Issuu on Google+

Izbor

Godina II

Broj 28

15 mart 2010 g.

Izleguva vo ponedelnik

Атерирање на небескиот народ

Кунг Фуј Монаси

Белешки од пат: АЗУРЕН БРЕГ

(стр. 11)

Царство на сјај и гламур (стр. 44)

Да, жените глумат оргазам! Но прашање е - дали поради себе или поради него? (стр. 53)

Бланка го одбрани насловот светска првенка! (стр. 65)

Темни сенки на 20-тиот век (14) Октомвриската револуција и нејзините последици - загубени надежи во подобро (комунистичко) утре (II) (стр. 19)


2

Nastani na nedelata Ekonomija Komentari Kolumni Intervju Feqton Nadvor od zakonot Nauka i novi tehnologii Kultura i obrazovanie @ivot, moda, estrada Reporta`i Patuvawa i patopisi Avtomobili Semejstvo Slobodno vreme Zanimlivosti Zdravje i ubavina Sport Horoskop

Електронски неделник “ИЗБОР” Основач и издавач: Зодијак електронско издаваштво, Скопје Стручен соработник за македонско говорно подрачје: Д-р Александар Прокопиев, повисок стручен соработник на Институтот за македонска литература Стручен соработник за немакедонско говорно подрачје: М-р Зоран Димитријевиќ Технички уредник: Александра Исаковска Димитријевиќ Web: http://www.zodijak.info Контакт и претплата: kontak@zodijak.info Првиот број излезе на 31 август 2009 г. “Избор” излегува секој понеделник.

Izbor


Nastani na nedelata Од друга страна, опозицијата во ПодгориАкадемик ца наведува дека е ова своевиден скандал, бидејќи е вон секоја памет Ѓукановиќ, “каПремиерот на Црна Гора прогласен за ко најлош студент и никаков стручњак” да протектор на Европската академија добие вакво признание. на науки и уметности во Салцбург, Лидерот на опозиционата Демократска црногорската опозиција “цркнала” од странка Ранко Кадиќ во изјавата за “Курир” смеење поради ова “унапредување” вели дека за придонесот на Мило Ѓукановиќ кон науката не би требало да се трошат многу зборови. - Најлош студент, никаков стручњак и исто таков придонес кон науката. Додуша, така функционира тоа во Црна Гора - со што помалку знаење станувате академик! Кога зборуваме за тој “демократ-

Izbor

Премиерот на Црна Гора Мило Ѓукановиќ стана академик! На ова највисоко признание не му претходеа години работа, усовршување во одредена област ни макотрпни научни трудови, туку доделување на признание на Европската академија за наука и уметност. Ѓукановиќ во Салцбург е прогласен за протектор, што е највисоко признание на оваа академија!

ски” референдум, цела Европа знае дека станува за кражба. Но, ете, дел од европските структури го наградува она што тие го прават. Со доволно пари можете да бидете и меѓу 20 или пет најзаслужни луѓе во

3 Гора, а ќе беше далеку поинтересно на присутните да им раскажеше нешто за шверцот на кокаин и цигари. Тој во процесот на разградување на Југославија имаше голема улога, сето време ја спроведуваше политиката на меѓународната заедница и за тоа, ете, и е награден - вели Мандиќ. Меѓутоа, политичкиот соборец на Ѓукановиќ - Миодраг Вуковиќ наведува дека споменатата награда е израз на задоволство за секој Црногорец.

- Претседателот на Владата на Црна Гора станува член на угледната ЕАУН, и тоа на нивен повик, што ни покажува дека во ова лудо време Европа подобро ја познава Црна Гора одошто некои нејзини граѓани. Тој човек успешно кормилари со земјата со својата екипа, го заслужи ова признание, бидејќи создаде независна држава без потреси, по мирен, демократски пат - наведува Вуковиќ. Што рекол Мило на доделувањето на наградата Во поздравниот говор пред академците во Салцбург црногорскиот премиер заслугите за академската титула ѝ ги препиша на својата држава.

Во свечениот говор премиерот се заблагодари на подарената доверба и додаде дека референдумот 2006 година, кога Црна Гора се одвои од Србија, веројатно и влијаел да го добие ова престижно признание.

историјата, а со доплата тоа може да биде и во кожен повез - ироничен е Кадиќ. Андрија Мандиќ, лидерот на Нова српска демократија, тврди дека Ѓукановиќ нема

- За тоа нè препорачува и начинот на кој ја обновивме својата модерна држава допирни точки со било која академија, пред неполни четири години - по мирен, освен ако на некоја од нив се проучува демократски пат, на референдум, според организиран криминал. највисоките европски стандарди, прв пат - Ѓукановиќ во говорот во ЕАНУ зборуваше во долгата историја на Балканот. Верувам за референдумот за независност на Црна дека тој настан пресудно влијаеше на ва-


4 шата одлука да ми го доделите ова високо признание - уверен е Мило, кој додаде дека тоа го доживува “како големо признание на резултатите кои Црна Гора, денес најмладата членка на СЕ и ОН, ги остварила на патот на својот демократски и економски просперитет”. Извор: “Курир”, Белград

Апел од Москва: Сребреница беше операција на западните специјални служби Елена Гускова, шеф Раководител на Центарот за изучување на современата балканска криза при Руската академија за науки во отворено писмо до пратениците на српскиот парламент тврди дека руските научници утврдиле многу противречности во официјалната верзија за Сребреница!

Почитувани пратеници на Собранието на Република Србија! Центарот за изучување на современата балканска криза на Институтот за славистика на Руската академија на науки Ви се обраќа во врска со прашањето за осуда на злосторствата во Сребреница. Денес проблемот на Сребреница стана предмет на политички спекулации, во кои се вовлекуваат Србите, иако се појавуваат сè повеќе податоци дека Сребреница е испланирана и добро изведена акција на западните специјални служби. Лагата за Сребреница се шири по светот со огромна брзина и борбата со неа станува сè потешка. Муслиманската верзија за жртвите никој и не се обидува да ја провери, сите ја прифаќаат како аксиом. Сепак, податоците за бројот на жртвите не се потврдени со факти, сликата за на-

Nastani na nedelata станите во јули 1995 година останува нејасна, податоците противречни, а многу обвиненија - измислени. Ние во Институтот организиравме меѓународна конференција посветена на Сребреница. Во работата на конференцијата учествуваа повеќе од 30 научници од разни земји. За прв пат правници, историчари, патологоаналитичари, демографи и истражувачи од други области анализираа многу податоци, пронајдоа многу противречности во официјалната верзија и покажаа нова методологија на истражување на бројот на жртвите. Сите настани се ставени во историски контекст, отворени се нови аспекти на настаните кои ја менуваат општата слика на случувањата. Тоа даде можност поинаку да се гледа на проблемот за Сребреница и да се почне со преиспитување на официјалната верзија.

Според нас, да се брза со признавање на своја вина и со извинување не треба сè додека сите околности врзани за настаните во Сребреница не бидат разјаснети и не станат општо добро на јавноста. Инаку тоа ќе биде тежок товар и обвинение на грбот на целиот српски народ, ќе стане потврдна на верзијата на “натовците” за вината на Србите за сè што се случувало на Балканот во 90-тите години и оправдување за бомбардирањето 1999 година. Нам ни се чини дека сега главна задача е да се испита тој сложен период од војната во Босна и Херцеговина, да се проверат сите факти, да се покажат нови податоци, да ѝ се дадат на науката, медицината и правната експертиза сите објавени факти, да се спроведе анализа на документите, да се обелодени причинско - последичната врска со претходните настани врзани за уништување на српското население и да му се даде на светот праведна слика за настаните во Сребреница. Сè уште се живи сведоците и учесниците на тие настани, проговорија холандските миротворци, ги објавуваат своите истражувања научниците, меѓу останатото и на Западот. Не треба српскиот народ да е одговорен

Izbor

за она што не го сторил. Не треба раководството бесконечно да се извинува, да се понижува, подривајќи ја така самопочитта на народот. После тоа, утре никој нема да појде да ја брани Татковината, нема да ја штити својата земја и да се бори за нејзина независност. Центарот за истражување на современата балканска криза на Институтот Славјано-

веденија на Руската академиоје наука е спремен да ги соедини силите со српските научници и научниците од други земји да се проучи случајот Сребреница.

Елена Гускова, доктор по историски науки Раководител на Центарот за изучување на современата балканска криза на Институтот Славјановеденија при РАН Извор: “Фонд за стратешка култура”, Москва, пренесено од “Стандард”, Белград


Izbor

Албанија се согласи на истрага

Тирана, после притисокот на Обединетите Нации, се согласи со истрага за наводната трговија со човечки органи после судирот на Косово 1999 година. Истрага како одговор на неоснованите обвиненија, засновани на непоткрепени докази, рекол Иљир Мета Заменикот премиер и министер за надворешни работи на Албанија Иљир Мета изјавил дека албанската влада е спремна да соработува со меѓународните институции, после тврдењата на официјални лица на ОН дека Тирана спречува меѓународна истрага за трговија со човечки органи во текот на судирот на Косово и Метохија 1999 година.

Nastani na nedelata Мета рекол дека албанската влада “соработувала блиско и без воздржаност со Меѓународниот кривичен трибунал за поранешна Југославија, особено со истражниот тим кој ја посетил Албанија 2003 година, за да ги испита таквите обвинувања кои се покажаа како неосновани���. Албанската влада има цврста намера да го заврши тој процес и така “да го затвори поглавјето за таквите злосторства во Албанија еднаш за секогаш”, додал албанскиот министер за надворешни работи. Тирана и властите во Приштина, претходно, одбиле да покренат истрага за наводите кои ги објавила поранешната обвинителка на Хашкиот трибунал Карла дел Понте, наведувајќи дека се работи за “про-

5 Српските правосудни функционери наведуваат дека албански терористи на Косово и Метохија, во текот на воените судири на крајот на деведесеттите, киднапираните Срби ги префрлале во Албанија, по што ги убивале и им ги земале органите, кои се продавани на црниот пазар. Истрага за тој случај води и специјалниот известувач на Советот на Европа Дик Марти, кој изминатите месеци, исто така,

се најде на мета на сериозни критики од Тирана и Приштина, а во текот на престојот во Албанија беше спречен да го посети местото Бурел, каде, наводно, се наоѓала импровизираната болница во

“Албанската влада е спремна да соработува со меѓународните институции како одговор на неоснованите тврдења, засновани на непоткрепени докази за трговија со човечки органи во Албанија во текот на војната на Косово”, рекол Мета за албанската агенција АТА.

паганда насочена против Албанците”. Функционерот на ОН Филип Алстон, порано, ја обвини Албанија дека спречува меѓународна истрага за обвиненијата за мачење, убивање и трговија со човечки органи во текот на судирот на Косово и Метохија 1999 година.

која на заробените Срби и останатите неалбанци им се вадени органи. Истрага се води за судбината на околу 300 лица, кои исчезнале после доаѓањето на меѓународните сили на Косово, во јуни 1999 година и кои, како се претпоставува, се убиени во логори на северот од Албанија. Извор: “РТС”


Nastani na nedelata Косор го даруваше Папата вање на гледиштата и на Папата и на премиерката. Таа тоа време го искористи да со злато и сребро, а тој неа го извести Бенедикт XVI за поддршката на Хрватска во евроинтеграциските стресо круничка межи на соседните земји, за состојбата на Претседателката на хрватската тоа подрачје, особено во Босна и Херцеговина, и за положбата на Хрватите во таа Влада Јадранка Косор на папата Бедржава. недикт XVI му ја повтори благодар- Потоа се придружија и членовите на носта на Хрватска на поддршката хрватската делегација: синот на премиерво хрватско - словенечкиот договор ката Ловро Шкопљанац, министрите Шутериторијалните спорови да се ре- кер, Бишкупиќ, Ивиќ и останатите, со воошат со меѓународна арбитража бичаена размена на дарови: Папата ја до6

- Тоа е начин како се решаваат проблемите - повторил Папата и во разговорот со хрватската премиерка, која тоа им го пренесе на новинарите. Поглаварот на Католичката црква разговараше со Јадранка Косор приватно предвидените 25 минути, со помош на преведувач од едната и од другата страна, освен во самиот почеток. Тогаш Папата на италијански ја запраша премиерката кои јазици ги говори, а таа исто така на италијански му одговори: “Англиски и хрватски”. Предвиденото време за разговор остави од прилика по пет минути за чисто изнесу-

би скулптурата “Трет ден”, за Исусовото воскресение, од лиено сребро, Библија во злато и сет пенкала, а за возврат подари крунички како поттик за молитва. Со кардиналот државен секретар Бертони претседателката на хрватската Влада, според нејзините зборови пред новинарите, разговарала за спроведување на четири договори помеѓу Хрватска и Светата Столица, и за темите за кои разговарала и со Папата, со посебен акцент на хрватското “враќање дома” во Европската унија, и за тоа дека Хрватска влегува во Унијата не откажувајќи се од своето наследство, туку внесувајќи ја својата култура и другите вредности. Јадранка Косор и членовите на делегацијата го посетија и Хрватскиот папски завод на свети Јероним во Рим, каде добредојде им посака ректорот монсињор Јуре Богдан.

Извор: “Јутарњи лист”, Загреб

Izbor


Izbor Интервју со претседателот на ИО на Хипо Алпе Адриа банката Владимир Чупиќ

Евро наместо динар неизводливо Клучна улога во процесот на деевризација би можело да одигра Министерството за финансии со издавање на долгорочни хартии од вредност, номинирани во динари

- Во овој момент 70% од трансакциите во Србија се индексирани во евра, 90% од заштедите на граѓаните во банките се во евра, при што најголем дел и до динарската и од девизната заштеда се со краткорочен карактер - наведува Чупиќ. Тој истакнува дека е многу тешко да се има доверба во динарот доколку имате проблем со инфлација, со курс и постојани предизвици и шокови.

- Високиот степен на доминација на еврото ја намалува ефикасноста на монетарната политика, бидејќи не можете да влијаете на основните монетарни и макроекономски движења во земјата, затоа

Ekonomija што значителен дел до трансакциите се извршува во странска валута - рекол Чупиќ и додал дека, со јакнењето на довербата во динарот, Народна банка на Србија би можела поефикасно да ја контролира инфлацијата и да спроведува други монетарни мерки. - Кога имате постојан надворешно трговски дефицит, дефицит на платниот биланс и висок степен на задолженост во странска валута, тогаш ефикасноста на монетарната политика е доведена во прашање - забележал Чупиќ.

Според негова оценка, клучно прашање кое се поставува сега е избор: дали треба да се фиксира курсот или да се премине на евро и дали постојат економски или политички претпоставки за такво нешто или да се јакне улогата на динарот. - Јас не можам да тврдам, не знам во оваа ситуација какова би била политиката на Европската унија во поглед на воведување на еврото во Србија. Јас мислам дека не

би биле премногу среќни, особено во сегашнава ситуација со Грција. Мислам дека тоа едноставно не би можело и дека не би било изводливо. Од друга страна,

7

останува алтернативата да се јакне улогата на динарот во домашните трансакции, бидејќи динарот на некој начин ја изгуби функцијата на пари како мерило на вредноста или чувар на богатството - рекол Чупиќ, кој смета дека е клучно прашањето како да се зголеми бројот на трансакции кои се одвиваат само во динари. Чупиќ ја истакнал оценката дека улогата на Министерството за финансии е апсолутно од пресудно значење, во емитување на долгорочни државни обврзници во динари, кои би воспоставиле базична цена на динарот. - Во овој момент ние не знаеме колкава би можела да биде каматата на динарски кредит на пет години или на десет години. Тоа е нешто што е од примарно значење - рекол тој и се согласил дека субвенциските кредити на Владата на Србија во динари се сигурен чекор кон тоа, но дека проблемот е како тоа да се направи на подолг рок.

- Добро е што Владата субвенционира кредити само во динари и јас таа мерка ја поддржувам - истакнал Чупиќ и нагласил дека клучно прашање е како да се одреди репер цената на домашната валута на подолг рок, односно, референтната камата. - Кога се зборува за рамномерен регионален развој и за јавни приватни партнерства, не може да се очекува општините да емитуваат свои обврзници, а тоа да не го прави Министерството за финансии - рекол Чупиќ. Извор: “Глас јавности”, Белград


8

Izbor


Komentari да живееш со својата пластична “виза” Матура во Њујорк картичка. Тоа глобално село во кое живееИзвестувачот на Европскиот парла- ме, глобалниот капитализам кој во Србија влезе заедно со солзавецот на петти окмент за визна либерлизација Тања томври. Фајон порача дека итно мора да се Тој ден почна нашиот пат кон визната

Izbor

запре бранот на нови емигранти во ЕУ и апелираше Србија на своите граѓани да им ја објасни суштината на укинување на визите. И еве веќе десет дена никој да ни објасни во што е суштината

9 бегаат како акционери на НИС и Телеком. Заминуваат луѓето со имиња и презимиња, додека се враќаат овие со прекарите. И затоа наша последна шанса се овие половина милијарда европска помош за науката. Тоа е последната шанса да се

Наместо тоа, премиерот заминува во Брисел ним да им објасни дека е тоа некоја визна мафија која се обидува да го запре нашиот пат во ЕУ. Цветковиќ и неговиот белгиски колега Лаерм, сепак, како никогаш порано, заклучуваат дека Србија е најдемократската земја во Европа, поради што Белгиецот под итно ќе ни ги врати сите наводни азиланти.

либерализација. Горан Свилановиќ вети укинување на визите во 2003 година. Но, Шиптар, Змија, Будала и Пацов, инспирирани со политичката мудрост на Аца Томиќ, видоа поинаков пат за Србија. И потоа визите паднаа дури шест години И затоа Цветковиќ сега, штом ќе стигне во подоцна, кога е остварен тој нивен сон за земјата, треба да ни ги објасни нам и тие уставно и територијално заокружена Срнаводни азиланти - каква е тоа земја од бија. која во континуитет се бега повеќе од 60 А Србите продолжија да бегаат... Сега години. Каква е тоа земја каде последниот голем научник кој се вратил бил Милутин Миланковиќ, заедно со Караѓорѓевиќи пред толку години. Тоа е суштината на сите наши визни либерализации. Мене оваа година ми е 15 години од матура... Што е суштината на “Фејсбук”, на кој со мојот виртуелен клас веќе со месеци се договарам каде е најевтино да ја прославиме матурата: во Белград или во Њујорк... Бидејќи, првиот ред (бубалиците) сите се во Америка, треба да стигне и Џони од Камерун, Нешо од Нов Зеланд, а редот до вратата, оној по висина, целиот се смрзнува во Канада. Дали е тоа можеби суштината на белиот шенген? Да нема граници, да не е битно каде живееш. Секаде да можеш да патуваш, да јадеш и пиеш, да се облекуваш,

врати Милутин Миланковиќ, а не Аркан, Гишка или Јоца Амстердам. И, еве, ветувам, ќе им го пренесам тоа на моите харвардовци ова лето во Њујорк. На прослава на матурата... Заклучивме. Поевтино е... Извор: “Press”, Белград, автор: Вељко Лалиќ


10

Izbor


Izbor Атерирање на небескиот народ

Кунг Фуј Монаси На Србинот непријател не му треба. Тој сè може сам

Се тепале до сега меѓусебно Србите на бојно поле, се тепале на улица, се тепале во Собранието... за стадионите и да не зборувам. А секој граѓанин на Србија е потенцијален навивач. До сега можел да

Kolumni Единствено Србите до сега не се тепале во црквите и манастирите. Но, морало еднаш да има и прв пат. Сега и обложувалниците можат да излезат со квоти за следните борбени дуели помеѓу навивачите на владиката Артемие и приврзаниците на владиката Атанасие. А како дошло до тоа мо-

насите покрај патрологијата и догматиката, да му го посветат своето време на кик-боксот, американското борење и слични кунг фуј вештини? Сè започнало така што петочлената црковна комисија, предводена од митрополитот Амфилохие и владиката Григорие, установила дека Симеон Виловски, кого владиката Артемие во декември минатата година го именувал за свој заменик, толку многу крадел, како, Боже ме прости, да работел на издавање на граѓански дозволи. Кога неподобштините на Виловски

учествува во тепачки меѓу навивачите на “Звезда” и “Партизан”, четници и партизани, љотиќевци и недиќевци, монархисти и републиканци, Срби и Србијанци, Караѓорѓевиќи и Обреновиќи, патриоти и домашни предавници, глобалисти и националисти, а богами, Броз да не ги притегна онолку своите генерали, малку недостасуваше да дојде и до масовна тепачка излегле на виделина, бргу се собрал Симеѓу Првата и Втората пролетерска. нодот. Го сменил владиката Артемие и го поставил владиката Атанасие Јевтиќ за администратор на епархијата. “Епископ Артемие е добар и чесен човек, но работите премногу им ги препуштил на другите кои го компромитирале”, изјави во таа пригода патријархот Иринеј. Мангупите од нашите редови, како што би рекол неумрениот другар Ленин, упропастиле многу морални гиганти, водачи на револуција, а не па еден владика... Уште додека Синодот заседавал, се собрале пред Патријаршијата вљубениците во името, ликот и делото на владиката Артемие, уверени дека зад сè стои некаква вселенска ујдурма и светска завера. Давале поддршка или како веќе се вика

11 тоа давање, кога некој по јака зима цупка пред зграда во која нешто се одлучува. Милиција го обезбедувала собирот, а било и многу ладно, па не дошло до тепачка. Сè е надоместено следниот ден во Грачаница кога монасите покажале широк дијапазон на боречки знаења и способности, кои до сега вешто ги криеле од јавноста.

Така Грачаница стана српски манастир Шаолин во кој дамнешната 527 година Бодхидхрама го заснова зен будизмот и ги постави темелите на тамошните боречки вештини. Испадна дека Брус Ли и Џеки Чен, за овие спрскиве, се обични ѓакони. А во гнездото на Артемие дошло до масовна поддршка со тупаници и нозе, со обилно користење на жлездите за плунка. На мегдан истрчале и кунг фуј мајстори во мантии, прикажувајќи му на целиот свет завидно ниво на духовна спремност. Во срцето на Србија, на Косово значи, одржано е во таа прилика првото неофицијално првенство во монашки боречки вештини. Благодарение на српското уверение дека секогаш е во право оној кој ќе остане на нозе, а важи и обратното, оној кој падне по првиот удар не може да биде во право - во Грачаница е одржано симболично српско натпреварување во убедување.

Внимателен посматрач на ова витешко натпреварување веднаш можел да забележи како натпреварувачите се физички добро подготвени и како работата на рацете им е на завидно ниво. Силата на ударите покажала дека борците негуваат подеднаква вера во Христос како и во својата тупаница. Така се бранат боите на сопствената мантија! Меѓутоа, поради вистината, мора да се признае дека на поединци ножната техника не им е појака страна. Ни блокадите не биле на соодветно ниво. Поедини духовници, се виде тоа на снимката, паѓале веднаш, после првиот удар со нога. Со такво паѓање не може далеку да се стигне! При користењето на нозете како средство за убедување, еден број духовници се по-


12 кажал недоволен асортиман на удари. Повеќето потези со нога завршувале под појасот. Доколку се сакаат сериозни резултати на следните натпреварувања, поединци мораат да овладеат со таа убава вештина на водење на српски дијалог - со нога во глава. Со раздвижување на литургиите може значително да се подигне нивото на удари. За тоа тренерите на обете екипи мораат да водат сметка при организирањето на следниот меч. Публиката очекува натамошен напредок на оваа српска благородна вештина. Ниедно кандило, на пример, не пукна во глава како средство за убедување. А можеше...

