војската на Крим, а тоа се 20.000 доброволци и 12.000 козаци. Откако ја охрабрил војската и повторно воспоставил дисциплина, тој презема, од јуни до септември 1920 година, три воени походи во насока на Днепар и Кубан. Кога одбил да ги прекине борбите, англиската влада повеќе не сака да му помага. Француската влада, напротив, го храбри и службено ја признава неговата влада (на 10 август). Болшевиците, во меѓувреме, на брзина

Франција, која му помагала за време на евакуацијата, одбива и натаму да го поддржува и на 17 април 1921 година изјавува дека повеќе не ја признава неговата војска. Од 4 август дои 14 ноември, борците - бегалци се сместени во воени логори на Галиполскиот полуостров и на островот Лемнос, од каде подоцна се превезени во Бугарија и Југославија. Многубројни се причините кои ги објас-

како ослободители, наскоро се разочарало и во нив почнало да гледа големи поседници, кои единствено сакаат да ја повратат земјата, која селаните им ја одзеле, Администрацијата во заземените краеви се раководи со самоволие и со груба сила. Генералот Врангел му пишува на Дењикин: “Војната стана извор за богатење”. Дењикин не е во состојба да ја поправи ситуацијата. Офицерите, кои повеќето се монархисти, сметаат дека Дењикин е и премногу “во лево”, додека левичарите пак сметаат дека неговата влада е изразено “во десно”. Неговиот неуспех е неизбежен, кога козаците решаваат да се повлечат на своја земја. Прво скоро без никаков отпор стигнуваат до Ростов (на почетокот на јануари 1920 година), потоа после евакуацијата на Ростов (на 9 јануари) и Екатериндор (на 4 март) стигнуваат до Црното море во Новоросиск. На крајот на март 1920 година евакуиран е еден дел по море на Крим; остатокот и тоа најголемиот дел, составен од донски козаци капитулира. Дењикин дава оставка и заминува во странство, откако претходно, на 4 април 1920 година, го именувал за свој наследник, својот ривал, мошне популарен меѓу офицерите, ја завршуваат војната со Полска и ги нуваат неуспесите на “белите”. Прво генералот Врангел. префрлаат на 3 ноември против него сите воените причини: одлучните руски геВрангел успева единствено да ја одложи свои сили. Војската на Врангел, меѓутоа,


28 Feqton нерали преминуваат на страната на болше- ба, кое разните народности на старото виците, одушевувањето на младите при- царство, го покажувале кон “белите”, кои врзаници на совјетите, поволната стра- се сметале за централисти, непријатели на тешка положба на “црвените”, кои владее- автономијата; однесувањето на “белите”, ле по внатрешните главни линии, додека кои населението просто го ограбувале, нивните противници се бореле во осамени како и подоцната помош од сојузниците, групи по разни точки на периферијата. кои во првата неодлучност дали треба Потоа економските причини: природните да се води борба против совјетите,

богатства на јужните краеви, кои ги привлекувале “црвените” и сиромаштвото на северните, каде снабдувањето на “белите”, доколку напредувале, би било сè потешко. Особено општествените причини: народните маси, на кои болшевиците им давале најпримамливи ветувања, а особено селаните, кои, откако им ја одзеле земјата на старите сопственици, со недоверба ја гледале “белата” војска, која била составена од тие сопственици, жртви на револуцијата. Најпосле и политичките причини: недовер-

под влијание на оние кои истакнувале одвоени мислења, го пропуштиле погодното време, кога совјетите уште не ја утврдиле својата власт, ниту потполно ја организирале црвената војска.

(продолжува) Приредил: З. Димитријевиќ

Izbor


Izbor

29


30

Кланот Шариќ сакал да го убие Тадиќ, бидејќи удрил по царство од 4 милијарди евра

Според податоците на хрватските тајни служби, шефот на кланот Дарко Шариќ престојувал и во Хрватска, за што постојат докази кај телекомуникациските оператери

Nadvor od zakonot Izbor тоа заканите до српските функционери Специјалното обвинителство за организистанале сè позачестени. ран криминал подигна пред неколку дека обвинение против Дарко Шариќ и уште Обвиненија за заробените 19 лица осомничени за шверц на кокаин, Блиц пренесува дека српските служби нај- изјави специјалниот обвинител Миљко сериозна потврда за планирање на атен- Радисављевиќ.

тати добиле на 31 мај 2009 година, кога е уапсен Жељко Миловановиќ кој е обвинет за убиството на Пуканиќ. При апсењето на Миловановиќ пронајдени се снајперска пушка и оптички нишан, а планирана е и ликвидација на српската За да се одмазди за минатогодишната ак- министерка за правда Маловиќ, поради ција Балкански воин, во која се запленети што таа е под засилена заштита. Тадиќ повеќе од две тони кокаин, наркокартелот овие денови треба да добие и нов блинна Дарко Шариќ планирал атентат на срп- диран автомобил. Неодамна во Црна Гора физички е нападскиот претседател Борис Тадиќ. нат и опозициониот политичар Небојша Медојевиќ кој директно го обвини преСè позачестени закани Српските медиуми пренесуваат дека него- миерот Мило Ѓукановиќ дека е политички вите луѓе најмиле неколку црногорски спонзор на кланот Шариќ, со кој го поврзал платени убијци, а тие платеници требало и бизнисменот Станко Суботиќ. Според да ликвидираат и други српски државни, информациите кои ги собрале хрватските полициски и функционери на БИА кои ја сигурносно служби, Дарко Шариќ бил и во Хрватска, за што постојат и докази кај “загрозуваат наркомафијата”. Покрај Тадиќ, сериозни закани биле телекомуникациските оператери. упатени и до специјалниот обвинител Миљко Радисављевиќ, министерката за Блокиран имот правосудство Снежана Маловиќ и држав- Според ДЕА, кланот Шариќ се проценува ниот секретар на министерството за пра- на четири милијарди евра, а на почетокот на март српските власти им го блокирале восудство Слободан Хомен. - Нашите служби дознале дека постоеле имотот и ја пребарале вилата во Нови Сад разработени планови за ликвидација на од 947 квадратни метри. Браќата Шариќ повеќе лица вклучени во истрагата, како и се сопственици на неколку хотели, дисконајвисоки државни челници. Тие планови клубови, ресторани во Белград и Нови подразбирале снимање на куќите во кои Сад. живеат тие лица и следење на најблиските Во шверц на скоро три тони кокаин засоработници и блиски пријатели како би мешани се и хрватскиот државјанин Анасе утврдил нивниот дневен распоред. стазије Мартинчиќ, поранешен вработен Поради планираните атентати, но и сè по- во Пристанишната капетанија во Пула, и честите закани, нивото на сигурност на Горан Дамјановиќ (35), кој во затворот во поедини српски државни функционери е Копар чека испорачување во Уругвај. подигнато на највисок степен - рече дрПротив Шариќ и уште 19 лица жавниот секретар Хомен. Минатата година во регионот, освен акци- обвинение за шверц на кокаин јата Балкански воин, со која е расклинкана една од најголемите меѓународни групи која го снабдувала со дрога европскиот пазар, поради убиството на Иво Пуканиќ и Нико Франиќ уапсен е и Сретен Јоциќ познат како Јоца Амстердам. Спроведена е и голема операција за разбивање на уличните дилери на дрога “Морава”. После

Со обвинението се опфатени Шариќ и уште 19 осомничени за шверц на кокаин во 2008 и 2009 година на подрачјето на Србија, Западна Европа и Јужна Америка. На единаесетмина притворени притворот им е продолжен, додека по Дарко Шариќ и останатите кои се во бегство, распишана е меѓународна потерница. По запленувањето на 2,8 тони кокаин во октомври 2009 на еден број во меѓународни води во Атлантскиот океан, во Србија е спроведена истрага против оваа криминална група осомничена дека е дел од нарко - синџирот кој шверцува кокаин од Уругвај во Рвропа, преку Црна Гора и Србија. Извор: “Јутарњи лист”, Загреб, автор: Мартина Хрупиќ, Душан Миљуш

Скандалозно! Српската влада повторно го шири кесето и ги полни буџетите на странски фирми

Државата ги подмитува странците да нè купат! Начинот на продажба на “Застава електро” од Рача Крагуевачка на корејската фирма “Јура” говори колку оваа држава е “никаква” - вели за “Ало!” уредникот на економската рубрика на списанието НИН Мијат Лакиќевиќ.


Nadvor od zakonot - Тоа значи дека немаме друг начин да та би ѝ било подобро да создава поволдоведеме странски инвеститори. Ако таа но деловно опкружување за инвеститорипочне да работи, а потоа и го прошири те, наместо што се занимава сои потплатупроизводството, па може да доведе и не- вање на поедини од нив. кои други странски вложувачи, можеби - Ваквите потези служат само за владата да од тоа би имале и некаква корист. Србија, се фали со своите успеси, а нивниот краен меѓутоа, нема толку пари да ги плаќа ин- ефект е негативен. Можете да потплатите веститорите кои ќе дојдат. Ваквиот начин еден инвеститор или неколку од нив, на поттикнување на инвестициите може но немаме толку пари од буџетот да ги да биде само исклучок, но никако не мо- платиме сите инвеститори. Тука нешто же да биде дел од некоја поширока и очигледно чкрипи - смета Стевановиќ. посериозна државна стратегија - смета Лакиќевиќ. Рача, меѓутоа, не е исклучок, Земја на чуда бидејќи министерот за економија Млаѓан “Министерот Динкиќ во овој случај ме Динкиќ потпишува нови договори за потсетува на славниот сликар Салвадор поттикнување на вработувањето на ра- Дали, кој во книгата “Јас сум гениј” отботници во штотуку приватизирана фир- крил како ги потплатувал децата во школо ма, а што државата би можело да ја чини за да не го малтретираат. Тој ги менувал околу 10 милиони евра! парите така што на другите деца им давал

Izbor

31 150 пезети во замена за 50. На крајот опстанал без скршена пара, но ја постигнал целта. Приватизацијата на овој начин нема никаква економска логика. Алиса од земјата на чуда да дојде во Србија, би паднала на газ”, вели членот на економскиот совет на СНС Дејан Миљковиќ. Кој решава за парите? Уредникот на порталот “ekonomija.org”, економистот Мирослав Здравковиќ вели дека инвестицијата на владата во Корејците може да се оправда доколку е тоа надеж дека Рача и околните места за тие пари ќе го вработат своето население и почнат да се развиваат.

“Министерот во Лесковац потпишува договори за доделување на финансиски поттици за инвеститорите кои во наредниот период во Србија ќе вложат повеќе од 35 милиони евра и ќе вработат повеќе од 2.200 работници”, соопштено е од министерството за економија. Договорот се потпишува со девет инвеститори, а најголем е германскиот “Фалке”, кој планира да вработи 600 работници. Не е соопштено колку пари од буџетот ќе бидат издвоени за овие проекти. Министерот Динкиќ, да потсетиме, веќе потпиша договор со “Јура” за посебни погодности според кои државата на Корејците ќе им плати по 4.500 евра за секој од 1.000 работници кои, според договорот за приватизација, таа фирма треба да ги вработи во следната година. Соработникот во Центарот за либерални студии Александар Стевановиќ смета дека на влада- Ако производството се покрене според најавите, државата ќе има приходи од даноците на пати и ДДВ, така што инвестицијата ќе се исплати. Мене во оваа приказна сепак ми е најинтересно дали министерот има дискреционо право да одлучи на кој инвеститор колку ќе му даде. Знаеме дека во буџетот постојат средства за таа намена, но не е јасен критериумот по кој тие се доделуваат и кој за тоа решава - вели Здравковиќ за “Ало!”. Извор: “Ало!”, Белград, автор: В. Паповиќ


32

Izbor


Nauka i novi tehnologii

Izbor

Nikon D300s

D300 на Nikon беше голем хит на пазарот вклучувањето на можноста за снимање на и болен убод во територијата на Canon HD видео запис ќе биде еден од елеменна испатлив бизнис со продажба на апа- тите кои значајно ќе го зголемат бројот на рати за понапредни аматери, на која до појавата на овој модел фирмата суверено владееше. Затоа тешко може да се смета за изненадување тоа што во Никон решиле својата крава за молзење да ја унапредат во денес најбараниот елемент на потрошувачки фотоапарати - со снимање на HD видео - и така од неа да извлечат уште повеќе. На свој начин податокот дека сензорот DX со 12.3 мегапискели останал ист делува донекаде контроверзно, иако новиот апарат има можност за побрзо снимање во поставката “постојано”, снимајќи седум JPEG и 2.5 RAW снимки во секунда.

33 допир побудуваат доверба. Главните унапредувања на телото се присутност на три инчен LCD екран во боја со 920.000 точки, со агол од гледање од 170 степени и 100% покриеност на кадарот. Уште една од новините е навигациската плочка за управување со палец чие средно копче згодно овозможува покренување и запирање на снимање на филмот. Тоа е големо подобрување во однос на D90, кај кој за доаѓање до филмската поставка би требало да имате детективски способности на еден Поаро! Користењето на апаратот е мошне едноставно, но не е дека нема некои чудни нешта; прегледот на снимката може да делува испрекинато и мрзеливо додека корисникот не се навикне на управувачот, а примерокот кој го тестиравме се покажа нервирачки отпорен на враќање на стандардно прикажување на поедини снимки откако пред тоа беше избрана поставка за преглед на повеќе снимки. Меѓутоа, тој недостаток не го сметаме за голема маана, па и оние кои D300s ќе го користат после користење на некој друг SLR апарат, по кратко време на користење ќе се навикнат. Низ системот за избор движењето е лесно, како и поставувањето на соодветни кратенки по пат на My Menu функцијата.

