Page 16

28

1. Drogi do Cassino

sejsmiczne przesunięcie w losach Osi. Na ten główny atak alianci zdołali zgromadzić siły inwazyjne w postaci 450 statków i ponad 150 000 żołnierzy brytyjskich i amerykańskich. Chociaż nagłówki gazet wychwalały „Największe w tej wojnie lądowanie w Neapolu”, w rzeczywistości było ono niewielkie w porównaniu z inwazją na Sycylii wcześniej w lipcu. Włosi akurat poddali się, a Niemcy mogli wystawić tylko 20 000 żołnierzy. Wobec tego, kiedy amerykańska 5. Armia Clarka przeprowadziła atak na wybrzeże na Półwyspie Apenińskim pięć dni po ataku Montgomery’ego, spodziewano się, że Rzym zostanie zdobyty przed zimą. Podczas gdy Montgomery nie napotkał żadnego oporu na południu, seria gwałtownych niemieckich kontrataków doprowadziła do zaciętej dziesięciodniowej bitwy o przyczółek w Salerno. Luftwaffe atakowało każdej nocy, rzucając do akcji nowe, naprowadzane drogą radiową, bomby ślizgowe Fritz-X, stosowane przeciwko okrętom zacumowanym na morzu, i odnosiło znaczne sukcesy4. Brytyjczycy lądujący na północy trzydziestokilkukilometrowej linii frontu stwierdzili, iż od najbliższych żołnierzy amerykańskich na południe od nich dzieli ich kilkanaście kilometrów. Teren ten wkrótce zajęli Niemcy. Nic nie umknęło uwadze obserwatorów niemieckiej artylerii, którzy widzieli każdy skrawek terenu desantu w Salerno, gdyż nad całym tym terenem niczym w  amfiteatrze wznosiły się niewysokie wzgórza. Nie wiedzieli jednak, że jedyny zanotowany podczas II wojny światowej bunt wśród Brytyjczyków zdarzył się w Salerno5. 700 żołnierzy z wielu różnych oddziałów, łącznie z żołnierzami wracającymi z urlopów oraz niektórymi dopiero co wypisanymi ze szpitala, zostało zgarniętych w jednym miejscu i wysłanych na przyczółek jako pilnie potrzebne posiłki z przydziałem do obcych dla nich oddziałów. Nikt nikogo nie znał i nikt też nie pofatygował się, aby wyjaśnić im powagę sytuacji. Wyczerpani trzema latami udziału w walkach w Afryce Północnej, gdzie niektórzy otrzymali odznaczenia za męstwo, odmówili wzięcia udziału w bitwie. Bunt został nieumiejętnie potraktowany przez oficerów, którzy mogli rozładować napiętą sytuację łagodnymi i cierpliwymi wyjaśnieniami. Prowodyrów tworzących trzon buntu skazano na ciężkie roboty, żołnierze ze stopniami wojskowymi i odznaczeniami zostali ich pozbawieni, natomiast pozostałym dano wybór: albo walka na pierwszej linii, albo sąd wojenny. Zdarzenie to okazało się zapowiedzią znacznie

Peter Caddick-Adams, "Monte Cassino. Dziesięć armii, jedno zwycięstwo"