Kolumni потегнуваат нож или утока, би се угледале на нашите “кунг фуј монаси” - каде би ни бил крајот?! Зошто сè кај нас се случува, како да не сме сосема “во винкла”?

Izbor

кој многу не се брза на воз. Не крадат ни оние неспособните, но како што нè учи историјата, неспособни Срби нема. Има само такви кои не се во ниедна странка, па со самото тоа не се ни на функции од кои може да се краде. Има време, ќе дојде и тој ден кога секој жител на Србија ќе биде некој функционер кој има каса или барем ќе води некоја хуманитарна организација.

А кога ќе дојде тој ден, па сите се збогатиме затоа што сме биле блиску до некоја каса, па кога ќе облечеме мантии и тргнеме во Европа - има таа Европа само да се пуши. Како оној пат Хиландар, пред реновирањето. Кога ние ќе дојдеме и ќе ги донесеме своите мантии, од Европа нема да остане ни камен на камен. Извор: “Илустрована политика”, Белград, автор: Петар Лазиќ

Но, не можеме да речеме дека овој меч, кој се одигра во нашиот Шаолин, не го восхити светот. Напротив. Беше прва вест на сите телевизиски емисии кои донесуваат прилози “Без коментар”. Тоа се оние снимки наменети за забезекнатите. Зборови тука навистина не се неопходни. Сликата говори сама за себе. Филмот “Во гнездото на Артемие” ги шокираше дури и вљубениците во ликот и делото на Брус Ли. Мораме во оваа прилика да го пофалиме и достоинственото држење на органите на редот. Беа неутрални, си стоеја настрана, како што и им приличи на чуварите на манастирите во зимскиот период. Само за потсетување, не така одамна, под закрилата на Црквата инаугуриран е нов метод на лечење на наркоманите - со лопата по грбовите на штитениците.

Преку ноќ како општество израснавме повеќе богаташи одошто тоа на Америка ѝ успеа во времето на прохибицијата. Такви се нашите капацитети. Имаме несонувани потенцијали во производството на крадци. А како се раѓаат нашите, нели, богаташи? Со проста делба, нема друг начин... Кога ќе расечете една политичка функција на два дела, секој дел продолжува да живее додека не искраде онолку пари колку што таа функција е тешка. По тој принцип се збогатија многу членови на управни одбори, претседатели на општини, советници... Зошто тогаш луѓето од Српската православна црква би биле поинакви, кога ќе дојдат во ситуација да бидат исти како своите колеги, лаици? Близината на парите во Србија од памтивек подразбирала нивно благотворно влијание на карактерот и моралот. Впрочем, единствен јазик во светот на кој “е, стварно си крадец” претставува комплимент - е српскиот. Во Јапонија некој поради таква пофалба би го убил соговорникот. Настаните во Грачаница по кој знае кој пат покажаа дека Србија е планета за себе. Во Собранието пратениците се гаѓаат со чевли, по ходниците министрите ги милуваат новинарите со тупаници, монасите се тепаат по манастирите... А мини-

Медицината на тој начин е збогатена со модерни сознанија, па можеше да се очекува и дека борбите во Грачаница ќе се одвиваат во таа насока. Овој пат, меѓутоа, не беа користени никакви помагала. Секој од присутните натпреварувачи го користеше само она што му го дал Господ. Ех, кога стрите пишуваат љубовни песни. Сум денешните клинци, кои за секоја ситница читал! Во оваа земја не краде само оној

Лаза Не се сеќава кога за прв пат забележа дека тој и Лаза, всушност, се две личности. Некои луѓе го нарекуваат својот Лаза совест, втори, оние поучените, го викаат алтер его; а тој оној скриен Пера едноставно го викаат Лаза - онака, нагалено

Не се сеќава, значи, кога за прв пат се скара со Лаза, но што повеќе време поминуваше сè помалку беа заедно. Тој, на пример, се будеше во шест и умираше од страв да не задоцни на работа, а Лаза остануваше да се излежува во креветот; башка рацете - башка нозете, и тоа


Kolumni попреку! Се тетеравеше по улиците така петел, сè некои отмени места на кои заспан и сè уште поспан поради својот Ла- отсекогаш сакал да отиде. Лаза се забаза, а доаѓаше на себе дури околу десет, вуваше до максимум, а тој сè исто - фаскога и Лаза ќе се разбу��и. цикли, впивачи, режачи на хартија, Мора да се признае, многу го сакаше сво- клипови, “хефталици”, етикети... јот Лаза. Тогаш, еден ден, Лаза се врати. Поцрнет, Лаза беше русокос - тој пепелесто сив. Тој ослабен, добро му стои... Се гледаат, а беше кукавица, Лаза - херој! Лаза секогаш нему некако непријатно: веќе нафрлил би смислил што да му одговори на некој стомак, косата му паѓа, забите му се нишабезобразник, но што вреди, кога тој не ат. Го гледа така Лаза, па му вели: - Некои смееше ни да писне? Тој ја сркаше супата, луѓе стареат како катедрали, а некои како а Лаза јадеше нечујно, господски. Или да “каљачи”! земеме ваков случај: тој ќе се натреска како земја - на Лаза не му е ништо, трезен! И што вреди што Лаза ќе смисли некои прекрасни работи кога нему му плетка јазикот па не може да се изрази. И додека Лаза им шепоти на девојките на уво “Вечерва дамо кај Кнезот на бал...”, тој простак - цап - колено! После и тој и Лаза ќе добијат шамар, па Лаза му се лути и не сака со него да разговара една недела. - Па добро, Лазо, ѓубре едно! - говореше често. - Што замислуваш дека си ти? Дон Кихот? А Лаза молчи, се лути.

13 Човекот никогаш не беше сигурен со Лаза. Еднаш така му плукна во бујон! Друг пат, пак, му ја преврти чашата вино на новиот грао костум. А еднаш, пак, Лаза, да простите, му се покака на глава пред кафеаната “Грмеч”. И сеедно што секоја вечер вика: - Лазо, симнувај се доле, те гледам! Лазо, те гледам, симнувај се дрвото! Лаза не се симнува. Се прави важен. Има високо мислење за себе. Не сака да се дружи со секакви.

- Што се врати, црни Лазо - го прашува а мене таман ми е убаво, напредувам во службата, милина една, веќе советник станав... Набргу по враќањето на Лаза, него го пензионираат од здравствени причини. Што било? Им наредил на портирите во своја Или, се случувало, ќе го повикаат да се из- надлежност да не го пуштаат Лаза во зграјасни за нешто на седница, сите зјапнале дата! Го испратиле на посматрање и тој во него и чекаат, му дале збор и двајца му раскажал на лекарот сè за својот однос заверувачи на записник да заверуваат, а со Лаза. На лекарот Лаза му се допаднал тој ни да бекне. Му се собрало грлото, сè на прв поглед. За пациентот, инаку, немал гледа што Лаза ќе направи. А Лаза ѕирка високо мислење. Веднаш сфатил во што од микрофонот и му испружил јазик. Што е работата! Веднаш забележал дека Лаза и да заусти, Лаза само му шепоти “лажеш, се крие на лустерот и ѕирка озгора. Па лажеш”... лекарот му зборувал за “одвојување на - Па добро, Лазо, ѓубре едно - повторно личноста во пренатрупаните услови на уртој - ми ја уништи, бре, кариерата, дали си бан живот”. На Лаза сè му е јасно - нему нити воопшто нормален? Марш надвор, не што. Излегле одвоено од ординацијата. ме вознемирувај додека работам! Тој отишол на пиво, а Лаза прекупат во И еден убав ден, Лаза навистина си ги паркот, да му ги брои голтките. спакува куферите и отиде. Ма, не се ни - Цркни, Лазо! - му довикувал преку улисврти. цата, па народот се смеел.

И така, го пензионираа во најубавите години, а Лаза се прослави во градот. Сите веќе знаат за Лаза. Па кога ќе наиде, а луѓето го прашуваат: Перо, каде ти е Лаза? - Каде е? - одговара луто. - Ене го, на дрвото! Лазо симнувај се доле да се поздравиш со господин комшијата! Лазо, ѓубре, те гледам... А кога Лаза сепак не се симнува од гранката, тој по обичај слегнува со рамената и вели: - Што да правите? Секој има свој Лаза...

Izbor

Здравјето инаку добро го служи. Тој е оној нискиот, полу ќелав човек кого го гледате во Македонска улица на пладне: гужвата не ја забележува, чекори со наведната глава и мавта со рацете објаснувајќи нешто многу важно.

Некаде во септември минатата година, Лаза дефинитивно се пресели на дрвото - Толку години проживеавме заедно - ку- над кафеаната “Три шешира”. Па кога некаше овој по него - а ти, така, отиде, без што ќе излаже, Лаза го гаѓа со костени и збор! шишарки. Луѓето говорат: гледај, почнала И го продолжи животот без Лаза. есен, а тоа, всушност, Лаза од бес ги корне Повремено добиваше разгледници: Пал- лисјата и ги фрла на тротоарот. Тоа тој се кара со својот Лаза. ма де Мајорка, Копакабана, Попокате-

Момо Капор


14

Izbor


Intervju 15 - На каирската публика ѝ се претставив во три наврати со три претстави, улогата на Амнерис во операта “Аида”, култното ремек-дело на Верди, кое е и напишано Кармен повторно за отворањето на Суецкиот канал. Ме радува што нивната публика ме прими со патува во Египет отворено срце, иако таму бев потполно Мецосопранот, првенка на Операта непозната. Обостраното воодушевување на белградското “Народно позориш- после два настапи крунисано е со солистички концерт, на кој на сцената ми се те”, има зад себе успешна кариера придружи и мојот син Павле, а овие деи среќен живот. По тој ѕвезден пат нови, исто така со странски колеги, поч- Можела да избира Настапувајќи во многу значајни светски тргнал и нејзиниот син Павле... нувам проби за премиерата на “Кармен”, театри - во Венеција, Верона, Палермо, Варшава, Бон, Мадрид, Женева, Праг, Сеул - ги остварила сите водечки улоги од мецосопранскиот фах: “Трубадур”, “Дон Карлос”, “Аида”, “Моќта на судбината”, “Севилскиот бербер”, “Вертер”, “Кармен”, “Орфеј”, “Пикова дама”, “Риголето”... За некои од нив добила и награди за најдобри уметнички остварувања, а се чини, сепак, дека ја идентификуваат со фаталната Кармен.

Izbor Не само за работата: ДРАГАНА ДЕЛ МОНАКО

- Точно е дека во светот најмногу ме ангажираат за таа улога, бидејќи велат деМалку се уметници кои за една година закажана за 16 март - најавува Драгана ка ретко во една личност се спојуваат повеќе пати се повикани да гостуваат во не криејќи колку ѝ годи третманот на вис- темпераментот, бојата на гласот, опсегот некоја престижна оперска куќа, како што е тинска дива и голема ѕвезда за која таму и физичкиот изглед. Можеби ќе звучи патетично ако кажам дека лично, секој каирската Опера. Таа привилегија ја имала важи. лик кој го толкувам подеднакво го сакам, првенката на белградскиот Народен теано тоа е вистина, бидејќи одамна сум во тар, мецосопранот Драган дел Монако. ситуација да можат да избирам што ќе Веќе ги спакувала куферите, и ќе лета за пеам и го пеам само она што го сакам. Египет да настапи по четврт пат.


16 Се покажа дека во својата кариера веќе сум отпеала сè што сакала и сега ми преостанува само да се надградувам и да траам - констатира Драгана.

Себеси не се замислувала како оперска пејачка. Како мала, постојано говорела дека ќе биде лекар, за да им помага на луѓето. Судбината сакала да се занимава со музика, и без неа, вели, не би можела да живее, а сепак не живее само за музиката. - Уживам во операта, за мене оперската сцена е место каде и самата добро се забавувам. Но, останав потполно на земја и сфатив дека ниедна професија, колку и да е благословена, величествена и од бога дадена, не може и не смее да биде единствена цел во животот. Сè би било бесмислено деновите да не ми се исполнети и со оние обични пријатни моменти кои исто така ми причинуваат задоволство. Да дојдам дома, да го уредувам домот, да спремам вечера, да им телефонирам на пријателите, да учам со Павле...

Сака да биде најдобар тенор - Да се одгледува дете да биде здраво, право, во мојот случај беше мошне комплицирано, бидејќи ние двајца живееме сами од 1996 година. Многу патувам и одвојувањето на обајцата секогаш ни паѓаше, бидејќи сме врзани еден за друг. Кога остануваше, секогаш “скокнуваше” мајка ми, на што сум ѝ бескрајно благодарна.

Intervju Но, кога и да имав прилика, го водев со себе. Многу се мачевме и двајцата за да бидеме заедно. Авиони, гардероби, проби... Кога го заспивала не му пеела оперски арии, туку “лептирићу шаренићу” и “један мали зека”, што сега им пее и на своите мали внучиња од сестра. Но, гените се гени.

- Павле од малечок говореше дека сака да биде оперски пејач. Бидејќи тогаш беше многу рано да учи пеење, прво заврши нижа школа за клавир, за сега, со шеснаесет години, конечно да запише и соло пеење во Музичкото училиште “Војислав Вучковиќ”. Не сметајќи ги школските

приредби, неодамна имаше и свој прв професионален деби пред бројна публика, кога, како специјален гостин, се појави на мојот целовечерен рецитал во каирската Опера. Тој страсно сака да биде на сцената и желба му е да биде најдобар тенор на светот! - додава нашата соговорничка.

Izbor

- Жал ми е кога ќе помислам кој пат треба да го мине и од што сè ќе мора да се откаже, а повторно, ако веќе има талент, а го има, немам право да го запирам во тоа. Можам само да го поддржам. Често го потсетувам дека мојата слава и славата на дедо му не е и негова слава, и дека тој,

ако сака нешто да постигне, мора апсолутно самиот да го оствари. Останува времето да покаже дали така ќе биде, иако е прилично јасно каде сè води - вели гордата мајка. Не само музика Драгана потекнува од професорско семејство и образованието секогаш било многу


Intervju важна работа, а не само музика, и музика. ри гласот. Природата ја обожува, и тоа Нејзината мајка, инаку професор по кни- во летниот период; студ, снег и мраз не жевност, сметала дека децата треба нави- поднесува. стина сестрано да се образуваат, па тоа Кога е дома, не се шминка и не е оптоваважи и за Павле. рена со тоа како изгледа. Не мора да - Павле е стипендист на приватната гим- внимава на килограмите, бидејќи не е назија “Милутин Миланковиќ” и оди во склона кон дебелеење. На претстава губи втор клас. Одличен ученик е, ги сака и по два-три килограми за една вечер, па странските јазици и го интересира и кни- изгубената енергија може да ја надомести жевноста. Сè стигнува. Мислам дека сум со квалитетен оброк, да речеме со еден успеала исправно да го воспитам и тоа добар бифтек. Во сè, истакнува нашата сого сметам за свој најголем успех - верува говорничка, ги слуша сигналите на своето Драгана дел Монако. тело и според нив живее. Единствено за што жали и што во некое догледно време планира себеси да го исполни се патувања.

Izbor

- Оперскиот пејач е заробеник на својата професија. Иако, такаречи, го обиколив светот, мислам дека сум видела помалку од просечен турист, бидејќи пеејќи големи, носечки улоги со огромна одговорност, се тргав од сè што може да му наштети на гласот. Деновите, па и месеците на гостувањата најчесто ги поминувам помеѓу театарот и хотелската соба, се пазам од дожд, сонце, ветер, провев, дим, клима, прав... Но, тоа е мој избор. Во суштина, нема горчина. Со помош на Бога и верувајќи само во добро, конците ги држам во свои раце и можам да речам дека живеам убав, дури и возбудлив живот. Апсолутно сум задоволна, среќна и сакана жена - загадочна е Драгана.

Анегдота: Од базен на сцена При една посета на Каиро, Драгана отпеала серија претстави и потоа, признава, цел ден поминала во базен и во шопинг. Бидејќи следниот ден требало да патува за Белград, таа вечер, додека претставата траела, навратила само да се поздрави со екипата и диригентот. - Чукнав на вратата и реков: “Маестор, многу успех, се надевам дека ќе се видиме скоро”. Се завртев и - отидов. Кога, маестрото во грашоци пот трча по мене и вели: “Се гледаме побрзо одошто мислевте”. Нивната Амнерис паднала во несвест во гардеробата, пред да излезе да го отпее оној најстрашен четврт чин. Ме убедуваше да излезам на сцена и да ја завршам претставата, која, инаку, ја пренесуваше телевизија. Не ми беше сеедно, цел ден бев на сонце, ништо немав јадено и се плашев да не го расипам феноменалниот впечаток кој го оставив во својот претходен настап. Сепак, испив чај со доста шеќер да ја повратам енергијата, бидејќи немаше време да облекувам костум, ми префрлија црна гурабија преку фармерките и излегов на сцена. Секако,

На синот - името на дедото - Мене и сестра ми нè одгледа мајка ни. Татко погинал кога сум имала само пет месеци, така што не го помнам, па централна машка фигура во мојот живот беше дедо ми Павле. Нему му ветив дека ако имам син, ќе се вика Павле и дека ќе биде крстен во Соборната црква. Мојот поранешен сопруг се согласи со тоа, така доживеав овации и така ја спасив претшто целото име на нашиот син е Павле ставата. Утредента осамна наслов во каирМарио дел Монако - вели. скиот печат - “Од базен на сцена”. Тогаш апсолутно ги собрав сите нивни симпатии. Рано на спиење Драгана многу рано легнува и рано стануИзвор: “Политика”, Белград, ва. Додуша, седум часот не е рана зора, но автор: Дана Станковиќ за многумина уметници е мислена именка. На тој начин може сè да постигне. Осум часа сон ѝ се неопходни да го одмо-

17


18

Izbor


Izbor

Feqton

Темни сенки на дваесеттиот век (14)

19

Октомвриската револуција и нејзините последици - загубени надежи во подобро (комунистичко) утре (II) Зошто баш сè почна во Русија? “Можеби затоа што имавме најмногу срце, а најмалку леб”. - Иља Еренбург “Токму затоа што беше на границата помеѓу развиениот Запад и угнетениот и заостанат Исток”. - В. И. Ленин На крајот на февруари (1917 година) започнатите немири се ширеле со сè поголема жестина, за на 8 март (23 февруари по стариот - тогаш уште официјален календар) прераснале во отворена сеопфатна побуна против владејачкиот режим. Силината на побуната, како и истакнатите цели кои со истата сакале да се досегнат, навестувале дека на прагот е, несомнено, сеопфатно револуционерно случување.

Во следните два дена, по текот по кој се движела, како и со веќе остварените некои од целите, на сите веќе им било потполно јасно дека на просторите на царска Русија започнала буржоаска револуција (по споменатиот датум, овие револуционерни настани, заедно со низа други кои непосредно потоа уследиле, во општествените науки останале забележани со заеднички назив - “Февруарска револуција”). Проценувајќи ги сите непогодности кои револуционерниот замав за царскиот систем ги донесува, Царот ја распуштил

Думата, што го искористиле незадоволните со состојбата во земјата од истата и, во соработка со истакнатите лидери на револуционерните случувања, формираат “Привремен Извршен Комитет”, како основен легитимен орган на власта во земјата. Револуционерниот замав не се намалува, туку сè повеќе се шири, па така, веќе на 12 март војската ја откажува својата послушност и масовно преминува во редовите на бунтовниците. Тогаш, веќе и самата мошне зајакната, револуционерната власт тргнува во освојување на самиот врв на царскиот режим. Во следните два дена заземени се во походот Адмиралитетот, Зимскиот дворец - Ермитаж, Петроградската тврдина и скоро сите позначајни институции на власта во

Петроград, што на бунтовниците им овозможува да започнат и со првите револуционерни репресалии над припадниците на сега веќе стариот - бивш - режим, со апсења на некои од членовите на руската влада. Привремениот Извршен Комитет, потоа, и официјално ја прогласил привремената влада на Русија формирајќи го, истовремено, Совјетот (во Петроград) со некои прерогативи на извршната власт што, кратко потоа, ќе услови период на двојна власт. Сепак, тогаш - во првите денови на февруарската револуција, привремената влада (“Привремениот Извршен Комитет) сè уште има силна - преовладувачка - поддршка во однос на Совјетот, кој, главно, делувал под контрола на Болшевиците.

Царот, Николај Втори Романов - во ноќта помеѓу 14 и 15 март, доброволно се откажал од својата царска власт поверувајќи му ги прерогативите на регентство на својот брат Михаил. Но, Михаил не сакал во овие нестабилни, бурни и крајно опасни времиња, да се плетка со царските овластувања, па и тој абдицирал, за потоа, увидувајќи дека револуционерните настани со својот тек го носат во неврат царизмот во Русија, еден по друг, и сите членови на царското семејство да го одбијат понуденото регентство, со што, по четири века свое упорно траење, царизмот во Русија да отиде во историско минато. На власт, со сè уште добро мнозинство на свои приврзаници,


20

останала привремената влада, на чие чело - како еден од најавторитарните членови - како некој вид претседател, чиј збор се слушал, а неговите налози се исполнувале, бил Александар Фјородович Керенски. Но, настаните кои уследиле не оделе

на страната на привремената влада, туку, главно грешките и превидите на истата, стануваат силни аргументи за спротивставените радикални Болшевици. Имено, привремената влада немала ни сила ни способност да се избори со затечената ситуација, пред сè со енормната економска криза, која била во пораст низ цела Русија. Воените неуспеси, огромните човечки жртви и губењето на териториите, но и заканувачката офанзива на Германија, наметнувале итни решенија, со кои, барем донекаде, би можело да се запре натамошното пропаѓање на земјата. Болшевиците, од друга страна, во немоќта на привремената влада ја гледале својата шанса - истакнувајќи го барањето Русија веднаш да излезе од војната. Кратко по смирувањето на првиот револуционерен бран, веќе на 2 и 3 мај, улиците на Петроград повторно стануваат поприште на немири, кои се шират и наскоро ја за-

Feqton

Izbor

фаќаат и Москва со нејзината поширока околина. Немирите не се смирувале, па нараснатото незадоволство, пред сè кај работничките и воените маси, кулминирало во првата половина на јули, останувајќи запаметено како “јулски денови во Русија”. Овие немири, без сомнение,

биле “помогнати” и од големата јунска офанзива која - на Рускиот фронт, ја презела Германија. Керенски, во желба да го запре налетот на Германците, ја испратил на фронт скоро целата својата воена резерва, што, пак, овозможило каква - таква стабилизација на фронтот и запирање на натамошното непријателско напредување. Сепак, ова не можело да го намали незадоволството кај граѓаните, предизвикано со ужасите на тешката економска ситуација во земјата, па незадоволните, организирани и преводени од Болшевиците - заедно со група од 20.000 вооружени морнари од Крондаштад “марширале” во Петроград, истакнувајќи го барањето власта да ја преземат Совјетите. Престолнината сепак им одолеала на овие немири, па владата по смирувањето, ги обвинила Болшевиците и нивните водачи - пред сите Ленин и Зиновљев, дека стоеле зад оваа побуна со цел да ја зграпчат своите намери, врвот на болшевичката власта. Што, впрочем, сосема сигурно и партија морал, во страв од одмазда и била правата вистина. Не успевајќи во евентуални апсења, да премине во илега-


Izbor

ла. Останувајќи без непосредниот и цврст контакт со самиот врв на партијата, а и самите работејќи во услови на полу илегала, Болшевиците, сепак, во текот на јули и август, успеваат својата положба да ја консолидираат. Радикалните антивоени социјал-демократи, се стопиле со болшевиците, зајакнувајќи ја така, не само бројчено, оваа екстремно левичарска организација. Ова особено ќе има важност во настаните кои допрва ќе следат - кога токму тие кадри пристигнати од редовите на социјал-демократите: Троцки, Јоф и Константин Јуренев, со своите

умешни организациски способности, особено ќе допринесат во подигнувањето и зачувувањето на виталноста на болшевичките походи за заземање на Петроград. Борбата за положба и доминацијата на членовите на Привремената влада, повремените поголеми и помали афери, без сомнение имале голем удел во подоцнежните настани. Во таа смисла и таканаречената Корниловљева афера може да се означи за еден од пресудните настани, кои, со своите последици, директно влијаеле на токовите на идните случувања.