Спецификации

Никон овде влегол во своевиден ризик, бидејќи, му се допаѓало тоа некому или не, бројот на мегапикселите и натаму може да бидат она што ќе ги реши помалку одлучните купувачи. Очигледно е дека

купувачи на овој апарат, но за снимањето филмови нешто подоцна. Како и неговиот претходник, D300s е извонредно добро изработен апарат, а неговото куќиште од магнезиумска легура на прв поглед и

Сензор 12.3 MP ISO распон 100 - 6400 Брзина на тастерот 30 - 1/8000 s, bulb Мерење на експозицијата 3D Color Matrix, средишно, спот Режим на снимање Програма, приоритет на отворот на објективот, приоритет на брзината на тастерот за снимање, рачно Изострување Автоматско, со 51 или 11 точки на изострување, AF-S, AF-C, рачно Блиц Вграден, приклучок за надворешен блиц Формати на запис JPEG, RAW Меморија CF, SD мемориска картичка LCD екран 3’’ LCD во боја, 920.000 пиксели Напојување Li-ion-ска батерија на полнење Приклучоци USB, видео, HDMI, стерео мини пин Димензии 147х114х74 mm Тежина 840g Извор: “Упали”, Загреб


34

Izbor


Kultura i obrazovanie додава: Со скулптурата “Велики корак” и сликите во Печуј ќе биде прикажан и видео-филм во кое еден пешак чекори од Додека работам, не светло во темнина. Со тоа ќе ја заокружам приказната за чекорите, темата со мислам на политика која долга низа години се занимавам. Два повода има моментно за разговор со Станува збор за победнички чекор. Го Милош Шобајиќ. Првиот е неговата излож- сликав и порано, на пример, како чекор ба во Печуј, а вториот е скулптурата која кон лавабото во кое се мијат рацете. штотуку ја зашрафува на една белградска Лавабото како мотив многу го сакам пофасада. “Сликам и вајам премин од еден ради неговите белини, чистиот дизајн, простор во друг - на тоа му служат овие убавината на обликот кој можам да го мои ‘големи чекори’ на платната и поста- валкам со своите раце натопени во боја не ментите. Преодот од добро во лошо или само на црвена крв. Не е тоа никакво миеод лошо во добро, односно од црно во ње од злосторство, туку чисто празнење.

35 како стигнав во Париз, во кој сликарот новинарот го прашува зошто ставил крв на мишката на портретираниот лик, а тој одговара дека тоа не е крв, туку само на тоа место била потребна токму црвена флека. Тоа, мислам, е најпрецизното објаснување на ликовноста. Мене ме интересира ликовноста, а не симболиката. Сум националист, умерен, во меѓународно признаени рамки.

светло и обратно. Не знам што е подобро да се рече - тоа историјата ќе пресуди”, вели додека во своето ателје на Вилини води ни ги покажува најновите дела. Во последно време Милош Шобајиќ прво снима фотографија, ја втиснува на платно и по неа слика. Таквите дела ги нарекува интервенции на фотографија, а подготвува и изложба во Печуј, европската културна престолнина за 2010 година. Го повикал Универзитетот во Печуј, еден од најстарите во Европа, потекнува од XIII век. Се погодило на денот на неговиот вернисаж, на 3 мај, на Универзитетот Мегатренд, на кој е декан, работејќи на културната експанзија во Унгарија, да го добие својот термин за презентација.

* Нема никакви алузии на судбината на српскиот народ? - Мојата работа е апсолутно аполитична, иако никој од нас денес не може за себе да рече дека успева да излезе од рамките на политиката. Додека сликам, не мислам на политика. * Ни кога сликате три прста? - Ни тогаш. Моите три прста не се никаков симбол на српското тројство или единство, туку еден убав облик. Просто би ми пречело да насликам уште два прста, би ми се нарушила грациозноста на тој покрет.

* Можеби и француски? - Секако попрво француски националист, одошто српски. Бидејќи Франција многу ми даде. Да не речам сè, бидејќи како младич од 27 години дојдов во Париз. Пред сè, самодоверба, со тоа што веднаш добив прилика да изложувам, и тоа на убави места. За млад сликар кој доаѓа од Белград има ли нешто поважно! Секаде добивав поттик за работа, и во Германија и во Америка, освен овде, во мајка Србија, во родниот Белград. * Сепак, никако не би можело да се рече дека не сте присутни и на нашата ликовна сцена?

* Значи, со национализмот кој ви се припишува нема врска? - Делото не носи такво обележје, иако од национализмот не се откажувам. Се сеќавам на интервјуто на Френсис Бекон од пред триесет години, кој го читав от-

- Сум, но не благодарение на поддршката од државата, туку само на себеси. Во Франција добив ателје, овде не. Во Франција ми нудат изложби, овде со мака се изборив за само неколку во четири децении работа.

Izbor Милош Шобајиќ, сликар

Истовремено, на фасадата на станбеноделовната зграда во Таковска број 5, преку пат од РТС, која ја проектирал арх. Михајло Митровиќ, Шобајиќ овие денови поставува скулптура. Ова е преседан во Белград бидејќи не се памети во последните половина век било кое здание да добие своја скулптура. - Изработив птица во бетон која е накитена со низа фрески со апстрактна содржина. Фреските треба да го поддржуваат летот на белото птичиште со малку златни детали, нешто помеѓу змеј и орел - вели и


36

Kultura i obrazovanie

Izbor

- Со узурпација на власта во културата на Србија. Во таа смисла кај нас е темен вилает. Државата не признава ништо друго, освен она што стриктно го копира шундот од Западот. Концептуалната уметност беше владејачка три децении. Таа беше покрет како надреализмот или кубизмот. Немам ништо против неа, но постојано се прашувам зошто таа кај нас и натаму е задолжителна и единствена денес државно признаена. Бидејќи ние сме мал народ, сиромашен, кога на едно неговото дело сè ќе му се даде, на другите им се одзема кислородот. Западот денес интензивно работи на пренесување на својата голема култура вон своите граници. Западот не го интересира што ние автентично работиме, туку само она што од своето гледиште го смета за политички коректно, што се вклопува во визијата на извоз. Моите тела во покрет, насликани или извајани, се персонификација на процесот на чистење од понижувањата и оголеноста, емоционалните рани и загуби...

* Што е причина за тоа? - Во Србија сè е политизирано. Оние кои се вон било која политичка опција немаат шанса. Ако не се на страната на власта, не се ни омилени. Државата не им ги откупува делата, не ги вбројува во селекцијата и на онака ретките српските презентации во странство. Едноставно, сите кои не се на линијата на неколку здружени политички опции, отфрлени се. * Значи, вам ниедна државна комисија никогаш не ви откупила ниедно дело? - Не. * Ги има ли во Белград воопшто? - Ги има, бидејќи сум ги подарил, по едно во Народниот музеј и во Музејот на современа уметност.

* А во светот? - Во францускиот Национален фонд за современа уметност, во музеите во Солун, Амстердам, Атина, Брисел, Женева, Кобленц, Шангај, Москва, Александрија... * Како вие тоа себеси си го објаснувате?

Извор: “ Блиц”, Белград, автор: М. Марјановиќ

Кустурица: Сребреница е и моја трагедија Режисерот со светски глас Емир Кустурица го дал првото интервју за еден печатен медиум од Сараево. Во ексклузивниот разговор за политичкиот магазин “Глобал” на “Аваз” Кустурица првпат мошне отворено говори за својот однос со Сараево и политичките ставови кои го оддалечиле од средината во која израснал. Пренесуваме дел од интервјуто


Kultura i “Сараево, ако сака да направи нешто од себе, мора да се помири со фактот дека страдањето е нешто што не смее да се заборави, но дека не може на тоа да се игра повеќе. Тоа е политичка сфера. Може Мито Пуриватра да простре шест црвени теписи по градот и да му дојдат сите луѓе од големи вредности , но не е суштината во тоа. Прекрасно е да се има фестивал, па дали го работел овој или оној “сорошевец”, но суштински е кога ќе ги утврдиш пропорциите, што би рекол вистински Сарајлија, каде сум и јас, во таа приказна. Мораш да биде реален каде си. Сараево мора да се ослободи од позицијата на жртва”, рекол помеѓу другото Кустурица.

obrazovanie

Судирите кои го следеа во поголемиот дел од неговата кариера, појаснува за “Глобал”, се производ на неговата личност. “Не сум балерина. Мојот живот поминал во такви возбуди, што не може да ги собере во пет животи. Од мојата импулсивност, од моето видување на светот настанала една уметност”, истакнал режисерот говорејќи за својот бурен темперамент.

на оние кои ме обвинуваат дека сум пиел виски со Милошевиќ, иако тоа не сум го правел, но морам ова да го заклучам. Панчо Вила рекол: “Плаши се од куршумот кој не се слуша, оние што се слушаат - нема да те погодат”, рекол Кустурица.

Izbor

Тој вели дека до босанската јавност честом допирале невистини и конструкции, а како една ја наведува и приказната дека пиел виски со Милошевиќ на Дедиње додека горела Сребреница.

“Секако дека трагедијата на Сребреница е и моја трагедија. Му се случила на мојои народ, на луѓе кои го говорат мојот јазик и секако дека ќе бидам чувствителен на неа. Не постои трагедија која и мене не ме допира. Не сакам да им се правдам

Пренесено од “Вести”, Белград

37


38

Izbor


Izbor

Анџелина Џоли: “Нема секс додека Бред не отиде на фејслифтинг” Анџелина заклучила дека Бред Пит изгледа како старец и дека треба да направи нешто радикално за повторно да биде атрактивен

@ivot, moda, estrada Додуша, таа го замолила да ја испрати до ве-цето, а тој тврди дека потоа почнала интензивно да му се нафрла. “Јас тоа го сфатив како што треба да се сфати и ѝ реков - без никакви допири... Јас сум женет, не сакам никакви компликации. Стоп”, објаснува музичарот и додава дека потоа Бранка се завртела против него. Во продолжение објаснил зошто Сабина Чедиќ ја именувал за газдарица. Тоа го направил откако таа му ветила дека Бранка Мути ќе ја прогласи за слугинка, што и сторила.

39 Скршена гитара Судирот, како што неслужбено дознаваме, го започнала Жељка во моментот кога Баре ѝ рекол дека сака да ја прекине врската и да се исели од нивниот изнајмен стан. Таа тогаш наводно изгубила контрола, од зад грб го фатила за врат и почнала да го дави. Тогаш Баре со темето неколку пати ја удрил во глава. Приказната на Баре за селење од нивниот стан, се чини, секој пат предизвикува кавги, а Баре редовно, како што велат неговите познаници, завршува со гребаници и модрици.

Извор: “Национал”, Загреб

Семејно насилство во домот на музичарот

Вистина е, рекоа неговите познаници за National Enquirer, дека Бред изгледа како бледа сенка на некогашниот заводник број еден. Кожата му е во очајна состојба, и ја негува таа смешна брада со која се обидува да го прикрие запуштениот тен. “Анџи се обидуваше да биде дискретна и на почетокот не сакаше ништо да му зборува, во страв дека би можела да ги повреди неговите чувства. Но со време престана да ја привлекува, па повеќе гледаше во него како во пријател или брат одошто сексуален партнер”, пишува таблоидот. Кога конечно ја прозвал за недостатокот на сексуална желба, му рекла дека под итно мора да поработи на својот изглед. Бред наводно не можел да верува дека тоа му го говори, но на крајот сепак ветил дека ќе отиде на фејслифтинг за да ја оживее врската.

Девојката на Горан Баре подивела кога тој сакал да ја прекине врската? Колку што може да се дознае, таа тогаш изгубила контрола, од зад грб го грабната за врат и почнала да го дави. Тогаш Баре со темето ја удрил неколку пати во глава

Турбулентната врска со чести прекини кулминирала кога Баре објавил дека заминува во нов стан, а Жељка во еден момент наводно сакала и гитарата да му ја скрши. Како судирот течел не е сосема

Вечниот рокер Горан Баре (45), само неколку часа откако го напуштил загрепскиот Жупаниски суд, повторно имал средба со полицијата, но овој пат не била во прашање неговата зависност од дроги, туку физичката пресметка со девојката Жељка Матковиќ (32). Во 19 часот парот се скарал и степал, а потоа Жељка на полицијата ѝ пријавила дека Баре ја удрил со шака во глава.

јасно, но дознаваме, адвокатката на Баре побарала пејачот да го прегледаат лекари, бидејќи се сомневала на напукнување на ребро.

Извор: “24 сата инфо”, Загреб

Даниел Поповиќ: Бранка Мути се обиде да ме одведе во кревет Откако го напушти селскиот имот во близина на Иваниќ Град, музичарот изјави дека некогашната манекенка се обидела да го заведе

Пејачот Даниел Поповиќ е третиот натпреварувач кој го напушти овогодишното реално шоу “Фарма”. Во интервју за “Ин магазин” откри некои интересни детали од селскиот имот. Меѓу останатото рекол дека некогашната манекенка Бранка Мути, се обидела да го одведе во кревет.

Не тепа жени За сега, колку што е познато, има модрици и подливи. Неговите познаници се изненадени со овој настан, бидејќи, велат, Горан никогаш не бил склон кон насилство и не тепа жени.

Врската меѓу рокерот и поранешната новинарка започнала на почетокот на


40 @ivot, moda, estrada август, а се запознале во КБ “Сестри милосрдници”, каде обајцата биле на лечење од зависности.

Дознаваме дека Баре не бил под дејство на алкохол, Жељка поради повредите не било можно да се тестира. Ни едниот од нив пак не е тестиран на дроги, бидејќи тоа не е обичај во прекршочните случаи. Баре по испитувањето во полиција е одведен во Прекршочниот суд, каде го дочекал судија, а Жељка по пуштањето од болница исто така била прекршочно обработена поради насилство во семејство. - Концертот во Boogaloo нема да го одложуваме. Организиран е и собир во склоп на турнејата по повод 30-те години работа на Баре.

Извор: “Вечерњи лист”, Загреб, автори: Маринела Видиќ и Марина Ковачевиќ

Стивен Сигал обвинет за сексуална злоупотреба на жени Освен што сексуално ја злоупотребувал, поранешната вработена го обвинила дека дома држи две Русинки кои константно мораат да бидат расположени за секс

Акцискиот јунак Стивен Сигал се нашол во центарот на еден скандал. Имено, познатиот актер е обвинет за сексуална злоупотреба и експлоатација на жени. Тужбата ја поднела 23-годишната Kayden Nguyen која тврди дека актерот ја вработил како лична асистентка, а веќе првиот работен ден сфатила дека во описот на работата стои и задоволување на неговите сексуални потреби. Актерот наводно ја фатил за раце, на сила ѝ ги раширил нозете и почнал да ја бакнува. Бидејќи сексуалната злоупотреба продолжила и следните денови, “асистентката” решила да побегне од неговата куќа. Неколку дена подоцна, сакала наводно да се врати по личните работи, меѓутоа речено ѝ е дека ќе ги добие само ако не подигне тужба против актерот, но таа сепак решила спротивно. Поранешната вработена на Сигал која бара милион долари отштета и судење во присуство на порота тврди дека актерот во куќата има и две млади Русинки кои му се на располагање за секс 24 часа дневно. Извор; “Национал”, Загреб

Izbor


Izbor

41


42

И после три децении

Друже Тито, зарем уште ти се колнеме!? (2) И после три децении од смртта на Тито, останала и натаму голема дилема: кој всушност бил тој? Официјалната биографија по неговата смрт многу пати е оспорувана. Приказната за човекот кој со Југославија владееше три и пол децении, кој бил полиглот, мечувач, пијанист... и една од најважните личности на своето време - останува мистерија на која е накалемена официјалната биографија на Јосип Броз Тито

Reporta`i Татко, според официјалните биографии, му бил Фрањо Броз, а мајка Марија, родена Јаворшек, која била Словенка. Предците на Брозови во Загорје можат да се следат сè до првата половина на XVI век. Јосип бил седмо од петнаесетте деца во семејството Броз. Од 1901 до 1905 во Кумровец завршил основно училиште, за следните две години да работи како наемен работник на имотот на својот вујко во Подсреде.