Керенски со право верувал дека - поради зачувување на владата, но и многуте идни активности кои секако ги имал на ум, бил неопходно потребен воен заповедник. Во таа смисла на таа положба го именувал Лав Корнилов. Меѓутоа, новоименуваниот командант имал нешто поинакви планови, па скоро веднаш по именувањето, сметал дека дошол поволен момент токму тој да

Feqton ја преземе сета власт во Привремената влада. Кога Керенски конечно сфатил што всушност во Петроград се случува било доцна. Панично, во надеж дека сепак ќе успее да ја сочува својата влада, не само што ја прифатил помошта од болшевиците, туку, потполно сигурен во нивите “добри” намери, на болшевичката “Црвена гарда” ѝ ги отворил и воените магацини снабдувајќи ги, така, со солидно наоружување, сè во желба со заеднички сили да го спречи освојувањето на Петроград, кое според сознанијата на Керенски, Корнилов веќе го започнал.

21 Така Корнилов со оваа своја авантура успеал во она во што Болшевиците не можеле. Угледот на Керенски и Привремената влада неповратно бил загубен. Болшевиците, нагло, израснале во најсилна политичка организација во Петроград, што од своја страна, значело дека е само прашање на време кога ќе се решат на поход кон потполно преземање на власта. На почетокот на септември (1917 година) Троцки станува претседателот на Совјетот кој, на својот четврт Конгрес донесува одлука за подигање на востание (по потреба и вооружено). Владимир Илич Ленин во

Корнилов, односно неговите војници, на крајот не се ни обиделе да го освојат Петроград. Бидејќи делегација од “Црвената гарда” ги убедила да се запрат на железничката станица, сосема спротивно на наредбите на нивниот командант - Корнилов. Петроград, така, без никаква борба, бил спасен, но овој настан - како што ќе се покаже - станал голема пресвртница кон нови бурни настани, би можело да се утврди и како плодоносен зачеток од кој навистина започнала Октомвриската револуција. Имено, Болшевиците добро ги искористиле заканите на Корнилов, и откако и официјално биле прогласени за бранители на престолнината, придобиле мноштво нови приврзаници, што од своја страна, предизвикало пад на популарноста на владата на Керенски и голема разочараност на народните маси во истата.

таа цел разработува план со детали за тоа идно востание, како и неопходни методи за потполно освојување на власта. Болшевиците, подготвувајќи се за овој поход на самиот врв на извршната власт, непрекинато инсистираат на прекин на војната со Германија, што им донесува уште поголема популарност кај народот. Во војската, со својата политика и инсистирање на склопување мир, веќе имале остварено значително мнозинство.


22 Feqton Сепак, водечкото јадро на Болшевиците - по прашањето за создавање на сите неопходни услови за востание - не било единствено. На една страна се наоѓала радикална група, на чие чело бил Лав Давидович Бронштајн - Троцки, која барала востанието да започне веднаш, спротивно на оние кои сметале дека сè уште не се стекнати сите неопходни услови за така обемна и одлучувачка акција, кои би гарантирале потполн успех на болшевичката револуција. Конфликтната ситуација, со своја одлука, ја разрешил самиот Ленин, “пресудувајќи” дека ситуацијата е “созреана” и дека треба веднаш да се започне со револуционерен преврат. Владимир Антонов - Овсенко. Зимскиот дворец го чувале Козаци, женски баталјон

Izbor

децении потоа се прикажувало, како во официјалните хроники на Октомвриската револуција, така и во многу филмови и други описи на овие настани. Бројни

филмови, снимени значително подоцна - многу од нив и со ознаки “автентични документи”, ги прикажувале овие настани како некаков голем јуриш на Зимскиот

Востанието започнало на 23 октомври (на 5 ноември по новиот - Грегоријански календар) 1917 година, кога Јан Анвелт

ги извел своите левичари на улиците на Талин (тогашен Естланд). Два дена потоа Владимир Илич Ленин ги повикал сите Болшевици на побуна. Немирите во Петроград, поведени под геслото - побуна против неефикасната Привремена влада, во текот на својот поголем дел, поминувале без некои значајни вооружени судири. “Црвената гарда” ги зазела поважните установи на власта во престолнината, не наидувајќи на некој поголем отпор. Конечно, по испуканите артилериски плотуни од всидрениот крстосувач “Аурора”, во ноќта на 24 октомври (6 ноември) во 21 часот и 45 минути, започнал јуришот на “Зимскиот дворец” - традиционалното седиште на врвот на извршната власт. Јуришот го предводел

и одред на млади кадети од воената академија. Отпорот не траел долго, па дворецот е освоен околу 2 часот по полноќ, на 25 октомври (7 ноември) 1917 година. Освојувањето на Зимскиот дворец подоцна е прогласено за официјален датум на Октомвриската револуција. Самиот тек на оваа акција не бил ниту драматичен, ниту силовит како што тоа со

дворец, со жестоки борби и мноштво жртви, како и бројни херојски дела. Бидејќи поголем отпор сепак немало, Болшевиците успеале мошне бргу да завладеат со сите поважни точки во престолнината, а со заземањето на Зимскиот дворец, во кој се наоѓал скоро целиот состав на Привремената влада, практични извршиле и државен преврат. Веќе следниот ден, на Вториот Серуски Конгрес на


Feqton Совјетите формално била преземена и назив) го сочинувале 650 избрани делевласта. Керенски, додуша, се обидувал гати, од кои 390 биле од редовите на

Izbor

23 излегувале, испровоциран со ваквиот нивен “опортунистички став”, Лав Троцки, со потсмев им дофрлил: “... Вие сте бедни, изолирани поединци; ... Вашата улога е веќе одиграна... Одете таму каде и припаѓате: во кантата на историски смет...”.

Работата на Конгресот е продолжена, по усвојувањето на декретот за премин на власта, утредента, на 8 ноември. Тогаш, како основа за новата (Совјетска) влада, Конгресот, до свикувањето на Уставотворното собрание, решил да се образува привремена влада на “работници и селани”, која официјално ќе се нарекува “Совјет Народних Комесара” (СОВНАРКОМ - скратено), кога, како негов прв претседател е поставен Ленин, комесар за надворешни работи Троцки, а за внатрешни Алексеј Иванович Риков. Формиран е, меѓу оста-

потоа да организира и некој вид контра напад, но, ниту имало доволно сили за некоја посериозна акција, ниту меѓу присутните воени состави постоела било каква волја било што да се направи, освен неопходните активности кои имале за цел единствено спасување на сопствените животи. Без сомнение, правилно проценетите услови и одличната подготовка на сите детали на востанието, донеле и брза победа, практично без жртви и некои посериозни “огнени канонади”. На историската сцена на светската цивилизација стапил “Комунизмот” - надеж во подобро утре, основан на мислите на великаните на угнетените маси - преточен во дело на болшевичките Совјети и нивното освојување на власта. Вториот Серуски Конгрес на Совјетите (претставници на работниците и војниците - како што официјално гласел полниот

Болшевиците (со уште стотина лево ориентирани Социјал-револуционери, што без сомнение, “гарантирало” донесување на саканите одлуки). Кога е објавено дека Зимскиот дворец е освоен, Конгресот веднаш го усвоил подготвениот декрет за премин на власта на “Советот на претставници на работниците, војниците и селаните”, со што револуцијата била и практично верификувана. Сепак, самиот чин на премин на власта не поминал без несогласици. Средишното и десното крило на социјал - револуционерите, како и меншевиците, не биле уверени дека ваквото пренесување на власта е потполно легитимен чин, сметајќи дека Ленин и неговите приврзаници - уште пред усвојувањето на резолуцијата, нелегално, веќе ја презеле власта. Затоа, незадоволни со декларацијата усвоена на Конгресот истиот и го напуштиле. Додека

натото, и посебен одбор за прашања на националноста, на чие чело бил поставен Јосиф Висарионович Џугашвили - Сталин.

Веднаш по изборот на Совјетот на Народни Комесари и неговите напред наброени извршни тела, се пристапило кон усвојување на декретот за мир и декретот за земја. Декретот за земја, всушност, ги


24 ратификувал сите веќе извршени акции, кои самостојно или под водство на Болшевиците, селаните ширум Русија веќе ги презеле, заземајќи приватни поседи на припадници на царскиот режим и поделувајќи си ги меѓу себе. По освојува��ето на власта во Петроград и неговата непосредна околина, Болшевиците покренале широки акции и на останатите простори на сега веќе бившото Царство, со цел потполно освојување и зацврстување на својата доминација, наидувајќи, при тоа, главно на помалку или повеќе слаб отпор, (освен во Москва, каде борбите со противниците на Болшевиците траеле две недели). Својата

Feqton всушност, само во Талин. На првите избори кои новата власт ги организирала на просторите на Русија - кои биле под нејзина контрола, на 12 декември 1917 година, Болшевиците не успеале да однесат победа. Се чинело, во прв момент, дека нивната револуција била со краток здив. Изборниот пораз, меѓутоа, тие не го сметале за некоја значајна причина освоената власта да им ја препуштат на другите сили. Уставотворното собрание, до чии одлуки власта требало да ја врши “Совјетот на Народни Комесари”, свикано е на 18 јануари следната 1918 година. Оценувајќи дека ситуацијата во работата на Собранието не се

Izbor

одвива во сакана насока, болшевичкото раководство донесува итна одлука за прекинување на заседанието на истото, па во склад со таквата одлука, на 19 јануари го обелоденува декретот со кој Уставотворното собрание се распушта, а со истиот Совјетот - како класна установа, се одредува како единствен можен организатор (и носител) на борбата против отпорот на другите (богати, феудални) класи, но и како иден организатор на поставување на “цврсти темели на новото социјалистичко општество”.

На тој начин, претворајќи го изборниот дебакл во своја победа, болшевичката власт “застанала на нозе”, со што и “правно” ја втемелила својата организација во сите сфери на новата власт, за која, сепак, требало допра да се избори, во многу потешки и посурови услови на новата, “и тоа како крвава” граѓанска војна.

Продолжува Приредил: Зоран Димитријевиќ

превласт Болшевиците мошне бргу ја оствариле само на просторите на Царството каде мнозинско население било од руска националност. Нешто поинаква била ситуацијата каде Русите не биле мнозинство. Така на пример, во Украина уште порано, на 23 јуни 1917 година, основана е “Украинска Народна Република”, која силно ја поддржувал украинскиот конгрес на Совјети, формиран веднаш по февруарската револуција. Новонастанатата ситуација довела до вооружен судир со Болшевиците и нивната влада во Петроград, кој резултирал со прогласување на независност на Украина, на 25 јануари 1918 година. Во Естонија ситуацијата била уште покомплицирана. Тука “никнале” две потполно спротивставени влади, па така, на 28 ноември 1917 година, естонскиот ДИЕТ прогласил независност, додека бргу потоа, на 8 декември, естонскиот Болшевик Јан Алквет - го поддржал Ленин, прогласил своја власт, останувајќи во мнозинство,


Izbor

25


Nadvor od zakonot

26

Izbor

Бланка за лажниот порно филм: “Немам тетоважа на тој дел од телото” Атлетичарката сè уште не го видела лажниот порно филм. Филмот е стар две години и јасно е дека некој со лаги сака да ѝ наштети пред настапот во Доха

Само еден ден пред настапот на квалификациите за Светското првенство во сала во Доха, каде ја брани титулата, на Бланка Влашиќ ѝ е нанесена неправда за која некој би морал да одговара. Имено, на некои интернет портали е понудена снимка на порно филм на која, наводно, е хрватската најдобра атлетичарка. Никој не сакал да плати десетина илјади куни за филмот, но, без оглед на пропаднатиот обид за изнудување на пари, филмот бргу се прошири. Гледајќи го филмчето кое во оригинал трае четири минути, заклучивме дека нема теорија на него да е Бланка. Станува збор за личност која ѝ е само слична, но тоа сигурно не е таа. Прво, девојката на снимката не е ни приближно висока како Бланка, а второ, има тетоважа на левата, долна страна од стомакот. - Немам поим за што станува збор и немам никаков коментар. Тетоважа? Не, немам ниедна на тој дел од телото - се јави Бланка од Доха, каде тренира за настапот на СП во сала. Интересно е дека снимката е поставена на еден интернет порно портал на 4 јануари 2008 година. Тоа да е вистина, тешко дека никој 2 години не би реагирал. - Такво нешто да се пласира во јавност кога ѝ е потребна концентрација за важни настапи навистина е низок удар - рекол

Влашиќ. Бланка е преголема спортистка за да си дозволи такво нешто. Вистина, пред пет години се појавија нејзини фотографии во топлес, но тогаш Јошко Влашиќ, нејзиниот татко и тренер, рече: - Знаевме за тие фотографии и беше само прашање кога ќе се појават. Тоа беше грешка која нема да се повтори. Се надеваме дека оваа глупост нема да влијае на настапот на Бланка во Доха. тренерот на Бланка - Бојан Мариновиќ. Очигледно е дека некој сакал на брзина да заработи пари забележувајќи ја сличноста помеѓу девојката на филмот и Бланка

Извор: “Вечерњи лист”, Загреб, автор: Дамир Мрвец


Izbor

27


28

MSI WIND U160

Лаптоп чија батерија трае 15 часа Лаптопот Wind U160 на компанијата MSI започна да се продава во САД. Станува збор за модел кој, освен со тенкиот дизајн, може да се пофали со исклучително долговечна батерија

Nauka i novi tehnologii Izbor малициозен код да го замаскира своето 3D весници во Белгија недело како рамка со веродостоен изглед кој би влегол во моментот на посета на неговата страница и би му препорачал на корисникот да ја покрене помошта со копчето F1. Со притискањето на копчето малициозниот код би се извршил на компјутерот со помош на VBSCript, наведува “Тпортал”. Microsoft сè уште не издал лепенка за тој сигурносен пропуст, па за сега им препорачува на корисниците да се воздржат од притискање на F1 доколку тоа од нив го побара некоја интернет страница. Познатиот софтверски див не прецизирал кога може да се очекува сигурносна лепенка Белгискиот весник La Derniere Heure која ќе го реши проблемот. издава посебно издание во 3D варијанта, кое се продава со посебни очила. Сите фотографии и огласи во ова посебно издаMicrosoft во инсталацијата ние имаат тродимензионален ефект, само текстот изгледа класично.

ги “внел” Safari, Chrome, Firefox, Opera...

MSI Wind U160 во категоријата на лаптопи се вбројува со големината (10 инчен монитор со резолуција 1024х600 пиксели) и цената (379,99 долари). Останатите карактеристики му се солидни: оперативен систем Windows 7, Intel процесор Atom N450 CPU, со работен такт 1,66 GHz, еден GB DDR2 меморија, хард диск со капацитет 250 GB, читач на картички, три USB 2.0 портови и WiFi и Bluetooth поврзување. Но, она што најмногу ќе го привлече вниманието на купувачите е елегантниот дизајн со едвај видлив touchpad, тастатура слична на оваа во лаптопот на Apple MacBook, со само 0,78 инчи (околу 2 cm) дебелина и веќе спомнатата батерија која, според тврдењата на MSI, ќе издржи 15 часа работа.

Уредникот на весникот, Hubert Leclercq, вели дека немаат натамошни планови со користење на 3D технологијата поради високите трошоци, пренесува ХРТ. Коментаторите во Франција ја поздравиле храбМилиони корисници на Интернет рата иницијатива на овој весник, но резулво Европа од сега ќе можат од опе- татот го оцениле далеку од совршен.

ративниот систем Windows да користат читачи на Интернет кои му се соперници на “Internet Explorer”, соопшти Европската комисија

Комисијата ја поздравила одлуката на Microsoft да им дозволи пристап на другите програми за прегледување на Интернет и оценила дека е ова корисно за потрошувачите. Предупредување на најголемата светска софтверMicrosoft: Корисници на “Microsoft”, ска компанија, била присилена да го отвоWindows XP - внимателно ри својот оперативен систем за другите читачи на светската мрежа во склад со со копчето F1! договорот кој е постигнат во декември и активиран на 1 март. Microsoft ги предупреди корисниците Корисниците на нови компјутери од сега на Windows XP да се воздржат од по покренувањето на системот ќе бидат притискање на копчето F1 кога тоа во можност да избираат меѓу 12 проод нив ќе го побара некоја интернет грами за преглед на Интернет и нема страница. Причина е сигурносниот автоматски да бидат ограничени само пропуст кои сè уште не е решен со на “Internet Explorer”. Комесарот на ЕУ за пазарна конкуренција Joaquin Almunia лепенка рекол дека оваа одлука ќе ги поттикне натпреварувањето и иновациите. Во рамките на Windows, од сега ќе бидат понудени и програми како “Apple Safariа”, “Google Chrome”, “Mozilla Firefox” и норвешката “Opera”. На Microsoft поради монополското однесување му се заканиле со казна - одземање на 10% од вкупната заработка, која во првите шест месеци од минатата година достигнала 58,44 милијарди долари. Спогодбата се применува во 27 членки на Полскиот програмер Maurycy Prodeus го ЕУ, Исланд, Норвешка и Лихтенштајн, а ги открил најновиот сигурносен пропуст на опфаќа оперативните системи “Windows Windows XP. Постои можност творец на XP”, “Windows Vista” и “Windows 7”. Извор: “Тпортал”

Laclercq изјавил дека биле потребни два месеци да го подготват посебниот број. “Секој слушнал за 3D филмови, телевизија и видео игри, па го прифативме предизвикот”, објаснил.

Извор: “Бљесак инфо”, Загреб


Izbor

29


Kultura i obrazovanie на нашите земји, да достигнат ниво на Невозможна ситуација стоковна размена во смисла на враќање Историјата на дипломатијата тоа на растот од седум и пол проценти во однос на 1939 година, ако како индекс нема да го забележи, а се случи вака: земеме сто, а ќе видиме и што може да се Унила, ќерката на Првиот министер направи со долгорочните кредити кои нена дворот на едно северно кралство, одамна ги баравте од конзорциумот црна лудо се вљубила во убавиот Зека, металургија... селанец од Уб, додека овој чекал да се - Како се вика тој човек? - скокнал амбасаврати во татковината после заро- дорот. беништво - Зека од Уб! - процедил Првиот министер. 30

Izbor

Што има тука да се разговара? Ќе ѝ го дадат толкувачот во рака и готово!

Никој не знае каде се запознале, ни како, ни на кој јазик; никој не знае каде воделе љубов и колку долго, а се случило вака: во мај 1945 година Зека од Уб, кого војната го фрлала ваму-таму по цела Европа, косел трева на имотот на Првиот министер, заедно со уште пет земјаци и еден Италијанец од Сан Бенедето дел Тронто. И баш кога седнал да касне со другарите под еден див костен, во грбот го удрила мала топка. “Што е ова, добога, браќа?” повикал Зека од Уб, кој никогаш не видел како се игра голф. Толку се налутил што после бомбите и куршумите го гаѓаат, над сето тоа, и со некакви топчиња, па убаво седнал на неа и продолжил да појадува.

- Ништо вие не грижете се, екселенцијо! рекол амбасадорот. - Ќе го ископаме ние, па таман и игла во пласт сено да е... И така, полетале телексите и дипломатските курири на сите страни, а Унила само седи во кулата, молчи, тагува и Наскоро, дотрчале и играчите, а меѓу нив копнее од ден во ден. Држи ваму, држи и Унила. Барале секаде околу косачите, таму, го пронашле убавиот Зека како пие барале и барале, а Зека сето време убаво пиво пред задругата во Уб. Прво ништо си седел и се правел невешт. На крајот, по- не признавал, но третиот ден сепак просле едно половина час, му паднало жал за говорил: да, вели, имаше една малечка, русокосата Унила, па ѝ го подал топчето и а вие судете како знаете и умеете; јас не така прв пат им се допреле прстите. можам повеќе! Неволјите започнале оној ден кога убавиот Тука веднаш го одвеле на потстрижување Зека отпатувал со првиот транспорт дома, и капење, а ноктите на нозете и рацете во Уб. Унила престанала да јаде и не про- лично му ги средувал предвоениот педиговорила повеќе ни еден единствен збор. кир на кралот. После го облекле во ДипПо извесно време нејзиниот татко го по- ломатскиот магацин од глава до петици, сетил југословенскиот амбасадор, кој уш- ни мајка родена да не го препознае! Три те носел воена униформа, нагорена на по- дена пола државен протокол го учел убавеќе места. Му го раскажал целиот случај. виот Зека да јаде со нож и виљушка и да Таква и таква работата, вели, очајни сме, се брише со салвета, а не со ракавот. единица ни е, помагајте ако за Бога зна- - Па, добро, бре, Зеко - го прашал некој ете! Од своја страна, јас ќе направам сè човек од протоколот - како си разговарал билатералните односи, кои поради поли- со ќерката на министерот ако не знаеш ни тиката на нашата Конзервативна партија еден единствен збор, на ниеден јазик на не се ни блиску до нивото на можностите светот?

И така, третиот ден, кога се завршила скратената обука по убаво однесување, Зека е вселен во една испразнета вила на Сењак, а наместо послуга го служеле луѓето од протоколот, преоблечени во мајордомуси. Истата вечер, со специјален, кралски авион, стигнала во Белград и Унила. За малку не се запрепастила кога видела како живее типичен југословенски земјоделец, кој, наместо волови, во градината имал само бели божури.

На бакнувањето крај му немало! Не излегле од постелата до следниот ден на пладне, а потоа појадувале кладовски кавијар со шампањ. Вистина, на убавиот Зека потколениците му биле модри од клоцање, бидејќи мајордормусите постојано го удирале под масата кога нешто ќе погреши. Заслепена од љубовта, Унила не забележувала ништо чудно во однесувањето на својот сакан, а сè што ќе промрморел преведувачот го разубавувал, така што постојано излегувал фин и поетичен. И така, после телефонскиот разговор со тато, Првиот министер, стоковната размена меѓу напите две, не баш пријателски земји, рипнала преку ноќ за седум и пол проценти во однос на 1939 година. Но, сè има свој крај, па и оваа невозможна ситуација. На петтиот ден, во момент на невнимание на шефот на церемонијалот, додека вечерале покрај запалени шесто-


Izbor

краки свеќници во барокната трпезарија (а баш јадеа ракчиња), Зека ја испи водата од сребрениот сад во кој пливаше резанка лимон, па на ќерката на Првиот министер сè ѝ стана јасно! Се правела уште таа ноќ дека ништо не забележала, но веќе утредента наутро отпатувала назад, во своето северно кралство.

Kultura i obrazovanie направил врлина, па денес може да се говори за своевиден “губеринизам” во говорот на актерите. Во театар доаѓал во

Големо прашање е до каде Зека би добуткал да го научиле да не пие вода од сребрени садови во кои плива резанка лимон! Можеби би одиграл значајна улога во меѓународната политика? Вака, уште кралскиот авион не ја ни допрел пистата, а него го иселиле од вилата. Ене го, уште живее во Уб, се оженил и има три деца и глутница внучиња. А вие, внимавајте што правите, ако сакате да се ожените со ќерката на Првиот министер на некое северно кралство! Таа вода со лимон, имено, служи за миење на прстите, а не за пијалак! последен миг бидејќи, објаснил, да доаМомо Капор ѓал порано, би се зазборел со колегите и би задоцнил на претстава. Влегувајќи во некоја улога, тој би знаел се заигра како дете и да ја заборави Шпиро Губерина - голем да целината, што некои негови колеги ги пријател и актер доведувало до лутина. Најдрагите актерски партнери му биле децата, бидејќи Колку Губерина е омилена актерска се искрени, а кога ќе пораснат, стануваат личност - говори и податокот дека снобови, но не мораат, духовито рекол на адресата на ХНК стигнале скоро Губерина, кому луѓето со кои го поминал животот токму на смеата му се најмногу 3000 телеграми благодарни. Кој инаку актер би можел да “лае” на сијалица како што тоа по кој знае кој пат го правел Губерина во претставите направени по текстот на Маринковиќ “Киклоп”. Ранко Маринковиќ покрај Марин Држиќ и Иво Брешан бил дел од тролистот на најдрагите хрватски писатели на Губерина, во чии дела ги остварил и своите најзначајни улоги. Пред

“Секогаш сакав да се преправам, па и да не се занимавав со глума, јас ќе бев глумец”, вели Шпиро Губертина во документарниот филм со едноставно и непретенциозно име каков што е и тој самиот - “Шпиро” (режија: Јадранко Понграц). Филмот, освен на Хрватската телевизија, беше дел и од прославата по повод одбележување на педесет години работа на овој актер од Шибеник, која беше приредена минатата неделата (7 март) во Хрватскиот Народен Театар (ХНК) во Загреб. “Шпиро е голем пријател и голем човек”, би можело со зборовите на актерката Власта Кнезовиќ да се сумира она што за Шпиро како човек мислат неговите колеги, од кои многумина станале и негови доживотни пријатели. А Шпиро како актер бил посебна мостра. Од својата говорна маана, односно спората артикулација,

31 телевизиски улоги. Актерите Ведран Мликота и Горан Навојец, на кои Губерина може да им биде ак-

терски дедо, го водеа одлично осмисленото одбележување на оваа голема годишнина, а со песна му честитаа Арсен Дедиќ, Зорица Конџа, Перо Пањковиќ и Јошко Банов. Колку Губерина е омилен актер, говори и податокот дека на адресата на ХНК стигнаа скоро 3.000 телеграми. Во живо му честиташе управничката на Драмата при Хрватскиот народен театар Сања Ивиќ. Претседателот на Хрватското друштво на драмски уметници Горан Гргиќ и ден денес се запрашува дали е можно да е на сцената заедно со Шпиро Губерина со чии улоги израснал.

Дали Шпиро е повеќе Шибенчанец или Загрепчанец, тешко би се сложиле градоначалникот на Шибеник Анте Жупановиќ и пратеникот на загрепскиот градоначалник Душко Љуштина, кој му го предаде и Медалот на град Загреб. Во честитките се придружија и управникот педесет години, добивајќи ја улогата во на Шибенскиот театар Драган Златовиќ и делото на Брехт “Кавкаски круг со креда”, пратеникот на министерот за култура на започнал долгиот актерски пат на Губери- Хрватска Среќко Шестан. на во текот на кој остварил повеќе од стоИзвор: “Вјесник”, Загреб, тина најмногу театарски, но и филмски и автор: Инес Котарац


32

Izbor


Izbor

@ivot, moda, estrada

33

Шест Оскари за филмот “Hurt Locker”

Воената драма за Ирак, “The Hurt Locker”, триумфираше на 82-рото доделување на Оскар каде освои шест позлатени статуетки, меѓу кои и оние за најдобар филм и за режија.

Сандра Булок, која за 20 години работа на филмот никогаш порано не била номинирана за Оскар, ќе остане запишана во историјата на кинематографијата како единствената личност која во само два дена е прогласена за најдобра и најлоша актерка.

Анимираниот филм “До небото” е третото остварување на студиото Дизни Пиксар кое освои пет од деветте Оскар од кога филмската академија ја воведе таа категорија. “До небото” е награден во категориите долгометражен анимиран филм и оригинална филмска музика. Композицијата “The Wearly Kind” од филмот “Crazy Heart” е наградена со Оскар за најдобра песна. Домаќини на церемонијата беа актерите Стив Мартин и Алек Болдвин.

Режисерката Кетрин Буглоу е првата жена во историјата на американската филмска академија која освоила награда за режија

Сите четири актерски награди, на церемонијата одржана во неделата навечер во Кодак театаро�� во Холивуд, ги добија уметници кои порано не добиле Оскар: Сандра Булок за главна улога во остварувањето “The Blind Side” и Џеф Бриџис за главна улога во “Crazy Heart”. Моник доби Оскар за споредна женска улога во филмот “Precius”, а австрискиот актер Кристоф Валц за споредна машка улога во “Inglorious Bustards”. “Не постојат зборови со кои ова би го опишала. Тоа е најзначајниот момент во мојот живот”, изјави Кетрин Беглоу примајќи го Оскарот. “Фантастично е да се биде во друштво со моите колеги кои се номинирани, така моќни синеасти, кои ми беа инспирација и на кои им се восхитувам, на некои дури со децении”. Меѓу конкурентите за најдобар филм беше и научно-фантастичниот хит “Аватар” кој го режираше нејзиниот поранешен маж Џејмс Камерон. Во брак биле од 1989 до 1991 година. “The Hurt Locker”, покрај Оскарите за најдобар филм и режија, награден е и за најдобро оригинално сценарио, монтажа на звук, микс на звук и монтажа. Аргентинскиот филм “The Secret in Their Eyes” на општо изненадување е прогласен за најдобро остарување снимено вон англиското говорно подрачје, наместо фаворизираниот француски “Пророк” и германскиот “Бела трака”. Филмот “The Cove” за ужасните методи на лов на делфини во Јапонија, прогласен е за најдобар долгометражен документарен филм. Оскарот за главна машка улога претставува врв на филмската кариера на Џеф Бриџис, кој за 38 години кариера имал пет номинации, но останал без трофејот.

Комплетна листа на лауреатите: Најдобар игран филм: “The Hurt Locker” Актер: Џеф Бриџис (“Crazy Heart”) Актерка: Сандра Булок (“The Blind Side”) Машка споредна улога: Кристоф Валц Таа, ден пред доделување на наградата (“Проклетници”) на американската филмска академија, Женска споредна улога: Моник (“Precious: добила и Златна малина, анти-Оскар, за Based on the Novel ‘Push’ by Sapphire”) улогата во мелодрамата “Сè за Стив”. Филмот “Precious” кој ѝ ја донесе награда- Режија: Кетрин Биглоу (“The Hurt Locker”) та на Моник, доби Оскар и за најдобро Странски филм: “El Secreto de Sus Ojos” сценарио адаптирано според литерарно Аргентина дело. Адаптирано сценарио: “Precious: Based on the Novel ‘Push’ by Sapphire” Оригинално сценарио: The Hurt Locker” Долгометражен анимиран филм: “До небото” Сценографија: “Аватар” Камера: “Аватар” Микс на звук: “The Hurt Locker” Монтажа на звук: “The Hurt Locker” Оригинална музика: “До небото” Оригинална песна: “The Weary Kind” (“Crazy Heart”) Костум: “Младата Викторија” Долгометражен документарен: “The Cove” Краток документарен: “Music by Prudence” Монтажа: “The Hurt Locker” Шминка: “Ѕвездени патеки” Анимиран краток: “Logorama” Краток игран: “The New Tenants” Визуелни ефекти: “Аватар”


@ivot, moda, estrada во калифорниски сурфер. Историски успех на Во следните десет години Кетрин Биглоу Кетрин Биглоу Кетрин Биглоу, која доби Оскар за најдо- снима само два филма, кои не постигнуваат бар филм и режија за филмот “The Hurt забележителен успех, трилерот “Strange Locker” е атипична режисерка со кратка Days” (1995), чиј сценарист е Џејмс Камефилмографија, која исклучиво ја сочину- рон, и “Заборавено злосторство - Човекот кој плачеше” (2000). ваат трилери и акциони приказни. Следува високобуџетниот филм “Тајна подморница К-19” (2002), со Харисон Форд и Лиам Нисон, политички трилер кој се случува на руска подморница во текот на Студената војна. После комерцијалниот неуспех на тој филм, Кетрин Биглоу чекала 2008 година да започне со снимањето на “The Hurt Locker“, кој ѝ го донесе најголемото признание. Американската режисерка неодамна при34

Кетрин Буглоу (58) е позната по тоа што не го сака медиумското внимание и интервјуа, а своите навики морала да ги промени поради промоција на филмот за војната во Ирак. “Прилично сум срамежлива личност”, рекла неодамна за телевизијата ABC. Кетрин Биглоу прво се занимавала со сликарство, а потоа му се посветила на филмот, кој го студирала на њујоршкиот Универзитет Колумбија. Нејзиното дебитантско остварување, “The Loveless”, од 1982 година, кое било и прво остварување на Вилем Дафо, сведочи за склоноста кон приказните полни со адреналин, со мажи во главните улоги. “Ме привлекуваат провокативни личности соочени со екстремни ситуации. Така е отсекогаш”, рекла Кетрин за ABC.

Пет години после првиот филм, во 1987 година, го снимила “Near Dark”, мрачен филм за вампири кои талкаат по Америка во потрага по крв. Две години подоцна го снима трилерот “Син челик”, со Џејми Ли Кертис како млада полицајка која ја прогонува убиец. Тоа е нејзиниот единствен филм со жена во главната улога. Во 1991 година го постигнува својот прв позначаен комерцијален успех, со филмот “Точка на кршење”, во која публиката го запознава Киану Ривс како агент на ФБИ кој поради работа на случај се претвора

Победнички на “Дора”

Izbor

Девојките од Феминем патуваат во Осло на Евросонг Хрватска на Евросонг ќе ја претставува групата Феминем која со песната “Lako je sve” буквално ја збриша конкуренцијата на овогодишната “Дора”. Девојките освоија вкупно 32 бода што е за четири повеќе од второпласираните Франк Крајцар и Индивија кои се натпреваруваа со песната “Jobrni je jobrni”.

Франка Бателиќ, која во медиумите беше разгласувана како голема фаворитка, со песната “Na tvojim rukama”, го освои само осмото место. Покрај полуфиналистите кои успешно поминаа до завршницата на музичкиот натпревар, Кристалната сала на хотелот Кварнер во Опатија на финалната вечер одѕвонуваше и од гласовите на Swing знала дека нејзината кариера може да по- Mamas, Сабрина Хебира, ВИВА, Марта Куслужи како модел за нова генерација жени лиш, Тихомир Кожина, Карла Беловари, во Холивуд. За магазинот “Rolling Stone” Клапа Искон, АлиБија, Ѓани Стипаничев, изјавила дека нејзиното искуство може Дорис Теур, Валунгари, Франка Бателиќ, да им покажена на “младите режисерки Жига и Други, Џулиано, Франко Крајцар и дека за тоа е доволно упорност и малку Инивија, како и на Феминем. среќа, и невозможното е можно”.

Примајќи ја наградата BAFTA за режија, која исто така е прв пат доделена на една жена, говорела за “непрекинатата борба” која жените мора да ја водат во светот на филмот. “Затоа, ако е ова зрак светлина, тоа е прекрасно”, рекла на доделување на британските филмски награди. На доделување на американското Здружение на режисери, на кое триумфираше, рекла дека за себе сака да мисли како за режисер, а не како за “жена режисер”. Извор: “Бета”

Победникот го избраа гледачите, но и членови на стручно жири во состав: Elizabeth Homsi, Жељен Клаштерка, Александар Костадинов, Силвије Глојнариќ, Роберт Урлиќ, Ѓурѓица Иванковиќ, Желимир Бабогредац, Мишо Долежал, Звонимир Бучевиќ. Изборот го водеа Мила Хорват, како и Мирко Фодор и Душко Чурлиќ, а свеченоста ја зачини и Тони Цетински кој со настапот дополнително ги запали љубителите на добрата музика. Извор: “Јутарњи лист”, Загреб


@ivot, moda, estrada Ѕвезда на турска новела - Остана малку време до финалето, така што никој не може да се подготви како Финалистката на изборот за српски прет- што би требало - вели за “Новости” Емина ставник на “Евросонг” Емина Јаховиќ вели Јаховиќ. - Мојата песна ќе биде проследедека настапот на ова натпреварување за на со сценски настап, а доколку се случи неа секогаш претставувало голем предиз- да бидам избрана за “Евросонг”, тогаш на вик. Сопругата на турската поп ѕвезда тоа ќе му посветам многу поголемо вни-

Izbor

35 *Како е да се соработува со Горан Бреговиќ? - Задоволство е да се работи со Брега. Тој е голема ѕвезда, исклучително е спонтан и со гордост го прифатив сево ова. Иако секој од нас има свој музички правец, лесно се прилагодивме на она што го работи Брега, бидејќи бргу влегува во уши. Сите песни се со труби и во препознатливиот фазон на Брега. * Како во Турција се коментира вашето учество на изборот за српски претставник на “Евросонг”? - Натпреварувањето за “Песна на Евровизија” во Турција е многу популарно. Многу се коментира и пишува за мене, дури и многу нешта се пренесуваат од нашите медиуми. Бидејќи работам кампања за познатата турска модна куќа “Фабрика” често сум на нивните насловни страници, па на тоа ја надоврзуваат и приказната за “Евросонг”.

Што на сето тоа вели вашиот сопруг Мустафа? - Ова е моја работа и тој тоа го почитува и поддржува. Меѓутоа, доколку отидам на “Евросонг”, Мустафа нема да може да го следи натпреварувањето, бидејќи тогаш ќе биде во Њујорк на снимање на еден високобуџетен турски филм во кој глуми. Мустафа Сандал пред неколку дена со синот Јаман допатува во Белград, каде ја очекуваат подготовки за финалето на 13 март кога ќе биде избран српскиот патник за Осло. Поп пејачката нагласува дека е големо задоволство да се соработува со Горан Бреговиќ и да се претставува земја на “Евросонг”, но дека не сака да се занимава со прогнози и дека конечниот суд ќе го дадат гледачите.

мание. Не сум личност која очекува било што, па не размислувам за тоа што ќе биде. Ги запознав Оливер и Милан и навистина се прекрасни и криво ми е што само еден од нас ќе оди во Норвешка. Ќе ми биде исклучително драго ако бидам избрана за српски претставник на “Евросонг”, а доколку тоа не се случи, ќе се посветам на работата на новиот албум (насмевка).

* Во случај да ја претставувате Србија на “Евросонг” дали може да се очекуваат од Турција максималните дванаесет поени? - Ќе видиме, јас би била среќна ако биде така. Ние традициона��ни имаме добар пласман на “Евросонг”, а Турција секогаш ни дава просечни поени. “Евровизија” не е само музички натпревара, има тука и политика, комшиско гласање и сè


36 останато. За фестивалите секогаш се врзуваат приказни за местења и тоа е една од причините што не учествувам на натпреварувања. Не сакам да им се замерам на луѓето, но овој пат е сè поинаку и полесно. И порано размислував за учество на “Беовизија”, но ако не бидам избрана, не знам дали повторно би се пријавила.

@ivot, moda, estrada Izbor * Голем успех во кариерата доживеавте ќе играм сиромашна девојка која станува токму по венчавката и раѓањето на си- голема ѕвезда. нот? - Сопругот, бракот и детето ми даваат огромна мотивација. Ги слушам жените кои зборуваат дека бракот ја убива љубовта, но не е така. Сега сум многу поопуштена, не сум растргната како порано, а емотивната исполнетост резултираше со успех и

Синот Јаман * Дали Јаман знае нешто да каже на српски јазик? - Знае, кога стигнавме од Истанбул, штом влеговме во станот рече “клима”, бидејќи тоа беше првото што го здогледа. Јаман има една и пол година и одлично разбира и српски и турски јазик.

Извор: “Вечерње Новости”, Белград, автор: С. Добросављевиќ

Кој не добие Оскар, ќе добие 90.000 долари

на деловен план. Ако не сум задоволна во љубовта не можам ништо да работам. *Наскоро би требало да се вселите во луксузната куќа која ја купивте во една од најелитните истанбулски четврти... - Би требало да се вселиме за еден месец и едвај чекам, бидејќи во тоа вложивме многу пари, енергија и идеи. Бидејќи Мустафа оди за Њујорк, јас ќе морам да одработам најголем дел од работата околу декорацијата, изборот на мебел, мермер, паркет и други детали. Куќите во тој дел на Истанбул се многу интересни, со потполно модерна архитектура, немаат кровови и изгледаат како кутии. * Подготвувате албум и за турскиот пазар? - Некои песни ќе бидат на турски, а некои на англиски јазик. Станува збор за нумери кои овде одлично поминаа, како што се “Мед”, “Још ти се надам”, “Пиле моје”, “Да л’ она зна”, а наскоро ќе се испробам и како актерка. Во една турска теленовела

Сигурно знаење дека не можат баш сите да освојат Оскар. Исто така, знаете и дека добитниците во суштина ќе бидат заборавени до следното доделување, кога ќе се присетиме кој е прогласен за најдобар... Но губитниците, па на нив ќе престанеме да се сеќаваме уште утре. Меѓутоа, организаторите на доделувањето на Оскарот се потрудиле и тие на некој начин да уживаат во своите порази...

Имено, оваа година поразените во натпреварот за најпрестижната филмска награда нема да отидат дома со празни раце, туку добро ќе се “утешат”... Не баш, на пример, со пари, но со многу убави луксузни работи. Доволно е, имено, да сте номинирани за Оскар во некоја од катего-


@ivot, moda, estrada

Izbor

риите и да дојдете во “Кодак театар” во Лос Анџелес - само тоа ви гарантира добивање на она што ние го нарекуваме “ланч пакет”, а во Америка значи пакет на потполно бесплатни луксузни работи. На пример, Оскаровците - губитници во пакетот ќе најдат карти за сафари во Африка, и тоа за 16 луѓе, пат до Монте Карло или приватен карипски остров, потоа престој во фитнес камп, “Тифани” ѓердан за мачка - сè на сè, утешни награди вредни околу 90.000 долари. Меѓу подароците се наоѓаат и купони за бесплатно инјектирање ботокс и третмани за подмладување на кожата, очила за сонце, часовници, споени зимски ракавици за двајца (зошто тоа, не се знае), најнови модели на придружна опрема за ТВ... И така, не е лошо да се биде губитник...

37

По повод 70-тиот роденден

Десет “застрашувачки” факти за Чак Норис Ѕвездата на серијата “Walker Texas Ranger”, холивудскиот акциски херој Чак Норс го прослави на 10 март 70тиот роденден

Извор: “Вести”, Белград

6. Чак Норис може да удави риба. 7. Календарот на Чак Норис не знае за први април - никој не прави будала од Чак Норис. 8. Еднаш кобра го гризнала Чак Норис за нога. По пет дена макотрпна борба , кобрата умрела. 9. Чак Норис не чита книги. Зјапа во нив додека не ги добие саканите информации. 10. Најчесна смрт е да се собере куршум наменет за Чак Норис. На Чак Норис тоа му е многу забавно, бидејќи тој е непробоен.

Гркинките сакаат помлади мажи Сè повеќе Гркинки сакат мажи помлади од себе, а шест од 10 жени признале дека му биле неверни на својот партнер, покажала анкетата спроведена меѓу жени која ја објавил грчкиот весник Kathimerini Анкетата, која ја спровел Институтот за сексуално здравје и андрологија, покажала дека не се само мажите тие кои избираат помлади партнерки.

Поради завидната вештина на мајстор во боречките спортови и често апсурдни херојски подвизи, последните години на видело излегоа бројни помалку познати “факти” за Чак Норис. По повод неговиот роденден потсетуваме на нив:

Вкупно 40% од 1.800 испитани жени изјавиле дека повеќе сакаат помлади партнери, додека само 28% рекле дека сакаат нивните партнери да бидат на иста возраст како и тие.

Што се однесува до верноста, 64% од жените изјавиле дека биле неверни. Извор: “Тпортал”

1. Додека сече кромид, Чак Норис никогаш не плаче. Плаче кромидот. 2. Чак Норис може да затвори со тресок ротирачка врата. 3. Кога прави склекови, Чак Норис не се подига себеси, туку ја бутка Земјата надолу. 4. Духови постојат затоа што Чак Норис ги убива побрзо одошто смртта може да ги обработи. 5. Чак Норис може да направи Снешко од дожд.

Извор: “Тпортал”


38

Izbor


Izbor

Вуковар тмурна приказна

Reporta`i 39 Мешаните бракови се вистинска реткост, Солидно живеат само вработените во а ако и се случат, обете страни настојуваат државната управа, полицијата и просвесвадбата да помине што потивко “да не ги тата. Заработуваат во просек 800 евра месечно, што во Хрватска е доволно за покривање на основните трошоци за живот. Инаку, во менувачниците, за 100 куни се добиваат 1.350 динари, па за основните животни продукти често се преминува во пограничните подрачја на Србија.