Спротивно на овие податоци на официјалните биографи, Момчило Јокиќ, книжевник кој веќе три и пол децении се занимава со Тито и бројните контроверзии врзани за неговиот лик и дело, потсетува на некои интересни детали, кои според негово мислење укажуваат дека денес официјалната биографија на Јосип Броз, всушност, е збир на измислени детали

Јосип Броз, според податоците од официјалните биографии, роден е на 7 мај 1892 година, во Кумровец во Хрватско Загорје. Во разни документи се појавувале различни датуми на раѓање, па во еден документ со кој се служел во австриската војска се наведува датумот на раѓање 25 мај 1892 година. Тој датум веќе за време на војната почнал да се слави како роденден на Тито, па и Хитлер го наредил десантот на Дрвар на тој ден 1944 година. После војната, се продолжило со славење на тој датум, ткн. Ден на младоста.

Izbor

кои имале (а и натаму имаат) за задача да го прикријат неговото вистинско потекло. Во таа смисла тој тврди дека вистинскиот Јосип Броз е Хрват роден во Виена, а дека истиот умрел далечната 1913 година, и дека неговиот идентитет го презел повеќекратниот агент - разузнавач Јосип Амброз, алијас Тито. Тој е роден од големата љубов на полска грофица и управник на нејзиниот имот Франц Амброз, а за да се спаси аристократската

чест, вонбрачното дете го прифатило едно семејство, а го издржувал неговиот татко. Во австроунгарската воена разузнавачка школа во Печуј, каде, наводно, се школувал со Крлежа, Тито го зел идентитетот на Јосип Броз, инаку Хрват, што како на разузнавач му била карта за поминување во сите словенски земји. Идентитетот го променил од нужда, бидејќи, наводно, кај Нови Сад бил уапсен поради силување, па за да избегне робија прифатил промена на идентитет и други активности кои одат со тоа. Бидејќи вистинскиот Јосип Броз бил роден во Виена, а Амброз, односно Тито, во Полска, тоа значи дека Кумровец бил потполно измислен сегмент на Титовата биографија - вели Јокиќ. И самиот Тито како да избегнувал да оди во Кумровец, официјалното место на неговото раѓање. Останало забележано дека прв пат го посетил по многу години по завршувањето на Втората светска војна. На гробовите на своите наводни родители или фамилијата никогаш не отишол. Уште поголема збрка е со самиот датум на негово раѓање. Имено, по разни податоци кои можат да се најдат, Тито е роден на 5, 6 или 12 март, или 1, 7 или 25 мај 1892 или 10 јуни истата година, или 6 февруари, 6 март, 7 или 25 мај 1893 година, или некој непознат ден


Reporta`i и месец 1890, или непознат ден и месец А дека потеклото на маршалот е навистина 1893 година, исто така 1894, или 25 ја- под знак на прашање, покажуваат и мнонуари некоја непозната година. Имал нај- гу други сомнежи со кои, на овој или оној малку петнаесет датуми на раѓање. начин, се изнесуваат разни недоумици во За сомнежот за потеклото од Кумровец врска со податоците од неговата официсе дознало дури по неговата смрт од не- јална биографија. На ова секако му оди во му блиските кругови (генералот Ѓуриќ) прилог и утврдениот факт дека во многу кој тврделе дека педесеттите години од документи кои имаат значајна улога во Будимпешта е доведен роден брат на конструирањето на неговата биографија, Јосип Броз, инаку железничар во Унга- всушност самиот Броз ги внел во истата рија, за по долго време повторно да се податоците, но секогаш истакнувајќи десретнат. Таа средба била своевиден фи- ка вистинско име и презиме му е Јосип јаско, бидејќи наводниот брат на Тито Броз. рекол дека тој човек никако не може да биде Јосип Броз, бидејќи Броз, каков што тој го памети, немал показалец на едната рака. Германците, според сè судејќи знаеле за овој хендикеп на вистинскиот Броз, па во текот на војната, во Загреб објавиле потерници по Јосип Броз, на кои како личен недостаток е прикажана неговата рака без показалец. Многумина затоа и со право се прашуваат како еден металстругар од Загорје можел да свири клавир, па уште и без показалец, да биде вистински шампион во мечување, што мошне често е истакнувано во бројни негови официјални, но и “помалку официјални” биографии.

Izbor

43 Самиот Тито својот татко го опишувал како слаб човек, со орловски нос, “црн како ѓавол”, што делумно го потврдува и неговата единствена фотографија. Тој човек за соседите и роднините останал во сеќавање како неодлучен, добродушен, не баш вреден човек, кој често навраќал во селските кафеани. Завршувајќи нижо (четиригодишно) училиште, заминува во Сисак 1907 година,

со намера да учи занает келнер, но набргу решава да биде механичар, бидејќи е поисплатлив тој занает. Од 1907 до 1910 година учи браварски занает и посетува школа за шегрт. Во текот на 1910 во Сисак илегално се основаат синдикати, на кои им пристапува и шегртот Броз, а во јуни истата година Броз го завршува занаетот и станува браварски помошник. Заминува во Загреб, каде на два месеци се вработил во браварската работилница “Код Харамине” во Илица. Се запишува во Сојузот на ковинарски работници, и со тоа исто така станува и член на Социјалдемократската партија на Хрватска и Славонија. Барајќи работа, заминува во Љубљана, а потоа и во Трст, па повторно во Загреб, каде го усовршил занаетот кај тогаш познатиот мајстор Аугуст Кнаус. Во јуни и јули 1911 учествува во штрајкот на браварските работници, кој потрајал шест месеци. Потоа се вработува во фабриката за метална стока во Камник, Славонија. Тука, како добар гимнастичар, станал Син на извесен индустријалец, е втората, За Човекот кој официјално важел за негов член на “Сокол”, но ни овде не се задржал исто така, често истакнувана варијанта на татко малку се знае. За современиците долго. Заминува во Ченково во Чешка, потеклото на Тито, која говори дека тој бил Фраео, во еден судски документ на па во Плзен, каде повремено работи во бил вонбрачно дете на мајката Марија и кралскиот котарски судија во Бакра, од извесен Самуел Маер, полски Евреин и ус- 1927 година, пишува дека се викал Фрапешен индустријалец од Виена, кај кого но, а во еден прашалник пополнет 1935 Марија повремено работела. Тврдењата година во Москва, Тито во рубриката татко за еврејските, а не хрватските корени ги напишал: Франц. Еден учител на Тито од изнел личниот лекар на Тито, проф. др. основно училиште, Стјепан Вимпушек, Александар Матуновиќ во својата книга говорел (при една од бројните манифе“Јованка Броз - совладетелката на Тито”, стации за собирање на нови прилози која неодамна е објавена во Белград, но за биографијата на Јосип Броз) дека на за таквото тврдење не изнесува никакви “името на татко му на Тито не може да се докази. сети, но дека сигурно знае не е Фрањо”, но Владимир Дедиер (кој тогаш важел за фабриката Шкода, но и патува по Германиофицијален биограф на Тито) веднаш го ја каде исто така, на разни места, наоѓа “поклопил” истакнувајќи дека “стариот привремени вработувања. учител овде го побркал татко му на другарот Тито со чичкото”.

Во нижата селска и шегртска школа, во која се запишал и ја завршил, е Јосип Броз, но набргу повеќе не се вика така. Во отпусната листа од една чешка фабрика, во која работел пред Првата светска војна,


Reporta`i за Тито, а барањата тие да бидат прегледани стигнуваат од сите страни на светот. Посебна мистерија претставува и ткн. “црн куфер” со кој маршалот умрел, и од кој не се одвојувал. Тука наводно требало меѓу останатите важни документи да биде и доказот за неговото потекло. Кога се говори за сомнежите за вистинскиот идентитет на покојниот Тито, особено е интересен еден податок за матичните книги на старата Тухељска жупанија. Имено, најсимптоматична трага која би можела да ја реши мистеријата за идентитет на Броз е потполно изменета, па така и тоа говори во прилог на бројните сомнежи за неговиот вистински идентитет. Во таа жупанија, каде се наведени сите негови предци, после смртта на Тито внесени се големи измени, толку сериозни, што документот сега воопшто повеќе не е валиден. Причината кои кривотоворците ја навеле е толку банална што се граничи со глупост. Наводно во документот стоело дека е роден на 7 мај, па тоа наводно е преправено во 25 мај за да се усогласи со датумот за прослава на роденденот на Броз?! Попатно белки ги промениле и останатите факти, па така и дополнително било променето и името на еден од неговите браќа, па дури и податоците за тоа колку деца имале неговите родители. Да речеме, Драгутин овде е прекрстен во Драган, а Фрањо и Марија Броз, според овој документ, имале пет деца, далеку помалку одошто е запишано во “Состојба на душите” на Тухељската жупанија, истакнува Пера Симиќ. Во октомври 1912 година Броз доаѓа во Виена, а потоа во Виенско Ново Место, дознавајќи дека таму му живее постариот брат Мартин. Се вработува во фабриката за автомобили “Даимлер”, во која работел и Мартин, каде станува пробен возач на автомобили. Следната, 1913 година, Броз стапува на отслужување на воениот рок, Пера Симиќ, новинар на “Вечерње ново- прво во Виена, а потоа на сопствена молсти”, инаку голем познавач на ликот на ба во 25-тиот “домобрански” полк во ЗаТито, исто така се сложува со теориите греб. На крајот на истата година упатен е во за промени на идентитетот. “Постоеле подофицерска школа, па станува помлад преломни моменти кога Тито можел да водник во полкот. Во јуни 1914 година биде разоткриен... Оние кои можеле да како подофицер на војската на Австропосведочат кој е тој, ако биле откриени, унгарското царство, на военото спортско свирепо исчезнувале... Во бомбашкиот натпреварување во Будимпешта освоил процес 1928 година се работи за една сребрен медал во мечување. Се знае деличност, а дали пред тоа постоела друга, ка Броз бил приврзаник на спортовите, па останува мистерија... личноста која се по- така се среќаваат податоци дека, освен со јавила по овој процес, повторно според мечување, имал доста успеси и како скимногумина, не е онаа поранешната... Све- јач. доците се немилосрдно ликвидирани...” - вели Симиќ. Сличен пример наведува и Момчило Јокиќ. Тој тврди дека некои офицери на Вермахтот кои биле заробени пред крајот на Втората светска војна се стрелани само затоа што го знаеле Тито од училиштето во Печуј, како и сите негови гревови. Фалејќи се со тоа, а надевајќи се и на подобар третман, офицерите побарале да се контактира Тито, но кога на маршалот тоа му е јавено, тој кратко и јасно рекол: “Стрелајте По избивањето на Првата светска војна, ги”. По истиот принцип елиминирани се единицата на Австро-унгарската војска во скоро сите сведоци за неговиот вистински која се наоѓал Броз упатена е на борбени идентитет. Некои се ликвидирани, други задачи кон просторите на Србија. Броз, гоиспратени на Голи Оток каде подоцна ги ворејќи за тие денови, навел податок дека чекала истата судбина - раскажува Јокиќ. поради говор против војната бил уапсен и Во една од најсилните разузнавачки аген- затворен во Петроварадинската тврдина, ции ЦИА, постојат цели томови документи но дека, набргу бил ослободен поради 44 стои дека името му е Јозеф, а не Јосип. Според еден подоцнежен документ од советските болшевички власти, издаден во Омск 1920 година, името повеќе не му е ни Јозеф, ни Јосип, туку Јосиф. Тука и презимето му е нешто поинакво: не е Броз туку Брозович. Истата година Командата на градот Загреб, по враќањето од Русија, му издава објава за движење по новосоздаденото Кралство на Срби, Хрвати и Словенци, во која пишува дека името му е Јосеф Броз. Петнаесет години подоцна, 1935 година, во една московска автобиографија своерачно бележи дека името му е Јосиф, но повеќе не се презива Брозович, туку Броз. Две години подоцна, 1937, се покажува дека неговото име не е ниту Јосип, ниту Јосеф, ниту Јосиф, а и дека повеќе не се презива ни Броз, ни Брозович. Според полициското досие на тогашното Министерство за внатрешни работи во Белград, тој е Иван Брос, кој се “движи под конспиративно име Тито”.

Izbor

недостаток на докази. Судејќи и според воениот дневник на неговата единица, но и по поверливите биографски податоци за него кои се чуваат во Москва, во оваа војна Броз, сепак, имал нешто повеќе забележена улога. Според воениот дневник на неговата единица, од август 1914 година ги крстосувал сите главни попришта на воените судири во западна Србија - од Љубовија, Мал Зворник и Лозница до Крупањ, Бела Црква, Столиц, Текериш, Ваљево, Мионица, Љиг и Лајковац. Со други зборови, учествувал во борбите на Дрина, Гучево и Мачков камен и во знаменитите битки на Цер и Колубара. А според воените извештаи и на српската и на австриската војска, неговата дивизија одиграла важна улога и во опсадата на Белград и во судирите кај Умка, Остружница, Баново брдо, Сењак, Ада циганлија и Бежаниска коса. Без оглед на тоа што Австрија ни после три офанзиви не успеала да ја оствари својата воена цел, младиот австроунгарски наредник постојано напредувал. На Србија пошол со чин на каплар, а од неа отишол со чин постар водник. Бил тоа највисокиот подфицерски чин во австриската војска. За постигнатите воени заслуги бил поставен за ордонанс во штабот на својата дивизија и добил униформа “со три ширита”. Во автобиографските белешки и живописот кој го напишал Дедиер 1953 година, Тито премолчел дека од август до декември 1914 година се борел на српското боиште. Очигледно сметал за политички незгодно тоа да го споменува; но нема во тоа ништо необично ни компромитирачко, бидејќи во трупите кои биле испратени на Србија имало многу не само Хрвати, туку и Срби. Се знае дека бил ревносен војник на својата војска, па така, поради една успешна акција бил предложен и за одликување, кое и го добил, но истото не му е врачено бидејќи тогаш, во време кога таа одлука е донесена, веќе се наоѓал во заробеништво. Кога Тито 1967 година ја посетил Виена, Австријците сакале сепак да му врачат орденот, но тој тоа го одбил. Подоцна Дедиер и овој податок го “пеглал” па така - во “Новите прилози кон биографијата на Јосип Броз - Тито” стои за тоа: “Во јануари 1915 година неговиот полк е префрлен на Карпатите, на боиште против Русите. Поради една акција, во која единицата на Броз уфрлена во руската заднина, заробила четири руски војници, заповедникот на неговиот баталјон го предложил за одликување. Одлуката за доделување на сребрен медал за храброст е донесена во Виена, но Броз во тоа време бил во заробеништво. Кога Тито 1967 година ја посетил Виена, сакале да му го врачат тоа одликување, но тој одбил”. На Велигден (25 март 1915 година) било тешко ранет со копје на еден Черкез. Заробен е и полни 13 месеци лежел во болницата во Свијажск, мало место во близина на Казан. Добил и воспаление на белите дробови и едвај преживеал. Учел руски и читал дела на руски класици, особено Толстој, Тргенев, Куприн и други. Кога заздравел, упатен е на работа како механичар во една воденица во селото Каласиево, крај Ардатов. Потоа со транспорт на заробеници упатен е на Урал, па


Izbor

Reporta`i

45

во малиот град Кунгур, каде заробениците работат на градење и поправка на железничката пруга. Заробениците го избираат за заробенички заповедник на логорот.

На средината на 1925 година Броз се сели во Краљевица, каде се вработува во бродоградилиштето. Избран е за синдикален повереник, со што се занимава во следната година. Во летото 1926 Броз е на Поради “прикривање” на тројца заробечело на штрајкот во бродоградилиштето, ници, кои не излегле на работа бидејќи но, кратко потоа, на 2 септември дава отобувките им се искинале, бил фрлен во каз. Заминува во Белград и, не можејќи затвор и тешко претепан. тука да најде работа, се вработува во Во февруари 1917 година работниците фабриката за вагони во Смедеревска Папровалиле во ќелијата и ги ослободиле ланка. И овде е избран за работнички заробениците. Броз веднаш ѝ се придруповереник, но веќе во март 1927 година жува на една болшевичка група. Но, како што изгледа, неговите цели не се по- та легија. Меѓународната бригада е добива отказ. Набргу потоа се враќа во Заклопувале со оние на побунетите, па тој разбиена, а Броз побегнал во степата и се греб и со одлука на Месниот комитет на набргу повторно е уапсен, но успева да вработил како механичар во село неда- КПЈ станува секретар на Обласниот одбор побегне. Стигнува во Петроград каде леку од Омск, каде останал подолго од на Сојузот на металци за Хрватска, што учествува во големите демонстрации една година. Есента 1919 комунистите по- била и неговата прва партиска функција. против Привремената влада, кои ги орга- вторно го освоиле Омск и околината. Броз низирале болшевиците. Не се знае од која на почетокот на јануари 1920, заедно со

причина, но одовде се обидува да побегне во Полска, меѓутоа во тоа не успеав, па по сопругата тргнува на мачен пат до дома, апсењето, болшевиците го затвориле во каде конечно стигнува во јули истата гоПетропавловската тврдина. Повторно е дина. Се вработил во Загреб како механичар и веднаш станал член на КП. На изборите во декември 1920 година комунистите освоиле 59 мандати и станале трета партија по сила во Кралството СХС. Кралскиот режим тоа не сакал да го толерира, па е прогласена ткн. Обзнана, со која КПЈ е ставена вон законот. Броз решил да продолжи да протеран во Кунгур, но и одовде успева да побегне и заминува во Сибир. Кратко делува во илегала. На почетокот на 1921 потоа, наоѓајќи се во нова средина, ѝ се година се населува во Велико Тројство придружува на новоформираната цр- кај Бјеловар и работи како машинист. Во вена гарда во Омск, каде бил повеќе ме- март 1923 година Броз и група негови сеци, но без борба. Тука и се венчал со истомисленици од Велико Тројство воспоРусинката Пелагија (Пелка) Белорусова, ставуваат контакт со комунистичката ород која ќе се разведе 1936 година. Во ганизација во Бјеловар. На почетокот на јуни 1918 година Омск го освојува Чешка- 1924 година избран е за член на Окружниот комитет во Крижевци.

Во внатрепартиските бранувања и борби за партиска власт наоѓа сè повеќе приврзаници, првенствено меѓу работниците. На конференцијата на месниот комитет на КПЈ во Загреб на 25 февруари 1928 година избран е нов комитет на чело со Броз како генерален секретар. По убиството на Стјепан Радиќ, КПЈ преку Независните синдикати, со леток кој го потпишува Јосип Броз, повикува на масовни протести, поради што тој бил присилен на сокривање во длабока илегала, но останува во Загреб и извршува разни работи за партијата и синдикатите. Сепак, неговото засолниште е откриено и тој на 4 август 1928 година е уапсен, пред станот во кој се најдени неколку бомби, по што подоцна судењето на Броз и неговите сопартијци (одржано од 6 до 14 декември 1928) добило назив “Бомбашки процес”.


46 Добиената казна ја служи во затворите во Лепоглава и во Марибор, а потоа отслужува уште 3,5 месеци од поранешна казна во Огулин. Броз во затвор добива работа - мајстор во електрична централа и повремено кришум се состанува со комунистите од Загреб. За негов помошник во централата е поставен Моша Пијаде, по чии инструкции, во затворски услови, организирал партиска ќелија. На почето-

Reporta`i кот на 1931 година, поради страв од бегство, Броз го преместиле во затвор во Марибор. Во март 1934 година Броз излегува од затвор во домашен притвор во Кумровец, но набргу заминува и почнува да живее со лажни документи и променет изглед - и така станува “професионален револуционер”. Во партиската работа почнува да го користи името Тито (самиот ис-

Izbor

такнувал дека тогаш тоа име било често во Загорје и нема некое посебно значење). Подоцна, за време на работата во Коминтерната, ќе биде познат и како Валтер. Набргу по излегувањето од затвор избран е за член на Покраинскиот комитет на КПЈ за Хрватска. Партијата, која со акциите на режимот од 1928 до 1934 била скоро уништена, а во тоа време почнала да се подобрува, својот Централен комитет од 1929 година го лоцирала во Виена, каде Тито оди во јуни 1934 година, и таму е кооптиран за член на Политбирото на ЦК на КПЈ, од каде започнува и неговото стварно политичко издигнување.

(продолжува)

Приредил: З. Димитријевиќ


Izbor

47


Patuvawa i patopisi

48

Izbor

Сите патишта водат во Рим

си обезбедите конак. Во Рим има повеАко патот ве нанесе натаму, еве што ќе стотици хотели така што изборот е можете да видите. Колку и време навистина голем. Препорачуваме дел пода имате, секогаш ќе биде малку. блиску до главната железничка станица На крајот вистинското прашање ќе Термини. На оваа станица се вкрстуваат биде не што сте виделе, туку што две линии од метрото и оттаму најлесно сте пропуштиле. Колку и да видите се стигнува во било која насока, а покрај е и големата автобуска станица за градски и обиколите секогаш ќе има нешта превоз што повторно гарантира лесно докои сте ги пропуштиле, но нека не ве аѓање до саканата локација.

загрижува тоа, бидејќи ќе биде само уште еден повод повторно да дојдете

За вистинските љубители на уметноста ова ќе биде секако премногу да се види само за еден ден, па затоа информирајте се навреме и изберете го она што најмногу ви се допаѓа. Набавете задолжително некој водич пред самото обиколување. Каде да отседнете? Ако не одите преку агенција и немате веќе обезбедено сместување тогаш можете преку Интернет лесно себеси да

Пред да тргнете Прва работа која треба да ја знаете е дека поширокиот центар на Рим е поплочен со калдрма така што ни во еден случај не носете неудобни обувки или (за женскиот дел од популацијата) било какви обувки со штикла. Спортските обувки се најдобри. Проверете ја временската прогноза за да не носите непотребна гардероба или чадор ако не ви се потребни или обратно. Запаметете каде сте отседнале, името на хотелот и адресата. Секој хотел има некој бесплатен пропаганден материјал во своето лоби па погледнете што ви се нуди. Прашајте на рецепција дали хотелот нуди поповолни карти за посета на некоја локација. Важно е да набавите пропусница за скоро сите знаменитости во Рим на одреден временски период. Се вика Romapass и нуди многу погодности, па покрај бесплатното обиколување на неколку знаменитости, тука се уште и бесплатно возење со метро, карта на Рим и уште многу нешта. За оваа пропусница постои временско ограничување кое се активира со првото користење на картичката за некоја дестинација или линија на превоз. Чини околу 20 евра во зависност од возраста на лицето за која се купува.

Прв ден Со излегувањето на станицата Термини поминувајќи покрај автобуската станица продолжувате право кон плоштадот кој се вика Piazza della Repubblica каде можете да ја видите една од преубавите фонтани (it. Fontana delle Naiadi).


Izbor

Patuvawa i patopisi

49 Италија. Во позадината доминира огромна градба од бел мермер која има неколку прекари “машина за чукање” и “свадбена торба”. Сепак главна знаменитост која овде треба да се посети е Capitol, цитадела на древниот Рим. Од Пло-

штадот Венеција по улицата Via Del Teatro di Marcello наидувате на скалила од левата страна. Има две скалила. Првото се вика

Aracoeli кое датира уште од дамнешната 1348 година и води во црквата Santa Maria in Aracoeli, додека второто води до плоштадот Piazza del Campidoglio кој

Плоштадот е изграден кога Рим официјално станал престолнина на Италија. Од Плоштадот на Републиката до Плоштадот Венеција одете по улицата Via Nazionale.

Тоа е една од поголемите улици за купување. На Плоштадот Венеција можете да ја видите големата бронзена статуа на Виктор го дизајнирал Микеланџело заедно со Емануел II - првиот крал на соединета зградите кои го опкружуваат. Овде се наоѓа музејот Capitoline, сместен во две палати Palazzo Nuovo и Palazzo del Conservatori, во кој можете да видите голема колекција на скулптури и слики. Тука се сместени меѓу останатото и познатата глава на Медуза и бронзената волчица со браќата Ромул и Рем.


50

Patuvawa i patopisi

Izbor

Што се однесува до сликарските дела овде можете да видите некои од делата на Тинторети, Рубенс, Караваџо, Вороњез, Ван Дајк и уште неколку други. Музејот работи од 9 до 20 часот, последна посета е во 19 часот. Воедно ова е и првото место каде можете да ја активирате вашата Romapass картичка.

После одмор можете да се качите на врвот од градбата. Билетот чини 5 евра. Од врвот може да се види добар дел од Рим, а на врвот постојат и двогледи и карти кои покажуваат штом претставуваат градбите во околината кои можат да се видат. Во секој случај корисна и убава активност за ориентација и запознавање со околината. Големата градба на Плоштадот Венеција сега ја обиколуваме од другата страна и продолжуваме по улицата Via Del Fori Imperiali. Од таа улица вртиме во Via


Izbor

Cavour. По неколку минути одење по оваа улица се гледаат знаци на кои пишува San Pietro in Voncoli или Плоштад на Свети

Петар во синџири. Овде се наоѓа црквата Свети Петар и позната е бидејќи во неа е

сместена една од најпознатите скулптури на светот, Мојсие на Микеланџело, не-

што помалку познатата Rahel, како и синџирите во кои, според легендата, бил врзан Св. Петар и кои во петтиот век се донесени од Константинопол. Приказната вели дека Микеланџело поминал осум месеци во каменоломот Carrara во Тоскана барајќи совршен камен за својата статуа на Мојсие. Оваа црква е отворена двократно и работи од 8-12:30 и од 15:30-19 часот. Од октомври до март работното време попладне е за еден час пократко. Влезот е слободен. Продолжуваме по истата улица во насока на станицата Термини. По неколку стотици метри од десната страна наидуваме на голем плоштад со обелиск и базиликата Santa Maria Maggiore. За внатрешноста

Patuvawa i patopisi

51 на оваа базилика се смета дека е една од најбогато украсените во цел Рим. Надворешната фасада која е неверојатна комбинација од различни стилови ја ѕидал Карло Раиналди 1673 година. Многу делови во внатрешноста се изградени по нарачки на папите од тоа време, како што е да речеме капелата Паолина и Сикстинската капела. Не ја мешајте оваа капела со истоимената и многу попозната која се наоѓа во Ватикан. За оваа базилика е врзана и една легенда која вели дека на папата Либериус 356-тата година на сон му дошла Девица Марија и му рекла да изгради црква на местото каде што ќе најде снег. Иако бил август месец папата ѝ се покорил на нејзината желба. Така секоја година се одржува служба во чест на снегот кога наместо снегулки се користат илјадници латици од далии. Од излезот од базиликата тргнуваме кон обелискот и продолжуваме право по улицата Via A. Depretis која со преминувањето на сега веќе познатата Via Nazionale се претвора во Via Della Quatro Fontane. Како што самото име кажува


52 ова е улица на четири фонтани. Прво наидуваме на првата фонтана на плоштадот Piazza Bargeriniкаде богот на морето на Бернини истура вода во последните 350 години. Фонтаната се вика Fontana del Tritone. Недалеку од неа на истиот пло-

Patuvawa i patopisi

Izbor

јански симболи формирани од коски на човечки скелети. На излезот од криптата на латински стои натпис кој во слободен превод гласи: “Што си сега, тоа сме биле. Што сме ние, тоа ќе бидеш”. Црквата е отворена секој ден од 7 до 12 и од 15 до 19 часот, додека криптата е затворена во четврток, а инаку се отвора во 9 и се затвора во 18 часот. штад може да се види втората помала фонтана Fontana delle Api или во слободен