Др. Војислав Станимировиќ, претседателот на Самостојна демократска српска странка, највлијателната од петте српски партии во Хрватска, вели дека реалноста би била потешка хрватската држава да не Не ги лечи времето баш сите рани. Осо- иритира ни нашите ни нивните”. Србите ја обврзува Ердутската спогодба од 1995 бено не во Вуковар. Упадливо новите и Хрватите не се мешаат ни во детските година, но и дека српското водство не се фасади чиј блескот, на скржавото мартов- градински ни во училиштата. Заеднички решило за своевиден “салто мортале”: ско сонце, го нарушува уште само изре- им се само полициските патроли, бидејќи влез во коалиција со довчерашните лути шетената кула за вода (Хрватите го чу- Ердутската мировна спогодба од 1995 го- непријатели ХДЗ. ваат како сувенир од “татковинската вој- дина, им оставила во наследство мешана - За многумина тоа беше несфатлив потез, на”), одаваат на прв поглед впечаток на полиција. Така секоја патрола има по еден бидејќи луѓето на почетокот не разбираа складен град во кој животот на Србите и Србин. дека, иако сме најбројно малцинство во Хрватите, 20 години по крвавата војна, ко- Препрека не се само воените рани. Впро- Хрватска, немаме никаква шанса да влинечно почнал да се преплетува. чем, стасале нови генерации на млади јаеме на квалитетот на животот, ако не луѓе, од кои многумина на војната и не се сме во власта - вели Станимировиќ со сеќаваат. Нив најмногу ги погодува несов- нагласување дека на Србите на северот ладливата летаргија во која, како во жи- на Хрватска, сепак, им е полесно одошто ва кал, градот на Вука, изгледа, трајно на сонародниците во Книнска краина. - За потонал без видлива желба од неа да се разлика од нив, ние во најголема мерка извлече. останавме во нашите куќи.

Но, зад фасадите, стварноста е многу помалку блескава. Животот, односно соживотот на околу 40.000 жители, од кои третината се Срби, овде тешко се пробива. И едните и другите тврдат дека не живеат, туку животарат, а и тоа се одвива паралелно, без посериозно преплетување и склад.

- Таа тмурна стварност ги погодува и Србите и Хрватите. Нас Србите повеќе, бидејќи ние овде уште носиме етикета на агресор - веднаш ни ја разбива секоја илузија за соживот проф. Драган Црногорац, претседател на Заедничкото собрание на српски општини во Источна Славонија и Барања, кое собира 30 општини во кои живеат Срби. Не сметајќи ги неколкуте помали приватни претпријатија, стопанство во Вуковар и не постои. Познатиот комбинат за обувки “Борово”, кој во големата Југославија вработуваше 22.000 работници (секој трет од Вуковар), денес едвај има помалку од 2.000 вработени и тоа повремено и по договор.

Сепак, 90% од Србите живеат на работ на егзистенцијата. Затоа младите луѓе претежно заминуваат кон Нови Сад, Белград, во Англија, Норвешка, Канада, Австралија... Сите со свест дека во Вуковар нема жи-


40 вот ни соживот. А, таков став се формира овде уште во забавиштата. Секој има свое забавиште, а ако зградата им е заедничка, одвоени се влезовите. Долгогодишната управничка Славка Лончар вели дека до тие поделби постриктно се држат Хрватите:

Reporta`i генерации им задава нејзиниот третман во учебниците по историја за основно и средно училиште кои, според хрватската програма, мораат да ги изучуваат и едните и другите ученици. Во нив, Вуковар пред 19 години го нападнале “српски агресори” и “четници” со цел да создадат голема

Izbor

Далеку е кирилицата Повикувајќи се на Ердутската спогодба, српските советници од СО Вуковар побарале овие денови материјалите да им се доставуваат на кирилица. Веднаш уследиле јавни осуди во кои единствени биле сите хрватски странки. Според хрватскиот закон за малцинства, имено, Србите би имале право на таков вид на користење на своето писмо доколку по попис ги има 33%. Но, според пописот од 2001 година, овде живеат 32,89%, што значи дека од кирилицата ги дели 0,11%!

Солтадовиќ на отпад Кога 1998 година во Вуковар се вратила хрватската власт, започнало отстранување на српските симболи. Така споменикот “Мајчинство” на Јован Солдатовиќ кој 1994 година на еден од овдешните плоштади го поставила тогашната привремена српска власт, фрлен е на депонија. Делото на истакнатиот новосадски вајар чии скулптури го красат и влезот во зградата на ОН, го “спасиле” Србите и тоа денес ја краси зградата на Заедничкото собрание на српски општини. Извор: “Вечерње Новости”, Белград, автор: Јованка Симиќ

Македонците вадат флеки Македонската академија за науки и уметности подготвува нова енциклопедија, бидејќи претходните две, македонската и албанската, поради прилично слободното толкување на историјата, само ги разгоруваа страстите во таа држава. Александар Македонски беше Македонец, па Албанец... - Неодамна ни гостуваше театар од Нови Сад со детска претстава. Предложив децата заедно да ја огледаат, но родителите одбија - вели директорката на вуковарското забавиште. Слично е и во основните и средните училишта. Иако во ОУ “Никола Андриќ” одат и едните и другите, одделенијата им се посебни, а се среќаваат само на скалите и во време на одморите. Директорот Жељко Ковачевиќ, Србин, успеал децата, со огромно противење на родителите, да ги измеша барем во школскиот хор. - Би сакала да се дружиме, да одиме едни крај други на родендени, но тие не сакаат. Хрватските деца родителите повеќе ги трујат со омраза одошто нас нашите - вели М. Д., ученичка во седмо одделение, нагласувајќи дека за сè, сепак, е виновна историјата. Војната од 1991 година секако ѝ припаѓа на историјата, но неволји на сегашните

Двете енциклопедии кои одвоено во текот на минатата година, ги издадоа Македонците и Албанците предизвикаа лавина контроверзии поради слободното толкување на историјата. Македонската академија за науки и уметности најавува нова, која заедно ја пишувале македонски и албански академици.

Србија. Затоа, често, после часовите по историја, дијалогот помеѓу српските деца и нивните родители изгледа вака: - Каде сме живееле ние пред војната? - Во Вуковар. - Зошто сме ги напаѓале нашите куќи? - Не ги напаѓавме, ги браневме. - А, значи, агресори се оние кои ги бранат “Сите сме граѓани на иста држава, имаме исти пасоши и ова не е нешто кое се однесвоите куќи. сува само на нас и Албанците, туку на сите


Izbor

граѓани на Македонија”, рекол новиот уредник на енциклопедиските изданија на МАНУ Митко Манџуков. Манџуков најавил “сериозна анализа” на постоечката, “Македонска енциклопедија”, после која академците, Албанци и Македонци би требало да дефинираат цврст концепт, кој би довел до ново издание, кое би ги задоволило обете страни. Војна на енциклопедии Војната на енциклопедии почна пред неколку месеци која МАНУ ја направи “Македонската енциклопедија”, во која се наведува дека Албанците во таа држава дошле во 16-тиот век, а наречени се “Шиптари” и “планинци”. Освен македонските Албанци, остро реагираа и албанските лидери од Косово и од Албанија, Сали Бериша и Јакуп Красниќи кои Скопје го предупредија дека објавувањето на таква книга е “неприфатливо” и дека на тој начин “Македонците само создаваат непријатели”. Албанците сочинуваат од прилика четвртина од двата милиони жители на Македонија. Македонската академија го повлече спорното издание на енциклопедијата и го смени скоро целиот тим кој работеше на нејзиното создавање, вклучувајќи го и главниот уредник Блаже Ристовски. “Во пишувањето на новите текстови треба да бидат вклучени компетентни автори, стручни за предметот на секоја ставка, а на неа ќе работат и научни работници на другите етнички заедници во Македонија”, наведува Претседателството на МАНУ. Освен кај Албанците, македонската енциклопедија предизвика бура на протести и во САД и Велика Британија, бидејќи нејзините автори навеле дека британски и американски офицери ги обучувале албанските герилци од Ослободителната народна армија во кампови во Албанија во време на судирот 2001 година.

Александар албански После силните расправи и контроверзии кои ги предизвика “Македонската енциклопедија”, Албанците го претставија своето видување на историјата, под назив “Албанска Македонија”. Првиот од трите тома на “Албанска Македонија” е најавен како силен одговор на писанието на МАНУ, чија содржина ги разбесни Албанците. На претставувањето на книгата, авторот Нијаз Мухамеди рекол дека околните народи често ги присвојувале познатите личности со албанско потекло, наведувајќи го примерот на Тодор Скаловски и писателот Матеа Матевски, но и дека во македонската академија и денес има лица кои се изјаснуваат како Македонци, иако се всушност Албанци. Авторот навел дека за потеклото на Александар Македонски можат да расправаат само Албанија и Грција, дека манастирот

Reporta`i Свети Јован Бигорски го изградиле Албанци. “Ова не е политички проект... Тоа е мој проект кој има исклучиво научен карактер”, рекол Мухамеди, кој најавил дека следните два тома од печат, на три јазици, ќе излезат во текот на следната година. Енциклопедијата ќе содржи оригинални документи на албански, англиски и француски јазик, трудови на познати историчари, патописци и албанолози од 16тиот до 19-тиот век, од кои јасно се гледа автохтоноста на Албанците во Македонија, рекол Мухамеди. Извор: “РТС”

Големата сестра: Уште една победа на Лепа Лукиќ

Ера ќе плати за секоја моја солза Кога на 31 јануари влегла во куќата на “Големиот брат” на Кошутњак, легендарната пејачка Лепа Лукиќ не ни помислувала дека во неа ќе биде на работ на нервен слом и инфаркт. Тие месец дена поминати со уште единаесет состанари, Лепа ги издржала машки, со река искрени женски солзи. Најголемиот контраш, да не кажеме непријател, ѝ беше деценискиот колега со кого многу пати одела на турнеи и со него и настапувала, Ера Ојданиќ. Ако го слушнете нивниот дует “Копа цура виноград” од пред триесетина години, сигурно ќе помислите дека такви пријателства не можат да се срушат. Меѓутоа, беше доволен еден месец за да се увериме во спротивното. Бидејќи не велат залудно “дај му човек власт во рака, па ќе видиш каков е”. Тоа на своја кожа го почувствува Лепа, која, без оглед на сè, од куќата на “Големиот брат” излезе како победник, барем оној моралниот.

41 во Пионерскиот град, Ера повторно зел банка и тргнал од опинци до чевли, од макадам до магистрала, во свој стил да им се обраќа на медиумите. Тој е Аска, а сите останати се волци. И, секако, никој не знае како тој сиромав ја преживеа таа кланица. Така во ист стил следната вечер пред камерите ја “нападна” Лепа, не дозволувајќи му никому да дојде до збор. - Бидејќи не ми даде да зборувам, а водителката не успеа да го запре, јас ја напуштив емисијата - вели Лепа. - Повеќе нема да се појавам во ниедна емисија во која и тој истовремено со мене ќе биде гостин. Во шоуто влегла, како што вели, затоа штом сака сè да проба како “млад мајмун”. Од продуцентската куќа “Емоушн” седум дена упорно ја викале и на крајот се согласила. Поточно, тие се согласиле со сè што било нејзин услов. Не се кае, истакнува, бидејќи ѝ го покажала на нацијата своето право лице. Дека умее да се пошегува и кога ѝ е до шега, да опцуе кога ѝ е до пцуење, да заплаче кога ѝ е тешко, да запее кога ѝ е убаво. - Не знам дали луѓето ќе ме разберат, но јас сум презадоволна, им бев омилена на учесниците, а мислам и на народот во текот на ова шоу. И, секако, влегов и да за покажам дека умеам да се “зезам” и дека сум духовита личност која ги сака младите и сака друштво. - Не може со зборови да се опише она што го доживеав во куќата, а сите ме сакаа освен еден човек. Тој се плашеше од мене, мислеше дека, кога ќе влезе, тој е победник, а не знаеше дека влегувам и јас. Тоа беше тајна и јас не можам да сфатам што со него се случи. Бидејќи, кога влезе во куќата, се изгушкавме, се избакнавме, пред овој “Голем брат” никогаш во животот не сме се скарале, и одеднаш почна така ненормално да се однесува - со негодување зборува пејачката. Она што ѝ дава морална сатисфакција е веста која ја слушнала кога влегла, дека еден од сопствениците на “Гранд шоу”, Саша Поповиќ, свикал состанок со пејачите кои по ред го осудиле однесувањето на Ера.

А како реагирала на неговите приказни за нејзиното коцкање, нè интересираше. - Видовте и сами. Па што него му е гајле што правам јас, што го боли пајо што јас правам со своите пари? Најважно ми е дека народот е на моја страна, дека мојата Без грди зборови, и без влакно на јазикот, публика ме поддржува. На Ера му реков онака како што таа умее, остро, со насмев- дека јас нема него да го навредувам, “ќе ка на лицето, раскажува за нашиот вес- видиш кога ќе излезеш одовде, народот ник. Сепак, претходно Ера уште еднаш ја своето ќе го каже и за тебе и за мене”. Тој изнервирал, како и Ервин, Анабела, Ми- мене ми вели дека сум влегла во куќата лан и Боки 13. Доаѓајќи пред очите и на “Големиот брат” затоа што ми снемало ушите на јавноста, во едно до студијата пари за коцкање? Па страшно!!! Мене ме


42 Reporta`i викаат во сите емисии, а тој влезе за да го имаше и ситуации во кои и се “сакаа”. По викнат некаде, па јас сум за него Марија наложеното помирување, Ера ја грабна Калас и тоа, исто така, му го реков. Ми ре- Лепа и, како што таа вели, “ѝ бутнал јазик че дека ќе тврдам дека сум невина кога во уста”. Лепа негодувала, им покажала на ќе имам деведесет години. Па кој за тоа другите учесници како ѝ се тресат рацете зборува, луѓе мои? Тој не сфаќа дека со од бес, додека Ера по куќата се фалел тоа ги навреди сите стари жени, и својата колку таа има сочна уста како сунѓер и мајка и сите мајки и баби во Србија. Да како прекрасно се бакнува. Потоа ѝ го лине говорам како се чувствував кога ми го жеше палецот на ногата и повторно ја бакпцуеше брат ми. А мене брат ми ми умре нуваше (овој пат во образ) во собата допред четири месеци - огорчена е Лепа дека зборуваа за неговото однесување. За Лукиќ на својот колега. - Но, сега кога из- тоа сегмент од нивниот однос Лепа вели: легов, ќе свиткам табак и ќе го тужам. За - Па тој рипна на мене, ме фати за глава стресот кој тој ми го направи. и не ме пушта. Викав “ми го става јазикот во уста”, но тој ме стегнал, будала една. Две Милици под ист покрив Виде дека сите го напаѓаат, па сакаше да Она што ја запрепасти нацијата, и тоа ја измазни ситуацијата детето да ни го многу повеќе од сите кавги на учесници- дадат на нас двајца, за да добие поени кај те, е плачењето на Лепа по куклата Ми- народот. Битно му беше само да се зборулица, која ѝ беше дадена три дена на ва за него. “усвојување”. Иако, веројатно, луѓето од продукциската куќа знаеле за болката на Лепа поради неоствареноста како родител, ѝ дале задача да биде мајка. Поради таа задала се налутило и семејството на пејачката, а солзите пролиени поради разделбата со Милица ретко кого оставија рамнодушен. Сепак, Лепа не ги обвинува организаторите, среќна е што ја добила Милица да ја носи дома. - Ма, сето тоа е шоу, ним тоа сè им одговара, да се истресеме едни на други и да се караме. Јас излегов и се жалев “ако Како што самата пејачка ни призна, највие мене сте ме довеле овде да добијам голема желба ѝ е да се наспие и да се одинфаркт, тоа не убаво”, а тие ми велат мори. И додека зборувавме за плановите “ние Ера го опоменавме, но не можеме и одморот, на журка стигна и семејството да знаеме што тој ќе каже во етер”. на единствениот внук од брат на Лепа, кој

Тврди дека Милица е нејзиниот најголем трофеј во кариерата, поголем од сите награди кои до сега ги добила, а не им се знае бројот, зборува пејачката додека ѝ навираат солзи на образите и почнува да ја стега грлото. Едвај ги изговара зборовите, но стоички го продолжува разговорот. - Мајчинството ми е единствената неостварена желба во животот, рак рана. Народот тоа го знае, јас сум пеела и песни “живот тажен минувам сама, песни пеам често со солзи, песната ми е гордост, утеха единствена, наместо ќерка, наместо син”. Имав стихови врзани за таа тема, и тоа не фраза што сум плачела и што жалам. Иако Ера и Лепа главно се расправаа,

моментно живее во Шведска, неговата сопруга Вера и децата Милица и Душан. Сите тие со Лепа живеат под еден покрив, во куќа во белградската населба Жарково. Лепа ги стега во прегратка, ги бакнува и долго ги гушка, додека солзи цело време ѝ течат низ образите. Милица е она девојче по кое куклата и го доби името. А истото тоа девојче било покрај Лепа додека било мало, бидејќи пеела заедно со неа, се надевале дека ќе продолжи таму каде легендарната пејачка еднаш ќе застане. Меѓутоа, премногу е, вели Лепа, срамежлива, па од пеењето нема ништо. Извор: “Илустрована политика”, Белград, автор: Љ. З. Томиќ, фотографии; Жељко Синобад

Izbor


Izbor

43


44

Белешки од пат: АЗУРЕН БРЕГ

Царство на сјај и гламур Монако, Ница, Кан. Тука живеат или отседнуваат познатите, од принцови и принцези, до актери и спортисти, повеќето е невозможно да се сретнат, бидејќи сè е направено да уживаат и (не) се грижат за своите банковни сметки. Франческо Грималди Малиција стигнал прв, во 13-тиот век...

Patuvawa i patopisi Монако, последното кнежевство во Европа, стеснето меѓу Приморските Алпи и морето, со Франција во заднината, има големина на њујоршкиот Централ парк. Со квартот Ла Ви доминира палатата на

Izbor

владејачкото семејство Грималди. Тука се уште и квартовите Кондамон, во кој се одржуваат надалеку познатите трки на Формула 1, Моногети, Ларвото и најпознатиот Монте Карло, собиралиште на светскиот џет сет. Основач на Монако е

Франческо Грималди Малиција, кој, како приврзаник на папата побегнал од Франција во 13-тиот век и засолниште нашол на една карпа на брегот на Средоземното море, на која постоело воено утврдување и околу кое подоцна се формирал градот.

Споменикот на основачот на кнежевството стои и денес пред палатата на Грималдиеви, на централниот плоштад. Кога од подземната гаража со подвижни скалила ќе се качите на плоштадот, од левата страна ќе го видите морскиот институт, кој го носи името на основачот Алберт Први. Директор на институтот со децении бил познатиот истражувач Жак Кусто. Во близина е и црквата Свети Никола, во која се крунисани сите владетели на Монако, и во чии крипти почиваат. Меѓу нив е и

гробот на принцезата Грација Патриција, односно познатата американска актерка Грејс Кели, која се откажала од филмската кариера со мажењето за принцот Рение Трети. На нивните гробови и денес стои свежо цвеќе. Инаку, на многу места во Монако можат да се видат паноа со црнобели фотографии на Грејс Кели. На неа


Patuvawa i patopisi потсетува и розариумот посаден во чест кои сакаат да ги избегнат папараците во на принцезата. Од тврдината се подава казиното можат да влезат директно од поглед на марината во која се мноштво јахтите! Преку пат се наоѓа луксузниот луксузни јахти од кои со големината и хотел “Ди Пари”, а од десната страна истоубавина се издвојува кнежевската наре- именото кафе, во кое навраќаат сите оние чена “Кралица на морето”. На благата кои држат до тоа да бидат видени. За падина кон морето е градината Свети обичните смртници многу попристапно Мартин со 6.000 билни врсти. е казиното “Ди Пари”, во кое на автомати

Izbor

Монте Карло е најлуксузниот и најпозна- за вложени пет евра може да се заработи тиот кварт на Монако. Со него доминира десетоструко поголема сума.

истоименото казино, пред кое се паркирани најпознатите светски марки на автомобили. Во карпата на која лежи коцкарницата постои марина, така што клиентите

45

Во Монте Карло секој би требало да ја посети и јапонската градина. Ница, која уште ја нарекуваат и кралица на Азурниот брег е една од најпознатите светски туристички дестинации. Уште во 18-тиот век била свртиште на англиската

аристократија, која тука ја минувала зимата, поради пријатната клима. Благодарение на нив, Англичаните почнале да го посетуваат ова место, и во него да

вложуваат, за што сведочи и називот на променадата - Англиско шеталиште, кое во заливот е во облик на потковица се протега во должина од седум километри. Од едната страна шеталиштето е порабено со морето, а од другата со дрворед палми, кој се вика Мала Африка. 16


46

Patuvawa i patopisi

Во низата на луксузни хотели се издвојува кралот Алберт, кој во февруари беше украхотелот “Негреско”, кој носи име на сво- сен во знак на карневалот. Ница ја красат јот основач, Романец. Колку ова здание уште 300 паркови и 150 фонтани. Од бел-

е луксузно говори и податокот дека неговиот сопственик, кога западнал во долгови, од банкрот се спасил така што го продал - лустерот. Инаку, секоја од многубројните соби, во овој хотел, е уредена во поинаков стил. Покрај тоа што е свртиште на меѓународниот џет сет, Ница е уште позната и како град на уметноста, на филмот, парфемите, добрата храна и виното. Во центарот доминира паркот на

ведерот се подава незаборавна слика на Заливот на ангелите и панорамата на овој град од 400.000 жители. Една од атракциите е и аеродромот, втор по големина во Франција, поставен на плочи во морето, од кого дневно одлетуваат 45 лета за Париз. Во градот е и пристаништето со 550 везови за јахти. Ница се наоѓа на раскрсницата на патиштата за Алпите, Прованса и Италија. Таа е

Izbor

и административен центар на Азурниот брег.


Izbor

Patuvawa i patopisi

47 повеќе се слушнало на почетокот на 19тиот век, кога во него најпрво во зима почнале да доаѓаат руските аристократи.

Подоцна овде ги минувале и летата. Денес е тоа познато летувалиште на Азурниот брег, кое го краси шеталиштето Кроазета, долго 2,5 километри. Благодарение на

На половина пат помеѓу Ница и Кан, на крајот на Заливот на ангелите, сместено е и сликовитото гратче Антиб. Со градот филмскиот фестивал, жителите на овој град, барем повремени, станале познати американски филмски ѕвезди, кои имаат куќи во квартот Ла Калифорни.