превод фонтана на пчелите, кои воедно биле и грб на семејството на уметникот. Оваа фонтана се наоѓа на агол од зграда на плоштадот и внимавајте да не ја превидите. Карши фонтаната во улицата Via Barberini се наоѓа палатата Palazzo Barberini која е воедно и музеј во кој можете да видите некои од делата на Филип Липи, Ел Греко и Караваџо. Палатата е отворена

од вторник до сабота, од 9 до 19 часот. Влезот се наплаќа, а фотографирање е забрането. На неколку десетина метри од фонтаната del Tritone се наоѓа црквата Santa Maria della Concezione која е позната по криптите во кои се наоѓаат 4.000 костури. Внатре можете да видите разни христи-

Ако не сакате да го завршите денот со посета на гробници и костури, тука се наоѓа улицата Via Veneto позната по своите кафе барови и ресторани. Ова место било во свој полн сјај во шеесеттите години од минатиот век и тука можеле да се видат познати лица од светот на филмот и модата. Сепак пред да заземате било каде


Patuvawa i patopisi место, проверете ги цените. Знајте дека Работното време на музејот е од 8:45 до сите ресторани на некои попознати тури- 16:45, последната посета е во 15:20 часот. стички дестинации се нешто поскапи. Се- Музејот е отворен од понеделник до сапак, ќе се изненадите од квалитетот на бота. Од ноември до февруари работи храната ако скршнете во некоја помала скратено до 13:45. улица и среќата ја испробате во некое не- Мноштво попратни активности го следат угледно место. музејот во Ватикан, па најдобро е директно На плоштадот Барберини се наоѓа и ста- да се информирате на официјалната преница на метрото, па можете да го ис- зентација на музејот. Влезницата чини користите за враќање до главната желез- 15 евра, а секоја последна недела во меничка станица или во хотелот. Доколку не сецот влезот е слободен. За овој музеј Roсте уморни и хотелот не ви се наоѓа нека- mapass не важи. де во периферијата, можете пешки да се За жал добар ден од музејот на Ватикан вратите. По пат сигурно ќе видите уште е затворен за јавност и не може да се помногу неочекувано. сети, а во некои делови може да се при-

Izbor

53 ската и асирката уметност, потоа музејот на грчка и римска уметност, етрурска и италијанска, ранохристијанска и средновековна уметност, музеј на религиозна уметност и уметност од 15-тиот до 19-тиот век.

Во најголемото богатство на музејот спаѓаат грчките и римските антиквитети кои се изложуваат од осумнаесеттиот век. Во деветнаесеттиот век е додаден и дел од етрурското наследство со ископување на етрурските гробници во Египет. Уметничката галерија (Pinocoteca) содржи некои од делата на Рафаел, Леонардо, Тицијан и други. Галеријата има 18 соби со изложе-

Втор ден Ете не во вториот ден на обиколување на Рим. Тој ден главно е резервиран за посета на Ватикан, односно музејот во Ватикан и знаменитостите во неговата околина, но за нив нешто подоцна. Она што е најважно да го знаете за музејот во Ватикан е дека за него владее огромно интересирање, без оглед на годишното време. Во работните денови гужвите се малку помали. Затоа е важно да пораните колку што можете и да бидете таму што порано ако Ватикан го посетувате за време на викенд. Најблиската станица на метрото е Ottaviano од која се потребни десетина минути одење за да стигнете до влезот во музејот.

стапи само со посебни дозволи (Рафаеловиот чардак, Библиотеката и Архивата на Ватикан). На самиот влез во музејот можат над вратата да се видат клучеви за кралството небеско на папата Урбан VIII, кои воедно се наоѓаат и на грбот на Ватикан. По влегувањето во музејот се качувате по големото спирално скалило, дело на Џузепе Момо од 1932 година.

ни уметнички дела. Од некои дела просто застанува здивот и тоа чувство не се опишува со зборови. Тоа едноставно морате да го видите и да го доживеете. Во првите неколку соби изложена е колекција на слики од ранохристијански и средновековен период, а потоа хронолошки продолжуваат делата на останатите уметници од своето време. Египетската колекција содржи дела најдени во 19-тиот и 20-тиот век. Одредени римски наоѓалишта покажуваат имитации на египетската архитектура, како што е Хадријановата вила која се наоѓа во близина на Рим. Египетската колекција содржи статуи, мумии, саркофази на мумии и артефакти за погреби, како и огромна колекција од свитоци од папирус. Најголем дел од Ватиканскиот музеј е посветен на грчката и римската уметност. Овде можете да видите мноштво мозаици и вајарски дела како што е познатиот Лаокон и многу други. Музејот има два ката и за че- Овие дела имале тиристотини години папски големо влијание патронат овде е собрана на Микеланџело една од најголемите збирки и останатите реуметнички дела на светот. несансни уметВатиканскиот музеј претста- ници. вува неколку музеи во еден. По обиколката на Тука е музејот на египет- овој дел можете


54

да ја посетите галеријата Пинакотека. По ходниците се закачени огромни таписерии со карти на познати делови на светот од тоа време, кои во најголем број ги изработиле учениците на Рафаел. Помеѓу влезот во Сикстинската капела и ходниците со таписерии се наоѓаат собите на Рафаел. Папата Јулиус II кој бил одушевен од делата на Рафаел, на почетокот на 16-тиот век побарал од Рафаел да декорира четири соби. Работата на Рафаел и неговите ученици траела 16 години, а стариот мајстор не доживеал да го види крајниот резултат. Меѓутоа, овие уметнички дела го вбројуваат Рафаел на исто ниво со Микеланџело кој ја насликал Сикстинската капела. Сикстинската капела е главната капела во Ватиканската палата. Внатрешноста ја осликале најголемите сликари од 15-тиот и 16-тиот век. На ѕидовите има 12 фрески. Сепак, најголемата фреска која се наоѓа на челниот ѕид е Страшниот суд на Микеланџело. За жал, внатрешноста на ова свето место е забрането да се фотографира, а посетителите се молат да обрнат внимание на однесувањето и да бидат тивки. Сводот на Сикстинската капела е осликан со триесет помали верски мотиви. Мике-

Patuvawa i patopisi

ланџело четири години го сликал сводот по налог на папата Јулиус II. Централниот дел каде се наоѓаат Создавањето на човекот и Падот на човекот се опкружени со мотиви од Стариот и Новиот завет. Овој дел е реставриран во осумдесеттите години од минатиот век.

По излегувањето од капелата доаѓате во приземјето на музејот каде постои продавница со сувенири и кафе, каде можете да се освежите со некој пијалак и сендвич. Пред да излезете од музејот проверете дали постои нешто што не сте обиколиле. Секаде во музејот постојат штандови каде можете да купите водичи за музејот и сувенири. По излегувањето од музејот одиме кон плоштадот Свети Петар (Piazza San Petro)

Izbor

и црквата Свети Петар кои се наоѓаат во непосредна близина. Во случај да не можете да се снајдете само одете десно кога ќе излезете од музејот и следете го големиот ѕид на Ватикан. На плоштадот Свети Петар се собираат луѓе на сите црковни празници и папата ги благословува од терасата на самата црква.


Izbor

Црквата е подигната на темелите на старата базилика од вториот век. Во 15-тиот век оваа базилика се срушила и папата Јулиус II започнува да гради нова црква.

Patuvawa i patopisi

Требале повеќе од 100 години работа на најголемите ренесансни и барокни уметници за градбата на оваа црква да се приведе кон крајот. Куполата на црквата е

55

висока 136,5 метри и ја е една од највисоките на светот. Во внатрешноста на црквата има повеќе знаменитости кои треба да се видат, а самата обиколка го остава посетителот без здив, пред сè поради монументалните димензии и богато украсената внатрешност. Доминираат скулптури од мермер, а секој агол на оваа огромна црква претставува целина за себе. Во средината на црквата е олтарот на папата кој датира од крајот на 16-тиот век. Во центарот на олтарот е огромен камен мермер кој стои на местото на гробот на Св. Петар. Од страните на олтарот се наоѓаат две помали куполи кои отвораат премин кон најголемата централна купола чиј свод е симетрично осликан со мозаици со различни мотиви. Црквата нуди повеќе содржини кои посетителот може да ги види. Базиликата е отворена од 7 до 19 часот, од октомври до март работи еден час пократко. Пештерите во кои се влегува од базиликата работат еден час пократко од работното време на базиликата. Куполата на базиликата е отворена од 8 до 16:45 часот, од октомври до март до 15:45. Влезот во ризницата и куполата се плаќа.


56

Patuvawa i patopisi

Izbor

Самата црква е долга неполни двесте метри и има четириесет и пет олтари и единаесет капели, така што можете да замислите какво сè богатство можете овде


Izbor

да видите. На самиот влез постојат два реда врати, кога ќе поминете една, по краток ходник, доаѓате до втора врата која води право во црквата. На десната страна се наоѓа Светата врата (Porta Santa) која е отворена само во текот на Светите Години. Кога ќе влезете во црквата веднаш десно се наоѓа Pieta, познатата скулптура на Микеланџело од крајот на 15-тиот век. Завршена е кога уметникот имал само 25 години. Сега се наоѓа зад стакло, бидејќи била оштетена во 1972 година. Ова е една од главните знаменитости кои треба да ги видите во црквата. Тргнуваме и натаму по десната страна и пред самото доаѓање до централниот дел со Baldaccino на Бернини наидуваме на познатата бронзена статуа на Свети Петар. Скулптурата можете да ја препознаете по необичниот златен ореол. Од другата страна на истиот потпорен столб се наоѓа влез во пештера каде можете да ги видите мозаиците кои се спасени од старата црква на чии темели почива оваа монументална градба.

Patuvawa i patopisi

57

страна на црквата десно, пред да тргнете да се качувате по скалите. Влезот се плаќа 5 евра ако одите по скалите, а 7 евра ако одите со лифт. Верувајте, сакате да одите со лифт. До врвот има нешто преку 500 скалила. Ако одите со лифт првите 300 ги оставате зад себе. Искачувањето до врвот не е лесно, бидејќи добар дел од скалите водат низ тесни скалила и тесни тунели Натаму преминуваме на левата страна под агол во кои не е најлесно да се чекори, на црквата и тука може да се види спо- но на крајот трудот се исплати. Од врвот меникот на папата Александар VII, каде на куполата го добивате најпрекрасниот папата седи помеѓу четири статуи кои ги поглед на Рим кој посетител може да си го претставуваат - вистината, правдата, мило- дозволи. Тоа едноставно не смеете да го срдието и разборитоста. И ова е едно од пропуштите и ако имате среќа па ве послужи убаво време, тоа е полн погодок. Време е за одмор. Ако веќе не сте пробале италијанска пица или паста сега сте во прилика да проверите зошто Италијанците се мајстори за овие специјалитети. Следно одредиште ни е ресторанот Porta Castello, кој е оддалечен некои десетина минути одење од црквата. Право по улицата Via della Concilazione, а по неколку

стотина метри завртете лево во малиот премин Vicolo del Campanile. Препорачуваме макарони со морски плодови, иако и пицата е одлична. Во непосредна близина е замокот Sant’ Angelo кој секако треба да се посети.

Овде можете да ја употребите Romapass картичката. Замокот е изграден уште во вториот век под императорот Хадријан и од тогаш имал многу улоги. Под Аурелие служел како ѕид на градот, подоцна во средниот век како цитадела и затвор, а подоцна и како засолниште за папата во време на политички немири. Сè на сè, педесет и осум соби на музејот до деВо самиот челен олтар на црквата се нао- спектакуларните дела на Бернини. Десно таљ го опишуваат секој период на оваа ѓа познатата скулптура на Бернини Свети кај вториот потпорен ѕид од оваа страна градба. После качувањето по скалилата Петар во Слава. Единствена е кога во текот се наоѓа влез во црковната ризница. На на Александар IV, се стигнува до првиот на денот ќе се погледне под одреден агол самиот влез од десната страна може да се кат. Иако во текот на вековите бил надсо сонце во заднина. Сонцето блеска во види гробницата на Марија Клементина градуван повеќе пати, во овој замок досликата на голабица во облаци која го Собиески. минираат масовни ѕидови и чувство на претставува Светиот Дух опкружен со Влезот во самата црква е бесплатен, но сигурност. ангели. Бернини на оваа скулптура рабо- морате да поминете покрај детектор на На вториот кат има одлично кафуле каде тел девет години. метал. Влезот во куполата е од челната можете по поволни цени да се освежите


58 Patuvawa i patopisi со кафе и колач. Погледот од ова кафуле му се видливи под црквата Sant’ Agnesa. на Рим и Тибар е преубав. Меѓутоа, ако Плоштадот добил единствени изглед во сакате да имате подобар поглед ќе морате да се качите на врвот од градбата. На самиот врв се наоѓа огромна бронзена статуа на Архангел Михаил. Иако погледот е убав, не може да се спореди со погледот од куполата на црквата Св. Петар, но сепак видете, кога сте веќе тука. Замокот работи од вторник до недела, од 9 до 20 часот. Последната посета е во 19 часот. Од замокот Sant’ Angelo го преминуваме Тибар и продолжуваме да одиме по брегот на реката до следниот мост. Тука десно по улицата Via Giussepe Zanardeli и одиме до нејзиниот крај. На крајот е мал

Izbor

Во околината на овој плоштад се наоѓаат десетина цркви и историски градби, така што е невозможно да видите сè. Кој

плоштад. На плоштадот вртиме во првата уличка лево и по десетина метри од десната страна може да се види нашето следно одредиште. Плоштадот Навона (Piazza Navona) е, велат, најубавиот барокен плоштад во Рим. Плоштадот го следи обликот на стадионот кој некогаш постоел

на ова место и каде можеле да се соберат 33.000 гледачи. Некои од лаковите и ната-

17-тиот век со додавање на фонтаната Quatro Fiumi или фонтана на четири реки. Останатите фонтани датираат од 14-тиот век, но во текот на времето повеќе пати се менувани. Четирите реки се Дунав, Нил, Ганг и Рио де ла Плата. Фонтаната ја изградил Бернини.

е заинтересиран за сликарските дела на Караваџо, во близина е црквата San


Izbor

Luigi del Francesi, па во неа можат да видат некои дела на овој уметник. Втората црква Sant’ Andrea della Valle е позната по првата изведба на операта Тоска на Пучини. Сепак оваа црква има многу повеќе да понуди освен овој детаљ. Ту-

ка е преубава барокна архитектура и богато украсен ентериер. Црквата е исто така позната и по големата купола, најголема во Рим веднаш по куполата на црквата Свети Петар. Во близина е и му-

зејот посветен на Наполеон и неговото семејство и се вика Museo Napoleonico. По смртта на Наполеон, папата му дозволил на неговото семејство да се настани во Рим, оттука и посебниот музеј за Бонапарти. Сега веќе можете да се вратите кон Термини. Ако сте огладнеле, на плоштадот Навона има мноштво ресторани, а менијата се различни. Обично повеќето ресторани имаат ценовник кој може да се види и од улица па можете да избирате.

Patuvawa i patopisi

59


60

Izbor


Avtomobili Со него се понуда и шестостепен DSG и Volkswagen Golf 1.6 TDI мануелен петостепен менувач, каков што Фолксваген Голф и дизел моторите имавме во автомобилот од тестот. Првиот впечаток за овој мотор е врзан за негово текот на неколку последни години вата исклучителна угладеност. Звукот и станале нераздвојна целина, култен вибрациите се мајсторски вклопени, така симбол. Ја тестиравме најновата што до патниците доаѓа само тивок звук верзија со малолитражен турбо-ди- на воздух, дури и при големи брзини.

Izbor

61

зел

Додуша, петостепениот менувач има долги брзини со големо растојание меѓу преносните односи, па пред претекувањето сепак е потребно да се фатите за рачката и да одберете понизок степен на пренос.

Во 2009 година Фолксваген го претстави својот малолитражен турбо дизел. Дотогаш, германскиот гигант се “провлекуваше” користејќи го стариот дизел со 1,9 литри, чија сила ја намали на околу 100 “коњи”, колку што имаат моторите од класата до околу еден и пол литар.

Димензии 4.199 / 1.779 / 1.480 mm

Наместо да го поправаат постоечкиот, стручњаците решиле да направат нов турбо дизел, со 1,6 литри. Секако, на технологијата не се штедело, така што овој мотор има комонрејл систем за вбризгување на последната генерација, четири вентила по цилиндер, двостазен катализатор и филтер за честички од чад.

Снага 77 kW (105 КС) при 4400 о/м; обртен момент 250 Nm при 1500 о/мин

Менувач - 5 степени, мануелен; Максимална брзина 189 km/h; Забрзување 0-100 km/h 11.3 сек.

Исто така, дизелот е еластичен, ја нема “турбо дупката” и рамномерно влече на сите обрти. Токму поради тоа може да се чини дека не е премногу жесток. Големиот обртен момент одлично се снаоѓа со тешката каросерија, така што претекувањето е лесно и безопасно.

Петтата брзина е мошне долга, така што со неа не можете да се возите по град и да го почитувате ограничувањето на брзината. Голфот со мал дизел ќе го купат луѓе на кои економичноста на возењето им е императив. Почнувајќи од работата во место, кога троши само три децилитри на час, па сè до патните брзини, малиот “TDI” има потрошувачка за пример. Така при 80 km/h троши под три литри, додека при 120 km/h потрошувачката расне само до 5,5 литри. Ако забрзате, потрошувачката расте, но никогаш неконтролирано. Слична е и приказната во град. Ако не забрзувате нагло, Голфот ќе ве “почести” со просек од само 6 литри на сто километри.

Багажник 350/1305 литри Извор: “Автомагазин”, Белград, автор: Иван Катунац


62

Izbor


Izbor

Катче за посреќно детство: Совети за уредување на детската соба Во опремувањето на детската соба треба да учествува и вашето дете, бидејќи тоа ќе биде негово мало царство, во кое ќе ги чува не само потребните и корисни работи, туку и ситниците кои нему особено му значат. Кога се избира мебел за детска соба, тој пред сè мора да биде флексибилен и неоптоварен со непотребни парчиња мебел. Еве неколку совети кои ќе ви помогнат да ја уредите детската соба

Во повеќето наши домаќинства веќе и самото постоење на засебна детска соба е луксуз. А таква соба во становите, особено во новоградбите, никогаш не е доволно голема. Покрај тоа, обично во неа треба да се смести едно или две деца, кој во малиот простор ќе се туткаат, без оглед на тоа дали се од ист или различен пол. Излезот е во парчињата мебел кои имаат повеќе функции и во тоа просторот да биде максимално искористен по висина, ширина и длабочина. Родителите на мали деца обично имаат уште едно барање - деловите мебел да можат да се симнуваат и да се мијат или да се направени од хај-тек материјали (вештачки сомот, алкантар и глор-вулкан), кои не пропуштаат течност и од кои лесно се отстрануваат дамките. Детето треба да учествува во опремувањето на неговата соба. Тоа мора да биде простор каде детето, додека расне, ќе може да негува нови интересирања, а да не се лишува од старите, за подоцна од собата поради компјутерот да мора да ги исфрли куклите, мечињата и другите спомени кои го врзуваат за детството.

Semejstvo Правилен распоред Ако собата може да се подели со некоја преграда, полица или завеса, а децата сакаат да бидат во истата соба и покрај повремените кавги, зошто би ги раздвојувале? Додека не наполнат 1112 години, забавата и играта се многу поважни од самотијата и приватноста! Ако имате соба вишок, можете да ја претворите во соба за игра. Покрај основниот мебел кој лесно се компонира и преместува според потребите на децата, сои малку труд и креативност и со пар ситници можат да се добијат различни амбиенти: соба за девојче, простор во кој удобно ќе живеат двајца браќа, средношколец или студентка. Големи плакари или орман и полица, работна маса, удобен кревет и уште понекој детаљ (компјутер, музички систем, фотелја, диско-кугла) ќе бидат пријатно опкружување на секоја возраст.

Катче за учење Детето мора да има во куќата свое место за учење. Книгите, тетратките, вежбанките и сиот останат прибор нека му бидат при рака. Паметно е покрај работната маса да се постави и табла за оставање пораки. Таблата со пораки можете да ја воведете штом детето ќе почне да чита. Ќе напишете на таблата “затвори за убаво водата” или “валканите чорапи стави ги во корпата за алишта” и сл. На таблата може да се најде и срце кое ќе го потсети дека мама мисли на него додека е на работа. Или картите

63 за театар каде заедно ќе одите во сабота. Работниот простор треба да се опреми со фасцикли, кои можат да стојат во фиока или на шкафче. Детето така ќе научи да ги сортира работите во фасцикли, по азбучен ред или по области. Покрај малиот канцелариски орман, рано ќе се научи на уредност. Уредно и чисто Дајте му на детето и кутии од чевли или купете му пластични гајбички или картонски кутии во кои ќе ги остава играчките. Така рано ќе се научи на ред. Повремено треба заедно да ги исфрлите сите непотребни работи. Одредете ден кога ќе го средувате тој лом, ставете сè на маса прекриена со бела хартија и видете дали се тука сите делови за да ја склопите играчката. Деловите кои се вишок фрлете ги. Собата за деца и млади треба да биде удобна, без непотребни украси, за детето слободно да се движи во неа, од учење лесно да може да премине на игра, во неа да можат да престојуваат и неговите другари, што е мошне важно, а при тоа да не се направи голем неред. Бидејќи има малку семејства во големи станови или куќи, таа удобност значи дека и малиот простор мора рационално да се искористи.

Предности на заедничка соба - Ако децата се од ист пол и приближна возраст, заедничката соба има повеќе предности. Полесно ќе се изборат со ноќните “демони”, бидејќи сите деца на возраст од две до 10 години се плашат од темница. Кога се две, два пати се посилни во борбата против “чудовиштата кои се кријат под креветот” и “крадецот во орманот”. Децата ќе се чувствуваат посигурно и супер ќе се забавуваат. - Кога со некого ја дели собата, детето учи дека не може сиот простор да го зграби за себе. Така децата се учат на солидарност. Заедно смислуваат лудирања, но и пријатни изненадувања. - Бидејќи детската соба е место каде се чуваат играчките, кога се делат со братот или сестрата, бројот на играчките се дуплира. А и другарот за игра и секогаш на дофат на рака!

- Кога децата делат соба, тие се учат да ги почитуваат другите, нивната приватност, тајните, ритамот, навиките... Но учат, исто така, како да ги натераат другите да ги почитуваат нив.

Извор: “Блиц Жена”, Белград


64

Izbor


Izbor

65


66

Zanimlivosti

Izbor

Германски научници: Мозокот го “предвидува” она што очите го гледаат Со студијата се опфатени луѓе кои Мозокот го предвидува она што очите ќе Planck во Франкфурт. гледале низа на точки со правилно го видат во познато опкружување, обја- Научниците откриле дека мозокот помалку се труди кога гледа познат предмет, испрекинати бели простори. Уредот виле германските научници. за магнетна резонанса ја следел активноста на мозокот во виртуелниот кортекс

Дури кога очите ќе воочат неочекувана поединост, мозокот почнува да вложува поголем напор, велат научниците за истражување на мозокот во Институтот Max

што значи дека “предвидел” што ќе види, велат во студијата објавена во списанието Journal of Neuroscience. Стручњаците под водство на др. Арјен Алинк откриле дека на примарниот визуелен кортекс на нашиот мозок му е полесно да препознае очекувани предмети од оние кои не ги предвидел. Со студијата се опфатени луѓе кои гледале низа на точки со правилно испрекинати бели простори. Уредот за магнетна резонанса ја следел активноста на мозокот во виртуелниот кортекс. Кога белите простори би почнале да се појавуваат неочекувано, визуелниот кортекс би морал да вложи дополнителен напор да го препознае непредвидениот предмет. Научниците мислат дека тоа откритие подразбира дека нашиот мозок помалку се труди кога ќе го “види” она што очекува да го види. Алинк и колегите донеле заклучок на темел на обележјата на реакциите во примарниот визуелен кортекс. Познато е дека тој кортекс е пресуден за видот и дека реакциите во него создаваат мапа на она што во моментот го гледаме. Прв пат се покажало дека сликите предизвикуваат слаба реакција ако се предвидени. Тоа би можело да значи дека мозокот не седи мирно и не ги чека визуелните знаци, туку активно се обидува да претпостави кои знаци ќе стигнат, и кога ќе погоди, тогаш поделотворно реагира. Ако погреши, нужна е силна реакција за да открие зошто греши и да осмисли подобро предвидување. Извор: “Национал”, Загреб


Zdravje i ubavina Дружете се, бидејќи луѓе кои се опкружени со луѓе побргу го преболуваат раскинувањето. Опкружете се со луѓе кои се среќни и задоволни па и самите набргу ќе Како да излезете станете такви. Времето по лошата врска искористете го за работа на себе. Кога ќе од лоша врска станете подобра и посреќна личност, ќе Тешко е да се излезе од лоша љубовна добиете и таков партнер. Познато е дека врска. Партнерите често негираат дека партнерите секогаш го одразуваат скриенивната врска е лоша, а жените често ното мислење кое го имаме самите за го оправдуваат лошото однесување на себе. партнерот. Како да се извлечете од лоша врска и повторно да преземете контрола Не губете време над својот живот објаснува психологот На секого му е тешко да ја признае грешката и токму во тоа е причината Марјан Тошиќ. зошто многумина остануваат во лоши врски. Останувањето во несреќна врска пет години е грешка, но останувањето до крајот на животот во таква врска е катастрофа! Признајте си дека сте погрешиле и извлечете се од тоа. Животот може да биде доволно тежок и без лоша врска, која всушност би требало да биде пристаниште на сигурност во кое луѓето се засолнуваат кога животот ќе го зафати бура. Прекинот никогаш не е лесен, но понекогаш е нужен.

Izbor Психолог ви советува како да се изборите со проблемите

Не го оправдувајте лошото однесување Кон оправдување на лошо однесување посебно се склони жените. Меѓутоа, природното разбирање на жената понекогаш ја прави слепа за вистината. Луѓето со своите секојдневни дела ни покажуваат кои се, а ние мораме да бидеме доволно мудри тоа да чуеме и видиме. Тогаш ќе ви биде полесно да излезе од деструктивната врска. Најголема причина за лутење која го следи секој крај на врска е чувството на предавство, бидејќи еден партнер гради илузија за голема љубов.

Какви бевте пред лошата врска Жените многу почесто и побргу се прилагодуваат во врската одошто мажите и повеќе се склони да ги менуваат навиките. Во такви околности жените лесно забораваат какви биле пред врската. Забораваат дека некогаш биле слободни и задоволни. Во лоша врска е добро да се сетите на тоа. Обновете ги познанствата и пријателствата кои сте ги запоставиле додека сето свое време и енергија сте ги вложувале во лоша врска. Почнете да се занимавате со работи кои ве правеле среќни, а кои исто така сте ги запоставиле.

67 Верувајте во љубов Единствен начин на кој можете да откриете дека на светот навистина постои некој подобар за вас е тој прво во тоа да поверувате. Никогаш не треба да престанете да се надевате, затоа немојте да очајувате и да зборувате дека никако нема да можете да најдете соодветен партнер. Тоа што сте имале лошо искуство не значи дека секогаш ќе биде така. Тоа е само знак дека предолго сте останале во таква врска, а следниот пат на време ќе знаете да ги препознаете и избегнете опасностите. Несреќно вљубен всушност значи дека не сте излегле навреме од лоша врска, а сега тоа сте го научиле.

Не очекувајте среќа преку ноќ Многу луѓе ги прекинуваат лошите врски, но потоа повторно им се враќаат. Зошто? Затоа што мислат дека ќе бидат среќни во истиот миг кога ќе излезат од лошата врска. Меѓутоа, работите не функционираат така. Тоа нема да се случи преку ноќ, бидејќи е потребно време. Кога верувате во својот успех, постепено го губите чувството на малодушност и очај. Запознавање нови луѓе и флерт со нив може да биде забавна активност, но Одредете ги критериумите тоа не мора да значи дека пред вас е Стравот од повторување на историјата потенцијалниот брачен партнер. Опуштемногумина ги спречува повторно да се те се и уживајте во безопасниот флерт и впуштат во запознавање на нови луѓе немојте да размислувате за исходот на и излегување. Меѓутоа, не треба да се тоа. Кога не размислувате опсесивно за плашите, доволно е само да ги одре- запознавање на сродна душа, ќе уживате дите критериумите во рамките на кои во секое запознавање и друштво на интесакате вашата идна врска да се одвива. ресни луѓе. Заштитете се од повторување на грешкиИзвор: “Блиц Жена”, Белград, те така што буквално ќе направите поавтор: Билјана Тасиќ пис на критериуми под кон со новиот партнер нема да одите. Прво потсетете се на однесувањето од лошата врска кое ве правило несреќни, а потоа одредете Препознајте ги најчестите нови критериуми. На пример, ако ваши- проблеми со варењето от поранешен партнер за вас имал само малку слободно време, како нов Десет причини за критериумот одредете дека од идниот партнер ќе очекувате со вас да минува киселина во стомакот повеќе време. Најдобар партнер е оној кој ги дели заедничките вредности со вас. Според податоците на Здружението на Она што вам ви пречи во лоша врска нема терапевти од масачусетската болница и да се промени, само ќе се влоши. гастроентеролози од Харвардскиот медицински факултет, 10% Американци секојдневно чувствуваат печење во хранопроводот, а секој трет жител на САД се жали дека одвреме-навреме на таа тегоба. Жртвите на киселина во стомакот трошат околу два милиони долари годишно на препарати кои ја намалуваат киселоста на желудочниот сок и го ублажуваат непријатното чувство во градите. За човек да се ослободи од киселината во стомакот, неопходно е да се објаснат нејзините причини и сходно на тоа да се преземат одредени мерки.