доминира тврдината Форт Каре, во чие подножје е марината за мега - јахт��. На влезот во Антиб паѓа во очи блок станбени згради со пирамидален облик, поставени така да формираат облик на бранови. Архитектите при проектирањето воделе сметка секој од становите да има приближно еднаков број на сончеви часови. Овој станбен блок има своја марина, ресторани и продавници, така што претставува град во град, па не е ни чудо што стан од 70 квадрати чини околу 750.000 евра. Антиб освен тоа е и мека на џет сетеПопознат од Антиб е секако Кан, најмногу рите (овде куќа има и Роман Абрамович), благодарение на филмскиот фестивал. Го познат е и по џез фестивалот, фестивалот на подводна фотографија и старина. Нај-

познат жител на Антиб бил, секако, Пабло Пикасо, кој на Антиб му оставил 140 дела, од кои најпозната е сликата “Радост на животот”. Сите дела на Пикасо настанати во Антиб се изложени во куќата во која гоосновале во 5-тиот век монаси на островот лемиот сликар живеел. Света Хонората. Од 15-тиот век е во состав на Франција. За овој град во Прованса


48

Patuvawa i patopisi

Izbor

Оваа галерија под ведро небо ја посетуваат и до 250.000 гости. Со градот доминира базиликата Свети Миховил. А ако

зајдете во стрмните и тесни улици на Ментон, ќе можете да го почувствувате мирисот на Прованса: зачински треви, лаванда, или топчиња натопени со масло од лимон.

Бисер на Азурниот брег е секако гратчето Ментон, познат уште и како град на лимонот. Ова прекрасно местенце на брегот на Средоземното море го краси блага клима (температура никогаш под 3 степени, бидејќи местото е заштитено од ветришта), благодарение на која добро

успеваат агрумите. Во втората половина на февруари овде се одржува фестивал на лимонот, кога од портокали, мандарини и лимони се прават скулптури, за чија изработка се трошат и до 100 тони агруми.


Izbor

Patuvawa i patopisi

49

Иако има 300 сончеви денови годишно, температурите никогаш не се премногу високи.

Бројки... Азурниот брег е долг 100 километри и се простира од Ментон, на границата со Италија, до Сен Тропе.

Да не се заморуваат Монако има 32.000 жители, од што третина се Французи. Во него живеат припадници на 108 нации. Секој ден во Кнежевството доаѓаат уште 30.000 Италијанци, кои работат во Монако и навечер се враќаат дома. Инаку, на жителите на Монако со закон им е забрането да работат физички работи и не плаќаат порез, додека останатите плаќаат симболични 2%. Извор: “Политика Магазин”, Белград, автор: Мирјана Миловановиќ


50

Izbor


Izbor

Avtomobili

51

Саем на автомобил во Белград

Саемот на автомобили “Делта џенерали БГ кар шоу” е отворен на Белградскиот саем. Претставени се 47 нови модели на автомобили. Учествуваат 370 изложувачи, од кои 180 од странство. Отворен е и саем на мотоцикли и велосипеди “Мото фешн” Околу 180 странски и 190 домашни изложувачи учествуваат на Белградскиот саем на автомобили. Изложени се 47 нови модели на автомобили. Најголемата саемска изложба на автомобили во Србија траеше буџети и најновите светски премиери да до 14 март. ги прикажат не само за пазарот во Србија, туку и за целиот регион, каде слични саеми не можеа да се одржат.

такси компанија “Лондон Такси Интернешнл”. Претставниците на “Делта џенерали осигурување” рекоа дека и покрај отежнатото

Судејќи по бројот на посетители во првиот ден, но и по бројот на изложувачите, саемот покажува дека побарувачката за автомобили и покрај кризата е добра. Во моментот кога во светот продажбата на автомобили опаѓа, кога најголемите светски произведувачи ги повлекуваат своите автомобили од продажба поради грешка во производството, се покажува дека купувачите во Србија не се рамнодушни кон најголемата изложба на автомобили на овој простор. Треба да се наспомне дека во Хрватска поради лошата продажба, саемот на автомобили е откажан. работење и намалениот обем на продажУвозниците се надеваат дека ќе продадат Оваа година заедно со Третиот саем на авба, произведувачите, увозниците и дибарем колку и минатата година, односно томобили се одржа и Петтиот меѓународен стрибутерите се претставуваат со полн околу 43.000 автомобили. капацитет и се обидуваат во директен пазарен настап да реализираат конкретни деловни аранжмани. Попустите на саемот изнесуваа и до 40% за возилата од стар лагер. Понудата на Пунто со субвенционирана камата и попуст од 1000 евра за стар автомобил кој се рециклира, за приближно 7.000 евра и натаму е скапа во споредба со автомобилите од слична класа.

Саемот го отвори Министерот за трговија и услуги Слободан Милосављевиќ, нагласувајќи дека “и покрај светската економска криза имаме привилегија во Белград да отвориме саем на автомобили”. Милосављевиќ им се заблагодари на изложувачите кои, како што рече, и покрај тешките времиња успеале да обезбедат

саем на мотоцикли и велосипеди “Мото фешн” и изложба на придружната индустрија и гаражно - сервисна опрема. На саемот на мотоцикли беа изложени 38 модели. Меѓу 47-те нови модели на автомобили, се најдоа и “шевролет спарк”, “киа венга”, “цитроен Ц5”, “ауди А4” и лондонската

“Цитроен Ц3”, “форф фиеста”, Хјундаи и20”, “шевролет спарк”, “опел корса”, “рено клио”, “шкода фабиа” и многу други, чинат исто колку и “пунто”, а во некои верзии, доколку се плаќа во готово, овие автомобили се поевтини од пунто дизел. Извор: “РТС”


52

Izbor


Izbor

Да, жените глумат оргазам! Но прашање е - дали поради себе или поради него?

Мажите, за жал, нема да забележат дека нешто не чини ако тоа не им го кажете мошне јасно и експлицитно. Факт е дека тие имаат искривена слика за себе, поради што мислат дека се совршени. А и задлабочени во своето уживање...

Дали жените навистина глумат оргазам? Најновото истражување спроведено меѓу Британки и објавено во Daily Mail наведува дека половината од нив одглумиле оргазам. На некои тоа им се случило еднаш, некои глумат цел живот. Во Хрватска, според зборовите на др. Горан Арбанас, психијатар и сексуален терапевт, прави податоци нема, односно не постои сериозно научно истражување кое е спроведено и кое би дало некои проценти кои би ја оцртувале сликата на тој проблем. Општеството за тоа не зборува - Двојни се причините зошто некоја жена глуми оргазам. Или сака сè што побргу да се заврши или да му угоди на својот партнер. Тоа се причините зошто тоа го прави поради себе, но проблемите настануваат тогаш кога ќе почне да глуми затоа што се грижи каква слика ќе остави за себе кај партнерот - појаснува сексологот. Исто така вели дека отсекогаш се прашувал дали глумењето оргазам е добра работа и дали таа лага всушност му служи некому? Бидејќи, кога некого ќе излажеме, зад тоа се крие некоја причина. Вели дека тој би

Semejstvo се прашувал зошто неговата партнерка нешто би глумела. Но, во Хрватска женската сексуалност сè уште е поголем табу од машката. И додека на пример за машката еректилна функција може да се зборува, проблемот на женските оргазми сè уште е тема за која општеството решава да не зборува.

53 оние легендарни мигрени - рекла психотерапевтот. Вели и дека се ретки паровите кои за искреност имаат сили, а чувствата во креветот ги прикриваат всушност 90% од нив.

Сопствено уживање - Сексуалната искреност се учи. Треба да се знае на партнерот да му се каже кога да го Немаат сила за искреност употреби јазикот или прстите. Би требало Со него се сложува и др. Дениса Легац, за тоа да учиме во средно училиште или која вели дека жените во католичка и од родителите, но како, кога ни тие самите конзервативна Хрватска многу често се не знаат ништо за сексуалната искреност срамат од својата сексуалност. - наведува др. Легац, која од неодамна е “no-limit” терапевт, односно проучува специјална врста на терапија која е микс од онаа сексуалната и онаа за човечките односи. Британските стручњаци им советуваат на жените да бидат искрени кон своите партнери. Оние 9% кои целиот живот глумат, меѓутоа, не би требало веднаш да му признаат на партнерот дека цело време стискаат заби и чекаат сè да се сврши, бидејќи тие самите не можат.

- База помеѓу двајца партнери би требало да биде искреноста. Ако се глуми во така присна и интимна ситуација, тоа се одразува на психофизичкиот живот на жената и тогаш почнуваат да се јавуваат

- Би било премногу сурово по многу години да му откриете на партнерот дека всушност цело време сте биле во агонија, а не дека сте уживале. Би било подобро да кажете дека, иако уживате, можете да се сетите на уште начини како да “уживате уште повеќе”. Или, дека нешто што ве возбудувало порано, едноставно повеќе не ве “пали” и дека би сакале да пробате нешто ново - се наведува во Daily Mail. На прашањето дали некогаш имале партнерка која со нив одглумила оргазам, повеќето мажи одговориле - нормално, не. Некои можеби и имале среќа да имаат искрени партнерки, а некои едноставно биле и премногу концентрирани на своето уживање, па не сфатиле дека на нивните партнерки и не им е баш прекрасно.

Извор: “Јутарњи лист”, Загреб, автор: Наѓа Ирена Фишиќ


54

Izbor


Zanimlivosti 55 “забранетиот” дел на многумина би им * Животот ви почнал необично... Бев бабица на бил интересен. - Така и продолжи. Татко ми не можеше мароканските кралеви да работи и истовремено да се грижи за * За што не смее да се говори? мене, па гувернантите се менуваа. А беа Долгогодишната кралска лекарка - Не смее да се говори за животот на крал- тоа жени една полоша од другата. Ниедна на мароканската династија, која на ското семејство, потоа за поединости од не внимаваше на мене, само гледаа да го дворот од раните 60-ти ги породу- палатата. Кога дојдов во Мароко, меди- уловат татко ми и да се омажат. Татко ми вала членовите на кралското семеј- цинската сестра Лала Ајша ме упати на се ожени со ќерката на тетка ми (сестра ство, раскажува за својот животен памет да ми бидат оние трите мајмуни: на мојата покојна мајка), моја братучетка. не гледам, не слушам, не говорам. Таа можеби ми беше подобра и од родепат ната мајка.

Izbor

Кога во Загреб ги завршила студиите по медицина и специјализирала гинекологија, играта на судбината ја одвела во Мароко. Иако денес е во пензија, лекарката

*Животот ви е како авантура. Отидовте во дел од светот во кој не планиравте да живеете. Какви планови имавте кога запишавте студии по медицина? - Голем фаталист сум и не верувам дека на судбината може да се влијае. Како и сите млади луѓе, и јас сакав да завршам медицина за да можат да лечам болни.

Маријана Беуц, инаку тетка на познатиот хрватски писател Зоран Фериќ, ја задржала привилегијата на кралската куќа која, меѓу останатото ѝ овозможува и автомобил со личен возач. Таа дама, родена 1921 година, и покрај годините кои ги поминала во исламска култура, ни за влакно не го променила европскиот начин на облекување и комуникација. Др. Беуц дошла во Рабат пред неколку декади, во времето на владеење на Хасан II, татко на денешниот крал Мухамед VI. Ги породувала членовите на кралското семејство, со нив се веселела, но и тагувала. Професионалноста ѝ налага за некои работи да не говори, иако, вели, * Како живееше вашето семејство? - Родена сум во Хрватска Дубица покрај Сисак каде живееше мојата покојна мајка, додека татко ми беше котарски судија во Костајница, каде подоцна со родителите се преселивме. Кога имав две и пол години, мојата мајка роди брат, но многу пред време, а бидејќи немаше адекватна медицинска нега, и мајка ми и брат ми умреа.

* На која функција беше вашиот татко? - Беше котарски судија во Костајница, а подоцна е премесен во Загреб, каде заврши како судија на Врховниот суд. Во Загреб живеевме во Дежелиќева, па одев на училиште во Краишка улица, но никако не сакав да се дружам со децата. Подоцна се спријателив со Зденка Берток која исто

така стана лекарка. * Кога се решивте за гинекологија? - Во време на службување во Скопје. Дипломирав 1943 година, со 22 години. Беше тоа во време на НДХ и бидејќи мојот татко не сакаше да ѝ припаѓа на никаква политичка групација, него го пензионираа, а јас требаше да најдам работа. Првата работа ја добив во Хигиенскиот завод, а потоа дојдов во болницата на Сестри милосрдници, каде се вработи и Зденка.


56 * Имавте ли момче? - Ги имаше многу, но никогаш за никого не бев посебно загреана. Мојот колега, др. Станиќ, за кого мислев да се омажам, не сакаше од инает, па 1945 година се омажив за друг. Имав само 24 години. Мојот сопруг трчаше по мене, но и по сите останати жени, па се разведовме. * Како завршивте во Скопје? - Кога војната се заврши, сите загрепски лекари кои не беа ангажирани во било која војска беа повикани во Белград и цивилно мобилизирани. Нас лекарите од општа пракса нè “расфрлаа” насекаде. Зденка отиде во Требиње, а јас, бидејќи сопругот во Скопје беше воен лекар, отидов таму. Бев доделена во цивилна болни-

ца на гинеколошки и породиле оддел. Специјализирав гинекологија во Скопје, а потоа се вратив во Загреб. * Што се случи со татко ви? - Тој остана во Загреб и мојата маќеа, која немаше деца, ми се посвети исклучиво мене, а подоцна и на мојата ќерка , која неа ја сакаше повеќе од мене. Ќерката се роди во Скопје, каде станбените прилики беа ужасни. Штом добив годишен одмор, отидов во Загреб и своето дете, кое имаше шест месеци, им го оставив на родителите. Сфаќајќи дека сум повторно бремена, 1948 година, дојдов во Загреб да го родам синот. Во Скопје не сакав да се вратам. * Каде живееја вашите деца? - Живееја раздвоено. Синот беше кај свекорот, а ќерката кај моите родители. Меѓу нив се роди љубомора, бидејќи ни на едно не му припаѓав доволно. Дури во Мароко живееме заедно.

* Вашиот поранешен сопруг некаде се “загуби” попат? - Сопругот? Ветрушка. Остана во Скопје и онде имаше една авантура, па друга и, конечно, третата авантура добро го зграпчи. Така по 17 години се разделивме.

Zanimlivosti По смртта на својата сопруга, свекор ми дојде во Мароко за да се грижи околу децата, додека мојот поранешен сопруг беше “пеперутка”. * Дали децата веднаш отидоа во Мароко со вас? - Никако! Одеа на училиште, а јас во Мароко не намерував да останам. Не сакав да им го нарушувам мирот. Кога сè завршив, отидов во мароканската амбасада во Белград, каде запознав еден многу драг господин, вршител на работите. Тој подоцна дојде во министерството за надворешни работи во Мароко и останавме доживотни пријатели. Бидејќи не поднесував возење со брод, на 31 март 1962 година, седнав на авион и тргнав во непозната земја. Ми беше сосема сеедно каде одам, знаев само дека го оставам својот комфор. По завршетокот на школската година децата требаше да дојдат по мене.

* Како помина првата средба со непозната земја? - По доаѓањето на аеродромот во Рабат, ме дочека офицер кој ме одведе во хотелот Tour Hassan. На патот кон хотелот

Izbor

во џебот и бев мошне загрижена... Но, кога седнав во убаво средната чекалница, влезе некој млад, угладен човек и ми рече: “Ако вие бидете задоволни со нас и ние со вас, можете овде да го доведете своето семејство и да останете со нас до крајот на животот”. На ѕидот ја здогледав фотографијата и сфатив: беше тоа кралот, лично. Со години не можев да го ословам со “величество”, туку исклучиво со “господине”.

*Бргу ли се снајдовте? - Беше многу тешко. Арапски воопшто не разбирав, а кралското семејство главно не знаеше француски, англиски, ниту било кој друг јазик. И лековите се разликуваа од нашите. Во сè ми помогна мароканска болничарка која беше одгледана во Франција. * Чувствувавте ли носталгија? - Единствена мисла ми беше како да се вратам дома. Во Белград ми рекоа дека одам на две години и дека местото во мојата поликлиника ќе ме чека. Меѓутоа, се навикнав на Мароко. Кога дојдоа деца-

та, не знаев како да им кажам дека ќе останеме. Со нив дојде и мојата маќеа. * Каде живеевте? - Ми дадоа да избирам, да живеам во вила во склоп на палатата или во стан среќававме замотани луѓе, едни влечат во државна зграда. Болничарката ми сомагаре, други количка, а бидејќи беше ветуваше да не ја земам вилата. Кога, темница, сите ми изгледаа стравотно. Се имено, кралот Мухамед V со семејството прашував, во кој тоа кошмар сум упадна- се вратил од прогонството на Мадагаскар, ла. Дојдов во најлуксузниот хотел, каде ме во таа вила живеел кралскиот личен лечекаше вечера. Имав само неколку долари кар. Набргу, меѓутоа, од таму си отишол,


Izbor

Zanimlivosti * Дали кралицата мајка се интересираше за вашиот приватен живот? - За сè водеше сметка. Моите деца се повикувани во палатата на сите настани. Кога ми се роди внуката, кралицата мајка околу неа многу се грижеше. Кај муслиманите, кога ќе се роди дете и кога после една недела ќе му се даде име, се организира прослава и ритуално се коле овца, а пријателите се повикуваат на појадок. Но, јас овца не сакав да заколам. Затоа кралицата мајка ја испрати овцата и оној кој ќе ја препарира. Ги почитуваше моите одлуки и сите мои обичаи. * Дали го следевте раснењето на денешниот марокански крал Мухамед VI?

бидејќи постојано му доаѓале луѓе на врата и го буделе ноќе. * Кога ја сретнавте кралицата мајка? - Lalla Abla bint Tahar тогаш не беше во Рабат, туку на аџилак во Мека, така што немав прилика веднаш да ја видам. Кога се врати, ме повика кај себе и љубезно ме дочека... Бевме пријателки сè до нејзината смрт 1992 година.

* Какво пријателство беше тоа? - Ни таа ни нејзиниот син кон мене не се однесуваа како господари, туку како пријатели. Немаше церемонијални наклони. Кралицата околу себе ги собираше жените на лекарите, министрите и секоја вечер бевме заедно на вечера кај неа па потоа гледавме филмови. Беше тоа интимитет без церемонијали. Ги придружував и на патувањата во странство. Кога младата сопруга на кралот Хасан II остана бремена, патувавме во Италија. Неговата сопруга таму го роди детето. * Присуствувате на породувањето? - Да, а во нејзината втора бременост секогаш бев покрај неа, како и 1963 година кога го роди актуелниот крал. Го земав тоа мало бебе во рацете и, иако е тој денес владетел, дипломат, во моето срце секогаш ќе остане штотуку родено бебе. Подоцна се родени уште две ќерки и конечно, 1970 година се роди на најмладиот син Хасан II, принцот Мулај Рашид.

- Секако. Неговиот татко, кралот Хасан II упатуваше религиски и политички да се воспитува од најмали нозе и да го добие најдоброто образование. Веќе со четири години во кралската палата го учеше Куранот и го научи наизуст. Подоцна студираше и докторираше право. Се сеќавам еднаш, кога уште беше дете и се дружеше со своите мали пријатели, ги прашав што ќе бидат кога ќе пораснат. Малиот принц знаеше што ќе биде, бидејќи татко му го подготвил од мали нозе, како што и тој денес го подготвува своето дете. * Триесет години се дружевте со кралицата мајка и бевте отсечени од светот и културата од која потекнувате. Имавте ли подоцна потреба да се вратите? - Повеќе не, бидејќи во кралската куќа ја најдов сета топлина која ми требаше. Со време сè подобро разбирав и ја усвоив нивната култура.

57 * Што се смени по смртта на Хасан II? - Кога умре Хасан II, дојде до обид за државен удар и во земјата беше мошне драматично. Но, и додека беше жив Хасан II доживеа многу стресови. На пример, 1971 година, токму на неговиот роденден, во летувалиштето во Скират, кога се подготвуваше да ги прими гостите, се обидоа атентат на него. Имаше многу мртви и ранети, но со некое чудо нему ништо не му се случи. Една година подоцна, исто така, на Скират го чекавме доаѓањето на кралот од Франција, авионот беше нападнат и тој се засолна во југословенската амбасада, додека војската не ги исчисти пучистите. Бев со женскиот дел на семејството, додека на “мажјаците” сешто им се случуваше. * За што разговаравте со кралот Хасан II? - Го интересираа случаи на клиниката, ја сакаше медицината. Сакаше да знае како кој се лечи и љубопитно ги следеше операциите. Никогаш, секако, не разговаравме за државничките работи.

* Како умре? - Долго беше срцев болен и го лекуваа стручњаци од целиот свет. Во јули 1999 година, по 70-тиот роденден, отиде во Франција на воено дефиле, за празникот 14 јули. Сакаше таму да маршира и мароканската војска. Му советуваа да не оди, но тој беше тврдоглав. Кога се врати беше чуден, не одеше онака лесно како и обично, туку многу тешко, со шешир на главата. Кога, два дена потоа, отидов кај него, видов дека е сиво-блед. Набргу ми јавија дека на клиниката се подготвува соба за него и дека мора на прегледи. Околу три часот наутро нагло му станало полошо. Стигнаа американски лекари и го превезоа на клиниката за срцеви болести каде, во четири часот попладне, почина.


58 * Ни кралицата мајка веќе неколку години не е жива. Што се случуваше со вас? - Во моментот на нејзината смрт бев покрај неа и тоа е најтажниот момент во мојот живот. Бев покрај неа кога во автомобилска несреќа погина нејзината ќерка, најмладата сестра на Хасан II, како и кога умре нејзиниот втор син. Lalla Abla bint Tahar сакаше да умре во својата куќа во Рабат. * Дали и денес контактирате со кралското семејство? - Исто како и порано, постојано сум со нив. Најмалку, додуша, го гледам кралот, тој е како Свети Дух. Наутро е во Тангер, навечер во Агадир, на пладне на Исток, навечер на Запад. Постојано е на пат, во покрет и ретко кога се запира. За себе, во една прилика, ми рече: “Јас сум како својот прадедо кој говорел - моето кралство е на коњ”. Кај него пак, кралството е во авион. Интересна е неговата сопруга, преубавата принцеза Lala Salma. Родена е во Фес, со

презиме Bennani. Татко ѝ е професор, а мајка ѝ умрела додека оваа била уште сосема мала, па ја одгледала баба ѝ. Кога се мажеше ја кралот, го запознав и нејзиното семејство. * Како во муслиманска земја го прифатија фактот дека сте дошле од западна култура, а како вие се прилагодивте? - Прилагодувањето беше брзо. Многу бргу ме преименуваа во Маржана. Никогаш не ми паднало на ум да преминам во ислам, но многу патував по исламските земји со кралското семејство. Никогаш не ме наговараа и не сметаа дека треба да преминам во нивната вера, но им се прилагодував на нивните обичаи, до постот па натаму. Една со кралот Хасан II и уште некои членови на семејството дојдов на аеродром во време на молитва. Отидов во WC и таму преседов додека тие не ја завршија својата церемонија. * Кого денес имате во Хрватска? - Имам неколку роднини и една пријателка која живее на Хвар. Во Загреб обично одам на Мирогој, и кај внуците престојувам некое време. Откога сите ми умреа, престанав да мислам дека би требало да се вратам. * Што би било сега кога некој би ви наредил да се вратите, како што своевремено ви наредиле да отидете во Мароко? - По четири години престој во Мароко добив наредба да се вратам. Отидов кај кралот да му кажам - збогум. А тој ми

Zanimlivosti рече: “Вие? Ни случајно! Единствено ако самите сакате да си одите, тогаш сте слободни. Но, вие сте наша, останувате овде и не грижете се”. Во Мароко тогаш веќе ми беше добро, ми дојдоа децата, одеа на училиште, го научивме јазикот. Мојот син денес е пилот и живее во Швајцарија, а ќерката е лекар - радиолог и веќе е во пензија.

* Дали после сопругот запознавте некого кого би го засакале? - Мене од брачната “среќа” ми беше доста и не ми паѓаше на ум со некој нов да се сплеткам. Сакав деца и ги имав. Но, кога се роди син ми, мојот приватен живот престана. Засекогаш. Живеев за своите деца и за својата професија која многу ја сакав. Чувствата и сè материјално делев точно на два дела. На едното и на другото дете.

Izbor

* Тогаш ли го запознавте мароканскиот крал? - Не, само читав за таа посета. Кога кралот се вратил во Мароко, на својата мајка, која ги имала истите проблеми, ѝ раскажувал за тоа. На повик на Тито, 1962 година, кралицата мајка дошла во тогашна Југославија со својата свита.

Одбивав да одам во Мароко, но ми рекоа дека ќе имам проблеми

* Значи, преломниот момент се случил тогаш? - Точно така. Една дама од свитата на кралицата имала потреба од гинеколошки преглед, но барале исклучиво жена лекар. Бидејќи еден важен лекар мене ме познаваше од болницата Сестри милосрдници, предложи токму јас да ја прегледам. Отидов во Цриквеница, каде ја запознав кралицата мајка Lalla Ablu bint Tahar. * Како помина средбата? - Кралицата ми предложи да останам со нив на вечера, да преспијам и да се

* Кога дојде до голем пресврт во вашиот живот? - Во Белград 1961 година беше првиот состанок на Неврзаните. Помеѓу останатите, стигна и младиот марокански крал Хасан II, кој се спријатели со Тито. Бидејќи имал проблеми до увото, грлото и носот, во Белград му предложиле да отиде во Цриквеница, на бранотерапија.

вратам во Загреб дури утредента. Разговаравме многу, за Мароко, за Рабат, нивните обичаи, додека јас им раскажував за Загреб, за Плитвичките езера, нашата земја... Беше мошне пријатно. Еден ден директорот на поликлиниката, покојниот лекар Бранко ДаВила, ме повика на разговор. Ми рече дека му се јавиле од поликлиниката во Белград. Мароканското ми-


Zanimlivosti

Izbor

вотната средина затоа бараат од произведувачите да им гарантираат на купувачите дека ќе го земат назад и ќе го рециклираат уредот кога ќе остари

нистерство за здравје, имено, за клиниката на кралската палата бара жена лекар и го назначиле токму моето име. Бидејќи мојата бракоразводна парница беше во тек, а јас се борев децата да ми припаднат мене, не ми беше ни на крај на памет да одам во земја која не ја ни познавам. Но, следеше нов повик, практично заповед да ги подготвам документите, да дадам да се преведат на француски и веднаш да дојдам во Белград. Им реков да ме остават на мир. На тој мој одговор дојде ултимативна порака од маршалатот да се спремам, бидејќи мојот брод за Мароко тргнува на крајот на февруари, а возната карта е осигурена. Ми се заканија дека ако не ја послушам заповедта, можам да имам сериозни проблеми. Во она време, имено, нашите бродови одеа во Америка преку Казабланка. Но, јас не сакав ни да

чујам. “Таман работа да одам уште и со брод, јас која патам од морска болест”. Сепак, бидејќи кралот така барал, маршал Тито рекол што треба да се направи. * Го запознавте ли Тито? - Не, но знаев дека на Тито не смеам да му кажам - не.

Извор: “Глобус”, Загреб, автор: Јања Франко

Рециклирај го мобилниот телефон поради среброто и златото Кога ќе набавиме нов мобилен телефон, оној стариот често станува електроотпад. При тоа и не размислуваме дека и тој електроотпад е сè уште вреден, бидејќи од еден тој мобилни телефони, на пример, може да се добие килограм сребро и 300 грама злато. ОН предупредуваат дека количината на електроотпад во Индија до 2020 година би можела да биде пет пати поголема. Многу организации за заштита на жи-

Во светот во 2008 година се продадени 1,2 милијарди мобилни телефони и скоро 300 милиони компјутери. При тоа векот на траење на тие уреди е релативно краток. На пазарот постојано излегуваат нови, побрзи и подобри уреди. Понудата е навистина голема, а на купувачите постојано им се сугерира да одат во чекор со времето и да го набават најновиот модел.

59 каде електронскиот отпад потоа се таложи. Тие земји немаат потребни уреди за рециклирање, па така не можат ни да го искористат среброто и златото кои се кријат во старите уреди. Паметно, меѓутоа, исто така би било, кога би избегнале наталожување на електроотпад и би ги користеле своите уреди што подолго, а не секоја година да се набавува нов мобилен телефон, заклучува германското радио. Извор: “Вести”, Белград

БиХ прва во Европа по број на обложувалници Босна и Херцеговина е прва во Европа по број на обложувалници, а на второ место е Србија, покажуваат новите истражувања

Меѓутоа, што се случува која и тие најнови и најдобри модели по неколку години или по една и пол година ќе застарат, бидејќи на пазарот излегле уште подобри и понови мобилни телефони? Треба добро да се размисли каде со стариот мобилен телефон, бидејќи составот на тие уреди е прилично комплициран, објаснува за германското државно радио “Дојче веле” Стефан Холкман од германската организација за заштита на животната средина “Дојче Умвелтилфе”. “Во пластичното куќиште се наоѓа многу електроника, многу комплицирана ситна електроника, која се состои од вредни материјали како бакар, злато, но и многу ретки метали како што се иридиумот и кобалтот”, вели Холкман. Организацијата “Дојче Умвелтилфе” во Германија пред осум години заедно со телекомуникацискиот концерн Т-mobile покренала акција за собирање на стари мобилни телефони. Корисниците можат бесплатно да го испратат стариот уред за стручно да се рециклира. А со тоа се штедат и драгоцени природни ресурси. На пример, за добивање на еден тон бакар, инаку е потребно да се обработат околу 1.000 тони камења. Тој тон бакар исто така би можел да се добие и со рециклирање на 14 тони електроотпад. Во Шведска веќе неколку години организирано се рециклираат стари мобилни телефони и компјутери. Од еден тон стари мобилни телефони така може да се добие околу еден килограм сребро и 300 грама злато. Податоците се на организацијата “Отпад Шведска”. Јан - Олоф Еркесон е директор на претпријатието Ел-Крестен, кое собира и рециклира такви стари уреди. Тој, исто така, потврдува дека во мобилните телефони се кријат многу благородни метали. “Градскиот златен рудник денес го заменил оној под земјата. На тој начин се искористуваат веќе постоечките ресурси, бидејќи материјалот може повеќе пати да се рециклира”, наведува Ерексон. Но, не го прават тоа сите како Швеѓаните. Многу стари мобилни телефони и компјутери се извезуваат во земјите во развој,

Се проценува дека во БиХ секоја петта личност игра некоја игра на среќа, а тоа отвора можност да се стане коцкар. Се смета дека во БиХ има околу 500.000 зависници од игри на среќи, вкупност, коцка. “Сигурно е дека за тоа во најголема мерка допринесува политичката и економската криза, односно тешката беспарица од една, а од друга страна фактот дека граѓаните од ден во ден се бомбардирани со разни игри на среќа што ги поттикнува граѓаните токму преку тие игри да ги решат своите егзистенционални проблеми”, велат психолозите кои во игри на среќа вбројуваат сè каде се вложуваат пат за да се заработат многу поголеми пари.

- По дефиниција на Светската здравствена организација коцкањето спаѓа во болести на зависност, а психолозите предупре-


60 Zanimlivosti дуваат дека коцкањето не е лесно да се Марија и нејзиниот сопруг Петар (70) дошпрепознае за разлика од, да речеме, ал- ле во посета на синот Немања Ѓуриќ кој кохолизмот. живее во Јужноафриканската Република, - Коцкарите долго и вешто го кријат сво- а блиската средба со змијата се случила јот проблем и од членовите на своето на патот до плажата во Умдлоти. семејство, сè додека не упаднат во големи парични проблеми - објаснуваат психолозите и додаваат дека зависник од игри на среќа може да се препознае по неколку карактеристики - манипулација и лажење, честа раздразнетост без причина, губење на интерес за своите животни прашања, промена на расположенија и нарушен систем на вредности.

Интересно е, според резултатите на истражувањата, дека и жените во БиХ се повеќе се коцкаат. - Мажите кои се коцкаат бараат возбуда, забава и начин лесно и брзо да дојдат до пари. Жените главно се коцкаат поради депресија, осаменост и семејни проблеми - толкуваат психолозите. Извор: “24 сата инфо”, Мостар

Преживеала три гризнувања од отровна мамба

- Додека мајка ми одеше кон плажата, на змијата која преминувала улица налетал автомобил и ја отфрлил кон неа. Еден човек ја видел и почнал да мавта со рацете. “Не оди таму”, викал. Мајка ми, за жал, не знае англиски, па само зачудено го гледала. Мислела дека е хистеричен раскажува Немања. - Продолжила да оди, а змијата три пати бргу ја гризнала за потколеницата. Драмата допрва почнала, бидејќи Србинката не знаела да објасни дека итно ѝ е потребна помош. - Единствени три работи кои знае да ги каже на англиски се “плажа”, “голем човек”, тоа е мојот татко, Петар, и “продавница”, која на плажата ја држи нашиот роднина Синиша - објаснува Немања. - За среќа, и тоа било доволно. Мештанинот Норман Тулох (70) го пронашол татко му, го запрел сообраќајот и повикал Итна помош. Лекарите ја затекле Марија во критична состојба, бидејќи отровот веќе почнал да делува. Ѝ дале вештачко дишење и со хеликоптер ја префрлиле во болница во гратчето Умхланга. Таму два дена помина-

Марија Ѓуриќ (68) преживеала три гризнувања од зелена мамба, една од поотровните змии чиј отров, ако со забите погоди во вена, може да убие за само неколку минути! Лекарите полни два дена се бореле за животот на старицата, откако отровницата ја гризнала за десната нога во Умдлоти, најпопуларната јужноафриканска приморска дестила во кревет, но веќе на третиот ден, и нација покрај лошите прогнози на лекарите, заДозата отров од која и многу помлади би станала на нозе и се упатила кај синот во останале на место мртви бабата ја прежи- Јоханесбург. веала и веќе за три дена била надвор од Полицијата ја пронашла опасната отровница и ја убила. болница.

Извор: “Јутарњи лист”, Загреб, автор: Nenad Jarić Dauenhauer

Izbor


Izbor

61


62

Четири сигурни сигнали дека лошо се храните

Zdravje i ubavina 3. Слаба концентрација Причина: Веројатно го прескокнувате појадокот Истражувачите од Универзитетот во Бристол откриле дека луѓето кои го избегнуваат појадокот имаат проблеми со концентрацијата во текот на работата, особено во подоцните часови. “Кога ќе се разбудиме, мораме да го израдуваме нашиот мозок со гликоза или нешто слатко за да функционира”, вели Мур. Решение: Јадете во првиот час после будењето. Мислите дека е рано? Па, ако е така, изедете барем јаболко.

Незадоволни сте со животот и луѓето кои секојдневно ве опкружуваат? Бесни сте на соработниците кога ќе почнат да попуштаат во работата? Ако сте станале толку нервозни, зошто не проверите дали добро се храните. Можеби е тоа причината за вашето незадоволство? Списанието “Ши” објави неодамна текст за тоа дека постојат четири знаци кои укажуваат на тоа дека лошо се храните и дел од решенијата како тоа да го 4. Затвор (опстипација) промените

1. Нервоза Причина: Мала количина на внесени јаглени хидрати Истражувачите од Технолошкиот институт во Масачусетс откриле дека намаленото внесување на јаглени хидрати може да го намали нивото на серотонин, кој влијае на доброто расположение. Решение: Јадете што повеќе интегрални продукти во секој оброк, препорачува др. Џуди Вуртман. Јаглените хидрати ве смируваат, бидејќи го одржуваат нивото на шеќер во крвта. 2. Опаѓање на косата Причина: Малку калории во исхраната “Ако внесете помалку од 1.800 калории дневно, се лишувате од енергијата и хранливите состојки кои се неопходни за регенерација на ќелиите на косата”, вели Синди Мур, директор на Одделението за нутритивна терапија во Кливленд, Клиничката фондација во Охајо. Решение: Никогаш не внесувајте под 1.800 калории дневно. Сè под тоа може да ѝ штети на вашата коса и мускулите. “Убиствените диети не ве ослободуваат од мастите”, предупредува Мур.

Причина: Внесувате малку продукти богати со влакна или не ги поднесувате млечните производи. Решение: Ќе ја подобрите состојбата на организмот ако изедете 35 gr. Житарки, зеленчук и овошје дневно. И натаму не се чувствувате добро? Тогаш дополнете ја диетата со млеко и сирење.

Izbor

Вагиналните инфекции се најчестото гинеколошко заболување кај жените и најчеста причина за нивно одење кај гинеколог. До инфекции и воспаленија, вели др. Славица Васиљевиќ, специјалист по гинекологија, акушерство и акупунктурологија и сопственик на ординацијата “Мерида” во Белград, доаѓа поради нарушување на вагиналната флора. Таа објаснува дека неа ја сочинуваат околу 90 микроорганизми и дека тие во нормални околности не предизвикуваат никакви тегоби и проблеми. - Меѓу нив многу важни се лактобацилите, корисни бактерии на млечната киселина кои нè штитат од штетните микроорганизми. Во секретот исто така се присутни и коки кои потекнуваат од цревната флора и не прават никакви пречки сè додека се во рамнотежа со лактобацилите. Меѓутоа, кога таа рамнотежа ќе се наруши, настануваат проблеми - вели нашата соговорничка и наведува дека со исчезнување на лактобацилите се менува pH на вагината. Нормалниот секрет е кисел, па pH вредноста се движи од 4,6 до 6, но со нарушување на рамнотежата на флората средината од кисела се претвора во алкална, што овозможува развој на штетните микроорганизми.

Што сè може да ја оштети флората За да не дојде до нарушување на вагиналната флора, жените мораат да водат сметка за облекувањето, редовно и правилно да ја одржуваат хигиената и да водат сметка за сексуалниот живот, советува докторката. Кога станува збор за штетните надворешни фактори за вагиналната флора, таа наведува три групи: Извор: “Блиц Жена”, Белград - Механичките фактори опфаќаат оштетувања на ткивото до кои доаѓа при породување, груб гинеколошки преглед или сексуален однос. И носењето на неаКантарионот штити од декватна облека може да предизвика ошвагинални инфекции тетувања. За пример, претесните панталони предизвикуваат засилено триење Правилната и редовна хигиена, удоб- на интимната регија, ја забавуваат цирната облека, избегнување на ризични кулацијата на крвта и ја нарушуваат вагисексуални односи, употребата на ва- налната флора. гиналети на билна база и измивање со - Хигиенски фактори, како употреба на чаеви ги чуваат женските репродук- алкални сапуни, ги уништуваат добрите лактобацили. Овде спаѓа и користењето тивни органи. Др. Славица Васиљевиќ на дневни, парфимирани влошки, неве советува како да ги избегнете ва- редовно менување на тампоните и хигигиналните инфекции енските влошки. - Хемиските фактори опфаќаат поедини вагинални спреови, гелови за контрацепција, како и некои козметички производи за одржување на хигиената кои ја нарушуваат вагиналната флора. Затоа е најдобро да се користат медицински препарати за нега на интимните делови на телото кои имаа соодветна pH вредност.


Zdravje i ubavina 63 Измивање со билни чаеви темјан. Тие се добри затоа што можат целиот ден го поминува на работа или на За зачувување на здрава вагинална флора да го соберат засилениот секрет и, што е состаноци. докторката препорачува употреба на пре- мошне важно, не произведуваат никакпарати кои се продаваат во аптеките и из- ви несакани дејства. За зачувување на мивање со билни чаеви. вагиналната флора се препорачуваат и - Во сите подобро снабдени аптеки можат вагиналети кои содржат повидон јод, но да се најдат шумливи таблети и гранули со нив треба да се биде внимателен, бикои, со помош на иригатор, се користат за дејќи не смеат да се користат често - вели вагинално измивање. Во таа цел можете докторката и додава дека за интимна неда користите чаеви од камилица, жалфи- га може да послужи и памучен тампон наја, невен, кантарион или ајдучка трева, топен во ацидофилен јогурт или масло од но и раствор од сода бикарбона. Чајот се кантарион за внатрешна употреба. подготвува на ист начин како и за пиење, Таа советува дека на гинеколошки преа растворот од сода бикарбона се прави глед треба да отидете најмалку еднаш од половина лажиче прашок и 250 мили- годишно, дури и кога немате никакви телитри млака вода. И во овој случај ви треба гоби. Систематскиот преглед опфаќа низа иригатор во кој ќе ја наполните млаката на анализи и тестови со кои рак на грлото течност, ќе го вовлечете во вагината до на матката се открива во најраната фаза. длабочина од околу 5 или 6 сантиметри и ќе ја истиснете течноста - објаснува док- Чувствителни групи торката и нагласува дека измивањето не Вагината е прекриена со слузокожа која треба да го правите почесто од два пати е релативно силна и овозможува добра месечно и никогаш во време на менструа- заштита. Дебелината на ова ткиво зависи ција. од рамнотежата на полните хормони, која варира во текот на менструалниот циклус Не стапувајте во ризични односи и во бременоста, а исто така зависи и од За да се заштитите од инфекции, морате староста на жената. Кај младите девојки да имате здрав сексуален однос. и постарите жени слузокожата е потен- Здравата вагинална флора и добрата ка, има само неколку слоја и затоа тие се хигиена на машкото подеднакво се важ- најчувствителни, а рамнотежата на флони фактори за заштита. Посебно внима- рата може полесно да се наруши. ние им се препорачува на жените, а осоИзвор: “Блиц Жена”, Белград бено на девојките кои влегуваат во незаштитени сексуални односи и често ги менуваат партнерите. Во рок од шест часа по Решение на проблемот Природен производ Сепак, на хрватскиот пазар постои препарат хормони со докажана ефикасност, против една од најчестите против а покрај тоа се применува орално. Стануболести ва збор за Pilex, сосема природен билен препарат чија консумација нема никакви несакани придружни појави, а во голем процент сосема ги отстранува сите тегоби од хемороидите, на време подолго и од шест месеци. Пакувањето од седум капсули е наменето за лица со поблаги облици на хемороиди или со повремени тегоби, и како превенција кај лица на кои тегобите од хемороиди зачестено им се јавуваат, додека Pilex Max од 14 капсули се препорачува за лица кои крвават или се во втор, трети или четврт стадиум на болеста. ризичниот однос треба да се измие вагината или да се употреби вагиналета на база на повидон јод или кантарион.

Izbor

Пробајте вагиналети со лековити билки Pilex успешно ги решава На девојките и жените кои избегнуваат тегобите од хемороиди употреба на иригатори, бидејќи тоа им е премногу комплицирано, др. Васиљевиќ за одржување на вагиналната флора им Повеќе од две третини од луѓето во светот препорачува вагиналети кои можат да се во текот на својот живот имаат проблеми со хемороиди, болест на набрекнати купат без лекарски рецепт. крвни жили во подрачјето на анусот и долниот ректум, што таа болест ја прави една од најчестите.

Советување - Во своето триесетгодишно искуство сè уште не сум наишол на поефикасен производ за решавање на тегобите од хемороиди. Покрај тоа што е ефикасен, Pilex е и потполно природен производ кои со екстензивни клинички испитувања не забележал никакви нуспојави на организмот, а резултатите од неговото земаПромо ње се видливи моментно - истакнува AlekХемороидите ги погодуваат подеднакво и sandar Soltysik, лекар по општа медицина мажите и жените, а најчести се кај оние и специјалист по биолошка медицина. кои во текот на денот долго седат или сто- Во скоро секоја аптека можете да најде- јат. При лечењето најчесто се користат Извор: “Liderpress”, Загреб те вагиналети на база на кантарион, разни масти, кремови или чепчиња, чија примена одзема драгоцено време и често прополис, ајдучка трева, камилица или не е ни изводлива, особено ако лицето


64

Izbor


Sport

Izbor

Ивица Костелиќ втор во супервелеслаломот во Гармиш

Бланка го одбрани насловот светска првенка!

65 светска првенка во сала (Валенсија, Доха), но и на отворено (Осака, Берлин).

Бланка Влашиќ го одбрани насловот на светска првенка во сала во скок во вис. Така стана четвртата атлетичарка, после Стефка Костадинова, Кајса Бергквист и Елена Слесаренко, на која тоа ѝ успеало

Ивица Костелиќ со второто место во супервелеслаломот во ГармишПартенкирхен го освои резултатот на кариерата во оваа дисциплина. На завршницата на Светскиот куп на скијачи победа оствари Канаѓанецот Ерик Гај, а на третото место беше Норвежанецот Аксел Лунд Свиндал Лошото време најдобриот хрватски скијач го искористи на најдобар можен начин и за прв пат се качи на победничкиот подиум во една брза дисциплина. До сега најдобар резултат му беше осмо место во италијанскиот Борми во 2008 година. Костелиќ сјајно ја одработи работата на Кандахар патеката, особено оној техничкиот дел каде сите или губеа голема количина на стотинки или испаѓаа. Само Ерик Гај успеа да му одговори на Костелиќ на сјајното време, и на целта оствари 39 стотинки подобро време.

Бланка Влашиќ ја “утепа” конкуренцијата во Доха. Најдобрата хрватска атлетичарка најсјајниот медал го осигури на висина од два метри.

За конкурентките Беитиа и Хауард Лоу два метри беа превисоки и Бланка го одбрани златото од Валенсија! За малиот Кристален глобус се бореше тројката: Walchhofer - Svindal - Guay. Австриецот Michael Walchhofer беше во

најдобра позиција, бидејќи водеше пред трката во редоследот, но и најслабо одработи на патеката. Го зазеде 15-тото место и со тоа зеде мали 16 бода. Гај на крајот ја однесе вкупната победа, Валхофер е втор, а Свиндал трет. Костелиќ се подигна, па во вкупниот редослед на Светскиот куп е на петтото место. Згусти и на самиот врв, бидејќи Бенџамин Рајх (шестиот) беше подобро пласиран од Карло Јанка (единаесетти). Пред последните две трки Јанка има само 38 бодови повеќе. Извор: “Јутарњи лист”, Загреб

Новата стара светска првенка во скок во вис пречката, потоа, ја постави на 205 cm, но ја сруши во првиот обид. За жал, ни во вториот скок немаше доволно сила да ја прескокне. Второто место го освои

Шпанката Рут Беитиа, додека трета беше Американката Шанти Хауард Лоу. Бланка стана првата атлетичарка во историјата на која ѝ успеало да го одбрани насловот

Со оглед дека во финалето ги немаше Германките Ариана Фридрих (повреда на коленото) и Милке Крогер (не ги помина квалификациите), на Бланка патот до златото ѝ беше отворен. Но, Бланка без оглед на тие изостаноци сериозно му пристапи на финалето, гледајќи се само себеси и концентрирајќи се на своите скокови. Во сала оваа сезона пред светското првенство Бланка настапи само пет пати. На пример, 2007 и 2008 настапуваше на седум, а минатата година на шест натпреварувања. Очигледно дека помалиот број на натпреварувања ѝ одговара, бидејќи беше многу поодморена. Одличен потег ѝ беше и тоа

што дојде седум дена порано во Доха за да се привикне на високите надворешни температури, а многу пониските во климатизираната сала. - Мене Доха ми е едно од најдобрите дестинации за настапи. Едвај го чекам мај кога овде ќе се одржи првиот митинг од Дијамантската лига - рекла Бланка.