68

Zdravje i ubavina во фитнес клуб.

Izbor

8. Бремени сте Растот на матката го зголемува притисокот на желудникот и предизвикува киселина. Кон тоа допринесува и хормонот прогестерон, бидејќи го слабее сфинктерот помеѓу хранопроводот и желудникот. Немојте веднаш по јадењето да легнете, а кога одите во постела, завртете се на десната

1. Повремено имате чувство на печење зад градната коска, откако сте изеле нешто масно и презачинето, пржено, солено, сок од цедено јужно овошје или домати Според лекарската статистика, од 30 до 50% пациенти кои се хоспитализирани со дијагноза напад на стенокардија и инфаркт на миокард имаат потполно здраво срце и крвни садови. Се покажува дека силната болка во градите е предизвикана од обична киселина во стомакот. Пациентот најчесто има горчлив или кисел вкус во устата. Можете себеси да си помогнете така што ќе испиете чаша студена вода, млеко или чаша алкална минерална вода. Исцицајте таблета некој антацид (лек кој ја неутрализира киселината во желудникот) од типот “gelusil lak”.

2. Жвакате мастика со ментол (пеперминт или спеарминт), сакате кафе, црно чоколадо, редовно консумирате алкохол или газирани пијалаци Сите тие производи го слабеат долниот езофагеалниот сфинктер (DES), мускул со прстенест облик помеѓу хранопроводот и желудникот. При голтањето тој мускул се отвора за храната да може да помине во желудникот, инаку тој мускул мора да биде затворен за киселината од желудникот да не се враќа во хранопроводот и да предизвикува горушица. Значи, преминете на кафе без кофеин, бело чоколадо, негазирани пијалаци и максимално намалете го алкохолот.

4. Правите големи паузи меѓу оброците Внесувањето на голема количина храна е сигурен начин да предизвикате киселина во стомакот. Затоа лекарите им препорачуваат на лицата склони кон киселина во стомакот повеќе помали оброци во текот на денот. Освен тоа, кога ќе ги завршите оброкот, станете, исправете ги рамениците и останете така барем 1015 минути за храната да се симне во желудникот.

5. Доцна вечерате Водете сметка да вечерате барем три часа пред одење на спиење. Преминувањето во хоризонтала после јадењето допринесува за задржување на храната во хранопроводот. За ноќе да не ве мачи горушица, подигнете го зглавјето за 15 сантиметри (ставете дополнителна перница).

6. Пушите Никотинот ја засилува киселоста на желудочниот сок, а самиот процес на пушење го зголемува голтањето на воздух. Зголемената киселост и притисокот однат3. Сакате лук ре на желудникот се главните причини за Лукот често е причина за горушица. За болката зад градната коска. Престанете да ги избегнете непријатностите, ситно да пушите. сечканиот лук немојте да го динстате на масло, туку прелијте го со врела вода, 7. Имате горушица во фитнес клуб а потоа додајте го на јадењето кое го Подвижната трака, склековите, дигањето подготвувате. Пазарите се веќе полни со тегови, гимнастика за стомачните мускули млад лук, а зелените перца да не ви пре- и другите видови физички активности го чат, држете го во фрижидер, бидејќи така зголемуваат притисокот на желудникот нема да бидат премногу лути. и допринесуваат за враќање на неговата содржина во хранопроводот. Немојте да јадете два до два и пол часа пред одење

страна за желудникот полесно да се празни. Ќе ви помогне и јогурт и грицкање бадеми или немасен кекс. 9. Кашлате Нападите на кашлица предизвикуваат поместување на дијафрагмата, која ја турка содржината од желудникот во хранопроводот. Треба да пиете сируп кој го разбива шлајмот и го олеснува искашлувањето. 10. Земате аспирин Аспиринот е всушност киселина (ацетилсалицилна), која кај чувствителни лица предизвикува надразнувања на осетливата слузокожа на желудникот. Заменете го со аналгин или панадол. Замолете го лекарот да ви препише некој аналоген лек без несакани дејства. Извор: “Блиц”, Белград


Izbor

69


70

Ана Ивановиќ: Се срамам кога ќе видам свои секси слики

Sport

Izbor

Кога во друштво на мама и тато ќе “налетам” на оние свои фотографии во бикини, гледам што побргу да ги тргнам. Сепак, мене многу ми се допаѓаат Поранешната прва тенисерка на светот и победничка на Ролан Гарос 2008 Ана Ивановиќ признава дека ѝ е по малку срам кога со татко ѝ Миша и мајка ѝ Драгана гледа во своите фотографии во бикини! Ана вели дека таа лично е мошне задоволна како испаднала на сликите кои по објавувањето во списанието “Sport illustrated” ја разбрануваа јавноста. Прилично голишавите фотографии на српската тенисерка изработени се за изданието со девојки во бикини на наjпознатиот спортски магази на светот. Реакциите беа различни, а новинарите во

даско, па по него отиде во прегратките на голферот Адам Скот со кој и натаму е во врска. Запрашана дали е вљубена, низ насмевка одговара: - Среќна сум... Според мое мислење, мажот мора да биде силен, стабилен, бидејќи сме ние во фокусот, ние освојуваме турнири, луѓето нас нѐ препознаваат. Тој мора да биде стабилен и да има доверба во девојката и разбирање за неа. Има и други работи слични на нашите, како што се морнарите. И тие половина година се надвор од дома, и ако постои љубов, разбирање, сè е можно. А што се однесува до Вердаско, во одлични односи сме. Драго најсексапилна личност, како и во позираМадрид, каде Ана го промовираше турни- њето, одошто на тениските терени. Нејзи- ми е што е здрав и успешен - вели моменрот, ги интересираше како на таквото ните навивачи често ѝ замеруваат поради тно 58-та играчка на светот. издание на својата ќерка реагираат роди- тоа. Не ги чита текстовите за себе телите на Ана. Ана Ивановиќ е позната како личност која сака да чита. Сепак, кога ќе види во весниците текст за себе, само завртува друга страница. - Не ги читам текстовите за себе, бидејќи умеам да бидам премногу самокритична, и кога ќе прочитам нешто што не ми се допаѓа, се шокирам. Инаку, доста читам на аеродромите и во авионите, а неодамна ја завршив и автобиографијата на мојот идол од детството, Моника Селеш - открива Ана.

Убаво испаднав - Кога сум во друштво на родителите и ќе наидам на тие фотографии, гледам што побргу да ги тргнам. Но, морам да признам дека многу ми се допаѓаат. Инаку, снимањето беше навистина специфично и можам да ви кажам дека ни малку не беше лесно. Јас не сум модел, туку тенисерка. Преслекувањето бикини и облека цело време, со мноштво луѓе околу вас, по малку е стресно. Сепак, среќна сум како сè испадна, бидејќи е голем престиж да се појавиш на страниците на тој магазин искрена е Ана. Ивановиќ во последно време има повеќе успеси на разни избори за најубава или

Немам доволно време за факултет Постојаните обврски, што на тренинзи и турнири, што на маркетиншки промоции и фотосесии, не ѝ дозволуваат на Ана да им се посвети на студиите. - Се надевам дека студиите по економија - Немам никакви проблеми со занимаќе ги завршам во Србија, каде и ги завање со моделинг, бидејќи тоа секогаш го почнав. Меѓутоа, сега немам доволно правам по силните тренинзи. Всушност, време за учење - со жалење констатира уживам во тоа. Тоа е и начин да се промоИвановиќ. вира нашиот спорт, но и да се биде поблиску до навивачите. Што се однесува до До крајот на годината повторно во разните избори, верувам дека на секоја првите десет жена ѝ годи кога ќе се најде на таква лиКога вонспортските теми пресушија, на ста. Тоа е комплимент. Но, секако, јас ред конечно дојде и тенисот. Ана пораимам своја работа која ми е приоритет чува дека чувствува како полека се враќа јасна е Ивановиќ. во својата стара форма. Ана моментно е едно од најпопуларните - Имам чувство дека со мојот нов тим, во лица на светот, а за нејзиниот имиџ докој се тренерот Хајнц Гунтард и фитнес полнително помагаат и љубовните врсстручњакот Демијен Паес, можам да се ки. Прво беше со колегата Фернандо Вервратам на врвот. Навистина сум среќна


Izbor

како работите напредуваат. Моментно не ме интересира толку каде се наоѓам на листата, туку како го удирам топчето. Сè останато ќе дојде на свое, а цел за оваа година ми е да се вратам меѓу првите 10 оптимист е српската тенисерка. Извор: “Press”, Белград

Антиќ: Клупата на Реал е голем предизвик Одговарајќи на прашања на посетителите на интернет сајтот на Eurosport, стратегот на српската национална селекција Радомир Антиќ рече дека Љајиќ и Алексиќ прерано отишле од домашниот фудбал, но и дека тренирањето на Реал од Мадрид секако би претставувало голем предизвик за секој тренер

Sport “Обожувам како Гвардиола ја работи својата работа. Тој не само што ја тренира таа екипа, туку себеси се наметнал како лидер, што му овозможува да ги избегнува замките и да обезбеди место меѓу најдобрите тренери на Барса на сите времиња”, вели Антиќ. Селекторот се осврна и на заминувањето на младите репрезентативци на Србија Адем Љајиќ и Даниел Алексиќ во странство. “Рано е за нив двајца, млади се уште. Тие се сјајни фудбалери, но верувам дека прерано заминаа од домашниот фудбал. Требаше да останат за што повеќе да ја усовршат својата умешност. Ќе беше подобро да бидат трпеливи, но бидејќи се работи за двајца фантастични играчи уверен сум дека во иднина ќе ѝ донесат доста радости на српската нација”, заклучува Антиќ.

71

Поради повреда на коленото Надал имаше доста проблеми од Вимблдон минатата година сè до јануари и Грен слемот во Мелбурн каде се повлече во четвртфиналето. Оттогаш, Шпанецот играше по едно полуфинале, на Индијан Велс и Мајами. “Играв доста добро на сите турнири оваа година. Ништо не освоив, но далеку сум поконстантен и чувствувам дека трофеј нема долго да чекам”, порача Надал. Втората половина од 2009 година беше за потполн заборав кога се во прашање резултатите на Надал, но тој е оптимист пред турнирот во Монте Карло. “После повредата чувствував дека не сум доволно спремен да освојам некој голем турнир, но од почетокот на 2010 година се чувствувам далеку подобро. Мислам дека би можело да се рече дека играта на земја за мене е малку полесна во самиот старт. Чувствувам дека полека се враќам во препознатливата форма. Ќе видиме”, рече Надал кој последната титула ја зеде во мај минатата година во Рим.

Јелена елиминирана во четврт-финалето на турнирот во Чарлстон Дали и после СП ќе останете селектор на Србија? “Тоа не знам. Имам договор со Фудбалскиот сојуз на Србија, но во фудбалот сешто може да се случи ‘преку ноќ’. Немам илузии”. Едно од прашањата беше и дали повторно би ја презел клупата на “кралскиот клуб”, на што Антиќ одговори дека таква можност во овој момент не постои. “За шпекулациите дека би можел повторно да го водам Реал не сакам ни да размислувам сериозно. Пелегрини од нив направи победници, но кога и да се случи пораз луѓето веднаш го обвинуваат тренерот. Јас веќе докажав дека можам да се фатам во костец со било кој предизвик. Ги сакам предизвиците, не се плашам од ништо”, порачува Антиќ и додава: “Враќањето во Реал би бил голем предизвик. Но важна е една друга работа, а тоа е мојата животна филозофија зад себе никогаш да не оставам затворена врата. Не би имал никаков проблем да се вратам на Ноу Камп, Сантјаго Бернабе или на Висенте Калдерон. Имам среќа да се занимавам со она што го сакам. Фудбалот е страст”, вели Антиќ. Стратегот на српската национална селекција го прокоментира и последниот “Ел Класико” во кој Барселона со победата на “Сантјаго Бернабе” од 2:0, направи значителен исчекор кон освојувањето на титулата.

Може ли Меси да ја одведе Аргентина до тронот на Мундијалот? “Секако”, рече селекторот на Србија. “Но, Марадона прво мора да реши што и каде сака Меси да игра. Тој сега помалку учествува во играта, но дава повеќе голови. Ако е потребно, тој ќе биде и најдобриот лев бек на светот, воопшто не се сомневам. Не постои подобар играч и помила личност од Меси”, рече Антиќ.

Најдобрата српска тенисерка Јелена Јанковиќ не успеа да се пласира во полуфиналето во Чарлстон, откако во четврт-финалниот меч загуби од Словачката Даниела Хантухова со 2:1 во сетови - 1:6, 6:3, 6:3

Извор: “Вести”, Белград

Шпанскиот тенисер 11 месеци без трофеј Јанковиќ неочекувано поклекна во дуелот против Хантухова, со која ќе се сретне и во претстојниот меч на национални репрезентации за опстанок во Светската Не така одамна првиот тенисер на светот група на Фед купот на 24 и 25 април во БелРафаел Надал изјави дека се враќа во градска арена. форма и дека чувствува дека е мошне Седмата тенисерка на светот и втор носиблиску од трофејот кој го чека од мај ми- тел на турнирот лесно го доби првиот сет, но во продолжението сосема попушти натата година. Надал учествува на турнирот во Монте играјќи нервозно, со бројни грешки, па Карло, каде ќе се обиде да ја освои та- заслужено го претрпе вториот пораз во мошната своја шеста еднаподруго титула, нивниот петти меѓусебен дуел. а покрај враќањето на омилената подлога задоволен е и со резултатите во 2010 година.

Надал: Ја намирисав препознатливата форма!


72

Вердаско го запре Ѓоковиќ во полуфиналето на Мастерс турнирот во Монте Карло

Sport Откако во вториот гем од првиот сет пропушти две брејк топки, Новак во петтиот успеа да спаси три врзани, но не и да го сочува гемот во кој Вердаско го направи првиот брејк. Истото шпанскиот тенисер го направи во седмиот гем за предност од 1:0. Во вториот сет прв до брејк стигна Вердаско, Ноле исто врати, но потоа следеше серија на Шпанецот од четири врзани гема. Шпанецот Фернандо Вердаско во четвртфиналниот меч го совлада земјакот Алберт Монтањес со 2:1, во сетови - 6:3, 6:7(4:7), 6:0. Вториот и дванаесеттиот тенисер на светот до сега играле седум пати

Страшниот Рафа по шести пат го освои Монте Карло

Рафаел Надал е победник на Мастерс турнирот во Монте Карло, откако во финалето просто го “смеле” земјакот Фернандо Вердаско со 2:0 по сетови 6:0, 6:1 за еден час и 20 минути игра, и така го освои првиот трофеј по скоро една година

Ништо не можеше да го запре петкратниот освојувач на овој Мастерс, кој повторно демонстрираше невозможно прецизна игра и совршено чувство за ритерн, додека на најкраткото Мастерс финале на сите времиња по гемови направи вкупно шест брејка. Практично ништо не можеше да ѝ се замери на играта на Рафаел минатата недела. Покрај очигледната подобра физичка подготвеност, каде значително полесно ги поднесуваше долгите поени и многу трчање, на Надал му е подобрен и сервисот, но и ритернот, кој на најбавната подлога многу му значи. Страшниот Рафа минатата недела во Монте Карло освои 25 од вкупно 33 сервис гемови на свои противници, додека против него се направени само три брејка. Така Надал во шест години во Монте Карло изгубил само пет сетови, од тоа еден минатата година во финалето против Новак Ѓоковиќ. Со оваа победа Надал станал првиот тенисер во историјата кој освоил некој голем турнир шест пати едноподруго.

Во полуфиналето на турнирот од мастерс серијата во Монте Карло Новак Ѓоковиќ е поразен од Шпанецот Фернандо Вердаско со 2:0, по сетови 6:2, 6:2. Вердаско така во финалето се среќава со Рафаел Надал, кој во првиот полуфинален меч, исто така со 2:0 го победи Давид Ферер Најдобриот српски тенисер Новак Ѓоковиќ се пласираше во полуфиналето во Монте Карло откако во четврт-финалето го совлада Аргентинецот Давид Налбандиан со 2:0 во сетови - 6:2, 6:3. Во мечот против Налбандиан, Ѓоковиќ покажа најдобра игра на овој турнир и така дојде на чекор поблиску до големиот дуел во финалето. Најголем придонес за поразот на Новак му донесоа неизнудените грешки, кои ги направи дури 42, за разлика од оние на Вердаско, вкупно 19. Српскиот тенисер направи само 8 директни поени, Шпанецот 12.

Izbor

на АТП турнири, а Ѓоковиќ бил поуспешен и води со 5:2. Последниот дуел против Вердаско Ѓоковиќ го доби минатата година во четврт-финалето на турнирот во Пекинг со резултат 6:3, 1:6, 6:1. Следниот турнир Новак го очекува за една недела во престолнината на Италија, Рим, каде исто така брани финaле.

Нестор и Зимоњиќ ја одбранија титулата Ненад Зимоњиќ и Даниел Нестор ја одбранија титулата во Монте Карло откако парот Нахеш Бупати / Макс Мирни го предадоа мечот, при водство на најдобриот дубл на планетата со резултат 6:3, 2:0. Зимоњиќ и Нестор со оваа победа ја освоија 19-тата заедничка титула и продолжија со сјајни резултати и оваа сезона во која имаат скор 21-5. Ова во 2010 година им беше петто финале, од кои славеа во Монте Карло, Сиднеј и Ротердам.


Izbor

Nedelen horoskop od 19. 04. do 25. 04.

Овен 21. 03. - 20. 04.

Близнаци 21. 05. - 20. 06.

Полни сте со енергија, хиперактивни. Не само што размислувате за патувања, туку наскоро и ќе ги реализирате. Креативноста е нагласена, па се занимавате со уметност. Работа: Исклучително поволен период за полагање испити, усовршување и преквалификација. Не избрзувајте со донесување на одлуки за нови активности. Здравје: Нервната раздразливост е составен дел на вашата колерична природа. Сите огнени знаци се колерични, но Овните предничат. Смирете ги нервите со некое хоби. Љубов: Не е вистински момент за емотивни расчистувања. Партнерот смета дека сте пресилни и не може да ве следи. Избегнувајте караници со Лавови и Стрелци. Совет: Наместо да го обновувате сеќавањето на конфликтите кои се случиле во минатото, свртете се кон иднината. Околностите ви се и тоа како наклонети.

Се наоѓате во период на големи искушенија и непријатности. Тоа би требало да биде опомена за понатамошното функционирање. Учете се да бидете трпеливи. Знајте дека времето работи за вас. Работа: Внимателно поведете сметка за парите, постои опасност од загуба. Избегнувајте било какво инвестирање. Здравје: Стомачните проблеми се од хронична природа. На нив обрнете внимание. Нервниот систем бара динамика. Фрлете се на физички активности. Љубов: Помладите припадници на знакот лесно можат да запловат во брачни води, додека на оние повозрасните им претстојат расчистувања. Старосната граница е околу 30 години. Совет: Доколку сакате да обезбедите посреќна иднина, потребни се жртви. Морате да расчистите со материјалните вредности и да се свртите кон духовното.

Бик 21. 04. - 20. 05.

Рак 21. 06. - 20. 07.

Важен настан ве исполнува со оптимизам. Сами знаете низ што сè требаше да поминете за да го остварите. Мирно почекајте недела - две. Успехот е неминовен. Работа: Ви се нудат неочекувани погодности. Треба да ги грабнете и да не дозволите да бидете инертни. Поволна шанса не се нуди често. Здравје: Опасноста демне во вид на нерационално трошење енергија, што доведува до исцрпеност, а со самото тоа и до болести. Најдете златна средина во сè. Љубов: Водолиите се како создадени за вас. Односите со партнерот се ексцентрични. Правите сè за да го придобиете неговото внимание. Избегнувајте импулсивни реакции. Совет: Се јавува опасност од желбата за започнување многу работи, а ништо да не завршите како што треба. Пожелно е да се концентрирате и да ги завршувате една по една.

Пред дефинитивни промени сте на ниво на личност. Сфативте дека поради квалитет морате од нешто и да се откажете. Наградата е повеќекратна. Работа: Избегнувајте судири на работното место како последица на незадоволство од субјективна природа. Од планетите земете сè што е најдобро, но давајте и вие сè од себе. Здравје: Нервниот систем е делумно вознемирен. Многу одлуки донесувате во таа состојба, па и грешките се неизбежни. За почеток, повеќе кислород нема да пречи. Шетајте! Љубов: Доколку сте во постојана врска, не ви е лесно. Никако да се усогласите со партнерот. Преосетливоста води кон незадоволство. Слободните Ракови мечтаат за идеална љубов. Совет: Бидејќи тежнеењето кон перфекционизам е нагласено, никако да бидете задоволни. Морате да сфатите дека во природата никој и ништо не е совршено, па ни вие.

73

Лав 21. 07. - 21. 08.

Проблемот е едностраната комуникација. Чувството дека другите не ги разбираат вашите потреби е плод на преокупираноста со сами себе - зголемената доза на нарцисоидност. Работа: Не е идеално време за започнување на нови работи, но можете да ги планирате колку што сакате. Пожелни се рестрикции и завршување на заостанатите обврски. Здравје: Можни се проблеми со жлездите и хормоните. Една од манифестациите е вишок на шеќер во крвта. На колачите речете им “стоп!”. Љубов: Со партнерот во вистинско време се однесувате погрешно. Емотивно реагирате кога треба да бидете разумни и обратно. На слободните Лавови нова љубов им чука на врата. Совет: Претераната завртеност кон себе преминува во автодеструкција. Во сè треба да се најде разумна мерка, па и во ова.

Девица 21. 08. - 22. 09.

Иако на прв поглед сè е во најдобар ред, допрва надоаѓаат проблеми. Зголемете ја дозата на претпазливост и не дозволувајте да победи она што не ви е по волја. Работа: Иако својот дел на обврските ги извршувате до перфекција, чувствувате дека соработниците тешко можат да ве следат. Затоа избегнувајте тимска работа. Здравје: Зголемена емотивност во погрешно време може да ве доведе до психосоматски болести. Тука е и неконтролираното консумирање на храна. Крајно време е за внимание. Љубов: Со партнерот сте во прекрасни односи. Предност ѝ давате на домашната атмосфера во која опуштено уживате во нежностите. Слободните Девици се пред нова врска. Совет: Само со Раковите наоѓате заеднички јазик. Обидете се нешто од нив да научите.


Nedelen horoskop od 19. 04. do 25. 04.

74

Вага 23. 09. - 22. 10.

Овие денови се чувствувате соодветно на друштвото во кое се наоѓате. Бидејќи сте емпатични, избирајте го друштвото, па во зависност од тоа и состојбата ќе биде поадекватна. Работа: Деловната состојба не е баш најсјајна. Причината е пасивност и склоност да се потпирате на други. Наместо да сонувате, почнете да се занимавате со поконкретни работи. Здравје: Размислете дали можеби ви е потребен совет? Оптоварени со стравувања се повлекувате во себе. Колку тие стравови се оправдани? Хронични болести се во игра. Љубов: Љубовта бара жртви. Цената е висока, па размислувате за тоа дали се исплати да вложувате во врската. Штом ќе се вклучи разумот, ништо од страста. Совет: Премногу сте се затвориле во својот фиктивен свет. Иако во него добро се снаоѓате, крајно време е да се соочите со реалноста.

Стрелец 23. 11. - 20. 12

Многу припадници на знакот започнуваат нов животен циклус и на него се привикнуваат. Ги сакате промените, па тоа ви годи. Не стравувајте однапред дека од тоа ќе ви здодее. Работа: Можни се деловни патувања и финансиска добивка. Се работи за започнати работи кои успешно ги завршувате. Не планирајте нова работа. Здравје: Нервозата и болестите на органите за варење се последица на лошите планетарни влијанија. Намалете го консумирањето на калорични производи и не се нервирајте. Љубов: Само со Овен се разбирате, иако на прв поглед не изгледа така. Одлично се надополнувате, бидејќи го спуштате на земја. Од останатите знаци - што подалеку. Совет: Бидете потрпеливи и потолерантни. Се учете на работи кои не се во вашата природа. Послушајте совет од соодветни личности. Не сте секогаш во право.

Izbor

Водолија 20. 01. - 18. 02.

Состојбата е под строга контрола. Убаво се чувствувате и уживате во друштвото на драгите личности кои ве сакаат. Среќно! Работа: Иако работите напредуваат, тоа не значи дека треба да се опуштите. Добро разработена организација носи поголема заработка. Финансиска добивка! Здравје: Свртени сте кон овој сегмент повеќе од обично. Хипохондрични сте, но ништо не превземате за да ги спречите непријатностите. Контролирајте ја исхраната. Љубов: Партнерот го оптоварувате со ситничавост. Надевајте на убави случувања на планот на љубовта и сексот. Совет: Се концентрирате на едно, па пропуштате значајни работи. Добро е што сте означиле приоритет, но тој нека не ви биде единствената обврска.

Риби 19. 02. - 20. 03.

Скорпија 23. 10. - 22. 11.

Бидејќи извесна состојба надминавте, одите понатаму. Конечно проблемите се зад вас, а патиштата кои водат кон просперитет пред вас. Тргнете им храбро во пресрет. Работа: Со оптимизам гледате на деловната состојба. Многу Скорпии ги очекува јавен настап и унапредување. Финансиската состојба се поправа. Здравје: Здравствените проблеми се последица на претерување. Работата е индивидуална. За некои тоа се цигарите, за некои алкохолот, а за некои и едното и другото. Љубов: Со партнерот сте на иста бранова должина. Конечно добро функционирате. Слободните Скорпии ги демне еден Лав. Ќе му одолеете ли? Совет: Избегнувајте надмено однесување. Доколку за нешто сте во право, не им го набивајте тоа на другите на нос. Доволно е што самите знаете.

Јарец 21. 12. - 19. 01.

Чувствувате потреба за опуштање и уживање во ситници. Оваа седмица настојувате да работите нешта кои скоро да сте ги заборавиле. Убаво ви е. Работа: Финансиската состојба се поправа. Извесен е приливот на пари, поради што сјаете, комуницирате, но и непланирано трошите. Здравје: Бидејќи сте склони кон разни видови претерувања, пожелно е да бидете поумерени. Склоноста кон бременост е зголемена, па имајте го тоа во предвид. Љубов: Со партнерот се можни ненадејни изливи на страст. Кој би рекол дека сте толку огнени? Всушност, само го надокнадувате пропуштеното. Совет: Подгответе се за непријатни случувања во семејството кои можат да ве исфрлат од рамнотежа. Некој бара зголемено внимание, додека вие им давате приоритет на поважни работи.

Многу припадници на знакот се во тотален хаос. Нептун во Водолија бара комплетна промена на начинот на функционирање, но тие за тоа немаат храброст. Работа: Решенија има повеќе, но тие не ви паѓаат на памет. Морате да бидете поодлучни во донесувањето на одлуки. Сатурн бара акција. Не надевајте се на помош од страна. Здравје: Можни се проблеми со дишните органи. Една од причините на болеста е психосоматска, додека друга е резултат на престој во задушливи простории. Љубов: Со партнерот се можни конфликти поради трачови. Вишите типови на знакот ги немаат овие проблеми, додека кај нижите тие се изразени. Не обрнувајте внимание на озборувањата. Совет: Не е време за донесување на важни одлуки. Ако нешто ви се понуди, добро помислете пред да го прифатите. Поинтензивно работете на себе.

ИЗБОР#31  

Електронски неделник “Избор“

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you