66

Мирослав Церар

Sport современиците: - Со гордост говорам за тој период, бидејќи се натпреварував во држава која имаше повеќе од 20 милиони жители. Денес е поинаку - полесно е да се влезе во државната репрезентација. Во мое време од спортистите многу се бараше. Се натпреварувавме како аматери, без никакви посебни услови, а секој од нас мораше да се погрижи и за својата егзистенција, што ќе прави кога ќе излезе од спортот. Политиката направи денес многу позитивни работи да се заборават, на пример дека во очите на Чесите, Унгарците, Полјаците и другите источноевропски земји како Југославија изгледавме како Америка. Со нашите пасоши можевме слободно да патуваме, секаде бевме популарни. Денес на многумина им е срам тоа да го признаат - истакнува.

Izbor

светските и европски првенства. Меѓу медалите издвојува 16 непроценливи: два пати бил олимписки, четири пати светски и 10 пати европски првак. Роден е на 28 октомври 1939 година, во Љубљана. Иако бил сестрана гимнастичар, запаметена е неговата совршеност на коњ со рачки. Тоа му ги донесе ласкавите титули “крал на коњ со рачки”, “златен коњаник”, па дури и “бог на коњ”. Бил универзален гимнастичар, па прв пат успеал два пати по ред да го освои називот европски првак во комбинација. На првенствата на Стариот континент освоил медали на сите гимнастички справи, а титулата европски првак благодарение на вежбите на коњ со рачки, кругови, разбој и вратило. Три пати учествувал на Олимписките игри - во Рим 1960, Токио 1964 и Сиудад Мексико 1968 година. Најголем успех постигнал 1964 година во

Олимпиец кој учел на грешките Кралот на коњ со рачки после спортската кариера станал адвокат, сега му е најубаво со внуците. Неодамна го прослави седумдесеттиот роденден

Легендарниот Олимпионик, како земјаците нагалено го викаат Мирослав Церар, неодамна наполни 70 години, а по тој повод од претседателот на Словенија Данило Тирк го доби највисокото државно одликување. Сè е крунисано со биографската книга “Мирослав Церар ин његов час” (во превод: Мирослав Церар и неговото време, во издание на Гимнастичкиот сојуз на Словенија) која ја резимира богатата кариера на надалеку познатиот спортист чие име од 1999 година се наоѓа и во Интернационалната куќа на славни гимнастичари.

Миро, како што семејството и јавноста нагалено го вика, освоил (многумина веројатно и нема потреба да се потсетуваат) многу медали на олимпијади и првенства “за Словенија и Југославија”. Церар во своите сеќавања не го поништува периодот на Југославија, кон што се склони

Избран е 1965 година да му ја предаде штафетата на Јосип Броз, на 25 мај: - Имав трема пред да се качам до ложата на Тито, би ја имал веројатно секој кој би се нашол во ситуација да му честита и да му се поклони на својот највисок државник. Беше тоа за мене голема чест и бев многу горд. Како спортист и подоцна имав чест неколку пати да разговарам со Тито - се сеќава некогаш врвниот гимнастичар. Церар домашните медиуми го прогласуваат за најдобриот словенечки спортист на сите времиња. За тоа е заслужен бројот од 30 медали од најголемите спортски натпреварувања - олимписките игри,

Токио каде освоил злато на коњ и бронза на вратило, а четири години подоцна во Мексико го брани називот олимписки првак на коњ со рачки. Скромниот Церар, тврди, меѓутоа, дека, што се однесува до животното искуство, најмногу при срце му е првиот, иако несреќен настап во Рим, каде прв пат учествувал на Олимписките игри, но поради незгода не освоил медал.

- Рим беше исклучителен, бидејќи тогаш можеби најлесно ќе дојдев до златниот медал на коњ со рачки, да не погрешев. Што беше последица и на другите грешки за кои ние натпреварувачите не бевме виновни - на патот до салата се заглавивме во сообраќај, и покрај поли-


Izbor

циската придружба. Доцневме, иако тргнавме порано, затоа го пропуштивме предвиденото време за загревање, буквално трчавме кон справите и за малку не нè дисквалификуваа да не беше инг. Иван Иванчевиќ кој беше во извршниот одбор на гимнастичката федерација, па ни помогна така што го “развлече” претходното натпреварување додека ние стигнавме и го “фативме” нашиот ред. Сето тоа на човек му се врежува во помнењето - раскажува Мирослав Церар.

Пропустот во Рим бргу го надоместил на следните две олимпијади и мноштво други натпреварувања. Исклучителната кариера ја завршил 1970 година кога во љубљанската сала Тиволи ја освоил титулата светски првак и злато на коњ со рачки. Носител е на високи одликувања како олимписки ред (L’OrdreOlympique), највисокото државно признание во некогашна Југославија (наградата АВНОЈ) и Словенија (Блоудкова награда). - Прв пат со 17 години станав членски државен првак на Југославија, за следните 13 години да бидам во самиот светски врв, што се однесува до гимнастиката. Првиот медал го освоив 1958 година на светското првенство во Москва - објаснува нашиот соговорник со напомена дека светските првенства тогаш биле поквалитетни, бидејќи биле организирани на секои четири години.

Sport во така лоши услови. Денес врвниот спорт станал суров. Мене никогаш не ми било цел - резултат по секоја цена, нешто да постигнам преку лешови, што сега многумина го прават. Најмногу научив на сопствените грешки - додава. - Грешката ќе ти се втисне во сеќавањето. Не си толку внимателен ако сè ти оди според планот. И сега кога ќе се сретнам со пријателите, евоцираме спомени на моментите кога некој паднал од справа или погрешил.

67 среќа, ми помогна дисциплината која ми ја наметна спортот. Мојата сопруга е исто така правник, беше и главен државен обвинител и министерка за правда, постарата ќерка работи во канцеларијата која ја основав, а синот е професор на љубљанскиот Правен факултет и често му дава совети на парламентот. Само помладата ќерка не ја продолжи правничката кариера - ја објаснува склоноста на семејството Церар кон правото.

Спортската кариера ја завршил, како што вели, поради повреди, умор и семејството. Завршил студии по прави и три години по

Церар има пет внучиња, и со нив радо го поминува слободното време. Што било во меѓувреме Активната гимнастичка кариера ја завршува 1971 година после повредата на натпреварување во Јапонија. Извршувал почесни должности во Југословенскиот спортски комитет, а денес во Словенечкиот спортски комитет. Избран е за Југословенски спортист на годината два пати, 1968 и 1970.

Како почнал - Во основното училиште, после војната, имавме учител, се викаше Завршник. Нѐ погледна нас машките и ни рече дека сме “сите рахитични” и дека би требало да се занимаваме со гимнастика. Ги замолив Советските стручњаци сакале Церар да простувањето од гимнастиката отворил родителите да ме одведат во друштвото студира во Москва, но тоа не се случило. адвокатска канцеларија во која работел до “Партизан”, каде трениравме скоро секој Со насмевка се сеќава и како колегите од пензија. - Како адвокат почнав од почеток, ден по неколку часови. Проблем беше СССР, со кои бил во исклучително добри со денови бев во канцеларијата до доцна што салата често беше зафатена. Имаше односи, реагирале кога во Љубљана ги во ноќта и се борев за странки. Никаква и тешки моменти кога си уморен, па не ти повикал заедно да тренираат: помош немав, ми беше навистина тешко. се оди, но главно радо доаѓавме на тре- Ми рекоа да не се шегувам и да им ја Клиентите ме посматраа со подозрение, нинзи - се сеќава на почетоците. покажам вистинската сала во која трени- во стилот - фискултура знаеш, а за ова рам. Не можеа да веруваат дека вежбам (правото) можеби знаеш премалку? За


68

Sport

Неправди - Ми се случија и неправди. На светското првенство во Прага, на пример. На коњ со рачки веќе го освоив првото место, а потоа настапував на разбој. Судиите првото место му го дадоа на Борис Шахлин, а мене второто. Тогаш целата сала во која имаше 18.000 луѓе протестираше, луѓето стануваа од седиштата. Чесите беа познати гимнастичари и знаеја да оценат дека мојата вежба беше и потешка и поубава од онаа на Шахлин. Следеше прекин од половина час. После тоа комисијата мене ми го даде златото, а на Шахлин среброто.

Не биле во авионот Малку кој знае дека семејството Церар требало да биде во авионот на “Инекс Адриа” (сега Адриа Ервајз) кој на 1 декември 1981 година удри во планина на Корзика, кога животот го загубија 180 луѓе. - Нè ставија на списокот за лет, беше неработен ден и колега ми предложи со

Izbor

сопругата да одиме на излет - одење наутро, враќање вечерта. Бидејќи со години никаде не патувавме, беше тоа добра

прилика. Се откажавме во последен момент, бидејќи едногодишната ќерка ни се разболи и сопругата реши да останеме дома - вели Церар. Локалната телевизија вечерта на списокот на погинати патници ги прочита и имињата на Миро Церар и неговата сопруга Зденка.

Извор: “Политика”, Белград, автор: Светлана Васовиќ - Мекина


Izbor

Nedelen horoskop od 15. 03. do 21. 03. 69 премногу зборови. Работа: Иако ќе се чини дека моќници ве ОВЕН буткаат напред, вие веројатно сето тоа ќе Љубов: Не само што Венера е во вашиот го доживувате како преголем притисок. знак, туку е и во извонреден тригон во Нема да станува збор за наметнување на Марс во Лав. Со такви аспекти можете да класичен авторитет, туку ситуацијата ќе се очекувате совршен љубовен живот, а ососложи така што нема да имате каде, нибено оној еротскиот. Доколку сте во врска, ту во правна смисла, ниту во поглед на ќе уживате на начин кој вклучува мошне некои свои идеали. Едноставно нема да истанчено чувство за мерка, стил и сè што имате избор и ќе морате да го прифатите оди со љубовта. Оние кои се сами, ќе плеона што ви се нуди. Тоа би можело да ве нат внимание на лица од спротивниот пол онерасположи, но на крајот ќе видите деи сè ќе им оди на рака. Можноста да дока тоа и не е така лошо како што на прв живеат голема љубов е голема. поглед изгледало. Работа: Главна тема на вашите деловни Здравје: Внимавајте малку на прехраната активности овие денови ќе биде врзана со и овозможете си доволно движење. истражување, техники на анализа, уметност или психологија. Многу ќе се ангажирате на некое од споменатите подрачја и може да се рече дека во своите заклучоци ќе бидете и повеќе од прецизни, а потоа и РАК успешни. Некои нема веднаш да сакаат сè Љубов: Малку ќе ја олабавите својата људа им изнесат на колегите, туку дури отка- бовна врска и некако ќе се дистанцирате. ко ќе ја утврдат целината на нештата ќе го Но внатрешното чувство ќе биде и натапрезентираат она што го откриле. му повеќе од добро, па со доволно саЗдравје: Ќе имате сосема доволно модоверба ќе ѝ пристапувате било на саенергија и одлична рамнотежа помеѓу каната личност, било на лицата од спроемотивната страна на личноста и онаа те- тивен пол (ако сè уште сте сами). Понелесната. когаш ќе се заплеткате во замка на надмудрување околу доминацијата во врската, а сето тоа ќе фрли блага сенка на вашиот љубовен живот. Но ништо особено загрижувачко. БИК Работа: Многу добриот развој на деловЉубов: Ќе се трудите да ги скриете своите ната ситуација ќе продолжи и оваа недела. чувства. Кај некои тоа ќе се случи поради Сега белки на сите ќе им биде јасно деобјективни причини, бидејќи ќе бидат ка и вие интелектуално сте дораснале за заинтересирани за личност која нивното позицијата кон која се стремите, а можнодруштво не би ја прифатило или со која ста да ве промовираат во она што сакате, врската не би била одобрена, додека дру- ќе биде поверојатна. Оние кои работат ги едноставно ќе имаат потреба своите нешто поврзано со странство, со странски чувства да ги задржат за себе. Оние кои фирми или странци, исто така ќе бидат на се веќе во врска ќе се фокусираат на мош- добивка. Работите ќе се шират, а вие цела не суптилните вибрации помеѓу себе и недела ќе добивате прилики да покажете партнерот/ката и сè повеќе важност ќе ѝ што знаете. придаваат на мечтата со која ќе го збогату- Здравје: Се наоѓате во одлично раздобје ваат својот приватен живот. кога вашиот организам функционира и Работа: Поддршката од влијателни луѓе и повеќе од добро. Така ќе биде и целата можноста за протекција пред вас ќе бидат оваа недела. дополнителна мотивација за работа. Можеби низ сето тоа ќе се провлечете и не сосема заслужено и ќе добиете нешто што објективно не ви припаѓа, па внимаЛАВ вајте максимално коректни кон своите Љубов: Сè повеќе планети се вртат во васоработници, а особено кон оние кои на ша корист, а особено кога се работи за стартот имале исти можности како и вие љубовта. Почнуваат денови кога многу и конкурирале за истата позиција. Ќе би- љубовни ќе ви бидат отворени, па ако сте дете опуштени во работата и по малку ле- освојувачки расположени, ете прилика комислени. да го освоите оној кој ви се допаѓа. Ќе се Здравје: Ќе се чувствувате добро повеќето изразувате токму онака како што треба, од оваа недела. Можно е само малку по- способни да ги поделите своите чувства со веќе да се опуштите. другите токму онака како што и се очекува од вас и сè на сè, скоро е сигурно дека ви следат денови на љубовни успеси. Работа: Некои меѓу вас би можеле конечно да решаваат за покрупна промена БЛИЗНАЦИ поврзана со работата. За да го остварите Љубов: Конечно можете да очекувате истото имате и повеќе од доволно сила, но подобрување на својот љубовен живот. сепак пред да се впуштите во планираните И Венера и Марс оваа недела се складно активности, проверете ги објективните поставени кон вашиот знак, па работите околности и направете ги потребните во приватноста ќе ви тргнат. Токму пре- проекции. Вашите идеи се мошне добри, гратката на вашата најдрага личност ќе ви вашата спремност да ги спроведете во дестане сè поважна и најдобро засолниште ло не е под знак на прашање, но прашаод проблемите на кои сте изложени во њето е дали сега е најдобро време за сето другите сфери на животот. Затоа многуми- тоа да заживее. Тоа е она што треба пона ќе сфатат колку саканата личност им добро да го испитате. значи. Самците полесно ќе склопуваат Здравје: Здрави сте и спремни на многу пријателства, но и натаму нека не трошат


70 Nedelen horoskop od 15. 03. do нови потфати. Спортот и рекреацијата се дневниот ритам и на обични места, како нешто кон што тежнеете скоро секој ден. дома, во канцеларија, дуќан или слично. Ќе бидете љубезни повеќе од обично и така за себе ќе си обезбедите дополнителни поени во освојувањата. ДЕВИЦА Работа: Ќе бидете мошне забавни и скоЉубов: Неделата пред вас конечно ќе ро па занесени додека работите. Многу донесе љубовно олеснување. Вашите коп- припадници на овој знак својата работа ќе нежи и осаменоста ќе попуштат, а вие ја одработуваат со леснотија и нема да се барем делумно ќе се чувствувате подоб- внесуваат во некои подлабоки размислуро. Саканата личност повторно ќе ви се до- вања. Околностите во тој поглед ќе ви ближи, можеби не онака колку што инаку одат на рака, па може да се каже дека може, но односите ќе затоплат. Оние кои овие денови ќе го споите пријатното со се сè уште сами повторно ќе добијат мо- корисното. Одлично време е за сите педативација за љубов, па ќе гледаат да ја по- гошки работници меѓу вас. Тие лесно ќе бараат сродната душа макар морале и да најдат заеднички јазик со помладите лиго менуваат својот устоен ритам. ца. Работа: Сè што ќе работите овие денови Здравје: Немате никакви грижи, ведри нема да зависи од вас. Тешко дека ќе мо- сте и опуштени, па можете сè што сте си жете да влијаете на текот на работите, зацртале. Добро сте. бидејќи други ќе ги држат конците во свои раце. Вам ќе ви преостане единствено тоа да се прилагодувате и да ја тренирате вештината за дипломатија. Па и тоа е нешто, ако кон сè пристапите конструктивно. СТРЕЛЕЦ Одолејте му на искушението да крити- Работа: Ако сега ништо не ви оди од рака, кувате, бидејќи тоа сега ништо добро нема барем во љубовта ќе ви тргне. Огнениот да ви донесе. Бидете вредни и трпеливи тригон на Венера и Марс во Овен и Лав ќе додека не дојдат подобри денови. го направат вашиот личен живот складен, Здравје: Имунитетот ви е ослабен, а вие приликите почести и попријатни, а вас сте сега уште и нервозни. Време е малку расположени за љубов. И не само тоа, да се смирите и да бидете внимателни и туку во тоа подрачје од својот живот ќе добри кон себе. Угодете си со нешто што покажете исклучителни квалитети. Затоа особено го сакате. потрудете се да го обновите својот однос со личноста со која веќе сте во врска, а ако сте сè уште сами, слободно излезете надвор, бидејќи нови познанства ви се на повидок. ВАГА Работа: Вие никако да дојдете на зелена Љубов: Почнуваат денови кога ќе дојдете гранка. Се наоѓате во раздобје кога немате во љубовна немилост на планетите. Вевистинска рамнотежа помеѓу вашите нера во опозиција на вашиот знак ќе ги желби, идеали и реалноста, па затоа е зголеми вашите копнежи и чувството можно да се впуштите во некакви потфати за осаменост, па и оние кои се веќе во кои можат да бидат скоро па утнати. Би складни врски малку ќе се оладат или ќе било најдобро за сега да размислите се дистанцираат од партнерот/ката. Ако и само да анализирате, и полека да ја му пристапите на овој период како на планирате својата деловна иднина. Подобредојден за размислување и љубовна себно внимание обрнете на легалноста инвентура одржувајќи status quo во на работењето, било сегашното, било идодносите, паметно ќе го искористите љуното, бидејќи овие денови би можела да бовното затишје. ви бега. Работа: И натаму соработката со колегиЗдравје: Или ќе претерувате во консумате е и повеќе од добра. Можете да се потциите или ќе бидете во тотален аскетизам. прете на нив и да бидете сигурни дека Ни едното ни другото не се најдобро репредано и квалитетно ќе завршат сè што шение. Сетите се на правилото за златна од нив очекувате. Бидејќи вие знаете да средина. соработувате без поголеми проблеми, дури и ако не сте во надредена позиција, ќе знаете работите да ги поставите така што низ работа со другите сè да биде завршено и повеќе од добро. Во сè околЈАРЕЦ ностите ќе ви одат на рака. Посебно доб- Љубов: Интелектуалната страна на вара недела за сите кои се занимаваат со ус- шиот однос со партнерот/ката овие делужни дејности. нови ќе ја преземе доминацијата над Здравје: Ќе водите сметка за своето здрав- онаа емотивната. Нема толку да ви е до је и квалитетно живеење. Така ќе ги сма- бакнување и гушкање, колку што ќе разлите можностите за тегоби поврзани со менувате мислења или ќе дискутирате бубрежните камења кои овие денови по- за најразлични теми. Затоа и оние кои сè стојат кај некои. уште се сами најдобро ќе поминат ако се впуштат во некоја дебата, додека размената на нежности ќе остане некако настрана. Работа: Времето на зголемени контакти СКОРПИЈА продолжува, а со тоа оди и ваша поголеЉубов: Добрите љубовни вибрации сема отвореност кој соработниците. Добро га само ќе се преместат во сферата на ќе се разбирате со секој со кого работите секојдневието. Нема повеќе толку да из�� тоа ќе биде клучот на вашиот успех. легувате со саканата личност, туку своите Можноста да тргнете на деловно патувастрасти повеќе ќе ги практикувате во

21. 03. Izbor ње е исто така голема, а на истото ќе се снајдете одлично. Оние кои чекале легализација на некои документи, би требало да ја дочекаат или барем да им биде навестено дека работите во тој поглед се приведуваат кон крајот. Позитивно за нив. Здравје: Ќе се чувствувате добро цела недела. Немате ни посебни грижи, ни тегоби.

ВОДОЛИЈА

Љубов: За вас оваа недела ќе почне со денови на интензивно движење и отворено дружење со лица од спротивниот пол. Сè ќе биде лежерно и незадолжително, а вам ќе ви се допадне таквиот слободарски штит. Многумина наутро ќе зборуваат со една личност, во текот на денот ќе разменуваат СМС пораки со друга, а навечер ќе излезат со трета. Тоа не значи дека ќе седите на повеќе столчиња, туку дека ќе бидете отворени за многу познанства. Доколку знаете што барате, лесно во бројните прилики ќе ја препознаете сродната душа и ќе останете со неа. Работа: Веројатно сега сте задоволни со својата заработка или со она што ви легнало на сметка. Ако уште чекате, знајте дека би требало да стигнат конкретни средства кои сами сте ги заработиле. На многумина ќе им порасне самодовербата и ќе бидат потполно свесни колку вредат во својата професија. Затоа и поинаку ќе се постават кон работата и кон своите соработници, а потоа ќе дојде и до помали промени на работа. Некој би можел да почне повеќе да ве цени. Здравје: Добро сте, а така ќе биде и повеќето од оваа недела.

РИБИ

Љубов: Венера оваа недела повеќе не е во вашиот знак, па ќе се фокусирате на зацврстување на она што до сега сте го постигнале во љубовта, а својот љубовен живот ќе го сведете на вообичаено интензивно ниво. Ќе дојде до одредена вообичаеност во односите, но во таквите околности вие ќе бидете сосема задоволни. Оние кои се сè уште сами и натаму ќе имаат доволно добро расположение за друштво, па со леснотија ќе склопуваат нови познанства. Работа: И натаму сте во просперитетно раздобје кога можете да покренете многу нешта што одамна сте сакале. Околностите, луѓето и настаните би требало да ви одат на рака, а вие бидете паметни и искористете ја вака добрата позиција. Сè што сега преземате на деловен план ќе ви оди лесно, пријатни и успешно. Затоа многу Риби конечно ќе дојдат таму каде што им е местото, па ако тоа и не биде денес, јасно самите ќе увидат дека се на вистинскиот пат кон тоа и дека враќање на старо нема. Здравје: Зрачите со оптимизам кој е заразен и се чувствувате и повеќе од добро овие денови.


ИЗБОР#28